Stel je een samenleving voor waarin digitale en fysieke werelden helemaal met elkaar verweven zijn. Waar artificial intelligence (AI) en virtual reality (VR) net zo vanzelfsprekend zijn als je smartphone. Spannend? Misschien ook een beetje beangstigend. Maar vooral: een kans om samen na te denken hoe we technologie op een menselijke en creatieve manier inzetten.

Daar draait het om tijdens het Society 5.0 Festival op 15 en 16 oktober in Amsterdam. Voor collega’s en studenten van Inholland is het festival gratis te bezoeken. Je kunt je hier registreren. Twee dagen lang kun je je laten inspireren door talks, panels, installaties en workshops. En: Inholland is er volop bij. Verschillende collega’s uit Kenniscentrum ARC, het kenniscentrum van het domein Creative Business, leveren een inhoudelijke bijdrage aan het programma.

Wat is Society 5.0?
De term Society 5.0 verwijst naar een nieuwe maatschappelijke fase. Waar de jagers-verzamelaars (1.0), de agrarische samenleving (2.0), de industriële revolutie (3.0) en de informatiesamenleving (4.0) al achter ons liggen, staat Society 5.0 voor een samenleving waarin digitale en fysieke werkelijkheden volledig versmelten. Het gaat daarbij niet alleen om technologische innovatie, maar vooral om de vraag: hoe bouwen we een duurzame, inclusieve en mensgerichte toekomst?

Die zoektocht sluit goed aan bij de missie van Inholland. Als partner in  het Centre of Expertise Creative Innovation (CoECI), zijn we medeorganisator van dit jaarlijkse festival.

Koos Zwaan: Reimagining AI
Koos Zwaan, lector Innovation in the Music Industry, is nauw betrokken bij de inhoud van het festival. Hij maakt deel uit van het programmateam en leidt de workshop Reimagining AI: Abundant, Playful & Just, waaraan hij zelf ook deelneemt samen met partner Thunderboom.

In deze interactieve sessie onderzoeken de deelnemers hoe AI opnieuw bedacht kan worden: niet als product van grote techbedrijven, maar als technologie die artistieke vrijheid, inclusie en ecologische bewustwording centraal stelt. “Het gaat erom dat we zelf nadenken over wat we van AI willen”, zegt Koos. “In plaats van klakkeloos te accepteren wat grote techbedrijven ons aanbieden,  kunnen we ons afvragen hoe we AI vormgeven op een manier die recht doet aan onze waarden en diversiteit.”

De workshop begint met een gezamenlijke oefening: welke taken zou je overlaten aan AI, en welke juist niet? Daarna volgen creatieve metaforen, zoals AI als assistent of partner, om het denken over technologie open te breken. Tot slot discussiëren de deelnemers over alternatieve AI-toekomsten.
 

Kasia Glowicka: technologie als partner voor cultuur en creativiteit
Componist en onderzoeker Kasia Glowicka neemt deel aan het panel How Artists Use Immersion to Bring Heritage Alive. Naar aanleiding van de installatie Otherwords reflecteert zij, samen met andere kunstenaars, op de rol van immersive technologie, met name VR, bij het tot leven brengen van cultureel erfgoed.

Kasia verbindt in haar werk muziekcompositie met moderne technologie en onderzoekt hoe AI en VR het creatieve proces kunnen verrijken. Met studenten uit Amsterdam en Riga werkte ze eerder samen aan het VR-project Connected Creativity, met als doel om internationale samenwerking mogelijk te maken zonder fysieke reis, en tegelijk te onderzoeken hoe VR kan bijdragen aan interculturele communicatie, artistieke expressie en vernieuwend onderwijs. 

Voor haar is de kern helder: “In creativiteit verwerken we emoties. Dat is wat ons mens maakt. We zijn bang dat AI onze creativiteit – en dus ons menszijn – overneemt. Mijn doel is om AI als partner te zien, niet als vervanger. Technologie moet onze mogelijkheden vergroten, niet verkleinen.”

Jacco Gardner: vergeten beloftes van machine-creativiteit
Ook muzikant, componist en artist-researcher Jacco Gardner, PD-kandidaat binnen het lectoraat van Koos Zwaan, heeft een bijzondere bijdrage aan het festival. Zijn performance ‘The Forgotten Promise of Machine Creativity’ laat zien dat er in de jaren 80 al experimentele systemen bestonden die een andere benadering van kunstmatige intelligentie voorstonden: niet als vervanger, maar als versterker van menselijke creativiteit.

Met zijn installatie brengt Gardner deze ‘vergeten machines’ opnieuw tot leven. Daarmee laat hij zien dat technologie ook op een andere manier vormgegeven kan worden; één waarin menselijke verbeeldingskracht centraal blijft staan. Zijn werk sluit direct aan bij de kernvraag van Society 5.0: hoe kunnen we hybride werkelijkheden actief vormgeven, in plaats van ons te laten sturen door technologische ontwikkelingen?

Jacco: “Mijn live performance demonstreert hoe AI kan functioneren als archeologische vertaler in plaats van creatieve vervanger. Het gebruik van AI legt hierbij juist de focus op het uitlichten van onze innovaties uit het verleden en hun potentieel, in plaats van deze volledig te vervangen door nieuwe AI innovaties.”

Petra doet als lector al 15 jaar praktijkgericht onderzoek naar de verandering van werk, de inrichting van organisatie en werk en de rol die HRM-beleid en management hierbij kunnen spelen.  Werk is de afgelopen jaren sterk veranderd en deze verandering zet de komende jaren flink door, ziet Petra. Hoe kun je op lange termijn doelen stellen temidden van al die veranderingen? En op welke manier leiden we studenten voor deze toekomst op?

In gesprek met presentator Rudy Nicola gaat Petra ook dieper in op welke skills cruciaal zijn voor een leven lang ontwikkelen, op welke manier jouw werk gaat veranderen en of we toegaan naar een zesurige werkdag. Petra: “Werk gaat veranderen, ook al verdwijnt jouw baan niet. Je krijgt een nieuwe jas en daar moet je rekening mee houden. Het moet goed zitten, daar moet je op voorbereiden.”

Beluister de podcast nu via jouw favoriete podcastapp zoals Spotify, Google Podcast of Apple Podcast. En vergeet je niet te abonneren om als eerste op de hoogte te zijn van nieuwe afleveringen van deze podcastserie. Aan het eind van iedere maand gaan we in een nieuwe aflevering met een van onze inspirerende lectoren de diepte in over een gebied waarop de wereld in hoog tempo verandert. 

Beluister hieronder de aflevering of ga naar jouw favoriete podcastplatform, zoals Spotify.

Het studentenadviesbureau InCollab, dat ondernemers bijstaat bij prangende bedrijfsvraagstukken is een mooi voorbeeld van praktijkonderwijs. Zonder kennis geen praktijk, dus krijgen de student-consultants van InCollab trainingen, workshops en masterclasses tijdens hun stageperiode. Afgelopen week was het tijd voor de workshop Probleemoplossend Vermogen, gegeven door Tamara Schoon van het Business Research Centre (BRC). 

De studentadviseurs, allemaal studerend aan opleidingen van ons Domein Business, Finance & Law kregen handvatten aangereikt om hun probleemoplossend vermogen te verbeteren. Maaike Matauschek, student Integrale Veiligheidskunde en stagiair bij InCollab, vertelt erover. 

“Tijdens de workshop zijn we aan de slag gegaan met verschillende werkopdrachten. We begonnen met de ‘marshmallow challenge’. In minder dan 18 minuten moesten we in groepjes een zo hoog mogelijke toren van marshmallows en spaghetti maken. Hoe we dit moesten doen? Dat moesten we zelf uitzoeken. Alles was geoorloofd zolang het maar binnen de 18 minuten bleef. Voor de tweede opdracht moesten we als team bedenken hoe wij konden ontsnappen uit de ruimte waarin we zaten, zónder ergens schade aan te brengen. Dat is nog knap lastig kan ik je vertellen! Door de ventilatiebuizen leek ons uiteindelijk de beste optie. Al deze opdrachten hebben ons het inzicht gegeven dat iedereen problemen anders oplost en dat er geen goed of fout bestaat. Zolang je maar duidelijk communiceert met elkaar. Bij het aanpakken van vraagstukken uit de praktijk is dit een heel waardevol gegeven. Aangezien wij bij InCollab altijd vraagstukken aanpakken vanuit een team dat multidisciplinair werkt, zal ik dit zeker in mijn achterhoofd houden.” 

Over InCollab 
InCollab bestaat uit een team van gemotiveerde studenten van Inholland. Ze zijn geselecteerd op hun kennis, ervaring en professionaliteit en staan klaar voor ondernemers om elke vraag (groot, complex of klein) gratis te onderzoeken en op te lossen.

Op donderdagmiddag 16 december presenteerde Pieter van der Hoeven, associate lector Finance & Accounancy bij het Business Research Centre (BRC), de ervaringen uit de kenniswerkplaats Duurzame financiering. De afgelopen vijf jaar deed hij daar samen met tien collega's, onderzoekers en docenten, en met tweehonderd studenten onderzoek voor ruim vijftig ondernemers naar manieren om geld te verdienen in de duurzame economie. Aan de hand van enkele aansprekende voorbeelden benoemt hij de moeilijkheden en mogelijkheden. 

In het algemeen ziet Pieter dat er veel interesse is voor de toenemende verdienkansen bij duurzame innovaties. Helaas zijn de financiële risico's vaak groter ten opzichte van minder duurzame alternatieven. Ondernemers die enthousiast zijn over verduurzaming en ervan overtuigd zijn dat hun innovatie zich in principe terugverdient, zijn soms niet  bedacht op die extra risico's. Dan krijgen zij hun ideeën helaas toch niet gefinancierd. Hogescholen kunnen samen met studenten voorkomen dat zulke kansen bij duurzame innovaties gemist worden.

Bekijk hier de presentatie ‘Kenniswerkplaats Geld verdienen in de duurzame economie’. 

Luchthavens zoals Schiphol zijn logistiek zeer complexe knooppunten. Wel honderden partijen zijn dagelijks op de grond bezig om goederen per vliegtuig te vervoeren, van luchtvaarmaatschappijen en afhandelaren tot expediteurs, transportbedrijven en verladers. “Het gaat om steeds meer bedrijven die zouden moeten aansluiten op een gezamenlijk IT-platform”, zegt Giovanni Douven, projectleider en onderzoeker bij de onderzoekslijn Logistiek & Complexiteit, onderdeel van het Business Research Centre van Inholland. “Soms komen die onaangekondigd, waardoor er files op de luchthaven ontstaan, de opslag in loodsen niet optimaal is en vliegtuigen niet altijd vol vertrekken.”

CO₂-uitstoot reduceren
Volgens Donald Ropes, lector Learning and Development in Organisations en waarnemend lector van Airport & Aviation vraagt de toegenomen complexiteit op luchthavens om een oplossing. “Niet alleen omdat gebrek aan efficiency geld kost. Maar ook omdat alle betrokken partijen hun CO₂-uitstoot moeten reduceren. Zij zijn daarom gedwongen om efficiënter te opereren. Dit speelt in de gehele logistieke sector in Nederland. Die wil zich op een duurzame manier ontwikkelen om ook in de toekomst internationaal toonaangevend te zijn.”

Succesvolle subsidieaanvraag
De Topsector Logistiek schreef een call uit om in een publiek-private samenwerking oplossingen te ontwikkelen voor meer samenwerking in de keten, voor data-driven logistiek en voor meer duurzaamheid van de grondgebonden logistieke operatie op luchthavens. Hogeschool Inholland diende als penvoerder een succesvolle aanvraag in met tientallen partners uit de hele logistieke keten op Schiphol. Ook partners op het gebied van technologie en data zijn verbonden aan CDM@Airports-project.

Collaborative decision-making
“CDM staat voor collaborative decision-making”, zegt Giovanni. “Hoe kunnen alle partijen samenwerken alsof ze één efficiënt opererend logistiek bedrijf zijn? We willen dit bewerkstelligen met een digitaal, multistakeholder-platform. Alle partijen pluggen daarop in, delen data met elkaar, zodat bijvoorbeeld expediteurs van elkaar weten wanneer ze hun goederen bij een afhandelaar afleveren en die afhandelaar daar ook weer rekening mee kan houden.”

Uniek platform
Zo’n integraal platform voor luchthavens is relatief nieuw. Het door CargoHub ontwikkelde IT-platform Trucking CDM is in aanbouw en de voorspelbaarheid van internationale vervoersbewegingen voor afhandelaren en de transparantheid ten aanzien van de beschikbaarheid van zendingen voor ‘roadfeeders’ is inmiddels opgeleverd. Dit verdient echter verdere uitbreiding en professionalisering. Een dergelijk platform is niet eenvoudig op te zetten, benadrukt Donald. “Want ook concurrenten zijn zo met elkaar verbonden. Hoe gaan die met elkaars data om? Hoe je zo intensief met elkaar samenwerkt en welke governance daarbij past willen we met dit project uitzoeken.”

Living lab voor ontwerpgericht onderzoek
Door de samenwerking binnen het project ontstaat nu al een uniek platform voor de logistieke sector én in de wereld van data. “Het is een goudmijn om mee te werken en van te leren”, zegt Giovanni. “Hier omheen zetten we een living lab op waarin alle betrokken bedrijven onderzoekers en studenten aanschuiven. Het is ontwerpgericht onderzoek: tegen welke problemen lopen we aan, welke oplossing kunnen we toepassen en hoe leren we daar weer van?”

Studenten Business Studies en TOI
Studenten Business Studies, Finance & Control en van opleidingen in het Domein Techniek, Ontwerpen en Informatica (TOI) kunnen binnen project CDM@Airports heel veel leren. “Ze pakken concrete vraagstukken op bij bedrijven, bijvoorbeeld rond het werken met slots of het inzetten van kunstmatige intelligentie”, zegt Giovanni. Donald: “Zo bereiden zij zich voor op de complexiteit van de logistiek. Ze leren in systemen te denken en bij het plannen met talloze parameters rekening te houden. Maar het is ook leren om multidisciplinair te werken, onderzoek te doen en omgaan met een digitale omgeving. Zeer waardevol is dat we in het living lab ook een digital twin van het platform integreren waarop we allerlei oplossingen kunnen uitproberen.”

Data delen tussen organisaties
Ook Ander de Keijzer, lector Data Driven Smart Society, is betrokken bij het project. “Elk bedrijf en afdeling produceert en verwerkt data. Over afdelingen, maar helemaal over bedrijven heen met dezelfde data werken is ingewikkeld. Niet alleen vanuit technisch oogpunt maar ook als het gaat om privacy en vertrouwelijkheid. De vraag is: hoe kun je data over instellingen heen delen zonder daarbij last te hebben van technische of sociale aspecten? Vanuit Data Driven Smart Society dragen we bij door dataopslag en analyse over bedrijfsonderdelen heen mogelijk te maken. We voeren dit onderzoek uit samen met studenten van de opleidingen Business IT Management, Informatica, Mathematical Engineering en Technische Informatica.”

Echte transparantie in logistiek
Giovanni en Donald zijn trots dat het project door de Topsector Logistiek is gehonoreerd. Het is mede het resultaat van de duurzame relatie tussen Inholland en bedrijven op en rond Schiphol. “We gaan met elkaar zorgen voor echte transparantie in de logistieke keten door een organisatiestructuur en een digitale oplossing te ontwikkelen voor een logistiek systeem met vele stakeholders dat ook op andere luchthavens en hubs toegepast kan worden”, zegt Giovanni. “Daarnaast werken we aan een managementplan om CO₂-uitstoot te reduceren.” Het project CDM@Airports heeft een looptijd van twee jaar.

