Voor veel mensen is een vakantie iets om naar uit te kijken. Voor mensen met een beperking begint een reis vaak met drempels en onzekerheid. Want waar begin je? Hoe vind je betrouwbare informatie? Met het zojuist verschenen boek All Aboard, de transitie naar toegankelijk toerisme, wil Veroniek Maat, Professional Doctorate-onderzoeker bij het lectoraat New Urban Tourism, dat doorbreken. Geen zware theorie, maar persoonlijke verhalen en praktische handvatten voor professionals van nu en straks.

Ongeveer twee miljoen Nederlanders hebben een hulpvraag bij reizen, fysiek, visueel, emotioneel of mentaal. “Vakantie lijkt vanzelfsprekend”, zegt Veroniek. “Maar voor een grote groep is dat het niet. Het regelen is te ingewikkeld of te spannend, waardoor ze thuisblijven. Zonde, want reizen geeft ontspanning, vrijheid en kwaliteit van leven.”

Toegankelijk toerisme gaat over meer dan een aangepaste hotelkamer. Het raakt aan informatie, vervoer, kosten, gastvrijheid en regelmatig ook zorg. Die mix maakt het complex, voor reizigers én reisorganisaties. Tegelijkertijd ligt daar een kans. “De vraag groeit, onder meer door vergrijzing en doordat meer mensen weten dat reizen met een beperking wél kan en graag via een reisorganisatie boeken. Met meer kennis en betere samenwerking kun je die drempel verlagen en de markt vergroten.”

Een boek met tools
Een klant met een beperking wil op reis. En dan? Voor veel reisorganisaties begint daar de twijfel: wat kun je bieden en waar ligt je verantwoordelijkheid? “Veel organisaties willen wel, maar weten niet hoe ze het moeten aanpakken”, zegt Veroniek. “En wie denkt dat alles in één keer goed moet, begint vaak helemaal niet.” Haar advies: maak het klein. “Begin met één klant, één aanvraag of één product.”

In het boek All Aboard komen theorie, rechten en economische inzichten samen met verhalen van reizigers. Die laten zien waar reizigers tegenaan lopen, maar ook wat wel kan. De kracht zit in de concrete tools. Zo helpt een beslisboom bij de eerste keuze: pak je een aanvraag zelf op of verwijs je door naar een specialist? Klantreismodellen en gespreksformats brengen vervolgens in kaart wat iemand nodig heeft, van zorg op locatie tot hulpmiddelen en begeleiding. Want geen beperking is hetzelfde.

 “Ook vragen als: hoe ga je om met onzekerheid of eerdere negatieve ervaringen? Door dat concreet te maken, wordt het behapbaar. De tools helpen organisaties stap voor stap keuzes te maken en toegankelijkheid te vertalen naar beleid en communicatie, bijvoorbeeld op websites.”

Branche in beweging
Die praktische insteek komt op het juiste moment. Inclusiviteit staat hoog op de beleidsagenda van de brancheorganisatie ANVR. Toch is toegankelijk toerisme nog vaak een niche. Chris Knaap (ANVR) ziet dat dagelijks. “Gespecialiseerde aanbieders hebben veel kennis, die in de reguliere sector vaak niet tot zo’n niveau ontwikkeld is. Dat heeft voor- en nadelen. De branche kent hooggespecialiseerde bedrijven, die bovendien al samenwerken met de rest van de sector, maar uiteindelijk zou het goed zijn als reizen in het algemeen toegankelijker wordt, zodat reizigers overal terechtkunnen.”

Volgens hem begint het bij bewustwording. “Toegankelijkheid moet je vanaf het begin meenemen in hoe je reizen ontwerpt en aanbiedt.” Binnen de ANVR wordt daarom ingezet op aandacht voor het onderwerp, kennisdeling en het faciliteren van vakanties met een hulpvraag, onder meer via het Platform Aangepaste Vakanties.

“Veroniek speelt daarin een actieve rol. We benutten haar kennis zo veel mogelijk en helpen die te verspreiden, zodat de kloof tussen aanbieders verkleint. Haar boek zet het onderwerp echt weer op de kaart. Dat helpt enorm.”

Opleiden voor een andere praktijk
Blijvende verandering begint in het onderwijs, zegt Roksela Miha-Manné, voorzitter van de curriculumcommissie Tourism Management bij Inholland. De professionals van morgen bepalen immers hoe de sector er straks uitziet. Bij de opleiding Tourism Management is het profiel dit studiejaar aangescherpt, met meer focus op regeneratief, smart en inclusief toerisme. “Onze hogeschool leidt zelfbewuste professionals op die creatieve, toeristische oplossingen creëren en realiseren met duurzame impact voor een mooiere wereld."

Studenten werken aan campagnes en concepten voor verschillende doelgroepen en houden daarbij expliciet rekening met toegankelijkheid. De nadruk verschuift van theorie naar praktijk: ze testen locaties en analyseren hoe toegankelijk een bestemming echt is. “Inclusie gaat niet alleen over fysieke toegankelijkheid”, benadrukt Roksela. “Het gaat ook om je welkom voelen en echt kunnen meedoen. Als studenten dat niet zelf ervaren, begrijpen ze het niet.”

De ambitie is om toegankelijkheid structureel in het curriculum te verankeren. Dat vraagt ook iets van docenten. Daarom wordt gewerkt aan ‘train-de-trainer’-programma’s en ambassadeurs binnen de opleiding. De inzichten uit All Aboard dienen daarbij als praktische leidraad en inspiratiebron.

Van niche naar norm
“Toerisme en toegankelijkheid zijn nog te vaak gescheiden werelden”, besluit Veroniek. “Terwijl ze elkaar juist nodig hebben. Met meer kennis en betere samenwerking kunnen veel meer mensen wél op reis. Dat hoeft niet ver weg, ook een weekend in Nederland kan al het verschil maken. Maar daarvoor is een andere blik nodig.” Niet de beperking van de reiziger staat centraal, maar de omgeving die meebeweegt. “Het gaat erom dat we het samen mogelijk maken. Dat iedereen eigenaarschap voelt.”

Als lector Finance & Accountancy en boegbeeld van het kenniscentrum Business, Finance & Law heeft Hans Bossert zich jarenlang ingezet om te helpen bedrijven duurzamer te maken. “Dankzij de Club van Rome weten we al sinds de jaren ’70 dat er grenzen zijn aan industriële groei. Helaas werd lange tijd niets met die conclusies gedaan. Hoe zorg je ervoor dat jouw onderzoek wél meteen landt?” Naar aanleiding van zijn afscheid organiseerde Inholland een symposium om te ontdekken hoe je als praktijkgericht onderzoeker impact kan maken. Enkele antwoorden? Zet verschillende brillen op en weet de media te bereiken.

Inholland ontwikkelt en biedt praktijkgerichte kennis aan mensen die het verschil willen maken voor een veerkrachtige en duurzame samenleving. Dat is de missie van Inholland. “Dit willen we bereiken door kwalitatief goed onderwijs en onderzoek”, zegt Marije Deutekom, lid van het college van bestuur. “We willen een kennispartner zijn en leggen ons toe op praktijkgericht onderzoek.” Volgens Marije kunnen onderzoekers de impact van hun onderzoek vergroten door meer partnerschappen aan te gaan, maar bijvoorbeeld ook door de media op te zoeken, zoals associate lector Krista Schram en andere (associate) lectoren en onderzoekers van Inholland doen.

Impact via media
Krista doet onderzoek naar de veiligheidsbeleving van burgers en specifiek vrouwen. Hoe de openbare ruimte is vormgegeven, heeft grote invloed op hoe veilig meiden en jonge vrouwen zich voelen. Die boodschap wist ze samen met communicatieadviseurs in de media te krijgen. “Praktijkgerichte onderzoekers moeten via de media actief invloed uitoefenen op het maatschappelijke debat”, stelt ze. “Dat is een voorwaarde om impact te maken.”

Stelregels
Volgens Krista zijn er een paar stelregels om succesvol samen te werken met de media. “Schets een glashelder beeld van het probleem waar je je op richt”, zegt ze. “Maak dat probleem vervolgens voelbaar. Om die reden heb ik meiden in Rotterdam zelf hun ervaringen laten vertellen in een podcast. Maak ten slotte goed voorstelbaar wat mensen aan dat probleem kunnen doen. Bijvoorbeeld door letterlijk in een plaatje te laten zien hoe je een buitenruimte ontwerpt waarin vrouwen zich wel veilig voelen.”

