Het FICA Summer Event is dé plek waar onderwijs, onderzoek en het werkveld elkaar ontmoeten. Tijdens deze feestelijke afsluiting delen elf studententeams uit Amsterdam en Delft de resultaten van maanden onderzoek naar actuele voedingsvraagstukken. In de pitchzaal vertellen ze hun verhaal, op de informatiemarkt geven ze nauwgezet uitleg bij hun prototypes, posters en uitkomsten. Bezoekers stellen vragen, wisselen ideeën uit en gaan met de teams in gesprek. Ook zijn mbo-studenten van Vonk (Food-opleidingen in Alkmaar) aanwezig om inspiratie op te doen voor nieuwe bedrijfsopdrachten voor het volgende studiejaar.

Directe toepasbaarheid
Binnen het vak Applied Food Research werken de studenten in groepen aan een opdracht vanuit het werkveld. Ze bedenken en ontwikkelen bijvoorbeeld een hybride kaas met minder dierlijke grondstoffen, gaan na hoe consumenten overtuigd kunnen worden van plantaardige kaas, testen nieuwe voeding voor topsporters of zoeken een tweede leven voor mango-reststromen. Altijd met hetzelfde doel: een oplossing vinden waar een bedrijf, lectoraat of maatschappelijke organisatie direct mee verder kan.

Daarvoor is meer nodig dan een goed idee. De teams duiken het Foodlab in, zoeken wetenschappelijke onderbouwing, experimenteren, testen en sturen steeds bij. "Doordat ze hun kennis direct in de praktijk toepassen, zien ze de relevantie ervan", zegt Inholland-docent en FICA-coördinator Annemiek van Breemen. "Ze leren samenwerken, kritisch en probleemoplossend denken, maar ontdekken ook hoe het is om feedback van professionals te verwerken en hun resultaten overtuigend te presenteren. Zo bouwen ze stap voor stap aan de mindset die nodig is om grote maatschappelijke voedingsvraagstukken aan te pakken."

Uit de elf projecten koos de jury uiteindelijk twee winnende projectgroepen.

Jong geleerd
Hoe krijg je basisschoolkinderen enthousiast voor gezond eten? Met die vraag ging het Delftse team achter De lunch van een kampioen aan de slag, in opdracht van docent-onderzoeker Vera van Stokkom van het lectoraat Food, Health & Technology. De studenten onderzochten hoe kinderen, vooral in wijken waar gezondheidsachterstanden vaker voorkomen, gestimuleerd kunnen worden om gezonder te eten. Ze combineerden literatuuronderzoek met gesprekken met onder meer leerkrachten, JOGG-regisseurs en beleidsmakers. Hun innovatieve aanpak leverde de Creativiteitsprijs op.

De kern van hun presentatie? "Een gezonde basis is alles." Maar gezond kiezen is niet voor ieder gezin vanzelfsprekend, benadrukken de studenten. “Tijdgebrek, geldzorgen en stress spelen daarbij vaak een grote rol. En een zak chips is in de supermarkt nu eenmaal goedkoper dan een appel.” In hun advies kijken ze daarom verder dan alleen de broodtrommel, want ook scholen, ouders en gemeenten spelen een rol. Door kinderen al op jonge leeftijd spelenderwijs kennis te laten maken met gezonde voeding, én ouders daarbij te betrekken, hopen de studenten bij te dragen aan blijvende gedragsverandering.

Reis naar Duitsland
Een van de teams uit Amsterdam werkte samen met het Duitse Roland Beans aan een opdracht naar de eigenschappen van de veldboon. Hun grondige aanpak leverde de Inhoudsprijs op. De opdracht: onderzoek hoe verschillende veldboonproducten zich gedragen, zodat producenten ze beter kunnen toepassen in plantaardige voedingsmiddelen. De winnende studenten brachten onder meer de waterbinding en het schuimend vermogen ervan in kaart. De resultaten verwerkten ze in heldere grafieken en visualisaties waar het bedrijf direct mee verder kan.

"Het leukste vond ik de reis naar onze opdrachtgever in Bremen”, vertelt student Pax. “Opeens zie je het bedrijf achter de opdracht en ontmoet je de mensen voor wie je het doet. We voerden zelf alle testen uit in het Foodlab, analyseerden de uitkomsten en trokken conclusies. Daar heb ik zoveel van geleerd! Ook mooi dat we werkten aan een onderwerp dat steeds belangrijker wordt, namelijk plantaardige eiwitten van lokale telers."

Niet wachten maar meedenken
Van gezondere voeding en nieuwe eiwitbronnen tot circulaire reststromen: de elf projecten maken duidelijk hoe breed de uitdagingen zijn. En hoeveel verschillende kennisgebieden daarbij samenkomen.

Precies dat maakt het FICA Summer Event volgens Annemiek ieder jaar zo waardevol. "Studenten presenteren er niet alleen wat ze hebben geleerd, maar vooral wat ze zélf hebben ontdekt. Ze werken samen met professionals uit het werkveld en ervaren dat hun werk kan bijdragen aan de ontwikkeling van duurzamere voedingsmiddelen. Misschien is dat wel de belangrijkste opbrengst van FICA: niet wachten tot studenten zijn afgestudeerd, maar hen nu al laten meewerken aan de innovaties die we straks hard nodig hebben."

Zou jij een onderzoeksopdracht willen laten uitvoeren door studenten Food Commerce & Technology in Amsterdam of Delft? Neem dan contact op met Annemiek van Breemen. In februari 2027 starten er weer nieuwe projecten.

Wat als je planten kunt telen zonder afhankelijk te zijn van het weer, zonlicht of seizoenen? Voor vierdejaarsstudent, Tuinbouw & Agribusiness, Matthijs den Haan is dat dagelijkse kost tijdens zijn afstudeerstage bij Certhon, een technisch tuinbouwbedrijf dat wereldwijd hoogwaardige kassen en indoor farming-oplossingen ontwikkelt. Daar onderzoekt hij welke gewassen en markten interessant zijn voor indoor farming: een innovatieve manier van telen in een volledig gecontroleerde omgeving. En precies dat laat zien hoe techniek, duurzaamheid en innovatie samenkomen in de toekomst van de tuinbouw.

Indoor farming: telen in een gecontroleerde omgeving
Tijdens zijn afstudeerstage duikt Matthijs diep in de wereld van indoor farming. Hierbij worden gewassen geteeld in een afgesloten ruimte waarin het volledige klimaat nauwkeurig gestuurd kan worden, zoals licht, temperatuur en luchtvochtigheid. Een vorm van indoor farming is vertical farming, waarbij gewassen in meerdere lagen boven elkaar worden geteeld. Certhon is een Nederlandse kassenbouwer met meer dan 130 jaar ervaring. Naast turnkey kas- en indoorfarmingprojecten ontwerpt en ontwikkelt Certhon technische oplossingen voor innovatieve teeltsystemen.

“Je bent met indoor farming volledig onafhankelijk van het buitenklimaat,” vertelt Matthijs. “Daardoor kun je planten heel precies sturen tijdens de groei.”

Volgens Matthijs biedt dat voordelen. Denk aan meer controle over de kwaliteit van het gewas en een schonere werkomgeving, met als gevolg minder tot geen ziektes en plagen. Maar tegelijk zijn er ook uitdagingen. “Je hebt geen zonlicht, dus alles draait op kunstlicht. Dat kost veel energie. Vooral bij gewassen die veel licht nodig hebben, lopen de kosten snel op.”

Van idee naar marktonderzoek
Voor zijn afstudeeronderzoek kijkt Matthijs niet alleen naar techniek, maar vooral naar de markt. Welke gewassen zijn geschikt voor indoor farming? En belangrijker nog: is er ook echt vraag naar? Zijn onderzoek begon met een uitgebreide literatuurstudie. Daarna sprak hij met bedrijven uit de sector en zette hij enquêtes uit onder mogelijke klanten. “Je zoekt eigenlijk naar een gewas waarbij indoor farming echt een probleem oplost,” legt hij uit. “En waarbij bedrijven ook bereid zijn om daarvoor extra te investeren.” Daarbij kijkt hij niet alleen naar de technische mogelijkheden, maar ook naar de grootte van de markt. “Een toepassing kan nog zo slim zijn, maar als er nauwelijks vraag naar is, blijft het lastig.”

Een stage buiten de traditionele tuinbouw
Wat Matthijs aanspreekt aan zijn opleiding, is de brede opzet. Studenten leren niet alleen over teelt, maar ook over techniek, onderzoek en business. “Je krijgt veel verschillende vakken en daardoor ontdek je ook welke richting bij je past,” vertelt hij. “Ik loop nu stage bij een technisch bedrijf in plaats van bij een traditioneel tuinbouwbedrijf. Dat laat wel zien hoeveel kanten je op kunt.” Ook de praktijkervaring tijdens de opleiding helpt hem tijdens zijn stage. “Vanaf het eerste jaar leer je onderzoeken, verslagen schrijven en professioneel werken. Daar heb ik nu echt veel aan.”

Leren van specialisten uit de sector
Bij Certhon werkt Matthijs samen met mensen uit verschillende vakgebieden, zoals sales specialisten, technische experts en agronomisten. Juist die combinatie vindt hij interessant. “Het is een internationaal bedrijf dat tuinbouwprojecten realiseert over de hele wereld. Dat technische en projectmatige spreekt mij heel erg aan.”
Tijdens zijn onderzoek ontdekt Matthijs ook steeds nieuwe inzichten over indoor farming. Zijn beeld van de sector veranderde flink tijdens zijn stage. “Ik dacht eerst dat indoor farming eigenlijk niet echt rendabel was. Maar nu zie ik dat er wel degelijk kansen zijn, zeker naarmate oplossingen voor duurzame energieopwekking en energieopslag zich verder ontwikkelen.” 

Onderzoek dat direct gebruikt wordt
De resultaten van Matthijs’ onderzoek worden straks direct gebruikt binnen Certhon. Het bedrijf krijgt regelmatig vragen over nieuwe toepassingen van indoor farming. Dankzij het onderzoek van Matthijs kan sneller worden bepaald welke markten kansrijk zijn en welke minder interessant zijn. “Het mooie is dat mijn onderzoek echt gebruikt gaat worden,” vertelt hij. “Soms loop ik naar mijn begeleider toe met nieuwe inzichten of bedrijven die ik ben tegengekomen. Dat levert meteen interessante gesprekken op.” 

Een blik op de toekomst
Over een paar weken levert Matthijs zijn scriptie in. Daarna wil hij graag verder in de wereld van techniek, tuinbouw en business development. “Wat mij vooral trekt, is het ontdekken van nieuwe markten en nieuwe kansen. Die combinatie van techniek, commercie en internationale projecten vind ik heel gaaf.”
Zijn stage laat zien hoe breed de tuinbouwsector tegenwoordig is. Niet alleen werken in een kas, maar ook bezig zijn met innovatie, duurzaamheid, techniek en internationaal samenwerken.

Vanaf 9 maart is de Expo-ruimte bij Inholland Amsterdam ingericht met een creatieve en interactieve expositie rondom de nieuwe Master Duurzaamheidstransities. Een plek die uitnodigt om te luisteren, te ontdekken en met elkaar in gesprek te gaan over de transities van vandaag en morgen.

Podcast
In de expositie zijn vijf podcastfragmenten te beluisteren, waarin actuele duurzaamheidsvraagstukken en concrete praktijkvoorbeelden centraal staan. De fragmenten duren een paar minuten en gaan over de bouwstenen van de master, de aanleiding van de master, duurzaamheidsdoelstellingen en leeruitkomsten, wat je kunt worden met deze master en de reis van de transitieprofessional.

Kennislunch
Op maandag 9 maart van 12.00 tot 13.00 uur organiseren we hier een kennislunch. Tijdens deze lunch krijg je een toelichting op de inhoud en opzet van de master.

📍 Expo-ruimte, 2e verdieping – Inholland Amsterdam
🍴 Inclusief lunch

Aanmelden voor de Kennislunch Master Duurzaamheidstransities kan hier Kennislunch Master Duurzaamheidstransities (ook studenten welkom) | Iris.

Studenten zijn van harte welkom
Ken je studenten die geïnteresseerd zijn in duurzaamheid en nadenken over een master na hun bachelor? Neem ze vooral mee.

Ook kunnen geïnteresseerde studenten op 28 maart terecht bij de eerste open dag van de master bij Inholland Amsterdam.

Meer informatie over de opleiding vind je op:
https://www.inholland.nl/opleidingen/master-duurzaamheidstransities/

De expo is te bezoeken tot 6 april, je bent van harte welkom!

Minder wegwerpmaterialen, bewuster omgaan met antibiotica en slimmer gebruik van energie en water. Duurzaamheid klinkt misschien niet als iets voor een dierenartsenpraktijk, maar juist daar is veel winst te behalen. Dat ontdekte derdejaarsstudent Dier in de Duurzame Samenleving, Mila Hendriks tijdens haar stage bij Dierenartspraktijk Animal Coach.

Wat betekent verduurzamen bij een dierenarts?
Tijdens haar stage onderzocht Mila hoe een dierenartsenpraktijk op een haalbare manier kan verduurzamen, zonder dat dit ten koste gaat van de zorg voor dieren. Ze richtte zich onder meer op verantwoord antibioticagebruik, om resistentie te voorkomen en de impact op mens, dier en milieu te verkleinen. Ook keek ze kritisch naar materiaalgebruik en het omgaan met afval, bijvoorbeeld door minder wegwerpmaterialen te gebruiken en afval beter te scheiden. Daarnaast onderzocht ze hoe het water- en energieverbruik omlaag kan en welke verpakkingen te recyclen of te hergebruiken zijn.

“Het gaat vaak om relatief kleine aanpassingen,” vertelt Mila, “maar samen maken ze wel degelijk verschil in hoe duurzaam een praktijk werkt.”

Van theorie naar dagelijkse praktijk
De stageopdracht draaide om één centrale vraag: hoe kan een dierenartsenpraktijk nu én op de lange termijn verduurzamen op een manier die past binnen de dagelijkse werkdruk? Daarbij combineerde Mila literatuuronderzoek met meelopen in de praktijk en gesprekken met andere dierenartsen, ook buiten de regio.

Die vergelijking liet duidelijke verschillen zien. Sommige praktijken zijn al bewust bezig met duurzaamheid, terwijl andere nog aan het begin staan. Op basis van deze inzichten formuleerde Mila praktische adviezen die aansluiten bij bestaande werkprocessen en direct toepasbaar zijn.

Klanten vragen om transparantie
Wat Mila opviel, is dat duurzaamheid steeds vaker wordt gestimuleerd door klanten. Diereneigenaren willen weten welke medicijnen hun dier krijgt, waar die vandaan komen en hoe een praktijk omgaat met antibiotica. Verantwoord antibioticagebruik speelt daarbij een belangrijke rol: het draagt niet alleen bij aan de gezondheid van dieren, maar ook aan het beperken van resistentie en aan minder milieubelasting.

Sommige praktijken spelen hier al op in door duurzamere keuzes zichtbaar te maken, bijvoorbeeld met herbruikbare of gerecyclede verpakkingen voor medicijnen. Dat draagt bij aan een betrouwbaar en toekomstgericht beeld van de praktijk.

Obstakels én kansen
De grootste uitdagingen zijn duidelijk: kosten en tijd. Zodra verduurzaming extra geld kost of extra handelingen vraagt, ontstaat terughoudendheid. Juist daarom richtte Mila zich op maatregelen die weinig extra inspanning vragen en logisch aansluiten bij wat een praktijk al doet.

Een opleiding met ruimte om te kiezen
De stage sluit goed aan bij de opleiding Dier in de Duurzame Samenleving. “De opleiding is breed en geeft je veel vrijheid,” vertelt Mila. “Je leert kijken naar dierenwelzijn, duurzaamheid en hoe een sector in de praktijk werkt.” Voor haar lag de interesse vooral bij verduurzaming, verantwoord gebruik van middelen en het adviseren van organisaties.

Wat ze het leukst vond aan haar stage? Zelf afwegen, vertalen en adviseren. “Je werkt aan een vraagstuk dat echt speelt, en ziet direct wat wel en niet haalbaar is.”

Met vertrouwen vooruit
Na haar stage keert Mila terug naar Hogeschool Inholland om te starten met haar afstuderen. Wat daarna volgt, ligt nog open. Ze denkt aan een toekomst binnen de diergezondheidszorg, mogelijk in een adviserende rol of met verdere verdieping richting pathologie. Pathologie richt zich op het onderzoeken van ziekten bij dieren, waarbij gekeken wordt naar oorzaak, verloop en gevolgen. “Dat ik nog meerdere kanten op kan, voelt juist positief. Deze opleiding geeft je die ruimte.”

Hoe ontwikkel je samen vanuit verschillende disciplines een foodconcept met maatschappelijke relevantie? Derde- en vierdejaarsstudenten van Hogeschool Inholland en andere hogescholen startten binnen de minor Food Challenge Ondernemen hun eigen onderneming, inspelend op actuele thema’s als gezondheid, duurzaamheid en communitybuilding. Hiermee kregen ze de kans om te proeven aan ondernemerschap in de praktijk: samenwerken, testen, bijsturen en je product echt op de markt brengen.

De studenten werkten in kleine, multidisciplinaire teams aan foodconcepten met maatschappelijke relevantie. Elk product vertrok vanuit een andere invalshoek. Zo ontwikkelde Bakkersnest een wintercupcake-zelfmaakpakket met Nederlandse ‘buitenbeentjes’: groente en fruit die te klein of te krom zijn voor de supermarkt. “Je ziet het niet meer terug in de cake”, zegt student Adam van Food Commerce & Technology (FCT). “Maar je voorkomt verspilling en laat kinderen zien dat niet alles perfect hoeft te zijn.”

Gezondere keuze
Flatta richt zich op jongeren met flatbreads die voor 30% uit groente bestaan. “Same taste, better choice”, vatten studenten Keet (Hotelschool Leeuwarden) en Nikie (FCT) het samen. Wortel en courgette zorgen voor een neutrale smaak, terwijl het product meer vezels en eiwitten bevat dan een reguliere flatbread. “We wilden het makkelijk maken om een gezondere keuze te maken.”

Het prijswinnende team Maniteto’s ontwikkelde knolselderijreepjes met shoarmasmaak: geen vleesvervanger die vlees imiteert, maar een groentevulling die ook naast vlees te gebruiken is. De knollen worden lokaal geteeld bij een boer in Alkmaar en verwerkt tot een transparant product met weinig toevoegingen. “Het is een vergeten groente”, zegt Terri (FCT). “Juist daarom wilden we laten zien wat je ermee kunt. Dat lokale en transparante vinden veel mensen belangrijk.”

Buiten je eigen bubbel
Wat de minor Food Challenge Ondernemen typeert, is de multidisciplinaire samenwerking. Naast studenten Food Commerce & Technology van Inholland doen ook studenten van andere opleidingen en hogescholen mee, zoals Technische Bedrijfskunde, Hotelmanagement en Voeding & Diëtetiek. “Zonder die mix hadden we ons product nooit zover gekregen”, zegt Terri. “Iedereen brengt zijn eigen expertise mee, waardoor je anders naar vraagstukken leert te kijken.”

Die samenwerking leidde bij alle teams vanzelf tot een duidelijke taakverdeling, van productontwikkeling en voedselveiligheid tot marketing, financiën en sales. Voor Keet was dat even wennen. “Ik had nul technische kennis”, zegt ze. “Maar juist buiten je eigen bubbel leer je hoe je met verschillende achtergronden echt iets neerzet.” Tegelijk vraagt de minor veel zelfstandigheid. “Je moet zelf productielocaties zoeken en contact onderhouden met bedrijven”, zegt Nikie. “Eerst weet je niet waar je moet beginnen, en tijd is schaars.” Keet herkent dat: “Als je geen initiatief neemt, ligt alles stil.”

Leren door te doen
Wat studenten waarderen aan de minor, is de focus op het proces. Geen tentamens, maar leren door te doen. “Het voelt anders dan andere vakken. Fouten maken mag – het gaat erom hoe je ermee omgaat”, zeggen ze. Bakkersnest liep tegen praktische uitdagingen aan bij opschaling en verpakking, maar leverde uiteindelijk zo’n 300 wintercupcake-kerstpakketten voor Inholland Amsterdam, Den Haag en Delft, en stond met het product op een open avond en een kerstmarkt. “Veel handwerk”, grijnst Adam, “maar ook heel leerzaam. Je maakt iets wat echt bij mensen thuis terechtkomt.”

Die ervaring wordt versterkt door samenwerking met externe partijen en bedrijfscoaches. Via Inholland produceerde Maniteto’s de knolselderijreepjes bij Slow Food Masters onder begeleiding van Job van Baars. “Dan zie je pas hoeveel erbij komt kijken”, zegt Terri. “Van receptuur tot klantcontact.” Ook Flatta profiteerde van die begeleiding: via hun bedrijfscoach Wendy Scholtes van de Food Boost Challenge kwamen Nikie en Keet in contact met cateraars. “Die deuren gingen anders niet zo makkelijk open”, zegt Nikie. “Je leert hoe belangrijk dat netwerk is. En hoe lang zulke trajecten duren.”

Aanrader

Alles bij elkaar kijken de studenten met veel enthousiasme terug op de minor Food Challenge Ondernemen. Ze ervaren het als een realistische kennismaking met ondernemerschap, ook als je niet per se een eigen bedrijf wilt starten. “Je krijgt een veel completer beeld van het werkveld”, zegt Adam van Bakkersnest. “Naast mijn stages heb ik nu ook de startup-kant gezien.” De combinatie van samenwerken, experimenteren en leren door te doen maakt de minor intensief, maar vooral leerzaam. “Je krijgt één kans, je gaat ervoor en juist daar leer je van”, zeggen Keet en Nikie. “Dat neem je mee in je verdere loopbaan.”

Of de teams hun bedrijf na de minor voortzetten, verschilt. Maar allemaal weten ze nu beter wat ondernemen vraagt en hoe ideeën uitgroeien tot een echt product.

Na haar vwo koos Marloes bewust voor het hbo. Ze wilde praktisch aan de slag en vond in BML precies wat ze zocht: een breed eerste jaar, daarna je richting kiezen en zelfstandig onderzoek leren doen. “Wat me vooral aansprak, was dat je de theorie meteen toepast. Na een college immunologie sta je diezelfde week nog in het lab. Dat vond ik geweldig!”

Op een stagemarkt hoorde ze een vierdejaarsstudent over brandwondenonderzoek. Ze was meteen verkocht. “In Nederland zijn er drie brandwondencentra plus het Burn Research Lab. Dat lab ligt naast het brandwondenziekenhuis in Beverwijk en werkt er intensief mee samen. Het richt zich op het beantwoorden van belangrijke klinische vragen. Zo zie je direct hoe onderzoek en praktijk elkaar versterken.”

Huidmodellen
Het Burn Research Lab onderzoekt waarom brandwonden moeilijker genezen dan gewone wonden. Vaak treedt een heftige afweerreactie op, waarbij de huid zó sterk reageert dat het herstel vertraagt. Om dat proces beter te begrijpen, ontwikkelde Patrick Mulder, Marloes’ begeleider en postdoctoraal onderzoeker bij het Burn Research Lab, een huidmodel. Hiermee kunnen brandwonden en de afweerreactie in het lab worden nagebootst - zonder gebruik van proefdieren.

“Brandwonden hebben een enorme impact op het lichaam, waarbij de schade vaak verder reikt dan de zichtbare wond”, legt Patrick uit. “Inzicht in de onderliggende immuunreacties is essentieel om gerichte behandelingen te ontwikkelen en het herstel van patiënten te verbeteren. Dit onderzoek levert daar een belangrijke bijdrage aan.”

Marloes onderzocht één type afweercellen, neutrofielen, die een belangrijke rol spelen bij het afweerproces na brandwonden. “We gebruiken restanten huid die mensen na operaties doneren, maken daar een model van en voegen deze cellen toe. Vervolgens brengen we een gecontroleerde tweedegraadsbrandwond aan en kijken wat er gebeurt.” De uitkomst? De neutrofielen verouderden sneller en werden overactief, waardoor ze slechter meewerkten aan het herstel. “En omdat ze maar 24 uur leven, is onderzoek lastig. Maar het leverde wel waardevolle inzichten op. Want uiteindelijk willen we de hele afweerreactie nabootsen in dit huidmodel, om behandelingen te testen die het herstel helpen versnellen.”

Brandwondencongres
Negen maanden stagelopen betekent echt meedraaien, benadrukt Marloes. “Ik voelde me bijna geen stagiair. Ik plande experimenten, deed analyses, loste problemen op. Ik haalde zelf weefsel op bij de brandwonden-IC en hielp mee om dit toe te voegen aan de biobank. Dan besef je voor wie je dit onderzoek doet.”

Ook buiten het lab keek ze haar ogen uit. “Mooi om te zien hoe de Brandwonden Stichting, waar veel contact mee is, geld inzamelt en activiteiten organiseert voor jonge patiënten. Dat maakt het werk nóg betekenisvoller.” Een hoogtepunt was haar presentatie op een groot brandwondencongres in Amersfoort. “Stond ik ineens voor een zaal vol artsen, verpleegkundigen en onderzoekers te vertellen over ons project. Superspannend, maar ook een geweldige ervaring.”

“Voor onze studenten is het Burn Research Lab een mooie en leerzame stageplek”, vertelt Dennis Fontijn, Marloes’ begeleider en docent bij Inholland Life Sciences & Chemistry. “Ze worden er goed begeleid en werken met uiteenlopende technieken en modellen, terwijl ze tegelijk bijdragen aan onderzoek dat maatschappelijk veel impact heeft: het vergroten van kennis van brandwonden en het verbeteren van behandelmethoden.”

Van oorzaak naar oplossing
Na haar afstuderen was Marloes nog lang niet klaar met onderzoek. Daarom startte ze met de master Biomedical Sciences aan de Universiteit van Amsterdam, met een specialisatie in Developmental and Therapeutic Biology. “Ik wil me verder verdiepen in hoe je van oorzaak naar oplossing komt. Dat therapeutische stuk vind ik zó interessant.”

Later wil ze zeker in het lab blijven werken, het liefst in een leidinggevende rol binnen een onderzoeksgroep. “Of dat bij een universiteit is of een bedrijf, weet ik nog niet”, zegt ze. “Voor mij telt vooral dat mijn onderzoek bijdraagt aan betere zorg voor patiënten. En dat ik kan blijven werken met slimme labmodellen, zodat proefdieren niet meer nodig zijn.”

Het maakt je sterker
Marloes voelt zich uitstekend voorbereid. “Tijdens je derdejaarsstage en je afstudeerstage leer je ontzettend veel. Van nieuwe technieken onder de knie krijgen tot zelfstandig projecten draaien. Natuurlijk loop je ook tegen uitdagingen aan; een experiment pakt soms anders uit dan verwacht. Maar juist daardoor leer je flexibel zijn en snel schakelen. Het maakt je sterker als onderzoeker én als mens.”

Het leukste aan dit vakgebied? “Mensen vinden het altijd interessant als ik vertel wat ik studeer. Dat ís het ook. Je werkt aan wetenschap die er echt toe doet.”

Op 5 december is het niet alleen tijd voor Sinterklaas…het is dan ook Wereldbodemdag. Een gezonde bodem vol leven is overal onmisbaar en van groot belang voor het versterken van biodiversiteit, maar krijgt vaak te weinig aandacht. Wereldbodemdag is een mooi moment om extra aandacht te schenken aan biodiversiteit in de Sluisbuurt. Vanaf vrijdag 5 december tot en met vrijdag 16 januari presenteren we daarom bij Inholland Amsterdam de tentoonstelling Biodiversiteit in de Sluisbuurt. Deze expositie besteedt aandacht aan onderzoek van lectoraat Green Biotechnoloygy en de onderzoeksgroep Bijen maar ook aan de natuur-inclusieve plannen van de Gemeente Amsterdam.

Filmvertoning
Op maandag 8 december vertonen we de documentaire Six Inches of Soil. De film volgt drie jonge Britse boeren die zich verzetten tegen het industriële voedselsysteem en gekozen hebben voor regeneratieve landbouw. Voorafgaand aan de film is er een voorgesprek met Nelleke Kreike, lector Green Biotechnology en Frens Pries, docent-onderzoeker duurzame bestuivingen van gewassen, over het belang van een gezonde bodem voor het vergroten van biodiversiteit. De film is gratis toegankelijk en maakt onderdeel uit van het Food Film Fest (10 november t/m 9 december 2025), een initiatief van Voedsel Anders.

De tentoonstelling is een initiatief van Green Office Inholland Amsterdam, Sluislab, lectoraat Green Biotechnology, Onderzoeksgroep Bijen en Gemeente Amsterdam.