Petra Biemans is vijftien jaar lector HRM & Persoonlijk Ondernemerschap bij Hogeschool Inholland. Door haar onderzoek én ruime ervaring ziet ze hoe veranderingen op de arbeidsmarkt én in de wereld om ons heen tot nieuwe uitdagingen leiden voor onderwijs, werkveld én werkzoekenden. “We moeten die veranderingen vanuit een holistische kijk op loopbanen samen oppakken. Van aangescherpte beroepsbeelden en beroepskeuzes tot vitaal blijven en een leven lang ontwikkelen.” Tijdens de Dag van het Onderwijs & Onderzoek op 11 november zal ze die boodschap voor een breed publiek uitdragen.

“In 2006 ben ik als lector bij Inholland begonnen”, vertelt Petra. “Ik was een van de weinige vrouwen én ik kwam van het bedrijfsleven, wat bijzonder was. Inmiddels is dat allemaal een stuk gewoner geworden.” Wat Petra’s onderzoekslijn aanvankelijk ook bijzonder maakte, was de nauwe betrokkenheid met het onderwijs. “Ik heb heel veel onderzoek gedaan met hulp van afstudeerders. Nu wordt dat gelukkig vanuit de organisatie gefaciliteerd.”

T-shaped professional
Petra maakte zelfs een uitstapje naar het onderwijs. “Ik heb geholpen om de opleiding Business Studies opnieuw op de kaart te zetten. Door onderzoek kwamen we erachter dat het bedrijfsleven breed opgeleide professionals wil hebben. Een hrm’er bijvoorbeeld die óók verstand heeft van financiën, marketing en vitaliteit, maar ook meer procesmatig en logistiek kan denken. Daar komt de T-shaped professional vandaan: de steel van de T is je specialisatie, het dakje is je brede overzicht. Bij Business Studies, en bij steeds meer opleidingen bij Inholland, stellen we daar een omgekeerde T tegenover: studenten krijgen eerst een brede basis waarna ze zich in een gewenste richting gaan specialiseren.”

Een loopbaan is geen ladder, maar een klimrek
Het inzicht bij Business Studies gaf Petra aanleiding om haar onderzoekslijn te veranderen. “Ik ging me niet meer sec op de hrm-professional richten, maar op de vraag hoe professionals in het algemeen duurzaam toegerust kunnen worden op werk. Hoe blijf je tot je pensioen vitaal? Maar ook: hoe beweeg je mee met de veranderende arbeidsmarkt door een leven lang ontwikkelen? Een loopbaan is geen ladder meer, maar een klimrek. Soms moet je een stapje naar links of rechts maken. Die wendbaarheid is iets wat studenten nu al moeten leren.”

Verkeerde beroepsbeelden
Wat mensen al ruim voor hun opleiding of studie moeten leren, is wat beroepen eigenlijk inhouden. Ook daar ziet Petra verbeterkansen in wat zij een trilemma noemt: het (gebrek aan) samenwerking tussen arbeidsmarkt, opleiders en kiezende jongeren. Ons onderzoek laat zien dat jongeren, maar ook hun ouders, vaak niet realistische, verkeerde of achterhaalde beelden hebben van latere beroepen. Met als risico dat ze een verkeerde studiekeuze maken. Neem een wijkverpleegkundige: die voert de zorg niet uit, maar regisseert het. Of jongeren hebben bepaalde studies of beroepssectoren totaal niet op het netvlies, omdat ze geen idee hebben van wat latere beroepen werkelijk inhouden. Dat zijn gemiste kansen voor de arbeidsmarkt. Zo is de Greenport een innovatieve en dynamische sector met volop carrièremogelijkheden, maar hier geldt: onbekend maakt onbemind.”

Holistische kijk op loopbanen
Petra legt samen met onderzoekers van Inholland en De Haagse Hogeschool de laatste hand aan een hun boek De kracht van verbinding. Loopbaanthematieken in het licht van verschuivende beroepsbeelden. Daarin voeren ze een pleidooi voor een holistische kijk op loopbanen. “We moeten naar het hele ecosysteem van professionals, opleiders, werkveld en arbeidsmarkt kijken en daarin veel meer samenwerken. Bijvoorbeeld om tekorten op de arbeidsmarkt op te lossen.” 

Investeren in leergemeenschappen
Het interessante van Inholland is, dat het middenin dat ecosysteem zit, stelt Petra. “We leiden professionals op én zijn zelf een organisatie met professionals. Als collega’s moeten wij werken aan onze eigen wendbaarheid en vitaliteit. Daarin zijn we een voorbeeld voor onze studenten. En voor hen moeten we nog meer de verbinding zoeken met het werkveld, meer de praktijk in het onderwijs brengen en zo vroeg mogelijk praktijkopdrachten geven en gastcolleges organiseren. Dat vraagt om voortdurend afstemmen met partners uit het werkveld: hoe kunnen we samen de professionals van morgen vooruithelpen? Met leergemeenschappen hebben we daar een goede vorm voor. We moeten bereid zijn daar energie en tijd in te investeren.”

Dag van het Onderwijs & Onderzoek 
Petra Biemans, lector HRM en Persoonlijk Ondernemerschap bij Inholland, is keynote speaker op de Dag van het Onderwijs & Onderzoek op donderdag 11 november bij Hogeschool Inholland Rotterdam. De beschikbare plekken op locatie zijn inmiddels vol, maar je kunt nog wel online aanschuiven. Meld je aan via dit formulier.

Op donderdag 4 november vanaf 13.00 uur organiseren tien samenwerkende lectoren HRM & Arbeid, waaronder lector Petra Biemans van Hogeschool Inholland, een off- en online proeverij. Een programma met voorbeelden, aanpakken en inzichten over het vormgeven van een leven lang ontwikkelen in learning communities, oftewel leergemeenschappen.

De coronacrisis heeft ons met de neus op de feiten gedrukt: in ons werk moeten we ons voortdurend opnieuw uitvinden en ontwikkelen, veelal onder grote tijdsdruk. Bedrijven en kennisinstellingen omarmen daarbij het concept van learning communities. Dat zijn hybride leeromgevingen waar onderzoek, werken, innovatie en leren met elkaar verbonden zijn en waarbij publieke en private partijen met elkaar samenwerken.

Doeshops en dialoogsessies
Learning communities hebben de potentie een leven lang ontwikkelen te versnellen en het concreet vorm te geven. Echter, wat werkt wel en wat werkt niet? Op 4 november organiseert het Breed Platform Arbeid een proeverij ‘Leven lang ontwikkelen met Learning communities’. De middag heeft een online en een offline programma, zodat iedereen die geïnteresseerd is, kan meedoen. Van de in totaal vijftien doeshops en dialoogsessies in drie rondes geeft Inholland er drie.

Positieve kriebels
Petra Biemans is voorzitter van Breed Platform Arbeid en heeft positieve kriebels als ze uitkijkt naar de proeverij. De lector HRM & Persoonlijk Ondernemerschap bij Inholland vindt het fantastisch om het evenement in Rotterdam te houden. “Bijzonder aan het programma is dat we de kennis van tien lectoraten van verschillende hogescholen aanbieden aan wie wil leren over hoe learning communities werken. In één middag zie je heel veel vormen en middelen voorbij komen over leren in living labs en learning communities, oftewel leergemeenschappen.”

'Je loopt óveral tegenaan'
De dialoogsessie van Petra gaat over wat het voor een hogeschool betekent om een living lab te starten. Met een intern groot empirisch onderzoek heeft het Business Research Centre van Inholland, samen met managers en docenten kritische succesfactoren opgehaald voor de living labs. “Wat duidelijk werd, is dat je met het starten van een living lab werkelijk óveral tegelijk aan moet werken: én aan werkveldrelaties, én aan professionalisering van docenten, én aan allerlei regels intern. Het gaat om een systeemverandering en dat is complex.” Samen met Melanie Beck-Soeliman (docent bij Recht) gaat ze hierover in dialoog met de deelnemers.

Eerste uitreiking hbo innovatieprijs
Deze proeverij is een samenwerking tussen Regieorgaan SIA en tien lectoren van het Breed Platform Arbeid. Aan het begin van de middag is ook de uitreiking van de HBO-innovatieprijs op het terrein van arbeid. Breed Platform Arbeid en de Nederlandse Stichting voor Psychotechniek (NSVP) doen dit samen, en dit jaar voor de eerste keer.

Aanmelden
Zoek jij ook inspiratie over learning communities? De do's en dont's? Voorbeelden van de pioniers?

Doe dan mee aan onze bijeenkomst in Rotterdam of online!

Aanmelden voor het fysieke programma op Hogeschool Inholland in Rotterdam (maximaal 75 deelnemers)

Aanmelden voor het online progamma

Dit artikel is op 15 juni verschenen op de website van ScienceGuide

De coronacrisis heeft ons met de neus op de feiten gedrukt: in ons werk moeten we ons voortdurend opnieuw uitvinden en ontwikkelen, veelal onder grote tijdsdruk. Bedrijven en kennisinstellingen omarmen daarbij het concept van learning communities. Learning communities zijn hybride leeromgevingen waar onderzoek, werken, innovatie en leren met elkaar verbonden zijn en waarbij publieke en private partijen met elkaar samenwerken.  

Learning communities hebben de potentie een leven lang ontwikkelen te versnellen en het concreet vorm te geven. Echter, wat werkt wel en wat werkt niet? Aan de hand van tien jaar praktijkonderzoek van de lectoren van het Breed Platform Arbeid  geeft dit artikel handige aanbevelingen voor het ontwerpen, begeleiden en verduurzamen van learning communities.

Bouwstenen voor een succesvolle learning community 
Uit het project Change Gear waarin de werkbare principes van effectieve learning communities zijn geïdentificeerd binnen de logistieke sector, blijkt dat learning communities die impact weten te creëren altijd een overkoepelend doel hebben waarin alle belanghebbenden het gezamenlijke belang vooropstellen. Gezamenlijk werken aan brede en diepe kennisontwikkeling en innovatie vereist verder veel aandacht voor de manier waarop de learning community georganiseerd is, oftewel de structuur. Het gaat daarbij over de rollen die leden hebben, wie waarbij is betrokken en hoe de aansturing is georganiseerd.  

Een derde belangrijke bouwsteen van een goede learning community is aandacht voor de procesmatige aspecten van samenwerking: hoe frequent en op welke wijze komen belanghebbenden samen? Als deelnemers de dialoog met elkaar aangaan en er plaats is voor reflectie op ieders rol en handelen, heeft dit een grote impact op het behalen van de beoogde uitkomsten. Ten slotte is aandacht voor de cultuur binnen een learning community belangrijk: het creëren van een set gedeelde normen en waarden. Daarbij gaat over het stimuleren van een omgeving van wederzijds vertrouwen met ruimte voor experimenten en het maken van fouten.  

Praktijkvoorbeeld: Gas erop!
In het project “Gas erop!” zijn bovenstaande bouwstenen gebruikt voor het vormgeven van ‘micro-learing communities’. Daarin werken medewerkers van installatiebedrijven, hun leidinggevenden, studenten en docenten onder begeleiding van een facilitator samen aan concrete vraagstukken rondom de energietransitie, zoals het leren met warmtepompen. De learning communities worden vormgegeven rondom concrete bouwprojecten, zodat leren, innoveren en werken met elkaar vervlochten zijn. Elke micro–learning community duurt tien weken en leidt zowel tot opbrengsten voor de bedrijven als het onderwijs.

Ontwerpprincipes van succesolle learning communities
De kern van learning communities zijn omgevingen waarin leren, werken en innoveren met elkaar samensmelten. De ontwerpprincipes van dergelijke omgevingen zijn geïdentificeerd in project Krachtige Leer Werk Omgevingen (KLWO). Daaruit blijkt dat het belangrijk is om te werken met een gedeelde visie op learning communities en deze visie in de organisatie te delen. Ook blijkt het van belang een learning community samen met een onderwijsinstelling op te tuigen.

Daarnaast is een learning community gebaat bij leergericht leiderschap, een compleet en gevarieerd geheel van leeractiviteiten, mogelijkheden om kennis en vaardigheden op te frissen, en de ruimte om te oefenen met nieuwe perspectieven op een vak. Ook de reflectie en feedback van medewerkers is belangrijk. Als laatste is het belangrijk om medewerkers te verleiden gebruik te maken van de mogelijkheden die ze krijgen om te leren en te werken. Een werkinhoud die mensen uitdaagt om te blijven leren zorgt daarvoor.

De facilitator als onmisbare schakel 
“In een learning community wordt veel samengewerkt, maar nog te weinig expertise uitgewisseld”, zo constateert onderzoeker Tanja Stover van het project Shared Learning Teams. Zij stelden drie essentiële rollen vast voor een succesvolle begeleiding van learning communities. Als eerste is er de project facilitator die eigenaarschap heeft over de projectplannen en gemaakte afspraken. Daarnaast is er de proces facilitator, die voor iedereen de leerdoelenscherp houdt en de samenwerking bewaakt.

Voor veel facilitators is deze rol nieuw, waarom een derde essentiële rol van ‘vlieg op de muur’ is ingevoerd. Die persoon staat buiten het team en is vooral na het begin van het proces voor de teamleden redelijk onzichtbaar, maar begeleidt en coacht de facilitators intussen op het vlak van teamprocessen.

Criteria om learning communities succesvol te verduurzamen 
In de praktijk zien we dat learning communities na verloop van tijd momentum verliezen. In het project Duurzame Learning Communities in de Greenport West-Holland zijn daarom succesfactoren geïdentificeerd om learning communities te verduurzamen. Het blijkt daarbij van groot belang te zijn om voortdurend aandacht te hebben voor gemeenschapsvorming. Ook moeten eventuele concurrentiegevoeligheden geadresseerd worden om daardoor de samenwerking open te houden.

Daarnaast is het noodzakelijk om te kunnen rekenen op langdurige financiële ondersteuning, en is het belangrijk om tussentijdse en meetbare resultaten regelmatig te delen. Verder moet er aandacht zijn voor het mogelijke vacuüm tussen idee-ontwikkeling en de toepassing van de resultaten, en moet de learning community meer zijn dan een experiment om de beoogde systeeminnovatie of transitie te realiseren.

Aan de slag 
Tien jaar praktijkonderzoek van het Platform Arbeid geeft concrete handvatten voor het ontwerp, de begeleiding en de verduurzaming van learning communities. We organiseren in het najaar een conferentie waarin we onze kennis delen aan de hand van tal van concrete praktijkvoorbeelden van de betekenis van learning communities in de praktijk.

Sprekers
Vanuit verschillende disciplines werd dit vraagstuk belicht:

• Julian Hernandez Gonzalez - Over de ontwikkeling van blockchain op ons betalingsverkeer
• Annemarie de Vos - Over het implementeren van de SDG's in de bouwsector
• Suradj Hardwarsing - Over Risicomanagement met betrekking tot het realiseren van de SDG's
• Stanley Gompol - Over social enterprise: Het ondersteunen van zzp'ers met fiscale problemen.
• Omar Hussain - Over social enterprise: Het ondersteunen van zzp'ers met fiscale problemen

Expertdeelnemers

• Vincent van Assem - Specialist duurzaamheid, adviseert bedrijven (in de financiële sector) over de ontwikkeling van hun duurzaamheidsstrategie en ondersteunt bij de implementatie daarvan. 
• Nico van Hoogdalen - Circulariteit Ontwikkelaar bij iCircl
• Chhay Lin Lim - Verbonden als onderzoeker Blockchain aan Hogeschool Saxion en auteur van het boek ‘ Basisboek Blockchain’
• Han van Kleef - Associate lector bij de onderzoekslijn Innovatie & Ondernemen bij het Business Research Centre (BRC)

Lees verder onder de afbeelding >

Digitaal kenniscafé
Na een geanimeerde uitleg over de SDGs door Suradj Hardwarsing zijn we weer verder gaan bouwen aan een toekomst waarin we smart & social met elkaar leven. Wat kan daar aan bijdragen en welke risico’s moeten we beheersen?