Invloed op gemeentebeleid
Krista’s onderzoek bereikte via de media uiteindelijk haar doelgroepen, zoals beleidsmakers in gemeenten die het ontwerp van de openbare ruimte mede bepalen. Wat zij vertelde in mediaoptredens, kwam letterlijk terug in beleidsnotities. De gemeente Amsterdam nodigde haar zelfs uit om over beleidsverandering te praten. “Daarmee maakt Krista echt impact”, zegt Marije.

Data en informele kennis
Inholland leert studenten en stimuleert collega’s om vanuit verschillende perspectieven naar de wereld en maatschappelijke vraagstukken te kijken. Die verschillende perspectieven zijn voor praktijkgerichte onderzoekers cruciaal, vindt Mario Kieft, hoofddocent aan de Open Universiteit Nederland. Hij laat zien dat je met vijf brillen naar kennis kunt kijken. “Veel onderzoekers zijn gewend om met harde data en statische modellen te werken.” Maar wie zich daartoe beperkt, mist heel veel. “Er ontstaat ook heel veel nieuwe kennis door gesprekken bij het koffieapparaat of tijdens een gezamenlijke wandeling buiten. Voorwaarde is wel dat je diverse mensen met diverse expertises in contact brengt met elkaar.”

Nog meer brillen
Volgens Mario zijn er meer brillen waardoor je naar kennis kunt kijken. Zo is er kennis als middel om je als organisatie te legitimeren. Denk aan allerlei beleidsplannen en visies die het goed doen bij stakeholders, maar die medewerkers niet per se kennen of naleven. Ook macht speelt een belangrijke rol bij kennisontwikkeling. Heeft degene die de kennis verspreidt een prominente sociale positie? “Kennis van managers wordt belangrijk gevonden. In boekhandels vind je dan ook volop managementliteratuur. Maar zoek maar eens naar werknemersliteratuur. Daarom is Krista als onderzoeker nodig om erkenning te krijgen voor de veiligheidsgevoelens van een niet-dominante groep als meiden en jonge vrouwen.” Je hebt pas wat aan kennis als je het deelt: het is de vijfde en laatste bril voor een praktijkgerichte onderzoeker om impact te maken. “Kennis moet bekend worden. Daarvoor moet je het toegankelijk maken, bijvoorbeeld via de media of met podcasts.”

Impact door de juiste bril
Mario adviseert onderzoekers zich bewust te zijn van de verschillende perspectieven op kennis om impact te maken. Zo kunnen data erop wijzen dat de veiligheid is toegenomen, maar dat zegt niets over de veiligheidsbeleving van mensen. “Wil je daar iets over zeggen, dan moet je een andere bril opzetten als onderzoeker en kiezen voor gesprekken en interactie met mensen, bijvoorbeeld door actieonderzoek.” Je hebt als onderzoeker al die brillen nodig om verandering teweeg te kunnen brengen.

Resultaten framen
Zes promovendi brengen het debat op gang met stellingen over impact maken met onderzoek, zoals promovendus en associate lector Linda Snippe. Zij legt het panel de vraag voor of alleen impact kunt maken met je onderzoeksresultaten als je die op de juiste manier framet. “Impact gaat over wat ontvangers ervaren”, zegt Mario. “De vraag is niet hoe je framet, maar hoe jouw frame wordt ontvangen.” Een voorbeeld is de stikstofuitstoot. Leg je de nadruk op hoeveel boerenbedrijven uitstoten of zeg je: “dit is de uitstoot en we hebben jullie nodig om die omlaag te krijgen”? Verdiep je in het perspectief van je doelgroep en sluit je daarop aan zodat zij de waarde van het onderzoek inzien en ermee aan de slag kunnen.

Vanuit eigen waarden
"Hangt de impact van praktijkgericht onderzoek ook niet af van de kwaliteit van de relaties en netwerken waarin het plaatsvindt", legt promovendus Tamara Schoon het panel voor. “Jazeker”, zegt Alex Verkade, MT-lid van Regieorgaan SIA. “Daarom ondersteunen we bij SIA het vormen van netwerken.” Dit gebeurt bijvoorbeeld met het SPRONG-subsidieprogramma. Hiermee biedt Regieorgaan SIA de eerste financiering om aan een netwerk te bouwen zonder dat er al een concreet onderzoeksplan is. Alex reflecteert ook op de vraag of onderzoek met een missie wel neutraal of objectief kan zijn. “Je doet onderzoek altijd vanuit bepaalde waarden. Daar moet je als onderzoeker open over zijn. Het werpt ook de vraag op of ons systeem toegankelijk is voor onderzoekers met waarden die jij misschien niet deelt.”

Onderzoek met een missie
Hans Bossert is het eens met Alex. Naar zijn overtuiging streven praktijkgerichte onderzoekers per definitie naar impact. “Je hebt als onderzoeker een ideaal dat je wilt bereiken. Of zoals Krista het omschrijft: we doen onderzoek met een missie. De kunst als onderzoeker is dat je op tijd van bril kunt wisselen.” Bijvoorbeeld naar het perspectief van boeren of meiden, zodat je verandering teweeg brengt met onderzoek en het niet voor niets doet. “Dat is geen lineair proces, impact maak je gedurende het proces. In deze wereld, waarin keuzes worden gemaakt op basis van emoties en onderbuikgevoel, wordt het steeds belangrijker dat we met praktijkgericht onderzoek kennis en betekenis geven.”

Wil je meer weten over impact maken? Luister de podcast of kijk hier: Impact maken met praktijkgericht onderzoek.

Na jaren inzet voor praktijkgericht onderzoek neemt Hans Bossert afscheid als lector Finance & Accountancy en als boegbeeld van het kenniscentrum Business, Finance & Law. Daarom organiseert Hogeschool Inholland op donderdag 25 september een inspirerend symposium met als thema: 'Onderzoek met een missie: kennis als kapitaal'.

“In een wereld waarin informatie overvloedig aanwezig is, wordt kennis steeds belangrijker”, zegt Hans. “Precies daar ligt de kracht én de kans van praktijkgericht onderzoek.” Deze visie heeft Hans zijn loopbaan gekenmerkt. Hij wisselde regelmatig tussen praktijk en theorie, tussen onderzoek en bedrijfsleven.

In 2018 trad hij aan als lector bij Inholland. Sindsdien deed hij praktijkgericht onderzoek naar hoe mensen en organisaties omgaan met veranderingen in een wereld waarin de begrippen duurzaam en circulair steeds meer de overhand krijgen. Waar zitten nieuwe kansen en mogelijkheden die je dwingen tot andere manieren van financieren, samenwerking en eigenaarschap?

25 september: symposium in Rotterdam
Op donderdagmiddag 25 september houdt Hans zijn afscheidsrede bij Hogeschool Inholland Rotterdam. Voorafgaand vindt er een symposium plaats met bijdragen van onder andere keynote-speaker, veranderkundige en hoofddocent aan de Open Universiteit Nederland Mario Kieft, associate lector Publiek Vertrouwen in Veiligheid Krista Schram, collegelid van het College van Bestuur bij Inholland Marije Deutekom en panelleden uit het werkveld. Het belooft een middag vol inzichten en reflectie te worden.

Wil jij de afscheidsrede bijwonen? Meld je hier direct aan!

Nederland staat voor een enorme bouwopgave. Vóór 2030 moeten honderdduizenden nieuwe woningen worden gerealiseerd en gaan heel veel bestaande wijken meer of minder op de schop. Volgens Manuel López is dit de uitgelezen kans om wijken veiliger, inclusiever en veerkrachtiger te maken. Door preventief slimme ontwerpprincipes toe te passen vermindert het aantal inbraken en nemen veiligheid en sociale cohesie aantoonbaar toe.