Data en locatie
Tentoonstelling: Biodiversiteit in de Sluisbuurt
Vrijdag 5 december t/m vrijdag 16 januari
EXPO-ruimte, Inholland Amsterdam (2e verdieping)

Filmvertoning (gratis): Six Inches of Soil met voorgesprek 
Maandag 8 december, 11:30 uur 
Bos en Lommer zaal, Inholland Amsterdam (begane grond)  

De Pitch Battle is een initiatief van docenten van verschillende opleidingen en locaties bij Hogeschool Inholland. Ine Hustinx, docent bij de opleiding Tourism Management en één van de drijvende krachten achter de Pitch Battle: “Binnen meerdere domeinen bieden we een minor aan rondom ‘ondernemen’. Door het samenbrengen van studenten met een verschillende achtergrond en expertise, kunnen zij veel van elkaar leren én elkaar versterken. Daar hebben we vier jaar geleden een ‘pitch battle’ bij bedacht, wat heel kleinschalig is gestart. Door de pitch moeten studenten goed nadenken over hun propositie en hoe zij die verwoorden, bijvoorbeeld richting investeerders, partners en mogelijke afnemers.”

In de markt zetten
“De dertig teams hebben een wisselende samenstelling met studenten van verschillende opleidingen, waaronder Leisure & Events Management, Food Commerce & Technology, Business Studies en Technische Bedrijfskunde. De minor loopt van september tot en met januari en de Pitch Battle komt op het moment dat de groepen bezig zijn om hun product te lanceren en in de markt te zetten. Daarnaast doen er studenten mee die met de hulp van de Start Up Campus Haarlem (SUCH) naast hun studie een eigen bedrijf opzetten.”

De studenten mochten hun pitch eerst twee keer ‘uitproberen’ voor docenten en derde- en vierdejaarsstudenten Business Studies. Zo presenteerde een groepje de kaartenset ‘Kletsmajoor’. Een set praatkaarten met vragen en gespreksstarters om gesprekken tussen verschillende generaties te stimuleren. “Ik weet toevallig dat jullie een prototype hebben gemaakt”, reageerde een van de docenten op de pitch. “Laat dat prototype zien en lees een vraag voor.” De studenten namen de tip dankbaar in ontvangst, schaafden hun pitch bij en presenteerden tijdens de tweede pitch al snel de kaartjes.

Oefenen, oefenen, oefenen
Tijdens de halve finale kwam de variatie van alle productideeën duidelijk naar voren. Zoals een beschermset waarmee voetbalschoenen langer meegaan, een ergonomische pen voor mensen met motorische problemen en een muffinpakket met ‘buitenbeentjes’, groente en fruit dat niet geschikt is voor verkoop in de supermarkt. En daar waar studenten elkaar bij de ‘oefenpitches’ soms nog afwachtend aankeken als er bijvoorbeeld werd gevraagd of de kostprijs inclusief of exclusief btw was, wisten ze bij de halve finales alle vragen van een goed antwoord te voorzien. Nienke, student Business Studies: “Wij kregen als feedback dat we onze doelgroep scherper moesten krijgen. Die bleek vervolgens veel groter dan we hadden gedacht, dus dat was heel nuttig.”

Uiteindelijk gingen acht groepen door naar de finale in de grote collegezaal, waar ze voor jury, docenten en medestudenten nog eenmaal mochten pitchen. Best spannend, zo vond student Technische Bedrijfskunde Tessa. “Van tevoren vind ik zoiets echt verschrikkelijk, maar als ik er dan sta gaat het wel. Door deze dag ben ik ook wel zekerder geworden in het pitchen en het oefenen voor groepen; je leert hoe je een pitch structureert en hoe je om kunt gaan met feedback om de inhoud te verbeteren. En achteraf viel het reuze mee.”

Armband met visuele geheugenprikkels
André Brasser reikte vanuit Kennemer Impact een speciale Impactprijs uit. “Ik mag eigenlijk maar één winnaar kiezen; toch sprongen er twee initiatieven uit voor mij. Dat is Hold-Up, een inklapbare houder voor bigshopper-tassen die voorkomt dat statiegeldflessen- en blikken gaan lekken. En de nummer één is voor mij Serenzo, een armband die mensen met geheugenproblemen via visuele prikkels helpt herinneren aan algemene dagelijkse levensverrichtingen. Beide initiatieven bieden wij een coachingstraject aan, om ze verder te helpen bij de ontwikkeling en het in de markt zetten van hun product.”

Serenzo was ook de nummer één van de jury, bestaande uit studenten Business Studies, Aldert Messemaker van Jopenbier en Jur Semp van het Haags Studenten Investerings Fonds. De tweede prijs was voor Open-It, een ‘5-in-1-oplossing’ voor mensen met motorische problemen die moeite hebben om onder meer flessen, blikjes of ritsen open te krijgen. PartyHook eindigde op de derde plaats met een compact haakje dat in horeca en op evenementen aan een (toilet)deur gehangen kan worden, zodat jassen en tassen schoon en droog blijven. De drie winnaars kregen een bescheiden geldbedrag om in hun business te investeren én een Jopen-pakket uit handen van Aldert Messemaker: “De oprichters van Jopen hebben ook hun studie bij Inholland gevolgd en zijn ooit gewoon maar klein begonnen met een idee, dus wie weet hoe ver jullie allemaal nog komen.”

Skills voor het leven
Kortom, een geslaagde vijfde editie van de Pitch Battle, waarbij Fabian van der Horst, domeindirecteur van Agri, Food & Life Sciences, en passant alle studentengroepen uitdaagde om Inholland te benaderen als launching customer door hun product aan te bieden voor de kerstpakketten voor collega's. “Want ik heb prachtige ideeën en initiatieven gezien vandaag en we weten inmiddels van eerdere jaren dat sommigen daarvan zeker zullen slagen. Maar ook als dat niet zo is, denk ik dat je in de minor én in deze Pitch Battle veel waardevols hebt kunnen leren, al was dat misschien met vallen en opstaan. En dat brengt je, om maar aan te sluiten bij de nieuwe wervingscampagne van Inholland: Skills voor het leven!”.

Als derdejaarsstudent Chemie aan Hogeschool Inholland dook Remco van Delft vol in de wereld van energietransitie en recycling. Tijdens zijn stage bij de onderzoeksgroep Toegepaste Materiaal-, en Elektrochemie (in samenwerking met het lectoraat Slimme materialen voor de energietransitie) werkte hij mee aan een baanbrekend project: het recyclen van complexe materialen uit windturbines op een milieuvriendelijke manier. “Supertof dat je als student direct bijdraagt aan duurzame oplossingen!”, zegt Remco enthousiast.

De opkomst van wind-, groene en waterstofenergie zit in een stroomversnelling. Goed nieuws, maar het heeft ook een keerzijde: afval. In Europa wordt jaarlijks zo'n 4 miljoen kilo aan turbinebladen – windmolenwieken – weggegooid. Een hoeveelheid die tegen 2030 kan oplopen tot 570 miljoen kilo! Het is een enorme uitdaging om, zodra windmolens hun levensduur hebben bereikt, dit waardevolle materiaal hoogwaardig te kunnen recyclen.

Bergen oude wieken

“Windturbinebladen bestaan uit zowel glasvezels als kunststof”, legt Remco uit. “De combinatie van deze materialen samen maakt het recyclen complex. Vaak wordt het versnipperd en als vulmiddel gebruikt of gewoon gedumpt. Google maar eens op ‘Windmill Graveyards’ en je ziet de vreselijkste beelden van bérgen oude wieken. Dat moet echt anders, zeker nu de investeringen in windenergie blijven groeien. In Denemarken moet je bijvoorbeeld al vóór de plaatsing van een windmolen een plan hebben voor het hergebruik van onderdelen. Een mooie stap richting duurzaamheid, maar om dit op grote schaal te realiseren moeten de recyclingtechnieken flink worden verbeterd.”

Binnen het lectoraat onderzoekt Jasmijn Ruijgrok, docent-onderzoeker Chemie, vernieuwende chemische recyclingmethoden voor deze complexe (windturbine)materialen. In een artikel in De Ingenieur schetst zij samen met lector Rogier Nijssen het belang hiervan en het uiteindelijke doel: het volledig circulair maken van het materiaal. Remco: “Bij chemisch recyclen scheid je kunststof en glasvezels op moleculair niveau, in plaats van alles simpelweg te vermalen. De glasvezels kunnen dan worden hergebruikt voor nieuwe wieken, terwijl je met speciale chemische processen de kunststof afbreekt tot kleine bouwstenen om weer nieuwe (andere) materialen van te maken.” Hoewel chemisch recyclen theoretisch al mogelijk is, wordt het in de praktijk nog niet op grote schaal gedaan. Hier ligt dus een mooie uitdaging voor hbo-onderzoek.

Testmodel
Remco’s stage maakte deel uit van dit onderzoek. Zijn opdracht? Een testmodel ontwikkelen waarmee diverse recycletechnieken ‘in het klein’ kunnen worden getoetst. “Je kunt tenslotte niet zomaar experimenteren met een gigantisch windmolenblad”, zegt hij lachend. Hij richtte zich in zijn opdracht op polymeren – de lange ketens die de bouwstenen van kunststof vormen. “Ik heb een klein fragment van zo’n polymeer nagemaakt en daarop een recyclingmethode losgelaten, zodat we precies kunnen zien wat er gebeurt bij chemisch recyclen. Deze kennis helpt ons om uiteindelijk de grootschalige recycletechnieken te verbeteren.”

Zijn testmodel leverde veelbelovende resultaten op: hij slaagde erin een klein stukje polymeer samen te stellen. “Hoewel de huidige methode nog te arbeidsintensief en kostbaar is, bewijst deze dat het kán en dat het werkt. Met verdere automatisering kan deze techniek in de toekomst uitgroeien tot een praktische oplossing voor het recyclen van complexe polymeren – en zo een waardevolle bijdrage leveren aan een duurzame energietransitie”, aldus Remco.

Groene relevantie
Wat hem het meest aansprak aan zijn stage was de ‘groene’ en maatschappelijke relevantie van zijn werk. Remco: “Ik heb bewust gekozen voor duurzame chemie in plaats van een goedbetaalde stage bij Shell of Tata Steel, omdat ik wil werken aan projecten met een positieve impact.” Deze keuze helpt ook het negatieve imago van chemie – vaak geassocieerd met vervuiling en schadelijke praktijken – te doorbreken.

Voor zijn afstudeerstage heeft Remco een vergelijkbare uitdaging gevonden. “Bij Avantium, een toonaangevend bedrijf dat duurzame plastics ontwikkelt op basis van suikers in plaats van olie, mag ik onderzoeken wat er met de reststroom – het overgebleven materiaal – kan gebeuren. Zo werk ik mee aan een wereld waarin chemie een groenere rol speelt.”

"De wereld voedzaam én duurzaam houden - dat is dé uitdaging van de toekomst. En daar werken onze studenten nu al met volle overtuiging aan", zegt Robin van den Berg, lector Food, Health & Technology bij Hogeschool Inholland. Tijdens het jaarlijkse FICA Summer Event barstte het dan ook van de vernieuwende ideeën.

Het FICA Summer Event is dé plek waar toekomstmakers hun concepten delen met de voedselsector. Inholland-studenten Food Commerce & Technology (hbo) en de foodopleiding van Vonk (mbo) lieten zien hoe technologie, creativiteit en ondernemerschap bijdragen aan een duurzamer voedselsysteem.

 Elf Inholland-teams presenteerden hun eindopdracht voor het vak Bedrijfsopdracht, vier Vonk-teams pitchten hun eigen foodstartup. Gastsprekers Robin van den Berg (lector) en Lenno Munnikes (practor) reflecteerden op de kracht en relevantie van de samenwerking tussen onderwijs, onderzoek en bedrijfsleven.

‘Food meets tech’
Voedseltechnologie is onmisbaar om de wereld gezond, eerlijk en smakelijk te houden”, aldus Robin. “De industrie staat voor flinke uitdagingen, denk aan klimaat, gezondheid, arbeidsmarkt. Onze studenten kijken daar met een praktische, open blik naar en werken via het FICA-netwerk al tijdens hun studie aan innovaties die duurzaam én lekker zijn. Want als het niet smaakt, red je het niet.” 

Met het lectoraat Food, Health & Technology bouwt hij samen met mbo, hbo en praktijkpartners aan de voedingssector van morgen. Bijvoorbeeld via projecten rond hergebruik van afvalstromen of digitalisering van de landbouw. “Hier liggen de banen van de toekomst. En studenten geven daar nu al invulling aan.”

Team Indonesisch Veenbos
Zo ontwikkelden studenten in opdracht van associate lector Gerry Kouwenhoven, lectoraat Investeren in circulaire land- en tuinbouw, een product dat bijdraagt aan het behoud van een Indonesisch veenbos. De uitdaging: geef het bos economische waarde, zodat beschermen aantrekkelijker wordt dan kappen. Hun idee: een eigentijdse variant op een traditionele kruidendrank, met gember, kurkuma en tamarinde. “Van marktonderzoek tot prototype, alles zat in dit project”, zeggen studenten Myrthe en Kiran. “En het besef dat ons concept bijdraagt aan bosbehoud en lokale werkgelegenheid, maakte het extra bijzonder.”

Team SAIL hybride burger
Een ander team maakte een communicatieplan voor de hybride zeewierburger van Olijck Foods tijdens SAIL Amsterdam 2025. Hoe verleid je vleesliefhebbers tot een duurzame burger? Uit hun onderzoek bleek dat consumenten transparantie waarderen, maar termen als ‘zeewier’ of ‘hybride’ kunnen afschrikken. Het advies? Communiceer subtiel via naam of verpakking. Student Sylvana: “We leerden hoe belangrijk het is om je boodschap af te stemmen op je doelgroep, en hoe lastig je duurzame en commerciële doelen combineert.” 

“Omdat het voor zo’n groot event was, moesten we direct professioneel zijn”, vult teamgenoot Jeremy aan. “Het was even wennen, maar daardoor zijn we als team wel enorm gegroeid.”

Leren in de praktijk
Voor tweedejaarsstudenten is dit hun eerste kennismaking met het werkveld, benadrukken Inholland-docenten Malou Bakuwel en Annemiek van Breemen. “Ze leren over innovatie, maar ook over projectmanagement, communicatie en verantwoordelijkheid. Het FICA-event is de kers op de taart. Een professionele setting waarin ze hun werk presenteren aan een breed publiek. Dat motiveert ontzettend!”

Team Broccoli
Broccoli met lelijke plekken verdwijnt vaak als veevoer. Zonde, vond Team Broccoli. Ze onderzochten hoe je met storytelling de acceptatie van ‘buitenbeentjes’ kunt vergroten. “We testten verschillende verhaallijnen én verpakkingsopties”, vertelt student Noa. “Uiteindelijk werkte een combinatie van storytelling over duurzaamheid en een cellulose-netje met eetbare coating het best.” Hun aanpak leverde de FICA Inhoudsprijs op. “Superinteressant om met echte data te werken en iets te ontwikkelen dat echt impact kan maken.”

Team Flatta Flatbread
De Creativiteitsprijs ging naar team Flatta, met hun flatbreads vol seizoensgroente en eiwitten. Ze wonnen eerder al de landelijke Food Boost Challenge. De Flatta Flatbread zijn afgestemd op jongeren om hen een gezondere voedingskeuze te laten maken. “We wilden iets maken dat we zélf zouden kopen”, zegt student Vigo. “Daarvoor hebben we alles uitgezocht: idee, product, bedrijfsplan. En dan feedback krijgen van echte bedrijven - niet normaal leerzaam!” Teamgenoot Casper: “Dit project voelde als ondernemen in het klein en dat smaakt naar méér.”

Smaakmakers van de toekomst
“Geweldig om al die vernieuwende ideeën van jonge mensen te zien”, zegt dagvoorzitter en FICA-kwartiermeester Hans Huibers. “Foodbedrijven léven van innovatie, en studenten zijn daarin de motor. Zij zetten organisaties aan het denken, en andersom bereiden we studenten voor op de praktijk. FICA draait precies om die kruisbestuiving. Spannend? Absoluut. Maar juist dat maakt het zo waardevol.”

Ook jurylid en Collegelid Marije Deutekom was onder de indruk: “Je ziet hier hoe studenten kunnen bijdragen aan de grote voedselvraagstukken. Dat gebeurt dus elke dag, binnen onze opleidingen. Mooi ook hoe onderzoek, onderwijs, mbo en hbo hier samen optrekken. We hebben elkaar nodig, want de grote transities kunnen we alleen samen aan.”

Lees ook: Fabrikanten van windmolens moeten een groot afvalprobleem voorkomen | Trouw

De opkomst van wind-, groene en waterstofenergie zit in een stroomversnelling. Goed nieuws, maar het heeft ook een keerzijde: afval. In Europa wordt jaarlijks zo'n 4 miljoen kilo aan turbinebladen – windmolenwieken – weggegooid. Een hoeveelheid die tegen 2030 kan oplopen tot 570 miljoen kilo! Het is een enorme uitdaging om, zodra windmolens hun levensduur hebben bereikt, dit waardevolle materiaal hoogwaardig te kunnen recyclen.

Bergen oude wieken
“Windturbinebladen bestaan uit zowel glasvezels als kunststof”, legt Remco uit.  De combinatie van deze materialen samen maakt het recyclen complex. Vaak wordt het versnipperd en als vulmiddel gebruikt of gewoon gedumpt. Google maar eens op ‘Windmill Graveyards’ en je ziet de vreselijkste beelden van bérgen oude wieken. Dat moet echt anders, zeker nu de investeringen in windenergie blijven groeien. In Denemarken moet je bijvoorbeeld al vóór de plaatsing van een windmolen een plan hebben voor het hergebruik van onderdelen. Een mooie stap richting duurzaamheid, maar om dit op grote schaal te realiseren moeten de recyclingtechnieken flink worden verbeterd.”

Binnen het lectoraat onderzoekt Jasmijn Ruijgrok, docent-onderzoeker Chemie, vernieuwende chemische recyclingmethoden voor deze complexe (windturbine)materialen. Remco: “Bij chemisch recyclen scheid je kunststof en glasvezels op moleculair niveau, in plaats van alles simpelweg te vermalen. De glasvezels kunnen dan worden hergebruikt voor nieuwe wieken, terwijl je met speciale chemische processen de kunststof afbreekt tot kleine bouwstenen om weer nieuwe (andere) materialen van te maken.” Hoewel chemisch recyclen theoretisch al mogelijk is, wordt het in de praktijk nog niet op grote schaal gedaan. Hier ligt dus een mooie uitdaging voor hbo-onderzoek.

Testmodel
Remco’s stage maakte deel uit van dit onderzoek. Zijn opdracht? Een testmodel ontwikkelen waarmee diverse recycletechnieken ‘in het klein’ kunnen worden getoetst. “Je kunt tenslotte niet zomaar experimenteren met een gigantisch windmolenblad”, zegt hij lachend. Hij richtte zich in zijn opdracht op polymeren – de lange ketens die de bouwstenen van kunststof vormen. “Ik heb een klein fragment van zo’n polymeer nagemaakt en daarop een recyclingmethode losgelaten, zodat we precies kunnen zien wat er gebeurt bij chemisch recyclen. Deze kennis helpt ons om uiteindelijk de grootschalige recycletechnieken te verbeteren.”

Zijn testmodel leverde veelbelovende resultaten op: hij slaagde erin een klein stukje polymeer samen te stellen. “Hoewel de huidige methode nog te arbeidsintensief en kostbaar is, bewijst het dat het kán en dat het werkt. Met verdere automatisering kan deze techniek in de toekomst uitgroeien tot een praktische oplossing voor het recyclen van complexe polymeren – en zo een waardevolle bijdrage leveren aan een duurzame energietransitie”, aldus Remco.

Groene relevantie
Wat hem het meest aansprak aan zijn stage was de ‘groene’ en maatschappelijke relevantie van zijn werk. Remco: “Ik heb bewust gekozen voor duurzame chemie in plaats van een goedbetaalde stage bij Shell of Tata Steel, omdat ik wil werken aan projecten met een positieve impact.” Deze keuze helpt ook het negatieve imago van chemie – vaak geassocieerd met vervuiling en schadelijke praktijken – te doorbreken.

Voor zijn afstudeerstage volgend jaar heeft Remco een vergelijkbare uitdaging gevonden. “Bij Avantium, een toonaangevend bedrijf dat duurzame plastics ontwikkelt op basis van suikers in plaats van olie, mag ik onderzoeken wat er met de reststroom – het overgebleven materiaal – kan gebeuren. Zo werk ik mee aan een wereld waarin chemie een groenere rol speelt.”

Gemeente Delft werkt aan een hitte-actieplan – urgent, want de stad wordt voller, heter en kwetsbaarder. Nieuwe bouwprojecten vragen nú al om slimme keuzes voor de leefbaarheid van straks. Zo raakt hittestress direct de gezondheid van bewoners en zet druk op de energievraag. In dat kader onderzochten studenten Landscape and Environment Management van Hogeschool Inholland Delft hoe je wijken klimaatbestendiger maakt.
 

"Het is geweldig dat de studenten dit onderzoek juist hier doen, in hun eigen stad", zegt Lisette Louwman, beleidsadviseur klimaatadaptatie bij de gemeente Delft. Ze gaf het startschot met een gastcollege waarin ze studenten opriep na te denken over de gevolgen van ruimtelijke keuzes op de lange termijn. “Als je nu iets snel aanlegt, maar niet klimaatadaptief, wentel je het probleem af op volgende generaties.”

De opdracht: onderzoek doen naar hittestress en wateroverlast in specifieke Delftse wijken, met oog voor kwetsbare bewoners, doorgaande fiets- en wandelroutes én haalbare maatregelen op korte en middellange termijn. “Studenten van Inholland duiken echt de diepte in. Dat zie ik ook bij onze stagiairs. Ze brengen energie, scherpe observaties en frisse ideeën mee. Dat inspireert ons als gemeente én het is mooi dat ze kennismaken met hoe wij werken en welke dilemma’s je in de praktijk tegenkomt.”

Elke wijk een eigen aanpak
Student Marle en zijn team onderzochten Afrikabuurt-Oost: een typisch naoorlogse wijk met een groene ring van parken en water, maar een versteende kern vol platte daken, donker asfalt en beton. “Daar blijft de hitte hangen”, legt Marle uit. “Waardoor het soms wel vijf tot tien graden warmer is.” Om de opgave goed in beeld te brengen analyseerden de studenten onder meer grondwater-, hitte- en schaduwkaarten met behulp van beschikbare online data.

Hun oplossingen? Witte verf op daken, schaduw-gevende bomen op strategische plekken, klimplanten in smalle steegjes, en het promoten van gevelgroen en zonwering door de gemeente. Ook het welbekende ‘tegeltje-wippen’ (het vervangen van stoeptegels door groen) werd voorgesteld als speelse, tastbare actie. “We hebben gekozen voor simpele ingrepen met grote impact - maatregelen die nu al haalbaar zijn en effect hebben in de komende tien tot twintig jaar”, aldus Marle.

Van studenten naar stadmakers
Wat de gemeente vooral opvalt, is hoe betrokken de studenten zijn. Lisette: “Ze denken na over realistische oplossingen, maar stellen ook de grotere vragen: hoe betrek je bewoners, hoe maak je ruimte voor groen, hoe houd je wijken leefbaar voor iedereen?”

De samenwerking met Inholland past volgens haar bij het DNA van Delft als kennisstad. “Campus Delft is in feite één grote kennishub. Hogescholen en de TU werken hier samen aan de stad van morgen. Door studenten te betrekken bij echte opgaven, verklein je de afstand tussen gemeente en onderwijs – en geef je jonge professionals een waardevol inkijkje in de praktijk van beleid maken.”

Ze vervolgt: “We maken tenslotte beleid voor toekomstige generaties. Dan heb je óók de verantwoordelijkheid om de generatie van nu daarin mee te nemen. In dit soort projecten kunnen we vanuit de gemeente iets teruggeven: een realistisch beeld van wat er speelt, en hoe beleid en uitvoering samenkomen.”

Praktijkopdracht in eigen stad
Het team van Jorien namen het Westerkwartier onder de loep, een diverse wijk met Vinex-stroken en historische straatjes vlak bij het station. “We zagen al snel: er is niet overal ruimte voor bomen. Dus moesten we creatief zijn.” Zijn groep stelde alternatieven voor zoals zonnedoeken op schoolpleinen, een lichte kleur voor bestrating en huizen, watertappunten, groene daken en aanzienlijk meer gevelgroen.

“Juist het werken op wijkniveau maakt het prettig concreet”, legt Jorien uit. “We gebruikten niet alleen kaarten, maar gingen ook zelf de wijk in. Dan merk je: hier wonen ouderen, daar zit een school, hier is dagbesteding. Je krijgt echt binding met het gebied en denkt na over wie er woont en wat de kwetsbare plekken zijn."

Leren in de praktijk
Voor beide studenten zat de waarde van dit project juist in de uitdagingen. “Je werkt samen in een team waarin iedereen een andere visie heeft”, zegt Jorien. “Dat is soms lastig, maar je leert luisteren en samen betere ideeën bedenken – iets wat in het werkveld straks ook belangrijk is.” Ook Marle is enthousiast: “Ontzettend interessant! Deze technieken gaan we in de toekomst keihard nodig hebben. Het mooiste vond ik misschien wel hoe je van abstracte data tot concrete oplossingen komt, en die ook echt kunt onderbouwen.”

Een overdekte ijsbaan, een tijdreis door het landschap, floating houses of een ecodorp met voedselbos – de tweedejaarsstudenten Landscape & Environment Management (LEM) van Hogeschool Inholland Delft kregen alle ruimte om groots te denken. Voor het vak Beleid & Ontwerp werkten ze een half jaar aan vernieuwende plannen voor polder Beneden Haastrecht. Met veel enthousiasme presenteerden ze hun ideeën in het Huis van de Stad in Gouda aan opdrachtgevers het Goudse Watergilde en de gemeente Gouda.

“Dit was zonder twijfel het tofste project dat we tot nu toe hebben gedaan”, zegt student Kjell. Zijn team bedacht ‘Terug naar de Toekomst’, een ontwerp waarin de polder wordt opgedeeld in verleden, heden en toekomst. “We kregen ontzettend veel vrijheid, werkten met échte opdrachtgevers en hebben een plan bedacht waar we supertrots op zijn!” 

Verrassende inzichten
Bij LEM duik je in actuele vraagstukken: hoe combineer je natuur en stedelijke ontwikkeling? Hoe maak je een landschap klimaatbestendig? Het Watergilde daagt Inholland-studenten jaarlijks uit met een praktijkopdracht. Dit jaar was dat polder Beneden Haastrecht, een veenweidegebied op de overgang van stad naar platteland, waar verstedelijking, biodiversiteit en klimaatverandering spelen. Zowel gemeente Gouda als gemeente Krimpenerwaard waren hierbij betrokken.

“De studenten koppelen historische kennis aan toekomstbestendige ideeën en komen met verrassende inzichten”, vertelt Jaco Mebius van het Watergilde. “Van de aanleg van een kunstijsbaan – leuk, want Gouda heeft wel een schaatsvereniging maar geen schaatsbaan - tot het omleggen van de Hollandse IJssel! Zelfs als een plan niet direct uitvoerbaar is, zet het ons aan het denken en brengt het energie bij alle betrokken partijen.”

Van verleden naar toekomst
Het team van Maaike en Kjell bedacht een tijdreis in het landschap. Maaike: “In ons ontwerp wandel je letterlijk van het verleden naar de toekomst. Rechts begint het landschap zoals het 10.000 jaar geleden was, met veengebieden en moerasachtige natuur. In het midden blijft het grotendeels zoals nu, met boerenbedrijven en agrarische activiteit. Links ligt de toekomst, met innovatieve landbouwmethoden zoals specifiek gewassen die gedijen op natte (veen/polder)grond en het weiden van waterbuffels.” 

 Kjell kijkt vooral terug op een leerzaam proces: “We begonnen met schetsen, kregen wekelijks feedback en hebben ons ontwerp steeds verder aangescherpt. Werken met een groep van zeven personen was soms pittig - iedereen had een eigen visie – maar juist daardoor werd het eindresultaat sterker.”

Toekomstproof wonen
Het team van Zeb en Stella koos voor een andere insteek: een ecodorp met een voedselbos. “Eerst wilden we de natuur zoveel mogelijk met rust laten, maar ons plan groeide uit tot een bredere visie waarin we duurzaamheid en stedelijke ontwikkeling samenkomen”, aldus Zeb.

Hun ecodorp bestaat uit twee zones: een noordelijk deel met een stedelijke structuur die aansluit op de stad, en een zuidelijk deel dat natuurlijk opgaat in het traditionele slagenlandschap. “We onderzochten welke gewassen geschikt zijn voor veengrond en voegden insectvriendelijke oplossingen toe, zoals bijenkassen voor de inheemse zwarte bij.”

