De lancering, de vlucht en terugkeer op aarde van Artemis II brachten begin april wereldwijd veel teweeg. Voor het eerst in ruim vijftig jaar vloog er weer een bemande missie rond de maan. Ook in Nederlandse media was daar volop aandacht voor. Voorafgaand aan de missie en tijdens de missie werd Inholland-docent en ruimtevaartexpert Erik Laan geregeld gevraagd als duider, in de media én naar studenten. Hij leert een breed publiek begrijpen waarom deze missie bijzonder is, waar de risico’s zitten en waarom de terugkeer naar de maan veel meer is dan alleen een technisch spektakel.  

Artemis II werd op 1 april 2026 gelanceerd, vloog in een tiendaagse missie rond de maan en keerde op 10 april terug naar aarde. Desgevraagd plaatsen Laan en andere deskundigen de missie in perspectief. Niet alleen als historisch moment, maar als test voor de toekomst. De vlucht van Artemis II is onderdeel van NASA’s nieuwe maanprogramma en draait om de vraag of systemen, procedures en techniek in de praktijk veilig genoeg zijn voor volgende stappen. NASA positioneert Artemis II zelf ook nadrukkelijk als een testvlucht die de weg vrij moet maken voor latere missies naar de maan. 

‘Hernieuwde interesse in de maan geen toeval’
De missie is er een die geplaatst moet worden in een bredere geopolitieke en wetenschappelijke context. Daarover vertelt Erik meer in de Volkskrant en Trouw, waarin ook ervaringskundige André Kuipers aan het woord komt. Volgens hem is de hernieuwde interesse in de maan geen toeval: “We zijn zes keer op de maan geland en er achterlangs gevlogen. De Apollo-doelen waren bereikt. Maar rond de jaren 2010 werd de maan herontdekt, wetenschappelijk gezien. Er werd water gevonden, sporen van bijzondere grondstoffen. Er viel misschien nog wel wat te halen.”  

De geopolitiek speelt hierin ook een belangrijke rol. Erik wijst op de internationale concurrentie en de mogelijke aanwezigheid van waardevolle grondstoffen. Zo heeft China ook de ambitie op de maan te landen. “Een van hun redenen is de aanwezigheid van helium-3 op de maan. Hier zeldzaam, daar in overvloed. Daarmee kan potentieel heel veel energie worden opgewekt meteen fusiereactor, die alleen nog niet bestaat.” 

Tevens vormt de missie bovendien een belangrijke stap richting verdere ruimteverkenning. “Uiteindelijk wil NASA naar Mars. En door de veel lagere zwaartekracht op de maan is het veel makkelijker om vanuit daar verder te lanceren. Maar dan moet je wel de infrastructuur naar de maan hebben vervoerd om dat weer mogelijk te maken. Tegen de tijd dat dat zover is, ben je tientallen missies verder." 

Historisch moment
De technische en politieke complexiteit van het Artemis-programma en de uitdagingen van de Artemis II-missie zijn groot, ook vanuit historisch perspectief. Zo licht Erik ook in het tijdschrift KIJK en bij BNR meer toe.  Het is het meest historische moment, omdat de astronauten delen van de maan hebben gezien die nog nooit eerder met het blote oog te zien waren.  

Dark side of the moon
De technische complexiteit en uitdaging zat hem met name in de ‘dark side of the moon’-fase. Daarin was de Artemis II zo'n veertig minuten lang alle communicatie met de aarde kwijt. De tijd die dat bood om nieuwe kraters te aanschouwen is volgens Erik van belang omdat het uiteindelijk de bedoeling is om op de maan te landen. “Ik denk dat ze wel even die veertig minuten met elkaar hebben genoten, zonder gedoe vanaf de aarde.”  

In Quest benoemt Erik dat niet alleen de lancering, maar juist ook de terugkeer van de astronauten technologisch heel spannend is. “Dit is het meest risicovolle deel van de vlucht. Het is zeker spannender dan de lancering.” Zo raakte bij de vorige missie met Artemis I het hitteschild meer beschadigd dan de bedoeling was. NASA leerde hiervan en nam maatregelen om dat deze keer te voorkomen. 

Om ook de jongeren mee te nemen in de uitdagingen van de missie rond de maan, lichtte hij  deze ook toe in het NOS Jeugdjournaal, waar hij de missie op een toegankelijke manier uitlegde. Met tussenkomst van een VR-bril was onder andere goed duidelijk te maken over welke afstanden van de maan tot de aarde het gaat tijdens zo’n missie.   

Betekenis voor Inholland, studenten en onderzoek
Bij Hogeschool Inholland organiseerden Erik met programmamanager Arnold Koetje en betrokken studenten rondom de lancering een live bijeenkomst in Delft. Deze sessie bood studenten de mogelijkheid om de missie gezamenlijk te volgen en te duiden.  

De Artemis II-missie vormt volgens Erik een belangrijke inspiratiebron voor studenten. “In het vak Space Applications & Mission Analysis (SAMA) gebruiken we bijvoorbeeld de satellietbaanverandering tijdens de missie om inzicht te geven hoe je precies van de aarde naar de maan kunt ‘vliegen’.” Ook zijn zonnepanelen van een Nederlands bedrijf gebruikt tijdens de missie. “Airbus Nederland produceerde en ontwierp deze zonnepanelen. Een bedrijf waar veel van onze studenten interesse in hebben als werkgever. Tijdens de livebijeenkomst kwamen diverse Airbus-collega's over de vloer. Zo zijn weer waardevolle verbindingen gelegd met het werkveld.” 

Studenten waren erg enthousiast over de live bijeenkomsten. En vooral vanuit het Aquilo Rocket Team, een project waar studenten samen raketten ontwerpen, bouwen, testen en lanceren. Studenten waren co-host van de bijeenkomst en raakten geïnspireerd. “Ze herkennen bij Artemis II dat zij met soortgelijke uitdagingen te maken hebben, zoals bij het lanceren van hun eigen raketten. En bovendien inzien dat het hebben van astronauten aan boord, nog een extra dimensie met zich meebrengt.”  

Hoe zorgen we ervoor dat Nederland ook in de toekomst voorop blijft lopen in de microchipindustrie? De afgelopen weken liet Hogeschool Inholland zien hoe onderwijs, praktijk en partners daarin samen optrekken. Tijdens recente events namelijk het ZIE 2026 in de Van Nelle Fabriek in Rotterdam en de opening van de onderwijs cleanroom in Delft, maakten we zichtbaar hoe we werken aan het opleiden van nieuw technisch talent. 

De activiteiten zijn onderdeel van het landelijke Programma Beethoven (zie kader), waarin overheid, onderwijs en bedrijfsleven samen investeren in de groei van de semiconductorsector en het opleiden van voldoende technisch talent. 

Ontmoeting op Zuid Holland Industrie Event 
Tijdens ZIE 2026 (Zuid-Hollands Industrie Event) was Inholland aanwezig met een eigen stand op het paviljoen van het Semicon Learning Point. Hier stond de ontmoeting tussen onderwijs en industrie centraal. Studenten van de minor Space Engineering gingen in gesprek met bedrijven uit de hightech sector en lieten zien hoe hun werk in satelliettechnologie raakt aan de semiconductorindustrie. Denk aan precisietechniek en systems engineering, vaardigheden die essentieel zijn in beide domeinen. 

Leren in de cleanroom 
Bij de opening van de onderwijs cleanroom in Delft werd duidelijk hoe belangrijk praktijkgerichte leeromgevingen zijn. In deze gecontroleerde, zeer schone omgeving leren studenten werken onder omstandigheden die direct aansluiten op de praktijk in de semiconductorindustrie. 

De faciliteit werd geopend door burgemeester Alexander Pechtold en Elisabeth Minnemann, voorzitter van het college van bestuur van de Haagse Hogeschool. Aansluitend presenteerden Inholland-stagiairs Sherif Bleiksloot en Sietze Bosse hun werk in de Space Lab booth. Voor opleidingen zoals de Inholland-opleiding Aeronautical & Precision Engineering biedt deze omgeving nieuwe kansen om studenten optimaal voor te bereiden op het werkveld.

De ruimtevaartsector is een bolwerk van witte mannen. Maar verandering komt eraan, dankzij vrouwelijke rolmodellen zoals Niamara van Woggelum. Na een rijke carrière in de lucht- en ruimtevaart is ze geland bij Inholland waar ze als docent meiden aanmoedigt hun talenten te benutten en bruggen bouwt tussen studenten en bedrijven om gelijkwaardige kansen te creëren. Niamara maakt het verschil en daarvoor werd ze uitgeroepen tot Spacelady of the Year. Samen met een groot netwerk van ‘spaceladies’ organiseerde ze begin maart het Champions X Change-event om ruimte te scheppen voor studenten met diverse achtergronden.

Niamara is gewend om een buitenbeentje te zijn. “Mijn ouders komen uit het vroegere Nieuw-Guinea en hebben me geleerd om te overleven in de Nederlandse maatschappij.” Na de middelbare school ging ze haar eigen weg. “Waar andere meiden kozen voor beroepen in de zorg of voor de modevakschool, wilde ik straaljagerpiloot worden bij de actieve luchtverdediging van de luchtmacht.” Ze legde sport- en psychologische testen met succes af tot bleek dat haar zicht niet goed was. “Toen besloot ik om op het mbo vliegtuigbouwkunde te studeren, als een van de weinige meiden. Nog steeds zijn er nauwelijks meiden die voor deze of vergelijkbare opleidingen kiezen.” Op de introductieweek werd ze vreemd aangekeken: “De stewardessenopleiding is op kamp”, zeiden ze bij de receptie.

‘Meisje, bewijs jij je eerst maar eens’
Als stagiair stuitte Niamara op een generatie van mannen die haar aankeken met een blik van: meisje, bewijs jij je eerst maar eens. Ze zette door en ging van het mbo naar Hogeschool Inholland. Niamara kwam te werken bij Airborne Composites, een start-up die overduidelijk niet was ingericht op vrouwelijke medewerkers. “De mannen moesten even het kantoor uit zodat ik me kon omkleden.” Bij dit bedrijf heeft Niamara ervaren hoe het is om te werken in een mannenwereld. “Deze industrie was niet gemaakt voor mij, ik was te klein en had niet genoeg kracht om bepaalde tools te bedienen.”

Ontwikkelen van satellieten
Toen ze als stagiair aan de slag ging bij Dutch Space, later onderdeel van Airbus, waar Niamara altijd van gedroomd had om er te werken, viel Niamara uit de toon. “Een leidinggevende zei letterlijk niet goed te weten hoe ze met me moesten omgaan, omdat hij nooit een vrouw in zijn team had gehad. “Ik gaf aan hoe ik me voelde en hij wist daar geen raad mee.” Haar laatste werkervaring deed Niamara op bij GTM Advanced Structures. “Ik had het geschopt tot manager operations bij een bedrijf dat onderdelen van satellieten ontwikkelde. Hier had ik al die jaren voor gewerkt. Maar toen kreeg ik reuma en het lukte me niet om het werk vol te houden vanwege de fysieke belasting."

Minor Space Engineering
Omdat Niamara was afgekeurd, kwam ze in een re-integratietraject terecht en nam ze contact op met Inholland om in het onderwijs te werken. Sinds 2023 zet Niamara haar ruime ervaring in het werkveld in voor praktijkles in composieten. Fysiek werken haar handen niet meer goed mee, maar met haar brein en mond is niets mis. Voor de minor Space Engineering in de terminal van Inholland in Delft geeft ze les in het werken in de cleanroom, begeleid ze studenten om hun talenten in te zetten en zoekt ze geschikte afstudeerplekken en toekomstige banen. “Ik merkte dat ik energie kreeg van het onderwijs. Door het betekenisvolle werk, de ruimte voor eigen initiatieven en aanpassing in werktijden ben ik zo opgeknapt, dat ik mijn rolstoel nu niet meer nodig heb.”

Een rolmodel voor studenten
Niamara is een bruggenbouwer tussen studenten en het bedrijfsleven, bijvoorbeeld door binnen haar netwerk te vragen naar stageplekken en naar de behoefte van de industrie. Dit is nodig omdat de toegang voor meiden lastig is in de mannenwereld die de ruimtevaartsector is. “Ik neem mijn studenten ook graag mee naar Bremen voor een van de grootste ruimtevaartexposities die er is. Daar introduceer ik hen bij bedrijven. Tijdens zulke trips wil ik de meiden een veilige omgeving bieden waar ze zichzelf kunnen zijn en het beste van zichzelf kunnen geven. Ook in de terminal staat mijn deur altijd open. Vrouwelijke studenten komen ook echt naar me toe voor gesprek over van alles. Voor hen ben ik een rolmodel om mee te sparren. Daarmee bied ik hun iets wat ik vroeger nooit heb gehad.”

Meiden werven
Niamara zet zich ook in om meiden enthousiast te maken voor techniek en vooral voor de ruimtevaart. “Het is belangrijk dat de instroom breed en divers is”, zegt ze. “In deze sectoren moet je om kunnen gaan met stress, kritisch vermogen hebben en oplossingen bedenken voor complexe vraagstukken. Daarvoor heb je mensen nodig met diverse achtergronden.” Zo is Niamara betrokken bij het Programma Beethoven, een samenwerking tussen onderwijs, industrie en overheid om meer talenten op te leiden voor de semiconindustrie. Niamara richt zich met name op meiden om hun interesse in deze sector te wekken.

Space Lady of the Year
In 2025 werd Niamara uitgeroepen tot Space Lady of the Year, een prijs van Space Ladies Night Out (SLNO): een professioneel netwerk van ongeveer 300 vrouwelijke professionals in de ruimtevaartsector. De prijs was voor haar inzet als rolmodel in de ruimtevaartsector, als bruggenbouwer tussen studenten en bedrijven voor stageplekken en toekomstige banen en om gelijke kansen te bieden voor iedereen.

Fix the system
Als rolmodel hoopt Niamara studenten en bedrijven in beweging te zetten en niet in hokjes te laten denken. “Als engineer kun je alle kanten op. Maar daarvoor moet je als vrouw wel je plek aan tafel opeisen en je mond open doen. Anders word je niet gehoord door je mannelijke collega’s. Laat jezelf zien.” De ruimtevaartsector is een harde mannenwereld. Om dat te veranderen zou de bal niet alleen bij de individuele vrouw en student horen te liggen. “Zoals VHTO zegt (een organisatie die zich inzet om de participatie van meiden en vrouwen in techniek en IT te verhogen, red.): fix the system, not the girls.”

Heb je Geanne Lebbink al zien staan bij bushaltes in Delft? Niet in hoogsteigen persoon, maar op levensgrote posters? De docent van de minor Space Engineering van Hogeschool Inholland is een van rolmodellen in de campagne van Equals voor meer vrouwen in de techniek. Dat is niet alleen goed voor een gelijkwaardige positie, meer diversiteit zorgt ook voor meer kwaliteit, weten ook topvrouw Angelique Looijen en lector Petra Biemans. 

Geanne begon haar carrière bij Inholland als student. Als mannelijke student. “Bij de opleiding Aeronautical Engineering zat toen slechts een handvol vrouwelijke studenten”, herinnert zij zich. “Nu is de verhouding één op vijf. Dat is beter, maar nog steeds reden om meiden bewust te maken dat ook voor hen mooi werk klaar ligt in de ruimtevaarttechnologie.” 

Pionier in de ruimtevaart 
Zelf zette Geanne haar eerste stappen bij ruimtevaartorganisatie ISISPACE, die net werd opgericht en waarvan zij de allereerste medewerker werd. Ook op persoonlijk vlak was het pionieren. “Ik besloot in transitie te gaan en werd daarin heel goed begeleid op mijn werk. Maar ik was wel overal de eerste in en dat voelde soms eenzaam.” Als transgender vrouw merkte Geanne verschillen met haar vroegere leven als man. “Ik moest meer moeite doen om mijn standpunten duidelijk te maken. Zelfs in een accepterende werkomgeving werd de stem van mij en andere vrouwen niet altijd gehoord. Wat dat betreft is mijn transitie heel verhelderend geweest. Ik weet hoe het is om bejegend te worden als man en als vrouw.” 

Meer vrouwen aantrekken om talent en perspectieven te benutten 
Begin 2025 vertrok Geanne naar Inholland. Ze werd docent bij de minor Space Engineering. Hier staat ze erop dat vrouwelijke en mannelijke studenten een gelijkwaardige rol krijgen in groepsopdrachten en dat iedereen gehoord wordt. “Onze doelstelling is om het aantal mannelijke studenten te behouden en meer vrouwen aan te trekken”, zegt Geanne. Onder andere samen met collega Niamara van Woggelum, ook Spacelady of the Year. “Want onder vrouwen zit zo veel talent dat we anders onbenut laten. Bovendien is outside-the-boxdenken in de ruimtevaart zeer belangrijk. En dan wil je diversiteit hebben zodat vraagstukken vanuit meerdere perspectieven worden belicht. Mensen met een andere ervaring kunnen oplossingen aandragen waar jij nooit aan hebt gedacht.” 

Liever gemengde teams 
Petra Biemans, lector Human Capital, is het met Geanne eens. “Gemengde teams presteren aantoonbaar beter. Voeg je het vrouwelijke perspectief toe, dan kom je tot oplossingen die extra waarde hebben. Een mooi voorbeeld van die toegevoegde waarde komt van lector Krista Schram die aantoont dat vrouwen anders kijken naar de inrichting van de publieke ruimte en ideeën hebben om die veiliger te maken, ideeën waar mannen niet zo snel op zouden komen, omdat zij die ruimte op een andere manier ervaren.” 

Beter voor innovatie 
Het aandeel vrouwen in de techniek is met 18 procent behoorlijk laag. “Daarmee gaat een hoop potentieel aan talent voor de sector verloren”, zegt Petra. “Je mist vaardigheden, perspectieven en ervaringen die zo belangrijk zijn voor innovatie. We laten hiermee als Nederland een kans liggen voor de kenniseconomie, juist in de techniek waar de ontwikkelingen zo snel gaan.”  

Hoog percentage vrouw voor techbedrijf 
Angelique Looijen is operationeel directeur van ISISPACE, waar inmiddels bijna 30 procent van de medewerkers vrouw is. “Dat is hoog voor een Nederlands techbedrijf”, zegt ze. “Op directie- en managementniveau is het zelfs fiftyfifty. Daar ben ik blij om, want we zien dat de meer gemengde teams verschillende perspectieven, kennis en denkstijlen combineren, waardoor ze creatiever, kritischer en beter in probleemoplossing zijn.” 

Aanzuigende werking vrouwelijke rolmodellen 
Volgens Angelique is het aandeel vrouwelijke medewerkers organisch gegroeid. “Als je eenmaal vrouwelijke rolmodellen hebt, heeft dat een aanzuigende werking. Zeker als zij op talentendagen en carrièrebeurzen staan.” Daarbij doet ISISPACE haar best om vrouwen te behouden. “Er is een interne coach die kan adviseren over de werk-privébalans. Dit had meteen een positief effect op het ziekteverzuim. Daarnaast besteden wij in ons gezondheidsprogramma veelvuldig aandacht aan het welzijn van vrouwen op het werk. Bijvoorbeeld met een workshop over de hormonale gezondheid van vrouwen en de impact daarvan op het werk. Dit jaar betrekken we daar ook mannelijke collega’s bij voor meer inzicht en begrip.” 

Niet met regels afdwingen 
Een vrouw als Angelique in de top van een techbedrijf helpt, is de ervaring van Petra. “Ik heb jaren in de IT-sector gewerkt, bij de het toenmalige PinkRoccade, waar een van de werkmaatschappijen een vrouw aan het roer had en erin slaagde om meer vrouwen aan te trekken.” Volgens Angelique kun je deze diversiteit moeilijk vanuit overheidsregels afdwingen. “Want als de bedrijfscultuur er niet naar is, met name rond psychologische veiligheid en inclusie, zullen vrouwen uiteindelijk toch vertrekken.” 

Beleid en praktijk 
Petra ziet wat dat betreft een verschil tussen formeel beleid en de praktijk op de werkvloer. “Ik maak me zorgen over de toenemende ‘gender-gap’ die blijkt uit veel onderzoek, waarbij een groeiende groep jonge mannen conservatieve denkbeelden heeft over de rol van vrouwen. Ook bij Inholland merken we dit. We hebben een duidelijk diversiteitsbeleid en tegelijkertijd zijn er mannelijke studenten die soms weinig respect tonen voor hun vrouwelijke docent. Het ongemakkelijke gesprek hierover moeten we durven blijven voeren.” 

Equals-rolmodellencampagne 
Het afdwingen van quota aan vrouwen in (tech)bedrijven ziet Geanne ook niet zitten. “Voor vrouwen zelf is het niet prettig om je positie te danken aan een bepaald quotum dat behaald moet worden. Ik benader het liever positiever. Zoals met de rolmodellencampagne van Equals waarbinnen Geanne ook haar eigen verhaal deelt. Ik laat mezelf zien als vrouw, waardoor andere vrouwen zich ook thuis voelen in de techniek. Ik hoop met mijn bijdrage aan de campagne een zaadje te planten, al is het maar bij één persoon. Dat zij denkt: als die Geanne een carrière kan hebben in de techniek, dan kan ik dat ook.” 

Bij Nova Electric Racing draait alles om samenwerken, leren én grenzen verleggen. Dit studententeam, bestaande uit zo’n vijftien studenten (van de opleidingen Aeronautical Engineering en Luchtvaarttechnologie) van Hogeschool Inholland en de TU Delft, bouwt aan een volledig elektrische race­motor. Het is meer dan een project, het is een plek waar studenten leren, bouwen en groeien.

Van passie naar praktijk
Teammanager Marina Anchuelo Sanfeliu vertelt met enthousiasme over haar rol: “Ik werk met studenten uit allerlei disciplines en landen. Samen bouwen we niet alleen aan een motor, maar ook aan een community. Iedereen leert hier van elkaar – over techniek, communicatie, samenwerken en doorzetten.”

De diversiteit binnen het team is groot. Ongeveer de helft van de teamleden komt van Hogeschool Inholland, de andere helft van TU Delft. “Die mix werkt juist heel goed,” vertelt Marina. “We hebben verschillende achtergronden en manieren van denken, en dat maakt het team creatief en sterk.”

Leren door te doen
Nova Electric Racing begon ooit als een team dat racete met brandstofmotoren. Inmiddels ligt de focus volledig op elektrisch racen. “We geloven dat de toekomst in duurzame energie ligt,” zegt Marina. “We bouwen de motor zelf, van nul af aan. Daarbij willen we ook natuurlijke vezelcomposieten gaan gebruiken in plaats van koolstofvezel, om het ontwerp nog duurzamer te maken. Alles wat we doen, doen we met oog op de toekomst.”

Binnen het team leren studenten niet alleen technische vaardigheden, maar ook hoe ze leidinggeven, samenwerken en omgaan met uitdagingen. “Er zijn geen docenten die ons precies vertellen wat we moeten doen. We ontdekken het zelf. Dat is soms moeilijk, maar daardoor leer je juist het meest.”

Een team met drive
De sfeer binnen Nova is hecht. “We werken hard, maar we maken ook tijd voor elkaar,” vertelt Marina. “We organiseren gezellige momenten, bespreken hoe het met iedereen gaat, wat zorgt voor meer motivatie. Iedereen hier heeft een passie voor motoren en techniek, dat verbindt ons.”

En dat harde werk blijft niet onopgemerkt. Nova Electric Racing won eerder de Innovation Award tijdens een internationale studentenwedstrijd in het Verenigd Koninkrijk en blijft doorgroeien. Momenteel werkt het team aan de vierde generatie elektrische motor, die ze volgend jaar willen presenteren.

De ruimte is allang niet meer de grenzeloze leegte waar alleen wetenschappers en sciencefictionliefhebbers zich mee bezighouden. Ze is vandaag de dag een geopolitieke arena, een economische markt én een strategische infrastructuur. In dat speelveld deelt Erik Laan, ruimtevaartdeskundige en docent bij Hogeschool Inholland, steeds vaker zijn expertise. Met zijn recente bijdragen aan onder andere NU.nl, Volkskrant, NOS, NRC, Nieuws & CO en Stand van Nederland, laat hij zien hoe ruimtevaartbeleid verweven is met onze maatschappij, waarom kennis hierover onmisbaar is binnen het hoger onderwijs en hoe het onderwijs een bijdrage levert aan het opleiden van toekomstige ruimtevaartingenieurs.