Manuel is bij Inholland onderzoeker bij het Kenniscentrum Business, Finance & Law op het gebied van Crime Prevention Through Environmental Design (CPTED), in het Nederlands bekend onder de term Veilig Ontwerp en Beheer (VOB). “Dit vakgebied richt zich op het veiliger maken van nieuwe en bestaande wijken, gebouwen, woningen en buitenruimten. Dit gebeurt door in het ontwerp en beheer van de gebouwde omgeving expliciet rekening te houden met veiligheid en leefbaarheid.”

Tegen inbraak, diefstal en overlast
Er zijn talloze voorbeelden te noemen van Veilig Ontwerp en Beheer. Denk aan concrete maatregelen tegen inbraak en diefstal, zoals inbraakwerende deuren en ramen en de juiste hoogte van schuttingen. Het zijn maatregelen die ook opgenomen zijn in het Politiekeurmerk Veilig Wonen (PKVW). Veilig Ontwerp en Beheer helpt ook om het gevoel van onveiligheid, overlast en vandalisme tegen te gaan. “Bijvoorbeeld door openbare ruimten te ontwerpen met buurttuinen of een speeltuin die goed zichtbaar is vanuit omliggende woningen en beheerd wordt door een speeltuinvereniging van buurtbewoners. Uiteenlopende mensen zullen deze ruimten geregeld gebruiken, waardoor de sociale betrokkenheid bij deze plekken toeneemt. Het leidt tot minder ongewenst gedrag en versterkt het gevoel van veiligheid.”

Schoon, goed verlicht en levendig
Het veiligheidsgevoel in buurten kun je ook op met andere ontwerpprincipes vergroten, legt Manuel uit. “Zorg voor schone, goed verlichte en levendige omgevingen. Dat nodigt mensen uit om deze plekken te gebruiken. Stimuleer sociale interacties, bijvoorbeeld door ontmoetingsplekken te creëren, of bewoners te betrekken bij het beheer. Een aansprekend voorbeeld is de Rotterdamse Lijnbaan. Hier werken studenten, docenten en onderzoekers van Inholland samen met ondernemers en de gemeente om de iconische winkelstraat groener, inclusiever en aantrekkelijker te maken.”

Tot 90 procent minder inbraken
Veilig Ontwerp en Beheer richt zich op het voorkomen van criminaliteit en (gevoel van) onveiligheid, benadrukt Manuel. “Onderzoekscijfers laten zien dat deze maatregelen heel effectief zijn. In wijken die volledig volgens PKVW-principes zijn ontworpen, is het risico op een woninginbraak met 80 tot 90 procent verminderd. Bewoners voelen zich er veiliger, ervaren meer sociale cohesie en minder overlast en waarderen de inspanningen van politie en gemeente meer.”

Fouten uit verleden voorkomen
Volgens Manuel is het belangrijk dat gemeenten, woningcorporaties en projectontwikkelaars de principes van Veilig Ontwerp en Beheer omarmen en ook in hun praktijk toepassen. “De huidige bouwopgave biedt een unieke kans om buurten te creëren die veilig, leefbaar én toekomstbestendig zijn. Maar ook het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid, dat erop gericht is om de leefbaarheid en veiligheid van de meest kwetsbare gebieden in Nederland in 15-20 jaar tijd op orde te brengen en het perspectief van de bewoners te verbeteren.”

Nieuwe Europese standaard
“Sociale veiligheid moet vanaf het begin een centrale plek krijgen in de planning en het ontwerp van nieuwe woonwijken en stedelijke projecten”, stelt Manuel. “Dit betekent dat stedenbouwkundige plannen worden beoordeeld op aspecten als zichtbaarheid, sociale controle, onderhoud en multifunctioneel gebruik van de ruimte.” Hiervoor bestaat een Europese standaard (CEN/TS 14383:2021), die in 2025 een aanvulling krijgt op basis van nieuwe inzichten met uitgebreidere beschrijvingen en definities. “Hoewel deze standaard niet verplicht is, zien we dat steeds meer gemeenten en ontwikkelaars deze Europese of andere Nederlandse richtlijnen, zoals het PKVW, actief toepassen en zelfs verplicht stellen. Dit is een positieve ontwikkeling.”

Merkbaar voor iedereen
Het is duidelijk dat burgers en bedrijven profiteren als gemeenten en ontwikkelaars de normen voor Veilig Ontwerp en Beheer toepassen. “Ze zullen merken dat openbare ruimten overzichtelijker en toegankelijker zijn, met minder plekken die uitnodigen tot ongewenst gedrag. De Europese standaard stimuleert ook inclusiviteit: leefomgevingen worden ontworpen met aandacht voor diverse gebruikersgroepen, zodat iedereen zich welkom voelt. En burgers profiteren van betere participatiemogelijkheden, want de Europese standaard moedigt gemeenten aan om bewoners vanaf de eerste ontwerpfase bij plannen te betrekken, zodat de omgeving aansluit bij hun behoeften en ervaringen.”

Professionals opleiden
De Europese standaard beveelt ook de inzet van gecertificeerde CPTED-experts aan. “Maar het aanbod aan CPTED-experts is te klein om aan de vraag van gemeenten en andere opdrachtgevers te voldoen”, zegt Manuel. Het Kenniscentrum Business, Finance & Law (BFL) van Inholland wil daarom het vakgebied van Veilig Ontwerp en Beheer verder professionaliseren en het aantal experts vergroten. “We leiden studenten en professionals op en laten hen aan de hand van onderzoeksprojecten ervaring opdoen in de praktijk. Door te onderzoeken wat werkt en niet werkt vergaren we nieuwe kennis. Deze kennis delen we en passen we toe door gemeenten te begeleiden bij de implementatie van nieuwe maatregelen. We doen bijvoorbeeld onderzoek naar een donkere onderdoorgang in het Rotterdamse Oud-Mathenesse, waar sprake is van overlast en geviel van onveiligheid. We zijn heel benieuwd of we die door een nieuw ontwerp met vrolijke kleuren en bloemen prettiger, veiliger en vrouwvriendelijker kunnen maken.”

Vrijdag 21 februari CPTED Inspiratiemiddag
Op vrijdag 21 februari organiseert Inholland de CPTED Inspiratiemiddag in samenwerking met het ministerie van Justitie en Veiligheid, het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Stichting Veilig Ontwerp en Beheer. Tijdens deze inspirerende middag bieden we praktische inzichten en een waardevol netwerk om samen verder te bouwen aan veilige en leefbare omgevingen. Bekijk het programma en meld je direct aan!

Veel Oekraïense ontheemden die in Nederland werk hebben gevonden, bevinden zich in een precaire financiële situatie. Dit blijkt uit het onderzoeksrapport ‘Werkende Oekraïners en hun bestaanszekerheid’ van associate lector Martin Blaakman (Toegankelijkheid van het Recht) van Hogeschool Inholland, dat onlangs verscheen. Martin onderzocht de situatie van 191 werkende Oekraïense ontheemden in 24 opvangcentra en komt tot de conclusie dat werken weliswaar helpt bij hun zelfredzaamheid en integratie, maar geen bestaanszekerheid garandeert. 

Lees ook het NOS-artikel Oekraïners moeten meebetalen aan opvang: 'Houd rekening met kwetsbare positie' of het artikel uit Binnenlands Bestuur Bestaanszekerheid Oekraïners onder druk door eigen bijdrage.

Kwetsbare groep met hoge kosten
Van de Oekraïense ontheemden die sinds de start van de oorlog naar Nederland vluchtten, heeft liefst 55% werk gevonden. Maar ook zij blijven kwetsbaar: een derde van de werkende Oekraïners heeft meer uitgaven dan inkomsten. Bovendien werken sommigen zonder een officieel contract (8,4%) of worden niet altijd uitbetaald (7,3%). “Werken draagt bij aan de zelfredzaamheid van Oekraïense ontheemden, maar het is niet altijd voldoende om bestaanszekerheid te garanderen,” licht Martin toe.

Daar komt bij dat Oekraïense werkenden vaak kosten hebben, zoals reiskosten, die Nederlandse bijstandsgerechtigden niet maken. Bij een vergelijking met mensen die een minimumloon verdienen, blijkt dat een aanzienlijk deel van de Oekraïners onder de bestaansminimumgrens belandt. Vooral alleenstaande ouders met kinderen worden hard geraakt. 