Om hun ideeën te testen, reisde het team zelfs af naar de Ardennen! “We wilden het niet alleen bedenken, maar ook ervaren”, zegt Stella enthousiast. 

Waardevol voor de regio
De gemeente Gouda ziet grote waarde in de samenwerking met studenten. “Wat mij opvalt, is hoe actief ze meedenken over complexe vraagstukken – van stikstofproblematiek tot nieuwe verdienmodellen,” zegt Frank Slingerland, programmamanager van Campus Gouda. “Hoe kijkt een boer naar de toekomst van zijn land? Hoe organiseer je participatie in een ecodorp? Die vragen zetten je echt aan het denken.”

Volgens hem zit de kracht van het traject in de wisselwerking tussen jong talent en ervaren professionals. “Studenten brengen nieuwe ideeën, het werkveld biedt praktijkkennis en kritische vragen – die dynamiek is goud waard.” Hij wil de samenwerking met de hogeschool dan ook voortzetten en verder uitbreiden. “Dit zijn de professionals die onze toekomst vormgeven. En wie weet kiezen ze straks voor een carrière in deze regio.”

Leren door te doen
Terugkijkend zijn de studenten unaniem: dit was een geweldige ervaring! “We leerden hoe je samenwerkt met verschillende belanghebbenden, ideeën vertaalt naar een concreet ontwerp en hoe creativiteit écht tot leven komt als je gaat schetsen”, vertellen ze. “Minder verslagen, meer tekenen, experimenteren en buiten de lijntjes denken. Dat maakte het niet alleen leerzaam, maar vooral ongelooflijk leuk. We zouden het zo weer doen.”

Als Tuinbouw & Agribusiness-student aan Hogeschool Inholland krijg je niet alleen theorie, maar leer je die ook meteen toepassen. Het project Green Juniors geeft vierdejaarsstudenten de kans om actuele vraagstukken voor echte opdrachtgevers aan te pakken. “De koppeling tussen theorie en praktijk is fantastisch”, zegt student Casper Arkesteijn. “Je ontdekt de uitdagingen die in de tuinbouw spelen, terwijl je tegelijkertijd waardevolle ervaring opdoet voor je toekomst.”  

Binnen de Green Junior-projecten werken studenten direct samen met experts. Het resultaat? Ze ontwikkelen praktijkvaardigheden, dragen bij aan duurzame oplossingen én breiden hun netwerk uit. En voor de bedrijven levert het frisse ideeën en bruikbare onderzoeksresultaten op.  

Duurzame bedrijfsovername 
In opdracht van Gerry Kouwenhoven, associate lector Investeren in circulaire land- en tuinbouw, onderzochten studenten hoe opvolging in tuinbouwbedrijven tegenwoordig plaatsvindt en hoe bedrijfsadviseurs de kans op succes kunnen vergroten. Dit project is onderdeel van het living lab Duurzame bedrijfsovername. “Vroeger gingen familiebedrijven meestal van generatie op generatie over, maar steeds vaker nemen nu externe investeerders de overname op zich”, legt student Véronique Berbée uit. “Wat betekent dit voor de toekomst van het bedrijf en de sector? Want het lijkt misschien simpel, maar een bedrijfsovername brengt veel uitdagingen met zich mee, zowel voor degene die het overdraagt als voor degene die het overneemt.”  

De studenten keken daarbij niet allen naar de financiële maar ook naar de sociaal-emotionele en juridische kant van het proces. Ze interviewden bedrijfsadviseurs en organiseerden een expertmeeting waarin praktijkvoorbeelden werden besproken. Wat bleek? “Goede begeleiding is essentieel! Veel overnames mislukken door onuitgesproken verwachtingen, zoals een vader die het bedrijf niet los kan laten of kinderen die een andere koers willen varen. Daarom is het belangrijk om álle betrokkenen aan tafel te krijgen.”  

Verder maakt ook de groeiende invloed van externe investeerders transparantie noodzakelijk. “Pas op dat de ‘groene vingers’ niet uit het bedrijf verdwijnen”, waarschuwt Véronique. Maar bedrijfsovername schept ook kansen voor verduurzaming en innovatie: “Het is hét moment om je bedrijf toekomstbestendig te maken.” De studenten zetten de uitkomsten van hun onderzoek om in een uitgebreide rapportage. 

Circulaire meststoffen 
Voor een ander project, en als onderdeel van het lectoraat Levende Teelsystemen en fieldlab Circulaire Meststoffen, gingen studenten aan de slag met nieuwe bemestingsstrategieën voor de paprikateelt. Hiervoor werd in samenwerking met Van der Knaap uit Poeldijk, een bedrijf dat voedingsoplossingen maakt uit organische reststromen, gekeken naar duurzame alternatieven voor ijzerchelaat, een stof die essentieel is voor de opname van ijzer door planten.  

Student Casper legt uit hoe ze te werk gingen: “We hebben gedurende 12 weken verschillende ijzeroplossingen getest op 336 paprikaplanten in een proefkas bij Vertify in Naaldwijk. Elke week hebben we de effecten daarvan op de groei, kleur en vruchtzetting van de planten gemeten. Samen met mbo-studenten van Lentiz verzamelden we monsters en analyseerden we de gegevens. Het doel was om uit te zoeken of circulaire meststoffen met alternatieven voor ijzerchelaat hetzelfde resultaat kunnen leveren als traditionele meststoffen. Welke bemestingsmethode werkt het beste? En hoe kunnen we dit het meest effectief inzetten in de teelt?”  
 

Het project leverde waardevolle onderzoeksdata en een veelbelovend adviesrapport op. “Circulaire ijzermeststoffen lijken niet onder te doen voor de traditionele”, aldus Casper. “In deze tijd waarin het gebruik van circulaire middelen en duurzame alternatieven in de tuinbouw steeds belangrijker wordt, is dit een flinke stap vooruit.”  

Absolute aanrader 
Casper is enthousiast over de resultaten die ze hebben behaald: “Bij Van der Knaap waren ze heel tevreden over onze proef. Het is echt tof om te zien dat ons werk ertoe doet.” Hij raadt de opleiding Tuinbouw & Agribusiness dan ook aan iedereen aan: “De praktijkervaring die je hier opdoet is van onschatbare waarde, en de vraag naar afgestudeerden is enorm! Of je nu kiest voor de teelt- of businesskant, de mogelijkheden zijn eindeloos.” 

Ook Véronique is positief over haar studie: "Bij Inholland werk je met echte bedrijven en je bezoekt vaak hun locaties, bijvoorbeeld tijdens excursies. Als Tuinbouw-student word ik gewoon ontzettend blij van een kas of bloemenbedrijf. Die dynamische sfeer vind ik geweldig! Juist de veelzijdigheid van de opleiding maakt het bijzonder.”  

De minor is open voor derde- en vierdejaars hbo-studenten van binnen en buiten Inholland. In kleine teams werken ze aan een foodconcept, schrijven een businessplan, zoeken investeerders en leveranciers, en regelen de productie en verkoop van hun product. Dit doen ze onder begeleiding van experts uit de voedings- en creatieve sector. 

Team Happy Flaps 
Team Happy Flaps, bestaande uit Nienke en Shanice (studenten Business Studies, Inholland), Ike (student Tourism Management, Inholland) en Hanne (student Voeding en Diëtetiek, HAN), ontwikkelde een vegan pannenkoekenmix voor pannenkoekenrestaurants. "Supermakkelijk!" zegt Nienke enthousiast. "Voeg water toe in de shaker, schudden en klaar. Onze mix is eiwitrijker, vezelrijker en zonder kunstmatige toevoegingen." Het team richt zich op de B2B-markt, waar deze vegan optie nog weinig wordt aangeboden. "Wij onderscheiden ons met een clean label en een gezond(er) product." 

Shanice: "Het mooiste is dat je het hele proces doorloopt: van concept tot productie en verkoop. Geen theorie, maar echte praktijk." Hanne vindt daarbij de groepsdynamiek bijzonder waardevol: “Ik ben productgerichter, terwijl mijn teamgenoten alles weten van ondernemingsplannen. Het interdisciplinaire aspect maakt het compleet. Inholland biedt bovendien veel vrijheid om je eigen weg te vinden, wat fijn is om te ervaren als niet-Inhollandstudent.”

Team Spice Up 
Mink (student Leisure & Events Management, Inholland), Milan (student Tourism Management, Inholland), Thom en Britt (studenten Business Studies, Inholland) en Rosanne (student Food Commerce & Technology, Inholland) werkten aan Sriracha Parels: kleine balletjes van sriracha-saus, vergelijkbaar met zalmeitjes, perfect voor sushi en cocktails. Het team verkoopt de parels als Do It Yourself (DIY)-kit, compleet met pipetje en ingrediënten. Thom: “Speciaal voor thuischefs die zichzelf willen uitdagen. Want het is niet makkelijk, wel heel leuk en origineel.” 

Halverwege moesten ze overstappen van kant-en-klare parels naar een DIY-product. Britt: “Het bleek technisch namelijk te complex om complete parels aan te bieden, dus hebben we onze aanpak aangepast.” Het was hard werken maar Rosanne en Mink zijn trots op de resultaten: “Ons product heeft nu echt potentieel. We geloven dat mensen dit zelf willen gaan doen.”

Team Koekwaus 
Een andere hogeschool is even wennen, ontdekte Linda (student Voeding en Diëtetiek, HAN). “Maar het is heel leuk om te zien hoe het er ergens anders aan toegaat. En mijn team heeft me vanaf het begin geweldig geholpen.” Samen met Sjoerd, Björn en Stan (studenten Business Studies, Inholland) creëerde ze het Double Bean Cookie, een duurzaam koekje gemaakt met Belgische zwarte bonen in plaats van cacao. “Dit verlaagt de transportkosten en bespaart 3 kg CO2 per 100 gram.” 

Björn: “Het gave is dat het ‘voor het echie’ is. Zo hebben we afgelopen december 1559 koekjes geleverd voor de kerstpakketten van Inholland. Het was kort dag, maar door flexibel te zijn hebben we het voor elkaar gekregen. Zie je Business-studenten al koekjes bakken? Dat is toch supervet!” Stan waardeert de praktijkgerichte vakkennis: “De voorbeelden van onze begeleiders kwamen echt overeen met situaties binnen ons team. Het leren omgaan met meningsverschillen vind ik misschien wel het mooiste aan deze minor.”

Team The Korean Kitchen 
Met de DIY Kimchi Kruidenmix van Tjiener (student Food Commerce & Technology, Inholland), Dhilini (student Leisure & Events Management, BUAS Breda) en Iwan en Joram (studenten Business Studies en Tourism Management, Inholland) kunnen consumenten thuis hun eigen kimchi maken: een pittig Koreaans groentegerecht met knoflook, gember en chilipeper, dat zo’n drie weken in de koelkast moet staan. Dhilini: “We richten ons op hobbykoks die van de traditionele Koreaanse smaak houden en zelf willen leren fermenteren. Gezond(er), nieuw, anders.” 

Oorspronkelijk was het een natte pasta, legt Iwan uit, maar vanwege voedselveiligheid moesten ze het omgezet naar een droge mix. “Die productaanpassingen waren een grote uitdaging. We hadden al leveringsafspraken, dus moesten razendsnel schakelen. Maar dát is ondernemen.” Tjiener: “Het is ongelooflijk tof om productinnovatie zo te ervaren. En het allerleukste? Straks kunnen we zeggen: dit heb ik gemaakt!”

Tools en ervaring 
De minor Food Challenge Ondernemen geeft studenten niet alleen de tools, maar ook de ervaring om als ondernemers impact te maken. Coördinator en docent Annemiek Hollander: “Door hun kennis direct in de praktijk toe te passen, begrijpen studenten de relevantie ervan. Ze doorlopen het volledige productieproces, leren wat ondernemen inhoudt en ontdekken het belang van samenwerking. Dit is een perfecte basis voor hun toekomstige carrière."

De minor Food Challenge Ondernemen vanuit Food, Commerce & Technology daagt derde- en vierdejaarsstudenten van diverse opleidingen binnen en buiten Inholland uit om voeding vanuit een vernieuwende en commerciële invalshoek te benaderen, waarbij thema’s als afvalreductie en het gebruik van reststromen vaak een rol spelen. In kleine teams werken ze een semester lang aan hun foodconcept, schrijven een ondernemingsplan, zoeken investeerders en een productlocatie, en zetten een eigen start-up om hun innovatieve product daadwerkelijk op de markt te brengen. Dit alles onder begeleiding van experts uit de voedings- en creatieve sector. 

“Doordat studenten hun kennis direct in de praktijk toepassen, ervaren ze volop de relevantie ervan”, benadrukt coördinator Annemiek Hollander. "Ze doorlopen het volledige productieproces, leren wat ondernemen echt inhoudt en ontwikkelen vaardigheden zoals kritisch en probleemoplossend denken. Daarnaast ontdekken ze hoe belangrijk samenwerking is. Deze kwaliteiten zijn van grote waarde voor hun toekomstige carrière." 

Impact op de samenleving 
Voor een duurzame toekomst zijn ondernemende mensen en maatschappelijke innovaties onmisbaar. Annemiek legt uit: “Met de groeiende wereldbevolking moeten we slimmer omgaan met onze bronnen. Daarom moedigen we studenten aan ook na te denken over duurzame verpakkingen en de herkomst van ingrediënten. Binnen de veilige schoolomgeving kunnen ze experimenteren en falen, wat hen in staat stelt om praktische kennis op te doen en de juiste mindset te ontwikkelen om grote maatschappelijke voedselvraagstukken aan te pakken.”

Dit heeft al geleid tot verrassende innovaties binnen de minor, zoals bonbons gevuld met sinaasappelschillen en pompoenen die anders als veevoer zouden eindigen. En wat dacht je van saucijzenbroodjes met ganzenvlees, van vogels die overlast veroorzaken op Schiphol en daarom worden afgeschoten? 

Lokale producten als basis 
Verbinding met de regio is hierbij essentieel, benadrukt Annemiek, zowel voor het inkopen van ingrediënten als voor het vinden van afzetkanalen. “Om succesvol te zijn, moet je klein beginnen. Onze studentenproducten liggen niet meteen in de schappen van grote supermarkten, maar als het aanslaat, kunnen grotere partners volgen.” Ze ziet dan ook kansen voor meer samenwerking met lokale initiatieven en foodmarkten, van teler tot afzetmarkt, om zo een netwerk van regionale spelers op te bouwen. “Denk bijvoorbeeld aan buurtboerderijen of een gezamenlijke groentekas met bewoners van de Amsterdam Sluisbuurt.”

Ook ontstaan binnen de hogeschool steeds meer projecten met lokaal geteelde ingrediënten zoals veldbonen of waterlinzen, die al diverse innovatieprijzen hebben gewonnen. “Het is belangrijk om alternatieven te ontwikkelen voor producten die van ver komen of een grote milieu-impact hebben, zodat we de regio en onze eigen telers ondersteunen.” Dit schooljaar werkt een team bijvoorbeeld aan Double Beaned Cookies, waarbij cacao wordt vervangen door veldbonen. 

Flexibel leren 
De kracht van de minor? Samenwerking, zegt de coördinator stellig. “De minor wordt aangeboden vanuit Food, Commerce & Technology maar staat ook open voor studenten van andere opleidingen én hogescholen. Dat levert een dynamische mix van disciplines op. Op die manier creëren we met elkaar een breed aanbod aan minoren, waardoor studenten meer regie over hun studie en leerpad krijgen.”

Het jaarlijks hoogtepunt is de Inholland Pitch Battle, waar teams van meerdere ondernemersminors hun ideeën presenteren en testen. Aan het eind van de dag hebben ze de perfecte pitch om investeerders te overtuigen. Dit jaar zit er bovendien een student van de Haagse Hogeschool in de jury, op zoek naar studentondernemingen om namens het Haags Student Investment Fund in te investeren.

Innovatie door netwerken 
Een andere belangrijke samenwerking is met Food Innovation Community Amsterdam (FICA), die studenten, bedrijven en onderwijsinstellingen verbindt om zo nieuwe ideeën en samenwerkingen te stimuleren. Annemiek: “Bij FICA draait alles om talentontwikkeling, innovatie en kennisuitwisseling. Verbinding met dit netwerk helpt concepten te versterken, zodat het niet bij een idee blijft. Soms moet je duizend voorstellen doen voordat er eentje slaagt.” Ter afsluiting van de minor pitchen studenten hun producten op het FICA Winter Event op 15 januari, waar ze strijden om prijzen en erkenning.

Hoewel niet elk concept slaagt, willen altijd één of twee teams een doorstart maken met hun bedrijf. En juist die kleine stapjes zijn belangrijk voor de maatschappij, vindt Annemiek. “Om dat ene pareltje te laten groeien, moeten we studenten leren samenwerken en verbinding maken. Door vallen en opstaan groeit hun geloof in eigen kunnen, en dat is misschien wel het meest waardevolle aan deze minor.” 

Windenergie, groene energie, waterstof. Er wordt op alle fronten gewerkt aan de vernieuwing van onze energievoorziening. Aan deze ontwikkelingen zit ook een keerzijde. Al die windmolens en zonnepanelen brengen ook nieuwe afvalbergen met zich mee. Hoe daarmee om te gaan, bespraken Rogier Nijssen, lector Slimme materialen voor de energietransitie  en Jasmijn Ruijgrok, docent-onderzoeker Chemie en PD-kandidaat binnen het lectoraat, in de uitzending van Vroege Vogels bij NPO 1 afgelopen zondag.  

In 2030: 570 miljoen kilo afval door afgeschreven turbinebladen 
In 2030 is het vermogen om groene energie op te wekken verdrievoudigd. En ligt de wereld op koers wat betreft de doelstellingen zoals afgesproken op de klimaattop in Dubai. Maar door windmolens alleen al, hebben we nu in Europa elk jaar 4 miljoen kilo afval van turbinebladen. In 2030 verwacht Europa 570 miljoen kilo turbinebladen af te schrijven. Wat gebeurt met dat materiaal als het niet meer naar behoren werkt? 

‘Downcyclen’ van windmolens na gebruik 
“Recycling in de vorm van fietsenstallingen of bushaltes of tiny houses, dat is niet waar we de voorraad aan in gebruik zijnde materialen voor duurzame energie volledig mee kunnen opgebruiken”, geeft Rogier aan.  Windturbines worden nu veelal gedowncycled via mechanische recycling of wel versnippering. Hergebruik van het materiaal gaat nu niet veel verder dan het versnipperde composiet te gebruiken als vulmiddel voor laagwaardige producten zoals wegpaaltjes en golfballetjes. "Dat is zonde want er zitten sterke materialen en moleculen in die je het liefst zo goed mogelijk wil terughalen om opnieuw in te zetten”, stelt Jasmijn. 

Hoogwaardig verantwoord recyclen  
Jasmijn legt uit hoe zij binnen Inholland werkt aan modellen waarmee het mogelijk wordt om complex samengestelde materialen beter te kunnen recyclen. "Veel materialen zijn namelijk hartstikke sterk. Maar dat is tegelijk ook een valkuil, want wat doen we er mee nadat hun levensduur erop zit? Een belangrijke vraag, zeker nu we in de energietransitie zitten waarin veel sterke materialen gebruikt worden. Wij onderzoeken manieren om het netwerk binnen de epoxies, waaruit windmolenbladen veelal gemaakt worden, stuk te maken. De basismaterialen in die epoxies kun je dan weer gebruiken in nieuwe producten." 

Rol hbo in de nieuwe vormen van recycling 
Chemisch recyclen is op theoretisch niveau al mogelijk, maar in de praktijk wordt het nog niet gedaan. Jasmijn: "Daar heeft het hbo een mooie rol te vervullen; de praktische verbinding maken van de academische kant naar de industrie zelf toe. Dat moet ook, want er is haast geboden door de versnelling van de energietransitie." 

Natuurlijke materialen gebruiken in de energietransitie 
In de ideale wereld heb je geen fossiele brandstoffen meer nodig. Is dat een realistisch perspectief?  “Op de lange termijn wel”, stelt Jasmijn. Nu wordt er nog veel gebouwd met fossiele brandstoffen in windmolenbladen. De aankomende 30 tot 50 jaar hebben we daardoor nog veel fossiel afval. Afval dat kostbaar is omdat het bestaat uit hoogwaardig materiaal. “We kunnen niet doen alsof dat er niet is en ons nu alleen maar focussen op het bio-based maken van materialen. Op de korte termijn moeten we daarom focussen op het chemisch recyclen van bestaande materialen.” Op die manier kan het weer circulair worden gemaakt en gebruikt worden in een nieuwe productieketen. 

Biobased windmolens in de Noordzee vraagt om een shift in denken 
Dus biobased windmolens in de Noordzee? Dat zou mooi zijn. Zeker in combinatie met het ‘design for life’ waarin je in het ontwerpen van producten direct kijkt naar mogelijkheden om materialen na gebruik daarna ook weer een tweede leven te geven. Rogier: "De economie is nu gebaseerd op euro’s en olie. We willen kijken of je ook waarde kan toekennen aan materialen, bijvoorbeeld door de CO2-impact te koppelen aan het materiaal, constructie of techniek. Dan moet de hele wereld anders gaan nadenken. Vanuit circulariteit en met een beetje minder hebberigheid."  

Dit artikel is een compacte samenvatting van het item bij Vroege Vogels. Het hele item is na te luisteren op de website van Vroege Vogels en duurt van 2.20.25 tot 2.29.25 uur.  

Dit nieuwe collegejaar organiseert Hogeschool Inholland Delft een reeks van vier bijzondere masterclasses, speciaal voor studenten en docenten met interesse voor het domein Agri, Food & Life Sciences (AFL). De thema’s zijn niet alleen relevant voor je opleiding, maar ook voor je aankomende carrière in de land- en tuinbouw, voeding, chemie en milieuwetenschappen. Wat zijn actuele onderwerpen en ontwikkelingen binnen het vakgebied? Welke innovaties is mag je absoluut niet missen? En is een concept slechts kletspraat of doorbraak van het jaar?
 
“Dit is razendinteressant voor onze studenten en docenten”, zegt Gilbert Curtessi, docent Landscape and Environmental Management en initiatiefnemer van de reeks. “Elke masterclass heeft een gastspreker die cutting-edge onderzoek presenteert, gericht op actuele onderwerpen zoals biodiversiteit, circulariteit, duurzaamheid, biotechnologie, dier, natuur en leefomgeving. Relevanter kan bijna niet!” Dus ben jij een student of docent die wil weten wat er speelt binnen AFL? Kom langs, maak kennis, ga in discussie en leg de basis voor een waardevol netwerk. Na iedere masterclass is er een gezellige borrel en een hapje, zodat je in contact kunt komen met sprekers, onderzoekers, ondernemers en innovators. Wie weet ligt hier wel jouw toekomst.

De vier masterclasses zijn gepland op:

• 16 oktober 2024 - Wereldvoedseldag
• 4 december 2024 - Wereldbodemdag
• 13 maart 2025 - Week van de circulaire economie
• 22 mei 2025 - Internationale dag van de biodiversiteit

AFL Masterclass Series #1: Cel-vrij DNA
De eerste masterclass op 16 oktober wordt geleid door de inspirerende Peter Jens van As Nature Does en Koppert Biological Systems. Hij zal uitleggen hoe ‘cel-vrij DNA’ een belangrijke rol speelt in de plantenteelt. Vaak denken we alleen aan DNA binnen de veilige omgeving van een cel. Maar wat gebeurt er met DNA uit een cel die ontbindt? Peter gelooft dat onderzoek naar dit materiaal kan leiden tot revolutionaire mogelijkheden voor het bestrijden van plagen en ziekten, en een gezonde voedselproductie kan bevorderen. Zijn ideeën over de rol van dit cel-vrij DNA in duurzame landbouw zijn niet alleen vernieuwend, maar wie weet ook van levensbelang in een tijd waarin milieuproblemen steeds urgenter worden.

Niet zomaar een college
Wat de masterclasses zo’n unieke aanvulling op het studieprogramma maakt, is volgens organisator Gilbert de sterke focus op innovatie, ondernemerschap en netwerkontwikkeling. “Studenten en docenten krijgen toegang tot baanbrekende concepten en technologieën die niet in het reguliere lesrooster passen, maar wel bepalend kunnen zijn voor hun carrière in de AFL-sector. Ik hoop dat deze reeks onze studenten inspireert om ondernemerschap en ondernemende vaardigheden te omarmen en zich in te zetten voor maatschappelijke projecten en pionierende plannen. Bovendien is het echt een geweldige mogelijkheid om in contact te komen met professionals uit het werkveld.”

Hij voorspelt dat de kloof tussen universiteit en hbo steeds kleiner wordt en de vraag naar hbo’ers toeneemt. “Dankzij nieuwe tools zoals AI kunnen we veel sneller en efficiënter werken dan tien jaar geleden. Dit opent deuren voor hbo'ers om praktische toepassingen in programmeren en analyses te ontwikkelen. Zo kunnen ze oplossingen creëren met echte impact op een duurzame leefomgeving en een veerkrachtige samenleving. Dan is het echter wel van belang dat we uitdagende onderwerpen niet uit de weg gaan, maar ze juist toepasbaar maken in de praktijk. Zo’n masterclass is dus niet zomaar een extra college; het is jouw kans om verder te kijken dan je studie en actief bij te dragen aan de toekomst van jouw vakgebied.”

Wie wil jij op het programma?
Het thema en de gastspreker voor de eerste masterclass zijn al vastgesteld, maar voor de andere drie is er volop ruimte om ideeën in te brengen. Dus heb je altijd al een specifieke spreker willen horen of ben je nieuwsgierig naar een bepaalde ontwikkeling binnen het vakgebied? Laat het ons weten via gilbert.curtessi@inholland.nl

De wereld van voedselproductie ondergaat een revolutie, gedreven door innovatie en een groeiend bewustzijn van duurzaamheid. Een van de meest opwindende ontwikkelingen is de opkomst van bedrijven zoals Meatable, die zich richten op de productie van vlees in het laboratorium als alternatief voor de bio-industrie. Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek (BML) student Luke Pattiwaël draagt met zijn afstudeeronderzoek bij aan deze veelbelovende ontwikkeling. 

Voor een betere wereld 
“We want to satisfy the world’s appetite for meat without harming people, animals or the planet” luidt de slogan van start-up Meatable. Een motto waar Inholland student Luke zich volledig in kan vinden. Al aan het begin van zijn studie kwam hij het bedrijf tegen via LinkedIn en was hij direct onder de indruk. “Toen ik zag dat er een stageplek vrij kwam greep ik mijn kans. En wonder boven wonder mocht ik er gaan afstuderen!” 

Zowel met het kiezen van zijn opleiding als zijn afstudeerstage speelde duurzaamheid een belangrijke rol. Luke: “Dat ik nu meewerk aan het produceren van vlees dat minder schadelijk is voor zowel de aarde als de dieren die erbij betrokken zijn, vind ik echt heel tof.”  

De wetenschap achter kweekvlees 
Maar hoe werkt dit proces van kweekvleesproductie nou eigenlijk? Luke: "Het begint allemaal met het verkrijgen van stamcellen van een dier. Vanuit deze stamcellen kunnen we verschillende soorten cellen kweken die nodig zijn voor vleesproductie, zonder dat er verdere betrokkenheid van levende dieren nodig is." Deze aanpak vermindert niet alleen dierenleed, maar heeft ook grote voordelen voor het milieu. Luke benadrukt: "De bio-industrie is een van de grootste bronnen van broeikasgasemissies. Door over te schakelen op kweekvlees kunnen we deze impact drastisch verminderen." 

Uitdagingen en oplossingen 
Hoewel de voordelen duidelijk zijn, staat de productie van kweekvlees nog voor uitdagingen. Luke's onderzoek richt zich specifiek op het optimaliseren van het productieproces van vetcellen, essentieel voor de smaak en textuur van vlees. Hij legt uit: "Mijn taak is om ervoor te zorgen dat we efficiënter vet kunnen produceren, waardoor de productiekosten dalen en we op grotere schaal kunnen produceren." Om de vetcellenproductie te verbeteren doet Luke veel onderzoek naar hoe dit proces werkt in het menselijk- en dierlijk lichaam. Vervolgens bootst hij dit proces zo goed mogelijk door te experimenteren op het lab. 

Leren van slimme mensen  
Uiteraard doet hij dit niet alleen. Luke is binnen Meatable onderdeel van een team met vijf collega's die allemaal gefocust zijn op het optimaliseren van de vetcellenproductie. “We doen allemaal onderzoek naar een klein stukje van het productieproces, zo focus ik mij op de productie van de eiwitten. Deze zijn eigenlijk een soort lijm waarmee de cellen aan elkaar plakken. Mijn teamleden en ik leveren allemaal kleine stukjes informatie en mijn manager heeft de taak om al die puzzelstukjes in elkaar te leggen. Echt teamwork dus.” 