Toegang tot de ruimte: een strategische noodzaak
Erik benadrukt keer op keer het belang van de strategische autonomie voor Europa. Dat gaat over veel meer dan technologie alleen. “We moeten als Europa in staat zijn om zelf satellieten te lanceren. Niet alleen voor aardobservatie en telecommunicatie, maar ook voor navigatie en veiligheid.” In meerdere media waarschuwde hij voor de risico’s van afhankelijkheid van buitenlandse partijen, bijvoorbeeld Amerikaanse raketten of commerciële netwerken zoals Starlink. Als die toegang wordt beperkt, zijn de gevolgen direct voelbaar  van haperende navigatie tot een verminderde informatiepositie bij internationale spanningen.

Die urgentie wordt duidelijk bij het haperen van de Ariane 6, de nieuwe Europese draagraket die de opvolger is van de succesvolle Ariane 5. Tijdens een radioprogramma legde Erik uit dat de lancering op het laatste moment werd afgeblazen vanwege een technisch probleem. Toch is hij hoopvol: “Er staan dit jaar vijf lanceringen gepland, waaronder voor telecom, observatie en navigatie. Als die goed verlopen, kunnen we naar tien per jaar groeien.” Die ontwikkeling is volgens Erik essentieel om Europa minder afhankelijk te maken van de VS of commerciële reuzen als SpaceX, dat dankzij herbruikbare raketten momenteel een kostenvoordeel heeft.

Geopolitiek boven onze hoofden
Dat strategische belang beperkt zich niet tot technologische onafhankelijkheid. Erik maakt inzichtelijk hoe satellieten een cruciale rol spelen in geopolitieke spanningen. In gesprek met de Volkskrant benoemt hij de inzet van observatiesatellieten door Frankrijk, onderdeel van een groeiend netwerk dat gebruikt wordt voor optische spionage. Denk aan het monitoren van troepenbewegingen rond Oekraïne — informatie die voorheen vooral via Amerikaanse satellieten werd verkregen. “We moeten zelf die capaciteit opbouwen,” zegt hij. “Niet uit wantrouwen, maar uit realisme: je kunt je veiligheid en informatietoegang niet uitbesteden.”

Dat werd ook pijnlijk duidelijk in het conflict in Oekraïne, waar Elon Musks Starlink-netwerk werd ingezet voor communicatie maar ook weer (deels) werd uitgeschakeld. In NRC legt Erik uit dat dit een kwetsbare positie blootlegt. Europese alternatieven zoals Eutelsat staan klaar, maar kennen beperkingen in bereik en betrouwbaarheid. Het toont volgens hem aan dat ruimtevaart allang geen neutraal domein meer is. De beslissingen van een tech-ondernemer kunnen directe gevolgen hebben voor landen, zeker in tijden van oorlog.

Ruimte als gedeeld domein — of als strijdtoneel?
Er klinkt bij Erik weemoed door. Hij spreekt met spijt over de afnemende samenwerking tussen landen, waar ruimtevaart ooit juist een voorbeeldfunctie in had. “Het ISS is nu nog de enige plek waar Amerikanen en Russen samenwerken. Dat model van samenwerking raakt uit beeld, en dat is jammer. Ruimte zou een plek moeten zijn voor gezamenlijke vooruitgang, niet voor nationalistische concurrentie.”

In het interview met NU.nl haalt hij ook het juridische vacuüm aan: wie ‘bezit’ de ruimte eigenlijk? Volgens het Ruimteverdrag van 1967 kan geen enkel land territoriale aanspraken doen, maar in de praktijk schuurt die afspraak steeds meer met de werkelijkheid. De opkomst van commerciële exploitatie, militaire toepassingen en ‘ruimtewapens’ roept vragen op waar het huidige recht nog geen antwoord op heeft.

Van het klaslokaal naar de camera
Deze inzichten vanuit zijn expertise deelt Erik gelukkig niet alleen met beleidsmakers en het grote publiek, maar juist ook met studenten. Als docent bij de Nederlandstalige opleiding Luchtvaarttechnologie, Engelstalige opleiding Aeronautical Engineering en de Space Engineering Minor voor Inholland studenten van bovengenoemde bachelors en studenten van andere hbo Engineering opleidingen staat hij voor de klas met dezelfde bevlogenheid als waarmee hij spreekt in de media. De voorbeelden uit de praktijk die hij op nationale televisie toelicht, zijn al onderdeel van het onderwijs van Erik en zijn collega's.  En spelen een belangrijke rol in de samenwerking met uiteenlopende organisaties en instellingen uit de praktijk. Zo snijdt het mes aan twee kanten en wordt kennis over en weer uitgewisseld en actief toegepast.  Dat versterkt het opleiden van de volgende generatie lucht- en ruimtevaartprofessionals die gaan werken op het snijvlak van technologie, veiligheid, duurzaamheid en internationale samenwerking.

Ruimtevaart als spiegel van onze tijd
De ruimte is geen ver-van-ons-bed-show. Ze is een verlengstuk van onze infrastructuur, ons beleid en onze economie. In die zin fungeert ruimtevaart als een spiegel van de tijd waarin we leven: vol ambitie, maar ook vol dilemma’s. Erik Laan laat zien dat het onderwijs bij Hogeschool Inholland midden in deze realiteit staat — als plek waar actuele thema’s worden besproken, onderzocht en doorgegeven.

Wil je meer weten over ruimtevaart, luchtvaarttechnologie of technologische innovatie? Volg Erik Laan of ontdek hoe Hogeschool Inholland bijdraagt aan het begrijpen én vormgeven van de wereld van morgen.

We zijn enorm trots dat Mark Ommert, alumnus en voormalig collega van de opleiding Luchtvaarttechnologie aan Hogeschool Inholland Delft, genomineerd is voor de prestigieuze Prins Friso Ingenieursprijs. Inmiddels is hij zelfs een van de drie laatste finalisten! Deze prijs, die wordt uitgereikt door het Koninklijk Instituut van Ingenieurs (KIVI), is bedoeld voor ingenieurs die met hun innovatieve werk een flinke bijdrage leveren aan hun vakgebied én de maatschappij.

Een indrukwekkende carrière
Mark is nog jong, maar heeft al een veelzijdige carrière achter de rug. Direct na zijn studie heeft hij waardevolle ervaring opgedaan bij duurzame luchtvaartstartups en speelde hij een belangrijke rol in de ontwikkeling van de elektrische Dragonfly by Inholland. Zijn ervaring is breed: van structureel ontwerp en aeroelasticiteit tot aan elektrische aandrijfsystemen voor vliegtuigen. Als mede-oprichter en Engineering Manager van het Inholland Electric Flight Lab heeft Mark een cruciale bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van elektrische vliegtuigen. De afgelopen vijf jaar heeft hij nauw samengewerkt met meer dan 200 studenten en docenten van Inholland Delft aan innovatief onderzoek en onderwijs voor duurzame luchtvaart. Zijn werk zorgt ervoor dat de certificering en marktintroductie van duurzame luchtvaarttechnologie steeds dichterbij komen.

Op weg naar duurzame luchtvaart
Op dit moment werkt Mark als Project Manager bij de Netherlands Aerospace Group (NAG), waar het Nederlandse ecosysteem helpt in de transitie naar duurzame luchtvaart. Want, zoals Mark zelf zegt: “We moeten echt stiller en schoner gaan vliegen.” Zijn missie is duidelijk: jonge ingenieurs inspireren, samenwerking in de sector versterken en innovatieve technologieën sneller op de markt brengen. Zijn werk heeft bijgedragen aan meer erkenning voor verduurzamingsinitiatieven in de luchtvaart. Ook heeft hij heeft kennis verbonden, samenwerking bevorderd en bijgedragen aan de positionering van het Nederlandse ecosysteem binnen de internationale luchtvaartsector. Denk hierbij aan de industrie, kennis- en onderwijsinstellingen en de overheid. Omdat luchtvaart internationaal is, is het cruciaal om het Nederlandse ecosysteem wereldwijd te positioneren om zo maatschappelijke impact te bereiken, waaronder meer verdienvermogen en banen voor Nederland.

Het AQUILO Rocket Team, opgericht in 2014, is een bijzonder studentenproject van de opleidingen Aeronautical Engineering en Luchtvaarttechnologie. Het team bestaat uit een groep enthousiaste studenten van de opleiding die samen raketten ontwerpen, bouwen, testen en lanceren. Timo van Spelden, een oud-manager van het team, legt uit: "Het AQUILO Rocket Team is ooit ontstaan uit een stageopdracht. Een van de Aeronautical Engineering-studenten kreeg de opdracht om een raket te bouwen en te lanceren. Dit was AQUILO I. Het groepje dat hieraan werkte, besloot door te gaan en zo is het huidige studententeam gevormd."

Wat doet het AQUILO Rocket Team?
Het AQUILO Rocket Team houdt zich bezig met het ontwerpen en bouwen van raketten, waarbij vrijwel alles in eigen beheer wordt gedaan. "We maken eigenlijk alles zelf, behalve een paar elektronische componenten en onderdelen van de motor," vertelt Timo. "Een van onze sterke punten is het werken met composieten. We maken lichte, maar zeer sterke raketten met uitstekende prestaties." 

Het team ontwikkelt zogenaamde "sounding rockets". Deze raketten worden gebruikt om experimenten in de hogere lagen van de atmosfeer uit te voeren. Wat het AQUILO Rocket Team uniek maakt, is dat ze hun motoren zelf ontwerpen, testen en bouwen, in tegenstelling tot andere teams die kant-en-klare motoren kopen. 

De structuur van het team
Het AQUILO Rocket Team is onderverdeeld over vijf hoofdafdelingen. Elk teamlid draagt zijn steentje bij om de raketmissies tot een succes te maken. 
De afdeling structural speelt een cruciale rol bij het bouwen van de raket. Zij zorgen voor de vinnen, de neus en de buizen van de raket, waardoor het ontwerp stevig en aerodynamisch is. Deze componenten worden gemaakt van composieten materialen zoals carbon vezel en glasvezel. Door deze lichte maar sterke materialen krijgt de raket een hoge presterende structuur. 

Het electronics team houdt zich bezig met alle elektronische aspecten van de raket. Zowel de soft als de hardware wordt gemaakt door AQUILO.  Dit departement zorgt ervoor dat de navigatie, de sensoren en de communicatiesystemen, perfect samenwerken. Zonder hun inspanningen zou de raket blind zijn en geen cruciale data verzamelen.

De propulsion afdeling is het hart van de raket. Hun expertise in vaste brandstoffen. De zogenaamde brandstof “Rocket Candy’’ wordt dan ook zelf gemaakt als een van de twee raket teams in Nederland. Een goed motorontwerp en goede brandstof is van vitaal belang voor de succesvolle lanceringen van AQUILO.

Na de lancering komt de verantwoordelijkheid van het recovery team in beeld. Zij zorgen ervoor dat de raket veilig terugkeert naar de grond. Met behulp van verschillende parachutes en uitklap technieken zorgen zij ervoor dat de raket niet beschadigd raakt en opnieuw gebruikt kan worden.

Sinds een jaar is het team uitgebreid met de afdeling marketing. Deze afdeling vergroot de zichtbaarheid van AQUILO via social media, de website en promotiemateriaal.

Naast de vijf afdelingen heeft AQUILO een veiligheidsteam. Dit team bewaakt de veiligheid tijdens alle teamactiviteiten, zowel op ASK ’t Harde als bij CO₂-activeringen van het recovery systeem in de regio Delft. De leden beoordelen risico’s en beperken deze waar nodig tijdens het werken met rakettechnologie.

De Nederlandse overheid wil tegen 2070 alle CO2-uitstoot terugbrengen tot nul. Dit lijkt een onmogelijke taak voor toekomstige luchtvaartingenieurs. Hoe kunnen we de luchtvaart verduurzamen? Deze vraag stond centraal tijdens ‘SWAPEC 2024: Future of Flight - A Runway to Sustainable Aviation’, het symposium op Rotterdam The Hague Airport georganiseerd door studievereniging V.S.V. Sipke Wynia van de opleiding Aeronautical & Precision Engineering aan Hogeschool Inholland Delft. Interessante sprekers en bedrijven presenteerden hun innovaties en bespraken de uitdagingen waar de luchtvaartindustrie voor staat. Het evenement bood studenten volop gelegenheid om professionals uit de industrie te ontmoeten en hun rol als toekomstige engineers te verkennen. 
 

SWAPEC staat voor Sipke Wynia Aeronautical & Precision Engineering Conference en werd dit jaar voor de 42e keer georganiseerd. Waarom over duurzame luchtvaart? “Omdat het belangrijk is om jonge professionals voor te bereiden op de drastische veranderingen die ons te wachten staan,” zegt Kiki de Brouwer, voorzitter van V.S.V. Sipke Wynia. Het symposium trok experts en vertegenwoordigers van zowel grote bedrijven als kleinere startups, evenals studenten, onderzoekers en docenten van TU Delft en Hogeschool Inholland. Ook was er een innovatiemarkt met demonstraties van NLR, Saluqi Motors, NRG2Fly, AeroDelft, Vaeridion en Inholland. Dagvoorzitter was Harm Edens, bekend van ‘BNR Duurzaam’ (podcast) en ‘Dit was het nieuws’ (tv).

“Ontzettend interessant om te horen welke technologische ontwikkelingen er plaatsvinden en welke bedrijven bezig zijn met innovaties om aan de ambitieuze doelstellingen voor duurzame luchtvaart te voldoen”, vindt Tjalle Hanzens, vierdejaarsstudent Aeronautical Engineering Inholland Delft. “Het is aan onze generatie om de klimaatdoelen te realiseren; goed om te weten welke vaardigheden van ons worden verwacht.”

Nederlandse ambities
Lodewijk Asscher, voorzitter van de Duurzame Luchtvaarttafel, trapte af. Hij benadrukte het belang van (globale) samenwerking en de noodzaak van eerlijke prijzen en belasting op kerosine om innovatie te stimuleren. "Internationaal reizen is essentieel voor het opbouwen van interculturele relaties en het vermijden van polarisatie. In plaats van individuele reizigers van vervuiling te beschuldigen, moeten we een levensvatbare markt en economie voor duurzaam vliegen zien te creëren, al dan niet ondersteund door overheidssubsidies.” Daarbij riep hij studenten op om te helpen bedrijven succesvol te maken in een veranderende wereld. 

Kennisinstituten
Vervolgens presenteerde senior Airbus-strateeg Guido Schwartz de benadering van Airbus voor duurzame luchtvaart: “Het decarboniseren van vluchten vereist baanbrekende oplossingen die nieuwe brandstoftypes en technologieën integreren. Naast internationale samenwerking is ook maatschappelijke acceptatie essentieel.” Arvind Gangoli Rao, hoogleraar duurzame vliegtuigvoortstuwing aan de TU Delft, besprak de impact van nieuwe brandstoffen en aandrijvingsontwerpen op emissiereductie en vliegtuigontwerpen, terwijl Denise Eikelenboom van NLR (Netherlands Aerospace Centre) inging op de uitdagingen rond certificering van nieuwe technologieën. “Het vergt moed, doorzettingsvermogen en vooral tijd om aan alle veiligheidsstandaarden te voldoen en nieuwe standaarden te ontwikkelen”, stelde ze. 

Prijsuitreiking tweedejaarsproject
Na de lunchpauze vond de prijsuitreiking plaats voor tweedejaarsstudenten Aeronautical Engineering. Hun opdracht? Ontwerp en bouw een op afstand bestuurbaar elektrisch schaalmodel-vliegtuig voor het blussen van kleine brandjes. De vier prototypes, die een dag eerder hun eerste vluchten maakten, stonden tentoongesteld. “Een enorm leerzaam project,” aldus docent Rick van de Ploeg. “Deze studenten overwonnen technische uitdagingen én leerden effectief communiceren en samenwerken.”

Nieuwe initiatieven
De middag bracht allerlei nieuwe initiatieven naar voren. Ron van Baaren, CTO van Fokker Next Gen, vertegenwoordigde de waterstofbeweging, waarbij de grote uitdaging vooral ligt in het overtuigen van zowel technici als investeerders van een kerosinevrije toekomst. Erik Geertsema, CEO van Conscious Aerospace, en Joseph Michaels presenteerden strategieën om de introductie van waterstof-elektrische aandrijfsystemen te versnellen via retrofit-oplossingen. En Hubert Blijie vertelde over het AeroDelft-project, waarin voornamelijk studenten van TU Delft en Inholland een vloeibare-waterstof-elektrische tweezitter ontwerpen, bouwen en testen. 

Daarna werd de elektrische beweging belicht, met ontwerpen zoals de Maeve M80, een hybride-elektrisch vliegtuig voor 84 passagiers van Maeve Aerospace, en de Microliner van Vaeridion, met batterijmotoren in de vleugels. Tot slot lichtte Joaquin Exalto, Aircraft Performance Engineer bij Elysian Aircraft, de mogelijkheden van batterijtechnologie voor elektrische vluchten toe. Een mogelijk korter bereik is volgens hem minder relevant: “80% van alle turbopropvluchten in Europa heeft een afstand van minder dan vijfhonderd kilometer.”

Young & disruptive
De conferentie sloot af met een paneldiscussie over het tekort aan human capital in de duurzame luchtvaart. Young professionals Tessa Mennink (GKN Fokker) en Sjoerd Luijckx (TANIQ) spraken met industrie-experts Jolanda Stevens (KLM), Frank Jansen (NAG) en Victor Rijkaart (TU Delft). De urgentie was duidelijk: binnen tien jaar gaat 50% van de sector met pensioen. Om jong talent niet te verliezen aan andere sectoren, moeten gevestigde bedrijven aantrekkelijker worden en inspelen op de behoeften van de nieuwe generatie. Sjoerd: “Zorg voor eigenaarschap en geef nieuwkomers de kans direct impact te maken.” Tessa wil daarnaast meer commitment, want 2050 lijkt nog ver weg: “Daarvoor hebben we nieuw leiderschap nodig en structuren waarin talent kan groeien.” Het devies: wees transparant over duurzaamheidsprestaties, breid de samenwerking uit en betrek ook leveranciers en de energiesector. 

Zeer geslaagd
De unieke mix van sprekers en de indrukwekkende opkomst van prominenten uit de industrie waren volgens Inholland-programmamanager Arnold Koetje bepalend voor het grote succes van het symposium. “De paneldiscussie had misschien nog iets scherper gekund, maar de young professionals weerden zich uitstekend! Dit alles, gecombineerd met de kennis van presentator Harm Edens over duurzame ontwikkelingen wereldwijd, afgewisseld met een humoristische noot, maakte van SWAPEC 2024 een zeer geslaagde editie.” 

Het succes van het event lag niet alleen in de diverse aanwezigheid van bedrijven, maar ook in de informele sfeer waarin studenten en professionals elkaar konden ontmoeten en ideeën konden uitwisselen. Het event diende als een verbindingspunt tussen het onderwijs en de praktijk, waardoor beide kanten elkaar gemakkelijk konden ontmoeten en samenwerken.

Door het succes van deze editie zal ook volgend jaar weer een derde editie van het Career Connect worden georganiseerd.  

Bekijk hier de aftermovie van de tweede editie van Career Connect

Van jongs af aan heeft Ben Onland, student Aeronautical Engineering, de droom om aan de slag te gaan binnen de luchtvaartindustrie. Eerst wilde hij piloot worden, maar zijn interesse in technische vakken werd steeds groter. "De opleiding Aeronautical Engineering past perfect bij mij," zegt Ben enthousiast.

Een modelvliegtuig
Ben koos bewust voor een Engelstalige opleiding vanwege de internationale aard van het vakgebied. Ben: “Ik vond het best een uitdaging in het Engels, maar merkte al snel dat het goed te doen was. Daarnaast vind ik het contact met mijn internationale medestudenten heel leuk; zij zijn supergemotiveerd, dat werkt ontzettend inspirerend. Het hoogtepunt van de studie vond ik het DBT-project (Design, Build, Test) in het tweede jaar. Samen met andere studenten bouwden we een modelvliegtuig dat we ook echt de lucht in kregen en zagen vliegen. Dat is waar iedere toekomstige luchtvaartingenieur van droomt,” glundert Ben.

Brunel Solar Team
Tijdens zijn stage kreeg Ben de kans om deel te nemen aan het Brunel Solar Team. Van jongs af aan volgt hij dit team en besloot zich aan te melden voor de bouw van een nieuwe, bijzondere ‘zonneauto’, genaamd NUNA12. “Uiteindelijk heb ik me op de allerlaatste dag aangemeld, omdat ik mijn brief zó vaak heb herschreven,” lacht Ben. “Het moest gewoon perfect zijn. Gelukkig werd ik uitgenodigd voor een gesprek en werd ik gekozen uit meer dan 130 sollicitanten. Ik wilde eerst naar de afdeling mechanica, maar ben overgestapt naar composieten, waar ik tijdens mijn studie ook veel over heb geleerd. Inholland heeft een speciaal ‘composietenlab’; dat maakt de opleiding zo uniek ten opzichte van andere studierichtingen.”

Derde prijs
“Tijdens mijn stage werkte ik aan krachtanalyses en het aanpassen van autovormen,” vervolgt Ben. “Uiteindelijk kreeg ik de leiding over de totale productie van de auto, waarbij ik elk onderdeeltje van het voertuig leerde kennen. Na de productiefase volgden allerlei testdagen en uiteindelijk de epische race in Australië. Ondanks vele uitdagingen zoals bosbranden en harde wind, behaalden we als team de derde plaats. Daar zijn we tot op de dag van vandaag supertrots op!”

De tip van Ben
Voor de toekomst heeft Ben zijn zinnen gezet op een afstudeerstage in Zweden. Ben: ”Het is een land waar ik al mijn hele leven naartoe wil verhuizen. Mijn droom is om te werken bij een bedrijf, dat mij de vrijheid biedt om creatief te zijn en weinig bureaucratie kent. Mijn tip voor toekomstige studenten? Kies een stage waarbij je veel verantwoordelijkheid krijgt. Dat helpt enorm bij je ontwikkeling als professional."

Derrick Muluya (33) studeert Aeronautical Engineering in Delft en is vanuit Oeganda naar Nederland verhuisd. Hij is zwemcoach en is zijn eigen bedrijf begonnen als personal coach.

For the English version, click here

Niet stoppen totdat de oplossing is gevonden
“Ik zie mezelf als iemand die goed is in het oplossen van problemen. Ik kan niet stoppen tot ik de oplossing heb gevonden. Als student werk ik met analytische problemen en technische oplossingen en gebruik ik mijn hersenen. Dat noem ik mijn 'hersenzijde'. Mijn hoofd begrijpt het en doet het gewoon. Maar dat is niet mijn grootste passie.

Mensen zijn mijn grootste passie. Zij vervullen mij als persoon. Ik vind het gewoon heerlijk om mensen te helpen. Naar ze te luisteren en bedenken hoe ik ze kan helpen een beter mens te worden. 

Bij het vinden van een oplossing gaat het er ook om dat je mensen om je heen hebt, zodat je allemaal bij elkaar kunt komen en samen de oplossing kunt vinden. Ik faciliteer dat proces graag. Mijn rol is altijd om mensen aan boord te krijgen en ze te blijven motiveren om door te gaan. Leren is een proces en dat vergt nu eenmaal doorzettingsvermogen. Aan het begin van het proces is iedereen enthousiast, maar halverwege zijn sommigen hun motivatie kwijtgeraakt. Ik ben er dan om ze te helpen de andere helft af te maken.”