Beleidswijzigingen verhogen druk 
Vanaf 1 januari 2025 zijn gemeenten verplicht een eigen bijdrage te vragen aan Oekraïense ontheemden in gemeentelijke opvang die inkomsten uit werk hebben. Het kabinet heeft bovendien plannen om deze bijdrage in de toekomst te verhogen. "De gedachte is dat Oekraïners met een inkomen uit werk deze bijdrage kunnen betalen, maar dat gaat voorbij aan de kwetsbaarheid van deze groep,” benadrukt Martin. Hij vreest dat veel gezinnen hierdoor hun bestaanszekerheid verliezen. 

Voor de onderzochte groep, van wie 55% zich ernstig zorgen maakt over hun inkomen van de volgende maand, kan de verhoogde financiële druk leiden tot een verlies van zelfstandigheid. “Als mensen niet meer in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien, heeft dat ook invloed op hun vermogen om te integreren in de Nederlandse samenleving,” waarschuwt Martin. 

Oproep aan gemeenten
Het rapport doet een oproep aan gemeenten om bij het invoeren van de eigen bijdrage rekening te houden met de kwetsbare positie van Oekraïense ontheemden. Blaakman adviseert het hanteren van een drempelbedrag dat hoog genoeg is om financiële stabiliteit te waarborgen. Zonder zo’n maatregel dreigt een groot deel van deze gezinnen verder in de problemen te raken. 

“Gemeenten staan nu op een belangrijk kruispunt,” stelt Blaakman. “Ze hebben de kans om beleid te maken dat recht doet aan de unieke situatie van deze mensen. Het is belangrijk dat we voorkomen dat zij door de ondergrens van bestaanszekerheid zakken.” 

Dit onderzoek geeft voor het eerst inzicht in de financiële uitdagingen van Oekraïense ontheemden en geeft inzicht in wat gemeenten kunnen doen om werken lonend te houden. "Ook de Nederlandse samenleving is gebaat bij Oekraïners die dankzij werk voor zichzelf kunnen zorgen en sneller kunnen integreren, " stelt Blaakman. "Bovendien is bestaanszekerheid geen gunst, maar een recht. Gemeenten zijn aan zet om beleid te maken dat dat recht beschermt."

Meer weten over het onderzoek? Stuur een mailtje naar pers@inholland.nl.

CDM@Airports, gefaciliteerd door TKI Dinalog en de Topsector Logistiek, had een looptijd van ruim twee jaar. Bij het project waren diverse partijen betrokken, waaronder Cargohub met het Trucking IT-platform, brancheorganisatie ACN, luchthaven Schiphol en verschillende actoren die actief zijn in de luchtvrachtsector, zoals expediteurs, vervoerders, afhandelaren, luchtvaartmaatschappijen en logistiek dienstverleners. Penvoerder was Hogeschool Inholland, actief betrokken met zes onderzoekers en meer dan vijftig studenten uit de domeinen Business, Finance & Law, Techniek, Ontwerpen en Informatica en Agri, Food & Life Sciences; één student was van de Universiteit van Amsterdam. Het resulteerde in vier eindrapporten, waaronder een algemeen rapport en drie specifieke rapporten over cross-chain-samenwerking, duurzaamheid en datagestuurde logistiek, elk onder leiding van een deskundige op dat gebied: respectievelijk Donald Ropes, Han van Kleef en Richard de Jong. Tijdens de slotbijeenkomst werden de bevindingen uit deze deelrapporten nader toegelicht.

Doelen en drijfveren
Giovanni Douven is programmanager van CDM@Airports: “CDM staat voor Collaborative Decision Making, oftewel collaboratieve besluitvorming. Het project richt zich op het verbeteren van de samenwerking en efficiëntie in de logistiek van luchtvrachtafhandeling, vooral op Schiphol. Hier ontstaan vaak verkeersopstoppingen door een gebrek aan duidelijkheid en voorspelbaarheid in het logistieke netwerk. Logistiek gezien is deze afhandeling van luchtvracht één groot complex mierennest, waar allerlei partijen met eigen belangen en systemen opereren. Dit vereist samenwerking, maar dat blijkt in de praktijk een uitdagende puzzel te zijn. We hebben onderzocht of een neutraal bestuur mogelijk is, ondersteund door digitale planningssystemen, waarbij partijen niet alleen samenwerken maar ook samen innoveren en waardevolle gegevens uitwisselen. Het uiteindelijke doel is het verminderen van wachttijden, optimaliseren van vrachtwagenladingen, verbeteren van de toegankelijkheid van luchthavens en efficiëntere transportplanning.”

Multidisciplinaire proeftuinomgeving
In dat kader werd het living lab CDM@Airports opgezet, een onderzoeks- en leercommunity met een multidisciplinaire aanpak voor toegepast onderzoek en educatie. Hier konden studenten, onderzoekers en bedrijven gezamenlijk de complexiteit van luchtvrachtafhandeling aan de landzijde van luchthavens verkennen. Belangrijk instrument daarbij was de Digital Twin van het TruckingCDM IT-platform van Cargohub, dat data en truckbewegingen deelt met de betrokken partijen. Voormalig student Jordi Slothaak was ruim twee jaar bij het project betrokken en is nu afgestudeerd en werkzaam als productmanager bij Cargohub. "Je leert ontzettend veel in zo’n project, vooral vanwege de samenwerking met medestudenten. Doordat je allemaal bij verschillende bedrijven wordt geplaatst, leer je niet alleen over de uitdagingen binnen ‘jouw’ bedrijf, maar ook wat er elders speelt en wat de overeenkomsten zijn. Daardoor hadden wij inzichten in de praktijk die afzonderlijke partijen niet hadden.”

Bron van (praktische) inspiratie
De samenwerking tussen onderzoek, onderwijs, overheid en bedrijfsleven was een bron van inspiratie, benadrukt Douven. "We hebben een rijke leeromgeving gecreëerd waar zowel bedrijven als studenten tot bloei kwamen. Door actuele thema's op Schiphol te belichten, zijn resultaten behaald die direct toepasbaar zijn voor relevante partijen. Zo hebben we concrete bedrijfsregels geformuleerd die eenvoudig kunnen worden overgenomen. Op het gebied van duurzaamheid worden we wakker geschud: het verminderen van CO2-uitstoot vereist drastische veranderingen. Bovendien is het belang van vertrouwen in ketensamenwerking overduidelijk geworden als sleutel tot succes. Uiteindelijk zullen weer andere studenten, andere onderzoekers en andere bedrijven hier dingen uitpikken. En op die manier dragen we als onderzoeksinstelling bij aan de verbetering van de maatschappij als geheel.”

Nieuwe kennisvragen
Het eindrapport van CDM@Airports biedt belangrijke bouwstenen voor verdere ontwikkeling, vindt ook Niels Sneek, programmamanager vanuit TKI Dinalog/Topsector Logistiek. "We hebben nu meer inzicht in hoe we de luchtvrachtafhandeling in een omgeving als Schiphol beter, slimmer en duurzamer kunnen maken. We dagen de kenniscommunity uit om de bevindingen van dit project te koppelen aan grote maatschappelijke thema’s, zoals die zijn vastgesteld in onze nieuwe Kennisagenda Logistiek voor de komende jaren, en daar verder op voort te bouwen. Hoe kan bijvoorbeeld een aspect van dit onderzoek bijdragen aan de energietransitie? Of aan veiligheid? En dit hoeft niet alleen specifiek over luchtvracht te gaan. Elk goed onderzoek brengt nieuwe kennisvragen met zich mee, en het is heel interessant om deze te verkennen.”

Sneek waardeert met name de sterke band met het onderwijs binnen het project. “De betrokkenheid van talrijke studenten, workshops en de praktijkervaring sluiten goed aan bij de aard van het onderzoek. Hier ligt echt meerwaarde, waarbij zowel studenten als de industrie van elkaar leren. Chapeau!"

Praktijkgericht onderzoek is een van de twee benen waarop Hogeschool Inholland staat. Zetten we daarin een stap vooruit, dan kan het andere been (ons onderwijs) volgen. Zo willen voortgang boeken op brede maatschappelijke thema’s. Vanuit die gedachte heeft het domein Business, Finance & Law (BFL) sinds vorig jaar de onderzoekskracht gebundeld in één kenniscentrum. “Want brede, maatschappelijke thema’s vereisen een integrale benadering.”