Dat is dan ook wat Luke het leukste vindt aan zijn stage: de sfeer binnen het bedrijf. “Ik leer zoveel van de slimme mensen hier. Het is een hele open cultuur en er is altijd ruimte om vragen te stellen. Ook krijg ik veel vrijheid om met eigen ideeën uit te voeren, wat het extra leuk maakt.” 

Blik op de toekomst 
Hoewel kweekvlees in Nederland nog in de onderzoeks- en ontwikkelingsfase zit, zijn de vooruitzichten veelbelovend. Luke deelt zijn visie: "Ik hoop dat mijn onderzoek zal leiden tot een efficiënter productieproces van kweekvlees, waardoor dit ook echt op grote schaal gemaakt en gegeten kan gaan worden. Dan draagt mijn onderzoek uiteindelijk bij aan een duurzame toekomst.” 

Wat hij gaat doen na het behalen van zijn diploma? “Ik voel me hier heel erg thuis en vind het werk geweldig. Als Meatable mij een baan zou aanbieden zou ik dat zeker overwegen. Anders wil ik misschien nog een master gaan doen in Biomedical Sciences of Neurosciences, zodat ik later nog verder het onderzoek in kan.” 

Uitvinder worden 
Luke koos voor de opleiding BML vanwege zijn fascinatie voor wetenschap. “Toen ik jonger was wilde ik altijd ‘uitvinder’ worden. Nu bestaat er natuurlijk geen opleiding tot uitvinder, maar een lab-opleiding komt wel in de buurt. Experimenten doen en dan met je eigen ogen zien wat er gebeurt, daar heb ik voor gekozen.” Hij zou de opleiding dan ook zeker aanraden aan scholieren met een interesse in biologie, mensen en dieren. 

Inholland Delft vormt de solide basis van waaruit vierdejaarsstudenten zich de rol van Green Junior aanmeten en aan de slag gaan voor echte opdrachtgevers. De Green Juniors teams zijn multidisciplinair samengesteld met studenten van de vier ‘groene’ opleidingen: Food Commerce & Technology, Dier in de Duurzame Samenleving, Landscape and Environment Management en Tuinbouw & Agribusiness. De kers op de taart vormen de videopresentaties van hun bevindingen op het jaarlijkse Green Juniors Filmfestival – beoordeelt door een vierkoppige jury onder leiding van Vincent Hodde (Education department van Eye Filmmuseum). 

Hittestress bij runderen 
In opdracht van Lerica le Roux-Pullen, onderzoeker bij de Dienst Landbouwkundig Onderzoek van Wageningen Food Safety Research, is een van de teams aan de slag gegaan met het vraagstuk ‘Hittestress en natuurlijke remedies: oplossingen voor de veehouderij’. De Green Juniors brachten middels literatuuronderzoek, vakbeursbezoek, interviews en bevraging van werkveldexpert Nico Sas (melkveehouderij Sas), de bestaande situatie in kaart. Wat blijkt? “Runderen kunnen al vanaf 18°C symptomen van hittestress vertonen”, vertelt Shanika, student Dier in de Duurzame Samenleving.  

“Uit ons onderzoek kwamen drie natuurlijke middelen die melkveehouders in kunnen zetten om de symptomen van hittestress bij hun vee te bestrijden: Natriumbicarbonaat, Capsicum en Kaoliniet. Dit uiteraard naast het vereiste van goed management van de leefomgeving van de runderen”, vertelt Food Commerce & Technology student Irene. De studenten hebben hun bevindingen en aanbevelingen vervolgens in foldervorm gegoten en aangeboden op de Vakbeurs Rundveehouderij. De aanbevelingen zijn zelfs opgenomen in de nog te verschijnen nieuwe versie van het Stalboekje melkvee: handboek voor natuurlijke diergezondheidzorg met kruiden en andere natuurproducten. .

Duurzaam zwerfpad-ontwerp 
Het meest outside-the-boxvraagstuk kwam van Stichting Blauwzaam. Dit is een platform voor duurzaam ondernemen in Alblasserwaard & Vijfheerenlanden, de regio bekend van het wonderschone Kinderdijkpad langs de iconische molens. De studenten werd gevraagd een nieuwe wandelroute, ook wel ‘zwerfpad’ genoemd, samen te stellen. Het zwerfpad heeft als specifiek doel het reguleren en verspreiden van het massatoerisme in het kwetsbare natuurgebied. Student Landscape and Environment Management Kjed: “Wij zijn bezig geweest met het ontwerpen van een duurzame wandelroute door een natuurmuseum”. 

Gebruikmakend van moderne software, hun eigen gemaakte wandeltochten, een gebiedsexpert genaamd ‘De Visdief’ en lokale boeren, hebben deze Green Juniors een gedegen proof of concept afgeleverd aan de betrokken ketenpartners. Waarover studente Dier in de Duurzame Samenleving Sofie zeer hoopvol opmerkt: “Ik kan niet wachten tot natuurliefhebbers uit binnen- en buitenland ons zwerfpad gaan bewandelen.” 

De winnaar onder de winnaars 
Als onderdeel van het project maakten de Green Juniors een film en presenteerden deze tijdens het jaarlijkse Film Festival. “Aan veel van de vertoonde projecten ben ik persoonlijk verbonden; het is geweldig om zulke mooie resultaten te zien”, verhaalt dagvoorzitter van het filmfestival Jan Willem Donkers, Manager Business Development Agri Food & Life Sciences bij Inholland. Er kan echter maar één winnaar zijn: het project Quality of bell pepper from vertical farms. Juryvoorzitter Vincent Hodde roemde hun gebruik van timelapses, waardoor het publiek een unieke inkijk in het groeiproces van de paprikaplant werd gegeven. “Een creatieve en goedgekozen filmtechniek.” 

Optimale kweek in vertical farms 
Deze winnende groep onderzocht voor het project Fieldlab Vertical Farming hoe met behulp van blauw licht en ver-rood licht paprikaplanten optimaal opgekweekt kunnen worden in een Vertical Farming klimaatkamer. Een tuinder van het Montreahof in Berkel en Rodenrijs gaf bij dit onderzoek de kaders aan, vertelt Tuinbouw & Agribussiness student John. Hij is zoon van een radijsteler uit het Westland en dus erg thuis in de branche. Sjoerd Van Marrewijk, assistent-onderzoeker bij Vertify, begeleidde de studenten bij hun onderzoek in de wereld van Vertical Farming.  

Naast de pragmatisch ingestelde John, bestond de groep ook uit meerdere Chinese studenten. John: “De juiste balans vinden tussen de meer theoretisch ingestelde Chinese studenten en de pragmatische insteek van onze Nederlandse teamleden was geen enkel probleem en maakte de taakverdeling juist makkelijker. De cultuurverschillen en omgangsvormen vormden een grotere te nemen horde. Maar door de samenstelling van mijn groep heb ik meer geleerd over de internationale context van de sector.” 

Het resultaat van dit onderzoek toont dat het enkel en alleen prijstechnisch nog niet interessant is voor opkwekers om over te stappen op de klimaatkamer. Sjoerd van Marrewijk (Vertify): “De kracht van het opkweken met Vertical Farming zit hem in de planbaarheid, reproduceerbaarheid en sturingsmechanismen van de klimaatkamers. Ook de traditionele teelt van allerlei andere gewassen, plukt de vruchten van deze bevindingen”. 

Circulaire daadkracht voor de sector 
Met deze lichting Green Juniors heeft de sector weer meer circulaire daadkracht gekregen om onze maatschappij en de economie toekomstbestendiger te maken. Het is de taak voor de nieuwe jaargang studenten om het goede werk voort te zetten. Opdrachtgever en onderzoeker Lerica le Roux-Pullen: “De hoeveelheid vergaarde informatie, inzichten en meningen heeft een positief effect op de toekomst van het vakgebied: aan de enthousiaste werkhouding van de studenten zal het in ieder geval niet liggen.” 

Twaalf studenten en vijf coaches vormen het bonte gezelschap bij de afsluitende bijeenkomst van het Honoursprogramma van Hogeschool Inholland. Binnen dit programma krijgen excellente studenten de kans zich, naast hun reguliere studie, verder te ontwikkelen. De nadruk ligt daarbij op persoonlijke ontwikkeling, interdisciplinaire samenwerking, teamdynamiek en je persoonlijke maatschappelijk rol.  

Het schrijven van een persoonlijke boodschap aan iedere medestudent over wat hen typeert, vormt de aftrap van de dag. Beplakt met elf Post-its reflecteren de studenten op de complimenten die zij hebben gekregen. De positieve karakterschetsen lopen uiteen van ‘Teddy bear’ tot ‘Badass bitch’. De aanwezige studenten zitten aan het einde van hun honoursprogramma en ontvangen vandaag het welverdiende certificaat. Deze werden uitgereikt door hun persoonlijke coach, waarbij ook werd teruggeblikt op het traject in zijn geheel. Als extraatje krijgt iedereen een door coach Maarten Bosch - met een knipoog naar de bootcamp - gebrouwen biertje, genaamd ‘The Stretcher’.  

Emotionele achtbaan 
Coach Lynette vertelt vol emotie dat een van haar Honours- studenten “[…] has been the most challenging of her Honours students in a completely different way to anyone else. He has probably made me, as much as I told him to dig deep, dig deep into how do I get through to him.” De dag eindigt met het voorlezen van en reflecteren op de brief die iedere student bij de start van het Honoursprogramma aan zichzelf heeft geschreven. “Ik heb al mijn doelen behaald”, zegt bouwkundestudent Floor vol trots, na het voorlezen van haar brief. Voor  student lucht- en ruimtevaarttechniek Nick is het een emotionele achtbaan geweest, maar hij stelt resoluut “Who learns from easy?!” Student technische bedrijfskunde Richard heeft “zijn horizon verbreed” en door de interdisciplinaire samenwerking zijn “gereedschapskist met een set waardevolle skills en tools uitgebreid”.  

Maximillian – student Aeronautical Engineering – weet van zichzelf dat hij een control freak is. Zijn medestudenten zien dat hij gedurende het Honours programma daarin ten goede veranderd is. Hij vertelt vervolgens vol trots dat hij “gaandeweg veel over zichzelf heeft geleerd”. Studente lucht- en ruimtevaarttechniek Nandanie vertelt ten slotte hoe zij geleerd heeft om “te accepteren hoe verschillend mensen zijn” en dat wanneer je het “oneens bent met elkaar, je met respectvol zijn altijd het verste komt binnen de samenwerking met anderen”.  

Het Honoursprogramma is bedoeld voor studenten van de opleidingen binnen de domeinen Techniek, Ontwerpen & Informatica (TOI) en Agri, Food & Life Sciences (AFL). Binnen het programma gelden de begrippen personal leadership, personal entrepreneurship, Biomimicry & sustainability en social impact als leidraad. Bij social impact staat het project ‘Schoon water’ van de Stichting Ikwambe centraal. Deze stichting is mede opgericht door een aantal alumni van het TOI & AFL Honoursprogramma. De centrale vraagstelling is hoe kan het dorp Ikwambe (Tanzania) een degelijke en duurzame schoonwatervoorziening kan krijgen. Coördinator van het Honours programma Cees-Jeroen benadrukt dat het project geen ‘schoolopdrachtje’ mag blijven, maar een tastbaar resultaat moet opleveren. 

Pel je ui af 
Het programma is opgebouwd uit drie delen. In het eerste deel gaan studenten op ontdekkingsreis naar hun ware zelf: wie ben ík? Met Steven Covey’s The 7 habits of highly effective people in de rugzak, gaan de Honours-studenten met elkaar op honden coaching en op bootcamp in de Ardennen. Door middel van een touwbrug en de beruchte ‘via ferrata’ in de steengroeve van Chanxhe “pel je de ui af en komt je ware ik tevoorschijn”, aldus Cees-Jeroen Bes. 

Met het vernieuwde zelfbeeld, gaan de studenten verdeeld in vier groepen aan de slag met een specifieke opdracht binnen biomimicry and sustainability. Het afsluitende project binnen Honours doen de studenten gezamenlijk binnen het Ikwambe-project. Hoe maak je de onderlinge samenwerking tot een succes? “Door rekening te houden met de Insights persoonlijkheidskleuren van alle teamleden, kunnen de rollen goed verdeeld worden.” Deze persoonlijkheidstypering is een moderne variant van Carl Jungs kleurenmodel. 

Unieke combinatie 
Ten slotte wordt gewerkt aan deeloplossingen binnen het Project ‘Schoon water’. Centraal staat de interdisciplinaire samenwerking. Cees-Jeroen verduidelijkt: “Dit programma verbindt de Agri & Food- en de Technologische sector. De student wordt in staat gesteld om te leren over én van alles dat speelt in de andere sectoren. Het is een unieke combinatie.” Cees-Jeroen kijkt dan ook met trots terug op de studenten, die met dit programma de kers op de taart van hun studie hebben gezet. En dan vooral door de enorme ontwikkeling die ze hebben gemaakt op het gebied van persoonlijke ontwikkeling, leiderschap, ondernemerschap en communicatie.  

Sinds Cees-Jeroen in februari 2019 startte als coördinator van het programma, heeft hij een divers en hardwerkend team rond zich verzameld (Wendy Molendijk, Lynette Remba, Maarten Bosch, Inge Wisselink, Mélanie van der Weiden, Elizabeth Berghuijs en Petra Folkertsma). Samen met zijn team neemt hij met een gerust hart afscheid van deze lichting Honours studenten, maar uiteraard niet voordat hij ‘zijn’ studenten al het goede wenst op hun “journey of life”. 

Tijdens zijn dag al directeur werd Jake door Theo Aanhane mee op sleeptouw genomen. De dag begon op kantoor in Lisse, waar Jake aanwezig was bij afspraken met productmanagers en collega's van ICT. ‘S middags vertrokken de twee naar het Keukenhof, waar Hobaho een eigen tuin heeft waar op dat moment bloembollen geplant werden. “Ik kreeg een rondleiding en sprak met veel verschillende intermediairs. Ik was positief verrast over de relaxte sfeer die er binnen het bedrijf hangt en de laagdrempeligheid. De meer ervaren intermediairs leren het vak aan beginnende collega's, iedereen leert van elkaar, dat was gaaf om te zien.” Na zijn bezoek aan de Keukenhof ging Jake met intermediairs op bezoek bij een tulpenboerderij. 

Jake: "Het is een baan met super veel vrijheid en uitdaging"

Naast zijn rol als directeur kreeg Jake ook een adviesopdracht mee voor de dag: hoe kunnen we Hobaho aantrekkelijker maken voor jongeren? Op basis van zijn eigen ervaring als ‘jongere’ en zijn indrukken van Hobaho, wist Jake met een goed advies te komen. “Het bedrijf, maar ik denk ook de rol als intermediair in de bollensector, is gewoon nog niet bekend onder jongeren. Als jongeren beter zouden weten wat het betekent om intermediair te zijn in deze sector en het toekomst pad wat daarbij hoort, zou het al veel aantrekkelijker worden. Het is namelijk een baan met super veel vrijheid en uitdaging.” Jake adviseert het bedrijf om actiever te zijn op sociale media, technologie en innovatie te benadrukken, en stageprogramma's op te zetten. 

Horizon verbreden bij Nieuwkoop Europe 
Voor derdejaars Food Commerce and Technology Tamara was haar ervaring als directeur een eerste kennismaking met de agrarische sector. Ondanks dat ze bij haar aanmelding voor het programma de voorkeur gaf voor een dag bij een foodbedrijf, werd ze gekoppeld aan directeur Danny Gerritsen van Nieuwkoop Europe, een internationale plantengroothandel en -kwekerij. De uitstap naar een andere sector leverde haar veel inzichten en inspiratie op. "Ik was helemaal niet bekend in de plantensector, maar het is me super goed bevallen.” 

Tamara: “Wat doet zo’n directeur nou eigenlijk allemaal?"

Tamara gaf zich op voor het programma door haar nieuwsgierigheid naar de verschillende rollen binnen bedrijven. “Wat doet zo’n directeur nou eigenlijk allemaal? En zou een managementfunctie iets voor mij zijn? Daar heb ik zeker antwoord op gekregen tijdens mijn dag als directeur.” 

Voor haar dag aan het roer van Nieuwkoop Europe reisde Tamara af naar De Kwakel, in de buurt van Amsterdam. Hier werd zij met open armen ontvangen. “Ik werd vanaf het eerste moment helemaal opgenomen in het team. Het meest verassende en leuke vond ik hoe serieus ik werd genomen als plaatsvervangend directeur. Ik mocht bij belangrijke meetings aanwezig zijn en ook echt beslissingen nemen, zoals over het nieuwe marketingplan. Mijn leeftijd werd juist gezien als bron van nieuwe ideeën in plaats van onervarenheid. Zo tof!” Naast inhoudelijk werk plukte Tamara ook de vruchten van het ‘luxeleven’ als directeur. Voor de lunch werd ze door Danny Gerritsen meegenomen naar een chique restaurant. “Er is de hele dag zo goed voor me gezorgd door iedereen, ik werd echt als koningin behandeld.” 

Ook Tamara werkte die dag aan een adviesopdracht voor het bedrijf: hoe kan artificial intelligence (AI) de klant verwachtingen overtreffen? Na haar fantasie en kennis los te hebben gelaten op het onderwerp, zette ze een presentatie in elkaar die ze presenteerde aan het bedrijf. Uiteraard met behulp van artificial intelligence. 

Een toekomst in de sector 
Of de ervaring als directeur de studenten enthousiast heeft gemaakt over een carrière in de agrarische sector? Jazeker! Tamara: “Na deze ervaring sta ik er zeker voor open om na mijn studie een baan te zoeken in deze sector, het heeft echt mijn horizon verbreed. Ook heb ik ontdekt dat een managementfunctie echt bij me past, iets wat ik van tevoren niet per se had verwacht.” 

“De sector biedt unieke carrièremogelijkheden die meer bekendheid verdienen”

Ondanks dat Jake met deze ervaring binnen ‘zijn’ sector bleef, heeft het hem wel nieuwe inzichten gegeven. “De tuinbouwwereld is gewoon super divers en ik heb nu ook gezien hoe de cultuur en werkwijze in een ander bedrijf is. De sector biedt unieke carrièremogelijkheden die meer bekendheid verdienen.” 

De wereld staat voor immense uitdagingen: armoede, ongelijkheid, klimaatverandering. Voeding speelt daarbij een cruciale rol. Hoe zorgen we voor slimme voedseloplossingen? De minor Food Challenge Ondernemen van Hogeschool Inholland daagt derde- en vierdejaarsstudenten van binnen en buiten de hogeschool uit om hun kennis van food business, voedingstechnologie en ondernemen te bundelen en een eigen start-up te beginnen in de voedingssector. Ze bedenken innovatieve foodconcepten die ze zelf op de markt brengen. 

Annemiek Hollander, docent Food Commerce & Technology bij Inholland en programmaleider van de minor, onderstreept het belang van deze ervaring: "Onze voedselkeuzes hebben een brede impact; het raakt alle maatschappelijke kwesties van dit moment. We willen honger uitbannen en de aarde behouden, maar dan moeten we zorgvuldiger met onze bronnen omgaan. De minor Food Challenge Ondernemen laat zien dat de jongere generatie vaak zelf al kiest voor duurzaamheid en gezondheid. Hun concepten variëren van eiwit-verrijkte snacks en veganistische opties, tot (her)gebruik van voedselresten en lokale ingrediënten. Op die manier bieden studenten een antwoord op de voedselgerelateerde vraagstukken van vandaag." 

Lokale herkomst 
Zo ontwikkelde team Gem Bites een snack op basis van Nederlandse veldbonen. Daarmee willen ze een gezond alternatief bieden voor traditionele borrelsnacks, met een hogere Nutri-score en minder CO2-uitstoot. “Die veldboon is ontzettend interessant! Niet voor niets onderzoekt het lectoraat Health & Food van Inholland de toepassing ervan als duurzame eiwitbron voor menselijke consumptie (project Bean-me-up!).” Duurzaamheid gaat verder dan alleen vermindering van de milieu-impact, benadrukt The Brew Club. Zij bedachten een luxueuze non-alcoholische drank van kombucha, appelsap en rozenwater. “Door lokaal te produceren en in te kopen, proberen we juist ook de local community’s te ondersteunen."

Ondernemerschap
De minor wordt georganiseerd vanuit Food Commerce and Technology, maar is domeinoverstijgend. Annemiek: “Studenten van verschillende opleidingen gaan zelfstandig aan de slag met de oprichting van een eigen bedrijf. Daarbij ontwikkelen ze ondernemende eigenschappen die voor het werkveld van onschatbare waarde zijn. Het draait om lef, doorzettingsvermogen en samenwerken. Doordat de teams multidisciplinair zijn samengesteld, leer je ook buiten je eigen expertisegebied te denken en til je elkaar naar een hoger niveau.”

Juist dat het ‘voor het echie’ is, maakt het zo gaaf, vinden ze bij team Whey Freeze. Hun met eiwit verrijkte waterijsje biedt een oplossing voor proteïnetekort en ondervoeding bij ouderen en patiënten na een operatie. “Je moet zelf investeerders zoeken, je eigen ingrediënten inkopen en je product via de juiste verkoopkanalen vermarkten. Superleerzaam, want je loopt tegen allerlei tegenslagen aan!”

Samenwerking
De kracht van de Food Challenge Ondernemen ligt in de samenwerkingen. Annemiek. “We werken nauw samen met andere opleidingen binnen Inholland zoals die van het domein Business, Finance & Law, en met vergelijkbare ondernemersminors binnen Inholland. Jaarlijks hoogtepunt is de gezamenlijke (elevator) Pitch Battle, waar alle studententeams de strijd met elkaar aangaan. Essentieel is daarnaast de connectie met het werkveld: externe experts, bedrijfscoaches en gastsprekers helpen de studenten door hun waardevolle kennis en netwerk te delen." Dit jaar voegde een bezoek van Zuid-Afrikaanse docenten een internationaal tintje toe, met unieke feedback en inspirerende marktvragen.

Aan het roer
Tijdens het grote afsluitende evenement, gehost door de Food Innovation Community Amsterdam (FICA), hebben de studententeams nog een laatste kans om hun voedingsinnovaties te presenteren aan een breder publiek. Het meest succesvolle team wint de titel ‘Beste ondernemers’. Daarna liquideren ze hun start-up of maken een doorstart. Annemiek: “Het mooiste aan Food Challenge Ondernemen is de enorme leercurve die de studenten doorlopen. Het programma betrekt hen actief bij de ontwikkeling van de voedselindustrie en laat hen nadenken over voortdurende voedselvernieuwing. Wie anders dan de jonge generatie zelf moet aan het roer staan van de toekomst?"

De Pitch Battle is sinds drie jaar vast onderdeel bij verschillende minors Ondernemen, die Inholland aanbiedt vanuit de domeinen Agro, Food & Life Sciences (AFL), Techniek, Ontwerpen & Informatie (TOI) en Creative Business (CRB). Ine Hustinx is docent Tourism Management en kartrekker van de Pitch Battle dit jaar, samen met collega Annemiek Hollander van Food, Commerce & Technology. “In de minors leren derde- en vierdejaarsstudenten van binnen én buiten Inholland zelfstandig een onderneming opzetten. Ze ontwikkelen een concept, schrijven een ondernemingsplan en zoeken zelf investeerders en leveranciers om hun product of dienst daadwerkelijk te vermarkten. En dan is het belangrijk dat je in korte tijd overtuigend kunt vertellen waar je onderneming voor staat en waarom het volgens jou een succes kan worden.”

Voor de haaien
In totaal oefenden tijdens het event twintig studententeams het kort en krachtig pitchen - zonder digitale hulpmiddelen - van hun ondernemingsidee. Extra bijzonder was dat er ook student-ondernemers vanuit de Start Up Campus Haarlem meededen. De jury bestond uit studenten Business Studies met afstudeerrichting Ondernemen; zij gaven tips en aanwijzingen en kozen de uiteindelijke winnaars. “Pitchen, directe feedback, aanpassen en opnieuw pitchen, en dat in een compleet andere setting dan je gewend bent”, zegt student Food, Commerce & Technology Boyd van het (tweede) prijswinnende team Bierklas. Hun eerste achtduizend zelf gebrouwen biertjes zijn al verkocht, ze beginnen nu aan de productie van een tweede batch. “Omdat je direct hoort wat je fout doet en blijft verbeteren, leer je enorm veel!”

Door een andere bril
Team DrinCup weet inmiddels dat een goede pitch een stevige intro bevat, een helder probleem beschrijft en aansluit bij de juiste doelgroep. Hun team, bestaande uit Inholland Creative Business-studenten en een Architectuur-student van Hogeschool van Amsterdam, ontwierp een duurzame en fashionable festivalbekerhouder. “Je leert samenwerken en feedback geven én ontvangen vanuit verschillende disciplines.” Ook het team van The Brew Club, dat een kombucha-appel-rozenwaterdrink op de markt brengt, waardeert de aanwezigheid van studenten van andere opleidingen. “Goed om te zien hoe zij het aanpakken, vanuit andere invalshoeken. Heel leuk ook dat wij als Food, Commerce & Technology-studenten onze kennis met anderen konden delen. Dat multidisciplinaire aspect maakt zowel de Pitch Battle als de minor extra aantrekkelijk.”

Aandacht vasthouden
De producten varieerden van e-bike solutions tot luxe wijnkoelers, frisdrank, bier en eiwitrijke-ijsjes voor ziekenhuizen. Grote winnaar was The Jelly Bar, met hun instant jelly-coffee-drink, op de voet gevolgd door Bierklas en team Kruid & Bitter, bedenkers van drie smaken cocktail-additieven. De prijzen waren van Haarlemse Bierbrouwer Jopen, ooit zelf begonnen als student bij Hogeschool Inholland. The Jelly Bar vond het een belangrijke dag. “Want je kunt nog zo’n goed product hebben, maar als je het niet kunt vermarkten, heb je er niets aan.” Je moet mensen leren aanspreken, beaamt Kruid & Bitter. “Aandacht krijg je altijd maar heel even, dus wil je in korte tijd zoveel mogelijk concreets over je product kunnen zeggen, zónder te veel uitweiding. Wij hebben wel even gepuzzeld hoe je alles uitgelegd krijgt.”

Constructief en aanstekelijk
Volgens Ine is de Pitch Battle meer dan een competitie. “Het is een waardevol onderdeel van de minor Ondernemen, waarin studenten niet alleen hun bedrijf, maar ook zichzelf ontwikkelen. “Wat een energie! Hun geloof in eigen kunnen werkt aanstekelijk!” Ook Annemiek is enthousiast. "Toevallig kwamen dit jaar de winnaars alle drie voort uit de minor Food Challenge Ondernemen van het domein AFL, maar het is sowieso tof dat we dit over domein- en locatiegrenzen heen neer kunnen zetten. Ik zie de studenten groeien op zo’n dag. Als ik vergelijk met wat ik in de klas zie en hier – en ik kén de recente tegenslagen die sommige teams hebben doorgemaakt - dan ben ik zo blij verrast. Daarnaast ben ik erg onder de indruk van de constructieve feedback die de studenten Business Studies teruggaven. Dit is op alle fronten een superleuk event.”

DigiQuest wordt georganiseerd door Hogeschool Inholland in samenwerking met IBCOL. Het event voor studenten vindt plaats op 17 november a.s. in het NEMO Science Museum Amsterdam. In dit  impactgedreven evenement onderzoeken studenten en professionals samen hoe ontwikkelingen als blockchain, AI en big data een bijdrage kunnen leveren aan het oplossen van de grote uitdagingen waar de samenleving vandaag de dag voor staat.

Blockchain Olympiade
Hogeschool Inholland deed in 2020 voor het eerst mee aan de Internationale Blockchain Olympiade, een jaarlijkse competitie voor studenten. Deelnemers worden uitgedaagd om maatschappelijke vraagstukken op te lossen met behulp van opkomende tech zoals AI en blockchain. Inholland werd dat jaar derde en die podiumprijs kreeg aandacht en bracht het gesprek op gang. Zo ontstond het idee om de Olympiade ook een keer naar Amsterdam te halen.

Projectleider Richard John: “We wilden graag samenwerken met de Olympiade om zo nog meer creatieve antwoorden te vinden op de grote problemen waar we nu voor staan. Het was onze wens om rond de Olympiade een groter evenement op poten te zetten. We zijn er trots op dat de Olympiade dit jaar voor het eerst in Europa plaatsvindt; eerder was dat onder andere in Hong Kong, Canada en Bangladesh. Op 17 november onderzoeken studenten en partners in NEMO hoe je met techniek de toekomst kunt beïnvloeden.”

