Patrick Huntjens, lector Sociale innovaties in het groene domein bij Hogeschool Inholland, en transitie-hoogleraar bij Maastricht Universiteit, heeft met zijn boek ‘Towards a Natural Social Contract’ (2021) de Nautilus Book Award 2022 (Gold Award) gewonnen: een prestigieuze internationale literatuurprijs. Het boek is verkozen tot het beste boek van het jaar 2022 in de categorie 'World Cultures' Transformational Growth & Development'. Voor zover bekend is Patrick, die in 2021 nog werd uitgeroepen tot lector van het jaar, de eerste Nederlander ooit die de Gold Award wint, sinds het 23-jarige bestaan van deze prijs. 

Boodschap Towards a Natural Social Contract 
De boodschap van Patricks boek is dat duurzaamheidstransities niet kunnen slagen zonder een andere economie en een nieuw sociaal contract, met bijbehorende rechten en plichten van zorg voor het milieu en het welzijn van anderen, inclusief toekomstige generaties. Een ander maatschappelijk contract is niet alleen wenselijk vanuit het oogpunt van duurzaamheid, rechtvaardigheid en gelijkheid, maar het is ook nodig om het vertrouwen van burgers in politiek, overheid, bedrijven en elkaar te herstellen. Het werk van Patrick laat zien dat dit niet alleen een wenselijk, maar ook een haalbaar en wenkend perspectief is.

Patricks boek Towards a Natural Social Contract heeft internationaal reeds zeer lovende kritieken ontvangen zoals te lezen op Springerlink, en in Nederland bijvoorbeeld door betekeniseconomie-expert en lector Kees Klomp (Hogeschool van Rotterdam en THRIVE Institute): “Ik lees enorm veel - en ook veel goede boeken - maar ik lees zelden iets waar ik me zó in kan herkennen als in Patrick’s schrijven. Patrick gebruikt nergens de term Betekeniseconomie, maar het hele boek ademt Betekeniseconomie.”

Werk van Patrick 
Het gedachtegoed van Patrick wordt momenteel verder ontwikkeld en toegepast in een aantal nationale onderzoeksprojecten, waaronder het NWA project ‘Transitie naar een duurzaam voedselsysteem’ en het SIA-project ‘Gebiedsgerichte kansen voor Natuurinclusieve Landbouw’. Dit krijgt bijvoorbeeld vorm in een nieuwe waardengedreven ‘whole of systems’ transitiebenadering, en de Transitiebloem die in deze projecten als een tool voor meervoudige waardecreatie wordt gebruikt. Meer hierover is te lezen in een wetenschappelijk artikel in Sustainability, in een artikel op Platform 31, of in zijn interviews voor MilieuMagazine en CIRCLE. 

Daarnaast is Patrick betrokken bij de ontwikkeling van vernieuwend onderwijs, waaronder de transdisciplinaire minor Samenwerken aan een toekomstbestendige stad. Hierbij gaan studenten sinds 2021 aan de slag met real life-projecten rond duurzame stedelijke vraagstukken. Vanuit Inholland werkt hij tevens aan de nationale Master ‘Navigeren van Duurzaamheidstransities’, die momenteel ontwikkeld wordt onder vlag van de Vereniging Hogescholen.

Patrick Huntjens is voorzitter van de Participatietafel Voedseltransitie bij DuurzaamDoor, Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), en daarnaast de initiatiefnemer van het ZeeBURGERvoedselbos (‘de meest sociale vorm van kringlooplandbouw’): een praktijkvoorbeeld van het in zijn boek omschreven Natuurlijk Sociaal Contract. Het doel van dit project is dat bewoners van Zeeburgereiland in Amsterdam zelfstandig een voedselbos onderhouden en profiteren van de oogsten. Op die manier wordt de Amsterdammer met zijn sociale en natuurlijke leefomgeving verbonden. 

Meer over Patricks onderzoek   
Wil je meer weten over het onderzoek dat Patrick doet? Bekijk dan onderstaande video over een Natuurlijk Sociaal Contract voor een betere samenleving. Of kijk vanavond naar de livestream van de presentatie van het tweede nummer PIT magazine van Regieorgaan SIA, waar Patrick tafelgast is.