Hans Bossert is naast lector Finance & Accountancy voorzitter van het kenniscentrum BFL. “Historisch was de vreemde situatie ontstaan dat ons domein de beschikking had over twee kenniscentra. Dit belemmerde een goede samenwerking, wat zonde was, omdat we met elkaar zo veel te doen hebben op het gebied van de veerkrachtige samenleving en duurzame leefomgeving. Deze brede, maatschappelijke thema’s vereisen een integrale benadering vanuit meerdere lectoraten tegelijk, binnen het domein van BFL én daarbuiten.”

Positie praktijk gericht onderzoek
De samenvoeging van de onderzoeksactiviteiten binnen één kenniscentrum doet volgens Hans ook recht aan de positie die het praktijkgericht onderzoek aan het verwerven is. “Er is maatschappelijk gezien veel behoefte aan en vraag naar praktijkgericht onderzoek. Opdrachtgevers en subsidieverstrekkers willen werken aan concrete oplossingen die toepasbaar en houdbaar zijn. Hogeschool Inholland kan hierin een kennispartner zijn, omdat we naast onderwijs het onderzoek als kerntaak opvatten. Beide takken versterken elkaar, bijvoorbeeld doordat we met nieuwe inzichten uit onderzoek het onderwijs verbeteren.”

Kracht van BFL
Oplossingen toepasbaar en houdbaar maken: daar ligt onder meer de kracht van BFL, stelt Hans. “Neem de kringlooplandbouw. Vanuit ecologisch oogpunt is die zeer wenselijk, maar verdien je er ook een goede boterham mee? Is het bedrijfseconomisch interessant? Wij kunnen in een vroeg stadium ontwikkelingen in andere domeinen onderzoeken op financiële, economische, organisatorische en juridische aspecten, zodat vernieuwingen ook echt van de grond kunnen komen.”

Onderzoeksagenda in de maak
Daarnaast hebben de lectoren, (docent-)onderzoekers en studenten van BFL van oudsher eigen thema’s die ze oppakken, van duurzaam ondernemerschap en persoonlijk ondernemerschap tot toegankelijkheid van het recht en veiligheidsbeleving. “Met al onze verschillende lectoraten werken we nu aan een gedeelde onderzoeksagenda en één kwaliteitssysteem. Het feit alleen al dat we zijn samengevoegd, betekent dat we elkaar beter leren kennen en automatisch nieuwe mogelijkheden ontdekken. We zijn in één klap in omvang gegroeid en daarmee in staat grotere projecten binnen te halen.”

Koppeling met onderwijs
BFL zet verder in op een sterke koppeling tussen onderzoek en onderwijs. “Met het inbrengen van onderzoeksresultaten en door studenten bij onderzoek te betrekken verbeteren we het onderwijs. En met verdubbeling van het aantal docent-onderzoekers kunnen we als onderzoeksgroep ook meer doen. Die wisselwerking is niet alleen goed, maar ook leuk. Denk aan docenten die bijvoorbeeld één dag in de week als onderzoeker een eigen interessegebied verder kan uitdiepen. Ik nodig ze graag uit om met ideeën te komen.”

Samen met werkveld
Ook de samenwerking met het werkveld is al jaren stevig. “Het bedrijfsleven is direct betrokken bij het formuleren van nieuwe onderzoeksopdrachten. Het is het uitgangspunt van praktijkgericht onderzoek: eerst nagaan waar organisaties en professionals in de praktijk mee te maken hebben en dan met theorie en nader onderzoek een antwoord daarop ontwikkelen volgens methodisch zeer strenge maatstaven. In kenniswerkplaatsen geven studenten daar invulling aan door deelopdrachten uit te voeren bij de bedrijven zelf. Deze dynamiek met het werkveld en het onderwijs maakt het praktijkgericht onderzoek zo boeiend.”

Lees ook →

In veel wijken kampen bewoners met een gevoel van onveiligheid. Wat de oorzaak daarvan is, kan per wijk en per persoon verschillen. Om de veiligheidsbeleving in Rotterdam te versterken zette Hogeschool Inholland in opdracht van de gemeente een groot onderzoeksproject op. Onderzoekers, studenten, bewoners en professionals trokken de wijken in om de verhalen achter de cijfers naar boven te halen. In de nieuwe aflevering van de podcastserie Onderzoekers over de toekomst vertellen Krista Schram, associate lector, en Diana van de Giessen, afdelingshoofd Wijkveiligheid bij de gemeente Rotterdam, over deze succesvolle wijkgerichte aanpak. 

De gemeente Rotterdam stelt sinds 2012 wijkprofielen op waarbij ze tweejaarlijks metingen doet om het (veiligheids)gevoel in de stad meetbaar te maken. Vanaf dat moment werd Hogeschool Inholland betrokken om de cijfers te interpreteren en na te gaan hoe het veiligheidsgevoel kon worden versterkt. Toen de gemeente in 2021 een projectleider Subjectieve Veiligheid aanstelde, nam die contact op met de hogeschool. Het leidde tot de Rotterdamse wijkgerichte aanpak veiligheidsbeleving.

Luister de podcast!

Gerichte aanpak per wijk  
“Voor een gerichte aanpak is het nodig heel concreet te weten wie zich waarom waar en wanneer onveilig voelt”, zegt Krista Schram, associate lector Publiek Vertrouwen in Veiligheid bij Hogeschool Inholland. “Daarnaast kijken we naar wat in de wijk juist bijdraagt aan de veiligheidsbeleving. Zoals in Beverwaard: een dorp op zich met een hele hechte gemeenschap die allerlei activiteiten voor heel diverse bewonersgroepen organiseert.”  

Bewoners en wijkprofessionals nauw betrokken  
Naast Beverwaard ging de wijkgerichte aanpak in 2021 van start in Pendrecht. In beide wijken werden bewoners en wijkprofessionals nauw betrokken bij het onderzoek. Schram: “We willen dat er draagvlak ontstaat voor de aanpak en de uitkomsten. Je hebt de bewoners daarvoor nodig. Alleen maar een rapport bij ze neerleggen zou niet werken.” 

Straatinterviews door studenten
Krista en haar collega’s trainden bewoners en professionals om straatinterviews af te nemen bij (mede)bewoners over hun veiligheidsbeleving. Ook studenten van Hogeschool Inholland gingen hiervoor de wijken in. “Bewoners reageren heel positief op de studenten, omdat die heel open op mensen afstappen, goede vragen stellen en doorvragen. Zo ontstaat echt een gesprek.” Diana van de Giessen, afdelingshoofd Wijkveiligheid bij de gemeente Rotterdam, is ook blij met de betrokkenheid van de studenten. “Fijn is dat we als overheid samenwerken met studenten. Die leren door dit onderzoek. Zo snijdt het mes aan twee kanten.”

Op zoek naar patronen
Naast de vele straatinterviews bestaat het onderzoek uit media-analyses door studenten en groepsinterviews met professionals, gingen onderzoekers overdag en ’s nachts voor observaties met de wijkagent mee en bestudeerden zij de cijfers van de wijkprofielen. “We zijn op zoek naar patronen”, zegt Krista. “Hoe heeft de veiligheid zich ontwikkeld en hoe komt dat? Waar gaan de zorgen over en zijn die zorgen veranderd over de tijd?”

Zeer concrete uitkomsten
Diana ziet zeer concrete uitkomsten uit het onderzoek. “Bijvoorbeeld om de omgeving rond metrostation Slinge vriendelijker te maken. Of om in het winkelcentrum van Beverwaard iets te doen aan overlast van scooters en er leuke activiteiten te organiseren. Zo probeer je het gevoel van onveiligheid te kantelen.”

Kracht van de wijk gebruiken   
Voor het kantelen van veiligheidsgevoel is het van belang de kracht van de wijk te gebruiken, benadrukt Diana: “Je hoeft het als gemeente niet allemaal zelf te organiseren. Sluit aan op de initiatieven die er al zijn om het verschil te maken. De gemeente hoeft niet per se de afzender te zijn. Juist niet, omdat mensen soms de overheid wantrouwen.” Krista is het daar mee eens. “Werk samen met partners die het vertrouwen al hebben van de bewoners. Kijk daarnaast als gemeente met welke maatregelen je onbedoeld de sociale samenhang in de wijk ondermijnt. Maak je door regelgeving het organiseren van evenementen niet heel erg ingewikkeld?”   