Sprong voorwaarts
Initiatiefnemer Peggy van Schijndel: “We willen niet alleen laten zien welke rol techniek kan spelen bij sociale innovatie, maar ook echt een bijdrage leveren. Daarom werken studenten aan echte maatschappelijke uitdagingen, die worden ingebracht door onze partners. Dat zijn bedrijven als Deloitte, The Next Web en OpenAI, maar ook organisaties als Oxfam Novib en The Rainforest Alliance. In verschillende workshops pitchen zij diverse uitdagingen die door studenten worden opgepakt. We zitten in een belangrijke fase van technische ontwikkeling en vernieuwing. Maar het is een sprong voorwaarts die ook weer nieuwe uitdagingen met zich meebrengt, bijvoorbeeld op het gebied van rechten, inclusie, privacy en het eigenaarschap van data. Dat zijn allemaal onderwerpen die aan bod zullen komen.”

Tijdens het evenement zijn er paneldiscussies en actieve workshops, bijvoorbeeld over educatie voor Gen Z en de maatschappelijke kant van deze ontwikkeling, zoals privacy en mensenrechten. Richard: “De digital space gaat een belangrijke rol spelen in het onderwijs. Daarom wil Inholland het nu al zoveel mogelijk inbedden in de educatie. Het is heel mooi dat we die ontwikkeling samen met zoveel partners uit de praktijk kunnen verkennen. En met een grote groep internationale studenten natuurlijk. Aan de Olympiade doen studenten van over de hele wereld mee. Het is ook interessant om hun visie op dit onderwerp te horen.”

Snijvlak tussen technologie en maatschappij
Peggy: “DigiQuest is een evenement voor iedereen die weet dat je een tech-component nodig hebt om grote maatschappelijke vraagstukken op te lossen. Natuurlijk kun je daar mensen bij gebruiken met een technische achtergrond, maar we richten ons juist ook op studenten van studies als Creative Business of uit de hoek van innovatie of zorg en welzijn. Zij weten misschien wat minder van technologie, maar zijn zich wel bewust van de maatschappelijke problemen die spelen. Het gaat echt om dat snijvlak tussen deze technische ontwikkelingen en de urgente issues.”

Het evenement richt zich daarmee dus op een breed publiek. Aan de Olympiade doen ook studenten van andere onderwijsinstellingen mee en de gemeente Amsterdam schrijft een challenge uit voor scholieren uit het voortgezet onderwijs. Zij gaan onderzoeken hoe technologie kan worden ingezet bij het oplossen van typisch stedelijke uitdaging. “Zo is er voor iedereen wat te beleven”, aldus Richard. “Om te beginnen is het voor onze studenten een mooie kans om kennis te maken met het bedrijfsleven en toekomstige werkgevers. Verder leer je tijdens DigiQuest hoe je AI en blockchain kunt inzetten voor jouw eigen toekomst, zowel professioneel als persoonlijk. En tot slot is het gewoon een leuke dag waarop je studenten van over de hele wereld ontmoet en gratis toegang hebt tot NEMO.”

Bekijk de website voor meer info en meld je nu aan!

Recycling 2.0 
De recyclingindustrie groeit. En gelukkig maar, want het recyclen van materialen zoals plastic voor het maken van nieuwe producten is essentieel voor onze toekomst. Om hieraan bij te dragen, voert Chemiestudent Tycho zijn afstudeeronderzoek uit bij Veridis. Deze start-up is bezig met de ontwikkeling van een techniek en machine waarmee het recyclingproces van plastic fors opgeschaald kan worden. Tycho: “Om nieuwe producten te kunnen maken van gerecycled plastic, moet je goed weten wat voor soort plastic je precies hebt. De techniek om dit te kunnen meten bestaat al: Differential Scanning Calorimetry (DSC). Alleen het probleem is dat deze techniek op dit moment maar 20-50 milligram plastic in één keer kan meten.” 

Als recycleplastic-producent is het juist gunstig om hele grote hoeveelheid plastic in één keer te kunnen meten. Dit komt omdat plastic op de ene plek van je monster heel anders kan zijn dan op een andere plek. Tycho: “Door een groter monster te meten kun je een veel betrouwbaarder beeld krijgen van je plasticsoort. En kun je dus beter bepalen wat voor product je ervan kunt maken. De machine die Veridis tot nu toe heeft ontwikkeld kan in één keer 20 of 30 gram plastic meten, dat is al 500 tot 700 keer meer. Uiteindelijk willen ze opschalen naar 500 gram."

Bouwen aan database 
Voor zijn afstudeeronderzoek is Tycho bezig met het bouwen van een database waarin de metingen van heel veel verschillende soorten plastic staan. Zo kunnen klanten die uiteindelijk met de machine gaan werken, achterhalen wat voor soort gerecycled plastic ze in huis hebben. Om deze database te bouwen, meet Tycho heel veel soorten plastic met de DSC. “We krijgen veel plastic aangeleverd van bedrijven die geïnteresseerd zijn in de techniek en de machine. Deze meet ik met de machine en zo bouw ik een uitgebreide database van verschillende soorten plastic. Daarnaast kijk ik natuurlijk ook hoe de machine werkt en wat er verbeterd kan worden. Ook maak ik de plasticsamples op zo’n manier dat ze te meten zijn met de machine.” Aan het einde van zijn onderzoek levert Tycho naast een database ook een handleiding op voor het gebruiken van de machine en het voorbereiden van de samples.  

Als de techniek en machine van Veridis uiteindelijk af zijn, is het de bedoeling dat deze gebruikt gaan worden in de fabrieken van klanten. Tycho: “Dan kunnen de gerecyclede plastics aan de lopende band gemeten worden. Het einddoel van de machine is om beter te weten wat de eigenschappen van de plastics zijn zodat je een beter doel kunt geven aan gerecycled plastic.” 

Chemie voor een duurzame toekomst 
Wat Tycho zo leuk vindt aan zijn stage? “Ik vind het heel bijzonder dat ik mag werken aan iets dat zo nieuw en nog in ontwikkeling is. Ik denk niet dat je vaak de kans krijgt om zoiets mee te maken, vaak werk je toch met technieken die al lang bestaan. Mijn stage is echt uniek.” 

Daarnaast koos Tycho er bewust voor om zijn afstudeeronderzoek te doen bij een organisatie die zich bezighoudt met duurzaamheid. “Het bedrijf waar ik stage loop heeft als doel verduurzaming te versnellen en positief bij te dragen aan mens en milieu. Dat is ook iets waar ik zelf achter sta en wat ik belangrijk vind. Het is dus heel mooi dat ik daar met mijn stage aan kan werken.” Ook na zijn opleiding zou Tycho graag werk doen waarmee hij een positieve bijdrage levert aan de toekomst.

Het gedrag van waterbuffels onderzoeken aan de hand van een gedragsobservatie. Leonie van der Pol, studente Dier in de Duurzame Samenleving aan Hogeschool Inholland Delft, deed tijdens haar afstudeerstage bij het Veenweiden Innovatie Centrum (VIC) onderzoek naar waterbuffels. En tijdens haar stage heeft ze verschillende inzichten opgedaan over deze diersoort. “Er is over het algemeen weinig bekend over het gedrag van waterbuffels in Nederland. Het is een fascinerende soort waar nog veel over ontdekt kan worden.”

Leonie vertelt enthousiast over haar opleiding en het brede scala aan vakken dat ze heeft gevolgd: van economie tot dierziektekunde. Zo heeft ze in vier jaar kennis en ervaring opgedaan op veel verschillende gebieden. Een van haar favoriete onderdelen binnen het afstuderen was het afnemen van interviews: een mooie manier om met mensen te praten over onderwerpen waar ze zelf gepassioneerd over zijn. “Ik merkte dat deze ontwikkelde onderzoekvaardigheid goed van pas kwam tijdens mijn afstuderen. Ik kon goed het gesprek aangaan en gericht vragen stellen tijdens interviews.” Ook waardeerde Leonie de praktijkgerichte aanpak van de opleiding. Met opdrachten en stages kwam ze vaak in contact met professionals in het werkveld.  

Biodiversiteit en kringlopen
Tijdens het zoeken van een afstudeerstage was het voor Leonie vooral belangrijk dat er bepaalde thema's naar voren zouden komen in de opdracht. Ze wilde onderzoek verrichten naar onderwerpen als kringlopen en biodiversiteit. Leonie: “Biodiversiteit is superbelangrijk voor het evenwicht in de natuur. Het betekent dat er veel verschillende planten, dieren en micro-organismen zijn. Als de biodiversiteit hoog is, blijven ecosystemen gezond en sterk.” Via haar docent Timo Koomen werd ze in contact gebracht met het VIC. Zij focussen zich veel op onderzoeken binnen kringlopen. Hun doel is een bijdrage te leveren aan een vitaal en klimaatbestendig veenweidelandschap met een gezonde landbouwsector en een duurzaam bodem- en watersysteem.

Gedragsobservaties 
Bij het VIC is Leonie gestart met het onderzoeken van de waterbuffels. De waterbuffels heeft het VIC pas een jaar rondlopen op het terrein. De waterbuffels zijn van een waterbuffelcoöperatie die in samenwerking met het VIC onderzoek doet naar de dieren. Sinds vorig jaar is dit onderzoek gestart en wordt er gekeken of waterbuffels een alternatief kunnen zijn voor de huidige melkveehouderij rondom natuurgebieden. Er moet namelijk een vermindering komen in de uitstoot van broeigassen, wat betekent dat er minder dieren in een gebied mogen staan (extensiveren). Het VIC onderzoekt of waterbuffels een alternatief kunnen zijn voor deze gebieden. De waterbuffels lopen nu rond op gehuurd landschapsgrond. Dit is een gebied tussen de landbouwgrond en natuurgrond, ook wel bekend als de bufferzone, en is van nature wat schraler. 

Er is nog weinig bekend over het gedrag, de behoeften en het dieet van deze dieren, dus aan Leonie de opdracht het VIC inzicht te geven in deze aspecten. Leonie gebruikte hiervoor gedragsobservatie, waarbij ze systematisch het gedrag van de dieren heeft geobserveerd en omschreven. Ze interviewde ook waterbuffelhouders in Nederland en experts op dit gebied. Daarnaast verrichte ze veel literatuuronderzoek om haar bevindingen te onderbouwen. “Het is heel interessant om de waterbuffels te onderzoeken omdat er nog niet veel bekend van is” vertelt Leonie.

Veelvoorkomend probleem: prolapsen
Tijdens het onderzoek kwamen interessante inzichten naar voren. Een opvallend onderzoeksresultaat was het veelvoorkomende probleem van prolapsen bij waterbuffels tijdens de geboorte., Hierbij komen de ingewanden van de waterbuffel naar buiten bij de geboorte van het kalf. “Hoewel de exacte oorzaak nog grotendeels onbekend is, wordt vermoed dat voeding, stress en genetica een rol spelen.” Hoewel het mogelijk is om de ingewanden terug te plaatsen, blijkt het probleem zich bij een volgende geboorte weer voor te doen, met fatale gevolgen voor de moeder. Volgens Leonie benadrukt dit de urgentie van het vinden van oplossingen voor dit veelvoorkomende en levensbedreigende probleem.

Nu Leonie afgestudeerd is, is het tijd voor een volgende stap. Wat ze gaat doen weet ze nog niet precies. Ze heeft veel interesse in de onderzoeksrichting binnen haar vakgebied en voelt een diepe drang om nieuwe dingen te ontdekken en mensen en dieren te helpen met deze ontdekkingen. Het idee om te werken in een kleine organisatie spreekt haar wel aan. Leonie is vastbesloten om haar passie voor onderzoek te volgen en wil graag een baan waarin ze anderen kan inspireren met haar ontdekkingen.

Holwerd: voorheen een welvarend handelsdorp gelegen aan zee, is nu voornamelijk bekend als een plaats gelegen aan een dijk. Achter deze dijk strekt zich de Waddenzee uit, waar het dorp een breed leefgebied biedt met diverse kwelders en als broedplaats voor vogels. Ondanks dit prachtige landschap, heeft het dorp te maken met een flinke uitstroom van inwoners. Verschillende boeren en politici zijn het project "Holwerd aan Zee" gestart om dit probleem aan te pakken. Hierbij heeft de opleiding Landscape and Environment Management van Hogeschool Inholland Delft zich ook aangesloten.

De afgelopen acht jaar heeft het project Holwerd aan Zee geleid tot verschillende initiatieven. Op de plek waar vijftig jaar geleden nog plannen waren om de Waddenzee verder in te polderen, is nu een nieuw plan ontstaan in tegenovergestelde richting. “Er wordt in ons plan veel meer focus gelegd om de natuurlijke dynamiek”, vertelt Robin Dubero student Landscape and Environment Management. Robin heeft samen met zijn groepsgenoten deelgenomen aan het project en reisde hiervoor twee keer af naar het dorp: “Het gaf het project een hele andere dynamiek, je krijgt er veel meer gevoel bij als je door zo’n dorp heenloopt.” 

Het stimuleren van toerisme met zilte pluktuinen
Het project Holwerd aan Zee is gericht is op het herstellen van de verbinding tussen het dorp Holwerd en de zee. Het dorp is in de loop der jaren steeds verder van de kust verwijderd geraakt, wat heeft geleid tot armoede en beperkte economische kansen. Het project omvat het doorbreken van de dijk en het creëren van binnenwater, waardoor meer toerisme, een haven en een betere visserij mogelijk worden. 

Robin en zijn groep hebben voor het project diverse ideeën en initiatieven bedacht, waaronder het verplaatsen van een pier en de oprichting van zilte pluktuinen. "In Holwerd stroomt natuurlijk binnenwater dat afkomstig is van de Waddenzee: zout water. Ons plan is om dit te innoveren met zilte gewassen en een soort pluktuin te creëren waar de lokale bevolking en toeristen tegen een kleine vergoeding hun eigen gewassen en groenten kunnen plukken," legt Robin uit. Dit idee bevordert niet alleen het toerisme, maar ook duurzame landbouwpraktijken en de ontwikkeling van nieuwe exportproducten zoals zilte aardappelen die bestand zijn tegen verzilting.

Het belang van locatiebezoeken
Het bezoek aan Holwerd heeft Robins perspectief op het project veranderd. Hij realiseerde zich dat een bezoek aan de locatie essentieel is om echt te begrijpen wat de huidige situatie in Holwerd is. “Het zien van het afgelegen dorp en het begrijpen van de gevolgen van de kustverplaatsing heeft mij en mijn groepsleden heel erg geholpen met het bedenken van ideeën voor dit project.”

Hoewel het project nog in de beginfase zit en er nog veel werk moet worden verzet, is Robin van mening dat zijn ideeën en die van zijn medestudenten serieus worden genomen. “Het project Holwerd aan Zee is een lange termijn project dat veel investeringen vereist. Maar het is wel duidelijk dat het potentieel heeft om het toerisme te stimuleren, de economie te verbeteren en duurzaamheid te bevorderen.”

Unieke praktijkgerichte opleiding
De enthousiaste derdejaars LEM-student heeft gekozen voor de ‘groene richting’ binnen de opleiding vanwege zijn liefde voor de natuur en het buiten zijn. "Het is juist de diversiteit aan opdrachten en de ervaringen die ik tijdens het veldwerk heb opgedaan die deze studie zo uniek maken. We hebben veel tijd doorgebracht bij de Bloemenplas in Delft, waar ik ontzettend veel heb geleerd," vertelt Robin enthousiast. Volgens hem is de opleiding bijzonder vanwege de praktische benadering en het veldwerk, die zijn interesse hebben gewekt en een cruciaal onderdeel vormen van zijn studie.

Kim Zuiver (23) heeft haar diploma Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek (BML) van Inholland op zak en won onlangs de posterwedstrijd van de NVML, de beroepsvereniging van (bio)medisch laboratoriummedewerkers. De prijs? Deelname aan de bijeenkomst van het Studentenforum van de European Association for Professions in Biomedical Science op Malta!

Kim was al jong geïnteresseerd in de gezondheidszorg. Maar ze had niet de ambitie om met patiënten te werken. “Ik wilde een rol achter de schermen, maar wel iets voor mensen betekenen”, vertelt ze.

In haar derde studiejaar liep ze stage bij het Streeklaboratorium in Haarlem. Ze kwam daar terecht door een tip van een medestudent. Kim: “Ik heb op twee plekken gesprekken gevoerd, maar bij het Streeklab voelde het meteen goed. Ik werd warm ontvangen door fijne collega’s en heb er veel geleerd tijdens een hele leuke stage. Toen ik ook mijn afstudeerstage hier kon doen, heb ik dus niet lang getwijfeld.”

Schimmeldetectie
De moleculaire afdeling van het Streeklaboratorium had een mooie opdracht voor haar liggen; het ontwikkelen van een nieuwe PCR-test voor de detectie van Pneumocystis Jirovecii Pneumonie (PJP), een bepaalde schimmel die een longontsteking kan veroorzaken bij patiënten met een verstoorde afweer. Kim: “Een heel interessante opdracht, waarmee ik echt ben uitgedaagd.”

Kim begon haar afstudeeropdracht met literatuuronderzoek. “Ik ben eerst gaan kijken welk onderzoek naar dit onderwerp al was gedaan en wat voor tests er op dit gebied zijn. Samen met mijn begeleider, moleculair microbioloog Ali Vahidnia, ben ik stap voor stap verder gegaan en uiteindelijk hebben we deze test ontwikkeld. De test vervangt nu bij het Streeklab de oude test die veel minder gevoelig was. De nieuwe test is veel beter in staat om de schimmel te detecteren.”

Driehonderd man publiek
Ze vatte haar afstudeeropdracht samen in een poster die ze bij Inholland presenteerde aan haar medestudenten. Kim: “Op een gegeven moment kreeg ik via school een mailtje over de posterwedstrijd van de beroepsvereniging NVML. Het leek me leuk om daaraan mee te doen. Ik was trots op mijn poster en ik heb er veel tijd aan besteed. Ik vond het dus mooi om mijn werk te presenteren aan professionals. De wedstrijd vond plaats in de Jaarbeurs en dat was natuurlijk best spannend. Er deden vier studenten mee en onze posters hingen in een grote zaal waar al het publiek, zo’n driehonderd man, langs liep.”

De posters werden door de bezoekers beoordeeld op inhoud, lay-out, leesbaarheid en uitleg. Aan het einde van de dag kreeg Kim te horen dat haar poster op al die punten het hoogste scoorde. Kim: “Ik kon het eigenlijk niet geloven. Het voelt echt als de kers op de taart na al mijn werk. En nu mag ik als beloning in november dus twee dagen naar het internationale congres in Malta. Echt heel gaaf!”

Baan aangeboden
Tegen die tijd is Kim al aan het werk want ze heeft een baan aangeboden gekregen bij het Streeklab, het bedrijf waar ze stage liep. “Ik ben daar nu werkzaam als microbiologisch analist op de afdeling Bacteriologie. Daar ben ik heel blij mee! Het is leuk om in een bedrijf aan de slag te gaan waar je al veel collega’s kent. Het voelt gelijk vertrouwd.”

Kim kijkt na al deze successen terug op een fijne studietijd bij Inholland. “Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek is een brede opleiding. Als je de gezondheidszorg interessant vindt, is dit een studie waar je veel kanten mee op kunt. Zeker toen ik in het derde jaar stage ging lopen, wist ik: ‘Dit is wat ik wil gaan doen’. School is natuurlijk toch een andere setting dan de praktijk. Vanaf het moment dat ik mijn minor ging doen, viel voor mij alles op z’n plek. En kreeg ik nóg meer plezier in de opleiding.”

De landbouwsector van Caribisch Nederland verduurzamen en de ontbossing van Suriname tegengaan. Het zijn de hoofddoelen van twee living labs die deze maand van start zijn gegaan. Studenten en (docent)onderzoekers van Hogeschool Inholland combineren onderwijs en onderzoek en werken multidisciplinair aan oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken. Ze werken hierin samen met (lokale) overheden, bedrijven, kennisinstellingen en jongeren. 

Food Resilient Futures 
Bij Hogeschool Van Hall Larenstein in Velp was deze week de kick-off van het project ‘Food Resilient Futures’ gericht op de duurzame ontwikkeling van de landbouw in Bonaire. De eilanden Bonaire, Saba en St Eustatius, die tot de bijzondere gemeenten van Nederland behoren, hebben een groot potentieel om lokaal voedsel te produceren. Toch wordt de overgrote meerderheid geïmporteerd uit Venezuela, de VS en Nederland. De landbouw wordt ook niet gezien als een aantrekkelijke sector voor jongeren, die liever vertrekken van de eilanden. 

Juist daarom krijgen jongeren een belangrijke rol in het genoemde project, dat bijdraagt aan ‘water smart’ en natuurinclusieve voedselsystemen via een participatief proces. Caribische jongeren die in Nederland studeren worden opgeleid tot facilitator en gaan op Bonaire, St Eustatius en Saba workshops verzorgen. Zo kunnen jongeren samen scenario’s ontwikkelen voor de toekomst van gezonde en lokale voedselvoorziening. Dit zal plaats vinden in een living lab, een samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, kennisinstellingen en jongeren. 

Goed voor Suriname én het Amazone-gebied
Eerder deze maand ging ook een living lab van start om nieuwe kennis te genereren en toe te passen bij het duurzaam gebruik van de bossen in Suriname. Zoals bekend vormt ontbossing wereldwijd een bedreiging voor klimaat en biodiversiteit. In tropische landen zoals Suriname is ontbossing bovendien een bedreiging voor lokale gemeenschappen die in het bos leven en afhankelijk zijn van de goederen en diensten die het bos hun levert.

Het living lab onderzoekt hoe het bosbestuur verbeterd kan worden en ontwikkelt nieuwe manieren om de duurzaamheid van activiteiten in het bos te monitoren. Het lab helpt bovendien lokale bewoners met concrete verdienmodellen voor het gebruik van goederen en diensten uit het bos. Het project en resultaten kunnen als voorbeeld dienen voor aangrenzende landen die deel uitmaken van het Amazone-gebied.

Een missie met ondernemen hoog in het vaandel
Vanuit het onderwijs is Erik Hendriks een van de betrokken docenten. Vanuit zijn opleiding Business Studies krijgt hij de rol om betrokken studenten en jongeren tot ondernemen aan te zetten. “Het gaat hier om een nieuwe werkwijze om lokale stakeholders samen te brengen met onderwijs en onderzoek. Uniek ook, zoals op de Caribische eilanden, is om de jeugd in te zetten. Een mooie manier om de betrokkenen op verschillende manieren te leren verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen voedsel.”

In genoemde projecten werken meerdere hogescholen samen, onder leiding van het lectoraat Communication Participation and Social Ecological Learning (CoPSEL) van Hogeschool Van Hall Larenstein. Vanuit Hogeschool Inholland is de kenniskring van het lectoraat Finance & Accountancy (lector Hans Bossert) en het lectoraat Investeren in circulaire land- en tuinbouw (Gerry Kouwenhoven) betrokken én studenten en docenten van de opleidingen van de domeinen Agri, Food & Life Sciences en Business, Finance & Law. Voorbeelden van andere projecten zijn ‘Van crisismanagement naar risicomanagement in de agrarische sector’ en het living lab Duurzame Bedrijfsovername.

De onderzoeksprojecten zijn medegefinancierd door Regieorgaan SIA, onderdeel van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), en het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.

Een wedstrijd winnen met een project waarvan Inholland zelf opdrachtgever is. Birthe, Noor en Jinte deden het! De drie tweedejaarsstudenten Food Commerce & Technology (FCT) presenteerden de eindresultaten van hun bedrijfsopdracht tijdens het Summer Event van de Food Innovation Community Amsterdam (FICA). Ze lieten daarmee tien andere projecten achter zich. 

Op een warme junimiddag verzamelden zo’n honderd studenten, docenten, begeleiders en een vakjury zich in Amsterdam om te luisteren naar de pitches van elf groepen studenten. Presentatrice en voormalig Inholland-student Willemijn ten Hoor, nu werkzaam bij Nutricia, nam de zaal enthousiast mee langs alle projecten.

Vega borrelplank
De opdracht die Birthe, Noor en Jinte van de afdeling Facilitaire Zaken van Inholland kregen, luidde: bedenk foodconcepten die ervoor zorgen dat studenten meer tijd doorbrengen op school en daarmee bijdragen aan een ‘sticky campus’. Jinte: “We zijn begonnen met desk- en fieldresearch. In interviews met studenten inventariseerden we hun behoeften. En we hebben gekeken op plekken waar studenten graag komen, zoals de bibliotheek. Wat maakt dat ze daar graag willen leren?”

Birthe: “De concepten die we daarna tijdens een brainstormsessie hadden bedacht, zijn we gaan testen. We hebben bijvoorbeeld een zelf samengestelde vega borrelplank tijdens de testweek gratis uitgedeeld; en ook nog koffiekaarten – met zo’n stempelkaart krijg je je tiende koffie gratis. Op beide concepten kregen we positieve reacties. Daarnaast lieten studenten ons weten dat ze een stimulerende omgeving belangrijk vinden. 

Sociale interactie
Noor: “Wij bevelen Inholland aan om op alle locaties een vending-machine neer te zetten waar studenten gezonde kant-en-klare maaltijden kunnen kopen. Als je langer op school blijft, is het fijn als je er ook kunt eten. Die maaltijden warm je zelf op in de magnetron en dat scheelt een hoop tijd als je weer thuis bent. Verder stellen we voor om vier verschillende borrelplanken te introduceren en aandacht te besteden aan de omgeving. Zorg voor een fijne studieruimte, een plek waar je kunt chillen en een goede koffiecorner. Die sociale interactie is heel belangrijk.” 

De studenten hopen natuurlijk dat hun aanbevelingen worden meegenomen, zowel bij de aanbesteding voor een nieuwe cateraar als in de nieuwbouw van Hogeschool Inholland in Amsterdam. De jury roemde de creativiteit van de pitch van dit drietal. Jurylid Ashley Foekens, zelf afstuderend aan de opleiding Food Commerce & Technology, daarnaast medeoprichter en eigenaar van SANO, sprak lovende woorden: “Jullie hebben heel goed meebewogen met de opdrachtgever. Tegelijkertijd moesten jullie het onderzoek goed afbakenen, omdat de inrichting van de ruimte niet jullie vakgebied is. Knap gedaan! We hopen samen met jullie dat Inholland dit verder gaat oppakken!””

Fermy 
Ook de pitch van de Delftse Inholland-studenten Tamara, Lea en Jort werd bekroond: zij wonnen de prijs voor het meest uitdagende project. Ze deden voor de start-up Proteins of Tomorrow onderzoek naar Fermy, een microproteïnepoeder. Het drietal testte hoe het poeder reageert als je het verwerkt in producten.

Bean me up!  
Een ander bijzonder project was ‘Bean me up’ van Jelle, Christian, Jade, Leroy en Elvi. Zij voerden een opdracht uit voor twee externe bedrijven, BRS en NMK Esbaco. De studenten ontwikkelden gevulde koeken met daarin banketspijs met vezelreststromen van veldbonen. Deze bonen worden gezien als een duurzaam alternatief voor soja, maar bij de verwerking van veldbonen blijft ook ‘vezelfractie’ over. Aan de studenten de opdracht om te onderzoeken of dit restmateriaal kan worden gebruikt in voedselproductie, zoals banketbakkersspijs. Het volmondige antwoord luidde: Ja!

Jade: “Wij denken wel dat er aan de korreligheid nog wat te verbeteren valt. Het mooie is dat producenten die hiermee aan de slag gaan, hun producten de claim ‘vezelrijk’ kunnen meegeven. In een tijd waarin veel mensen gezonder willen gaan eten is dat natuurlijk interessant.” 

Het bleef nog lang onrustig in Amsterdam, waar tijdens de borrel ook de borrelplanken van Birthe, Noor en Jinte werden geserveerd. Voedsel verbindt; deze studenten hebben het al bewezen…

Bekijk hier de aftermovie! 
 

Greenport Horti Campus en de Green Chain NH van de Greenport West-Holland respectievelijk Noord-Holland, waarin Hogeschool Inholland als kernpartner samenwerkt met tientallen werkveldpartners, krijgen beiden een bijdrage uit het project ‘Opschaling publiek private samenwerking in het beroepsonderwijs’. Dit runt Katapult met dank aan het Nationaal Groeifonds. Deze consortia ontvangen de financiële bijdrage naar aanleiding van hun aanvraag om daarmee de samenwerking te versterken tussen bedrijven, voortgezet onderwijs, mbo en hbo rondom leren en innoveren. “Dit biedt grote innovatiekansen voor onze hogeschool en de agri- en techsector.”