Op de harde manier geleerd
“Ik ben geboren en getogen in Oeganda. Ik heb daar mijn Nederlandse vrouw ontmoet en ben zes jaar geleden naar Nederland verhuisd. Ik kom uit een uitdagend land waar het ontwikkelen van een bedrijf niet zo gemakkelijk is. Als je ergens wilt komen, moet je echt je best blijven doen. Er is niemand die genoeg kennis heeft en bereid is om je te helpen of te begeleiden. Ik ben daar meer dan vijf start-ups begonnen. Ze zijn allemaal mislukt. Het was een ingewikkeld en pijnlijk proces. Ik heb het op de harde manier geleerd. Ik weet dat het leerproces onvermijdelijk en noodzakelijk is, maar de pijn niet. Als je iemand zou hebben die je hand vasthoudt en richting geeft, zou het zoveel makkelijker en misschien minder pijnlijk zijn. Toen realiseerde ik: dat is mijn rol!”

Zwemclub in Oeganda
“Toen ik 22 was, nodigde een vriend me uit om te gaan zwemmen. Ik wist niet eens wat het was. Ik ging erheen en sprong in het water. Toen realiseerde ik me, ook al was ik heel bang, dat ik het geweldig vond. Mijn vrienden en ik waren allemaal ouder dan 20 jaar. Niemand kon zwemmen. En doorgaan met deze hobby was ook erg duur. Daarom besloten we om zelf een zwemclub op te richten. Kun je je dat voorstellen? Drie jongens zonder enige zwemervaring of geld begonnen een zwemclub. We verdeelden de taken en besloten dat ik de coach zou worden. En zo leerde ik zwemmen door het te doen en door het anderen te leren. Ik werd verliefd op deze sport. Dat was het begin van mijn passie voor coachen en zwemmen.

In Nederland ben ik meteen begonnen met zwemmen en tegenwoordig ben ik zwemcoach bij GoSwim  in Houten. Ze hebben me gevraagd om in de nabije toekomst hoofdtrainer van de club te worden. Een heel grote eer. Daar ben ik trots op.”

Gave om mensen te helpen en problemen op te lossen
“Elk jaar stellen mensen doelen met een bijkomende to-do-list. Het probleem is dat ze die doelen niet halen. Ik vroeg me af 'waarom' dat zo was en toen ontdekte ik dat het allemaal mentaal is.

Met mijn start-up coach ik mensen zodat zij hun doelen echt halen. Ik benader het vanuit een holistisch standpunt. Het gaat vooral niet om het 'hoe' maar vooral om het 'zijn'. Als je niet werkt aan de dingen buiten het bereiken van je doel, ga je het eigenlijke doel nooit bereiken. Ik werk met een sportmentaliteit in mijn coachingsessies. Dus: rust je genoeg, eet je goed, slaap je genoeg, kom je op tijd? Misschien moeten we eerst andere problemen oplossen voordat we aan je eigenlijke doel kunnen werken. Het maakt echt een verschil. Je ‘wezen’ is vooral mindset en ik ben er om je in dit proces te begeleiden. Ik heb de gave om mensen te helpen en problemen op te lossen. Ik voel dat ik het moet delen. Ik kan mezelf niet tegenhouden.”

Mijn ontbrekende puzzelstukjes gevonden
“Ik was nog steeds op zoek naar een aantal puzzelstukjes in mijn proces om mijn eigen bedrijf op te starten. Een medestudent raadde me aan om mee te doen aan het Startprogramma van Start Up Campus Haarlem in september 2023. En nu kan ik met zekerheid zeggen: ik heb mijn ontbrekende puzzelstukjes gevonden. Ik weet nu wat ik moet doen, wie ik moet bellen en wat ik in mijn ondernemingsplan moet zetten om het te laten slagen.”

“Als je met een potentieel bedrijfsidee rondloopt, zou ik zeggen: start gewoon! En als je een Inholland-student bent? Dan zou de volgende stap zijn: doe mee met SUCH, dat versnelt je ideeën. En daarna zou mijn derde advies zijn: ontwerp je idee zo dat het in beweging kan komen zonder dat jij er deel van uitmaakt. Als je dat derde niveau in je hoofd kunt bereiken, dan zie je elk stukje van de puzzel. En dan? Lanceer het!”

Van jongs af aan heeft Jos interesse voor techniek. Het uitvinden, proberen en prutsen heeft hem altijd al geboeid. Zo haalde hij als kind een achteruittraprem van een fiets uit elkaar. Ook fototoestellen zijn meerdere malen (onherstelbaar) door Jos uit elkaar geschroefd om te zien hoe zo'n ding nou eigenlijk in elkaar zit. Hij studeerde werktuigbouwkunde en werkt sindsdien als engineer. Inmiddels combineert Jos zijn werk als engineer met een baan als docent Aeronautical Engineering bij Hogeschool Inholland in Delft. Een rol waarin Jos sámen met studenten technische vraagstukken probeert op te lossen en vooral niet alleen maar 'informatie zendt'.

Kunst van de eenvoud
Het mooie van techniek zit hem volgens Jos in de eenvoud. Hoe kun je simpele dingen maken waarvan iedereen zegt dat het logisch is? In zijn vrije tijd verdiept Jos zich in elektronica en programmeren, en ontwikkelt hij nieuwe ideeën. “De vraag of iets beter kan spookt altijd door mijn hoofd. Het prutsen, proberen, ontdekken geeft me een kick. Ik kan me echt afsluiten als ik aan het programmeren of ontwerpen ben. Daar kan ik helemaal in opgaan. Dan vergeet ik de tijd en zo'n eurekamoment kan soms ook om één uur 's nachts komen.”

Samen met studenten problemen oplossen
Op de middelbare school gaf Jos bijles aan zijn klasgenoten en later in zijn studententijd gaf hij zelf werkcolleges. Hoewel meerdere mensen hem adviseerden om docent te worden was dat totaal niet waar zijn hart sneller van ging kloppen. Het traditionele beeld van een docent die voor de klas staat en informatie zendt leek hem helemaal niks. “Ik wil zelf dingen leren”.

Toen Jos twee jaar geleden werd gevraagd voor een project bij Hogeschool Inholland om samen met studenten aan een vliegsimulator te werken pakte hij die kans. Het samen met studenten werken sprak hem aan. "Het gaat mij niet om het overdragen van kennis, maar om het samen met studenten problemen oplossen".

Dat beviel zo goed dat Jos inmiddels drie dagen per week werkt als docent bij de opleiding Aeronautical Engineering. Daarnaast werkt hij twee dagen in de week als freelance engineer. De combinatie van docentschap en freelance engineer werkt voor hem heel goed, omdat hij zijn studenten kan vertellen wat hij in de praktijk zelf leert en andersom, omdat hij zelf ook van zijn studenten leert. Het leuke aan samenwerken met studenten vindt Jos Meuleman het enthousiasme waarmee zij een project aangaan. Het gevoel van 'wij gaan de wereld veranderen' werkt voor hem aanstekelijk.

Ben jij ook trots op het werken bij Inholland? En wil je daarom het verhaal van Jos delen? Ga naar het LinkedIn- of Facebook-kanaal van Inholland, deel de post met de video en tag collega Jos Meuleman.  

Benieuwd naar de inspirerende verhalen van onze andere collega's in de serie #Ditbenik? Bekijk ze hier.

Met een fascinatie voor de techniek achtermachines ging Roos Mulders aan de slag bij de opleiding Aeronautical Engineering van Inholland Delft. Tijdens deze opleiding krijg je veel te maken met het onderzoeken, ontwerpen en ontwikkelen van technische constructies van vliegtuigen. Echter gaat de techniek veel verder dan alleen vliegtuigen. Ook bij Roos was dit het geval, met haar doorzettingsvermogen doorloopt ze de opleiding en start ze in april met afstuderen bij DRF Luftrettung, een Duitse organisatie die zich onder andere bezighoudt met de ontwikkeling van traumahelikopters

Het modificeren van traumahelikopters zodat ze in noodgevallen nog beter presteren, hoe tof is dat? Student Roos verdiepte zich in dit proces tijdens haar afstudeerstage in Duitsland. “Het was een heel leerzaam proces, waarbij ik alle theorie van mijn opleiding nu kon toepassen in de praktijk. Ook heb ik veel geleerd van het afstuderen in een ander land. Je moet rekening houden met het feit dat processen in het buitenland anders verlopen dan in Nederland.”

Modificatie naar traumahelikoptors
Het vinden van een afstudeerstage is niet altijd gemakkelijk, ook Roos moest hard haar best doen. Na een uitgebreide zoektocht kon ze uiteindelijk via haar vader bij DRF Luftrettung van start gaan. Hij kende mensen bij de organisatie en zorgde ervoor dat ze terecht kon bij de CAMO-afdeling (Continuing Airworthiness Management Organisation). De CAMO-afdeling is verantwoordelijk voor het luchtvaardig zijn van helikopters en vliegtuigen. Roos heeft hier in 20 weken een onderzoek uitgevoerd naar het modificeren van de vierbladige helikoptervloot naar een vijfbladige. DRF Luftrettung had al drie helikopers van het type H145 gemodificeerd en daarom zou Roos dit stappenplan geheel uitwerken in een roadmap.  Met deze roadmap zal dit proces nog sneller verlopen en zal ook de communicatie richting het team hierop worden aangepast. 

Voordelen van de modificatie
Voor DRF Luftrettung is het belangrijk dat de modificaties snel verlopen. Het voordeel van vijf in plaats van vier rotorbladen (ronddraaiende onderdeel van de helikopter) is dat er meer gewicht meegenomen kan worden. Ook is het onderhoudsvriendelijker en er kan meer apparatuur worden meegenomen. Ook er grotere afstanden worden gevlogen. "Het is belangrijk dat er continu wordt onderzocht hoe dit type helikopter verbeterd kan worden om in noodgevallen de helikopters beter te laten presenteren. We hebben ook nieuwe apparatuur ontwikkeld die weer mee kan in dit type helikopter. Het is zo belangrijk dat er continu nieuwe ontwikkelingen gaande zijn binnen deze branche.”

Tegenslagen en opstellen van planningen
Het afstuderen ging echter niet zonder hobbels in de weg. Roos: “Het was soms wel pittig dat ik nog niet heel veel kennis had over helikopters, maar binnen DRF Luftrettung kreeg ik wel de mogelijkheid om mijzelf in te lezen en dingen verder te onderzoeken.” Het was voor Roos erg fijn dat ze met haar opleiding veel kennis had opgedaan met betrekking tot het plannen. Ze geeft zelf aan dat ze dit soms lastig vindt, maar ze heeft dit goed kunnen toepassen tijdens haar afstuderen. Deze competentie kwam vooral goed naar voren toen zij te horen kreeg dat het type helikopter waarmee zij aan de slag ging, één maand vertraging had opgelopen. “Ik heb uiteindelijk mijn planning omgegooid en een nieuwe planning geschreven waar ik onderdelen kon verschuiven. Ook kreeg ik te maken met de afwezigheid van mijn begeleider en viel mijn afstuderen tijdens de zomervakantie. Dit zorgde wel voor wat extra uitdaging, maar die heb ik met beide handen aangegrepen.”  

De wereld van windtunnels, een vaag begrip voor onbekenden. Maar voor de studenten van Aeronautical Engineering een heel belangrijk aspect voor hun studie. Windtunneltesten zijn belangrijk in het proces voor het ontwerpen en testen van voertuigen en gebouwen. Een windtunnel is een apparaat waarmee lucht met een bepaalde snelheid over een schaalmodel van het te ontwerpen object kan worden geblazen. Hierdoor kunnen ingenieurs en ontwerpers de luchtweerstand, aerodynamica en stabiliteit van het object testen. Dit is van groot belang bij het ontwerpen van voertuigen zoals vliegtuigen en auto's, maar ook bij het ontwerpen van gebouwen en bruggen. Voor Adam Sourani werd het zijn onderwerp waar hij zijn afstudeeronderzoek naar wilde doen bij het Nederlandse Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR).

Een heel proces vooraf
“Het is belangrijk dat er windtunneltesten plaatsvinden, hiermee worden onderdelen van vliegtuigen getest en gevalideerd. En hier gaat vooraf een heel proces achter schuil.” Adam zijn interesse in de windtunnel ontstond al tijdens zijn minor in het derde jaar van de opleiding. Hier heeft hij samen met zijn groepsleden voor Fokker een test uitgevoerd voor de “morphing wing”; dat is een vleugel die geen roervlakken heeft, maar van vorm kan veranderen om het vliegtuig bestuurbaar te maken. Inholland Delft heeft ook een windtunnel waarbij de groep verschillende testen in gang heeft gezet. Persoonlijk vindt Adam vooral het ontwerpen heel erg leuk, de stap voor het testen. “Bij NLR heb ik nog niet de kans gehad om het te testen, maar dit lijkt mij ook heel leuk omdat je dan kan zien hoe alle factoren bij elkaar komen.” 

Uitdagingen door omstandigheden en snelheden
NLR is een multidisciplinair kennisinstituut waar de focus ligt op het ontwikkelen van nieuwe technologieën, hierbij zijn windtunneltesten essentieel. Adam heeft bij NLR gewerkt bij de afdeling waar hoogwaardige schaalmodellen voor de windtunnel worden ontwikkeld, in combinatie met allerlei mechanieken en verstelbare onderdelen in het model. Vaak moet er dus ook creatieve oplossingen bedacht worden om het werkend te krijgen in een schaalmodel. “De precisie in het werk maakt het een leuke maar uitdagende opdracht.” Bij een propeller van een echt vliegtuig zijn de bladen vaak verstelbaar om het vliegtuig efficiënt te laten vliegen. Het mechanisme voor het verstellen van de propellerbladen moet ook in het schaalmodel precies en sterk genoeg zijn. Daarvoor heeft Adam een mechanisme ontwikkelt wat in de kleinste propellermodellen past en waarbij het blad van afstand te verstellen is. “Het is een constante overweging in het zoeken naar de juiste oplossing. Je hebt beperkte ruimte in het schaalmodel, maar de krachten op het model zijn door de omstandigheden en snelheden nog een uitdaging.”

Adam zijn intrede in het werkveld
Adam heeft zijn afstuderen als heel positief ervaren, hij is vooral erg enthousiast om zijn bijdrage te leveren wanneer hij intrede in het werkveld mag doen. Zo geeft hij ook aan dat hij veel verschillende terminologieën heeft geleerd tijdens zijn studie waar hij nu nog steeds profijt van heeft. “Ik heb goede basiskennis opgedaan tijdens mijn studie. Van projecten tot basisvakken, veel van deze onderdelen kom ik nu nog steeds tegen tijdens stages en het afstuderen. Ik merkte vooral dat ik in het vierde jaar meer ‘gevoel’ erbij krijg.” Adam is erg trots dat het mechanisme dat hij heeft ontworpen waarschijnlijk ook gebruikt gaat worden bij NLR. 

“Een paar maanden geleden wist ik nog maar weinig over ondernemen en nu zitten we met grote bedrijven om tafel om te praten over hoe zij met ons idee geld kunnen besparen en hun afvalstromen kunnen beperken.”

Hugo is vierdejaarsstudent Luchtvaarttechnologie. Net als zijn collega-studenten van Aeronautical Engineering krijgt hij tijdens de minor Engineering & Entrepreneurship de kans om zijn ondernemerschap te ontwikkelen. Het draait daarbij vooral om de haalbaarheid van hun businesscases, rekening houdend met milieu en sociale aspecten. Twintig weken lang worden zij uitgedaagd om een eigen bedrijf op te zetten vanuit een technologisch idee. Uiteindelijk toetsen experts uit het bedrijfsleven hun businesscases. 

De teams hebben de vrijheid om te kiezen uit verschillende problemen en uitdagingen in de markt. Door middel van een dienst, product of advies proberen zij een oplossing te bedenken voor een organisatie. Ook dit schooljaar is het thema sustainability, geïnspireerd door de Europese Green Deal en het Clean Aviation-programma. Technologie is hun uitgangspunt, de haalbaarheid moet worden bewezen met een prototype of concept.

Carbon fibre
Hugo: “Wij houden ons bezig met het afval van carbon fibre preprag. Veel bedrijven produceren composieten, of carbon fibre. Dat productieproces is heel vervuilend. Het materiaal wordt gebruikt om complexe onderdelen te maken, zoals het chassis van een auto bij Donkervoort of bij de productie van schepen en wapens. Cabon fibre wordt geleverd in plakkaten die vervolgens in een vorm worden gedrukt. Dat betekent dat al het materiaal dat niet nodig is, wordt afgesneden en weggegooid. Gemiddeld is dat zo’n twintig procent. Het materiaal droogt uit en is daardoor al snel niet meer bruikbaar. Dat is dus puur verlies en een groot probleem in veel sectoren.”

 Als je het afval koel echter koel bewaart, blijft het flexibel. Hugo en zijn medestudenten, verenigd in Green Composite Solutions, bedachten een manier om het afval te sorteren en in kleine stukjes te hakken, zodat het uiteindelijk hergebruikt kan worden. Hugo: “We hebben een proces ontwikkeld waarbij we eerst de kwaliteit van de verschillende soorten carbon fibre bekijken. Want wat we recyclen moet wel van bruikbare kwaliteit zijn. De bruikbare stukken worden opgesneden en vervolgens gemixt met resin, zodat er weer bruikbare carbon fibre ontstaat. Chopped carbon fibre wordt al wel gemaakt, maar nog niet van recyceld materiaal. Dat is dus nieuw.” De studenten hebben vervolgens het materiaal getest en zijn nu bezig met de automatisering van het proces dat ze hebben bedacht. Hugo hoopt dat vervolgens één van de bedrijven waarmee ze nu in gesprek zijn, het idee wil adopteren en bereid is om erin te investeren.

 Bagage-afhandeling
Van heel andere orde is het project waar de groep van Joey Dor zich op heeft gestort. Zij onderzoeken hoe het laden en lossen van vliegtuigen op Schiphol kan worden geautomatiseerd. Joey: “Iedereen weet dat het stroef loopt met de bagage-afhandeling op Schiphol. Dit is dus een actueel onderwerp. Eén van de oorzaken van het personeelstekort dat dit probleem veroorzaakt, zijn de arbeidsomstandigheden. Mensen moeten koffers van soms wel vijftig kilo op een kar tillen, vervolgens van een kar in het vliegtuig en de bagage daar zo compact mogelijk stapelen. Er is al wel een robot die een deel van dat werk overneemt en er zijn loopbanden om bagage in het vliegtuig te krijgen, maar voor het stapelen bestaat nog geen oplossing.”

Toen hun onderzoek deze conclusie opleverde, heeft de groep een plan van aanpak geschreven, inclusief een analyse van de risico’s en de kosten en baten. Joey: “Dat is het bouwplan voor de rest van ons project. We hebben op basis daarvan een stappenplan gemaakt en de eerste stap daarin was om te gaan bekijken hoe het er in de praktijk aan toegaat. Drie van ons zijn naar Schiphol gegaan en mochten bij EasyJet meekijken en praten met de mensen die dit werk doen. Uit die gesprekken bleek dat het idee dat wij hebben ontwikkeld, voor hen een forse vooruitgang zou zijn. Het was heel fijn dat EasyJet zo open en geïnteresseerd was. Dat heeft ons echt verder geholpen.” Om tot een logisch ontwerp te komen, is eerst een eisenpakket opgesteld en geïnventariseerd welke functies de robot moet kunnen uitvoeren. Zodra het ontwerp klaar is, zal het team een ‘proof of concept’ bouwen waarmee vervolgens partijen in de markt zullen worden benaderd.

Energie in het Westland
Dmytro Kuts en zijn medestudenten doken het Westland in. Zij onderzochten hoe de kassen daar zouden kunnen besparen op fossiele brandstoffen door gebruik te maken van de temperatuurwisselingen buiten. Dmytro: “Door de energiecrisis hebben veel telers in het Westland het moeilijk. Wij hebben daarom onderzocht hoe zij gebruik zouden kunnen maken van de temperatuurverschillen om elektriciteit op te wekken. Zodat ze minder brandstoffen nodig hebben en dus goedkoper kunnen produceren.”

 "We zijn begonnen met het verzamelen van heel veel theorie. We zijn naar de bedrijven toe gegaan en hebben daar mensen geïnterviewd, maar bijvoorbeeld ook gesproken met docenten watermanagement. Op basis van al die informatie hebben we ingeschat hoeveel energie er nodig is en een case study ontworpen. Deze kas heeft twee ondergrondse bronnen, één met warm en één met koud water. Aan de hand van dit model kunnen we berekenen of onze aannames kloppen. Als dat het geval is, kunnen we een kostenplaatje maken, het plan optimaliseren en het presenteren aan de markt.”

De studenten presteren onder een behoorlijke tijdsdruk. Dmytro: “Omdat het project al best snel moet worden afgerond, hebben wij de taken verdeeld. Door allerlei deelvragen bij verschillende studenten onder te brengen, boeken we sneller vooruitgang. Ons motto is: ‘We can make it work’. Natuurlijk is er wel eens discussie onderling, maar over het algemeen wordt er naar elkaar geluisterd en verloopt de samenwerking goed. Er komt veel bij kijken, maar ik ben optimistisch. Het gaat ons lukken.”

Afgelopen jaar is de Space Minor voor het eerst van start gegaan bij Inholland Delft. Tijdens deze minor wordt een groep van 29 enthousiaste studenten van de opleiding Aeronautical Engineering & Luchtvaarttechnologie opgeleid tot toekomstige Space Engineers. Door deze unieke kans kunnen deze studenten ervaren hoe het er in dit bijzondere vakgebied aan toegaat. En door de toenemende baangarantie is het ook zeker van belang dat deze studenten goed worden voorbereid op het werkveld, geeft deelnemer Stan van Aalderink toe. Stan volgt sinds september de minor en is heel erg enthousiast over zijn deelname: “Je krijgt een heel goed beeld hoe alles is opgezet binnen de ruimtevaart. Door deze minor profileert Inholland zich als een unieke hogeschool.”

In het derde jaar zijn er verschillende presentaties gegeven voor de minors die de opleiding aanbiedt. De studenten krijgen de mogelijkheid om zich te verdiepen in een specialisatie waar ze het komende halfjaar in willen specialiseren. Stan: “Ik was altijd al heel erg geïnteresseerd in de ruimtevaart en had er regelmatig gesprekken over met mijn studieloopbaancoach. We hadden een gesprek waar ik moest nadenken waar ik na mijn studie terecht wilde komen en deelde mijn fascinatie over de ruimtevaart met hem. Waarop hij aangaf dat een van onze docenten: Erik Laan bezig was met het opzetten van de Space Minor. Natuurlijk ben ik direct gaan bekijken wat ik moest doen om hierbij aan te sluiten.” Helaas voor Stan liep hij door de corona een vertraging op en liet hij de inschrijving even voor wat het was. Hierdoor liep hij een plek mis, omdat de Space Minor binnen één dag al vol zat. “Een aantal weken later had ik via mijn SLB-coach vernomen dat er toch een aantal plekken vrij waren, dus heb ik mij direct ingeschreven en kon ik gelukkig in september van start gaan.”

Kennismaken met gastsprekers
Met 29 studenten ging de Space Minor van start in september. De minor is breed opgezet waarin de studenten verschillende gastcolleges volgen vanuit het werkveld en tegelijk aan de slag gaan met projecten die daar mee te maken hebben. “Het is mega interessant, we hebben zoveel toffe sprekers mogen aanhoren. Van ESA (een Europees Ruimtevaart agentschap) tot aan Airbus Defence and Space. We leren hoe we verschillende ontwerpen voor satellieten en test apparatuur kunnen bouwen en testen en hierin is het vooral belangrijk dat de omstandigheden in de ruimte nogal uitdagend zijn. Je hebt te maken met extreme kou en vacuum. En alles moet hierin kunnen functioneren.” 

Vrijheid en uitdaging tijdens projecten
Voornamelijk de projecten en alle vrijheid ervaart Stan al zeer positief. Zo lopen er projecten in samenwerking met de TU Delft maar ook een project met een andere Inholland-vestiging: “Inholland wil in 2025 een eigen satelliet lanceren, daar is nu een case study voor bedacht.” Daarnaast heeft Stan met zijn groepsleden ook een ander project lopen waarbij ze een satelliet willen ontwerpen die op Mars planten laat groeien. “Het is wel wat ambitieus dat we dit in 20 weken af moeten hebben, maar het is wel super uitdagend.”  