Julian Hernadez Gonzalez heeft onder begeleiding van Chhay Lin Lim een studie gedaan naar de mogelijkheden die blockchaintechnologie bieden in het verder bouwen aan smart en veilig betalingsverkeer. Annemarie de Vos nam ons mee in de stappen die gezet moeten worden als een organisatie een aantal SDG’s wil implementeren. Annemarie heeft dit voor een bouworganisatie uitgewerkt en laat daar mee zien dat elke organisatie een bijdrage kan leveren aan het realiseren van de SDG-doelstellingen, een kwestie van doen. Uit de presentatie van Suradj werd duidelijk dat het inderdaad niet bij woorden moet blijven, maar dat de daden en het monitoren van de daden erg belangrijk is. In het risicomanagement moeten de risico’s op greenwashing duidelijk worden en moeten maatregelen genomen worden om dit risico te minimaliseren.

Stanley en Omar hebben op verzoek van een bewindsvoeringskantoor onderzoek gedaan naar het opzetten van een samenwerkingsvorm waarin de belangen van vastgelopen zpp-ers behartigd kunnen worden. Veel zzp-ers zijn niet toegerust om aan de administratieve verplichtingen te voldoen en eenmaal vastgelopen kan er niemand helpen om hen weer vlot te trekken. In het kader van smart en social living together wordt in september een tescase uitgevoerd.

Onze expertdeelnemers hebben een waardevolle bijdrage geleverd aan het verder bouwen aan oplossingen. Alle deelnemers hadden vragen voorbereid voor de experts en dat maakte dit café weer tot een succes; samen bouwen, samen leren en samen doen in de breakoutrooms!

In de nieuwe transdisciplinaire minor Samen werken aan de toekomstbestendige stad gaan studenten van verschillende Inholland-opleidingen vanaf 1 september 2021 aan de slag met real life-projecten rond duurzame stedelijke vraagstukken. Wat maakt deze minor zo uniek, wat kunnen studenten eruit halen en wat is de motivatie vanuit het onderwijs? Vanuit onze verschillende onderwijsdomeinen geven docenten en lectoren hun visie.

Steden zijn vaak negatief in het nieuws als ongezonde leefomgevingen waar armoede, afval, en eenzaamheid hoogtij vieren. Tegelijkertijd zijn steden juist broedplaatsen voor nieuwe ontwikkelingen, waar veel initiatieven worden ontwikkeld om sociale cohesie en klimaatbestendigheid te bevorderen. Dit leidt tot vraagstukken over zaken als energietransitie energietransitie, sociale cohesie, klimaatverandering en duurzame verdienmodellen voor de circulaire economie.

MAATSCHAPPELIJKE RELEVANTIE

Transdisciplinaire en duurzame vraagstukken
Genoemde vraagstukken raken aan opleidingen van de Inholland-domeinen Business, Finance & Law, Gezondheid, Sport en Welzijn, Agri, Food & Life Sciences en Techniek, Ontwerpen & Informatica. Die complexe vraagstukken houden zich niet aan de grenzen tussen een financiële, een technische en een sociale opleiding. Door aan concrete maatschappelijke vraagstukken te werken met onderzoekers van verschillende opleidingen, met overheden en burgers, zijn studenten in staat om iets te doen dat hen niet zou lukken wanneer ze alleen samenwerken binnen de eigen opleiding. Of het nu gaat om studenten Verpleegkunde, Bouwkunde, Business Studies of Landscape & Environment Management.

Vandaar dan ook dat de onderwijsdomeinen gemotiveerd zijn om mee te doen met deze minor. Bovendien biedt de minor nog meer kansen om de banden tussen onderwijs en onderzoek te versterken.

Collectieve leertrajecten zijn nodig voor een duurzame ontwikkeling
De duurzaamheidstransitie, een van de grootste uitdagingen van de 21^e eeuw, vraagt om nieuwe vormen van samenwerken, organiseren en besturen. Die vraag is ook relevant voor het onderwijs. “Hoe kunnen we op grotere schaal en sneller collectieve leertrajecten vormgeven voor duurzame ontwikkeling, waarin wordt deelgenomen door bedrijven, overheden en NGO's?” vat associate lector Han van Kleef (Innovatie & Ondernemen) de vraag samen die voor hem ten grondslag ligt aan de minor.

“Voor nieuwe vormen van samenwerken, organiseren en besturen zijn de inzet en creativiteit nodig van de mensen die in de wijk, stad en regio wonen en werken en van mensen die met stedelijke en regionale ontwikkeling bezig zijn”, zegt Patrick Huntjens, lector Sociale Innovaties in het Groene Domein bij het Domein Agri, Food & Life Sciences. “Daarbij is nieuwe samenwerking nodig tussen uiteenlopende partijen als waterschappen, gemeenten, bedrijven, coöperaties en burgers, maar ook samenwerking met wetenschappers vanuit verschillende disciplines.”

Gelijke kansen en inclusie
Transdisciplinaire samenwerking is ook noodzakelijk om uitdagingen rond gelijke kansen en inclusie aan te pakken. “We hebben verandering vanuit verschillende domeinen nodig om ervoor te zorgen dat de grote stad van de toekomst inclusief is en dat alle jongeren gelijke kansen krijgen op een goede ontwikkeling,” zegt lector Jeugd & Samenleving Femke Kaulingfreks van Domein Gezondheid, Sport & Welzijn. “Dan gaat het om goed onderwijs, brede opvoedondersteuning, armoedebestrijding en een gelijke toegang tot sociale en culturele voorzieningen. Ook is een toegankelijke infrastructuur nodig en een duurzame werkgelegenheid zonder flexcontracten. Samen met een veiligheidsgevoel voor iedereen en een gezonde en duurzame leefomgeving moet dit allemaal met elkaar samenhangen. Dit alles voor de jeugd om in een kansrijke stad te kunnen opgroeien.”

De financiële kant van het verhaal
Toekomstbestendig houdt óók in dat geldstromen op orde zijn, dat de regels toekomstbestendig zijn en dat organisaties en activiteiten van organisaties (profit en non-profit) toekomstbestendig zijn, zegt Marleen Bartelts-Schilt, docent van het opleidingscluster Finance en onderzoeker bij de Inholland-onderzoekslijn Finance & Accountancy. Han van Kleef, associate lector Innovatie & Ondernemen, voegt daaraan toe. “Het gaat om vraagstukken als hoe we erin slagen om de oriëntatie binnen productieketens te verbreden, zodat ook sociaal-maatschappelijke en ecologische vraagstukken een plaats vinden in strategieën en uitvoering.”

MINOR BRENGT ONDERWIJS EN ONDERZOEK DICHTER BIJ ELKAAR

Samenwerking leidt tot creatieve, krachtige oplossingen
Het geluid uit de domeinen is eenduidig: samenwerking tussen verschillende opleidingen leidt tot creatieve, krachtige oplossingen. Hetzelfde geldt voor nauwe samenwerking tussen onderzoek en onderwijs. De minor biedt hier een unieke kans, mede met het oog op de profilerende Inholland-thema’s duurzaam, gezond en creatief. Door kennis, onderzoeksmethoden en onderwijs vanuit elkaars disciplines te bekijken, kunnen domeinen van elkaar leren en elkaar versterken en samen nieuwe oplossingen bedenken voor vraagstukken die horen bij de toekomstbestendige stad. Dit geldt voor studenten, docenten, onderzoekers én lectoren.‘

'Dit zorgt voor een stroomversnelling in de kennisvalorisatie'
“Op dit moment is er nog een scheiding tussen de twee werelden van onderwijs en onderzoek,” zegt Nick Pruijn, docent natuur en landschap bij de opleiding Landscape & Environment Management. “Door deze minor hebben de lectoren toegang tot onderzoekscapaciteit in de vorm van multidisciplinaire studentgroepen, en hebben studenten en docenten toegang tot de kennis van deze onderzoekslijnen. Dit gaat voor een stroomversnelling zorgen in de kennisontsluiting en -valorisatie binnen de organisatie.”

Vanuit hun eigen perspectief zijn veel domeinen al bezig met de transitie naar een circulaire economie. De minor brengt de perspectieven samen en zorgen voor nieuwe. “Complexe vraagstukken vragen om een multidisciplinaire of zelfs transdisciplinaire benadering,” zegt Guido Walraven, lector Dynamiek van de Stad van het Domein GSW. “Daarbij leer ik van de invalshoeken en ideeën van mensen uit andere domeinen, en daarbij komen we samen verder dan ieder alleen. Uitwisselingen kunnen ertoe leiden dat je beter weet wat andere onderzoekslijnen doen en misschien ook sneller gaat samenwerken en elkaar kan versterken.”

WAT BETEKENT DIT VOOR STUDENTEN?

Dat klinkt allemaal heel mooi, maar wat betekent dat concreet voor studenten? Waarom zouden zij als aankomende Inholland-professional voor deze brede minor kiezen, in plaats van voor verdieping op hun eigen vakgebied? 

Onmisbare skills voor een transdisciplinair werkveld
Studenten gaan na hun studie, ongeacht of ze Communicatie, Accountancy, of Social Work gestudeerd hebben, als Inholland-professional samenwerken met mensen met een andere achtergrond. Die denken anders, werken anders en vinden andere dingen belangrijk. “Door intensief samen te werken kunnen complexe en weerbarstige problemen worden opgelost,” licht Guido Stompff, lector Design Thinking toe. “In deze minor werken studenten aan uitdagende stedelijke opgaven en leren ze hoe ze samen met studenten van hele andere opleidingen tot wereldverbeterende ideeën kunnen komen die ze nooit alleen hadden kunnen bedenken.” De minor leert studenten dus skills die onmisbaar zijn voor een carrière in een werkveld waarin transdisciplinaire samenwerking de norm is.

“De uitdagingen van de toekomstbestendige stad zijn domeinoverstijgend, dus moeten toekomstige professionals ook domeinoverstijgend over oplossingen leren nadenken,” zegt lector Femke Kaulingfreks (Jeugd en Samenleving). “Je krijgt een bredere kijk op vraagstukken en leert andere methodieken te gebruiken, uit je comfortzone te stappen en uitdagingen aan te gaan,” voegt Carin de Boer, docent bij de opleiding Verpleegkunde, toe. “Die uitdaging kan bijvoorbeeld zijn dat je op zoek gaat naar manieren om iedereen zich thuis te laten voelen in een achterstandswijk. Hoe zorg je voor leefbaarheid door verbinding te zoeken, veiligheid te bieden en gezamenlijke activiteiten te initiëren?” 

Tot slot leert het je ook iets over jezelf en welke rol je kan vervullen in een team. “Dat is ook weer goed te gebruiken als je straks de arbeidsmarkt op gaat,” legt Docent Bouwkunde Miriam Uitterhoeve uit. “En zorgt het voor een nieuw netwerk, leer je andere studenten, docenten en onderzoekers kennen!” 

Wat vraagt deze minor van jou? 
De minor Samen werken aan de toekomstbestendige stad vraagt een open mind en een goede dosis nieuwsgierigheid van je. Je leert nieuwe samenwerkingsmethodieken waar het toekomstige werkveld, met het oog op de grote maatschappelijke transities, om zit te springen.

Enthousiast geworden?
Studenten die volgend jaar het vierde of derde jaar volgen en met flexibele ruimte in hun curriculum hebben kunnen zich inschrijven via de Sway.

Een groep lectoren heeft een open brief gestuurd aan de formateur en het nieuwe kabinet met daarin vier concrete handvatten om tijdens de komende regeerperiode ondernemers te helpen hun duurzame ideeën om te zetten naar duurzame verdienmodellen. Een van de initiatiefnemers van deze open brief is Pieter van der Hoeven, associate lector Finance & Accountancy bij Inholland.

Lees hier het complete artikel, dat op 9 april is gepubliceerd op het Online Kenniscentrum Duurzaam Ondernemen

"Verduurzaming komt er niet door de overheidsplannen voor 2050, maar door de economische acties onder het nieuwe kabinet de komende jaren. Onze adviezen bieden het nieuwe kabinet handvatten om de vaart houden in de ontwikkeling van een nieuwe volhoudbare economie: inzet van generieke financiële impulsen, de voorbeeldfunctie van de overheid, Europese samenwerking en bevordering van praktijkgericht onderzoek", aldus Pieter namens de initiatiefnemers van de open brief, verenigd in het Lectorenplatform Circulaire Economie in samenwerking met Het Groene Brein. "Uit onderzoek blijkt de rol van de overheid en de politiek – ondanks wellicht goede bedoelingen – soms eerder een belemmering te vormen dan een stimulans. Wil de duurzaamheidstransitie slagen, dan móet hier binnen de komende vier jaar verandering in komen."  

Dit jaar draaide om het vinden van een nieuwe balans in een nieuwe werkelijkheid. Hoe werken en studeren we thuis op een effectieve manieren met een goede kwaliteit van leven? En welke elementen van die digitale wereld willen we meenemen richting een toekomst na de pandemie? Als we het beste van de digitale en de fysieke wereld samenbrengen, kunnen we werken, lesgeven en studeren naar een nieuw plan tillen.

Dit voorjaar is het precies een jaar geleden dat het verplichte thuiswerken begon. Ook Inholland sloot de college- en vergaderzalen. Versoepelingen zijn in aantocht. Maar willen we wel zo snel mogelijk volledig terugkeren naar het ‘oude normaal’?

Petra Biemans, lector HRM & Persoonlijk Ondernemerschap, doet onderzoek naar onder andere de verandering van werk, de inrichting van organisatie en werk en de rol van HRM-beleid en management hierbij. Het verplichte thuiswerken was voor haar als een live experiment.

Broadcasting
Digitaal kan veel meer dan we dachten, ontdekte Petra. “Als onderzoeker heb ik in eerste instantie het onderzoek waar ik aan bezig was moeten stop zetten. Maar na ongeveer anderhalve maand, toen we zagen dat de coronacrisis langer duurde, zijn we weer gaan opstarten. In plaats van bij bedrijven langs om te interviewen, hebben we iedereen digitaal en telefonisch geïnterviewd. Dat lukte wonderwel goed! Helaas zie je dan niet de werkomgeving van mensen, maar daar hadden we gelukkig voor corona even aan kunnen ruiken, toen er nog wel fysiek bezocht kon worden”.

Maar er zitten ook andere kanten aan. Ze vertelt: “Het went op den duur om alles digitaal te doen, tegelijkertijd is het niet zoals je het zou willen. Dat is het ‘schizofrene’ ervan. Het is heerlijk om voor een overleg niet meer door het hele land te reizen en dat is goed voor het milieu bovendien, maar je mist het échte contact. Het is vooral broadcasting als je een lezing houdt en netwerken ‘met de handen op de rug’”. Petra noemt het ‘rug-aan-rug plannen’ van vergaderingen ook een beperking. “Het stroomt minder als we met z’n allen achter de computer blijven zitten. Plan in digitaal overleg bewust een kwartiertje pauze.”