Landelijk zijn er vijftien aanvragen gedaan bij  Katapult om publiek private samenwerkingen in diverse regio’s te versterken. De maatschappelijke vraagstukken waar Greenport Horti Campus en Green Chain NH zich over buigen passen heel mooi bij het Inholland-thema duurzame leefomgeving. Te denken valt aan diverse projecten op het gebied van groene techniek en duurzame land- en tuinbouw. Het gaat in beide gevallen om samenwerkingen tot 2027/2028 waarvoor elk 22 miljoen euro wordt uitgetrokken. De overheid subsidieert hiervan 18 miljoen euro voor Greenport Horti Campus en Green Chain NH samen vanuit het Groeifonds.

Onderwijsvernieuwing en leven lang ontwikkelen
“Dit is een volgende en zeer belangrijke stap om te versnellen, passend bij ons Strategisch Plan om bij te dragen aan een vitale metropool door een duurzame leefomgeving te creëren,” zegt Fabian van der Horst, directeur van Hogeschool Inholland Delft en het Inholland-domein Agri, Food & Life Sciences (AFL). Als bestuurder is hij betrokken bij de samenwerking in Greenport Horti Campus. “Het biedt grote kansen om nieuwe partnerships aan te gaan om mbo, hbo en het bedrijfsleven dichter bij elkaar te brengen. Niet alleen door betere aansluiting te krijgen op het werkveld en nog meer vanuit maatschappelijke vraagstukken te werken, maar ook door professionals in de regio bij te scholen. Leven lang ontwikkelen!”

Wat betreft Green Chain NH is Richard Oerlemans, directeur van Hogeschool Inholland Alkmaar en het Inholland-domein Techniek, Ontwerpen & Informatica (TOI) als bestuurder betrokken bij Greenport Noord-Holland Noord.

Hij bevestigt de grote kansen die dit biedt voor hogeschool en werkveld. “Het is een enorm compliment om deze subsidies te ontvangen. Als innovatiemotor van de regio verbinden we onderwijs en onderzoek met praktijkinnovaties. Zo dragen we bij aan verduurzaming van de agri- en techsector, inclusief de realisatie van een sterk human capital agenda door continue onderwijsontwikkeling te bieden aan zowel studenten als lerende professionals. Dit in het bijzonder voor de urgente klimaatopgave en de robotiserings- en digitaliseringsuitdagingen binnen de sectoren. De bestaande samenwerkingen tussen professionals, onze studenten en mbo’ers kunnen we nu verder versterken. Zo werken we vanuit het Smart Farming Peren onderzoeksproject al met techniekstudenten aan  een robot om perenbomen te snoeien of aardbeien van hun kroontjes te ontdoen en met precisie landbouw op een duurzamere manier plagen, ziektes en onkruid te bestrijden bijvoorbeeld met een drone.

 ‘Het gaat hier om icoonprojecten!’
“Het gaat om icoonprojecten, de vraagstukken waaraan we denken en werken in deze consortia,” zegt Fabian. “Vanuit Inholland werken we multidisciplinair mee aan deze vraagstukken, dus vanuit verschillende opleidingen uit verschillende domeinen. Niet alleen de domeinen AFL en TOI zijn betrokken, maar ook de Inholland Academy. En op den duur sluit het domein Business, Finance & Law ook aan, met hun expertise op gebied van circulaire en gezonde verdienmodellen.

Green Horti Campus
De Greenport Horti Campus (GHC) is onderdeel van de Greenport West-Holland en heeft als doelstelling om kennis en talent dicht bij ondernemers te organiseren door middel van een Kennis- en Innovatienetwerk. Daarnaast bestaan de doelstellingen uit het zorgen voor voldoende en goed opgeleide medewerkers op mbo-, hbo- en wo-niveau; uitdragen van het ‘intelligente’ imago van de Greenport; de regio promoten als hét internationale kenniscentrum rondom Feeding & Greening the Mega-cities; netwerk- en campusvorming.

De aanvraag door de GHC is gerealiseerd door de krachtenbundeling van tientallen organisaties, bedrijven en overheden uit de Greenport West-Holland, namelijk: Lentiz, Inholland, (mkb-)bedrijven, tuinbouwondernemers, brancheorganisaties AVAG, Glastuinbouw Nederland en Groenten Fruithuis, Royal FloraHolland, VNO NCW-West /Oostland /Westland Midden-Delfland, AgroEnergy, Dutch Fresh Port, HortiHeroes, Rabobank, Security Delta (HSD), World Horti Center Expo, Delphy en Vertify.

Green Chain NH
Green Chain NH zet zich in om de innovatieslagkracht van de agrisector in Noord-Holland,die nu nog gefragmenteerd is, te bundelen en te versterken. Doel is om in de nabije toekomst te voldoen aan de vereisten van de klimaat- en energietransitie en een duurzame landbouw te realiseren in de gehele agrifood keten. De krachten in de regio worden gebundeld om de innovatiekracht te versterken en het groene onderwijs- en opleidingsaanbod te verbeteren. Dit gebeurt onder andere door het realiseren van practoraten in het mbo, het versterken van lectoraten in het hbo en ontwikkelen van een associate degree precisie landbouw. De vele partners bundelen innovatiekracht, verduurzamen en transformeren zo de landbouwsector naar een energie- en klimaatneutrale sector met gezonde verdienmodellen en biodiversiteit. 

Green Chain NH betreft een samenwerking tussen een groep van innovatiemotoren (Greenport NHN, Greenport Aalsmeer en Amsterdam Green Campus), een aantal kennis- en onderwijsinstellingen (Vonk, Inholland, Horizon College, Aeres Hogeschool, WUR, UvA en VU) en vele bedrijven uit de agrisector, zoals Vertify. Ook regionale overheden (Ontwikkelingsbedrijf NHN en Provincie Noord-Holland) zijn betrokken.

Samenwerkingsverband ‘Expeditie Groen & Techniek’ hield maandag 12 juni een tweede bijeenkomst. Doel van de middag was om vervolgacties en richtlijnen op te stellen voor het Inholland brede icoonproject ‘Groen en Techniek versterken in de Greenports’. Het intensiveren van samenwerking tussen de domeinen Techniek, Ontwerpen & Informatica (TOI) en Agri, Food & Lifesciences (AFL) en Inholland Academy staat hierin centraal. En dat is gelukt, de bijeenkomst was succesvol en vraagt om vervolg. Het vinden van elkaar, het creëren van inzichten en elkaar versterken zijn de aanknopingspunten van deze bijeenkomst geweest. 

Duurzame leefomgeving
De versterkte inzet en ontwikkeling van Groen & Techniek met onderzoek, onderwijs en ‘leven lang ontwikkelen’ dragen bij aan (regionale) innovatievraagstukken van het werkveld, en om op die manier een duurzame leefomgeving te realiseren. 

De eerste bijeenkomst in april, in het World Horti Center in Naaldwijk was een goeie start. Dit keer was de bijeenkomst in het hart van de technologische vernieuwing, namelijk het Innovatielab van Hogeschool Inholland Alkmaar. Tijdens de bijeenkomst waren vestigingsdirecteuren Richard Oerlemans van Alkmaar en Fabian van der Horst van Delft aanwezig. Daarnaast sloten er ook lectoren vanuit verschillende disciplines, collega’s vanuit het domein TOI en AFL, Inholland Academy en afdeling Werving, Instroom & Relatiemanagement Alkmaar (WIR) aan.

Aanvragen bij Katapult-Groeifonds goedgekeurd
Aan de bijeenkomst ging goed nieuws vooraf. De eerder ingediende twee aanvragen bij het Katapult-Groeifonds zijn goedgekeurd. De eerste aanvraag gaat in op de Greenchain van Noord-Holland, waarbij de innovatieve verduurzaming van de agrifoodsector centraal staat. De Greenport Horticampus West-Holland is de tweede aanvraag, waarin digitalisering en het energieneutraal maken van de tuinbouw wordt behandeld. De bijeenkomst is het moment geweest om nog meer de  samenwerking te en heeft alles te maken met de goedgekeurde Katapult-Groeifonds-aanvragen.

In beide consortia is Inholland kernpartner, samen met de mbo's uit de regio en het bedrijfsleven. Dit past bij de strategische ambitie van onze hogeschool en de ontwikkeling van ons portfolio voor onderwijs en onderzoek. De bijeenkomst is het moment geweest om concreet samenwerkingen te zoeken die passen in de goedgekeurde Katapult-Groeifonds aanvragen. 

De eerste stappen om samen te werken worden gezet. De rijke opbrengst uit de bijeenkomst wordt geordend en vanuit hier komt ‘Expeditie Groen & Techniek’ opnieuw bij elkaar in de nazomer.

Als tweede lab in de videoserie Wicked Problems bezoeken we het Food Science & Innovation lab. Onderzoekers van het lectoraat Health & Food, docenten en studenten van de opleiding Food, Commerce & Technology werken met andere onderwijsinstellingen en bedrijven aan complexe vraagstukken uit de praktijk. Van onder andere het optimaliseren van maaltijdboxen voor thuiswonende ouderen met het risico op ondervoeding, het bedenken van nieuwe producten met pompoenen die anders zouden worden weggegooid en het creëren van vernieuwende voedingsmiddelen in de ‘Challenge Ondernemen’. Allemaal projecten die bijdragen aan het verduurzamen van de voedselketen en dus onze leefomgeving! 

Lector Health & Food Feike van der Leij en docenten en leercoaches Marinka Gelevert en Annemiek Hollander lichten toe hoe onderzoek, onderwijs en praktijk samenwerken aan de initiatieven die onderdeel zijn van dit lab. Als partners van het lab delen Cor Bakker, directeur Lentiz onderwijsgroep, en Roland Tabor, founder Fabafull, de ervaring en inzichten die ze hebben opgedaan. En Adriënne te Beest en Rico Brinksma, studenten Food Commerce & Technology, laten weten hoe zij tot innovatieve ideeën zijn gekomen en wat de ervaring in het lab hen tot nu toe heeft opgeleverd!      

De Inholland labs
Inholland-labs zijn leer- en experimenteeromgevingen waarin studenten, docenten, onderzoekers en partners vanuit het werkveld met belanghebbenden uit de omgeving werken aan een gezamenlijk antwoord op complexe praktijkvraagstukken van nu en de toekomst. Denk bijvoorbeeld aan onderwerpen als de energietransitie, voldoende gezond en veilig voedsel of preventie in zorg en welzijn. Alle deelnemers zijn proactief, ontwikkelgericht en leren met en van elkaar. Door de onderlinge verschillen in kennis, ervaring en perspectief versterken ze elkaar. De labs zijn veelal ook fysieke plekken waar vanuit interactie met de omgeving plaatsvindt en waar men elkaar ontmoet om samen te leren, te onderzoeken en te innoveren. 

Meer weten over de Inholland-labs? Ga naar de website van Wicked Problems. 

De tuinbouw- en agrarische sector zijn erg belangrijk voor Nederland én spelen een cruciale rol in de voedselvoorziening en economie. De opleiding Tuinbouw & Agribusiness bij Hogeschool Inholland biedt studenten de mogelijkheid zich voor te bereiden op een carrière in deze dynamische en uitdagende wereld. Naast het ontwikkelen van praktische vaardigheden en kennis op het gebied van teelt, richt de opleiding zich ook op de zakelijke kant van de sector met de specialisatie ‘Management & Greenports’. Er wordt niet snel gedacht aan de managementkant van de sector, terwijl hier juist specifieke vaardigheden voor nodig zijn. Jasper: “Deze opleiding biedt de mogelijkheid om je direct te specialiseren in de zakelijke kant van een specifieke sector.”

Voor student Jasper Okkerse was het meteen duidelijk dat hij een opleiding wilde volgen op het gebied van bedrijfskunde. Jasper: “Het was voor de hand liggend dat ik voor een opleiding zoals Accountancy of Business Studies zou kiezen, maar ik wilde mij juist in een specifieke sector specialiseren.” Voor Jasper sprong Hogeschool Inholland Delft eruit. Met de opleiding Tuinbouw & Agribusiness specialiseer je je in het tweede jaar in Teelttechniek & Veredeling of Management & Greenports. Bij de teeltrichting leer je praktische vaardigheden en kennis die nodig zijn voor het telen van gewassen. Bij de businessrichting ontwikkel je zakelijke en managementvaardigheden die nodig zijn voor het runnen van een succesvolle agrarische onderneming. “Na het bezoeken van Open Dagen en een keer een dag proefstuderen was de keuze voor mij snel gemaakt.”

Diverse carrièremogelijkheden 
“Binnen de opleiding kiest het merendeel van de studenten de teeltrichting. Ik vermoed dat er meer interesse in planten is, dan in de bedrijfskunde richting.” Naast kennis over bedrijfskunde, marketing en financiën, leren we ook over duurzaamheid, innovatie en internationale handel.” Volgens Jasper zijn er binnen de opleiding zoveel mogelijkheden: “Het voordeel hiervan is dat je niet specifiek voor één onderdeel opgeleid wordt en dat je veel verschillende kanten op kan. Zo kan je bijvoorbeeld denken aan een logistieke functie, een financiële functie of een functie als accountmanager. Er is dus niet altijd specifieke teeltkennis nodig omdat het bedrijf je daarin kan opleiden, voor bijvoorbeeld een functie als bedrijfsleider of assistent-bedrijfsleider. Als je de business kant kiest, kan je eigenlijk op elke vacature solliciteren die iets met de sector te maken heeft.”

Onderzoek naar arbeidskosten en automatiseringsmogelijkheden
Jasper is momenteel bezig met zijn afstudeeronderzoek bij LG Flowers in Pijnacker, één van de grootste Gerbera Kwekerijen in Nederland. Dit familiebedrijf is druk bezig met de verkoop en logistiek van gerbera’s op een terrein van 12 hectare. Jasper richt zich momenteel op het onderzoeken van de arbeidskosten en hierbij passende automatiseringsmogelijkheden bij het bedrijf. Het valt hem op dat de prijzen voor uitzendkrachten momenteel rond de €23,- per uur liggen, terwijl dit in 2022 nog €20,- per uur was. “Hieruit blijkt dan ook de prijzen van personeel in een heel rap tempo stijgen.” Het duurder wordende personeel is een grote kostenpost voor de bedrijf en daarom willen ze op zoek naar oplossingen om kosten te verlagen. Jasper onderzoekt de mogelijkheid om meer te automatiseren en is hiervoor in gesprek met andere bedrijven en verzamelt gegevens. Jasper gaat op basis van de arbeidsuren en de productiegetallen van het bedrijf een voorspelling maken van de kosten en een advies hiervoor opstellen. Volgens Jasper komen er meerdere automatiseringsmogelijkheden aan in de gerberateelt, zo krijgt de oogstrobot op dit moment veel aandacht. “Maar ik heb ook gehoord dat niet alle telers even positief zijn over de oogstrobot. Een oogst assistent wordt ook als een serieuze optie gezien.". 

Toekomstperspectief 
“Het vinden van een passende functie is voor mij nu de volgende stap.” Maar Jasper is er klaar voor om aan het werk te gaan. “Ik ben op dit moment op zoek naar een junior functie waarbij mij binnen het bedrijf verder kan specialiseren.” Er zijn talloze mogelijkheden, van junior accountmanager tot assistent-bedrijfsleider. Zijn interesse gaat uit naar een rol als accountmanager en het liefst bij met een internationaal aspect, gezien de internationale aard van de tuinbouwsector.  

Het voorjaar is amper begonnen, en een groot deel van Europa is al uitgedroogd, kopt NRC deze week. Waterschaarste zal de komende jaren door klimaatverandering vrijwel zeker erger worden. Maar ook extreme hitte en vernatting zijn effecten van klimaatverandering die een steeds grotere rol gaan spelen, zeker in de agrarische sector. “Agrarische ondernemers reageren veelal ad hoc, vanuit crisisdenken, op gevolgen van klimaatverandering. Dat is een oplossing voor de korte termijn. Veel slimmer is het om vanuit risicomanagement te reageren. Met een langetermijnvisie en -strategie zouden de effecten van de klimaatverandering zelfs kánsen kunnen zijn voor het bedrijf, de omgeving en de keten.”

Aan het woord is Gerry Kouwenhoven, domeinoverstijgend associate lector van de vakgebieden Agri, Food & Life Sciences (AFL) en Business, Finance & Law (BFL) én projectleider van het nieuwe onderzoeksproject Van crisismanagement naar risicomanagement in de agrarische sector.  

Klimaatverandering leidt tot een toename van weersextremen: hogere temperaturen, toename van buien en langere droge perioden. Voor agrarische ondernemers betekent dit meer risico's met name door verdroging, hitte, vernatting en verzilting. Gerry: “We zien bij agrarisch ondernemers veel veerkracht, ze gaan goed met huidige veranderingen om. Maar extreme weersomstandigheden gaan in de toekomst vaker voorkomen. Hoe krijg je daar als ondernemer goed zicht op? En hoe ga je daar voor de lange termijn op handelen? Daar gaan we gebiedsgericht onderzoek naar doen.” 

Expertises bundelen op ‘wicked problem’ 
Gerry doet dit uiteraard niet alleen: “We brengen veel expertises bij elkaar om zo het complexe probleem van klimaatverandering zo goed mogelijk te kunnen aanvliegen.” In het project werkt het ‘groene’ domein AFL en het ‘grijze’ domein BFL samen met de lectoraten van HAS green academy, Van Hall Larenstein en Aeres Hogeschool, en met de experts van NHL Stenden op het gebied van serious gaming, met adviesbureau Delphy, Waterschap Aa en Maas en Proefbedrijf Randwijk BV. Bovendien is er samenwerking met agrarisch ondernemers, mbo’s, publieke organisaties en praktijkorganisaties. 

Vroeger voorjaar gesignaleerd 
Het consortium gaat onder meer risico’s van klimaatverandering bij fruitteelt in de Betuwe onder de loep nemen. Guido van Veldhoven, teler in appels en peren, heeft daar zijn onderneming. Hij signaleert dat de bloei verschuift naar eerder in het seizoen. “De laatste jaren start het voorjaar vroeger. Maar is dat erg? Het levert mij geen productieverlies op, omdat ik mijn producten verspreid aanbiedt. Maar het betekent wel dat we eerder moeten beschermen tegen nachtvorst, eerder moeten spuiten tegen insecten en eerder het land op moeten met machines. Je moet er wel op reageren, zoals investeren in een goed drainagesysteem dat het water snel afvoert. Zo kun je bij heel natte grond – wat er vaak vroeg in het jaar is - toch met zware machines het land op.” 

Water bufferen en onderzoek naar niet-inheemse insecten 
Guido runt sinds 2003 het bedrijf met zijn ouders, dat hij in 2016 van hen overnam. Naast het drainagesysteem neemt hij op bedrijfsniveau meer maatregelen om de kwaliteit van zijn fruit hoog te kunnen houden. Ook op gebiedsniveau ziet hij mogelijkheden voor aanpassing aan het klimaat. “Hier in het rivierengebied is het beleid nu: water afvoeren, geen natte voeten krijgen. Maar om ons fruit bij extreme hitte tegen zonnebrandschade te beschermen, komen we soms water te kort om te sproeien. De beleidsmakers zouden dit waterrijke gebied beter kunnen benutten en het water bufferen voor drogere tijden.” 

Ook de komst van niet-inheemse insecten is een gevolg van klimaatverandering. Guido: “Je ziet steeds meer insecten uit Zuid-Europa oprukken naar Nederland door het warmere weer, zoals een bepaald type wants en de suzuki-vlieg (bij zacht fruit). Wat komt er nog meer? Wanneer komen ze? En hoe moet je ze bestrijden? Onderzoek en advies – liefst vanuit mijn eigen netwerk – over die veranderingen zou voor mij waardevol zijn.” 

Kruisbestuiving tussen domeinen en opleidingen 
Dit praktijkgerichte onderzoek levert nieuwe relevante kennis op. Zowel voor onderzoeksdoeleinden als input voor het (groene) onderwijs. “Binnen de opleidingen Finance & Accountancy doen we al veel met risicomanagement", vertelt Gerry. "Daarmee breng je op een gestructureerde manier risico's in kaart om ze beter te kunnen beheersen. Dat kan het ook binnen de opleidingen Tuinbouw & Agribusiness, Dier in de Duurzame Samenleving en Landscape & Environment Management  van waarde zijn. We willen binnen dit project daarom leermaterialen ontwikkelen gericht op de agrarische sector zodat ook studenten binnen AFL toekomstbestendig leren over risicomanagement.”

Studenten doen onderzoek 
Studenten krijgen ook een rol binnen dit onderzoeksproject. Gerry: “We willen studenten transdisciplinair, dus over verschillende opleidingen heen, laten samenwerken. Dit project vraagt om een soort labsetting waarin onderzoekers en studenten met elkaar én met het bedrijfsleven kunnen samenwerken.” 

Emma van der Pijl, derdejaarsstudent Dier en Veehouderij (nu Dier in de Duurzame Samenleving), mocht al een verkennend onderzoek uitvoeren. “Binnen het gebied De Hoeksche Waard heb ik gekeken hoe melkveehouders reageren op klimaatverandering en wat de risico’s en kansen zijn. Het is interessant om gesprekken met de boeren te voeren en mijn bevindingen in een onderzoeksadvies te verwerken. Het proces van mijn onderzoek – wat er wel en niet goed ging – levert inzichten op die in het grotere project kunnen worden meegenomen.” 

Meer weten? 
Gerry deelde haar visie ook in de media in het opiniestuk ‘Structurele droogte dwingt boeren van crisis- naar risicomanagement’ op Boerderij.nl en Waterforum.nl. Het onderzoeksproject Van crisismanagement naar risicomanagement in de agrarische sector heeft een looptijd van twee jaar. Wil je meer weten of meewerken? Neem dan contact op met Gerry.  

Je binnen twee jaar ontwikkelen tot manager in de tuinbouwsector: met de Associate degree (AD) Tuinbouwmanagement bij Hogeschool Inholland Delft kan het. Met deze praktijkgerichte opleiding worden studenten klaargestoomd voor de innovatieve tuinbouwsector. Voor Daan Buitelaar was de keuze voor deze opleiding snel gemaakt. Na het afronden van zijn mbo-opleiding bij Lentiz MBO Westland was hij nog niet uitgeleerd: “Het is heel fijn dat ik met deze opleiding maar twee jaar een studie hoef te volgen. Je leert een hoop theorie en voert dit direct uit in de praktijk.”  

Over de hele wereld zijn Nederlandse (glas)tuinbouwbedrijven actief. Ze lopen wereldwijd voorop dankzij innovaties in teelt, techniek en veredeling. En juist daarom is er veel vraag naar young professionals die zich willen blijven ontwikkelen. Daan: “Ik ben echt heel positief over deze uitdagende opleiding. Het eerste jaar is voornamelijk theorie en in het tweede jaar ga je dit toepassen in de praktijk. Ook door middel van een stage.” Juist de combinatie van theorie en praktijk sprak Daan erg aan. “Ik heb nog even nagedacht over de flexibele deeltijdopleding, maar ik was bang dat ik dan de focus op mijn studie zou verliezen.” 

Van het mbo naar het hbo 
Stappen zetten binnen de tuinbouwsector is Daans doel. Naast zijn studie is hij ook werkzaam binnen de sector en uiteindelijk hoopt hij door te groeien naar een managementfunctie. “Ik merk dat ik veel voordeel haal uit het feit dat ik eerst een mbo-opleiding heb afgerond. Hierdoor heb ik veel praktijkervaring opgedaan en kan ik de theorie, die ik bij Inholland krijg, nog beter toepassen.” Toch ervaarde Daan een groot verschil in zijn overstap van het mbo naar zijn huidige studie: “Het voelt eigenlijk als twee totaal verschillende werelden. Je moet op het hbo een hele andere manier denken. Er komt veel meer theorie bij kijken. Ik ben daarom zo blij met mijn ervaring op het mbo, dit is zo waardevol.” 

“Het is heel fijn dat ik alle vakken die ik tijdens mijn studie krijg, direct kan toepassen tijdens mijn stage en bijbaan. We hebben tijdens een vak bijvoorbeeld gewerkt met een programma binnen de tuinbouwsector: Visio en het toepassen van processen. En precies deze theorie kan ik toepassen tijdens mijn stage.” Daan zegt ook dat zijn stagebedrijf heel enthousiast is dat hij met deze werkprocessen aan de slag kan. “Het is heel fijn dat we processen hiermee nog inzichtelijker kunnen maken.”

Internationale kansen 
“Naast verschillende vakken als toegepast teeltonderzoek en plantfysiologie krijg ik ook les in verschillende talen. De Nederlandse tuinbouwsector wordt steeds internationaler en daarom is het belangrijk om verschillende talen goed te beheersen.” Voor Daan biedt deze AD-opleiding veel voordelen die hem verder brengen in de tuinbouwsector “Je moet deze opleiding wel echt zien als een specialisatie. Daarom denk ik dat het een mooie vervolgopleiding is als je van het mbo komt. Persoonlijk zou ik scholieren van de havo of vwo adviseren om voor de voltijd Tuinbouw & Agribusiness opleiding te kiezen. Dan leer je eerst de sector kennen en bouw je een brede basis op. ” Daan geeft ook aan dat bij de AD-opleiding de focus vooral ligt op het managementaspect van de tuinbouw, waar de voltijd opleiding ook aandacht besteed aan de teeltkant. 

Toekomstperspectief 
In juni is Daan klaar met zijn tweejarige AD-opleiding en zou hij eigenlijk direct aan de slag kunnen in het werkveld. Daan: “Omdat ik het toch wel heel erg leuk vind om mij verder te verdiepen en meer kennis op te doen van de sector heb ik besloten om verder te gaan met de deeltijdopleiding. Ik ga per september aan de slag bij een kwekerij en ga dit combineren met deze opleiding. Hiermee kan ik uiteindelijk doorgroeien en me verder ontwikkelen binnen de tuinbouwsector!” 

De afgelopen vijftig jaar is de wereldwijde visconsumptie verdubbeld. Het is daarom van cruciaal belang dat wij met z’n allen beter omgaan met onze oceanen en zeeën. Verantwoorde en duurzaam gevangen vis speelt hierin een belangrijke rol. Daarom zetten steeds meer Nederlandse garnalenvissers zich in om de dagelijkse keten van schip tot schap te verduurzamen. Vier studenten van de opleiding Dier in de Duurzame Samenleving van Hogeschool Inholland Delft onderzochten de keten van de garnaal. Ze namen de onder de loep en onderzochten welke verduurzamingsoplossingen er mogelijk zijn.

Eerstejaars studenten Sanne, Nikki, Maria en Jip gingen voor het vak Dier in de Duurzame Keten aan de slag met het in kaart brengen van een dierlijke keten. Hierin kregen zij zelf de vrijheid om een keten te kiezen waar ze interesse in hadden. Nikki: “Wij kozen voor de keten van de garnaal omdat Jip iemand kent die in de garnalenvisserij werkt en eigenlijk wisten wij allemaal nog niet heel veel van deze keten, dus het was erg leuk om zoveel nieuwe inzichten op te doen tijdens het vooronderzoek.” De groep kwam in contact met garnalenvisserij W.A. Kroon waar ze direct het bedrijf in Friesland mochten bezoeken. Hier kregen ze een goed beeld van het proces van de visserij tot aan de verkoop.  

Van schip tot schap
Na zonsondergang vertrekken de garnalenvissers richting de zee. Op zee worden de garnalen gevangen met netten of klossen pezen. De klossen pezen zorgen ervoor dat de garnalen worden opgeschrikt en vervolgens in het net belanden. Eenmaal aan land worden de garnalen gezeefd en gekookt. De kratten vol met garnalen worden vervolgens getransporteerd naar Marokko, waar met goedkope arbeidskracht de garnalen worden gepeld. Vanuit Marokko worden de garnalen terug getransporteerd naar Nederland om het vervolgens te verkopen aan de Nederlandse consument. Jip: “Dat de garnalen naar Marokko worden getransporteerd is geen duurzame oplossing. Ook maakt dat de keten heel lang. We hebben vernomen van het bedrijf dat meer Nederlandse garnalenvisserijen het pellen tegenwoordig in eigen land laten verrichten. Er komen hier steeds meer technische oplossingen voor.” 

Het Sustainable Business Model Canvas
Een van de vereiste van de opdracht is dat de keten in kaart gebracht wordt op een creatieve manier, niet met een standaard verslag. Sanne: “'Wij hebben de keten stapsgewijs beschreven met behulp van een infographic, dit is een overzichtelijke en efficiënte manier waarmee we het ook konden presenteren aan anderen. Met behulp van het Social Business Model Canvas (SBMC) wordt het bedrijf in kaart gebracht en wordt er gekeken welke ecologische sociale kosten en opbrengsten het bedrijf oplevert. Met dit model analyseer je het hele bedrijf, je bekijkt wie de doelgroep is en hoe het bedrijf economische winst kan maken.” Het model leverde veel resultaten op, waaronder dat een garnalenvisser met veel wet- en regelgeving te maken heeft. Hierdoor is het lastig om binnen een keten veelte veranderen. 