Vervolg in andere Rotterdamse wijken   
De aanpak in Beverwaard en Pendrecht krijgt nu een vervolg in andere Rotterdamse wijken. Opnieuw trekken onderzoekers, studenten, professionals en bewoners gezamenlijk op om de subjectieve verhalen achter de objectieve cijfers te achterhalen. “Persoonlijk geeft het mij hoop dat onze kijk op veiligheid gemeengoed wordt en om daarnaar te handelen”, zegt Schram.    

Meer weten over de aanpak die veiligheidsbeleving versterkt in Rotterdamse wijken? 
Beluister de podcast nu via jouw favoriete podcast-app zoals Spotify, Google Podcast of Apple Podcast. En vergeet je niet te abonneren! Zo ben je als eerste op de hoogte van nieuwe afleveringen van Onderzoekers over de Toekomst. 

“In aanloop naar de verkiezingen zijn de programma’s van de verschillende politieke partijen goed met elkaar te vergelijken. Wat opvalt is dat ze allemaal mooie plannen hebben om geld aan uit te geven. Maar nergens lees je terug hoe we dat geld gaan verdienen. En daar zit een punt van grote zorg. Want het ondernemersklimaat staat er slecht voor.” Deze visie deelt Nahied Rezwani vandaag in dagblad Trouw vanuit haar rol als onderzoeker voor het lectoraat Finance & Accountancy van Hogeschool Inholland. Daarnaast is zij directeur van het domein Business Finance & Law bij Hogeschool Inholland en vestigingsdirecteur van Hogeschool Inholland Rotterdam. 

“Dit klimaat heeft alles te maken met de veranderende rol van de bancaire sector. Banken zijn hun vier kerntaken (geldcreatie, betalingsverkeer mogelijk maken, financieren investeringen en zorgen voor risicobeheer) sinds de kredietcrisis van 2008 deels uit het oog verloren. Sinds 2008 hebben landen op internationaal niveau afspraken gemaakt om de controle op het reilen en zeilen van de banken te vergroten. Nederland koos ervoor om de Europese Richtlijnen streng te interpreteren en dat bemoeilijkte toegang tot krediet voor mkb’ers.” 

Beperkte financiering voor mkb 
“Het FD berichtte vorige maand dat mkb-ondernemers in Nederland veel vaker afhaken in het proces om aan financiering te komen dan kleinere bedrijven in het buitenland. De zoektocht is hier ingewikkelder, de leningen zijn duurder en de kans om geld te krijgen is kleiner. Een van de oorzaken is het aantal banken dat zakendoet met mkb'ers. Dat is in Nederland het laagste in Europa: er zijn nog maar drie banken over die serieus krediet verstrekken aan mkb-ondernemers. Uit eigen onderzoek naar de gevolgen van de invloed van de strenge overheidsrichtlijnen blijkt dat door strenger toezicht de kosten van banken gestegen zijn en dat weegt relatief het zwaarste voor kleinere leningen aan het mkb. Terwijl banken ten opzichte van 2008 meer investeren in de economie, zijn de leningen aan het mkb met maar liefst 25 procent gedaald.” 

Vlucht naar buitenland 
“Dat het mkb moeilijk toegang heeft tot de bancaire sector heeft kwalijke gevolgen voor de economie. Het zijn juist deze kleinere bedrijven waar duurzame innovaties plaatsvinden. Maar wat we zien is dat scale-ups het buitenland verkiezen vanwege betere en goedkopere toegang tot bancaire financieringen. Het mkb dat Nederland trouw blijft, zoekt in toenemende mate alternatieve financieringsvormen. Het zijn dure leningen waaraan vaak hoge risico’s zijn verbonden en waarop niet of nauwelijks toezicht is: precies wat de overheid wilde voorkomen.” 

Verdienvermogen van Nederland: benut ons duurzame innovatief kapitaal 
“Door de financiering van het mkb zo moeilijk te maken staat het verdienvermogen van Nederland onder druk. Vreemd genoeg krijgt dit in geen enkel verkiezingsprogramma aandacht. Een langetermijnvisie over hoe we het geld op structurele wijze verdienen om ons land duurzamer, veiliger en eerlijker te maken ontbreekt. Of die gaat niet verder dan het verhogen van belastingen, waardoor het mkb het nog zwaarder krijgt. Terwijl het in Nederland gonst van de duurzame en innovatieve ideeën: geef dan juist deze ideeën alle ruimte met een goed pakket aan leningen. Dat kan uitdagend zijn, maar zonder innovatieve uitdagingen geen langdurige economische en welvaart.” 

Mkb-bank 
“In het Verenigd Koninkrijk hebben ze het beter begrepen. Daar heeft de overheid tien jaar geleden met succes een bank opgericht speciaal voor het mkb. Een ander inspirerend voorbeeld is Singapore, waar bedrijven en banken elkaar gemakkelijk vinden in een permanente innovatiehub.” 

“Het is nog niet te laat voor partijen om zich hierover uit te spreken. Zij moeten voorbij onze landsgrenzen durven kijken, en vooral: verder dan de horizon van één regeerperiode.” 

Naast haar rol als directeur werkt Nahied een dag in de week bij het lectoraat Finance & Accountancy omdat ze het belangrijk vindt om zelf te ervaren hoe we onderwijs, onderzoek en werkveld met elkaar verbinden. Haar betoog is gebaseerd op het onderzoek PURe over de rol van banken voor een veerkrachtige economie. Ze werkte eerder onder meer bij het ministerie van Financiën en het ministerie van Onderwijs en was programmamanager bij het Innovatie Platform onder het voorzitterschap van premier Balkenende. 

Wil je meer weten? 
Eerder hebben dit artikel gedeeld over het onderzoek naar de rol van banken. Als onderdeel van dit onderzoek gaat Nahied in gesprek met onder andere ONL en de Consumentenbond. Of luister de aflevering waarin ze samen met Hans Biesheuvel (ONL) inzoomt op de financieringsmogelijkheden voor het mkb. 
 

Banken hebben een belangrijke functie in de maatschappij. Door leningen te verstrekken stimuleren ze de economie en daarmee onze welvaart. Maar door toenemende regelgeving is hun rol onder druk komen te staan, met name als financier voor het mkb. Met een kortlopend pop-up research doken onderzoekers en studenten van Hogeschool Inholland op dit vraagstuk om samen met het bankwezen en bedrijfsleven te verkennen hoe Nederland de economie door bancaire financieringen veerkrachtig kan houden.

Aanleiding voor het onderzoek naar de rol van banken kwam van de banken zelf. “Dit soort vraagstukken zijn altijd het vertrekpunt voor het praktijkgericht onderzoek dat we bij Hogeschool Inholland doen”, zegt Nahied Rezwani, macro-economisch onderzoeker en directeur van het domein Business Finance & Law. “Sinds de financiële crisis van 2008 moeten banken voldoen aan strengere regelgeving om hun balans op orde te houden. Ze kunnen minder risico nemen en moeten meer controle uitvoeren bij leningen.”

Financiering voor het mkb
Vooral het mkb merkt de gevolgen. “Door de strengere regulering is het voor deze bedrijven lastiger en duurder om financiering te krijgen”, zegt Nahied. “Het gevolg is dat zij hun ideeën en plannen niet of minder snel en gemakkelijk kunnen ontwikkelen. Dat is een probleem voor heel Nederland. Want het mkb is de motor van onze economie. Vooral daar vindt de innovatie plaats.”

Pop-up research
Het lectoraat Finance & Accountancy pakte het vraagstuk begin 2023 op. Vanwege Nahieds macro-economische achtergrond nam zij de leiding over het zogeheten pop-up research. “Met deze kortlopende onderzoeksvorm kunnen we snel inspelen op actuele vraagstukken”, zegt onderzoeker Luc Salemans. “We organiseerden enkele brede sessies met vertegenwoordigers van banken, het mkb en consumenten, plus docent-onderzoekers en studenten. Het leverde al in april een mooie basis op in de vorm van een whitepaper. Daarin schetsen we enkele oplossingsrichtingen om nader te onderzoeken.”