Al doende leert men
We moeten niet alleen kijken naar de voordelen van online lesgeven, maar ook naar de voordelen van het fysieke lesgeven en het beste van deze twee werelden samenvoegen, stelt Petra. “Slimme keuzes maken; wat doe je digitaal voor studenten en wat fysiek? Wat je kunt broadcasten dat doe je online, gerichter contact en begeleiding kan op school. Al kan juist één-op-één-begeleiding ook prima digitaal. Daarin moeten we een nieuwe balans vinden. Al doende leert men; we bouwen bij Inholland heel veel kennis op over het digitale werken. Ik pleit voor een informed based aanpak en bundeling van bestaande kennis. In co-creatie met docenten en studenten uit verschillende hoeken, HRM en onderwijskundigen. Als we de resultaten uit zo’n multidisciplinair living lab implementeren in allerlei delen van onze opleidingen kunnen we een flinke slag maken.”

De balans vinden
In de thuiswerkperiode startte Petra haar onderzoek ‘Business trends - the sequel’, dat in kaart brengt welke trends er in organisaties spelen in de economische arbeidsmarkt die invloed hebben op organisaties en werk. Enthousiast vertelt ze: "Wat ik al na enkele interviews hoorde aan variaties in trends is fantastisch. Zo werd er bij drie van de vier door mij gehouden interviews in heel verschillende sectoren een pleidooi gehouden voor de terugkeer van het vakmanschap. Een van de vragen is natuurlijk wat corona voor invloed heeft. Vanuit heel verschillende hoeken komen daar verrassende antwoorden op. Zo bleek corona bij niet bij iedere organisatie evenveel invloed te hebben op het werk zelf in een bedrijf en soms zelfs vrijwel helemaal niet. Met dat soort kennis hebben we straks een mooi palet met wat er allemaal gebeurt in de wereld, daar kunnen we veel mee als business- en finance-opleidingen en ook als Business Research Center. De balans vinden in die nieuwe werkelijkheid, dat zie ik als ons belangrijkste streven.”

De EVR 2021 besteedt aandacht aan de gevolgen van de coronacrisis op de economie en de arbeidsmarkt. Toen lector Petra Biemans en associate lector Jeany van Beelen-Slijper gevraagd werden hieraan een bijdrage te leveren, hoefden ze niet lang na te denken over een onderwerp. Zij doen veel onderzoek rondom de thematiek van loopbanen, van de profiel- en studiekeuze van studenten tot de carrièrestappen van werkenden. "Ons uitgangspunt is dat mensen zich een leven lang blijven ontwikkelen. Een duurzame loopbaan begint niet pas op de arbeidsmarkt, maar al veel eerder. Wil je dat jongeren goed geëquipeerd aan hun beroepsleven beginnen, dan is het belangrijk dat ze al vanaf de middelbare school bewuste studie- en beroepskeuzes maken," zegt Petra.

Pijnpunt
En daar zit een pijnpunt. Want zowel leerlingen en studenten als hun ouders en studiebegeleiders hebben vaak een beperkt zicht op wat er op de arbeidsmarkt allemaal mogelijk is. Die arbeidsmarkt is aan enorme veranderingen onderhevig en bovendien zo groot dat je nooit alle opties kunt overzien. Beroepsbeelden kloppen vaak niet (meer), zowel bij oude als bij nieuwe beroepen. Petra: "Bij een dronepiloot denken velen dat ze dan de hele dag met zo’n drone rondjes kunnen vliegen, terwijl het erom gaat dat je regelt dat je mág vliegen." Belangrijk is dat goed gekeken naar iemands talenten en passies. Helaas is de gemiddelde studiekeuzetest niet meer dan het afvinken van lijstjes. Dan kan het zomaar gebeuren dat je uitkomt bij paardentandarts zoals een vriend van Petra’s zoon overkwam. Terwijl hij helemaal niks met die beesten heeft! Bovendien zijn het momentopnames: zowel kind als arbeidsmarkt ontwikkelen door.

Klauteren op het klimrek
Om op de arbeidsmarkt van nu en morgen hun weg te kunnen vinden, moeten jongeren kennismaken met het hele brede palet op de beroepenmenukaart. Dat doen ze door te exploreren en te ervaren. Het is belangrijk dat ze zich die onderzoekende houding al jong eigen maken, te beginnen bij de LOB-activiteiten in het voortgezet onderwijs. Dat gebeurt nu niet omdat ook de studiekeuzebegeleidingsprogramma’s afvinklijstjes zijn en onvoldoende aansporen om op een andere manier te ontdekken, op onderzoek te gaan en te ervaren. Niet alleen de recht gebaande paden afgaan, maar ook eens links of rechts kijken. Zoals het later in het ‘echte’ leven ook gaat. "Leerlingen maken dan bewustere keuzes, blijkt uit onderzoek. Hoe eerder ze meemaken dat een loopbaan in een snel veranderende wereld eerder een klimrek dan een ladder is, hoe makkelijker het ook later is om op een ander stukje van dat klimrek verder te klauteren. Je hebt er immers al ervaring mee," aldus Petra. Dan ga je sneller even een stapje terug, een paar stapjes opzij of diagonaal naar een ander deel van het rek: een ander bedrijf, beroep of sector. Zeker tijdens de coronacrisis is die flexibiliteit belangrijk.

Open en wendbaar
In coronatijd staat het exploreren en ervaren door het gebrek aan stage- en snuffelmogelijkheden behoorlijk onder druk. Dat geldt niet alleen voor Inholland, maar ook voor andere onderwijsinstellingen in de regio. Petra: "Zo ontstond het idee om voor onze bijdrage aan de EVR samen te werken met de Hogeschool Rotterdam en Albeda. In ons artikel gaan wij - elk vanuit onze eigen invalshoek - in op de implicaties die corona heeft op het regionale beroepsonderwijs en de werkgelegenheid. Wij benadrukken de noodzaak van een open houding en wendbaarheid van alle spelers op de arbeidsmarkt, zodat ze zich steeds opnieuw kunnen aanpassen aan nieuwe ontwikkelingen." Niet alleen tijdens de pandemie maar ook later: de crisis zet zaken op scherp, maar ook daarna blijft continue aanpassing nodig. Niet alleen van (toekomstige) werknemers maar ook van werkgevers: zij kunnen meer investeren in het opleiden van hun personeel in plaats van ze “kant-en-klaar” te kopen. De werkende van morgen al bij studie- en beroepskeuzeprocessen voorbereiden op de arbeidsmarkt van morgen is volgens Petra en Jeany niet alleen een mooie kans, maar ook een must voor de houdbaarheid van onze maatschappij.

Bekijk op de site van Economische Verkenning Rotterdam de gehele bijdrage.

Dit artikel is op 25 januari 2021 verschenen op duurzaam-ondernemen.nl.

Maar veel “nieuwe economen” wijten het uitwonen van de aarde in dat lineaire model eraan dat volgens de markteconomie winst maken een goede zaak is. Volgens hen is winst niet het belangrijkste, maar gaat het vooral om meervoudige waardecreatie voor de samenleving. De zogenaamde donuteconomie van Kate Raworth past hier ook in. In die redenering is winst maken eigenlijk vies en deugt de markteconomie fundamenteel niet. Nu tijdens de coronacrisis heeft deze gedachte de wind mee met de brede oproep voor een duurzame doorstart en een sterke overheid. En inderdaad: er zijn voorbeelden van partijen die zich rücksichtslos verrijken ten koste van anderen en de samenleving. En er zijn succesvolle duurzame ondernemers.

Maar dat maakt winst nog niet per se slecht en evenmin de markt een bron van kwaad. Er is niets mis met geld verdienen in de duurzame economie. Zo heet de kenniswerkplaats van het lectoraat Finance & Accountancy van Hogeschool Inholland dan ook. Met studenten helpen wij daar ondernemers om hun duurzame innovatie van idee naar de commerciële praktijk te brengen. Ondernemers zijn bevlogen mensen, die we hard nodig hebben om onze samenleving te verduurzamen. Een echt ondernemer heeft een doel voor zijn omgeving, voor zijn markt en ook voor zichzelf. En uit allerlei voorbeelden blijkt dat streven naar winst daarbij een goede en nuttige richtinggever is. Een bedrijf dat naar winstvermeerdering streeft, kiest voor de efficiëntste oplossing, ook qua energieverbruik; overtuigt klanten van de waarde van duurzaamheid; zoekt duurzame partners om die klanten te bedienen, enzovoort.

Dat vraagt om nieuwe verdienmodellen. Een auteur als Jan Jonker spreekt van nieuwe businessmodellen, waarin bedrijven vooral bezig zijn met het oplossen van maatschappelijke vragen en winst op de achtergrond staat. Ik geef de voorkeur aan het woord verdienmodellen, want een failliet bedrijf lost geen problemen op maar is zelf een maatschappelijk probleem. Die nieuwe verdienmodellen vragen om meer zakelijk inzicht. Nieuw is immers altijd al lastig, maar hier moet de ondernemer zaken doen met meer verschillende partijen en kritische financiers. De ondernemer moet in vroeg stadium niet alleen nadenken over de techniek van zijn innovatie maar ook over zijn netwerk om die innovatie te vermarkten. Het is goed hem daarmee te helpen. Financiële doorrekeningen leiden vaak tot verrassende conclusies en tot duurzamer oplossingen. En of het nu gaat over kledinghergebruik, gifvrije landbouw, de energietransitie of stikstofuitstoot; elke technische oplossing helpt pas in de praktijk als een bedrijf er brood in ziet.

En meteen ook een raad voor de politiek. Verduurzaming vraagt om een sterke overheid, dat vinden alle partijen van links tot rechts sinds de corona-uitbraak. Om richting te geven aan de markt, maar – weten economen al tijden – niet om de markt uit te schakelen. Dus als je naar emissievrije binnensteden wilt, kies dan liever voor een kilometerheffing gedifferentieerd naar type voertuig en traject dan voor milieuzones. Als je minder stikstofuitstoot wilt, verplicht dan boeren niet om een dure maar nutteloze luchtwasser aan te schaffen, maar belast die uitstoot. Als je minder CO2 in de lucht wilt, verhoog dan liever flink de internationale heffing op fossiele brandstoffen. Op die manier stuurt de overheid kleine bedrijven, die terecht niet zijn ingericht op allerlei formaliteiten, de duurzame kant op. En die marktsturing werkt meteen ook voor grote bedrijven, de consumenten en de overheid zelf. Ook voor de overheid geldt de oeroude spreuk, dat wie zichzelf overwint sterker is dan wie een stad inneemt. Dus, politiek, marktwerking is prima, maar dan wel graag met de juiste richtingaanwijzers.

Van een circulaire, meer duurzame economie worden wij als samenleving beter, en zeker de jongeren. De weg ernaartoe is lastig, zeker als we die presenteren als het opgeven van leuke dingen. Winst is leuk voor ondernemers, en winst is in principe schoon. Zo´n duurzame samenleving komt er alleen als iedereen zijn enthousiasme en zijn creativiteit inzet. En dan kan het ook snel gaan.

“Logistiek gezien is Schiphol één groot complex mierennest waar allerlei partijen actief zijn”, vertelt projectleider Giovanni Douven, docent en Research Fellow bij Inholland. “Het functioneert, maar alle partijen hebben zo hun eigen belang en werken met verschillende systemen, die ook nog eens aan uiteenlopende normen moeten voldoen. Een simpel voorbeeld: twee verschillende vervoerders rijden naar Schiphol om een pakje op te halen. Daar aangekomen wachten ze tot ze aan de beurt zijn, soms tot wel drie uur, en rijden vervolgens beide met een halfvolle wagen terug. Dat lijkt simpel op te lossen, maar in de praktijk is het een enorme complexe puzzel. Bij uitstek een vraagstuk voor onze studenten, die worden opgeleid tot logistieke professionals die in staat zijn om logistieke uitdagingen als deze naar IT-oplossingen te vertalen.”

Realtime informatie
“Op basis van onderzoek van onze studenten is er een overkoepelende IT-omgeving opgezet, een TruckingCDM-platform. Door daar realtime informatie te delen, sluit de planning van de genoemde vrachtvervoerder aan op die van de afhandelaar op Schiphol. Zo staat er geen truck met ronkende motoren te wachten. Bovendien hebben alle betrokken partijen steeds in beeld waar vracht is, terwijl anders de afhandelaar de vracht ‘kwijt’ is op het moment dat de laadklep van de vrachtwagen dichtgaat. Zo realiseren we een enorme slag in efficiëntie, maar ook in dienstverlening.”

“De tweede fase van het onderzoek gaat deze maand van start. Een team van negen vierdejaarsstudenten van Business Studies, afstudeerrichting logistiek en finance, begint met het in beeld brengen van de import- en exportstromen van containers en vrachtplaten met kapitaalgoederen. Met de onderzoeksresultaten wordt het al opgezette TruckingCDM-platform verder ontwikkeld, waarna alle betrokken partijen dit kunnen implementeren in hun eigen werkwijze. Daarbij is de neutraliteit van het platform enorm belangrijk, zodat niet één partij bevoordeeld wordt. Gelukkig merken we, ondanks de concurrentiegevoeligheid die er ook is, dat steeds meer partijen de operationele noodzaak zien van deze horizontale samenwerking.”

Interessant én relevant
“Mede dankzij de positieve resultaten zien we steeds meer partners aanhaken, denk aan luchtvrachtmaatschappijen, afhandelaars zoals Menzies en dnata maar ook grote vrachtvervoerders zoals UPS en CEVA Logistics. Ook de ondernemersorganisatie Transport en Logistiek Nederland en ACN zijn betrokken. De gehele Topsector Logistiek volgt het innovatieve project op de voet. En voor onze studenten is dit natuurlijk een waanzinnig interessant én relevant project in het hart van het logistieke werkveld, met bovendien een enorme positieve en duurzame impact op de hele logistieke keten op en om Schiphol.”

Kijk voor meer informatie over dit onderzoek.

Dit artikel stond op dinsdag 2 februari op de pagina Goede Zaken in het Haarlems Dagblad.

In 2030 woont naar verwachting 60% van onze wereldbevolking in steden of stedelijke gebieden en de verwachting is dat dit percentage ook daarna zal blijven groeien. De Verenigde Naties hebben de Sustainable Development Goals (SDG’s) gedefinieerd en veel landen, organisaties en instellingen hebben zich gecommitteerd aan deze ambitie. Dat betekent dat er veel stappen genomen moeten worden in de centrale vraag voor deze sessie:

‘Hoe (kunnen) keyplayers sturen op het bouwen aan smart en sustainable cities en het realiseren van de SDGs en hoe (kunnen) keyplayers als woningbouwcorporaties de resultaten van hun acties aan hun stakeholders verantwoorden?’

Roland van Keeken nam de aanwezigen mee in de uitgangspunten van de impact economy en het verantwoorden van impact in het jaarverslag; de kern van het verhaal is dat deze tijd vraagt om organisaties die zich bewust zijn van hun verantwoordelijkheden. Hoe zij laten zien dat zij bijdragen aan positieve impact op de SDG’s en beleid hebben op het voorkomen van effecten die het realiseren van de SDG’s ondermijnen.

Nico van Hoogdalem zette uiteen wat er zoal gebeurt op het gebied van circulariteit en hoe organisaties als iCircl bijdragen aan het realiseren van de doelstellingen rond circulariteit, ook onderdeel van de SDG’s. Partnerships zijn van cruciaal belang om stappen te maken; “samenwerking” geeft versnelling aan de innovatie. Waar het gaat om bouw moet circulariteit om ieder project heendraaien (circuleren), waarbij verder gekeken wordt dan alleen de levensduur van het project; ook de impact na de levensduur moet in ogenschouw genomen worden bij het nemen van besluiten.

Vincent van Assem nam ons mee in de financiële wereld en laat zien hoe keyplayers als banken betrokken zijn bij het realiseren van SDG’s en het bouwen aan Smart en Sustainable cities met hun activiteiten. SDG 11 is daarbij een belangrijke doelstelling in dit kader; duurzame steden en leefgemeenschappen, waarmee banken hun maatschappelijke rol ook willen invullen. Digitalisering en nieuwe technologie spelen daarin een belangrijke rol. Banken financieren veel activiteiten die nodig zijn om tot die gedroomde toekomst te komen.