Picknicktafels
Urban Resort ontwikkelt en beheert broedplaatsen voor kunstenaars, ambachtslieden, zzp’ers, starters en buurtinitiatieven. Het idee is dat ze daar kunnen werken en vooral vrijuit experimenteren op artistiek, sociaal en maatschappelijk vlak. Zo’n plek wil Urban Resort nu ook creëren in het entreegebied van de Sluisbuurt, daar waar de Piet Heintunnel uitkomt. “De gemeente heeft er al picknicktafels neergezet en er is ruimte voor tijdelijke initiatieven”, vertelt Karel. “En tijdelijk is dus tien jaar, zolang de bouw van de wijk voortduurt.”

Naast SLUISlab kan ook heel Inholland Amsterdam/Diemen hiervan profiteren. “Als dit doorgaat, dan wordt het hopelijk in de loop van 2022 gerealiseerd. Ik sta natuurlijk te popelen om daar met SLUISlab en andere bewoners naartoe te gaan. Maar hoe mooi zou het zijn als we er ook al Open Dagen en andere evenementen kunnen organiseren, in aanloop naar de nieuwbouw!”, filosofeert Karel.

Slibbeestje
Urban Resort en SLUISlab hebben studenten gevraagd om belevenisconcepten rondom duurzaamheid te bedenken. Duurzaamheid wordt een belangrijk thema voor de Sluisbuurt en dus ook voor het studentenproject Duurzame Broedplaats Baggerbeest. Het begint al bij de naam: het plan is vernoemd naar een fictief slibbeestje dat niet alleen symbool staat voor het ontstaan van het Zeeburgereiland – oorspronkelijk een baggerbergplaats voor het IJ –, maar ook voor de lokale biodiversiteit.

Melanie Zwezerijnen, student Leisure & Events Management: “Ons werd gevraagd om te onderzoeken op welke concrete, verrassende en vooral ook relevante manier een broedplaats in zijn ontwerp en realisatie, functie en programmering kan bijdragen aan een duurzame toekomst voor iedereen in de Sluisbuurt. Daar zijn we mee aan de slag gegaan. Afgelopen februari, in de Week van de Circulaire Economie, hebben we aan een hackathon deelgenomen en daar zijn we op heel toffe ideeën gekomen.”

Voedselbos
Een van die ideeën is afgeleid van een groter plan: het aanleggen van een voedselbos op een stuk grond van zeven hectare waar nog geen bestemming voor is, op de oostpunt van het Zeeburgereiland. “Zo’n bos waar je niet alleen wandelt, maar ook fruit plukt of groente verbouwt, is natuurlijk een geweldig idee! Patrick Huntjens, onze lector Sociale Innovaties in het Groene Domein, maakt zich hier hard voor”, vertelt Karel enthousiast. “In de loop van dit jaar horen we of die grond geheel of gedeeltelijk een voedselbos gaat worden. Maar het duurt natuurlijk nog jaren voor het zover is. Daarom is het nou juist zo leuk om dat idee van dat voedselbos of een andere vorm van stadslandbouw alvast te implementeren op een kleinere schaal binnen het plan van de duurzame broedplaats. En dat is precies wat Melanie en haar team hebben gedaan, in het verlengde van die hackathon.”

Boompje planten
“Klopt”, valt Melanie Karel bij. “We willen bovenop het dak een voedselbos implementeren voor alle mensen die betrokken zijn bij de broedplaats, zodat ze zelf sap of tomatenpuree kunnen maken. En door ze bijvoorbeeld hun eigen boompje te laten planten, blijven de bewoners ook echt betrokken. Daarnaast verbinden we mensen op die manier meer met de broedplaats en elkaar.”

In het plan van Melanie en haar team komt er een kas op het dak van de broedplaats. “Daarvoor zijn we nu proefjes aan het doen”, legt Melanie uit. “Mijn teamgenoot Sylvia heeft een ontwerp voor een pluktuin gemaakt. We hebben er ook speelelementen aan toegevoegd.”

Permacultuur
“We hebben er natuurlijk wel wat specialisten bijgehaald”, voegt Karel toe. “Want hoe maak je een duurzame stadstuin? Onze studenten zijn niet opgeleid op het terrein van permacultuur, daarom worden ze daarbij ondersteund. Zo bouw je door dingen te maken gelijk al aan een kennisnetwerk in de omgeving.

Sinds kort heeft SLUISlab een eigen website. “Zo kunnen we zo’n project als dat van Melanie en haar team onder de aandacht brengen bij (potentiële) partners. We laten zien op welke manier wij vanuit de labs niet alleen anders dénken over onderwijs en onderzoek, maar dat ook dóen. Met behulp van onze website bieden we aan belangstellenden binnen en buiten Inholland de mogelijkheid om aan te haken: we maken het ze makkelijker om met ons in verbinding te komen.”