Netwerken
Zoals Erik al eerder aangaf vertelt ook Stan dat er veel internationale baanmogelijkheden zijn binnen de ruimtevaart branche. “Er zijn zoveel ontwikkelingen gaande, ik ben erg blij dat Inholland wel meegaat met deze tijd en deze minor heeft opgezet.” Met de minor is Stan ook op field trip geweest naar de Industry Space Days bij ESA ESTEC in Noordwijk. Hier staan verschillende organisaties die binnen de ruimtevaart actief zijn en daarnaast is het ook een plek om te netwerken. “Er waren heel veel interessante presentaties zoals de presentatie over de voortgang van de Ariane raket. En we konden als studenten goed netwerken en nieuwe mensen ontmoeten. Dat helpt wel goed met een zoektocht naar een baan voor later.”

Sinds de komst van de nieuwe profilering binnen het Domein TOI in Delft ligt de focus bij  studenten veel meer op praktijkgericht onderwijs. Zo gaan de studenten direct tijdens hun eerste jaar aan de slag met projecten om nog meer ervaring op te doen en beter aan te sluiten op het toekomstige beroepenveld. Ook Barbora Frynta, eerstejaars Aeronautical Engineering student, startte dit jaar in Delft. En dit jaar werd het afgetrapt met project Performance. Barbora Frynta: “Door middel van verschillende projecten leer je niet alleen over performance maar leer je ook samen te werken met je groepsleden én te communiceren met de buitenwereld.” 

Barbora is afkomstig uit Tsjechië en heeft al vele reizen gemaakt en heeft hierdoor al veel meegekregen als internationale student. “Mijn middelbare school heb ik afgerond in Canada. Toen ik vervolgens op zoek was naar een opleiding binnen de luchtvaartsector was de keuze voor Nederland snel gemaakt.” Nu ongeveer een maand verder is Barbora heel enthousiast over haar studie en de stad Delft: “Ik vind het fantastisch om naar allerlei plekken toe te fietsen en ik vind de Nederlandse cultuur echt heel leuk! Het weer is alleen wel wat minder, het mag van mij wel wat minder regenen.” 

Vijf losse deelprojecten
Tijdens het eerste jaar worden de studenten geïntroduceerd met vijf losse projecten. De studenten moeten samen groepen vormen waarin ze de gehele periode samenwerken aan deze vijf deelprojecten. “Tijdens het eerste project gingen we aan de slag met het in elkaar zetten van een poster. Hier moest iedereen nadenken wat het begrip performance betekent voor zichzelf. In eerste instantie waren we lichtelijk teleurgesteld omdat we eigenlijk direct aan de slag wilden met technische opdrachten. Maar uiteindelijk bleek dat deze opdracht een mooie start vormde omdat je elkaar als groep zoveel op deze manier beter leert kennen. Je leert namelijk wat ieders achtergrond en ervaring is met betrekking tot performance. ” 

Aan de slag met bouwen
Na de eerste week ging de groep aan de slag met de tweede opdracht: het bouwen van een vliegtuigje van balsem hout. Barbora lacht: “Met deze opdracht kreeg je al direct een beeld welke groepsleden al ervaring hadden met dit type hout want bij degene die geen ervaring hadden brak het hout direct.” Uiteindelijk had iedere groep een eigen vliegtuig ontworpen van balsem hout. In de derde week ging de groep aan de slag met een digitale poster waar iedereen zijn of haar favoriete vliegtuig moest laten zien. Dit zorgde in het begin voor een hoop frictie binnen het team doordat niet iedereen in hetzelfde bestand kon werken. Maar uiteindelijk resulteerde ook dit weer tot een nog betere samenwerking. “Normaal gesproken krijg je tijdens projecten geen tijd om elkaar te leren kennen, tijdens dit project was dit element aanwezig en dat was heel fijn. Dit bleek eigenlijk voor de eerste poster die we maakten. De belangrijkste vaardigheid die we leerden tijdens deze tweede posteropdracht was het belang van het opsplitsen van projecten in subtaken omdat zes mensen die aan hetzelfde werkten (hetzelfde bestand) erg inefficiënt was."

Experimenten
Tijdens de laatste twee opdrachten ging de groep aan de slag met verschillende experimenten. Van het drijven van een vleugel in een bad tot het verlagen van de druk bij de opening van een fles, waardoor deze implodeert. “Het was hierin heel erg ontdekken. Er werd namelijk wel het een en ander uitgelegd maar je moest uiteindelijk het zelf testen.” Na alle experimenten ging de groep aan de slag met de Mars Glider. “Ik vond dit persoonlijk de leukste opdracht. Je kreeg vooraf een aantal richtlijnen mee, maar mocht wel zelf het design en de formules zelf bepalen." We kregen eigenlijk amper richtlijnen mee, waardoor het een heel open opdracht was. Elke groep interpreteerde de opdracht heel anders. Wij zijn hier als groep super goed uitgekomen, het resultaat was erg verrassend!”

Naast de techniek ook communiceren
Al met al veel verschillende projecten waar Barbora en haar groep mee aan de slag moesten om uiteindelijk meer kennis op te doen van het begrip performance. “Door al deze verschillende projecten leer je niet alleen over het begrip performance, maar je leert ook samen te werken met je groepsleden en te communiceren met de buitenwereld. Ik had namelijk niet gedacht dat communicatie zo belangrijk was, wij technische mensen gaan vaak gewoon maar aan de slag, maar het is juist zo essentieel om ook daarover te communiceren. Ik ben heel dankbaar dat ik dit heb meegekregen en ik weet zeker dat dit mij later gaat helpen bij mijn toekomstige baan.”  

Tijdens het derde jaar krijgen de studenten van de opleiding Aeronautical Engineering van Inholland Delft de kans om hun route verder uit te stippelen en te zien hoe het er in het werkveld aan toegaat door middel van een stage. Ook Robin Mens deed dit en liep stage bij Donkervoort Automobielen, een organisatie die unieke ‘supercars’ ontwikkelt, gemaakt van composietmateriaal. “Stagelopen is zo’n andere beleving dan naar school gaan. Ik vond het echt een hele unieke ervaring.” 

Robin was in december 2020 vastbesloten dat in september 2021 Donkervoort Automobielen zijn stagebedrijf ging worden. “Via het tv-programma Humberto Onderneemt kreeg ik een kijkje achter de schermen bij Donkervoort. Dit is echt een unieke organisatie, ik was direct enthousiast. Zodoende ben ik dus al in december, zo’n negen maanden voor ik moest beginnen, gestart met het schrijven van brieven.” Na een aantal keer te hebben gemaild en Robin zijn doorzettingsvermogen kon hij uiteindelijk van start gaan bij Donkervoort in september.

Ervaring in composietmateriaal 
Donkervoort ontwikkelt supercars, ook wel snelle lichtgewicht auto’s die met name gemaakt zijn van composieten. Tijdens Robin zijn stage kreeg hij een belangrijke opdracht; “Optimalisatie van het composiet-productieproces”. Het voltooien van deze opdracht moest ervoor zorgen dat het productieproces gestroomlijnder zou verlopen. “Het was best wel een pittige opdracht en omdat ik geen idee had hoe het huidige productieproces in elkaar stak heb ik bij de aanvang van mijn stage twee weken fulltime meegewerkt op de productieafdeling.” Tijdens het meewerken kreeg Robin een goed beeld van het proces. “Ik merkte dat ik zelf ook nog weinig praktijkervaring had opgedaan op school, helaas kregen we in de coronatijd weinig praktijklessen. Voor mij was dit dus de uitgelezen kans om die ervaring wel op te doen bij Donkervoort, dan zie je daadwerkelijk hoe het er in de praktijk aan toegaat!” 

Van onderzoek naar implementatie
Na een aantal weken meelopen op de werkvloer had Robin een hoop kennis opgedaan die hij kon gebruiken voor zijn opdracht. Deze kennis zette Robin op papier en is uitgewerkt tot een handleiding. “Na het schrijven de handleiding was het natuurlijk de bedoeling dat alle medewerkers die betrokken zijn bij dit proces op de hoogte werden gesteld. Het is ook erg fijn dat we het vak communicatie hebben gehad want hierdoor kon ik op de juiste manier met hen communiceren. Eigenlijk is de opleiding daarin zo breed opgezet, je krijgt van alles wel wat mee!” 

Verder in composiet 
“Ik vond stagelopen erg leuk. Het is natuurlijk heel anders dan naar school gaan. En als je het goed organiseert, had ik na mijn werkdagen bijna geen omkijken naar mijn technisch rapport.” Robin heeft een heleboel kennis opgedaan tijdens zijn stage bij Donkervoort. Zo heeft hij ontdekt dat hij het heel interessant vindt om met composietmateriaal te werken. “Tijdens ons vierdejaarsproject zijn we er ook mee bezig, het is een groot voordeel dat ik ervaring bij Donkervoort had opgedaan.”

De elektrische Dragonfly, het emissievrije lichtgewicht vliegtuig in wording van de opleiding Luchtvaarttechnologie van Hogeschool Inholland Delft, is sinds twee weken neergestreken op vliegveld Teuge (Gelderland) voor het uitvoeren van ‘rijdende’ testen. Hierdoor konden tijdens de jaarlijkse Teuge AirFair enkele honderden vliegliefhebbers en -professionals getuige zijn van de eerste publiekelijke taxiproef. Een mijlpaal, omdat project Dragonfly hiermee een belangrijke volgende testfase ingaat. 

Sinds 2019 werken studenten, docenten en onderzoekers van Inholland Delft samen met de luchtvaartindustrie intensief aan het ombouwen van een bestaand vliegtuigje naar een volledig elektrische en emissievrije variant, de elektrische Dragonfly. Kartrekkers van het project zijn Arnold Koetje, programmamanager duurzame luchtvaart binnen Inholland, en Mark Ommert, engineering manager en oud-student Luchtvaarttechnologie. 

“Dit is een toegepast onderzoeksproject, waarbij je als student zelf aan de slag gaat met ontwerpen, bouwen en testen”, aldus Mark Ommert. “Zo leer je omgaan met ontwerpuitdagingen die je alleen in de praktijk tegenkomt. Mooi is daarbij dat we de technologie gebruiken vanuit Nederlandse partijen - de motor komt van Saluqi Motors, de batterijen van ELEO Technologies. Daar leren wij veel van, tegelijkertijd biedt het die bedrijven de kans om te experimenteren en hun theoretische kennis toe te passen.”

Learning by doing
Stefan Meijer is al vanaf zijn derde studiejaar Luchtvaarttechnologie betrokken bij het project, onlangs studeerde hij af en werd vast onderdeel van het team. “In de Dragonfly zitten ontwerpkeuzes van mij die we de afgelopen twee weken hebben getest. Ik heb eerst mbo luchtvaarttechniek in Hoofddorp gedaan en juist die praktische vaardigheden kon ik hier goed gebruiken. Zo mooi dat iets dat jij bedenkt ook echt werkt! We zetten hier de eerste stappen naar een mooiere toekomst en ik vind het fantastisch om daar deel van te zijn.”

Foto's: Archie Backx 

'Hopelijk in de zomer van 2023 de lucht in' 
Al ruim een jaar werden de losse componenten van het elektrische toestel getest in de eigen Inholland-faciliteiten in Delft. Nu de rest van het vliegtuig eromheen zit, kan er worden uitgebreid naar full system testing. Jesse Kluijfhout, licensed aircraft maintenance engineer, is positief: “De eerste taxiproeven op Teuge zijn veelbelovend. Je merkt aan alles dat er veel aandacht en kennis in zit.” Ook vierdejaarsstudent Bob Bornkamp, verantwoordelijk voor alle bedrading en schakelsystemen, is enthousiast: “Alles werkt! Nu zo veel mogelijk data vergaren en kleine aanpassingen maken, totdat we zeker weten dat we aan alle standaarden voldoen. Daarna high speed taxiën en hopelijk in de zomer van 2023 de lucht in.” 

Duurzaamheid is de toekomst 
Het belang van de Dragonfly hangt samen met de grote uitdagingen in verduurzaming waarvoor de luchtvaartsector zich gesteld ziet. “De vraag naar vluchten en vliegtuigen neemt de komende decennia toe, terwijl op de huidige manier doorvliegen op lange termijn onhoudbaar is”, legt Arnold Koetje uit. “Wil de branche blijven bestaan, dan moeten we zoeken naar nieuwe oplossingen. Juist in de kleine luchtvaart liggen veel kansen voor elektrificatie en de technologie die we hier ontwikkelen, kun je over tien of twintig jaar zomaar op grote schaal terugzien. Als hogeschool zetten we daar met dit project een eerste stap in: we doen belangrijke ervaring op, zodat we weten welke onderwijsmodules we moeten ontwikkelen om straks een duurzame toekomst te kunnen ondersteunen.”

Teuge Airport is daarvoor dé locatie. “Wij zijn het epicentrum voor elektrisch vliegen in General Aviation”, zegt luchthavendirecteur Matthijs de Haan. “De Dragonfly past perfect binnen onze ambities wat betreft innovatie, educatie en luchtvaart gebonden bedrijvigheid, en ik hoop dat we samen de branche in beweging zetten.” 

Mooi voorbeeld van vernieuwend onderwijs 
Roelof Eleveld, secretaris van het College van Bestuur vindt het project een voorbeeld voor hoe Inholland-onderwijs eruit moet zien. “Het is vernieuwend onderwijs, het gaat uit van maatschappelijke vraagstukken en het zoekt de samenwerking met zowel het werkveld als het onderzoeksveld.” Volgens Han van Kleef, associate lector Innoveren en Ondernemen, moet je het ook samen doen. “Betrek in je onderzoek daarom juist de partijen die niet vanzelfsprekend bij je opkomen, zoals milieubewegingen en bewonersorganisaties. Zij kunnen input leveren die je in de goede richting stuurt.” Echt pionieren, noemt opleidingsmanager Antoine Gerritse dit. “Maar wij rijden wel voorin de trein mee en onze studenten dus ook!” Student Bob Bornkamp knikt bevestigend: “Het is supertof. Hoeveel mensen kunnen nou op hun cv zetten dat ze een aandrijflijn voor een elektrisch vliegtuig hebben ontworpen?” 

Benieuwd naar de taxi test?  
Bekijk hieronder de video van de taxi test in Teuge van afgelopen 10 september

Met de nieuwe profilering is het bijna zover dat deze volledig uitgerold gaat worden binnen het team. De belangrijkste reden voor een nieuwe profilering was dat er een nauwere aansluiting moest komen vanuit de opleidingen richting het beroepenveld.  Antoine: “We hadden eigenlijk nog vrij oud onderwijs. We hadden veel klassikaal les en veel tentamens. We zijn ons nu veel meer gaan richten op het projectonderwijs.” Ook de uitstroomprofielen waren veel meer gericht op de Nederlandse industrie, met deze nieuwe manier van werken zal dit ook internationaal een succes worden!

Voor studenten en collega's zal er een hoop veranderen, maar dit zal volgens Antoine alleen maar positief uitpakken. “Omdat er veel meer projecten zullen plaatsvinden kunnen we bij studenten heel goed zien waar hun kwaliteiten in liggen. Collega's zullen minder voor de klas staan en meer bezig zijn met coöperatie,  gericht op gezamenlijke ontwikkelingen door studenten en het beroepenveld.” 

Afstuderen met een 10 én alle vakken halen met een cijfer hoger dan een 8. Mia Jovetic, student Aeronautical Engineering in Delft, kreeg dit voor elkaar en haalde vrijdag 8 juli vol trots haar diploma op. “Ik ben supertrots op het resultaat. Ik begon niet aan de studie met het idee om dit resultaat te behalen, maar ik streef er wel naar altijd het beste uit mezelf te halen!”

Vier jaar geleden startte Mia aan de opleiding Aeronautical Engineering. Ze komt oorspronkelijk uit Montenegro en heeft hiervoor twee jaar gestudeerd in Engeland. “De twee jaar in Engeland hielpen mij goed op weg om te leren hoe is het om op jezelf te wonen en zelfstandig te worden.” Mia is tot op de dag van vandaag erg blij dat ze gekozen heeft voor de opleiding die ze zojuist heeft afgerond. “Nederland past bij mij. Het is innovatief, internationaal en biedt veel kansen om mij verder te ontwikkelen binnen mijn vakgebied. Zeker op technisch vlak is Nederland een zeer vooruitstrevend land.”  

Meer richting
De afgelopen vier jaar is Mia redelijk gemakkelijk door de opleiding heen gekomen. “Het eerste jaar ging mij goed af omdat ik al veel relevante kennis had opgedaan tijdens mijn studie in Engeland. Maar alle projecten waren wel nieuw voor mij, dit was soms wel erg lastig en tegelijk heel leerzaam.” Mia vertelt dat het ieder jaar steeds pittiger werd en zij en haar medestudenten steeds harder moesten lopen om het te halen. Vanaf het derde jaar krijgt iedereen de kans om zich te specialiseren met een minor. “Ik heb gekozen voor de minor Design & Development. Je krijgt dan vakken zoals Aerodynamics en Flight Dynamics and Control. Dit vond ik superleuk om te volgen en hierdoor wist ik ook steeds beter welke richting ik uiteindelijk op wil gaan na mijn studie.” 

Simulatiemodel voor het defence and space project
Mia startte in het vierde jaar met de EE-Minor waarbij de studenten de kans krijgen om ervaring om te doen met ondernemerschap. Tijdens dit programma ontwikkelen de studenten een businesscase en proberen stakeholders te overtuigen van hun plannen. Na de minor was het tijd om te starten met afstuderen. “Ik kreeg de kans om bij NLR Amsterdam (Netherlands Aerospace Centre) te starten met een onderzoek naar de innovatie van een ‘solid rocket motor toolbox’. Tijdens mijn onderzoek dacht ik mee in het bouwen van een simulatiemodel die de prestatie van deze raketmotoren kan meten. Het was op dat moment een actueel onderwerp omdat het gebruikt kan worden voor de verdediging van Nederland. door defensie.” 

Mia was nog niet eerder bekend met de werking van de brandstofmotor. “Tijdens de studie ligt de focus vooral op het bestuderen van de werking van het vliegtuig, dus het ontwerpen en bedienen van de raketten was iets nieuws voor mij.” Mia gaf aan dat ze het niveau van deze opdracht wel pittig vond: “deze opdracht is eigenlijk bedoeld voor masterstudenten, maar door mijn opgedane ervaringen en profiel kreeg ik toch de kans. Die heb ik natuurlijk met beide handen aangegrepen!”

Het beste uit jezelf halen
Mia geeft aan dat ze trots is op het resultaat dat ze heeft behaald: “Het was vooraf niet de bedoeling om zulke resultaten te behalen, maar ik streef ernaar om altijd het beste uit mijzelf te halen! Toen ik de kans kreeg om in Nederland deze opleiding te volgen en meer te leren over het technische werkveld, pakte ik deze. Nu kan ik met trots terugkijken op wat ik de afgelopen vier jaar heb behaald.” Afgelopen vrijdag heeft Mia vol trots haar diploma mogen ontvangen. In september gaat ze aan de slag als engineer bij German-Dutch Windtunnels. Ze heeft de ambitie om in de toekomst naast haar fulltimebaan ook een deeltijd masterstudie te volgen. 

Jaarlijks sterven er in Nederland ongeveer tien baby’s aan wiegendood. Een laag aantal, maar iedere dode baby is er een te veel. Om ouders meer zekerheid te bieden tijdens de eerste kwetsbare maanden ontwierpen de studenten van Aeronautical Engineering een babymonitor. Deze is verwerkt in een romper genaamd: Baby’s OK. Noël Oosterling is samen met zijn groep aan de slag gegaan om deze monitor volledig en veilig te laten functioneren. Noël: “Ongeveer 96 procent van de ondervraagden heeft al aangegeven geïnteresseerd te zijn in ons product.”

De studenten ontwikkelden hun product tijdens de EE-minor, een speciaal studietraject met de kans om ervaring op te doen met het ondernemerschap. Daarin krijgen zij zelf de vrijheid om te bedenken welk product of dienst hen het meeste aanspreekt. Noël: “We hadden eerst het idee om een fitnesstracker op de markt te brengen. Alleen zijn er al heel veel soorten van. Onze begeleider, Jos Meuleman, kwam met het idee om deze sensoren wel te gebruiken maar bij het monitoren van slapende baby’s.” Een bijzonder onderwerp waar de  studenten nog niet bekend mee waren. 

Monitoringssysteem
Omdat een medisch product heel lastig op de markt te brengen is, door verschillende certificeringen en regelgeving, wilde de groep een monitoringssysteem ontwikkelen. Dankzij verschillende sensoren, verwerkt in de romper, kunnen ouders verschillende gegevens inzien zoals de hartslag, zuurstof, temperatuur en de positie van de baby. Het product kan geen wiegendood voorkomen, maar het kan wel meer zekerheid bieden aan ouders en kan hen waarschuwen bij een mogelijk gevaar. Belangrijk daarbij was om de sensoren zo klein en compact mogelijk te houden en de communicatie draadloos te maken.  Dit om de bewegingsvrijheid van de baby niet te belemmeren. Ook de ‘rotatie’ van de baby mocht het systeem niet beïnvloeden. 

Straling
Een andere uitdaging vormde hoe de data vanuit de sensoren bij de ouders terecht moesten komen. “Het was een flinke opgave om te bedenken hoe was de sensoren wilden koppelen aan een app. We konden namelijk geen gebruik maken van bluetooth en wifi omdat hier een hoge straling aan zit verbonden en dit kan schadelijk zijn voor de baby.” Aan de hand van radiogolven op basis van een lage frequentie is het mogelijk om de gegevens door te sturen naar een ontvanger. “Dit gaf weer een idee om in deze ontvanger uit te breiden met een camera, microfoon en een kleine speaker, waardoor de ontvanger als babymonitor kan dienen, alleen heeft ons product ook die andere opties.”  

Tevreden terugblik
Uiteindelijk heeft de groep het product goed kunnen testen. Zo hebben ze de zuurstof, temperatuur en hartslagsensoren op elkaar getest en hebben ze aan de hand van een ‘baby-prototype’ de bewegingssensor kunnen uitproberen. “We zijn erg tevreden met dit product en we hebben vernomen dat 96 procent van de ondervraagden heeft aangegeven geïnteresseerd te zijn in ons product.” Ook de samenwerking in de groep verliep voorspoedig en op dit moment is de groep aan het kijken hoe ze dit product verder op de markt kunnen brengen. 

Het eerste emissievrije lichtgewicht vliegtuig Dragonfly, dat volledig in Nederland is ontwikkeld, wordt zaterdag 21 mei onthuld in het API-gebouw in Delft. De elektrische Dragonfly is het resultaat van een project waarmee de opleiding Luchtvaarttechnologie van Hogeschool Inholland in 2019 van start ging. Met als doel om via praktijkgericht onderzoek te leren van ontwerpuitdagingen die je tegen kunt komen bij toekomstige vliegtuigconcepten. Studenten, onderzoekers en docenten werkten vele duizenden uren aan het vliegtuig met hulp van technologiepartners en bekende vliegtuigontwikkelaars.

Belangrijke technologiepartners in het project zijn Nederlandse bedrijven Saluqi Motors en ELEO Technologies, waar de hoofdcomponenten vandaan komen voor de elektrische aandrijflijn. Daarnaast hebben bedrijven als Fokker, JP Avionics, FEMTO Engineering, IT’s Engineering, KVE Composites, SPECTO Aerospace en de E-Flight Academy een grote rol gespeeld in begeleiding van derdejaarsstudenten die een deel van het project hebben uitgevoerd. 

Spectaculaire onthulling 
De onthulling vindt plaats op zaterdag 21 mei om 13.30 uur in het API-gebouw van de TU Delft. Dit gebeurt tijdens de viering van het 85-jarig bestaan van de opleiding Luchtvaarttechnologie van Hogeschool Inholland en het 55-jarig bestaan van de vliegtuigbouwkundige studievereniging V.S.V. Sipke Wynia. De lustrums worden gevierd tussen 12.00 en 17.00 uur.