In de breakoutgroepen werden ideeën uitgewisseld over de stappen die ondernomen moeten worden om te komen tot de begeerde stad van de toekomst en de wijze waarop keyplayers kunnen sturen en inzicht kunnen geven in de voortgang bij het bouwen aan de smart en sustainable cities en het realiseren van de SDG’s.

Vanuit de breakoutgroepen zijn er veel stellingen geponeerd door de deelnemers, waarvan er een aantal is voorgelegd aan het panel van experts. Een aantal van deze opmerkingen worden hieronder cryptisch zonder rangorde weergegeven.

• “Stel de mens centraal bij het ontwikkelen van leefgemeenschappen en steden”
• “Denk in oplossingen, er is technologisch heel veel mogelijk”
• “Ontwikkel een visie op het grotere geheel en voorkom versnippering door het benaderen van deelaspecten.”
• “Regelgeving is belangrijk voor stimuleren van gewenst gedrag en financiële prikkels zijn daarvoor een goed instrument (Co2 heffing, nieuwbouwnormering)
• “Er is veel geld nodig om doelen te realiseren en daarin speelt de overheid een rol”
• “De overheid moet met een stappenplan komen voor het realiseren van de sdg’s en keyplayers hierin meenemen”
• “Zorg dat de private sector (bouw) een grote verantwoordelijkheid krijgt, omdat woningbouwcorporaties de kosten anders weer moeten doorbelasten aan de huurder”
• “In de businesscases moet impact meegenomen worden”
• “Woningcorporaties in de sociale woningbouw niet als enige keyplayer aanwijzen als het gaat om het realiseren van SDG’s; Geef ze randvoorwaarden mee, waarbinnen zij hun sociale taak goed kunnen vervullen.”
• “Kijk ook naar andere businessmodellen”
• “Communities meer zeggenschap geven en blockchain gebruiken voor het veilig opslaan van gegevens”
• “Circulair bouwen o.a. het gebruik van herwinbare andere materialen maar ook het delen van transportmiddelen”
• “Laat alle stakeholders impactrapportages maken”
• “Veel aandacht voor groen, onderwijs en zorg, moderne communicatiemiddelen en gemeenschapszin”

De expertdeelnemers Wienke Bodewes (BODEWES&BODEWES), Chhay Lin Lim (Saxion Hogeschool), Jan de Groot (Ambassadeur Verstegen Accountants en Belastingadviseurs), Oscar Machielse (senior associate PWC) en Roland van der Post (RvC Onze Woning) hebben hun visie gegeven op de aan hen voorgelegde stellingen. Hoofdpunten die we kunnen meenemen:

• Een holistische visie waarin samengewerkt wordt aan oplossingen, de financiering van activiteiten en een kader aan regels en maatregelen die de uitvoering mogelijk maakt en gewenste ontwikkelingen stimuleert.
• Heb bij alle plannen oog voor de verschillende bestuurslagen (centrale overheid versus provincies gemeenten) met daarin ook hun verschillende verantwoordelijkheden
• Kijk in de nieuwe businessmodellen zeker ook naar het borgen van impact. Pas dan kunnen daadwerkelijk oplossingen inclusief zijn.
• Op een wereldschaal is heel Nederland een compleet netwerkstad van stedelijke kernen en groen. Door digitale ontwikkelingen en ontwikkelingen van efficiëntere transport zijn afstanden relatief in tijd veel korter geworden in de loop der jaren.
• Gezien deze samenhang in “de netwerkstad” is er behoefte aan een centrale aansturing en coördinatie boven het gemeenteniveau.
• Woningbouwcorporaties zijn onderworpen aan veel regelgeving maar spelen wel een grote rol. Het verlichten van de regeldruk zou meer ruimte kunnen geven aan corporaties. Daarbij is het wel belangrijk dat corporaties zich blijven richten op hun corebusiness en hun maatschappelijk belang. Door samenwerking met andere stakeholders ( bijvoorbeeld bij het bouwrijp maken van grond) kan de corporatie daarbij effectiever zijn door niet verantwoordelijk te zijn voor de hele keten.
• Bij het beschouwen van de financiële positie van corporaties wordt vaak het vermogen om bancaire financiering aan te trekken over het hoofd gezien. Voor de meeste corporaties is de financiële positie voldoende om hun rol te spelen.
• Om effectief bij te dragen aan de realisatie van de SDG’s geldt ook dat verantwoording over de impact nodig is.

In deze sessie werden betrokkenen ook nu weer geïnspireerd door het uitwisselen van ideeën, de ontmoeting en de dialoog. De uitkomsten van deze dialoog zijn weer input voor ons onderwijs en onderzoek. In de minor ‘Samen werken aan de toekomstbestendige stad’ gaat transdisciplinair gewerkt worden aan het uitwerken van oplossingsrichtingen om te komen tot de Smart en sustainable city waarin SDG’s gerealiseerd worden. In aanloop naar de minor die vanaf september 2021 van start gaat worden begin 2021 nog een aantal masterclasses gegeven.

Lees ook het artikel die over dit onderwerp verschenen is in de media:

• NHD: 'Een Haarlems stadsschip als alternatief voor de vrachtwagen: filevrij naar het dichtslibbende stadshart.' (Premium)

Docent-onderzoeker Giovanni Douven van het Inholland Business Research Centre kreeg het idee in 2018 toen hij al pratend met een medewerker van de gemeente door de Haarlemse binnenstad liep. “Waarom benutten we de grachten niet voor goederentransport? Vroeger was dit heel normaal. Doe je dit op een duurzame manier, dan helpt dit de gemeente bij het behalen van de doelstellingen om emissievrij en klimaatneutraal te worden.” Giovanni legde een projectplan voor om een haalbaarheidsstudie te verrichten. In opdracht van de gemeente konden acht studenten zich verdiepen in het vervoer over water tussen Amsterdam en Haarlem, in een hub op het bedrijventerrein Waarderpolder en in transport en distributie naar, van en door het centrum.

Vervolgonderzoek naar logistiek en kosten
Eind 2019 presenteerden Giovanni en de studenten het rapport met de conclusie dat duurzaam vrachttransport over water succesvol kan zijn, als er aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan. “Zo zijn investeringen in een hub en in laad- en losplekken essentieel”, zegt Giovanni. “We wilden de businesscase verder inzichtelijk maken met enkele vervolgonderzoeken. Zoals naar de vraag hoe een elektrisch schip precies door de binnenstad moet varen en wat dat kost.” Het was het vertrekpunt voor Lars Broersen om zich in zijn afstudeeronderzoek op vast te bijten. “Bij Business Studies heb ik de afstudeerrichting ‘Ondernemen’ gedaan en dat is precies wat ik doe: kijken hoe je van een bepaalde case een succes kunt maken.”

In de praktijk kijken
Giovanni tipte Lars om zijn onderzoek uit te voeren bij de Amsterdamse rederij Tesco. “Zij hadden al plannen liggen voor een vrachtschip. Hun conceptschip heb ik als uitgangspunt genomen voor de kostenberekening. Daarnaast heb ik een vaarplanning voor Haarlem gemaakt om de kosten nog concreter te maken.” Lars ging ook echt ter plekke kijken naar de haalbaarheid. “Zo ontdekte ik een brug die te laag was en dat elk uur langs varen praktisch onmogelijk is. Wat ik tijdens het onderzoek vooral leerde was dat logistiek op het water allemaal net wat anders kan werken en je zeker niet van aannames uit mag gaan.” Wat de conclusie van Lars is? “Vrachtvervoer over water is duurder dan over de weg. Maar als je de maatschappelijke waarden en klimaatdoelstellingen meerekent, is het een alternatief waar de gemeente zeker in kan investeren.”

In dienst bij start-up
Bij Tesco wisten ze genoeg. Aangestoken door Lars’ gedrevenheid besloot het bedrijf een elektrisch vrachtschip te laten bouwen. “Dat was voor mij als onderzoeker het mooist denkbare compliment”, zegt Lars. “Zeker toen ze me na mijn afstuderen vroegen in dienst te komen bij Tesco’s start-up Green Wave Urban Transports, die zich richt op elektrisch transport over water. Mijn onderzoek kan ik nu helpen realiseren. Dankzij Business Studies zet ik mijn ondernemende kennis en vaardigheden in voor bijvoorbeeld de marketing rond het schip.”

Primeur in Gent
Als walkapitein en logistiek planner is Bas van Diest een directe collega van Lars. “Om het project met ons eerste schip van de grond te krijgen hebben we een aan- en doorpakker als Lars nodig”, zegt Bas. “We zagen dat hij als student gerust wat uurtjes langer op kantoor bleef om zijn onderzoek goed te krijgen en dat hij ook kritisch en eerlijk is. Als iets niet haalbaar bleek, zei hij dat ook duidelijk. Tegelijkertijd vonden we genoeg aanknopingspunten in zijn onderzoek voor de bouw van het elektrisch vrachtschip. In eerste instantie als drijvend voorbeeld voor eventueel geïnteresseerden. Maar inmiddels ook met een eerste klant: de Belgische stad Gent wil het inzetten.”

Dit artikel is op 10 november verschenen op alkmaarcentraal.nl. Artikelen van dezelfde strekking zijn rond dezelfde datum verschenen op alkmaarsdagblad.nl, alkmaar.nl en nhnieuws.nl.

Het scherm vermindert de geluidsoverlast in de achterliggende wijken tot hooguit 55 dB. Nu het contract is ondertekend, starten de ondernemers met het ontwerp. De Belanghebbenden Bewonersgroep Geluidswal zal ook in deze fase nauw betrokken zijn. De 5.000 zonnepanelen drijven de kosten op naar 5,5 miljoen, maar maakten het mogelijk om subsidies binnen te hengelen en geld terug te winnen met energiebesparing. Gemeente Alkmaar legt krap 2 miljoen in, de energiebesparing zal iets van 80.000 euro in 15 jaar opleveren. Het is gelukt om vanuit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) 950.000 euro te trekken, de provincie is bereid bijna 300.000 euro in te leggen en Stichting Stimulering Duurzame Energie (SDE) verleent subsidie aan de hand van de energie-opbrengst.

Studentenonderzoek naar terugverdienmodel
Het scherm is een prototype dus de partners, bestaande uit de marktpartijen, Hogeschool Inholland Alkmaar (studenten van Hogeschool Inholland Alkmaar binnen het domein Business, Finance & Law deden onderzoek op wat voor manier een geluidsscherm zichzelf kan terugverdienen, red) en het energiebedrijf Lokaal Groen, kijken uit naar verdere ontwikkeling en uitbreiding naar andere gemeenten. "Ik ben heel blij voor de inwoners dat het nu toch echt gaat gebeuren. Het Energieleverend Geluidscherm is ook een mooi duurzaam voorbeeld voor andere steden", zei wethouder Christian Braak bij de ondertekening.

Andere wegen
"We kijken uit naar dit inspirerende project, waar geluidsvermindering en groene stroom samengaan", aldus de vier aannemers. "We voelen ons vereerd om als lokale partijen bij te mogen dragen aan het verhogen van een leefbare en duurzame woonomgeving. Daarbij heeft het Energieleverend Geluidsscherm ook potentie om ingezet te worden langs vele andere wegen."

Woongenot
De belangengroep is ook erg tevreden: "Waar het om draait voor omwonenden is wooncomfort, geluidshinder en leefomgeving. Door middel van de geplande schermen langs de N245 en de N508 ter hoogte van Huiswaard-2 en De Horn-Zuid wordt een geluidsafname beoogd bij de woningen zoals is berekend aan de hand van verkeersprognoses. Het ontwerpen en maken is thans in werking gesteld en daar zijn we heel blij mee. We gaan het zien en horen. Op naar de eerste paal in de grond. Dat is toch fantastisch en duurzaam voor Alkmaar!"

De tijd dat je een diploma haalt voor de rest van je loopbaan is voorbij. Als professional moet je je continu blijven ontwikkelen om waardevol te blijven in je vak. In de nieuwe vakcommunity Leven Lang Ontwikkelen werkt Hogeschool Inholland met vijf andere hogescholen samen om open leermateriaal te ontwikkelen.

“Een leven lang ontwikkelen, kortweg LLO, is een van de belangrijkste thema’s in het bedrijfsleven”, zegt Petra Biemans, lector HRM en Persoonlijk Ondernemerschap bij Inholland. “Beroepen ontwikkelen zich razendsnel. Als medewerker moet je je continu aanpassen. Een carrière kon je vroeger als een ladder zien: je beweegt je in één lijn naar boven. Nu is het eerder een klimrek, waarbij je soms schuin, soms links of rechts gaat. Je moet wendbaar zijn, en dat is iets wat huidige én toekomstige professionals moeten leren.”

Vakcommunity met zes hogescholen
Het onderwijs en het werkveld hebben leermateriaal nodig om professionals en de organisatie eromheen te helpen zich te blijven ontwikkelen. En dan het liefst zo dat het leren goed te combineren is met het werk, dus on the job en digitaal. Voor deze grote opgave bundelen zes hogescholen hun kennis en kunde: Saxion, Fontys, Windesheim, Hogeschool Arnhem Nijmegen, de Haags Hogeschool en Inholland. Met subsidie van SURF, het kenniscentrum voor ICT-vernieuwing in het onderwijs, vormen ze een vakcommunity om de komende twee jaar leermaterialen op het gebied van LLO te inventariseren, te ontsluiten en door te ontwikkelen. Hiervoor werken binnen Inholland de onderzoekslijn HRM en Persoonlijk Ondernemerschap en de opleiding Business Studies nauw samen.

Beginnen bij bewustwording
De vakcommunity wil met het open lesmateriaal werkgevers en werknemers een handelingsperspectief geven. “Je ziet dat beide groepen enkele fasen moeten doorlopen om tot actie te komen”, zegt docent Business Studies Monique de Jong, die bij het project betrokken is. “Het begint vaak bij ontkenning. Medewerkers voelen bijvoorbeeld de urgentie niet om zich bij te scholen. Werkgevers kunnen blijven hangen in gewoontegedrag. Of ze weten niet hoe ze hun medewerkers kunnen motiveren. Bewustwording is heel belangrijk om mee te nemen in de ontwikkeling van lespakketten. Daarnaast is technologische innovatie van het leermateriaal een aandachtspunt. Welke vormen van e-learning of zelfs virtual reality en serious gaming kunnen we gebruiken om het thema LLO in onze curricula goed neer te zetten?”

Onderwijs en onderzoek
In de vakcommunity komen onderwijs en onderzoek samen, vaak al in de personen zelf, die betrokken zijn bij het project. “Ik heb een dubbelrol als docent Business Studies en onderzoeker”, zegt Piet Verstegen. “In de vakcommunity is er een prachtige kruisbestuiving tussen docenten en lectoren met al hun verschillende expertises. Er zijn ook studenten betrokken die het leermateriaal helpen testen op de werkvloer om het verder te verbeteren. De bedoeling is dat het materiaal goed geborgd wordt in ons onderwijs. Onze Inholland-studenten leren hoe zij zichzelf blijven ontwikkelen, hoe zij de regie daarover kunnen pakken en hoe de organisaties waarin ze gaan werken dat kunnen doen.”

Materiaal inventariseren
Hoe het samenwerken verloopt in coronatijd? “Voorlopig doen we veel op afstand in subteams die zich elk richten op een specifiek thema”, zegt Petra. “Dit jaar inventariseren we bestaand materiaal dat we kunnen gaan gebruiken. We zetten het portaal voor de vakcommunity op, ontwikkelen een digitale leeromgeving en een structuur voor learning analytics en maken een beheerplan voor de open leermaterialen. Vanaf 2021 gaan we die materialen samenstellen en verder ontwikkelen. Daar verwacht ik veel van, omdat we allemaal ervaren onderwijsontwikkelaars zijn die weten waar het materiaal aan moet voldoen.