Onderzoek naar mkb-bank
Inmiddels zijn onderzoekers en studenten van de opleidingen Business Studies en Finance & Control (Bedrijfseconomie) vervolgonderzoek aan het doen naar een van de oplossingsrichtingen: de oprichting van een bank speciaal gericht op mkb-bedrijven. Luc: “Wat zijn de kansen en risico’s van zo’n bank, zoals die al bestaat in het Verenigd Koninkrijk?” Daarnaast lopen er samen met Ondernemend Nederland en de Consumentenbond andere vervolgonderzoeken.

Resultaten voor het onderwijs
“Het is fijn om studenten bij zulke praktijkgerichte casussen te betrekken”, vindt Luc. “Zo krijgen zij een goed beeld van de beroepspraktijk en de vraagstukken die daar spelen. De resultaten van het onderzoek kunnen we vervolgens terugbrengen in het onderwijs om bijvoorbeeld de afstudeerrichting Banking & Assurance actueel en praktijkgericht te houden.”

Veerkrachtige economie
“Bovendien pakken we bij Inholland met dit pop-up research onze rol als maatschappelijke partner door bij te dragen aan een veerkrachtige economie”, zegt Luc. “Het is belangrijk dat we helpen om het mkb als economische motor op gang te houden. Dat helpt ook onze samenleving veerkrachtig te houden. Want een goed draaiende economie zorgt voor werkgelegenheid: een inkomen voor mensen. En dat draagt bij aan onze welvaart en ons welzijn.”

Al bijna een jaar lang doen vier Oekraïense vluchtelingen op een werkervaringsplek bij Hogeschool Inholland onderzoek naar de leefomstandigheden van Oekraïners. Vanuit het lectoraat Toegankelijkheid van het recht onderzoeken associate lector Martin Blaakman en zijn team samen met de Oekraïense onderzoekers de toegang tot basisvoorzieningen, zoals kinderopvang, zorg en woonruimte. Maar wat betekent de werkervaringsplek bij Inholland voor de onderzoekers zelf? Hoe ervaren zij de hogeschool en wat is hun persoonlijke verhaal? Snizhana Savko en Yaroslava Chebanova vertellen erover.

Click here for the English version.

“Toen ik hier aankwam had ik niets. Ik heb mijn oude leven volledig achtergelaten. Snel heb ik slechts wat foto’s, documenten en wat praktische spullen meegenomen, maar ik had geen ruimte voor kleding”, vertelt Snizhana Savko (27). “Het is heel fijn dat zoveel mensen willen helpen, maar in het begin voelde dat ongemakkelijk.” Als voorbeeld vertelt ze dat ze bij een opvang in Polen veel mensen zag die zich schaamden om humanitaire hulp te moeten aannemen. “Voorheen kochten we alles zelf. Het voelt minderwaardig dat je dit nu niet zelf kunt. Alsof je zwak bent, maar we zijn niet zwak. We hebben de oorlog overleefd.” Snizhana is daarom blij als ze kan werken. “Ik kan mijn familie nu een beter leven geven dan wanneer we enkel een uitkering ontvangen. En ik betaal belasting wat ik een vorm van dankbaarheid vind richting het land dat mij heeft geholpen aan voorlopige veiligheid.”

Werken om overeind te blijven
Yaroslava Chebanova bevestigt dat veel Oekraïners liever niet hun hand ophouden. “Zodra we in Nederland aankwamen en mochten werken, is mijn zus aan de slag gegaan. Niet alleen wil ze alles zelf kunnen betalen, ze heeft het werk ook nodig om overeind te blijven.” Zelf wilde Yaroslava ook heel graag aan het werk, maar dan wel in de medische wereld. Ze is arts, maar omdat ze de Nederlandse taal niet spreekt, ving ze overal bot. “Als ik een maand lang alleen maar borden moet afwassen, houd ik dat niet vol. Ik heb uitdagend werk nodig. Tegelijk heb ik nu een half jaar lang vrij weinig gedaan en dat breekt op.” Niet dat ze stilzat, ze deed vrijwilligerswerk en zette zelf projecten op. Zo bakte Yaroslava met haar zus en zoon koek en zoetigheden die ze tijdens Koningsdag verkochten. Met het opgehaalde geld kocht ze medicijnen en stuurde die naar Oekraïne. 

Inmiddels is Yaroslava drie keer terug geweest in Oekraïne. “Het is moeilijk de realiteit te accepteren. Je werk, je huis, je leven; alles laat je achter en je begint helemaal opnieuw.

Ik sprak een Oekraïense notaris die nu maaltijden bereidt op Schiphol.” Het is volgens Yaroslava niet alleen het werk waarin ze concessies moeten doen, het is ook de onzekerheid over hun toekomst in Nederland. “Nu woon ik met mijn zoon in een kantoorpand. Om te koken en douchen moeten we naar een ander gebouw. Ik zou graag een eigen plek willen, maar dat kan pas als ik meer zekerheid heb rondom werk.” Tegelijk weet Yaroslava dat woonruimte in Nederland beperkt is. Dat ze daarnaast een tienerzoon heeft die gebonden is aan school, maakt het nog lastiger. Ze staart naar haar handen. “In het begin dachten we dat we snel terug konden, maar ik weet nu dat de oorlog lang gaat duren.”

Veel vragen maar geen antwoorden
Ook Snizhana is daar bang voor. De angst dat het tussen Oekraïne en Rusland mis zou gaan, leeft al lang bij haar. “Als kind verhuisde ik naar Kharkiv. Dat ligt ongeveer dertig kilometer van de Russische grens en voorheen was de voertaal daar voornamelijk Russisch. Maar na de Russische aanval op de Krim in 2014 switchte Snizhana bewust terug naar de Oekraïense taal. En niet alleen zij en haar familie. “Veel meer mensen gingen weer Oekraïens praten. Het geeft een meer vrij gevoel”, legt Snizhana uit. Ook haar moeder is zich altijd bewust geweest dat de situatie in hun land kon veranderen. “Zij heeft me op het hart gedrukt om te leren. Een goede opleiding is je grootste rijkdom, zei mijn moeder, je neemt het altijd met je mee. Kennis weegt niets.”

“Toen de bommen vielen was ik bang”, vertelt Snizhana. “Ik had nooit gedacht Oekraïne te verlaten en het was een moeilijk besluit, maar ik maakte het omdat ik geen keus had. Als je niet gaat, is er misschien geen morgen.” In het begin hadden haar moeder, hun drie honden, twee katten en zijzelf opvang bij een gastgezin. Inmiddels zitten ze al een tijdje in een opvanglocatie in Den Haag. “Er is altijd geluid en ik slaap slecht. Binnen een paar maanden sluit deze opvang en dan moeten we weg, maar ik heb geen idee waar naartoe en de gemeente geeft geen informatie.”

Die onzekerheid komt volgens Snizhana boven op het trauma dat veel Oekraïners al hebben. “Mensen hebben al psychische problemen door alles wat ze hebben meegemaakt, plus de onzekerheid over familie die in Oekraïne is achtergebleven. En hier hebben we geen stabiliteit. Werk, wonen, van alles is onzeker. We hebben veel vragen, maar krijgen geen antwoorden.” Het laat volgens Martin Blaakman zien dat de toegang tot basisvoorzieningen in Nederland beter kan. “Juist die onzekerheid maakt het voor mensen moeilijk om een bestaan op te bouwen, zelfs al is het tijdelijk. En juist dat is wat ze zo hard nodig hebben.”

Leren interviewen
Van wie de Oekraïense onderzoekers wel antwoorden krijgen, is van de mensen die ze interviewen voor het onderzoek van Inholland. “Als arts ben ik gewend heel doelgericht te interviewen”, vertelt Yaroslava. “Ik moet dan in een korte tijd alle benodigde informatie binnenhalen. Voor Inholland moest ik juist heel anders interviewen. Dat heb ik echt moeten leren. In het begin waren mijn interviews te kort en te zakelijk”, lacht Yaroslava. Juist omdat ze in dezelfde situatie zitten als de mensen die ze interviewen, weten ze voor Inholland waardevolle verhalen en informatie op te halen. Tegelijkertijd valt het doen van interviews om precies diezelfde reden zwaar. “Zeker wanneer je iets persoonlijks vraagt terwijl je weet dat het moeilijk is. Iedereen hier heeft iets of iemand verloren en dat raakt mij als Oekraïense ook.” Toch merkte Yaroslava dat de interviews voor beide partijen goed waren. “Ik kan organiseren, spreek Engels en heb over sommige dingen informatie, maar zij hebben mij op hun beurt ook geholpen met bijvoorbeeld informatie voor mijn zoon. Het is was meer dan een interview, we hielpen elkaar.”