Duurzaam vissen
Toch kunnen garnalenvisserijen wel degelijk een verschil maken in duurzaamheid. Maria: “Duurzaam gevangen garnalen krijgen een MSC-keurmerk (Marine Stewardship Council).” Garnalenvisserijen kunnen dit MSC-keurmerk krijgen als ze bijvoorbeeld met wekker kettingen de garnalen proberen te vangen. Met deze kettingen wordt het bodemleven minder beschadigd. Jip: “Een ander duurzaam alternatief is dat er veel meer gekeken wordt naar het getijde en het weer. Als er veel wind landinwaarts staat, kan er besloten worden om niet uit te varen om dieselverbruik te verminderen.” 

Waarom deze opleiding?
De vier studenten zitten op dit moment nog in hun eerste jaar van de opleiding Dier in de Duurzame Samenleving, maar het is voor hen wel heel duidelijk dat deze opleiding voldoet aan hun verwachtingen. Nikki: “Je werkt aan hele vakgerichte opdrachten waar dieren op allerlei manieren een belangrijke rol spelen. Daarnaast is het heel veelzijdig omdat je ook op excursies gaat en veel werkt aan opdrachten voor échte bedrijven.” Jip vult aan: “Je kan na de opleiding zoveel kanten op, je ontdekt hoe veelzijdig dieren zijn voor onze samenleving en hoe je hier verbinding mee kan maken met de omgeving.

Wil je graag betaalbaar in het centrum of op de campus wonen? Dan krijg je al snel te maken met wachttijden en kleine woonruimten. De studentenhuisvesters in Nederland willen daar gezamenlijk wat aan doen. Zij gaan betaalbare studentenwoningen bouwen in jouw stad en houden daarbij rekening met jouw woonwensen. Daarvoor hebben ze wel jouw input nodig. 

Onderzoek 
We doen onderzoek om erachter te komen hoeveel studenten er de komende jaren in jouw stad komen wonen en vooral ook hóe zij willen wonen. Deze kennis wordt gebruikt om voldoende studentenwoningen te bouwen die aan de wensen van studenten voldoen. Dit onderzoek wordt gehouden door de studentenhuisvesters in samenwerking met het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, hogescholen en universiteiten. Als je echt iets wilt betekenen voor de huisvesting voor studenten, doe dan mee aan dit onderzoek. 

Meedoen 
Om mee te doen kun je op de volgende link klikken: www.wonenalsstudent.nl. 

De vragenlijst bestaat uit zo’n 40 vragen en het invullen duurt circa 10 minuten. Je kunt de vragenlijst tot 
22 april invullen via je smartphone, tablet of computer. Jouw antwoorden worden vervolgens anoniem 
verwerkt. 

Hoe blijf ik op de hoogte van de resultaten? 
Na de zomer zullen de resultaten beschikbaar komen op de website.

Problemen waar ‘de mensheid’ tegenaan loopt oplossen met behulp van de natuur en haar natuurlijke processen. Met die insteek zijn studenten van Inholland begonnen aan het tweede deel van het Honoursprogramma. Door multidisciplinair aan de slag te gaan met actuele uitdagingen vanuit het werkveld, ontwikkelen de studenten zich in hun competenties, samenwerking, persoonlijk leiderschap en ondernemerschap. 

Eén van de opdrachtgevers uit het werkveld is Medical Delta, een Zuid-Hollands samenwerkingsverband tussen zorg, wetenschap, overheid en ondernemers. Samen werken zij aan technologische oplossingen voor duurzame zorg, waarbij ‘vergroening’ van de zorg een belangrijk thema is. Zo viel het gynaecologen in het LUMC op dat het gebruik van ‘echogel’ voor de vele echo’s veel afval veroorzaakt. Niet alleen zijn de verpakkingen wegwerpflessen, maar ze zijn zelden helemaal leeg te knijpen. Een soortgelijke uitdaging ligt er rondom contrastmiddel dat in de radiologie wordt gebruikt bij MRI- of CT-scans. Waarbij dit contrastmiddel maar eenmaal gebruikt wordt en ook nog eens via de urine in het (oppervlakte)water terechtkomt. 

Een heel andere vraag kwam van Lydia Fraaije van FRAAi Architecten. Dit architectenbureau probeert zelf zoveel mogelijk gebruik te maken van ‘3,8 miljard jaar Research- & Development-kennis van de natuur’. Tegelijkertijd constateren zij dat er in het algemeen nauwelijks aandacht is voor de integratie van ‘ecosystem services’ in de openbare ruimte. Ecosysteem diensten zijn bijvoorbeeld CO2-opslag, opvang van fijnstof, lucht- en waterzuivering en het versterken van de biodiversiteit. Aan de studenten de vraag wat er vanuit de natuur te leren is over het opzetten én inpassen van zulke systemen.

Houdbaarheid van zorg en planeet
Bij de aftrap van het Honoursprogramma verkennen de studenten een zestal van zulke vraagstukken, om te ontdekken welke hen het meest aanspreekt. Rosa van den Berg, innovatiemanager bij Medical Delta, heeft de opdrachten rond de echogel en de contrastvloeistof ingebracht. Na het presenteren van de opdrachten, pendelt ze tussen de studentengroepjes om verdere informatie te geven en vragen te beantwoorden. “Het lijken ‘kleine’ vragen, maar het gaat om zaken die echt spelen in de zorg”, vertelt ze. ”Er moet iets gebeuren om de houdbaarheid van de zorg én de planeet te verbeteren. We hebben zoveel intellectueel kapitaal in deze regio, onder meer op de universiteiten en hogescholen zoals hier bij Inholland. Ik ben heel blij dat we dat in kunnen zetten door gezamenlijk aan de slag te gaan met dit praktijkonderzoek”.

Eén van de krachten van het Honoursprogramma noemt Rosa van den Berg de interdisciplinaire opzet. Een grote groep studenten neemt deel aan dit programma, van opleidingen uit de domeinen Agri, Food & Life Sciences en Techniek, Ontwerpen en Informatica. Van den Berg: “Die behoefte aan een interdisciplinaire aanpak begon al met het zoeken naar ‘de vraag achter de vraag’. Wij hadden de vraag om een ander ontwerp te maken voor de flessen echogel, met minder verpakkingsmateriaal. Dat is heel specifiek, terwijl de echte oplossing misschien wel ergens anders ligt. Een ingenieur vraagt dan: waarom heb je eigenlijk gel nodig? Kunnen we daar een alternatief voor verzinnen? Ander voorbeeld: bij de introductie van een vergelijkbaar interdisciplinair onderwijstraject mochten studenten van de operatiekamer verpakkingen openmaken van producten die over de datum zijn. Die worden anders weggegooid. Eén van de studenten stelde de scherpe vraag: “waaróm is het eigenlijk over datum?”. Terwijl dat in de zorg iets is ‘dat we nu eenmaal altijd zo doen’. Door vanuit een ander perspectief te kijken, kom je tot andere inzichten, dat werkt echt.”

Teamsen met India
Ondertussen is een andere groep druk in Teams-overleg met Sophie Wisbrun. Wisbrun werkt vanuit India als ‘gids’ voor Xenos. Zij zet zich in om de grote ambitie van Xenos waar te maken om natuurpositief te worden. De opdracht die Xenos heeft neergelegd is dan ook om dit te realiseren voor twee specifieke producten. Wisbrun: “Dit programma sluit daar perfect bij aan, omdat er wordt gewerkt vanuit ‘Biomimicry’. Dit is simpel gezegd het oplossen van menselijke uitdagingen door ideeën en processen vanuit de natuur te gebruiken. Dat is een nieuw gebied voor vrijwel iedereen, het is mooi om te zien hoe enthousiast de studenten daarmee aan de slag gaan. Ze hebben de juiste intenties en stellen de goede vragen. Aan het begin van een reis als deze gaat het in eerste instantie om de energie en die is goed.”

De studenten waar Sophie Wisbrun op doelt zijn onder meer Ids en Richard. Samen met Maximiliaan (student Aeronautical Engineering) en Samuel (student Bouwkunde) kozen ze de opdracht van Xenos uit. Ids, derdejaars student Biotechnologie: ‘Deze opdracht is concreter dan de andere, dat spreekt ons allemaal aan. Vorig jaar in het eerste deel van het Honoursprogramma ging het veel om je eigen persoonlijke ontwikkeling, dit jaar meer om samenwerking. Ik ben heel benieuwd hoe de dynamiek in ons groepje zal zijn. En waar het in mijn opleiding veel over onderzoek gaat, moeten we hier ook kijken naar het verdienmodel.” Richard, derdejaars student Technische Bedrijfskunde, vult aan: "Mij spreekt de procesoptimalisatie het meest aan, zowel van het product zelf als de processen in het bedrijfsleven. Dat lijkt me interessant en verder vind ik deze opdracht gewoon hartstikke leuk.”

Ontwikkeling en plezier
Dat laatste zal Fabian van der Horst als muziek in de oren klinken. Als directeur van het ‘groene’ domein van Hogeschool Inholland mocht hij de studenten die net aan het programma beginnen toespreken. Hij benadrukte precies die combinatie tussen leren, jezelf ontwikkelen en plezier erin hebben:  “De studenten die het Honoursprogramma volgen zijn over het algemeen heel gemotiveerd om méér uit zichzelf te halen, zowel in professioneel als in persoonlijk opzicht. Dat doen ze door wat wij aanbieden binnen het programma, maar zeker ook doordat ze samenwerken met studenten van andere opleidingen én uit verschillende culturen. Daar valt zoveel van te leren, als je werkelijk luistert naar wat de ander je te vertellen heeft.”

Fabian vervolgt: “Ze volgen het Honoursprogramma naast hun reguliere studie, met bijbehorende belasting. Dat kan alleen als je gemotiveerd bent en goede studieresultaten haalt. Nu zitten ze in een levensfase waarin ze meestal nog weinig verantwoordelijkheden hebben maar wel heel veel kansen. Als student realiseer je je dat misschien niet altijd, daarom wil ik hen vooral voorhouden om het programma zeker serieus te nemen maar ook niet te vergeten: heb plezier. Love a lot and learn a lot!”.

Ze is nog druk met de afronding van haar opleiding Food Commerce & Technology bij Hogeschool Inholland Amsterdam, maar nu al heeft Ashley Foekens een indrukwekkende staat van dienst. Het gezondere frikandelbroodje dat zij ontwikkelde tijdens haar stage bij Albert Heijn werd verkozen tot beste product van het jaar. Maar dat is niet alles. In haar laatste studiejaar startte ze tijdens de minor Food Challenge Ondernemen haar eigen bedrijf SANO. Een start-up die ze nog steeds runt samen met klasgenote Swenne Gräfing.

“Voordat ik meedeed aan de minor heb ik nooit de behoefte gevoeld om zelf te ondernemen”, zegt Ashley. “Nu zeggen Swenne en ik elke dag tegen elkaar hoe leuk dit is. Door producten te ontwikkelen en aan te bieden die zowel lekker als goed voor je zijn, helpen we consumenten bij het maken van gezondere voedingskeuzes.”  

Uitdagende stageopdracht bij Albert Heijn
Tijdens haar derde studiejaar liep Ashley stage op de bakkerijafdeling van Albert Heijn. “Ze hadden nog nooit een food-technoloog als stagiair gehad, want de stage was eigenlijk gericht op marketing”, zegt ze grijnzend. “Daardoor kon ik min of meer mijn eigen opdracht bedenken. En ze waren net op zoek naar een beter alternatief voor het frikandelbroodje. In plaats een compleet nieuw en concurrerend product te bedenken – van dat broodje gaan er jaarlijks zo’n 18 miljoen over de toonbank! - heb ik de mogelijkheden onderzocht om het bestaande product gezonder te maken.”

Product van het jaar
Ashley ontwikkelde een aantal smakelijke prototypes en voldeed daarmee ruimschoots aan de oorspronkelijke stageopdracht. “Maar intussen had ik de interesse gewekt van De Graaf Bakeries, de producent van het originele Albert Heijn-frikandelbroodje. Zij boden mij de kans om mijn concept verder te ontwikkelen. Samen hebben we alle lijntesten gedaan en grondstofleveranciers gezocht. Ook besloten we om het broodje vegan te maken. Uiteindelijk ging het broodje in productie en niet veel later werd het gekozen tot beste product van de bakkerijafdeling. Mooier kun je je stage bijna niet afronden!”

Positieve dingen in een potje
In het vierde jaar van de opleiding deden Ashley en klasgenote Swenne mee aan de minor Food Challenge Ondernemen. “De bedoeling is dat je in een half jaar tijd een eigen bedrijf opricht en een innovatief product op de markt brengt. Onze groep studenten uit Delft en Amsterdam bedacht een zoet fruitbeleg voor op brood: 95% écht fruit, bron van vezels en eiwitten, vegan, allergeenvrij en zonder toegevoegde suikers of zoetstoffen. Het ging zo voorspoedig – we verkochten meteen al meer dan 600 potjes – dat Swenne en ik na afloop een doorstart hebben gemaakt. Sinds januari 2022 staat ons bedrijf SANO ingeschreven bij de KvK. Vorig jaar hebben we de receptuur geoptimaliseerd, dit jaar focussen we helemaal op sales. We gaan knallen!"

Nutri-Score 
Ashleys vegan frikandelbroodje krijgt Nutri-Score B op de verpakking, haar SANO-fruitbeleg scoort A. “De Nutri-Score is een in Frankrijk ontwikkeld keurmerk voor levensmiddelen, waarbij A de betere en E de mindere keuze is. Zo zie je in één oogopslag welk product binnen een productgroep gezonder is. De score geeft negatieve punten voor verzadigd vet, suikers en zout, positieve punten voor percentages groente, fruit, peulvruchten, noten, vezels en eiwitten. Laat je nu de ongezonde ingrediënten zoveel mogelijk weg en voeg je eiwit- en vezelrijke ingrediënten toe, dan krijgt je product een beter label.” 

In Frankrijk en België bestaat het al, in Nederland wordt de Nutri-Score waarschijnlijk dit jaar nog officieel ingevoerd. “Het is nog niet geheel in lijn met de Schijf van Vijf en dat maakt het wat verwarrend”, legt Ashley uit. “Aan de andere kant: gezien het groeiende probleem van obesitas en overgewicht in de wereld is meer aandacht voor gezonde voeding, vitaliteit en gezondheid ontzettend belangrijk. Dat maakt de Nutri-Score  best nuttig.”

Bijdragen aan een gezondere maatschappij 
Ashley is ongelooflijk blij met al haar ervaringen. “Tijdens de minor komen alle aspecten van de opleiding aan bod, waardoor je een goed beeld van jezelf krijgt voor de toekomst. En uiteraard ben ik supertrots op ‘mijn’ Albert Heijn-broodje. Maar het allermooiste is dat ik nu een eigen bedrijf heb, waarin ik al mijn creativiteit kwijt kan. Van productontwikkeling tot verkoop, social media en boekhouding, we doen alles zelf. Onze droom is om uiteindelijk een grote locatie met een geautomatiseerde productielijn te hebben. Dan kunnen we grote batches maken en op die manier écht bijdragen aan een gezondere maatschappij.”

Huib is derdejaars student Landscape and Environment Management. Voor zijn stage reisde hij af naar Sri Lanka, een land dat al een lange tijd op zijn bucketlist stond. Jungle, oceaan én bergen: Sri Lanka heeft het allemaal. Door de vriendelijke bevolking voelde Huib zich er al snel thuis. Tijdens zijn stage deed hij onderzoek naar het grootste koraalrif van het eiland, dat is er namelijk slecht aan toe. Terwijl het koraal een belangrijke rol speelt voor de visserij en het toerisme. Om de situatie te verbeteren onderzocht Huib hoe ze de lokale bevolking bewust kunnen maken van de waarde van het koraal. 

Sri Lanka: het paradijs 
Met zijn groene natuur, indrukwekkende tempels en wildlife is Sri Lanka hét paradijs voor de avonturier. Het eiland in Zuid-Azië staat bekend om het mooie weer en de vriendelijke bevolking. Voor Huib was het zes maanden zijn thuis omdat hij er stageliep bij een non-profit organisatie. Maar waarom Sri Lanka? “Ik heb veel gereisd en houd enorm van Azië. Toen ik twee jaar geleden in Azië was wilde ik heel graag Sri Lanka bezoeken. Helaas ging dat toen door corona niet door” vertelt Huib. Toen hij tijdens zijn studie de kans kreeg om naar het buitenland te gaan, greep hij deze zonder twijfel. Via een docent kwam hij in contact met een student die ook stage had gelopen op Sri Lanka. “Haar verhalen waren zo positief dat ik besloot het te gaan doen. Het eiland heeft prachtige natuur en de mensen zijn er ontzettend vriendelijk. Ik voelde me er direct thuis.”

Koraal voor een gezond ecosysteem 
De organisatie waar Huib stageliep heet Environmental Foundation Limited (EFL). Het is een non-profit organisatie die zich bezighoudt met de ecosystemen, het klimaat en de duurzaamheid op het eiland. Een belangrijk onderdeel hiervan is het koraalrif. Huib: “Koraal is heel belangrijk voor een gezond ecosysteem onder water. Zo is een kwart van alle vissen afhankelijk van het koraal. Daarnaast zijn de visserij en toerisme twee belangrijke sectoren voor het eiland.” Levend koraal betekent meer vis voor de visserij én kan meer toeristen aantrekken. “Het zou natuurlijk geweldig zijn voor mensen die willen snorkelen of duiken dat er ook iets moois te zien is.” 

Helaas is het koraal er niet goed aan toe, het is grotendeels dood. Dit komt voornamelijk door een natuurverschijnsel dat ‘El Niño’ heet en ervoor zorgt dat het zeewater sterk opwarmt. In 2016 was de meest destructieve keer, wat ervoor zorgde dat het koraal op Sri Lanka verbleekte en doodging. Maar naast dit natuurverschijnsel is de manier waarop er gevist wordt, de grootste oorzaak. “Vissers gooien bijvoorbeeld hun netten op de bodem van de oceaan en gaan dan varen. Ze nemen dan alles met zich mee. En je hebt zelfs nog dynamietvisserij. Dan gooien ze gewoon een staaf dynamiet in het water. Alle vissen gaan dan dood en komen naar boven. Dat is heel makkelijk vissen maar verpest het hele ecosysteem” legt Huib uit.

Bewustwording van de lokale bevolking 
Om de staat van het koraal te verbeteren onderzocht Huib hoe ze de lokale bevolking bewuster kunnen maken van de waarde van het koraal. Met focus op de mensen die er het meest afhankelijk van zijn: vissers en ondernemers in toerisme. “Het bleek dat deze mensen nauwelijks weten hoe belangrijk het koraal eigenlijk is en wat zich allemaal afspeelt onder water.” Om hen hier bewuster van te maken organiseerde Huib samen met zijn collega's verschillende activiteiten. Zo maakten ze informatieve posters voor scholen over beschermde schildpadsoorten en wat vissers beter wel en niet kunnen doen. Ook plaatsen ze informatieve borden op de plekken waar de vissersboten vertrekken. Voor overheidsmedewerkers, lokale vissers en eigenaren van bijvoorbeeld kitescholen en restaurants organiseerden ze milieuworkshops. De deelnemers kregen les van professoren over het milieu en de ecosystemen op het eiland.  

Duiken met een marine professor 
Een van de tofste dingen tijdens zijn stage vond Huib het duiken samen met een marine professor. “In eerste instantie zou ik onderzoek doen naar de huidige staat van het koraal. Uiteindelijk werd hier een marine professor voor ingehuurd, maar ik mocht alsnog mee met het duiken!” Onder water werd een meetlint neergelegd en op verschillende punten langs dat lint gefilmd. Zo werd gemeten uit hoeveel procent levend koraal, steen en zand de bodem bestond. Huib: “Ze hadden in april al een meting gedaan en dan tijdens mijn stage in december. En het goede nieuws is dat het levend koraal is toegenomen in die periode! Wat erg bijzonder is, omdat dit een vrij korte tijd is voor het koraal om te herstellen.” 

Het ultieme doel van zijn onderzoek: een positieve houding van de lokale bevolking tegenover het koraal. “We willen vooral dat ze het belang van het koraal inzien en samen zorgen voor een gezond ecosysteem. Er zijn natuurlijk wel overheidsinstanties die het gebied beschermen, maar we willen dat de bevolking het eigenlijk zelf gaat managen. Dat zou echt een wereld van verschil maken.” 

Waarom deze opleiding? 
Huib zit inmiddels in het derde jaar van de opleiding Landscapeg and Environment Management. Waarom hij voor deze opleiding heeft gekozen? “Ik houd heel erg van natuur en ik vind het belangrijk dat daar goed mee omgegaan wordt. Je leert tijdens deze studie heel veel over de wereld, hoe dingen werken en hoe je met mensen om moet gaan. En als je het zo bekijkt: met deze studie kun je jouw steentje bijdragen aan een beter klimaat. Want klimaat is nu natuurlijk ‘trendy’, maar het is wel écht belangrijk.” 

Uiteindelijk wil Huib de komende jaren rondreizen en meewerken aan milieuprojecten, zoals hij met zijn stage ook gedaan heeft. 

De uitslag van de tussentijdse verkiezingen is bekend van de personeelsgeleding van de deelraad AVAG en de studentgeledingen van de deelraden Agri, Food & Life Sciences en Gezondheid, Sport & Welzijn.

De verkiezingscommissie heeft de uitslag vastgesteld volgens artikel 17 van het MR-reglement. De volgende kandidaten zijn gekozen:

Deelraad Agri, Food & Life Sciences 
Valentijn Eleveld
Isabel Fletcher                                                                                

Deelraad AVAG
Mireille Boink
Astrid Vereecken-Schoo                                                            

Deelraad Gezondheid, Sport en Welzijn
Priscilla Wijnruit

Kandidaten, die op dit moment niet gekozen zijn, blijven kandidaat voor een eventueel volgende tussentijdse vacature. De zittingstermijn van de nieuwgekozen leden loopt tot 1 maart 2025.

De volledige uitslag van de verkiezingen vind je hier. Tegen deze uitslag kan binnen zeven dagen na de publicatie schriftelijk en gemotiveerd bezwaar worden aangetekend bij het College van Bestuur (MR-reglement , artikel 18.1).

Gedurende twintig weken werkten studenten van de groene opleidingen van Hogeschool Inholland aan duurzaamheidsvraagstukken voor nationale en internationale bedrijven, onderwijsinstellingen en gemeentes. Van het ontwikkelen van plantaardige yoghurt van veldbonen en het verduurzamen van de tuinbouwsector in Marokko, tot het ontwerpen van een duurzame stadsboerderij en voortgezet onderwijs in vertical farms. Studenten laten werken aan duurzame oplossingen voor échte maatschappelijke vraagstukken: een win-win-situatie.  

“Onze studenten zijn van een bevlogen generatie die wil werken aan innovatieve ideeën en praktische oplossingen. In de Green Juniors projecten hebben ze de tijd om met een frisse blik naar multidisciplinaire vraagstukken te kijken die bij organisaties vaak niet aan bod komen. Daarmee doen de studenten waardevolle praktijkervaring op, leren ze van de experts die hen begeleiden en bouwen ze aan hun netwerk. Een mooie win-win dus”, aldus docent Frank van der Helm. 

Plantaardige yoghurt van veldbonen
Plantaardige vervangers voor dierlijke producten worden veelal gemaakt van soja. Deze wordt geïmporteerd vanuit verre landen, niet erg duurzaam dus. Om plantaardige producten te verduurzamen, doet een consortium van werkveld en onderwijs in het project Bean me up! onderzoek naar de mogelijkheden van het gebruiken van lokaal geteelde veldbonen. De veldboon is vanwege het hoge eiwitgehalte en duurzaamheid erg geschikt, alleen maakt een ongewenste bijsmaak het gebruik voor voedingsproducten nu nog lastig. Food Commerce & Technology studenten Joppe van Baar en Sam Hanou gingen de uitdaging aan om een fermentatieproces te ontwikkelen waarbij de off-taste van de veldboon wordt geneutraliseerd. En met succes! “Heel knap hoe de studenten hebben gespeeld met veldbonenmelk en enzymen om de suikers vrij te spelen die nodig zijn voor fermentatie tot yoghurt” aldus lector Feike van der Leij. Uiteindelijk hebben de studenten sensorische testen kunnen doen met hun yoghurt, tijdens de Dag van het Onderwijs & Onderzoek. Als klap op de vuurpijl werd hun project beloond met de FICA juryprijs tijdens het FICA Winter Event. 

Verduurzaming tuinbouw in Marokko 
In opdracht van Learning Community Greenport Horti Campus en als onderdeel van Groenpact versnellingsprogramma Internationalisering, gingen een groep Tuinbouw & Agribusiness studenten aan de slag met het verduurzamen van de tuinbouw in Marokko. Op dit moment wordt daar namelijk 100 liter water verbruikt voor het verbouwen van 1 kilo tomaten. En dat kan, met de juiste kennis en technieken, veel duurzamer vertelt student Justin Middelburg. “Op dit moment wordt er in Marokko nog in de grond geteeld. Maar in de kas kun je het klimaat beter besturen en water circuleren. Daar heb je maar 5 liter water nodig voor 1 kilo tomaten.” Op dit moment kampt het land met een watertekort, dus een innovatie als deze zou hier echt verschil in kunnen maken.  

Om bij te kunnen dragen aan deze verduurzaming deden de studenten verkennend onderzoek naar de scholingsmogelijkheden voor tuinbouwstudenten en –professionals in Marokko. De studenten reisden af naar Agadir om onder andere een bezoek te brengen aan de University of IAV Hassan II. Daar gingen ze in gesprek met tuinbouwstudenten over hun curriculum en mogelijkheden om dit innovatiever te maken. De studenten bezochten ook tuinbouwbedrijven en zagen met eigen ogen hoe de teelt daar nu gaat. “Het is altijd een eye opener om te zien hoe de sector in andere landen is. Het brengt ook weer mooie kansen met zich mee voor de Nederlandse tuinbouwsector”, aldus student Bas van Dijk. Want een samenwerking tussen de Nederlandse en Marokkaanse tuinbouwsector is voor beide landen een interessante kans. “In Marokko kun je in hele andere seizoenen telen dan in Nederland. Hier ligt in de winter de tomatenproductie stil, zeker nu de energieprijzen zo hoog zijn. In Marokko ligt die teelt dan weer stil in de zomer vanwege de hitte. Door samen te werken kan er het hele jaar rond geteeld worden.” En dat is niet alleen financieel aantrekkelijk, maar ook duurzamer. “In Nederland pompen we heel veel energie onze kassen in, in landen als Marokko hoeft dat niet.”  

Tijdens hun bezoek aan Agadir werd op het terrein van de universiteit de eerste glazen kas geopend. Deze zal gebruikt worden voor onderzoek, onderwijs en training. Een mooie eerste stap in de richting van een duurzame sector! 

Stadsboerderij 2.0 voor gemeente Haarlem 
In opdracht van Natuur en Milieu Educatie (NWE) van de gemeente Haarlem gingen Landscape and Environment Management studenten aan de slag met het ontwerpen van de Stadsboerderij Schotertuin 2.0 in het Schoterbos. Ze werkten samen met Bouwkunde studenten van Inholland om tot een integraal ontwerp te komen. Duurzaamheid, ecologie, habitateisen voor dieren en educatie stonden in het ontwerpproces centraal. “Omdat het Schoterbos een waterrijke omgeving is met veel flora en fauna, hebben we bijvoorbeeld natuurvriendelijke oevers in het ontwerp verwerkt. Die maken de overgang van land naar het water makkelijker voor dieren. Ook hebben we een wadi ontworpen, deze kan water opvangen én speelt een belangrijke rol voor amfibieën” vertelt student Simon van den Bos. Naast de natuurlijke dieren die voorkomen in het gebied, zullen er schapen, geiten, varkens, kippen en ezels gehouden worden op de boerderij. Ook hiervoor ontwierpen de studenten verblijven die voldoen aan de habitatseisen van de dieren. “Verder vroeg de gemeente ons om na te denken over de mogelijkheden voor educatie op de Stadboerderij 2.0. Door bijvoorbeeld een steiger te plaatsen in de natuurvriendelijke oever kunnen kinderen met schepnetjes vissen naar onderwaterdieren” legt student Max Püttman uit.  