Dit artikel is op 20 oktober verschenen op Goede Zaken.

"Vrachtwagens die komen laden of lossen, staan soms tot wel 170 minuten te wachten", vertelt Giovanni Douven, die als docent en Research Fellow bij Inholland dit project onder zijn hoede heeft. "Dat kan efficiënter, effectiever en vooral duurzamer. Zoiets blijft echter liggen omdat niemand het voortouw neemt. Daar kunnen wij als kennis- en onderwijsinstelling een grote rol in spelen. In de opleiding Business Studies leren studenten bij uitstek om vanuit verschillende invalshoeken naar een vraagstuk als dit te kijken: eerst word je twee jaar breed opgeleid, waarna je je gaat specialiseren. Dat geeft een stevige basis voor je kennisniveau rondom de vele disciplines waarmee je in de praktijk te maken krijgt en geeft bovendien een bredere kijk- en denkrichting. Precies wat nodig is bij een veelomvattend vraagstuk waarbij zoveel partijen betrokken zijn."

Informatie verbinden
"Bij dit project hebben vijf studenten van de afstudeerrichting logistiek en één van de afstudeerrichting ondernemen stage gelopen bij alle verschillende partijen die bij de vrachtafhandeling betrokken zijn. Ze hebben op bedrijfsniveau informatie opgehaald en dat met elkaar verbonden, om vandaaruit te werken aan creatieve en innovatieve oplossingen. Zoals de inrichting van een zogenoemd Cross Chain Control Center. Dat is als het ware een virtuele verkeerstoren voor het vrachtverkeer, waar alle informatie samenkomt over onder meer tijden, locaties en lading van aanrijdende vrachtwagens. Zo ontstaat er ketenregie, wat bijdraagt aan een betere planning, een snellere doorloop, kortere wachttijden, lagere werkdruk, minder papierwerk en zeker niet te vergeten: een lagere CO2-uitstoot. Zo leveren onze studenten een maatschappelijke bijdrage die direct impact heeft."

"Momenteel werken we met alle betrokken partners, twee nieuwe derdejaarsstudenten en vier nieuwe vierdejaarsstudenten marketing en ondernemen, aan de implementatie van het systeem. Oftewel: kijken of het in de praktijk werkt zoals we het bedacht hebben en tegen welke zaken we aanlopen. Daarnaast gaan onze studenten ook de komende jaren aan de slag met stages en afstudeer- en onderzoeksopdrachten die bijdragen aan optimalisatie van het luchtvrachtproces en de verdere verduurzaming van de luchtvrachtsector."

Meer informatie over dit onderzoeksproject is op deze pagina te vinden. Net als in bovenstaande video.

Samen met Raoul Paul van Cargohub ging hij in zijn presentatie in op een zestal deelonderzoeken (1 bij een airline, 3 bij een afhandelaar en 1x freight forwarder en 1x verdienmodel voor de platform economie) die moeten gaan leiden tot een 'community-driven control chain solution'. De resultaten van het onderzoek in combinatie met directe iteratieve bouw van het IT-platform leiden tot innovatieve logistieke oplossingen voor de luchtvracht community op Schiphol en overige luchthavens. 

Kijk hier de presentatie van het online congres terug:

Samen met studenten heeft Giovanni diepgaand onderzoek gedaan naar het Trucking CDM-platform dat transparantie, voorspelbaarheid en een planningsmechanisme voor de toewijzing van slots tussen truckers en afhandelaars biedt. Het TruckingCDM-project vormt als het ware een living lab of ecosysteem om verder te onderzoeken en te onderwijzen. De verbinding tussen partijen gaat immers verder dan het louter ophalen en bezorgen van zendingen. De luchtvrachtindustrie is, ondanks vele verbeteringen, een vrij traditionele sector met veel verschillende partijen. "Bij Inholland zijn we van mening en bevelen we aan dat iedereen in de luchtvrachtindustrie verbonden moet zijn in de cloud, waar elke speler relevante gegevens moet delen met andere betrokken partijen", aldus Giovanni.

Lees hier het hele artikel.

Sinds het begin van het jaar heeft de implementatie van het Trucking CDM-platform een ​​vlucht genomen. Studenten van Hogeschool Inholland hebben onderzoek gedaan naar het platform, er is een film over gemaakt en diverse spelers uit de luchtvrachtindustrie hebben de voordelen ingezien en zijn als gebruikers toegetreden. Cargo Magazine sprak over de recente ontwikkelingen met Giovanni Douven (projectmanager en onderzoeker bij Inholland), Dennis Smit (manager bij Wallenborn Schiphol) en Raoul Paul (managing director CargoHub).

Giovanni Douven vertelt: “Onze studenten hebben de huidige situatie geanalyseerd met betrekking tot de stromen van zowel informatie als goederen in de luchtvrachtsector. Ze hebben onderzoek gedaan bij verschillende partijen die betrokken zijn bij het Trucking CDM-platform, namelijk Wallenborn, Menzies, Airbridge Cargo, dnata en Fast Forward Freight. Ook schetsten ze de gewenste situatie rond deze onderwerpen. Door de bestaande en de gewenste situatie te vergelijken, konden de verschillen tussen beide worden gelokaliseerd. Op basis van deze analyse hebben ze inzichtelijk gemaakt hoe deze verschillen kunnen worden overbrugd. De studenten luisterden goed naar belanghebbenden. CargoHub volgde op zijn beurt de conclusies van de studenten en gebruikte de uitkomsten van de onderzoeken bij de verdere ontwikkeling van het platform.

Uitstekende vooruitgang
Dennis Smit: "Sinds januari van dit jaar hebben we uitstekende vooruitgang geboekt. Gegevens die eerst handmatig in het Trucking CDM-platform moesten worden ingevoerd, worden nu automatisch geüpload vanuit het Transport Management System. We nemen kleine stapjes, maar gaan met grote sprongen vooruit."

Lees het volledige artikel in Cargo Magazine 2020 Summer online editie.

Luchtvrachtexploitanten staan ​​onder toenemende druk om de kosten te verlagen, maar snellere transittijden te realiseren op Europese luchthavens, van wielen tot uiteindelijke levering aan klanten. Het Trucking CDM-platform, het living lab waar onder andere studenten van Inholland onder begeleiding van onderzoeker Giovanni Douven praktijkgericht onderzoek doen, biedt transparantie, voorspelbaarheid en een planningsmechanisme voor slots tussen truckers en afhandelaars. Jan de Rijk Logistics, een van de belangrijkste spelers met een totale vloot van meer dan 1000 voertuigen, heeft zich bij het platform aangesloten.

Stefan Pieters, manager operations en development bij Jan de Rijk, is enthousiast over de potentie van het platform. “Onze grootste uitdaging komt neer op de wachturen bij vrachtafhandelingsfaciliteiten, veroorzaakt door een gebrek aan communicatie en transparantie. Omdat er vaak geen contractuele relatie bestaat tussen de vrachtwagenchauffeur en de afhandelaar, opereren beide partijen namens de luchtvaartmaatschappij maar niet rechtstreeks met elkaar verbonden. Dit is erg frustrerend en legt voertuigen vast die extra kosten en tegelijkertijd meer uitstoot veroorzaken. Als we gegevens zouden kunnen delen over wanneer de vracht beschikbaar is, de status van de gecombineerde verzendingsinformatie van het voertuig, zouden we veel beter kunnen communiceren met de afhandelaar, waardoor inzicht en gegevensuitwisseling voor alle betrokken partijen ontstaat."

Lees hier het complete artikel, verschenen op 11 juli 2020 in Cargo Magazine. 

Sustainability of duurzaamheid is hip en hot. Het thema speelt in de maatschappij én in organisaties steeds nadrukkelijker een rol en daar zijn we blij mee. De klimaatissues vormen natuurlijk een belangrijke aanleiding voor organisaties om duurzaamheidsbeleid te ontwikkelen. Vandaar dat er volop wordt ingezet op afvalscheiding en een ‘klimaat neutrale’ lease-vloot, worden dieselauto’s en plastic koffiebekertjes verboden, wordt in de bedrijfskantine minder in plastic verpakt, worden pakketjes in de stad bezorgd met behulp van al dan niet elektrisch aangedreven fietsen, kantoren ingericht met duurzame kantoorstoelen en het gebouw voorzien van zonnepanelen. Heel verantwoord allemaal en goed voor het milieu.

Inmiddels wordt ook in de controlcyclus van bedrijven meer aandacht besteed aan duurzaamheidsaspecten. Dat noemt men Integrated Reporting: toegevoegde waarde bieden op andere dan financiële gebieden, zoals milieu, veiligheid en maatschappij. Er wordt dan gecheckt door accountantsorganisaties of wat de organisatie zegt over duurzaamheid, ook daadwerkelijk wordt uitgevoerd. Dit staat nog wel in de kinderschoenen: in Nederland is heeft ongeveer twee op de vijf bedrijven prestatie-indicatoren die breder zijn dan sec de financiële, zo bleek uit onderzoek.

Aandacht voor medewerkers
De aandacht voor andere dan financiële KPI’s is dus nog beperkt. Ook in Nederland. En als er dan aandacht is, heeft deze vooral betrekking op zaken die met milieu en veiligheid te maken hebben. Er is binnen deze toch al beperkte aandacht weinig aandacht voor het welzijn van de medewerkers in organisaties. En dat is jammer en bovendien niet slim.

De Amerikaanse hoogleraar Jeffrey Pfeffer heeft onderzoek uitgevoerd in de Verenigde Staten. Daar blijkt dat drie van de vijf werknemers zegt ziek te worden van zijn of haar werk. Mensen gaan er soms letterlijk dood aan, aldus Pfeffer (2018). Jaarlijks sterven in de VS ongeveer 120.000 mensen aan ‘work-related issues’ (Pfeffer, 2018). Alles goed doorgerekend, nog beter onderbouwd en gepubliceerd in peer-reviewed tijdschriften. Dus veel redenen om te twijfelen aan zijn cijfers, zijn er niet.

Een ongezonde werkomgeving is niet duurzaam, maar bovendien erg duur. De extra kosten voor werkgevers die hiermee gepaard gaan worden door Pfeffer geschat op maar liefst 200 biljoen dollar per jaar.

Hoe hoog het aantal sterfgevallen als gevolg van werk-gerelateerde zaken in Nederland is, is bij mijn weten nog niet op deze wijze berekend, maar bij ons worden de jaarlijkse kosten als gevolg werk-gelerateerde ziekte, verzuim en zorg geschat op bijna 9 miljard euro (TNO, 2018), toch ook een aardig bedrag.

Pfeffer stelt nadrukkelijk dat het daarom in het belang van bedrijven is om aandacht te besteden aan de mensen in organisaties. Hij noemt dit Human Sustainability. Dit aspect van sustainablity zou minstens zoveel aandacht moeten krijgen als het milieu!

Meer aandacht voor Human Sustainability is slim
Meer aandacht besteden aan Human Sustainability is dus slim: want minder kosten voor burn-out en voor verzuim en minder zorgkosten. Op de lange duur moet dat een organisatie nog meer op leveren, omdat het resultaat een meer bevlogen workforce is, die écht voor de organisatie gaat en staat!

Zeg nu zelf: zo gek zijn deze kenmerken toch niet?
Lage scores op veel van bovenstaande kenmerken levert stress op en daar worden mensen ziek van. Pfeffer spreekt in dit verband van een ‘Toxic workplace’, waarvan de kosten momenteel worden afgewenteld op de maatschappij. Het kán gelukkig ook anders. In zijn boek noemt hij als voorbeeld Bob Chapman, van het bedrijf Barry Wehmiller, dat leiderschap écht anders benadert: met aandacht en zorg voor mensen en waarbij ontwikkeling van álle medewerkers voorop staat. “We pay them fairly and we treat them fairly”.

Organisaties en het management daarbinnen kunnen dus veel van bovenstaande kenmerken beïnvloeden. Maar dan moet je het wel willen zien en willen oppakken. Het zou daarom goed zijn als de duurzaamheidsdiscussie verbreed wordt naar het duurzaam omgaan met mensen binnen organisaties: human sustainability als vast onderdeel van het sustainability beleid. Niet alleen klimaatneutraal maar ook werkklimaatneutraal.

En als het niet wordt opgepakt? Volgens Pfeffer is er een goede incentive: noem het ‘social polution’ en laat de vervuiler betalen, net als bij milieuschade. Zorg ervoor dat de kosten van de ‘toxic workplace’ zichtbaar worden gemaakt. Zodat werkgevers slimmere en doordachtere besluiten nemen als het de mensen die voor hun werken betreft.

Het is tijd voor ‘human sustainability’: op weg naar een werkklimaatakkoord!

Literatuur:

• Pfeffer, J. (2018). Dying for a paycheck. How Modern Management Harms Employee Health and Company Performance - And what we can do about it.. New York, Verenigde Staten: Harpercollins Inc.
• TNO Monitor arbeid. (2019, 31 januari). Arbobalans 2018 - TNO Monitor arbeid. Geraadpleegd op 20 februari 2019, van https://www.monitorarbeid.tno.nl/nieuws/arbobalans-2018.

Jongeren hebben moeite om het juiste vervolgonderwijs te kiezen. Dit leidt tot switchen tussen opleidingen en zelfs tot uitval. Om hen te helpen in het keuzeproces ontwikkelde Hogeschool Inholland samen met De Haagse Hogeschool een aanvullende methode voor loopbaanoriëntatie en -begeleiding (LOB). “Het ‘LOB-Kompas voor de 21^e eeuw’ helpt scholieren met concrete opdrachten te werken aan realistische beroepsbeelden”, zegt Jeany van Beelen-Slijper. Als associate lector HRM & Persoonlijk Ondernemerschap doet ze onderzoek naar beroepsbeelden.

Er gaat iets fundamenteel mis in de manier waarop LOB-methodes werken. “Ze gaan bijna allemaal uit van een zogeheten matchingsbenadering”, constateert Van Beelen-Slijper. “Veel traditionele LOB-methodes werken met 'afvinklijstjes'. Deze lijstjes, in combinatie met kennismakingsactiviteiten waarin jongeren iets te horen krijgen over opleidingen en beroepen, blijken onvoldoende een realistisch beeld te geven van de beroepswerkelijkheid. De beroepsbeelden van jongeren zijn vaak achterhaald. Eenmaal gestart met de opleiding komen velen erachter dat de opleiding of het beroepsperspectief toch anders is dan ze hadden verwacht.”

Trilemma bij jongeren, onderwijs, arbeidsmarkt
Volgens Van Beelen-Slijper komen beroepsbeelden in de huidige LOB-programma’s onvoldoende naar voren. Jongeren hebben te maken met veel keuzemogelijkheden en de arbeidsmarkt om hen heen verandert razendsnel. Ze vergelijkt het met een bezoek aan het restaurant. “Jongeren moeten kiezen uit een menukaart zonder de gerechten daarop te kennen.” Daarnaast hebben opleiders en ouders de veranderende beroepswerkelijkheid onvoldoende op het netvlies. “Ik noem dit een trilemma: tussen kiezende jongeren, opleiders en de arbeidsmarkt staan schotten. Het afbreken van de schotten en verbinding tussen die drie werelden kan voor alle partijen winst opleveren.”