Dragonfly en de verduurzaming van de luchtvaart
De betekenis van de elektrische Dragonfly is ook significant gezien de enorme verduurzamingsopgave waar de luchtvaart zich mee geconfronteerd ziet. Arnold Koetje, programmamanager duurzame luchtvaart en kartrekker van het project: “De groene revolutie in de luchtvaart kwam tijdens de pandemie nog in een stroomversnelling terecht. Welke kansrijke verduurzamingsmogelijkheden zijn er? Batterijen zijn nu toe te passen, daar is geen fundamenteel onderzoek meer voor nodig. De Dragonfly laat zien welke technologieën er de komende jaren toegepast kunnen worden. Naast de blijvende rol voor batterijen voor minder grote vliegtuigen met beperkte vliegafstanden zullen op de langere termijn waterstof en duurzame vliegtuigbrandstoffen met name antwoorden moeten leveren om lange afstandsvluchten mogelijk te maken.” 

Mede door de betrokkenheid van deze partners hebben tientallen studenten kunnen leren van én bijdragen aan dit vooruitstrevende project. “Ik had al ervaring opgedaan met het thermal management systeem van de Dragonfly," zegt Stefan Meijer, nu vierdejaars luchtvaarttechnologie.  “Dit heeft mijn interesse in elektrisch vliegen zo aangewakkerd dat ik gevraagd heb of ik kon afstuderen op een onderwerp bij de Dragonfly. Nu ben ik hard bezig om een accuraat vliegmodel te ontwikkelen voor de VR flightsimulator zodat we het digitale ontwerp van de Dragonfly op verschillende wijzen goed kunnen valideren, een belangrijke stap omdat hiermee het ontwikkelproces versneld kan worden.”

Project DragonFly 
De Dragonfly is een ‘retrofit’ van een bestaande tweezits lichtgewicht zelfbouw sportvliegtuig uit de jaren 80 dat getypeerd wordt door een canard (voorvleugel) met dezelfde breedte als de hoofdvleugel. Hierdoor lijkt dit toestel vanuit een vooraanzicht op een libelle (Dragonfly). Met deze dubbele vleugels heb je slechts zeven meter aan spanwijdte nodig waardoor het toestel weinig ruimte nodig heeft in een hangar. De constructie is voornamelijk van glasvezelversterkte kunststof composieten gemaakt waardoor het niet meer dan 600 kg weegt. Oorspronkelijk werd dit toestel aangedreven met een gemodificeerde Volkswagen Kever-motor. Met de elektrische aandrijflijn van Saluqi Motors wordt het vliegtuig nu voorzien van een 100kW-elektromotor.  Ten opzichte van concurrentie heeft deze een relatief laag gewicht. Ook is de motor erg compact en betrouwbaar. 

Hoe werkt een satelliet, waaruit bestaat ruimtepuin en wat gebeurt er precies als een raket wordt gelanceerd? Dit zijn onderwerpen die uitgebreid aan bod komen bij de nieuwe Space Minor van de opleiding Aeronautical en Precision Engineering in Delft. Erik Laan, space industry expert en liefhebber van alles wat met de ruimte te maken heeft, zorgt dat deze minor in september gereed is voor 24 vierdejaarsstudenten. Erik: “We zijn op dit moment de enige hogeschool in Nederland die deze minor aanbiedt aan studenten. Vanuit het werkveld komt duidelijk naar voren dat de baangarantie toeneemt, niet alleen in de ruimtevaart maar ook in het grotere geheel van hightechbedrijven."

Vanaf jongs af aan gefascineerd over de ruimte
Erik Laan, docent bij Hogeschool Inholland Delft, is vanaf jongs af aan al gefascineerd door de ruimte. “Vroeger keek ik altijd al met mijn vader naar de sterren. Dit triggerde mij om hier veel boeken over te lezen en meer informatie op te halen over planeten.” Een bijzonder moment dat Erik altijd is bijgebleven is de ontploffing van de Space Shuttle Challenger in 1986. “Toen kwam het besef dat er ook mensen naar de ruimte gestuurd kunnen worden en daar wilde ik ook iets mee gaan doen.” Zodoende is Erik zich nog meer gaan verdiepen in de ruimtevaart. Omdat de opleiding Luchtvaarttechniek en Ruimtevaart hem te veel over vliegtuigen alleen ging, is hij Natuurkunde gaan studeren in Amsterdam. Vervolgens is hij bij Fokker Space & Systems beland en heeft hij verschillende banen gehad bij TNO en SRON. “Met alle kennis die ik had, ben ik als zzp’er gestart in het advies geven binnen de ruimtevaart aan andere organisaties.”

Ruimtevaart en het onderwijs
Erik werd regelmatig gevraagd door het onderwijs voor het geven van lezingen. “Ik heb het onderwijs altijd superleuk gevonden. Dus na dit tijdelijk te hebben gedaan, werd ik uiteindelijk fulltime gevraagd en nu ben ik alweer 3 jaar docent. Dit bevalt nog steeds heel goed. Zeker het hbo-niveau spreekt mij aan omdat studenten ook praktisch aan de slag gaan.” Omdat Erik nog steeds veel kennis heeft over de ruimtevaart had hij het idee om een Space Minor op te zetten. “Op dit moment is er geen enkele hogeschool in Nederland die iets aanbiedt dat aansluit op de ruimtevaart. Het is dus echt iets heel unieks.”

Space Minor
Vanuit alle kennis waarover Erik beschikt en met medewerking van experts in het vak start deze minor in september. “Deze halfjaar durende minor zal zich vooral richten op onderwerpen als de baanmechanica, hoe de interactie is met de ruimte-omgeving en waar een satelliet uit bestaat.” Satellieten hebben verschillende doeleinden en worden dus op verschillende manieren ontwikkeld. Tijdens de minor zullen de studenten ook worden voorgesteld aan het bedrijfsleven. “De studenten gaan verschillende bedrijven bezoeken. Ook willen we samenwerkingen aangaan voor projecten.” Volgens Erik is het van groot belang dat we toekomstige space engineers op de markt zetten: “De vraag naar space engineers is aan het groeien, vooral omdat er nu ontzettend veel ontwikkelingen plaatsvinden. Aan ons de taak om onze studenten zo goed mogelijk hierop voor te bereiden!”

De Space Minor zit voor komend studiejaar vol. Volgend jaar is er weer een mogelijkheid om je hiervoor in te schrijven. Wil je meer weten over de Space Minor? Of heb je vragen hierover? Neem dan contact op met Erik Laan (erik.laan@inholland.nl).

Tijdens de Engineering Entrepreneurship (EE-minor) krijgen technische studenten de kans om ervaring op te doen met ondernemerschap. Het gaat vooral om de ontwikkeling en haalbaarheid van businesscases. De studenten ontwikkelen die en proberen stakeholders te overtuigen van hun plannen. Eén groep studenten richtte zich op een duurzame oplossing voor vliegtuigen op de grond. Het bleek een startbaan voor een eigen start-up. 

Tijdens blok 1 en 2 krijgen vierdejaarsstudenten van de opleidingen Luchtvaarttechnologie en Aeronautical Engineering de kans om al hun opgedane technische kennis toe te passen tijdens de EE. Gedurende een periode van twintig weken worden de studenten uitgedaagd een eigen bedrijf op te zetten vanuit een technologisch idee. Uiteindelijk toetsen experts in het bedrijfsleven hun businesscases. 

Technische haalbaarheid 
Elk team krijgt de vrijheid om verschillende problemen en uitdagingen in de markt te kiezen. Door middel van een dienst, product of advies proberen zij een oplossing te bieden voor een organisatie. Dit jaar was het thema Sustainability. Hiervoor moet technologie het uitgangspunt zijn om de haalbaarheid te bewijzen aan de hand van een prototype of concept. Student Mia Jovetić: “We krijgen tijdens dit project echt de kans om ervaring op te doen hoe het is om te ondernemen. De afgelopen jaren hebben we veel lessen gehad over de technische kant. Nu krijgen we veel informatie over ondernemerschap.” 

Duurzame oplossing voor grondoperaties
Met het project Sustainable Aircraft Ground Operations kregen groepsleden Mia, Melvin, Greta, Alvaro, Sven, Arnold, Heinrich en Rafael de mogelijkheid om duurzame oplossingen te bedenken voor grondoperaties voor vliegtuigen. Mia vervolgt: “We hebben verschillende oplossingen bedacht en contact gezocht met luchthavens. Hieruit ontstond ons idee voor een duurzaam, elektrisch taxivoertuig. Op dit moment taxiën vliegtuigen zelf van A naar B wat minder duurzaam is en voor veel uitstoot zorgt.” Melvin van der Linde: “Een van de ideeën was om deze grondoperaties duurzamer te maken. Met dit concept zou je kinetische energie van het vliegtuig tijdens het landen omzetten naar elektrische energie.”

Inschrijven bij KvK 
De groep van Mia en Melvin won de EE dit jaar. Omdat er vanuit veel luchtvaartbedrijven vraag is naar duurzame oplossingen voor grondoperaties, gaat de groep door met dit project en willen ze zich inschrijven bij de KvK. Rafael Schaeffers Félix: “We kregen vaak de vraag of we nog door willen gaan; er is veel interesse naar dit idee. Dus we willen dit naast onze studie voortzetten om luchthavens te verduurzamen.” De studenten van de groep vonden het heel erg leuk om in contact te komen met het zakelijke aspect van de techniek. Alvaro Lopez: “We hebben dit nog niet eerder gehad en je krijgt een goed beeld van wat de industrie daadwerkelijk zoekt. Ik denk dat we dichterbij wereldwijde problemen zijn gekomen en hebben de kans gekregen om dit op te lossen.”  

Op dit moment is de groep studenten een eigen onderneming gestart. Lees meer over deze start-up.  

Mia Jovetić is op vrijdag 18 maart een van de winnaars geworden van de Nederlandse Lucht- en Ruimtevaartprijzen 2020 -2021. De student van Hogeschool Inholland Delft kreeg de prijs voor haar stagerapport. Ook Inholland-student Max Schlösser viel in de prijzen. Hij was de winnaar van de Noordwijkse Ruimtevaartprijs.

Ieder jaar reikt het Nederlands Lucht- en Ruimtevaart Fonds (NLF) de jaarlijkse Lucht- en Ruimtevaartprijzen uit aan excellente studenten van het mbo, hbo en wo. Zij dienen hiervoor een project of scriptie in. Een jury met vertegenwoordigers uit het Nederlandse luchtvaartbedrijfsleven beoordeelde afgelopen jaar de inzendingen. Maar door de coronapandemie kon de uitreiking niet doorgaan.

NLF-gala Hoofddorp
Op vrijdag 18 maart vond de uitreiking alsnog plaats. Dat gebeurde tijdens het NLF-gala in Hoofddorp. Hierbij waren veel decisionmakers uit het bedrijfsleven, onderzoeksinstellingen en luchtmacht aanwezig. Tijdens het gala reikte het NLF ook de Noordwijkse Ruimtevaartprijs en de André Kuipers Ruimtevaartprijs uit.

Winnaars
Uit alle inzendingen kwamen twee Inholland-studenten de opleidingen Luchtvaarttechnologie en Aeronautical Engineering als winnaars uit de bus. Mia Jovetić won de prijs in de categorie HBO-techniek voor haar rapport van haar derdejaarsstage bij DNW (Duits-Nederlandse-Windtunnel) met de titel ‘Implementing novel model aircraft configurations into Heyson’s method for interference’. Max Schlösser sleepte de Noordwijkse Ruimtevaartprijs in de wacht met zijn afstudeerscriptie ‘Microvibrations in microgravity’ gemaakt bij ISISpace.

Genomineerde
Inholland-student Jesse Poland was ook genomineerd. Hij schreef de uitstekende afstudeerscriptie ‘Augmented Reality bij reparatie van composieten’ gemaakt bij Specto Aerospace en Inholland Composites. Hij viel helaas buiten de prijzen. 

De uitreiking van de Lucht- en Ruimtevaartprijzen voor dit jaar staat gepland op 18 november.

Na het vwo kiezen voor een hbo-opleiding; Mathilde Bolt, student Luchtvaarttechnologie, vond na een lastige beslissing haar perfecte studie in Delft. Omdat Mathilde een baangarantie erg belangrijk vond, ging ze zich oriënteren op de sector techniek. De luchtvaart trok haar altijd al aan. “Ik was op zoek naar een nieuwe uitdaging en ondanks het feit dat ik geen wiskunde B had gedaan, was er genoeg motivatie om mij in te schrijven en het gewoon te doen.”

Een vrouw in de techniek: tegenwoordig is dit niet meer zo uniek. Steeds meer vrouwen besluiten de techniekwereld in te gaan voor goede baangarantie en bijzondere werkzaamheden. Ook Mathilde pakte deze kans met beide handen aan. “In het eerste jaar van mijn opleiding was ik het enige meisje in de klas. Zelf heb ik hier eigenlijk geen moeite mee. Ik merkte wel vaker op dat ik voor wat jongensachtigere dingen koos, dus ik was het wel gewend. Gelukkig is in de loop van mijn studie het aantal meisjes dat voor onze opleiding kiest toegenomen.” Mathilde vindt dat er geen onderscheid moet worden gemaakt voor een opleiding als Luchtvaarttechnologie. “Je kan er juist je voordeel uithalen, omdat je onderscheidend bent van de rest!” Ook geeft ze aan dat je juist voor een studie moet kiezen waar je veel uitdaging uit kan halen. 

Stage bij de Koninklijke Luchtmacht
In haar derde jaar liep Mathilde stage bij de Koninklijke Luchtmacht. Hier kreeg ze de kans om de hele week op de kazerne te verblijven. Helaas gooiden de komst van de coronamaatregelen en de eerste lockdown roet in het eten en moest ze na anderhalve maand alles vanuit huis doen. “Helaas, want ik vond het echt geweldig om op de kazerne te verblijven. Je krijgt zoveel mee van wat er allemaal gebeurt. Ik had ook een gezellig kamergenootje en alle opdrachten waren erg interessant en leerzaam.” Helaas voor Mathilde moest ze verder werken vanuit huis en kreeg ze daarmee ook een nieuwe opdracht. Een minder leuke bovendien, omdat er vanuit geheimhouding minder mee gedaan kon worden. 

Afstuderen bij de Onderzoeksraad voor Veiligheid 
Inmiddels is Mathilde bezig met haar afstudeerstage bij de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Hier doet Mathilde onderzoek naar een motorprobleem van een Boeing 747. “Vorig jaar kreeg deze Boeing een motorstoring na het opstarten bij Maastricht Airport. Er zijn toen stukken metaal van de motor in het dorp Meerssen gevallen. Hierbij liepen twee personen verwondingen op. De Onderzoeksraad voor Veiligheid is een onderzoek gestart om de oorzaak van het ongeval te achterhalen.”

Mathilde is bezig met het technische gedeelte van het onderzoek en focust zich op het rapport van de motorfabrikant Pratt & Whitney. “Zij hebben zelf technisch onderzoek gedaan naar de motor van het ongeval en hierover een metallurgisch rapport geschreven. Om na te gaan of dit allemaal klopt ben ik bezig met het analyseren en duiden van dit rapport.” 

Toekomst
De reden dat Mathilde haar afstudeerstage heeft gekozen bij de Onderzoeksraad voor Veiligheid is omdat ze dit soort werkzaamheden ontzettend interessant vindt.  “Ik keek als klein meisje altijd al naar Aircraft Investigation tot en met de dag van vandaag. Nu mag ik zelf vergelijkbaar werk doen!” Haar interesse voor een loopbaan later ligt dan ook in de veiligheid, maar over duurzaamheid is ze ook enthousiast.

Binnen Hogeschool Inholland Delft heeft een groep raketenthousiastelingen in 2014 het Aquilo-team opgestart. Wat begon als een afstudeerproject is uitgegroeid tot een waardig team. En dit team bouwt ieder jaar lichtgewicht raketten van composietmaterialen zoals glas- en koolstofvezel. Elk jaar worden er weer nieuwe gemotiveerde studenten van de opleidingen Luchtvaarttechnologie en Aeronautical Engineering toegevoegd . Daniël Oprea is dit jaar de manager van het team: “Ook dit jaar zijn we als team super gemotiveerd om de raket de lucht weer in te schieten.”

Het team heeft op dit moment 9 raketten gebouwd. En van iedere raket leert het team van de fouten die ze hebben gemaakt, met een streven naar verbeteringen voor de volgende. Ook bepaalt ieder jaar het team waar de Aquilo-raket zich op moet focussen. Daniel: “Dit jaar zijn we bezig met de ontwikkeling van een raket met twee motoren. Als de raket de lucht in wordt geschoten zal na een tijdje de eerste raket losraken. Vervolgens zal de tweede raket het overnemen.” De technologische vooruitgang gaat hand in hand met dit principe. Het team kijkt uit naar de toekomst. Niet alle doelen zijn definitief vastgesteld omdat de nieuwe leden ook de koers kunnen beïnvloeden. 

Wetenschap en techniek in het buitenland
“We werken op dit moment nog aan de Aquilo Raket VII. Deze raket zou vorig jaar gelanceerd worden, maar helaas door corona en de vele maatregelen is dit niet doorgegaan en liepen we veel vertraging op.” Daarom hoopt Daniël dat in maart 2022 de raket zal worden afgeschoten in Polen. “We hebben dit jaar voor het eerst gekozen om het in het buitenland te laten plaatsvinden. In Polen verloopt het namelijk allemaal iets gemakkelijker vanwege de regelgevingen in dit land.” Aquilo VII zal zo’n 10 kilometer de lucht in worden geschoten. Ook zal het team in oktober deelnemen aan Euroc – European Rocketry Challenge in Portugal. Hierbij krijgen 20 teams (400 studenten) de kans om hun design te laten zien en de wetenschap en de techniek te stimuleren. “We pakken hiermee de kans om ons ook in het buitenland zichtbaarder te maken.”

Meer kennis van ruimtevaart
Op dit moment bestaat het team uit 23 leden van verschillende achtergronden. “Eerst bestond het team voor 90 procent uit Nederlandse studenten, je merkt nu wel dat steeds meer internationale studenten het team aanvullen.” Daniël merkt dat er veel meer verschillende ideeën ontstaan en dat de creativiteit erg is toegenomen. “We hebben veel lol met elkaar en werken daarnaast ook heel hard. Het is echt een team van gemotiveerde studenten die naast hun studie ook kennis willen opdoen binnen de ruimtevaart.” Met de opleidingen krijgen de studenten vooral veel kennis in de luchtvaart en alles wat hiermee te maken heeft. Voor studenten die ook kennis willen verkrijgen in de ruimtevaart is Aquilo een mooie match.  

Werkervaring opdoen in composiet 
Waarom het zo fijn is om bij Aquilo te werken, is volgens Daniël vooral de werksfeer. “Ik voel me heel veilig binnen het team. Je leert om met verschillende composietmaterialen te werken in het Inholland Composietenlab. Je leert hierdoor al goed om met dit materiaal te werken en doet tegelijk werkervaring op. Deze kans krijg je vaak niet bij andere hogescholen of opleidingen.” 

Lid worden van Aquilo?
Zou jij als student ook willen deelnemen aan het Aquilo-team? Dat is zeker mogelijk. Aan het einde van het studiejaar kunnen alle studenten van de technische opleidingen in Delft zich hiervoor aanmelden op de website. 

Meer informatie?
Wil je meer informatie over Aquilo en de raket die zij op dit moment aan het bouwen zijn? Ga dan naar deze pagina voor meer informatie. 

In bijzijn van het College van Bestuur van Hogeschool Inholland bracht de Raad van Toezicht afgelopen vrijdag een praktijkbezoek aan Delft, de eerste in een reeks van bezoeken aan locaties van Hogeschool Inholland. De RvT-leden waren onder andere te gast in het API-gebouw vlakbij Hogeschool Inholland Delft, waar praktijklessen voor studenten Luchtvaarttechnologie/Aeronautical Engineering worden verzorgd. De Raad van Toezicht maakte op deze manier kennis met belangrijke uitgangspunten van onze hogeschool: activerend leren in leergemeenschappen, met een belangrijke rol voor het werkveld.

Richard Oerlemans, directeur van het Domein Techniek, Ontwerpen & Informatica (TOI), verwelkomde de RvT-leden en liet zien welke uitdagingen zijn domein aangaat om studenten  onderwijs te geven dat zo goed mogelijk aansluit bij de praktijk. Dat doet TOI in samenwerking met opleidingen van andere domeinen, waaronder Agri, Food & Life Sciences. Voeding en technologie hebben tegenwoordig immers vele raakvlakken met elkaar.

Opleidingsmanager en teamleider Antoine Gerritse gaf daarna een presentatie over de nieuwe profilering van zijn opleiding waar de praktijk centraal staat. Eén van de in het oog springende projecten is de DragonFly, gericht op emmissievrij en elektrisch vliegen. Daarnaast ook over innovatie en start-ups. Zo ging het over de Delftse start-up Venturi Aviation, waarin Inholland-studenten en studenten van de TU Delft samenwerken aan een elektrisch vliegtuig. Verder ging het over de racketlanceringen van Aquilo en vele andere toepassingen van de luchtvaarttechnologie. Drie vierdejaarsstudenten presenteerden vervolgens een innovatief project waarbij met behulp van lasertechniek nieuwe verbindingen met satellieten kunnen worden gelegd.

“Wat ons betreft is het bezoek geslaagd”, zegt Antoine Gerritse na het bezoek van de RvT. “Hopelijk hebben we een goed beeld kunnen geven hoe de visie van Inholland terugkomt in ons domein en wordt uitgewerkt en vormgegeven binnen de opleiding Luchtvaartechnologie.”

De Raad van Toezicht maakte ook kennis met Sipke Wynia, de zeer actieve vereniging voor studenten Luchtvaarttechnologie en de oudste studievereniging van Inholland. En er stond een bezoek aan het naastgelegen composietenlaboratorium op het programma. Onder de naam Inholland Composites is het een kenniswerkplaats waar studenten en docenten zij aan zij aan innovatieve projecten werken, in nauwe samenwerking met het bedrijfsleven. Lector Rogier Nijssen (Composiet) en programmamanager Arnold Koetje vertelden over de toepassingsmogelijkheden van composiet. Zo gingen studenten aan de slag met gewassen als olifantsgras en vezelhennep die rond de luchthaven groeien en maakten er ‘Biobased Banken’ van. Dit als bijdrage aan een duurzame, circulaire economie.

Tijdens de Week van de Internationale Student organiseren wij verschillende activiteiten voor alle internationale studenten van Inholland. Voor de opleiding Aeronautical Engineering komen ieder jaar weer veel studenten naar Delft. Helaas was dat vorig jaar een stuk lastiger door corona en de lockdown en moesten studenten noodgedwongen vanuit hun eigen land de lessen online volgen. Zo ook Prashiddha Koirala die tijdens zijn eerste jaar alle lessen vanuit Nepal volgde: “Het was vooral erg lastig door het tijdsverschil, soms had ik tentamens om negen uur in de avond.”

Geen stroom en een flink tijdsverschil
Online onderwijs volgen vond Prashiddha was niet altijd even fijn. Ook zijn ouders werkten vanuit huis en dan nog het tijdsverschil bijna vijf uur. Het werd vooral erg lastig toen de wintertijd inging. “Vaak waren er lessen in Nederland om vier uur ‘s middags, maar dan was het in Nepal al kwart voor acht ‘s avonds. Dit was lastig omdat ik dan eigenlijk wilde eten. Ik had ook vaak toetsen gemaakt die pas om negen uur ‘s avond van start gingen.” Niet alleen het tijdsverschil was lastig, ook de stroomvoorziening is niet altijd goed. “In Nepal kan het altijd zo zijn dat de stroom zomaar uitvalt. Dit is dus ook een keer gebeurd tijdens een tentamen. Hierdoor heb ik mijn tentamen zeven minuten te laat ingeleverd. Gelukkig heeft de examinator dit wel geaccepteerd.”