Voortgezet onderwijs in vertical farms  
De projecten werden feestelijk afgesloten tijdens het Green Juniors Film Festival in Delft. De studenten maakten een film over hun project en deze werd getoond aan opdrachtgevers, docenten, studenten en een vakjury. De jury nomineerde de drie beste films. Uiteindelijk was de eer aan juryvoorzitter Vincent Hodde van het Eye Filmmuseum om Het Groene Kalf uit te reiken aan de winnende groep. De prijs ging naar studenten die een vertical farm realiseerden in de TechTuin van het Damstede Technasium. In deze kassen kunnen de leerlingen kennismaken met de tuinbouwsector en de technieken achter het verbouwen van gezond en duurzaam eten. Hiervoor ontwikkelden de studenten ook lesmateriaal. “We zijn erg blij met het resultaat van dit project. Op deze manier maken onze leerlingen kennis met de technologieën die voor toekomstige en innovatieve voedselproductie gebruikt worden”, complimenteert opdrachtgever Iris Weyer hen. De groep ging niet alleen naar huis met Het Groene Kalf, maar werd ook beloond met een mooie geldprijs! 

Voor de personeelsgeleding van AVAG én de studentgeledingen van Agri, Food & Life Sciences (AFL) en Gezondheid, Sport & Welzijn (GSW) zijn vandaag de verkiezingen van start gegaan. Ga naar de verkiezingspagina om te stemmen.

Vrijdag 17 februari aanstaande om 17.00 uur eindigen de verkiezingen. Tot die tijd mogen alle medewerkers van AVAG één stem uitbrengen op de kandidaat van hun voorkeur voor de personeelsgeleding van de deelraad. Externe medewerkers mogen helaas niet stemmen.

Studenten van de domeinen AFL en GSW mogen één stem uitbrengen op een medestudent voor de studentgeleding van de deelraad. Voor de overige geledingen van de deelraden vinden geen verkiezingen plaats.

Deelraad? Wat is dat?
In de deelraad praten medewerkers samen met studenten mee over onderwerpen die belangrijk zijn voor werk en studie binnen het domein en de vestiging. Op deze wijze worden jouw belangen behartigd. Medezeggenschap geeft de kandidaat de kans om als verbinding te fungeren tussen de directeur en de organisatie. De deelraad overlegt regelmatig met de directeur over onderwijs, organisatie en financiën.

De zittingstermijn loopt af op 1 maart 2025

De uitslag wordt op maandag 20 februari 2023 door de verkiezingscommissie vastgesteld en daarna zo spoedig mogelijk via IRIS bekendgemaakt.

Nu stemmen? Ga naar de verkiezingspagina om te stemmen. 

‘De kers op de taart voor mijn eigen studie’. Met die omschrijving vat Whitney kernachtig samen wat het honoursprogramma bij Hogeschool Inholland voor haar betekend heeft. Eind 2022 ontving zij, net als zes andere studenten, het certificaat voor het succesvol afronden van het programma waarin onder meer persoonlijke ontwikkeling, leiderschap, ondernemerschap en communicatie centraal staan.

De officiële naam is het TOI-AFL honoursprogramma. Bestemd voor gemotiveerde, talentvolle studenten van de domeinen Agri, Food & Lifesciences en Techniek, Ontwerpen en Informatica op alle Inholland-locaties. Het volledig Engelstalige programma vraagt best wat van studenten, zo vertelde Richard Oerlemans, directeur Domein Techniek, Ontwerpen & Informatie, bij de uitreiking van de certificaten. ‘Ondanks alle uitdagingen, zeker in coronatijd, hadden jullie het lef om dit programma aan te gaan. Jullie hebben jezelf daarmee uitgedaagd en hopelijk ervaren dat je gegroeid bent. Als ik kijk naar jullie resultaten en luister naar de betrokken docent-coaches, hebben jullie veel over jezelf geleerd en gezamenlijk méér bereikt dan je in je eentje had gekund. We zijn met een grotere groep begonnen, maar niet iedereen heeft het programma tot het einde kunnen volbrengen. Dat mogen jullie zien als een groot compliment aan jezelf: jullie hebben het gehááld!’. 

Hondenspiegel
Tijdens het programma gingen de studenten onder meer op bootcamp in de Ardennen. ‘De nachtmerrie van elke student’, aldus een van de deelnemers. Ook stond er een ‘hondentraining’ op het programma, waarbij honden door hun gedrag de studenten een spiegel voorhielden – en andersom. Met de hond moest een parcours worden afgelegd en daar waar de ene hond sturing nodig had, wilde de andere hond juist zelf bepalend zijn. Angela, student Business IT en Management: ‘Dat vraagt voor jou als begeleider om een andere leiderschapsstijl en om ander gedrag om met succes tot het einde te komen. Het was heel leerzaam om te ervaren en om op te reflecteren.’ 

Voor een andere opdracht moest er, met studenten uit andere landen en van verschillende opleidingen, worden gewerkt aan een ‘societal challenge’. Programmaleider Cees-Jeroen Bes: ‘In dit honoursprogramma gaat het eigenlijk om drie dingen: het beste uit jezelf halen, functioneren binnen een groep en je verbinden aan ‘de wereld’, dus het grotere geheel waar je onderdeel van uitmaakt. Dat alles komt in dit programma samen in het vraagstuk hoe je in een ruraal gebied, in het geval van onze opdracht in Tanzania, kunt zorgen voor een schoonwatervoorziening. Daar komen aspecten als geologie en financiën aan bod, maar ook de impact op de lokale gemeenschap. En dat alles dus in samenwerking met mensen met allemaal een andere achtergrond en vakgebied.’

Culturele communicatie
‘Met deze studierichting kom je in de toekomt al snel in een internationale setting te werken, dan loop je onherroepelijk tegen culturele verschillen aan. Hoe ga je daarmee om en vind je samen een weg om verder te gaan?’ Whitney (student Business IT en Management): ‘Wat we leerden over gesprekstechnieken, onder meer in de masterclasses, konden we meteen toepassen in het project. Communiceren doen we allemaal, maar hoe zet je het effectief in? Japanners bijvoorbeeld zijn over het algemeen netjes en afwachtend in hun communicatie, terwijl Nederlanders heel direct zijn. Als je echt wilt samenwerken, is het wel goed om je daar bewust van te zijn en ook mee om te kunnen gaan.’ 

Naast het ervaren ‘in de praktijk’ kregen de deelnemende studenten aan de hand van theoretische modellen, zoals de persoonlijkheidstype-test MBTI, meer inzicht in zichzelf. Veel van de deelnemende studenten bleken introvert te zijn. Giorgio, student Informatica: ‘Iemands persoonlijkheid is niet ‘goed of slecht’. Maar als je inzicht hebt in je eigen persoonlijkheid, weet je ook hoe je daar mee om kunt gaan. Probeer je jezelf te veranderen, negeer je wie je zelf bent, of probeer je het in je voordeel te gebruiken?’. 

Complimenten
Bij de afronding van het programma, kregen de studenten de kans om voor alle andere deelnemers een compliment op te schrijven. Dat leverde prachtige waarnemingen op. Zo was er Enriquillo, student Chemie, die onder meer om uit zijn comfortzone te komen ‘ja’ zei op de vraag of hij op onder meer posters het ‘gezicht’ van het honoursprogramma wilde zijn. Nu kreeg hij onder meer dit te horen: ‘I love your development and how you are more in the foreground now.’ Een ander las terug dat hij in het bezit was van ‘all the qualities of a great leader’ en weer een ander: ‘you have a great intuition and are always very supportive’. Zowel de studenten als de begeleidende coaches waren het er over eens dat iedereen een enorme stap had gemaakt in haar of zijn persoonlijke ontwikkeling.  

Het slotwoord is voor Whitney, die het met de kers op de taart ook al zo mooi zei: ‘Ik heb heel erg veel geleerd in dit programma en dat zal ik de rest van mijn leven met mij meenemen. Ik zou andere studenten ook zeker aan willen raden om zich in dit programma te verdiepen!’.

Maar liefst zes nieuwe ondernemingen heeft het dit jaar opgeleverd, de interne minor van de vierdejaarsstudenten Food Commerce and Technology (FCT) in Delft en Amsterdam. Ze ontwikkelden stuk voor stuk nieuwe, innovatieve producten. De Dipjesfabriek ontwikkelde een vegan en cleanlabel groentespread. Watever bedacht waterkefir, dat is een gefermenteerde frisdrank op basis van water, citroen en vijg. De Koffiebakkers verwerken de reststroom van koffie in een tartelette. Wasty becomes Tasty bedacht een pompoenbonbon, Friturum ontwikkelde de Frizwamdel en Veggie Fry introduceerde een groentebitterbal die ook nog vegan is.

Alle facetten uit de voorgaande studiejaren komen bij elkaar in deze minor. Student Nathalie Duif is als marketingdirecteur betrokken bij Veggie Fry, de groentebitterbal. Nathalie: “Je kijkt met jouw groep naar markt- en productkansen, er wordt van je verwacht dat je ondernemend bent en je doet de marketing, communicatie en sales van jouw product. Maar ook techniek, productie, verpakking, innovatie en productontwikkeling zijn belangrijk. Studenten zoeken zelf investeerders en verkoopkanalen. Dat je dit tijdens je opleiding kunt doen is heel leuk en uitdagend!.”

Docent en projectleider Marinka Gelevert: “Deze opleiding gaat over alles rondom voeding. Het bedenken en verbeteren van producten, maar ook onderzoeken​, ontwikkelen​, produceren en​ de voedselkwaliteit worden belicht. Daarbij kijken we ook naar duurzaamheid, gezondheid en maatschappelijke ontwikkelingen.” Marinka weet waar zij over praat, ze werkte ruim twintig jaar in verschillende functies bij Unilever voordat ze anderhalf jaar geleden overstapte naar Inholland. Daarvoor studeerde ze Levensmiddelentechnologie, een voorloper van FCT.

Regisseur van je eigen opleiding
Marinka: “FCT is een brede opleiding voor iedereen die geïnteresseerd is in voeding. Je wordt breed opgeleid; van voedingstechnologie tot marketing. We zeggen altijd: je bent regisseur van je eigen opleiding! Je ontdekt zelf op welk terrein in de voedingssector jouw interesse ligt en in welke richting jij je wilt specialiseren. En dan kun je na deze opleiding veel kanten op.”

De studenten kunnen, als ze dat willen, tijdens hun opleiding ook meewerken aan grote gesubsidieerde onderzoeken. Marinka: “We doen bijvoorbeeld onderzoek naar ondervoeding bij thuiswonende ouderen. Tijdens de opleiding worden voedingsconcepten bedacht die tekorten in voeding van deze ouderen aanvullen. Ook doen we onderzoek naar veldbonen als vervanger van sojabonen. Veldbonen worden in tegenstelling tot sojabonen in Nederland geteeld, waardoor het gebruik veel duurzamer is.”

Transitie naar plantaardige voeding
Inholland merkt dat veel jongeren geïnteresseerd zijn in voeding. Marinka: “Denk aan voeding en sport of intoleranties die veel voorkomen, zoals voor gluten of lactose. Anderen zijn geïnteresseerd in de transitie van dierlijke naar plantaardige voeding. Omdat de studenten zelf bepalen waar ze stage lopen - in Nederland of in het buitenland - kunnen zij de invulling van hun opleiding ook zelf sturen. Veel studenten hebben dan ook al een baan als ze afstuderen.”

FCT is een kleine, persoonlijke opleiding. Docenten, studenten en medewerkers kennen elkaar bij naam. Studenten volgen de opleiding op locatie Delft of in Amsterdam. Nathalie: “Ik ben heel blij met de huiselijke sfeer op deze opleiding. Omdat het niet te groot is, ken je veel mensen en is er veel persoonlijke aandacht. Iedereen heeft een eigen coach of mentor, waardoor je goed wordt begeleid. Ik vind mijn medestudenten creatief, open en vrolijk. Dat merkte ik al toen ik vier jaar geleden hier ging proefstuderen. Dat is echt een goede manier om de sfeer van de opleiding te proeven.”

Studenten FCT stromen uit in verschillende richtingen. Marinka: “Je kunt met deze opleiding bijvoorbeeld kwaliteitsmanager worden. Dan houd je je bezig met kwaliteit en voedselveiligheid. Maar je kunt ook productontwikkelaar worden. Dan ontwikkel je recepturen en producten die uiteindelijk in fabrieken geproduceerd gaan worden. Marktonderzoek, smaaktesten en consumentengedrag zijn hierbij een belangrijk uitgangspunt. En bij food engineering gaat het over het productieproces. Maar er zijn ook mensen die in een marketingfunctie terechtkomen, accountmanager worden of een eigen onderneming opzetten. De baankansen zijn dus net zo breed als de opleiding zelf. We hebben veel connecties met het bedrijfsleven, bijvoorbeeld voor gastcolleges maar ook voor opdrachten. Zo onderhouden we een nauwe band met het werkveld.”

Als student Chemie draag je bij aan een betere wereld; belangrijke ontwikkelingen als de energietransitie kunnen niet zonder chemici. De studenten die bij dit project zijn betrokken, doen mee aan een van de talentprogramma’s van ChemistryNL op het gebied van analytische chemie (COAST) of procestechnologie (ISPT). De komende periode gaan zij in tien gemengde teams aan de slag. Ze krijgen hierbij ondersteuning van Stichting C3, het centrum voor jongerencommunicatie in de chemie. De teams presenteren eind maart tijdens de grote finale hun uitgewerkte plannen.

Bink Hugtenburg is een van die studenten. Hij studeert Chemie bij Hogeschool Inholland en zit in zijn tweede jaar. “Ik vind chemie leuk omdat je het antwoord op veel vragen niet hoeft te weten, maar gewoon zelf kunt achterhalen. Ben je bijvoorbeeld nieuwsgierig hoe de eiwitten in ons lichaam eruitzien en hoe ze samenwerken met andere moleculen? Dat kun je zelf onderzoeken”, vertelt hij. Voor zijn medestudent Wirasha Padarath – ook tweedejaars bij Inholland – was de interessante theorie een belangrijke drijfveer: “Chemie is uitdagend. Ik vind biologie ook interessant, maar chemie sprak me toch meer aan. Ik kan bijvoorbeeld concreet bezig zijn met de vraag hoe we op een duurzame manier aan energie voor onze samenleving kunnen komen.”

Een betere wereld
Anass Znabet kwam zes jaar geleden bij Inholland binnen als docent chemie en is inmiddels teamleider. Bink en Wirasha zijn twee van zijn studenten. Waarom deze actie? Anass: “We hebben in Nederland met elkaar afgesproken dat we in 2050 CO₂-neutraal willen zijn. Dat betekent dat we verschillende doelen moeten bereiken. Daar hebben we mensen voor nodig. Young professionals die het werk uitvoeren maar vooral ook nieuwe technologieën op het gebied van energie en duurzaamheid ontwikkelen. Want met de huidige gaan we de SDG’s niet halen. We hebben dus meer chemici nodig, maar we zien juist dat er zich landelijk steeds minder studenten voor deze studie aanmelden. Daarom willen we jongeren vertellen dat zij met een studie Chemie kunnen bijdragen aan een betere wereld.”

Docent als inspirator
“We hebben eerst gekeken of die daling aan ons ligt”, vervolgt Anass. “Brengen we de opleiding wel op de juiste manier onder de aandacht? Daar is geen eenvoudig antwoord op te geven, daarom hebben we het de studenten zelf gevraagd. De meeste chemiestudenten hebben gekozen voor deze opleiding vanwege hun interesse in scheikunde. Dus wilden we weten: vanwaar die interesse voor scheikunde? Wat we dan vaak horen, is dat de docent van de middelbare school heel bepalend is. Als die inspireert en leuk kan vertellen, ben je eerder geneigd om voor scheikunde te kiezen dan wanneer er een stereotiepe verstrooide kalende man met een bril en een witte jas voor de klas staat. Dat spreekt minder tot de verbeelding. Het is een factor waar wij niet zoveel invloed op hebben, maar we kunnen de scheikundedocenten wel duidelijk maken hoe belangrijk hun rol is. En datzelfde geldt voor ouders.”

Dezelfde idealen
Samen met andere hogescholen en universiteiten onderzoekt Hogeschool Inholland nu dus hoe scholieren enthousiast kunnen worden gemaakt voor chemie. Anass: “Dat hebben we gevraagd aan de studenten van de talentprogramma’s. Zij staan dichter bij de groep die we willen bereiken. Dat zijn generatiegenoten met dezelfde idealen. De deelnemende studenten kunnen helemaal los gaan, er zijn geen voorwaarden. Als er maar antwoord komt op die ene vraag: hoe maken we jonge mensen warm voor ons vak? Ieder groepje heeft een specifiek onderwerp mee gekregen waarop ze zich kunnen focussen.”

Bink: “Onze groep heeft als onderwerp ‘schoon drinkwater’ gekregen, één van de SDG’s die in 2030 gerealiseerd moeten zijn. We zijn van plan om een leuke presentatie hierover te maken voor middelbare scholieren. Wat kunnen wij als chemici hierin betekenen? Het is de bedoeling om hen een positieve beleving te geven, zodat ze zien dat ze met deze studie kunnen bijdragen aan een oplossing voor de grote problemen van de wereld. We zetten om te beginnen een enquête uit onder onze doelgroep en maken aan de hand van de uitkomsten een plan.”

Nieuwe oplossingen
Anass: “Het is mooi om te zien dat wanneer studenten samen komen, ze tot nieuwe oplossingen komen. In maart zullen alle groepen hun idee pitchen. Er is duizend euro beschikbaar voor het beste idee. Dat is een mooie drijfveer natuurlijk! Maar het gaat ons er vooral om dat wij zowel hbo- als wo-studenten nodig hebben om die SDG’s te bereiken en de energietransitie voor elkaar te krijgen. Het imago van chemie moet veranderen. Het gaat namelijk niet alleen over vervuilende fossiele brandstoffen, maar ook over waterstof en zonnepanelen. Chemie is hartstikke groen. Dat moeten we van de daken gaan schreeuwen.”

De effecten van klimaatverandering zijn actueler dan ooit, zeker ook voor agrarische ondernemers. Vorig jaar kregen Brabantse boeren al vroeg in mei een sproeiverbod vanwege de droogte. In maart moesten fruittelers hun bomen beschermen tegen de vorst, die door het recordzonnige lenteweer al in bloei stonden. Het hoge waterpeil en de wateroverlast in het rivierengebied (januari 2023) lijkt ook een gevolg van de klimaatverandering. “Agrarische ondernemers reageren veelal ad hoc op effecten van klimaatverandering. Maar door je eerder en beter voor te bereiden, kun je als agrarisch ondernemer de gevolgen omzetten in kansen.”  

Aan het woord is Gerry Kouwenhoven, domeinoverstijgend associate lector van de vakgebieden Agri, Food & Life Sciences (AFL) en Business, Finance & Law (BFL) én projectleider van het nieuwe onderzoeksproject Van crisismanagement naar risicomanagement in de agrarische sector.  

Klimaatverandering leidt tot een toename van weersextremen: hogere temperaturen, toename van buien en langere droge perioden. Voor agrarische ondernemers betekent dit meer risico's met name door verdroging, hitte, vernatting en verzilting. Gerry: “We zien bij agrarisch ondernemers veel veerkracht, ze gaan goed met huidige veranderingen om. Maar extreme weersomstandigheden gaan in de toekomst vaker voorkomen. Hoe krijg je daar als ondernemer goed zicht op? En hoe ga je daar voor de lange termijn op handelen? Daar gaan we gebiedsgericht onderzoek naar doen.” 

Expertises bundelen op ‘wicked problem’ 
Gerry doet dit uiteraard niet alleen: “We brengen veel expertises bij elkaar om zo het complexe probleem van klimaatverandering zo goed mogelijk te kunnen aanvliegen.” In het project werkt het ‘groene’ domein AFL en het ‘grijze’ domein BFL samen met de lectoraten van HAS green academy, Van Hall Larenstein en Aeres Hogeschool, en met de experts van NHL Stenden op het gebied van serious gaming, met adviesbureau Delphy, Waterschap Aa en Maas en Proefbedrijf Randwijk BV. Bovendien is er samenwerking met agrarisch ondernemers, mbo’s, publieke organisaties en praktijkorganisaties. 

Vroeger voorjaar gesignaleerd 
Het consortium gaat onder meer risico’s van klimaatverandering bij fruitteelt in de Betuwe onder de loep nemen. Guido van Veldhoven, teler in appels en peren, heeft daar zijn onderneming. Hij signaleert dat de bloei verschuift naar eerder in het seizoen. “De laatste jaren start het voorjaar vroeger. Maar is dat erg? Het levert mij geen productieverlies op, omdat ik mijn producten verspreid aanbiedt. Maar het betekent wel dat we eerder moeten beschermen tegen nachtvorst, eerder moeten spuiten tegen insecten en eerder het land op moeten met machines. Je moet er wel op reageren, zoals investeren in een goed drainagesysteem dat het water snel afvoert. Zo kun je bij heel natte grond – wat er vaak vroeg in het jaar is - toch met zware machines het land op.” 

Water bufferen en onderzoek naar niet-inheemse insecten 
Guido runt sinds 2003 het bedrijf met zijn ouders, dat hij in 2016 van hen overnam. Naast het drainagesysteem neemt hij op bedrijfsniveau meer maatregelen om de kwaliteit van zijn fruit hoog te kunnen houden. Ook op gebiedsniveau ziet hij mogelijkheden voor aanpassing aan het klimaat. “Hier in het rivierengebied is het beleid nu: water afvoeren, geen natte voeten krijgen. Maar om ons fruit bij extreme hitte tegen zonnebrandschade te beschermen, komen we soms water te kort om te sproeien. De beleidsmakers zouden dit waterrijke gebied beter kunnen benutten en het water bufferen voor drogere tijden.” 

Ook de komst van niet-inheemse insecten is een gevolg van klimaatverandering. Guido: “Je ziet steeds meer insecten uit Zuid-Europa oprukken naar Nederland door het warmere weer, zoals een bepaald type wants en de suzuki-vlieg (bij zacht fruit). Wat komt er nog meer? Wanneer komen ze? En hoe moet je ze bestrijden? Onderzoek en advies – liefst vanuit mijn eigen netwerk – over die veranderingen zou voor mij waardevol zijn.” 

Kruisbestuiving tussen domeinen en opleidingen 
Dit praktijkgerichte onderzoek levert nieuwe relevante kennis op. Zowel voor onderzoeksdoeleinden als input voor het (groene) onderwijs. “Binnen de opleidingen Finance & Accountancy doen we al veel met risicomanagement", vertelt Gerry. "Daarmee breng je op een gestructureerde manier risico's in kaart om ze beter te kunnen beheersen. Dat kan het ook binnen de opleidingen Tuinbouw & Agribusiness, Dier in de Duurzame Samenleving en Landscape & Environment Management  van waarde zijn. We willen binnen dit project daarom leermaterialen ontwikkelen gericht op de agrarische sector zodat ook studenten binnen AFL toekomstbestendig leren over risicomanagement.” 

Studenten doen onderzoek 
Studenten krijgen ook een rol binnen dit onderzoeksproject. Gerry: “We willen studenten transdisciplinair, dus over verschillende opleidingen heen, laten samenwerken. Dit project vraagt om een soort labsetting waarin onderzoekers en studenten met elkaar én met het bedrijfsleven kunnen samenwerken.” 

Emma van der Pijl, derdejaarsstudent Dier en Veehouderij (nu Dier in de Duurzame Samenleving), mocht al een verkennend onderzoek uitvoeren. “Binnen het gebied De Hoeksche Waard heb ik gekeken hoe melkveehouders reageren op klimaatverandering en wat de risico’s en kansen zijn. Het is interessant om gesprekken met de boeren te voeren en mijn bevindingen in een onderzoeksadvies te verwerken. Het proces van mijn onderzoek – wat er wel en niet goed ging – levert inzichten op die in het grotere project kunnen worden meegenomen.” 

Meer weten? 
Het onderzoeksproject Van crisismanagement naar risicomanagement in de agrarische sector is deze week gestart en heeft een looptijd van twee jaar. Wil je meer weten of mee werken? Neem contact op met Gerry Kouwenhoven.  

De groeiende wereldbevolking en toenemende welvaart maken dat we steeds slimmer om moeten gaan met wat we hebben. Innovatie binnen de foodsector is dan ook essentieel. Want hoe produceren we voedsel dat behalve makkelijk en lekker ook gezond(er) en duurzaam is? Rond dat thema bedenken studenten Food Commerce & Technology van Hogeschool Inholland Amsterdam/Delft vernieuwende foodconcepten die ze daadwerkelijk op de markt brengen. Ze worden daarin begeleid door professionals uit de voedings- en creatieve industrie. 

Neem nu de Pombon, een chocoladebonbon met een pompoenvulling van ‘buitenbeentjes’: voedsel dat anders als veevoer dient, omdat vorm of kleur niet voldoet aan de eisen van de consument. Hiermee hopen de studenten niet alleen een goed verkoopbaar nieuw product te hebben bedacht, maar willen ze consumenten ook inspireren en bewust maken van voedselverspilling.  

Van foodconcept naar start-up 
“In de minor Challenge Ondernemen dagen we onze vierdejaarsstudenten uit om met een innovatieve en commerciële blik naar voeding te kijken en tegelijkertijd na te denken over afvalreductie en het voorkomen van nieuwe reststromen”, legt Annemiek Hollander uit, docent bij Inholland en coördinator van de minor. Een opdracht resulteert in echte producten of diensten. In teams ontwikkelen studenten een product, starten een eigen onderneming en zetten hun product in de markt. De studenten leren hoe ze de productie kunnen opschalen, gaan op zoek naar investeerders en productiemogelijkheden en bedenken zelf hoe ze hun product of dienst aan de man kunnen brengen. Zo doorlopen ze alle productiestappen van een echt bedrijf, wat al vier jaar leidt tot creatieve productvernieuwingen.   

Snacks van de toekomst 
Team Friturum bedacht bijvoorbeeld de ‘frizwamdel’, een frikandel van oesterzwammen (vegetarisch) die op koffiedik (een reststroom) worden gekweekt. “We wilden een duurzaam product creëren en mensen helpen bij het eten van minder vlees”, aldus de student-ondernemers. Hun product is al verkrijgbaar bij restaurant De Beren in Den Hoorn. Ook team Veggie Fry zet met hun vegan glutenvrije bitterbal in op een vleesarme wereld. “Door de consument echt lekkere groentealternatieven voor te schotelen, maak je die transitie gemakkelijker.” 

Samenwerkingspartners 
De studenten krijgen gastcolleges van professionals uit zowel de voedings- als de creatieve sector. Voor specifieke knowhow over merk- en patentrecht is bovendien merkenbureau Abel + Imray uit Delft aangesloten. Elk team heeft een externe expert als bedrijfscoach toegewezen gekregen, zoals ‘Slow Food Master’ Job van Baars die zelf ook de overstap maakte naar plantbased products, of Peter Laan, zoon van Piet Laan - de man achter de productie van onder meer de Kwekkeboom- en Van Dobbenkroket. “Wij hebben ontzettend veel gehad aan de kennis en expertise van Peter”, zegt het Veggie Fry-team. “Na allerlei strubbelingen met stabiliteit en schaalbaarheid, staan wij inmiddels in de startblokken om te verkopen.”   

Ondernemende kwaliteiten 
De samenwerking met de studenten geeft bedrijven de kans om zich te presenteren aan eventueel toekomstige werknemers, maar vooral om jonge mensen te helpen en iets terug te doen voor de maatschappij. De studenten van hun kant ontwikkelen door het opbouwen van een bedrijf belangrijke ondernemende eigenschappen - zelfstandigheid, doorzettingsvermogen - waar zij de rest van hun werkende leven profijt van hebben. "Durven doen en overal bovenop zitten, dat hebben we geleerd”, zeggen de voedingstechnologen van team Watever. Zij produceren met hun gefermenteerde waterkefir een gedurfde en compleet nieuwe frisdrank. “Reuze interessant om dat wat je in het lab bedenkt ook echt bij de consument te krijgen.” 

Bestendige generatie 
Omdat we als wereldbevolking groeien, moeten we steeds efficiënter omgaan met onze bronnen, zegt Annemiek. Daarom stimuleert de opleiding studenten om blijvend over vernieuwing na te denken, óók als het gaat om verpakkingsmateriaal en vervoer. “Maar zelfs zonder onze aansturing kiest deze generatie al voor duurzaam en circulair, dat zit er helemaal ingebakken." Zo bestaat de tartelettebodem van team De Delftse Koffiebakkers gedeeltelijk uit koffiedik, dat ze als restproduct ophalen bij koffietentjes. “In eerste instantie bedoeld als aanzetje om afvalstromen te verminderen”, aldus het team. “De taartjes brengen we weer naar diezelfde koffietentjes om te verkopen. Zo blijft het binnen dezelfde cirkel.”