Duidelijk beeld van beroepen
Hogeschool Inholland heeft samen met De Haagse Hogeschool een aanvullende LOB-methode ontwikkeld. “Deze laat op een concrete manier zien wat beroepen wél inhouden”, zegt Van Beelen-Slijper. “Letterlijk, aan de hand van filmpjes waarin bijvoorbeeld duidelijk wordt wat een verpleegkundige tegenwoordig doet. Dat is niet zo zeer iemand die in het ziekenhuis aan het bed patiënten verzorgt, maar veel meer een zorgregisseur die multidisciplinair met allerlei andere professionals samenwerkt. Deze en andere beroepen zijn zo veranderd, dat je die realistische praktijksituaties echt moet laten zien. En je moet eerlijk zijn over de kansen op een baan en wat je kunt gaan verdienen.”

Beroepen uitproberen
Bij het LOB-Kompas blijft het niet bij realistische voorlichting over beroepen. “Belangrijk is ook dat jongeren ‘ervaringsgerichte’ LOB-activiteiten doen. Voor de ontwikkeling van het LOB-Kompas hebben de onderzoekers een kaasfabriek bezocht. En daar is een filmpje uit voortgekomen met de bekende acteur Edson da Graça, als input voor het LOB-Kompas.”

LOB-Kompas kosteloos te gebruiken
Het LOB-Kompas is volgens Van Beelen-Slijper geen vervanging maar een aanvulling op huidige LOB-methoden. “Wat we hiermee willen, is dat de beroepswerkelijkheid op een andere manier in het keuzeproces wordt opgenomen.” Scholen voor havo en vwo kunnen het LOB-Kompas vanaf vandaag al toepassen. “Het is een werkdocument met filmpjes over beroepen, inclusief werkinstructies voor docenten en leerlingen. We stellen het kosteloos ter beschikking via Microsoft OneDrive of in print.”

Versie voor mbo
Van het LOB-Kompas volgt nog een versie voor het mbo. Daarnaast werkt Van Beelen-Slijper aan een boek waarin ze dieper in gaat op het trilemma. “Het is een soort missie van mij om iedere student op de juiste plek te krijgen. Ook de studenten van Inholland worden betrokken bij ons onderzoek naar beroepsbeelden. En met onze bevindingen kunnen we bij Inholland de curricula aanscherpen.”

Om aan deze dringende behoefte aan betere oplossingen te voldoen, biedt het onlangs gelanceerde innovatieve platform voor gezamenlijke besluitvorming (TruckingCDM) transparantie, voorspelbaarheid en een planningsmechanisme voor slots om het laad- en losproces tussen transportbedrijven en afhandelaars te stroomlijnen.

Lees hier het complete artikel dat op 10 juni 2020 is verschenen op aircargoweek.com. 

De financiering van duurzame innovatie staat 10 juni centraal in het online kenniscafé van TerraTechnica, het verbindende platform voor onderwijs, onderzoek en innovatie in duurzame energietechnologie. Dit kenniscafé wordt georganiseerd in samenwerking met regionaal inspiratieplatform NHNext. Je kunt je aanmelden via de website.

Wat is een duurzame innovatie? En wat is het verschil tussen duurzame en niet-duurzame ondernemers? Wat zijn de grootste struikelblokken bij het regelen van een financiering? Hoe combineer je impact en winst? En wat is de impact van de coronacrisis op duurzame innovaties? Arthur Tolsma van IDEA gaat in gesprek met drie gasten over hoe je een duurzame innovatie kan financieren.

Het kenniscafé betreft een paneldiscussie (van 13.00 tot 14.00 uur) met:

• Pieter van der Hoeven, associate lector Finance & Accountancy, Business Research Centre Inholland
• Arthur Tolsma, programmadirecteur IDEA (Incubator Duurzame Energie Alkmaar)
• Els van der Werf, adviseur PIM, investmentmanager PDENH en toekomstmaker KPLUSV
• Gideon Nijemanting, directeur bedrijven van Rabobank Alkmaar en omstreken.

Na de paneldiscussie is er gelegenheid tot vragen stellen.

"Inholland wil graag bijdragen aan initiatieven voor de luchtvrachtsector om efficiënt en effectief samen te werken", aldus Giovanni in het artikel. "daarnaast is er een belangrijke duurzaamheidshoek. Datadeling waarbij vrachtwagenbewegingen transparant wordt, zal uiteindelijk leiden tot een vermindering van de CO2-uitstoot en fijnstof en daarmee de kwaliteit van leven verbeteren.”

Het complete artikel is als download bijgevoegd.

CO2-uitstoot , broeikasgassen, mensenrechten, volksgezondheid en milieu zijn belangrijke thema's vandaag de dag. Als we deze vertalen naar kansen kunnen we ervoor zorgen dat je geld kunt verdienen zonder schade te berokkenen aan people en planet. In het webinar 'Van business as usual naar een duurzaam verdienmodel' op 3 juni nemen studentonderzoekers van de opleiding Finance & Control en expertdeelnemers je mee in hun visie op verdienen in een duurzame economie. Laat je inspireren en meld je aan!

Thema's die aan bod komen zijn:

• Reverse logistics: hoe zorg je ervoor dat grondstoffen, materialen en producten hun waarde behouden?
• Kansen in de circulaire bouw
• Verslaggeving van woningbouwcorporaties: hoe transparant zijn zij over hun beleid en wat kan er beter?
• Meerwaarde van rapportages of verantwoording over positieve impact op people en planet in de textielbranche.

Expertdeelnemers:

• Nahied Rezwani, directeur Domein Business Finance & Law waaronder het Business Research Centre
• Chhay Lin Lim, onderzoeker Blockchain aan Hogeschool Saxion en auteur van het boek ‘ Basisboek Blockchain’
• Jan de Groot RA, Verstegen Acountants en Adviseurs en Commissaris bij Woningbouwcorporaties
• Michel Walstock, CFO Upset Textiles
• Donald Ropes, lector Leren & Ontwikkelen, Business Research Centre Inholland.

Studentonderzoekers:

• Henrike Brand
• Julian Hernandez Gonzalez
• Sireng Jabbar Abdulrahman
• Koen de Koning
• Sarita Lala
• Derryl Landveld
• Dennis Piek

Het kenniscafé begint om 15.30 en duurt tot 17.00 uur. Meld je gratis aan!

Afgelopen december presenteerden vier studenten een aantal financieringsmodellen aan de partners van het EFRO-samenwerkingsverband Energieleverend Geluidsscherm. Inholland maakt deel uit van het EFRO-samenwerkingsverband. EFRO is de afkorting van Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling. Samen met marktpartijen en de gemeente is subsidie aangevraagd voor een energieleverend geluidsscherm. Inholland ziet binnen dit voornemen mooie kansen om gezamenlijk met ondernemers en de overheid te kijken naar nieuwe kansrijke financieringsarrangementen.

Studenten zelf positief verrast over de mogelijkheden
Michel Stam, student Hogeschool Inholland, vertelt: “Wij hebben een doorberekening gemaakt op de businesscase. Wij hebben gekeken naar stroomprijzen, voortgang in zonnepanelen en inflatie. Dit hebben we doorgerekend tot over 50 jaar en dan kom je positief uit. Wel zit er verschil tussen de noord- en zuidzijde van het geluidsscherm. De Noordzijde kan binnen onze berekening in ieder geval uit doordat hier meer zonuren zijn. In de berekeningen hebben we wel aannames moeten doen, want je weet natuurlijk niet hoe de wereld er over 50 jaar uit ziet.” Studente Merel Smit vult aan: “Toen we zes weken geleden begonnen met het onderzoek dachten we op basis van de gegevens die we hadden, dat het echt kansloos zou zijn om dit project zichzelf terug te laten verdienen. Maar als je er dan dieper op in gaat en de looptijd aanpast dan wordt het resultaat toch ineens anders.” Mocht de subsidie worden toegekend, de gemeenteraad akkoord gaan en er een aannemer is gevonden voor dit innovatieve bouwwerk, dan wordt in 2021 gestart met de bouw van het geluidsscherm.

De gasten zijn allen afkomstig uit de regio Haarlem. Pepijn Reesink uit Haarlem werkt bij SKOON Energy, een snelgroeiende bedrijf dat een landelijk netwerk van mobiele batterijen realiseert. Zo kunnen batterijen van een aannemer in het weekend voor een festival worden ingezet. Maarten de Gruyter is medeoprichter en directeur van Boelens de Gruyter in Amsterdam en staat landelijk bekend als een van de meest innovatieve ontwikkelaars. Zijn droomproject? Een 250 meter hoog gebouw in Amsterdam. Of misschien toch liever in Haarlem...? Als in mei 2020 de Formule 1 op het circuit van Zandvoort is uitgeraasd, richt autoliefhebber Maarten Pompen de blik op 2, 3 en 4 oktober. Dan organiseert hij er met zijn bedrijf ’Ervaar Elektrisch’ drie dagen lang experiences voor wie de toekomst van het elektrisch rijden wil verkennen. Kick Willemse is directeur van het Haarlemse bedrijf Evidos (Evidence in Online Services), marktleider op het gebied van digitaal ondertekenen en digitaal identificeren. De innovatieve identiteitsverificatie van Evidos bij digitaal ondertekenen vergroot voor bedrijven en organisaties de kans op succesvol zakendoen.

Innovatie, daar zit muziek in
Het innovatiecafé wordt mede georganiseerd door Donald Ropes, lector Leren & Ontwikkelen binnen Organisaties bij Inholland. Naast de hogeschool zijn Rabobank Haarlem en Omstreken, gemeente Haarlem, Sociëteit Vereeniging, De Coalitie en Overname-expert partners van het Innovatiecafé. Leuk om te vermelden is dat de muziek wordt verzorgd door zang- en gitaarduo Fris & Zoet, bestaande uit Mathijs van der Voorn en Emmy van Boven. Zij studeren aan het Conservatorium Haarlem van Inholland.

Praktische informatie
Het innovatiecafé vindt plaats op vrijdag 7 februari bij Sociëteit Vereeniging, Zijlweg 1 in Haarlem. De inloop is vanaf 15.30 uur. De interviews door Jaap Sluis worden van 16.00 tot 17.00 uur gehouden. Aansluitend wordt er nagepraat en geborreld tijdens de vrijmibo. De toegang is gratis, aanmelden kan via Sociëteit Vereeniging. Heb je een vraag voor een van de gasten? Leuk! Mail ze alvast naar sluis@decoalitie.nl.

De gemeente Haarlem heeft in maart van dit jaar de Green Deal ZES ondertekend. Het doel is dat er in 2025 geen vervuilende distributie meer is in Haarlem. Studenten van Inholland Haarlem en VU Amsterdam onderzochten de mogelijkheden van vrachtvervoer over het water. Zij concludeerden dat dit een haalbare en toekomstbestendige oplossing is voor een aantal uitdagingen waar de Haarlemse binnenstad voor staat. 

In een nieuwsbericht op de website van de gemeente Haarlem geeft Giovanni Douven, projectleider van het onderzoeksproject Duurzame vrachtlogistiek over water en onderzoeker bij het Business Research Centre, aan dat het de uitdaging is om het water zo goed mogelijk in te zetten als vervanging of aanvulling op de weg. “Daarnaast is het van belang dat in de toekomst waarden als 'klimaat, duurzaamheid en sociaal-maatschappelijke aspecten' belangrijker worden dan sec. 'geld en marge'. Alleen dan kunnen we overstappen naar een meer circulaire economie.”

Gericht vervolgonderzoek is wenselijk, waarbij alle belangrijke punten van aandacht verder worden uitgediept. "De daadwerkelijke realisatie is natuurlijk één groot uitdagend traject", vervolgt Douven. "Maar in mijn ogen is dit een goede, misschien zelfs onvermijdelijke stap voor een duurzame economische ontwikkeling en toekomst van Haarlem."

Lees hier het hele artikel.

Blockchain is een technologie waarvan wordt verwacht dat die een grote rol kan gaan spelen in het verduurzamen van bedrijfsprocessen. In de editie van het Kenniscafé: Financing the future op woensdag 20 november bediscussiëren we de raakvlakken tussen circulaire economie en blockchain. Meld je nu aan!

Onze tijd vraagt om organisaties die sturen op het realiseren van een positieve impact op people, planet en profit. En dat vraagt om een bedrijfsvoering die rekening houdt met effecten op mens, milieu en de maatschappij. De inzet van technologie kan een belangrijke rol spelen in het realiseren van doelstellingen voor een duurzame impact op people, planet en profit. Om dit toe te lichten, hebben we twee sprekers uitgenodigd:

• Michel Walstock – CFO van Upset Textiles
  Upset Textiles stuurt op een waardeketen waarin sociale en circulaire doelstellingen centraal staan. Maar hoe bepaal je dat eigenlijk?
• Chhay Lin Lim – oprichter van Serey
  Serey is een blockchain bases social media platform. Chhay Lin is tevens docent en onderzoeker bij Saxion Hogeschool.

Discussieer mee
Het Kenniscafé vindt plaats op woensdag 20 november, van 15.00 tot 17.00 uur, bij Hogeschool Inholland in Rotterdam. De bijeenkomst wordt afgesloten met een netwerkborrel. Aanmelden kan op www.inholland.nl/financingthefuture

Hogeschool Inholland leidt financiële business professionals op voor de toekomst. Niet voor een baan, maar voor een carrière. Kennis over een duurzame bedrijfsvoering is belangrijk voor ondernemers, werkgevers, partijen die een rol spelen in de waardeketen, en docenten en studenten.

Mocht je nog vragen hebben, stuur dan een mail naar marleen.bartelts@inholland.nl

Tijdens het Innovatiecafé op vrijdag 4 oktober in Haarlem brengen vernieuwende ondernemers uit de regio in beeld hoe zij werk maken van innovatie. Doel is om de praktische kant van innovatie te laten zien. De bijeenkomst is gratis toegankelijk en vindt plaats bij Sociëteit Vereeniging in Haarlem. Geïnteresseerd? Meld je aan!

Op basis van interviews doorJaap Sluis, laten ondernemers zien hoe zij innoveren en wat anderen daarvan kunnen leren. Onder andere zijn te gast:

Mathijs Vrijbloed: Derde generatie gelijknamige Haarlems familiebedrijf. Sterk doordrongen van het belang van praktisch toepasbare innovaties. Doet dat binnen Vrijbloed, maar ook met nieuwe bedrijf Rebricks. Gaat op basis van een in eigen beheer ontwikkelde innovatie anders om met bestrating. Dat leidt tot langere levensduur en 50% CO2-reductie. Samen met Vrijbloed maakt Rebricks van afval weer grondstoffen.

Mick Walvisch: Haarlemmer. Is al zijn hele werkzame leven aan het innoveren. Medebedenker van EVAnet, dat de bushalte 2.0 bedacht waar tal van logistieke en facilitaire zaken samenkomen (toilet, bushalte, pakjes ophalen). Idee is inmiddels omgezet in praktijk en draait in Zuid-Holland en ook elders bestaat er interesse.

André Kapitein: In Haarlem ook wel de ondernemende uitvinder genoemd. Van KapiteinLabs. Zijn verhaal gaat over onder meer slagvaardigheid mkb’ers versus de vaak wat logge grote bedrijven. Maar die hebben op andere gebieden weer veel slagkracht en krijgen bijvoorbeeld innovaties snel(ler) in de schappen. André belicht in het interview recente innovaties.

Sandra Koning: IDEO uit Haarlem. Adviesbureau voor gezonde organisaties. Heeft een uitgesproken visie op leiderschap en werkgeluk en werkt op dat gebied voortdurend aan vernieuwing. Wat dat betreft liggen er volgens haar veel kansen en is het de hoogste tijd voor uiteenlopende vormen van innovatie.