Reizen met het openbaar vervoer
Na het eerste jaar te hebben afgerond wilde Prashiddha graag naar Delft komen om zijn tweede jaar fysiek te volgen. “Ik ben naar Deli in India afgereisd, daar heb ik mijn visum bemachtigd. Vervolgens heb ik de verre reis naar Nederland gemaakt.” In Nederland woonde een oom van Prasiddha die hem kon oppikken. “Nadat ik was aangekomen, moest ik van mijn oom direct met het openbaar vervoer. Dus ik ben vervolgens met een bus, tram en trein verder in Nederland afgereisd. Dit was eigenlijk wel heel fijn, zo leer je het openbaar vervoer ook direct kennen.” De oom van Prasiddha heeft hem heel erg geholpen met het settelen in Nederland. “Het vinden van een studentenhuis was nog wel een dingetje, maar hier heeft Inholland mij heel goed bij geholpen.”

Fysiek wennen
Nederland was wel even wennen voor Prashiddha. Hij volgt nu alweer een halfjaar fysiek les. “Het was vooral erg wennen dat de lessen veel interactiever zijn. Je kunt nu gewoon zien wie vragen stelt in de klas. Dit was online soms lastig te volgen omdat er veel vragen werden gesteld via de chat.” Ook vindt Prasiddha het soms lastig dat hij met veel meer mensen in een ruimte zit. Hij vertelt dat hij zich in het begin soms lastig kon concentreren, maar dat het nu veel beter gaat. De omgang met zijn klasgenoten gaat goed. “We hadden online al veel contact, daardoor heb ik al veel vrienden gemaakt. Maar het is wel echt heel erg leuk om iedereen nu fysiek te zien.”

Overal kunnen fietsen en lekker brood
Van Nepal naar Nederland, het is wel een groot cultuurverschil. Prashiddha vindt het grootste verschil toch wel dat Nederlanders heel enthousiast zijn. “Ik vind dit heel erg leuk, om elk klein dingetje zijn Nederlanders supergemotiveerd! Ook vind ik het heel fijn dat je overal naar toe kan fietsen. Je hebt hier echt hele mooie fietspaden en je bent heel snel ergens. Dit is heel anders in Nepal waar je soms over smalle bergweggetjes moet. Daar zou dit vervoersmiddel echt heel gevaarlijk zijn.”

De student Aeronautical Engineering vindt de Nederlandse boterham de meest makkelijke maaltijd die er bestaat. “Ik vind jullie brood heerlijk. In Nepal eten we het niet zo veel. Zeker als student heel handig, ook als avondeten, ”aldus Prashiddha.

Over de toekomst
Als alles volgens plan verloopt hoopt Prashiddha zijn bachelor bij Inholland binnen twee jaar af te ronden, daarna wil hij nog een masteropleiding volgen aan de TU Delft. Een echte doorzetter, die zijn hart durft te volgen.

Duurzaamheid is een begrip dat binnen enkele jaren is uitgegroeid tot het samen optrekken en samenwerken aan duurzame oplossingen binnen de Inholland-domeinen Agri, Food and Life Sciences en Techniek, Ontwerpen en Informatica. Hier vervullen de medewerkers en studenten van Hogeschool Inholland een grote rol in. Onderwerpen als klimaatverandering, energie, grondstoffen en circulariteit zijn erg actueel en daar wordt veel aandacht aan besteed. Sterker nog, studenten staan te springen om met dit soort thematieken aan de slag te gaan. Ze worden opgeleid tot de professionals van morgen, maar gaan al tijdens hun studie zeer gedreven aan de slag met dit soort maatschappelijke uitdagingen.

Daarbij leggen we in alle onderwijs- en onderzoeksactiviteiten focus op een bijdrage aan een duurzame, gezonde en creatieve samenleving. Inholland leidt zo professionals op die vanuit hun eigen specifieke vakmanschap en expertise hun plek in de samenleving vinden.

De Dag van de Duurzaamheid
Inholland Delft staat bekend als een kleine, groene hogeschool in de Randstad, waarbij  duurzaamheid centraal staat bij alle opleidingen. Deze duurzaamheidsvraagstukken krijgen bij iedere opleiding een ander perspectief. De wereld blijft nu eenmaal veranderen en met verschillende oplossingen, innovaties en invalshoeken kunnen we beetje bij beetje de wereld verduurzamen. Samen staan we voor veel duurzame uitdagingen. Tijdens de Dag van de Duurzaamheid is het belangrijk dat dit onderwerp als normaal gezien gaat worden. Deze dag geeft er een jaarlijkse impuls aan door het onderwijs aan te moedigen en het zichtbaar te maken.

Liefde en draagkracht voor de wereld
Als samenleving moeten we de juiste balans tussen people, planet en profit vinden. Dus duurzaam werken met passie en respect voor het draagvermogen van de wereld, met tegelijkertijd een gezonde focus op (verdere) economische groei. Alleen dan kun je zorgen voor een goede kwaliteit van leven, voor nu en voor toekomstige generaties. Binnen de opleiding Landscape and Environment Management van Hogeschool Inholland in Delt is er veel liefde en daagkracht voor vraagstukken rondom een duurzame en toekomstbestendige samenleving. Door onderwerpen als ruimtegebrek en milieu in de Randstad te tackelen en studenten bewust te maken van vernieuwende oplossingen rondom gezonde en groenere steden. Ook docenten raken hier enorm door geïnspireerd. Zo koos docent Maurice Herkrath ervoor om zijn eigen tiny house te bouwen: “Het wonen in een tiny house zorgt voor een lage ecologische voetafdruk. Alle voorzieningen in en rondom het huis zijn gericht op verduurzaming door zelfvoorzienend zijn en verhoging van biodiversiteit.”

'We moeten het anders gaan doen dan anderen, duurzaamheid kunnen we niet meer over het hoofd zien.'
Binnen de opleidingen Tuinbouw & Agribusiness en Food Commerce and Technology werken studenten met het laten groeien van groene en levende producten. Zij zullen immers met veel grote issues te maken krijgen. Alex van der Zwart (docent en onderzoeker) is van mening dat bedrijven dit onderwerp meer eigen moeten maken. “Een bedrijf dat niet bezig is met verduurzaming, is een bedrijf dat niet relevant is. Om relevant te blijven moeten bedrijven er dus voor zorgen dat de gehele organisatie dit onderwerp omarmt. Door kleine stappen te maken, kun je toch voor veel impact zorgen.” Opleidingen werken dan ook nauw samen met bedrijven om ervoor te zorgen dat zij aan de slag gaan met duurzamere oplossingen.“Onze studenten gaan vanaf jaar twee al aan de slag met echte bedrijfsopdrachten uit de sector. Deze werkwijze stimuleert ook de docent-experts om mee te gaan in deze vernieuwende thematieken binnen de eigen sector.”

Vernieuwende visie op gebied van duurzaamheid binnen de studierichting
Het welzijn van mensen, dieren en natuur is een belangrijk onderwerp voor een duurzame samenleving. Binnen de opleiding Dier in Duurzame Samenleving is ook een transitie gaande richting het duurzaamheidsaspect. Ilona Buddingh-Maas (hybride docent Dier in de Duurzame Samenleving en expert op gebied van duurzaamheid) houdt zich bezig met verschillende onderwerpen die samenhangen met duurzaamheid. “Ik ben me gaan bezinnen hoe de aarde als geheel in elkaar steekt, welke rol duurzaamheid daarin heeft en hoe ik en anderen hier aandacht en invulling aan kunnen geven.” 

Voor de opleiding Dier in de Duurzame Samenleving richt Ilona zich samen met het docententeam op de vraag wat de opleiding als een duurzame samenleving ziet, wat dierenwelzijn inhoudt en hoe dit samen met de andere elementen van duurzaamheid verder geïntegreerd kan worden in het studieaanbod. “We zijn als team de afgelopen maanden aan de slag gegaan met het ontwikkelen en formuleren van een visie op duurzaamheid voor deze studierichting. Zo kunnen we helder overbrengen waar de opleiding voor staat, hoe duurzaamheid gezien wordt en hoe dit vertaald wordt naar de studie-inhoud.” Uiteindelijk hoopt Ilona de visieontwikkeling op duurzaamheid en de vertaling hiervan naar de studie-inhoud ook mee te ontwikkelen en door te voeren bij andere opleidingen binnen Inholland.

Duurzaamheid en techniek
Het lijkt als een onwerkelijke combinatie maar duurzaamheid speelt ook een hele grote rol bij de opleidingen Aeronautical & Precision Engineering. Als er nu wordt gekeken naar speerpunten binnen de luchtvaart staat duurzaamheid in de top 3 of top 4. “De luchtvaart is ontzettend actief binnen dit thema omdat er veel kansen in zitten, maar omdat het ook moet”, vertelt Arnold Koetje, manager van de Applied Sciences Labs Aeronautical and Precision Engineering. "Het is een maatschappelijke uitdaging hoe we met elkaar, maar ook met de aarde omgaan. De luchtvaart speelt hier op verschillende manieren in. Vliegen op synthetische kerosine, waterstof en elektrisch vliegen zijn hier voorbeelden van, waarbij we met project DragonFly op dit moment een elektrisch sportvliegtuig aan het ontwikkelen zijn. Samen met bedrijven is onlangs een nieuw subsidievoorstel ingediend om een nieuwe elektrische aandrijflijn te ontwikkelen waardoor meerdere vliegtuigentypes zonder uitstoot kunnen vliegen.

“Iedereen moet aan de slag met duurzaamheid. Sterker nog, als je het niet belangrijk maakt binnen je organisatie kun je je afvragen of je nog wel bestaansrechten hebt. Ook onze studenten willen een bijdrage leveren aan een duurzame toekomst. Dit is vaak vanuit hun eigen idealisme en de verwachting dat wij, binnen het onderwijsprogramma, hier ook iets mee doen. Ik ben daarom ook persoonlijk gedreven om goede hbo-ingenieurs af te leveren."

Binnen Inholland werken opleidingen, studenten en medewerkers samen aan duurzame oplossingen voor verschillende maatschappelijke uitdagingen. Studenten worden voortdurend uitgedaagd vraagstukken vanaf andere perspectieven te bekijken en te komen met bruikbare en werkbare innovaties. Onze afgestudeerden, de professionals van morgen, zijn hierdoor van grote toegevoegde waarde voor het bedrijfsleven. Hun frisse, vernieuwende en no-nonsense mentaliteit worden dan ook met open armen ontvangen door toekomstige werkgevers.

Vier jaar geleden ging de afstudeerrichting Precision Engineering bij Hogeschool Inholland Delft voor het eerst van start. Nu is Camilla Pistor is één van de eersten uit de lichting die is afgestudeerd. Een bijzondere gebeurtenis voor de opleiding: de eerste precision engineers gaan het werkveld betreden.

Het was voor Camilla in het begin een lastige keuze; welke studie past nu het beste bij haar? “De meeste opleidingen hebben meteen een toepassing op het latere beroepenveld. Zo wordt er met Luchtvaarttechnologie veel gefocust op vliegtuigen; maar dit paste niet helemaal bij mij.” Met de komst van de richting Precision Engineering kon Camilla veel richtingen op. Je krijgt namelijk veel algemene en technische kennis die studenten helpt met het bouwen en ontwerpen van complexe systemen. “Deze opleiding gaf mij veel ruimte en vrijheid om nog niet een hele specifieke richting op te gaan.”

Op een hoog niveau
Volgens Camilla was de opleiding erg leuk, maar het kon ook wel lastig zijn. Deze richting biedt veel theorie; zo krijgen de studenten veel basiskennis van verschillende vakken. “Het maken van een strakke planning wil ik toekomstige studenten aanraden; ik kon het anders echt niet bijhouden. Ook merkte ik dat veel studenten moeite hadden met de wiskunde.” Inholland biedt deze studenten één week voor de start van het nieuwe studiejaar een zomercursus Wiskunde. Daarnaast organiseert de studievereniging Sipke Wynia huiswerkklassen voor wiskunde. “Je kan tijdens de huiswerkklas nog meer aandacht besteden aan het lastige vak en het is heel toegankelijk voor studenten.”

Zelf sturing geven
Camilla ervaarde wel dat zij als eerste lichting is gestart. “We hadden in het eerste jaar nog niet voor ieder vak een docent. Daarom is er in de tentamenweek ook wel eens een nieuw vak gestart. Soms was het wel lastig dat het nog niet altijd geregeld was. Maar het was wel heel fijn dat we zelf sturing konden geven aan de opleiding.” Camilla ervaarde ook dat er wel iets met haar feedback werd gedaan. Zo ziet ze per jaar een groot verschil in de lessen die nu worden gegeven. “Voor ieder vak is er nu een docent, wanneer de klassen te klein zijn worden deze gecombineerd met de klassen van Luchtvaarttechnologie.”

Afstuderen
Camilla is gestart met haar afstuderen bij TNO (Toegepaste Natuurwetenschappelijke Onderzoeksorganisatie). Ze is hier terecht gekomen via haar derdejaarsstage. “Ik had al een contactpersoon bij deze organisatie, daardoor kon ik daar gemakkelijker aan de slag.” Tijdens haar onderzoek is Camilla zich vooral gaan richten op spacegerelateerde zaken. Ze heeft hiervoor een onderdeel ontworpen dat uiteindelijk vast komt te zitten op een satelliet. Dit systeem moet bepaalde assen vasthouden tijdens de lancering en weer loslaten wanneer het zich in de ruimte bevindt. Camilla vond het een super interessante opdracht om aan te werken.

Fijne begeleiding
Vanuit huis heeft Camilla veel aan haar onderzoek gewerkt. “Het is echt te danken aan mijn afstudeerbegeleider dat mijn onderzoek zo goed is gegaan. Hij heeft mij geholpen om mijn afstudeeropdracht te zien als een prettige werkervaring. Hij had elke week wel tijd voor mij, om te sparren. Hij heeft mij door mijn afstudeerperiode heen geholpen.” Camilla vond de kennis vanuit het bedrijf ook erg fijn. Ze was niet gewend om alleen aan zo’n project te werken, ook door alle verantwoordelijkheid die hier bij komt kijken. “Het bedrijf was erg gezellig, ze maakten echt tijd voor mij om dingen uit te leggen. Vanuit verschillende disciplines hielpen we elkaar. Ik vond het heel bijzonder om te zien hoe behulpzaam iedereen was.”

Toekomstperspectief
Nu is Camilla afgestudeerd als precision engineer en zou ze direct aan de slag willen bij een organisatie. “Ik ben op dit moment bezig met verschillende gesprekken vanuit mijn netwerk, voor mogelijke functies.” Haar tip aan de afstuderende studenten is: blijf netwerken op LinkedIn, door een groot netwerk kan je bij super veel leuke bedrijven terechtkomen.

Het lijkt eenvoudig, maar het is behoorlijk uitdagend aangezien nieuwe technologieën die toegepast moeten worden. In deze video leggen zes stagiairs en afstudeerders van de opleiding Aeronautical en Precision Engineering uit hoe ze toegepast onderzoek hebben uitgevoerd voor project DragonFly.

Onderwerpen zoals aerodynamica, prestatieleer, systeemsimulatie en propellerontwerp komen aan bod en zijn ontzettend belangrijk voor het bereiken van een succesvolle eerste vlucht. In dit project werken studenten en collega’s samen met bedrijven die hen kunnen helpen, maar tegelijkertijd ook afhankelijk zijn van deze ontwikkeling voor hun eigen onderneming. Nederland heeft ambitieuze plannen aangaande de klimaatdoelen en we hebben elkaar heel hard nodig om de transitie naar een duurzame luchtvaart te versnellen.

Na 16 weken was het eindelijk zover; de zelfontworpen zweefvliegtuigen van de luchtvaarttechnologie-studenten van Hogeschool Inholland Delft gingen de lucht in. Één van de studenten, Robin Mens, heeft er samen met zijn team (High Flyers) voor gezorgd dat hun zweefvliegtuig een hoogte van 110 meter behaalde. “We hebben zo ontzettend veel geleerd, van het begin tot het einde. Het was een heel bijzonder traject om mee te mogen maken.”

Robin zijn fascinatie voor de techniek is van jongs af aan al sterk aanwezig. Volgens hem bevat de opleiding Luchtvaarttechnologie in Delft alle facetten die voor hem belangrijk zijn. Robin is erg gefascineerd door de autosport. Hij hoopt uiteindelijk in deze branche zijn carrière te starten. “Ik heb zelfs al connecties met engineers die werken in verschillende Formule 1-teams. Het zou wel echt een droom zijn om hier groot in te worden.”

De start van het project
Elk jaar gaan de studenten van Luchtvaarttechnologie met twee projecten van start. Een groot project is het Design, Build & Test-project (DBT). In 16 weken bouwen 14 groepen studenten verschillende zweefvliegtuigen die binnen 120 seconden een hoogte van 100 meter kunnen behalen. Het zweefvliegtuig dat het langst in de lucht blijft zweven, wint de competitie van dat jaar. Met deze informatie is de groep van Robin van start gegaan. “We zijn begonnen met het bedenken van verschillende concepten. Iedereen moest met een eigen concept komen, waarbij we vervolgens zijn gaan kijken welke afzonderlijke elementen we konden gebruiken voor het definitieve ontwerp.”

Materiaalselectie
Elke groep die een innovatief ontwerp toepast, ontvangt weer extra punten. Om deze punten te bemachtigen, heeft team High Flyers een unieke staartvleugel gekozen voor het zweefvliegtuig. “De V-Tail is het uiteindelijk geworden, met een staart in de vorm van een ‘v’. Het was lastig om deze te ontwikkelen, maar uiteindelijk hebben we er veel tijd ingestoken om het voor elkaar te krijgen.” Alle groepen ontvingen een budget voor de aanschaf van materialen. “Voor de materiaalselectie moesten we met twee aspecten rekening houden; dat het sterk genoeg is, maar ook licht van gewicht.” Het team heeft daarom gebruik gemaakt van balsahout en triplex. Balsahout is twee keer zo licht als triplex en wordt vooral gebruikt voor onderdelen die minder kracht hoeven te weerstaan.

Tijdsdruk
Na de designfase ging de bouwfase in. “We hadden heel erg te maken met tijdsdruk. Maar ook had niemand nog in onze groep bouwervaring. Dat maakte het soms erg lastig. We hebben dus snel de materialen besteld en zijn gewoon maar begonnen met bouwen, om zo meer feeling te krijgen.” Door het bouwen van het vliegtuig zit er in het project een hele mooie mix tussen theorie en praktijk. “Bij het DBT-project is het niet alleen maar gegevens in computerprogramma’s invoeren; we gingen nu ècht aan de slag met materialen.” Helaas zorgde Corona ervoor dat de bouwdagen niet altijd heel gemakkelijk verliepen. “We hadden de groep opgesplitst; drie van ons werkten op school. De anderen werkten vanuit huis mee aan de berekeningen. Via MS-Teams hadden we contact.”

Ready for take-off?
En tot slot de testfase waarbij het gehele vliegtuig wordt bekeken en technisch gekeurd. De testdag is ook direct de competitiedag, er is dan ook geen tijd meer om het vliegtuig aan te passen. Als je niet vliegt, valt het team af. “Het is een heel belangrijk, cruciaal moment, alles moet goed gaan die dag. Omdat er heel veel wind werd voorspeld, moesten we al om zes uur 's morgens in Oosterhout verzamelen. Ik had zelf maar drie uurtjes geslapen.” Ieder team was aanwezig die dag. De wind werd met de minuut heftiger. Robin zijn team was als laatste aan de beurt. “Uiteindelijk heeft ons vliegtuig de 100 meter ruim gehaald. Ik was ook supertrots op ons allemaal.” Helaas heeft het vliegtuig de landing niet overleefd. Maar het resultaat mag er zeker zijn. Team Highflyers heeft de eerste plek behaald: Best Overall Project.

Terugblik
Terugkijkend op het project is Robin erg tevreden met het behaalde resultaat. “De samenwerking was soms wel lastig. Normaal werk je met z’n allen aan een rapport op school. Dit was zoveel meer! Het was heel complex en kostte veel meer tijd. Ik heb wel geleerd dat het erg belangrijk is om heel goed te blijven communiceren, van het begin tot het einde.”

Benieuwd naar de resultaten van alle groepen? Klik dan op deze link.

Het was niet altijd even makkelijk, maar Aeronautical Engineering-student Yusuf Yusri heeft ook hele positieve dingen overgehouden aan het afgelopen studiejaar. De Maleisiër woont alweer drie jaar in Delft en is bestuurslid van de studievereniging VSV Sipke Wynia. “Doordat ik aangesloten ben bij verschillende studiegroepen en de vereniging heb ik een hele mooie basis hier opgebouwd. Zonder deze basis was de COVID-pandemie erg lastig geweest voor mij.”

Van Maleisië naar Nederland
Yusuf komt oorspronkelijk uit Maleisië. Voordat hij naar Nederland kwam, heeft hij eerst een aantal jaar in Duitsland gestudeerd. Alleen zat hij hier niet helemaal op zijn plek. “Ik wilde altijd al buiten Maleisië studeren. Voor mijn gevoel was ik altijd bezig met andere culturen en verschillende mensen. Ook mijn ouders hadden dit voor ogen dus dit sloot goed aan.” In Duitsland startte hij met een technische studie. Hij wilde namelijk iets doen met engineering maar ook iets met luchtvaart. Alleen werd het gehele curriculum in het Duits gegeven. “Ik wilde het juist internationaal opzoeken en dit bleek het daardoor niet te zijn.” Yusuf is vervolgens in 2019 gestart aan de opleiding Aeronautical Engineering in Delft.

Student Rocketry Project
De opleiding bleek goed aan te sluiten met datgene wat Yusuf voor ogen had. Een project waar hij met heel veel passie aan werkt, is de lancering van de Aquilo raket. Het team bouwt een raket van lichtgewicht materiaal voor betere prestaties en brandstofbesparing. In mei wordt de raket gelanceerd om temperatuur-, stralings- en drukmetingen te verzamelen. Binnen het team hangt er een goede sfeer volgens Yusuf. “Iedereen wil graag van elkaar leren. Met alle verantwoordelijkheden die op je af komen, is het belangrijk dat we goed met elkaar communiceren en elkaar helpen, waar nodig. Ik voel dat ik heel erg gegroeid ben in mijn technische kant. Het project heeft er zelfs voor gezorgd dat ik tijdens de coronapandemie hier in Nederland wilde blijven. Iedereen is namelijk zo betrokken, we spreken elkaar iedere dag.”

Vice-voorzitter bij Sipke
Yusuf ziet zijn familie niet heel vaak. Zeker de afstand maakt het soms erg lastig voor hem om ze ‘even’ te bezoeken. “Dankzij het team van Aquilo heb ik echt het gevoel alsof ik ook familie hier heb zitten. Maar ook de bestuursleden van Sipke zijn heel waardevol voor mij. De vereniging heeft er echt voor gezorgd dat ik kan werken aan mijn professionele kant. Binnen Sipke heb ik het gevoel dat ik de groep internationale studenten vertegenwoordig.” Yusuf is vicevoorzitter en verantwoordelijk voor de externe communicatie. Hier heeft hij veel contact voor de organisatie van borrels en evenementen. “Het is soms wel lastig dat mensen het vervelend vinden dat je niet in het Nederlands met ze communiceert.”

Initiatief voor internationals
Naast Sipke en Aquilo is Yusuf bezig met het opzetten van een nieuw initiatief voor de internationale studenten. Yusuf heeft van veel internationale medestudenten vernomen dat zij zich er eenzaam hebben gevoeld tijdens corona. Ook merkt hij dat veel studenten soms meer hulp nodig hebben dan de hogeschool te bieden heeft. Veel van de nieuwe studenten hebben elkaar nog nooit fysiek ontmoet. Daarom wil Yusuf hen dit deze hulp aanreiken middels dit initiatief.