De werkervaringsplek bij Inholland is voor Snizhana heel belangrijk.  Ze hoopt in de toekomst als psycholoog aan de slag te kunnen en is bezig met een vervolgstudie. “Mensen weten niet wat we kunnen en welke ervaring we hebben, maar ook in Oekraïne hebben we goede universiteiten en zijn er hoogopgeleide mensen. Met Inholland op mijn cv hoop ik dat ik meer kans maak op een leuke baan die bij mijn opleidingsniveau past.” Toch wil Snizhana het liefst terug naar Oekraïne. “Ik hoop dat we winnen en dat we over twee jaar terug kunnen. Dat is mijn plan”, lacht Snizhana. Gelijk daarna is ze weer serieus. “Ik ging met mijn moeder en onze honden vaak wandelen in de bossen, maar ik denk niet dat dat nog kan. Je weet niet waar bijvoorbeeld mijnen liggen. Ook vind ik het spannend of we dan écht veilig zijn of dat het tijdelijk is. Rusland is geen goede buurman.”

Gevoel van thuis
Yaroslava hoopt voor de komende jaren op een toekomst in Nederland. Vooral voor haar zoon. “Hij wil het liefst terug en vindt het moeilijk om hier te zijn. Waar ik juist probeer te integreren, sluit hij zichzelf nog af. Maar hij doet zijn best en ik hoop dat hij stapje voor stapje zijn plek gaat vinden.” Hoewel tijdelijk, heeft ze bij Inholland haar plek gevonden. “Op elke andere werkplek moet je gewoon werken en vraagt niemand wat. Hier voel ik me gesteund. We beginnen altijd de dag met de vraag hoe het gaat. We worden gezien, er is begrip voor onze gevoelens en situatie.”

Ze is blij dat ze nieuwe dingen leert en ondanks dat ze nu ook in het ziekenhuis werkt en tijd te kort komt, wil ze niet bij Inholland stoppen. “Deze plek is voor mij rehabilitatie.” Er komt een warme glimlach op haar gezicht. “Met Kerst kwamen we met het team van Inholland bij elkaar. Iedereen had wat gekookt en het voelde als familie. Het was het eerste gevoel van thuis sinds ik hier in Nederland ben.”

Meer weten over het onderzoek en de resultaten?
Houd onze kanalen in de gaten voor meer persoonlijke verhalen van Oekraïense vluchtelingen in Nederland. Wil je graag meer weten over de resultaten? Lees hier verder en vraag het onderzoeksrapport aan in Engels, Oekraïens of Nederlands. 

Please note: the research publication will be published in English, Ukrainian and Dutch soon. 

Voor de toekomst van Schiphol is het belangrijk dat de luchthaven verduurzaamt. Een efficiëntere vrachtlogistiek helpt daarbij. Want ronkende vrachtwagens op Schiphol, wachtend om gelost te worden. Dat kan toch efficiënter en milieuvriendelijker? Het project CDM@Airports richt zich hierop.

Rond CDM@Airports heeft Hogeschool Inholland een living lab opgezet waarin de betrokken bedrijven, onderzoekers en studenten van verschillende opleidingen aanschuiven. Manon Groot is vierdejaarsstudent Business Studies. “Ik ben altijd geïnteresseerd geweest in luchtvrachtlogistiek en wilde heel graag stagelopen op Schiphol. Met dit project kreeg ik de kans om onderzoek te doen bij afhandelaar Menzies, de schakel tussen wegtransportbedrijven en luchtvaartmaatschappijen. Mijn onderzoek richt zich op invoering van slotplanning. Kunnen transportbedrijven binnen een afgesproken tijdseenheid hun vracht leveren of ophalen, zodat er niet onaangekondigd lange rijen voor de poort staan?”

Plannen van personeel
Ook Noah van der Meer is vierdejaarsstudent Business Studies en net als Manon doet hij onderzoek naar de mogelijkheden van slotplanning bij Menzies. “Ik richt me dan specifiek op de resourceplanning. Hoeveel medewerkers moeten er per tijdseenheid in de hal aanwezig zijn? Welke informatie heeft Menzies van wegtransportbedrijven en luchtvaartmaatschappijen nodig om medewerkers goed in te kunnen plannen? En hoe implementeren we dit in de huidige systemen van Menzies?”

Vollere vliegtuigen
Maarten van As, algemeen directeur van branchevereniging Air Cargo Netherlands: “We zien dat de afstemming van processen tussen de verschillende partijen in de logistieke keten efficiënter kan. Daar werken we zelf ook aan. In de praktijk zijn we in het Smart Cargo Mainport Programma op Schiphol bezig met kleine praktische stapjes op het gebied van digitalisering. Stapjes die bij elkaar opgeteld volgend jaar tot een vorm van een digitale Green Lane op Schiphol gaan zorgen. Hogeschool Inholland verkent daarnaast grotere en verdergaande digitaliseringsstappen met hun onderzoek naar CDM@Airports. Deze ontwikkelingen lopen parallel en ik zie dat we geregeld van elkaar leren. Het CDM-systeem zou ook kunnen helpen om de belading van vrachtwagens te verbeteren. Ook dat zorgt voor milieuwinst.”

Breed opschalen
Juist vanwege de kansen voor verduurzaming in combinatie met de focus op datagedreven logistiek en op ketenregie honoreerde TKI Dinalog het onderzoeksproject in een subsidieaanvraag. “Het zijn precies de prioritaire thema’s waar we ons binnen de Topsector Logistiek op richten”, zegt programmamanager Niels Sneek. “Interessant van het onderzoek is, dat Hogeschool Inholland een kennisinstelling is en samenwerkt met een brede vertegenwoordiging uit het bedrijfsleven, zodat aan de innovatiebehoefte uit de praktijk tegemoet wordt gekomen. Bovendien is de luchtvrachtketen zo complex, dat als hier een technische en governance-oplossing voor CDM wordt gevonden, die kennis opgeschaald kan worden naar andere hubs. Ook in havens en op andere knooppunten moeten we aan de slag met datagedreven, slimme logistiek om werk te maken van de CO₂-reductieopgave die we vanuit het Klimaatakkoord en EU-regelgeving hebben.”

Mooie leerervaring
Voor Manon en Noah is de living lab een mooie ervaring. “Ik leer hoe de luchtvrachtsector werkt en hoe een resourceplanning verbeterd kan worden”, zegt Noah. “Het gaat om een echte maatschappelijke opgave en daar leer je meer van dan wanneer je alles alleen uit een boek haalt.” Manon is het daarmee eens. “Ik leer van dit onderzoek om echt een probleem in de praktijk op te lossen. Interessant is ook om gesprekken met mensen in de praktijk te voeren. Daarnaast vind ik het motiverend werken, omdat ik bij dit onderzoek het gevoel heb dat de betrokken partijen er iets aan zullen hebben.”

CDM@Airports
CDM staat voor collaborative decision-making. Het idee erachter is dat partijen in de logistieke keten hun planning beter op elkaar afstemmen. Je kunt daarmee wachttijden en onnodige vrachtwagenbewegingen voorkomen. Giovanni Douven, projectleider en onderzoeker bij het lectoraat Logistiek & Complexiteit, is programmamanager van CDM@Airports. “Het project heeft drie invalshoeken die met elkaar samenhangen: want met datagedreven logistiek ga je, als tweede punt, efficiënter en effectiever samenwerken en wordt ook CO₂-budgettering mogelijk gemaakt. Deze elementen leiden uiteindelijk naar een duurzamere operatie, want ook Schiphol zal, op termijn, een zero-emissieoperatie moeten zien te realiseren.” Naast de beoogde milieuwinst door slimmer samenwerken, richt het project zich ook op andere aspecten van duurzaam ondernemen.