De inner circle
Een bijzondere ervaring tijdens zijn verblijf in Nederland vindt Yusuf vooral de betrokkenheid vanuit zijn vrienden. “Ik vind het zo bijzonder dat mijn vrienden mij echt hebben toegelaten tot hun eigen kring van familie en vrienden. Meerdere malen ben ik al uitgenodigd om mee te lunchen, te dineren en zelfs om een keer te blijven slapen. Dat is voor mij heel speciaal. Ik ben heel dankbaar voor de groep vrienden die ik om mij heen heb verzameld. Dankzij hen doe ik de dingen waar ik erg gelukkig van word.”

Het begin van je studententijd kan best wel spannend zijn. Nadat jij je hebt ingeschreven bij één van de studies bij Inholland Delft is het tijd om dat nieuwe leven te gaan ontdekken. Deze nieuwe levensfase start vanzelfsprekend met een onvergetelijke introductieperiode. Vanuit Inholland Delft organiseren de studieverenigingen SV FMC en VSV Sipke Wynia het Eerstejaarsweekend (EJW). Zij nemen jou mee in de studie, de vereniging en de stad zelf. Vanuit de commissies van de verenigingen wordt er nu al gekeken hoe zij een onvergetelijke week neerzetten. Aansluitend organiseert de OWee dé ontvangstweek voor alle studenten in Delft.

In het weekend van 13 tot en met 15 augustus staat het eerstejaarsweekend van FMC en Sipke Wynia voor de deur. Dylan Kalden (FMC) en Wouter Kerkvliet (Sipke Wynia) zitten in de commissie van het EJW. Ook dit jaar is het weer een hele klus om er een spetterend weekend van te maken. Dylan: “Ik heb tijdens mijn Eerstejaarsweekend zoveel gezien. Je leert op deze manier echt de stad kennen, maar ook de ouderejaars en de studie. Omdat komend jaar mijn laatste jaar is, wilde ik heel graag in de commissie van het EJW. Dit is namelijk mijn laatste kans en die wilde ik echt pakken.”

Binnen de commissies hebben de leden verschillende rollen. Wouter: “Binnen onze vereniging zijn er meerdere commissies om het huidige bestuur te ondersteunen. Hierdoor kunnen er meerdere activiteiten worden georganiseerd. Ik ben het aangewezen bestuurslid van dit jaar. Daarmee is het mijn taak om een oogje in het zeil te houden en te zien of de commissie hetzelfde beeld uitstraalt als de vereniging.”

Activiteiten en borrels
Het EJW duurt zo’n drie dagen. Tijdens deze dagen ontdekken de eerstejaars de eeuwenoude studentenstad Delft  door middel van verschillende activiteiten. Zowel bij FMC als bij Sipke Wynia zullen de studenten verblijven in Delft. Daar vinden allerlei gezellige activiteiten plaats. Wouter: “Er hangt altijd een hele gezellige sfeer, een echt maatjesgevoel. We proberen allerlei activiteiten te organiseren waarbij studenten elkaar zo goed mogelijk leren kennen.” Dylan: “Het geeft de studenten die meedoen echt een voorsprong op de rest. Zeker tijdens zo’n eerste lesdag. Dan zie je direct dat de studenten die zijn mee geweest al een echt groepje zijn gevormd.”

Verschillende scenario’s
Het organiseren van EJW is, vanwege alle coronamaatregelen, een grote uitdaging. De organisatoren van EJW werken heel hard om de studenten die onvergetelijke introductieperiode met hun studiegenoten en studentenstad Delft te bezorgen. Wouter: “We proberen dit jaar echt in te zetten op een reguliere EJW, maar hebben dit jaar beter rekening gehouden met verschillende scenario’s.” Dylan: “Het gaat nu gelukkig de goede kant op, maar het is heel lastig om te voorspellen hoe het er tegen die tijd uit komt te zien. Ik ben best perfectionistisch maar ik probeer nu wel dingen beter los te laten.”

Tipje van de sluier
Ondanks de maatregelen proberen de studieverenigingen alles op alles te zetten om er een onvergetelijke tijd van te maken. De verschillende activiteiten zijn ieder jaar weer een verrassing voor de potentiële studenten. Dylan: “Als ik iets moet verklappen over het weekend zou dit het themafeest zijn. We organiseren op de eerste avond een thema feest waarbij iedereen volledig in dat thema gekleed moet zijn. Ook Sipke Wynia is die avond aanwezig en is dan verkleed in een ander thema. Het thema hou ik alleen nog wel voor mijzelf.” Wouter: “We organiseren normaal alleen één avondprogramma met FMC, maar dit jaar hebben we een hele dag waarbij we met FMC verschillende activiteiten gaan ondernemen.”

Meer weten over het Eerstejaarsweekend van SV FMC en VSV Sipke Wynia? Houd vooral de social mediakanalen dan goed in de gaten.

De start van de volgende versnelling
Het is tijd voor de volgende versnelling in jouw leven! De OWee is een meerdaags evenement voor alle aankomende eerstejaars studenten van de TU Delft, Hogeschool Inholland Delft en de Haagse Hogeschool. Thuis voelen in de stad waar jij gaat studeren is heel belangrijk volgens voorzitter Jules de Backer en vice-voorzitter Feline Steup. “Tijdens deze dagen krijg je zoveel te zien wat Delft te bieden heeft”, vertelt Jules. Samen met een team van acht studenten organiseren zij dit jaar een bijzondere OWee. Feline: “Iedereen wist vooraf waar ze voor tekenden, een onzekere OWee. Maar dit gaf juist een hoop energie en motivatie. Juist dit jaar is het zo belangrijk dat de OWee goed wordt neergezet. Iedereen heeft een lastig jaar achter de rug en we willen een goed begin neerzetten.”

Een community
Binnen de OWee hangt een hele goede sfeer, het voelt als een community waar zowel Jules als Feline zich er toe aangetrokken voelden. “Het voelt echt dat het onze taak om zoveel mogelijk leuke activiteiten te organiseren zodat de aankomende deelnemers echt een leuk plekje in de stad hebben”, vertelt Jules. Het is voor de komende deelnemers een bijzondere stap die ze maken. Ze gaan dan studeren en hebben zoveel meer vrijheid. Maar tegelijkertijd komt er zoveel meer op hun af en dit kan erg spannend en soms zelf stressvol zijn.

Een digitaal platform
De OWee duurt altijd één week. “We vonden het wel gek dat je één week nodig hebt om de volgende versnelling in te gaan. Dit is eigenlijk helemaal niet representatief om zo’n grote overstap te maken. We hebben daarom gekeken of we hier dingen aan kunnen toevoegen”, vertelt Jules. Vorig jaar vond er een hybride OWee plaats, hieruit bleek dat de kracht van het digitale tijdperk erg groot is. Feline: “We voegen er daarom een digitaal platform aan toe. Wanneer studenten zich vanaf juni inschrijven bij de OWee hebben zij direct toegang tot dit platform. Dit platform biedt toegang tot verschillende antwoorden op de vele vragen. Van het vinden van een huis tot het aanschaffen van boeken, alles komt aan bod. Sommige studenten zijn ook zo jong, zij hebben echt die handvatten nodig die wij kunnen aanreiken.”

De volgende Boyan Slat
Naast het digitale platform zal de OWee veel toffe activiteiten organiseren. Zo zullen er nieuwe gasten komen die het OWee willen openen. Ook de burgemeester van Delft zal alle nieuwe studenten komen verwelkomen: “Ze verwelkomt niet alleen 2500 nieuwe studenten maar ook 2500 nieuwe inwoners van de stad Delft.” Maar als tipje van de sluier willen Jules en Feline delen dat ze tijdens een activiteit in het Sciencepark verschillende Delftse initiatieven uitnodigen. “Hier kunnen de deelnemers zien wat voor vette dingen al deze Delftse studenten en ondernemers hebben ontwikkeld. Wij willen onze trots overbrengen en hopen hiermee hen te inspireren om misschien wel de volgende Boyan Slat van de Ocean Cleanup te worden”, vertelt Feline.

Het onmogelijke mogelijk maken
Door corona houdt het OWee Bestuur rekening met heel veel verschillende partijen. Zo werken zij samen met verschillende experts van de gemeente, de TU, het OMT en het RIVM. “Doordat we met hen zo nauw mogelijk communiceren hopen we op die manier alles op de juiste manier neer te zetten. Wij bepalen zelf de lat. Wij zijn als groep zo gemotiveerd waardoor we het soms lastig vinden om een dag er niet mee bezig te zijn. De gezelligheid zit er zeker nog in, maar het is soms wel goed om een keer ‘nee’ op iets te zeggen.” Het onmogelijke mogelijk maken is wat we echt proberen tijdens deze 2021-editie van het OWee.

Wil jij meer weten het OWee van dit jaar? Bekijk de social mediakanalen of de website voor meer informatie.

Een bijzondere reis waar een grote groep studenten van twee hogescholen (Inholland Delft en Haagse Hogeschool) en de TU Delft samenwerken aan de bouw van ’s werelds kleinste en lichtste maanrover ooit. Binnen dit team Lunar Zebro werkt ook Inholland-student Christianne Ramos (Luchtvaarttechnologie/Aeronautical Engineering), verantwoordelijk voor de public relations. De van oorsprong Filipijnse is altijd al gefascineerd door maan en sterren. “Ik wilde altijd al de sterren bereiken. Met de Lunar Zebro kom ik steeds een stapje dichterbij.”

Christianne is opgegroeid op de Filipijnen, waar ze de opleiding Communicatie & Multimedia Design deed. Eerder was ze werkzaam bij verschillende bedrijven waar ze werkte aan het design van websites en programma’s. Dat was nog niet voldoende! Met in haar achterhoofd Neil Armstrong, de eerste man op de maand met bovendien ook een diploma Aeronautical Engineering op zak, schreef ze zich in bij de gelijknamige studie in Delft.

‘Hard werken, maar ik kom er wel!’
“Als kind was ik altijd erg nieuwsgierig”, vertelt Christianne. Ze keek samen met de zus van haar opa naar de sterren en fascineerde hoe het zou zijn om daar tussen te zitten. Lunar Zebro is een stap dichterbij de sterren. “Met alle kennis die ik opdoe binnen Inholland Delft brengt dit mij weer een stapje dichterbij. Ik ben daarom erg blij dat ik gekozen heb om deze opleiding te volgen. Het is soms hard werken, maar door veel effort te tonen kom je er wel! Ik zet mijn gedachten om in het behalen van doelen. Mijn doel in het leven is dat ik steeds meer leer en mezelf constant blijf ontwikkelen; ik ben namelijk nog lang niet uitgeleerd!”

Op het lijf geschreven
Christianne is gek op social media. Hierdoor is ze uiteindelijk ook in aanraking gekomen met Lunar Zebro. “Ik had een berichtje gestuurd dat ik er graag stage wilde lopen. Tegelijkertijd kreeg ik ook van Philips een aanbod. Maar een keuze maken tussen beide was geen optie, dus ging ik aan de slag bij Lunar Zebro als Head of Public Relations en bij Philips als stagiair.” In haar rol bij Lunar Zebro moet Christianne heel veel weten over het project om hier over te schrijven en dit te verspreiden. “Het is een mooie mix van mijn ‘oude’ communicatie-achtergrond gecombineerd met onderwerpen die voor mij heel interessant zijn. Het voelt als een rol die mij op het lijf is geschreven.”

Lunar Zebro
Robots die de maan verkennen om uiteindelijk een toekomstige maanbasis neer te zetten. Met het project proberen ruim 65 studenten uiteindelijk de robots in te zetten om grotten te verkennen. De kleine robots lijken op elektronische insecten die over obstakels net zo groot als zichzelf kunnen klimmen. Dit unieke project kan ervoor zorgen dat Nederlanders een ‘eerste stap’ op de maan zetten. Het team is ondertussen ook bezig met de Pico Zebro, het ‘kleine broertje’ van de Lunar Zebro. “Onze volgende ‘milestone’ zal rond juli – augustus plaatsvinden. De robots zijn uniek doordat ze heel klein en licht zijn. Ze kosten daarom ook een stuk minder dan de rovers die nu op Mars rijden. Ze werken op één netwerk en gaan gezamenlijk op verkenningstocht.”

Als een soort familie
Voor Christianne is het heel bijzonder om deel te mogen uit maken in zo’n uniek project. Ze vindt het leuk om nieuwe student-engineers te leren kennen. “Je deelt met anderen je passie. Ik vind het heel leuk om hierdoor mijn netwerk te vergroten. Het team is erg close; het voelt soms bijna als een soort familie.” Het is volgens Christianne een bijzonder project dat Nederland de kleinste en lichtste rover ooit maakt. “Je maakt deel uit van een stukje geschiedenis, een historisch moment.”

Je bent eruit: studeren in studentenstad Delft! Hoe fijn is het dan dat je op een gemakkelijke manier nieuwe mensen leert kennen waarmee je samen de studententijd beleeft? Hierbij kan een studievereniging ervoor zorgen dat jij de tijd van je leven hebt, nieuwe vrienden maakt, de diepte in gaat tijdens je studie en heel veel gezellige borrels kunt bijwonen. Inholland Delft heeft twee studieverenigingen: VSV Sipke Wynia en SV FMC. Door corona was het voor deze verenigingen een gek jaar. Sipke Wynia-voorzitter Xenne Akpotor blikt terug op zijn ‘bijzondere’ bestuursjaar.

Lees ook het interview met Sacha Kinds van studievereniging SV FMC. Hoe beleefde zij haar bestuursjaar?

Xenne Akpotor, voorzitter Sipke Wynia 54^ste bestuur 2020 – 2021
Sipke Wynia is de studievereniging voor  de opleiding Luchtvaarttechnologie/Aeronautical Engineering en het verbindingspunt tussen docenten, leden en studenten. De vereniging is vernoemd naar een oud-docent van Inholland Haarlem (destijds Hogeschool Haarlem) die verschillende lessen gaf in aerodynamica. De opleiding is pas later verhuisd naar Delft. Xenne: “Helaas is Sipke één jaar voor het opzetten van de vereniging overleden. Dus als eerbetoon is de vereniging naar hem vernoemd. Het opmerkelijke is, is dat iedereen de naam verkeerd uitspreekt. Je spreekt het namelijk uit als 'Siepke Wynia'.” De studievereniging is opgezet door studenten die toentertijd iets misten aan de opleiding Vliegtuigbouwkunde. Volgend jaar gaat het lustrum in voor Sipke, de vereniging bestaat dan alweer 55 jaar.

Van Groningen naar Delft
“Ik kom oorspronkelijk uit Groningen, na de havo ben ik naar Delft verhuisd vanwege mijn nieuwe studie. Het was een grote stap aangezien ik aan de andere kant van het land ging wonen.” Tijdens een eerstejaarsweekend wist Xenne nog niet dat dit ieder jaar georganiseerd wordt door de vereniging zelf. Tijdens dit weekend heeft hij veel mensen leren kennen en heeft hij veel leuke dingen meegemaakt. “Ik mag daar niet teveel op ingaan, dit moet natuurlijk een beetje geheim blijven voor de komende eerstejaars.” Xenne vertelt dat hij steeds meer met de leden van Sipke optrok en zich daardoor heeft ingeschreven. “Ik vond het heel fijn om nieuwe mensen te leren kennen in een compleet nieuwe stad voor mij.”

Parttimers versus fulltimers
Een bestuur wordt gevormd met eerstejaars die naar het tweede jaar gaan. Alle leden kunnen zich aanmelden als bestuurslid. Vervolgens beslissen alle leden van Sipke wie er in het nieuwe bestuur komen. Voor Xenne was dit een ideale uitkomst. “Ik zat al in de commissie omdat ik het heel leuk vind om dingen te organiseren. Dus ben ik in de derde periode naar de Bestuurs Interesse Borrel gegaan. Zo was de keuze snel gemaakt en heb ik gesolliciteerd als voorzitter.” Naast een rol als voorzitter zijn er nog meer rollen: vice-voorzitter, secretaris, penningmeester, promolid en evenementlid. Volgens Xenne zit er veel verschil tussen de rollen en het aantal uren. “Er is een verdeling in parttimers en fulltimers. Mijn rol vraagt veel tijd en daarom ben ik fulltime aan de slag als voorzitter.”

'Het was een lastig jaar'
Het is al heel wat om voorzitter van een studievereniging te zijn, maar in tijden van een pandemie maakt dit het jaar nog bijzonderder. “Het was een lastig jaar. Het is natuurlijk heel anders dan normaal. We hadden aan het begin van dit jaar nog wat fysieke borrels, maar daar waren wel heel veel beperkingen. Uiteindelijk hebben we met veel regels geprobeerd om leuke dingen te organiseren. We wilden onze leden een licht aan het einde van de tunnel bieden. Daarom organiseren we veel 'homeworkgroups' voor onze eerstejaars.” Xenne merkte op dat veel eerstejaars elkaar nog steeds niet goed kennen, omdat alle lessen online zijn. Daarnaast heeft Sipke besloten om alle activiteiten voor alle studenten van Inholland Delft te organiseren, dus niet alleen voor de leden. “Het is belangrijk dat iedereen mentaal stabiel blijft.”

Leren = durven
“Mijn hele leven leer ik. Ik vond het voorzitterschap erg spannend. Vaak merken mensen dit niet aan mij, ik ben namelijk een vrij introvert persoon. Maar ik kan goed sociaal zijn met mensen, maar tegelijk ben ik geen persoon die altijd veel op de voorgrond treed. Daardoor moest ik soms uit mijn comfortzone stappen. Dat vond ik soms lastig maar ik zei dan altijd tegen mezelf: niet teveel nadenken maar gewoon doen. Achteraf merk ik, dat ik steeds comfortabeler voor een groep spreek en ben ik heel blij dat ik een stuk zekerder in mijn schoenen sta.”

Waarom kiezen voor Sipke Wynia?
Wanneer aan Xenne deze vraag wordt gesteld moet hij lachen en stelt hij de wedervraag: “Waarom niet?” Door zich aan te sluiten bij deze studievereniging krijgen studenten een goede korting op hun boeken. Daarnaast zorgt het voor veel meer diepte in de studie, om zo te ontdekken of het echt bij de student past. En natuurlijk, het allerbelangrijkste: veel gezelligheid.

Lid worden van Sipke Wynia? en Volg Sipke Wynia op Instagram.

“That’s one small step for man. One giant leap for mankind.” Meedoen aan een wedstrijd van NASA is een droom voor velen, maar inmiddels werkelijkheid voor David Dijkstra, student aan Hogeschool Inholland Delft. Hij is hard bezig om aan deze weg te timmeren. Hij doet namelijk met negen medestudenten mee aan de Break The Ice Lunar Challenge. 

David zit op dit moment in het tweede jaar van de Engelstalige opleiding Aeronautical Engineering. Hij is altijd al gefascineerd door de ruimtevaart- en luchtvaartindustrie. David: “Ik volg het YouTube-account van Marcus House, hij geeft altijd veel actuele informatie over de ruimtevaart en alles wat ermee te maken heeft. Toen hij vertelde dat NASA een challenge aan het opstarten was, wist ik direct dat ik mij hiervoor zou gaan aanmelden.” Met deze challenge wil NASA de maanindustrie nog meer activeren. NASA heeft op de maan een locatie aangewezen waar zij 10.000 kg aan ijs in 365 dagen geproduceerd willen hebben."

Van alleen naar een groep met elf
Aan deze productie zitten drie problemen verbonden, namelijk het ijs uit de grond halen vanaf de maan zelf (Icy Regolith), het ijs transporteren naar de fabriek van NASA en vervolgens weer van de fabriek naar de eindlocatie waar NASA het wil oprapen en wil verzamelen. “Aan ons de uitdaging om deze problemen op te lossen en hiervoor een speciaal voertuig of systeem te ontwikkelen.”

Maar dit was niet het enige probleem. Omdat het een Amerikaanse wedstrijd is en omdat NASA een overheidsinstituut is, moest David ervoor zorgen dat hij ingeschreven is bij een bedrijf met een mede-Amerikaan. “Toen dit eenmaal geregeld was, ben ik alleen gestart met het bekijken van allerlei mogelijkheden. Ik merkte op dat het toch wel heel veel werk was om dit alleen te verwezenlijken. Uiteindelijk heb ik een vriend gevraagd die mee wilde werken aan dit project.” De eerste fase, de ontwerpfase, is de fase waarin er een concept ontworpen moest worden. Beide studenten kwamen erachter dat het toch meer werk was dan ze in eerste instantie voor ogen hadden. Daarom is David uiteindelijk op Inholland naar andere vrijwilligers gaan zoeken. Op dit moment is het team compleet, met tien studiegenoten Aeronautical Engineering die David helpen om deze challenge te halen.

Daarnaast ondersteunt docent Erik Laan het team waarin hij verschillende ideeën aandraagt. Meer weten over de rol van Erik? Luister dan naar onderstaande podcast.

Aandacht voor details
Met een compleet team is David terug gegaan naar de conceptfase. “Met meer mensen heb je ook meer ideeën, dus zijn we weer terug bij af.” Na het afronden van deze fase is het de bedoeling dat ze de benodigdheden uitwerken en het daadwerkelijk ontwerpen van onderdelen. “Het is heel specifiek; welk boutje of schroefje heb je hiervoor nodig en wat weer daarvoor.” Uiteindelijk is het de bedoeling dat David een volledig verslag inlevert op 18 juni bij NASA. Vervolgens krijgt hij in september te horen of het team het eerste deel van de wedstrijd hebben gewonnen; met als beloning een prijzenpot.

'We gaan uiteraard voor het hoogst haalbare'
Bij de start van fase twee krijgt het team twee jaar de tijd om het concept te verwezenlijken. “Het is nog onduidelijk of dit in Amerika zal plaatsvinden. Het zou voor ons wel prettig zijn als dit in Nederland kan. Het is vooral belangrijk dat we het daadwerkelijke project van de grond krijgen.” Als David daadwerkelijk de challenge wint, krijgt hij een contract bij NASA en 4,5 miljoen dollar om het project groot te maken. “Ik schat mijn kansen goed in. We weten niet hoeveel teams er mee doen. Ik heb wel met mijn docent gekeken en hierbij zagen we dat er wel teams zijn gestart van grote instituten in Amerika zoals het bekende Massachusetts Institute of Technology MIT. Er wordt weinig kennis vrijgegeven binnen de challenge, dit is erg positief en er is daardoor meer kans van slagen. We gaan uiteraard voor het hoogst haalbare.”

Moon Industry
Naast de challenge is David druk bezig met zijn bedrijf Moon Industry om mee te werken aan de industrie op en rond de maan. Volgens David wordt het steeds belangrijker om mineralen op andere plekken dan de aarde te winnen. Meedoen aan deze challenge helpt David om kennis en ervaring op te doen over het ontwerp en design van de transportmiddelen van dit soort specialistische transporten. Daarnaast werkt Moon Industry samen met Lunar ZEBRO. Dit team van studenten (Inholland Delft en TU Delft) werkt samen aan de bouw van 's werelds kleinste en lichtste Maan Rover.

Is je interesse gewekt en wil je meer weten hoe David en zijn team de Break The Ice Lunar Challenge aanpakken? Bekijk dan de website van Moon Industry. Website is nog onder constructie.

Dit jaar waren er ruim vierhonderd selectiegesprekken door Nederlandse hogescholen en universiteiten. Het resultaat: in totaal 168 studenten krijgen een VSBfonds Beurs. Het gaat om 7.000 euro voor een eenjarige studie en 10.000 euro voor een tweejarige studie. Bij de selectie waren motivatie en betrokkenheid bij de omgeving belangrijker dan cijfers. De selectiecommissie van Inholland werd voorgezeten door collegelid Mieke van den Berg. 

Door de coronamaatregelen kon een bijeenkomst bij Inholland Den Haag niet doorgaan. Om deze topstudenten toch in het zonnetje te zetten, ontvingen ze deze week een mooie bos bloemen namens het College van Bestuur. Ook was er een feestelijke Teams-meeting samen met de selectiecommissie. Hieronder vertellen de vijf gelukkige studenten aan welke Europese universiteit ze gaan studeren en wat ze er willen leren.

Verdiepen in luchtvaart in Frankrijk
Nadat hij zijn bachelor Aeronautical Engineering in Delft afrondde, viel Jesper Meulenbergs oog al snel op het buitenland. “Er zijn in Nederland niet veel luchtvaartstudies. De master International Air Transport Operations Management aan de ENAC in Toulouse, Frankrijk sprak me direct aan. Hij is voor studenten met een technische bachelor die hun kennis over operations en management willen vergroten.”

Jesper: “Het is mijn droom om over een aantal jaar aan het hoofd te staan van bijvoorbeeld een aircraft operations- of maintenance-afdeling. Zo kan ik mijn steentje bijdragen aan de vergroening van de luchtvaartindustrie, zodat we straks met iets minder vliegschaamte weer op vakantie kunnen gaan.”

Aspecten van organiseren in Oostenrijk
“Tijdens mijn opleiding Sportkunde in Haarlem realiseerde ik me dat ik graag verder wil verdiepen in het organiseren van evenementen”, zegt Jolien Turfboer. “Toen ik de master Sports, Culture & Events Management aan de FH Kufstein (Tirol) vond, wist ik meteen dat ik hier naartoe wilde.” De master in Oostenrijk gaat in op verschillende aspecten van organiseren, zoals sport, cultuur en eventmanagement. Later hoopt Jolien door het organiseren van evenementen mensen te kunnen verbinden, blijven uitdagen en inspireren. “Eén manier om dat te bereiken is de inzet van sport.”

Wondere werelden van data en AI in Parijs
“Tijdens mijn bachelor Luchtvaarttechnologie in Delft ontwikkelde ik een grote passie voor de toepassingen van wiskunde in de technologie-industrie”, vertelt Jihane Oul Ali. Ze deed al eerder een bachelor wiskunde aan de universiteit. Als alles goed gaat, is haar volgende bestemming het Institut Polytechnique de Paris. “De master DataAI combineert de werelden van technologie en wiskunde perfect. Bovendien zijn er in Parijs veel op AI gerichte bedrijven waar ik kan stagelopen.”

“Door de master krijg ik meer inzicht in hoe data en kunstmatige intelligentie worden gebruikt. Straks wil ik zelf toepassingen vinden voor de luchtvaartindustrie”, aldus Jihane. “Mijn grootste doel is om andere vrouwen te motiveren om een technisch loopbaantraject te volgen. Ik wil de stereotiepe opvatting dat technische studies alleen voor mannen zijn weggelegd, veranderen.”

Duurzame dimensies in Duitsland
Na Business Studies in Haarlem zal Luc Schneider de master Sustainable Resource Management aan de Technische Universität München volgen. “Het programma is gericht op uitdagingen op het gebied van duurzaamheid, met aandacht voor sociale, economische en ecologische dimensies. De brug daartussen is belangrijk. Zo zal een bedrijf een duurzaamheidsplan eerder implementeren als er ook rekening is gehouden met economische belangen.”

Luc: “Ik wil straks als sustainability consultant voor bedrijven, overheidsorganisaties en NGO's onderzoek doen, kennis delen en duurzame concepten implementeren. De master vormt de perfecte voorbereiding. De universiteit heeft een goede reputatie en München is een erg leuke stad, zie mijn foto!”

Aerodynamica en windmolens in Denemarken
De persoonlijke ambitie van Yvet Maathuis is om altijd het meeste uit zichzelf te halen. “En op dit moment doe ik dat door in het buitenland te gaan studeren.” Zij gaat naar Lyngby, Denemarken, om daar de master Wind Energy aan de Danmarks Tekniske Universitet te doen. “Ik wil graag een master doen over de toepassing van aerodynamica, omdat ik dat onderwerp het meest interessant vond tijdens mijn studie Aeronautical Engineering in Delft. Bij de DTU kan ik het toepassen op windmolens. Ook biedt de universiteit veel interessante keuzevakken.”

Leestijd: +- 2 minuten.

Maintenance Automation
Jeroen van Lier, Kees Vlessert en Johan Braaksma, studenten Aeronautical Engineering van Inholland Delft, ontwikkelden een robot die vliegtuig brandstoftankinspecties versimpelt en veiliger maakt.

De jury: “Dit product is enorm innovatief. Het is goed doordacht en vooral het menselijke aspect is goed. De luchtvaart is erg conservatief. Dan is het goed om te kijken of er mogelijkheden zijn in een andere markt. Bijvoorbeeld vanuit de landbouw doorgroeien naar de luchtvaart. Ook 'de mens' wordt meegenomen in de technologie. Het gaat niet alleen om ‘vervanging’ door een robot, maar om de algehele begeleiding van het proces.”

De Inhaalslag
Christiaan Zijl, student Social Work in Amsterdam, is met zijn project De Inhaalslag de tweede finalist geworden. De Inhaalslag is een huiswerkbegeleidingsproject waarbij huiswerkbegeleiding wordt gegeven door maatschappelijke stagiaires en vrijwilligers.

De jury: “Christiaan, je bent een man met een missie. Je zag een maatschappelijk vraagstuk en hebt daar vanuit je passie een prachtige oplossing voor bedacht. Jouw energie en bevlogenheid is prachtig om te zien. Denk goed na over het zakelijke aspect. Maak een business case waardoor jouw project financieel gezond kan worden. Denk goed na over de vraag: wat levert het een gemeente op termijn op, als we nu investeren in leerlingen groep 6,7 en 8. Je intrinsieke motivatie inspireert, dat is mooi om te zien, zoals bij jouw verhaal over de student met perfectionisme. Dit is erg aansprekend!” 

Bonborange
De derde finalist is Bonborange van studenten FCT Mylène Lesscher, Mariël Desloover en Julian Holthuijsen (Business Studies) uit Inholland Delft en Inholland Diemen. Bonborange is chocolade met reststromen van geperste sinaasappels.

De jury: “Mooie gedachte en fantastisch product! De passie die jullie laten zien is aansprekend. Focus ook op de circulariteit in je verhaal. Heel goed dat jullie de samenwerking met Julian van de opleiding Business Studies hebben opgezocht. Belangrijk dat de business case er komt. We zijn heel benieuwd hiernaar. Tip: werk het sinaasappelpapier verder uit. Laat de geur erin. Laat het onderdeel worden van basisonderwijs bijvoorbeeld.” 

De finale vindt plaats op donderdag 3 september bij de jaaropening van Inholland. Jij mag bepalen wie de uiteindelijke winnaar wordt. Meer info via deze link. 

De winnaars zijn donderdag 14 november bekendgemaakt in Nieuwegein tijdens het congres van regieorgaan SIA, de hbo-tak van wetenschapsfinancier NWO. Het project HiPerGreen (High Performance Greenhouse Farming) buigt zich over de vraag hoe siertelers met autonoom vliegende drones hun gewasopbrengst kunnen verbeteren. Onder leiding van Cock Heemskerk, lector Robotica bij Hogeschool Inholland, heeft de afgelopen twee jaar een team van onderzoekers en bedrijven samengewerkt om de verschillende deskundigheidsgebieden te dekken, van glastuinders tot partners die gespecialiseerd zijn in drone-technologieën en multispectrale beeldvorming.

‘Relevantie voor de praktijk is evident’​
“Wij zijn erg enthousiast over de betrokkenheid van zoveel verschillende disciplines in dit onderzoek”, aldus het juryrapport van de RAAK Award. “Vanaf de start zijn onderzoekers, studenten en docenten vanuit de groene, technische en businessopleidingen betrokken. Dit vraagt flexibiliteit van de deelnemers, maar zorgt ook dat direct is nagedacht over een afzetmarkt en een businesscase. Bij de betrokken bedrijven zijn de eerste prototypes zo snel mogelijk getest. Na twee jaar was er een minimal viable product en inmiddels is er een start-up die de techniek op de markt brengt. De relevantie voor de praktijk is evident, en ook het onderwijs profiteert.”

Nieuwe batterij
Vol trots neemt Cock Heemskerk de derde prijs in ontvangst. “Ik ben pas drie jaar lector, dit is mijn eerste project. En dan gelijk zo’n mooie prijs winnen, dat is toch geweldig!” Een bestemming voor het prijzengeld van € 2.500,- heeft hij ook al. “Helemaal opgeladen kan de drone ongeveer 20 minuten vliegen, daarna moet de batterij worden opgeladen in het docking station. Met een extra batterij kun je de drone veel langer door laten vliegen. Nou, die batterij kunnen we met dit geld aanschaffen. En een groep studenten gaat de komende periode onderzoek doen naar hoe de batterij automatisch verwisseld kan worden. Dan kan de drone, zonder tussenkomst van de mens, door blijven vliegen.”

Multidisciplinair project
De betrokken onderzoekers en docenten komen uit drie verschillende domeinen (Agri Food Life Sciences, Business Finance en Law, en Techniek, Ontwerpen en Informatica) en vier verschillende locaties (Delft, Haarlem, Diemen en Alkmaar). De WUR (Wageningen) ondersteunt het project met wetenschappelijk advies. Er zijn meer dan 60 studenten bij het project betrokken geweest via curriculumoefeningen, stages en afstudeeropdrachten. Meer dan 20 docenten en onderzoekers hebben geholpen bij het begeleiden, brainstormen en onderzoeken.

Als winnaar van de derde prijs ontvangt HiPerGreen 2.500 euro aan prijzengeld, te besteden binnen te context van het project. De RAAK Award biedt toonaangevend praktijkgericht onderzoek van hogescholen een podium. Met de prijs wil het regieorgaan de bekendheid en kwaliteit van het onderzoek aan hogescholen verhogen.

Meer informatie over HiPerGreen vind je op de projectpagina.

Meten is echt weten
De setting waarin dit plaatsvond, was de moderne loods van loonbedrijf Sturm-Jacobs in Wieringerwerf. Tussen de John Deere-tractors op rupsen, stapels met tractorbanden én uit de kluiten gewassen drones. Eigenaar Pim Sturm, zelf voorloper in het verzamelen, analyseren en gebruiken van data binnen de landbouw, heette de zo’n 200 bezoekers welkom. “Hoe suf het ook klinkt; meten is echt weten. Door data te analyseren, kunnen wij anticiperen op wat er op het land moet gebeuren. Stel je een akker voor met gewassen. Als er een gedeelte is waar geen onkruid groeit, dan hoef je daar toch niet te spuiten? Dat maak je inzichtelijk via dataverzameling.”

Data sleutel om te komen tot duurzame oplossingen
Het gebruik van big data is niet meer weg te denken uit onze maatschappij, dus ook niet uit de agrarische sector. Het slim combineren en analyseren van data is een van de belangrijke sleutels om te komen tot duurzame oplossingen en systemen. Jeroen Noot, programmamanager bij GreenPort Noord-Holland Noord: “De sector heeft pas een gezonde, duurzame en economische toekomst als we op een nuttige en verantwoorde wijze data en techniek inzetten. Hiervoor moeten we de meest actuele kennis en vaardigheden vergaren. En vier weten meer dan één: in Greenport NHN bundelen daarom de vier O’s - ondernemers, overheid, onderwijs en onderzoek - hun krachten.”

Stimuleren en toepassen van hightech- en dataoplossingen
In de GreenPort Smart Farming Deal NHN verbinden partners uit die vier O’s zich aan het stimuleren van de ontwikkeling en toepassing van hightech- en dataoplossingen voor de agrarische sector in Noord-Holland Noord. Onder meer door onderzoek, kennisdeling en koppelingen tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt. Denk aan de aanschaf van drones als oefenmateriaal in het onderwijs zodat de medewerker van de toekomst met de juiste skills op de arbeidsmarkt komt. Ook meer onderzoek naar data die het gebruik van water, bodem en energie kan optimaliseren, is door de samenwerking mogelijk. De partners dragen met hun onderzoeken bij aan het profilerende thema van Hogeschool Inholland ‘Werken aan duurzame oplossingen’.

Cross-overs tussen onderwijs, onderzoek en werkveld
Namens Hogeschool Inholland zette Katrin Tazelaar haar handtekening onder de deal. Zij is hoofd van de onderzoeksgroep Research and Innovation Centre Techniek, Ontwerpen en Informatica. “Vanuit Inholland leggen we de focus op een duurzame, creatieve en gezonde samenleving. Met deze deal brengen we techniek, data en kennis bij elkaar. Zonder de inzet van ‘grijs’ - de techniek, data, sensoren, robotisering - is er bijna geen oplossing voor een ‘groen’ vraagstuk meer mogelijk. Zoals hoe blijven we iedereen in megacities van voedsel voorzien? Via deze cross-overs kunnen we bijvoorbeeld zorgen voor het duurzamer produceren van voedsel.”

Testen in de praktijk
Ook lector Robotica Cock Heemskerk van Inholland ziet toekomst in de samenwerkingsdeal. ”Goed onderwijs en onderzoek hebben baat bij het betrekken van het werkveld. Je kunt een mogelijke oplossing namelijk alleen testen als je de stap naar de praktijk kunt zetten.” Bijvoorbeeld bij het onderzoek HiperGreen van Cock Heemskerk is het van belang om data te vergaren in kassen om daarna te kunnen analyseren. En daarbij antwoord te gaan vinden op zijn centrale onderzoekvraag: hoe kunnen we met autonoom vliegende drones de gewasopbrengst in de sierteelt verbeteren?

De invloed van data en kunstmatige intelligentie op businessmodellen
Naast het tekenen van de Smart Farming Deal kende de bijeenkomst ook meerdere sprekers. Hoogleraar Data-Driven Business Innovation Frans Feldberg nam de aanwezigen in de loods mee in de wereld van data en kunstmatige intelligentie. “Data zijn een prachtige bron voor innovatie. Ze kunnen bestaande businessprocessen verbeteren, bijvoorbeeld door te voorspellen wanneer een dorsmachine na een bepaald gebruik aan vervanging toe is. Maar ze kunnen ook de basis zijn voor nieuwe verdienmodellen.” Feldberg haalt het voorbeeld van Über aan: “Het grootste taxibedrijf van de wereld heeft zelf geen taxi’s. Is het dan wellicht de toekomst dat ’s werelds grootste teler zelf geen gewassen meer teelt?”

Partners in de Smart Farming Deal
De Greenport Smart Farming Deal NHN is op 5 november gesloten door Provincie Noord-Holland, De kop Werkt!, Match 2020, LTO Noord, Koninklijke Algemeene Vereeniging voor Bloembollencultuur (KAVB), Rabobank, Data Science Alkmaar, Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord, Hogeschool Inholland, Clusius College, Loonbedrijf Sturm-Jacobs, Proeftuin Zwaagdijk, Vollegrondsgroente.net, NLG Holland, Wageningen University & Research, Amsterdam Green Campus, Aeres Hogeschool en GreenPort Noord-Holland Noord.

Meer informatie:

• Project HiPerGreen
• 'Tomaten kweken met behulp van computers, kan dat echt?' 
• smartfarmingnhn.nl

#ondersteuningdoortechnologie #activerendonderwijs #leergemeenschappen #beroepsproducten

Leestijd: +- 5 minuten

In het Delftse Composietenlab genieten programmamanager Arnold Koetje en medeprojectleiders Rogier Nijssen (lector Slimme Materialen voor de Energietransitie) en Antoine Gerritse (teamleider Inholland Composites) nog na van die topdagen in de Franse hoofdstad. Niet zo gek ook gezien de vele goede reacties uit het (internationale) werkveld. En niet onbelangrijk: ook de nodige belangrijke stakeholders waren onder de indruk. Topambtenaar Maarten Kamps van Economische Zaken en Marc Hendrikse, boegbeeld van de topsector High Tech Systemen en Materialen (HTSM) waren present om het onderzoeksteam te ontmoeten. Marcus Kremers, voorzitter van de brancheorganisatie CompositesNL en CTO van Airborne nam de onderzoeksresultaten in ontvangst om de kennis in het Nederlandse netwerk te kunnen verspreiden. Ook de Nederlandse ambassade in Parijs was vertegenwoordigd in de persoon van innovatie-attaché Nico Schiettekatte.

Veel belangstelling in Parijs
Arnold en zijn medeprojectleiders Rogier Nijssen (lector Slimme Materialen voor de Energietransitie) en Antoine Gerritse (teamleider Inholland Composites) hadden het goed voor elkaar met de studenten. In Parijs hadden ze, samen met vele andere Nederlandse ondernemers, een prominente plek op het Holland High Tech paviljoen, en de aandacht was groter dan gewoonlijk, aangezien Nederland het themaland was tijdens de JEC. En dat op een megabeurs vol vertegenwoordigers van overheden, bedrijven en kennisinstituten. Daarbij had de projectgroep First Time Right voor een interactieve aanpak gekozen, waardoor de ‘winkel’ voor een constante stroom van nieuwsgierige bezoekers zorgde.

Arnold Koetje wijst achter zich op de Hydra1, het elektrische composieten surfboard wat ze speciaal voor de gelegenheid hadden gemaakt. En de ‘The First Time Right SmartMould’, een ‘slimme’ malconstructie, om een nieuw innovatief infusieproces te demonstreren om composieten te kunnen produceren. Op de beurs konden bezoekers ook zelf een ‘surfplank maken’ met een VR-bril op.

Een fantastische week midden in het werkveld
“We behoorden tot de weinigen die echt spullen mee hadden genomen”, dat zorgde voor veel aandacht. “Wat ook werkte was dat we daar stonden met een jong enthousiast en dynamisch team, met een uitstraling om jaloers op te worden. Het was een fantastische week, ook voor de studenten zelf natuurlijk. Wat wil je, je staat daar midden in een show met alle hightech composietenbedrijven om je heen. En dan mag je ook nog eens presenteren wat je zelf hebt ontwikkeld! Meer voldoening van je werk kun je niet krijgen denk ik.”

Wat er ontwikkeld is, dat komt niet zomaar uit de hoge hoed. Net als andere projecten van Inholland Composites komt First Time Right voort uit algemene vraag waar onder andere de luchtvaart-, scheepsbouw- en windenergiesector mee bezig is en waar innovatie nodig is. En hoe praktijkgericht onderzoek, onderwijs en het bedrijfsleven dit kunnen oppakken zodat ze er allemaal beter van worden.

Innovatie in de maritieme sector
In First Time Right staat innovatie in de maritieme sector centraal, met de focus op mkb’ers in de jachtbouw. “Automatisering van composietproductie, -inspectie en –reparatie maken grote ontwikkelingen door,” legt lector Rogier Nijssen uit. “Meestal gaat dat over grote series – het betere ‘stampwerk’, waarbij de uitdaging is om grote, dure installaties met massaproductie terug te verdienen. Met First time right hebben we ons juist gericht op kleine series en ‘one-offs’. De business case wordt dan heel anders en dat maakt dit project erg uitdagend en interessant.” Antoine Gerritse vult aan: Een leuke bijkomstigheid is dat we de automatiseringsstappen hebben kunnen koppelen aan Augmented Reality. In Parijs waren we één van de twee spelers die dit als werkend systeem konden laten zien”.

Organiseer je proces zo dat je het in één keer goed doet
Om bij te blijven in een booming botenmarkt, is het belangrijk om slim te innoveren. Hoe kan het sneller, met minder afval, minder mensen en minder gevaarlijke werkomstandigheden? Arnold verduidelijkt: “In de scheepsbouw zijn ze al heel goed in composieten. Veel boten zijn gemaakt van composiet en Nederlandse jachtbouwers beheersen álle kneepjes van het vak en maken de mooiste producten. Maar als je ziet hóe ze dat doen en hóe ze gebruik maken van de modernste technieken, dan blijven ze achter.”

Dan zou het mooi zijn als je in één keer iets maakt dat ‘first time right’ is. Arnold: “Het is net als het bakken van een pannenkoek. De eerste mislukt altijd, en dat wil je eigenlijk niet. En helemaal niet als je een boot maakt. Daar zit een kuub hars in, een paar voetbalvelden aan vezels. Als dat mislukt en je moet het weggooien dan is het zonde én belastend voor de natuur. Dus je moet je engineeringproces zo organiseren dat je alles in één keer goed doet.”

Zo is het nog heel gangbaar dat er bij ‘het gieten’ van het composiet 15 tot 20 man in de boot staan om te controleren dat ‘de hars’ overal gelijkmatig de mal instroomt. Met First Time Right zijn er nu mixed reality applicaties, waarmee je het in principe alleen kunt doen. Een VR-bril, hololens en camera zijn nu de ogen.

Mens en machine werken steeds meer samen
Genoemde technieken en middelen kunnen bovendien gebruikt worden voor trainingsdoeleinden. Van oudsher gaat de kennisoverdracht in de botenbouw via het leerling-meesterprincipe. Die oorspronkelijke kennis van de meester is inderdaad wel nodig, maar kun je voor een groot deel digitaliseren. Eenmaal ‘opgeslagen’ kun je leren van de computer, of van een simulatiepakket. In de toekomst kun je bepaalde trainingen zelfs overslaan. Jij bent immers niet meer de expert, maar de VR-bril of robotarm zélf.

Angst dat de mens uit het proces verdwijnt heeft Arnold Koetje overigens niet. Het is eerder dat het juist slimmer is om bepaalde taken door robots te laten doen. “Je wilt als mens niet meer zelf tomaten van de lopende band halen die niet goed zijn. Robots zijn hier veel beter in. Maar een kas waar en elektriciteitskabel en waterleiding in loopt en tomaten uitkomen, daar zijn we nog vér van verwijderd. In het uitdenken en uitvoeren van de processen blijven altijd mensen nodig. Mens en machine zullen meer en meer intensief samenwerken.”

Nieuwe inzichten in ‘oud’ materiaal
Daarnaast is een stukje onderzoek gedaan naar herbruikbare vacuümzakken, die veel in de composietenbranche gebruikt worden. De industrie had hier al eerder mee gewerkt, maar was er nog niet echt enthousiast over. Dankzij First Time Right is dit product doorontwikkeld en opnieuw onder de aandacht gebracht van ondernemers, die er nu wel het voordeel van in zien. “Je kunt er sneller mee werken, het inpakken kost minder tijd je hoeft niet op zoek naar luchtlekkages. Ook geeft het minder afval. Alleen maar voordelen dus.”

Een dynamische leergemeenschap
Het project leverde een uitdagende setting op voor studenten, die vanuit verschillende studierichtingen aansluiten. De Inholland-opleidingen Luchtvaarttechnologie, Werktuigbouwkunde, Bouwkunde, Informatica, Technische Bedrijfskunde én diverse opleidingen van andere hogescholen waren vertegenwoordigd in het hoofdproject en de diverse deelprojecten. Samen vormden ze een dynamische leergemeenschap met veelbelovende resultaten.

Net als op de beurs in Parijs zijn de reacties vanuit het werkveld positief. Vooral de innovatie op het infusieproces is populair. Ook is Inholland Composites benaderd om de Mixed Reality-applicatie door te ontwikkelen om deze in te zetten bij de productie van bladen voor windturbines. Arnold: “Ook collega-hogescholen hebben grote interesse getoond. First Time Right geeft daarmee een impuls aan onderwijsontwikkeling. Op basis van die ervaringen kunnen we de industrie vervolgens verder overtuigen.”

Een kenniswerkplaats avant la lettre
First Time Right is een mooie kroon erbij op het werk van Inholland Composites, de samenwerking van het Composietenlab met de onderzoekslijn Composiet (nu: Slimme Materialen voor de Energietransitie). Het praktijklab, ooit gestart in Haarlem, bestaat dit jaar alweer 31 jaar, en is daarmee één van de eerste kenniswerkplaatsen van Inholland. Inmiddels heeft het zich ontwikkeld tot een leer- en onderzoeksgemeenschap met een magnetische aantrekkingskracht.

Arnold, zelf oud-student Luchtvaarttechnologie, is er natuurlijk kind aan huis en trots. “Mbo’ers, hbo’ers, promovendi, ondernemers; iedereen is hier welkom. We zijn zelfs zo populair dat we soms zelfs nee moeten verkopen. Je ziet dat het werkt. Je kunt studenten in de studiebanken zetten, maar je kunt ze veel beter een uitdaging meegeven in een activerende werkomgeving. Een gave plek waar je écht wat kunt leren. ”

Dit onderzoek is medegefinancierd door Regieorgaan SIA onderdeel van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).