Nadruk op de praktijk
De nadruk tijdens het Innovatiecafé ligt op de praktijk en wat minder op de theorie. Volgens Stephan Kooijman (adviseur duurzame economie bij de Gemeente Haarlem) is daar in het regionale bedrijfsleven veel interesse voor: “Vaak willen ondernemers weten hoe collega’s hun innovatie op het gebied van bijvoorbeeld duurzaamheid, arbeidsmarkt, technologie of circulariteit aanpakken. Waar liggen de kansen? Is het behalve maatschappelijk ook zakelijk verantwoord? Wat gaat er goed en waar loopt het spaak? En wat is de rol van de overheid en het onderwijs? Het Innovatiecafé brengt antwoorden op zulke vragen in beeld.”

Het gratis toegankelijke Innovatiecafé is een initiatief van de Rabobank Haarlem e.o., Gemeente Haarlem, Sociëteit Vereeniging, Communicatieadviesbureau De Coalitie en lector Don Ropes (Leren & Ontwikkelen) van Hogeschool Inholland.

Datum: vrijdag 4 oktober
Inloop: vanaf 15:30 uur (aansluitend is er een netwerkborrel).
De toegang: gratis
Aanmelden: verplicht via www.societeitvereeniging.nl/agenda
Locatie: Sociëteit Vereeniging, Zijlweg 1 te haarlem

Ook belangstellenden van buiten de regio en niet-ondernemers zijn welkom.

Don Ropes: ”In mijn onderzoeksgroep hebben we de afgelopen twee jaar deze methodiek onderzocht en aangepast om het effectiever te maken. Onze actie bij de Leger des Heils is een schoolvoorbeeld van hoe praktijkgericht onderzoek de praktijk werkelijk kan verbeteren. Daarbij zijn dit soort acties een waardevolle manier om het netwerk van de hogeschool te vergroten in de regio. Dit wordt steeds crucialer vanwege de strategie van Inholland om onderwijs intensiever met het beroepenveld te laten werken.”

Betere kansen voor kwetsbaren
Leger des Heils W&G Noord-Holland ontwikkelt in de regio Haarlem een bedrijvennetwerk. Dit sluit aan bij de wens van de overheid om meer samen te werken met het bedrijfsleven om kwetsbare mensen betere kansen te geven in de maatschappij.

Tijdens de eerste KANS-sessie lichtte algemeen directeur Juriaan Petter van het Leger des Heils W&G Noord-Holland dit toe: “We zetten ons in voor een samenleving waar iedereen kan meedoen. Het is onze droom dat we niet meer nodig zijn omdat er geen mensen meer zijn die buiten de boot vallen. We vinden dat bedrijven een belangrijke rol hebben in het mede oppakken van deze verantwoordelijkheid. We ontvangen in diverse vormen ondersteuning vanuit bedrijven. Deze steun hebben we nodig om onze deelnemers kansrijke ondersteuning te kunnen bieden. Voor sommige activiteiten ontvangen we immers geen subsidie."

De manieren waarop bedrijven ondersteuning kunnen bieden verschillen. Te denken valt aan (leer)werkplekken voor cliënten, sponsoring van sociale vakanties, uitstapjes en sport. Verder halen bedrijven door de verbinding ‘de samenleving naar binnen’, omdat er aandacht is voor kwetsbare mensen en hun verhalen gehoord worden.

In opdracht van de gemeente Haarlem heeft Hogeschool Inholland, in samenwerking met het bedrijfsleven, de gemeente Haarlem, Rijkswaterstaat en de Vrije Universiteit, onderzoek gedaan naar het gebruik van de waterwegen als oplossing voor het goederenverkeer van en naar de binnenstad van Haarlem. Acht studenten Business Studies (afstudeerrichting Logistiek) en één van de VU onderzochten het afgelopen half jaar, onder supervisie van onderzoeker Giovanni Douven (Logistiek & Complexiteit, Business Research Centre), de verschillende vervoersstromen en -modaliteiten van en naar (de binnenstad van) Haarlem en de mogelijkheid van een goederenhub aan de rand van de stad. “Deze bevindingen vormen de basis voor ons advies aan de gemeente Haarlem. Al blijft verder onderzoek nodig om de juiste keuzes te maken.”

Bierboot
Donderdag 4 juli presenteerden de studenten hun resultaten tijdens het symposium ‘Haarlem: Duurzame Vrachtlogistiek over Water’. “Bijna al het water in Haarlem, op de Bakenessergracht en de Burgwal na, is te bevaren”, bijt Cindy het spits af. Een schematische weergave van de waterwegen in Haarlem maakt inzichtelijk dat zo een groot deel van de binnenstad bereikbaar is. Maar lang niet alle goederen zijn geschikt voor vervoer over water, vervolgt Ashley. “Niet-bederfelijke, niet-tijdsgebonden en zware goederen wel, zoals afval, bouwmaterialen of bier.” Hoe het bier vanaf het water bij de betreffende uitspanning komt – de last mile – heeft Mike onderzocht. “Het Milkrun-concept is gebaseerd op de melkboer van vroeger. Deze combineerde de vracht en ging vervolgens bij al zijn klanten langs. Moderner dan de melkboer van weleer kan je nu gebruik maken van elektrische vervoersmiddelen.”

Last mile
Een ander onderzoeksgebied was de mogelijkheid van een centrale hub – vast of drijvend – in de binnenstad. Melvin wees de Waarderpolder als potentiële plek voor een vaste hub aan. “Dit is theoretisch haalbaar maar wegens ruimtegebrek praktisch nog een uitdaging. Het vereist ook nog verder onderzoek naar de last mile.” Carmel zag vooral voor de goederenstromen Bouw en Afval mogelijkheden wat betreft drijvende hubs. Vooral afval leent zich volgens Daan goed voor vervoer over water. En die last mile? Die leggen de mensen gewoon zelf af. “Wettelijk moet binnen 250 meter loopafstand een afvalcontainer staan. Met de plaatsing van 9 containers aan het water, bereik je 55% van de stad. En het afval komt direct – gescheiden en wel – op een boot die het over water naar Spaarnelanden vervoert.”

Duurzaamheid afdwingen
Het applaus voor de presentaties van de studenten is net zo overweldigend als de hoeveelheid vragen uit de zaal, die de studenten professioneel en kundig weten te beantwoorden. Blijkbaar leeft het onderwerp bij de aanwezigen vanuit de overheid, het bedrijfsleven en het onderwijs. De voornaamste opmerking is waarom het nog niet gebeurt. “De noodzaak is er blijkbaar nog niet, men is niet bereid te investeren en wijst naar elkaar. De overheid zou dit in eerste instantie via wet- en regelgeving moeten afdwingen.”

Flexibel ruimtegebruik
In zijn inspirerende presentatie neemt logistiekgoeroe Walther Ploos van Amstel, lector aan de Hogeschool van Amsterdam, de aanwezigen mee naar de nabije toekomst. “Vrachtwagens in de stad verbieden? Ben je gek! Dat haalt de functies uit de stad, zodat je alleen nog maar horeca en herrie overhoudt. Weet je wat de grootste mobiliteitsergernis in de stad is? Niet de hoeveelheid pakketjes die dagelijks worden afgeleverd maar het fietsparkeren.” Hij pleit dan ook voor flexibel ruimtegebruik, zoals nu ook al in Maastricht wordt gedaan. “Of leer van Parijs, daar moet je betalen voor laden en lossen. Dan denk je als DHL wel beter na om een wagen te laten rijden als ‘ie vol is, maar ga je nadenken over de verdeling van de pakketjes over de wagens. Alleen al in mijn buurt worden dagelijks 1300 zendingen afgeleverd met 500 voertuigen. Dat moet anders.”

Kansrijk
De onderzoeksresultaten gaven meer dan genoeg gespreksstof om met elkaar in gesprek te gaan tijdens de break-out sessies. Tijd voor actie, was het algemene gevoel. “Ondernemer of gemeente, we moeten gewoon beginnen. Dan volgt de rest vanzelf.” Giovanni Douven kijkt met gepaste trots terug op het symposium. “Het was leerzaam, interessant, inspirerend en interactief waarbij nieuwe duurzame oplossingen voor vrachtvervoer over water kansrijk lijken te zijn.”

De studenten en Inholland-projectleider Giovanni Douven kregen een rondleiding door de werkruimte van The TEC Factory. Hier werken studenten van TU Delft aan ambitieuze projecten in verschillende Delta Innovation Teams, waaronder het team van de Solar Boat. De hal bestaat uit verschillende ‘tenten’ waarin aan projecten wordt gewerkt, maar in de toekomst is er een plan voor een nieuw concept ‘HONQ’. Het idee is om op een duurzame manier een werk- en kantoorplaats te realiseren. De werkplekken zijn modulair en blijven in het bezit van bedrijven die het installeren. Iedere werkplek kan dus worden afgebroken en eenvoudig verhuizen naar een andere locatie.

Naast de maakfaciliteiten ontwerpen de teams ook concepten zoals ‘doorbraak in stadslogistiek’ waar de consument centraal staat in het proces. Dit project focust zich op de pakketdiensten in de stad waar nu via een pushsysteem wordt gewerkt: de vervoerder bepaalt het afgitemoment bij de consument. Ze zijn op dit moment op zoek naar een manier om het systeem om te keren naar een pullmethode, waarbij de consument bepaalt wanneer de vervoerder het pakket aan de deur afgeeft.

De Trekschuit 2.0
Aansluitend op de rondleiding door de werkruimte van The TEC Factory gaf Tomas te Velde een presentatie over De Trekschuit 2.0. Dit is een project in Delft waarin ook vervoer over het water in de binnenstad de druk op de wegen vermindert – vergelijkbaar dus met het project Duurzame Vrachtlogistiek over Water in Haarlem. Trekschuit 2.0 onderscheidt drie verschillende goederenstromen: afval, bouw en retail. De projectgroep ziet de grootste mogelijkheden voor de afvalstroom uit de binnenstad.

Naar aanleiding van de presentatie vond er nog een discussie plaats over de verschillende ideeën van de studenten. Zowel de projectleden van De Trekschuit 2.0 als die van Vrachtlogistiek over Water denken dat goederenvervoer over water goed te realiseren is.

Praktische oplossingen
Giovanni Douven blikt tevreden terug: “Dit bezoek aan The TEC Factory maar ook aan andere organisaties geeft ons een gedegen inzicht in de praktijk van de binnenstedelijke logistiek over water voor alle betrokken partijen. We kunnen veel leren van deze ervaringen en dat nemen we mee in ons onderzoek. We willen de resultaten van deze bestaande praktijken op de situatie van de gemeente Haarlem projecteren, zodat we praktische oplossingen gaan vinden voor de specifieke problematiek van Haarlem. Daarnaast bestaat er een grote behoefte tot samenwerking bij deze partijen, omdat innovatie vaak tot stand komt door verschillende disciplines, kennis en kapitaal zoveel mogelijk te bundelen.”

Welke onderzoeker van Inholland die maatschappelijk relevant en praktijkgericht onderzoek heeft gedaan verdient volgens jou de Wij Inholland award in de categorie onderzoek? We zijn op zoek naar een Inholland-onderzoeker en onderzoeksteams die innovatief onderzoek hebben gedaan, aansluitend op de Inholland-thema’s gezond, duurzaam en creatief én daarmee een brug slaand naar het werkveld. De uitreiking vindt plaats tijdens de Dag van het Onderzoek, dinsdag 25 juni 2019 bij Inholland Den Haag. Je hebt tot 24 mei 2019 om je voordracht in te zenden.

Naast een eervolle vermelding krijgt de winnaar een award, volop publiciteit en een geldbedrag van 2.500 euro om te besteden aan individuele scholing en persoonlijke ontwikkeling. Hierbij kan gedacht worden aan een cursus, workshop, congres of werkbezoek gerelateerd aan de onderzoeksactiviteiten.

Welk onderzoek komt in aanmerking?
Voor de Wij Inholland award - Onderzoek 2019 komen alle onderzoeksprojecten in aanmerking die zijn uitgevoerd door een onderzoeker of onderzoeksteam in dienst van Inholland. Daarnaast hebben de projecten geresulteerd in een publicatie of ander tastbaar onderzoeksresultaat.

Winnaar 2018
Vorig jaar ging de award naar Petra Boersma (onderzoekslijn Gezondheid & Welzijn van Kwetsbare Ouderen) voor haar onderzoek naar de Veder Contact Methode om te communiceren met mensen met dementie.

Wat zijn de beoordelingscriteria?
De beoordelingscriteria zijn gebaseerd op het Inholland Onderwijskompas en het Brancheprotocol Kwaliteitszorg Onderzoek (BKO):

• Persoonlijk en dichtbij: het onderzoek is van belang voor het onderwijs en de beroepspraktijk, en de resultaten worden in het onderwijs en het werkveld gebruikt.
• Durf te leren: het onderzoek is gericht op innovatie en vernieuwing, zowel in aanpak als qua doorwerking.
• Diversiteit als kracht: het onderzoek heeft een discipline- en/of domeinoverstijgend karakter of is op andere wijze gericht op verbinding.
• We bekennen kleur: het onderzoek draagt bij aan de profilerende thema’s Duurzaam, Gezond en Creatief.
• Kwaliteit in interactie: het onderzoek heeft een grondige methodologische basis en is het resultaat van coproductie met andere partijen.
• Grensverleggend onderzoek: is dit jaar het thema van de Dag van het Onderzoek en daarmee een extra criterium. Waarom is juist dit onderzoek grensverleggend?  

Jury
De jury maakt uit alle inzendingen een eerste selectie op basis van de bovengenoemde criteria. Dit leidt tot een shortlist van drie onderzoeken die vervolgens nader beoordeeld worden door de jury. De samenstelling van de jury wordt later bekendgemaakt. 

Hoe draag je iemand voor?
Je kunt een eigen onderzoek inzenden, maar ook een ander voordragen. De inzending bevat in ieder geval onderstaande informatie:

• een motivatie per criterium waarom het onderzoek voor de Wij Inholland award - Onderzoek 2019 in aanmerking komt;
• een korte beschrijving van het onderzoeksproject;
• achtergrondinformatie over de onderzoeker (bijvoorbeeld curriculum vitae);
• een kopie van een publicatie/publiciteit over het onderzoeksresultaat.

Je kunt de inzending tot 24 mei 2019 per e-mail versturen naar Bart Muusse. de secretaris van de jury.

Startups, scale-ups en innoverende bedrijven zoeken steeds vaker de balans in ‘people, planet en profit’. De vraagstukken die hierbij horen komen aan bod tijdens het kenniscafé Impact reporting voor MKB op donderdag 9 mei bij Inholland Rotterdam, speciaal voor studenten, docenten, alumni en (duurzame) ondernemers. Meld je nu aan!

Ondernemingen worden niet alleen bestuurd op het realiseren van financiële doelstellingen, maar ook op waardecreatie voor mens en natuur. Voor stakeholders is het niet altijd duidelijk waarop wordt gestuurd. En dat terwijl veel belanghebbenden een bewuste keuze willen maken voor partijen met wie ze samenwerken.

Van 15.00 tot 17.00 uur (aansluitend is er een netwerkborrel) gaan deelnemers tijdens het kenniscafé dieper in op vraagstukken als:

• Duurzame ondernemingen streven naar maatschappelijke waardecreatie met een gezond bedrijfsresultaat, maar hoe doen ze dat?
• Beursgenoteerde organisaties rapporteren over de maatschappelijke waardecreatie in een jaarverslag. Hoe doen ze dat?
• Mkb-ondernemers die waarde willen toevoegen verantwoorden daar niet over in een verslag. Waarom niet?
• Het meten en aantoonbaar maken van de bereikte impact is een cruciaal onderdeel van de legitimiteit van een duurzame onderneming. Wat brengt het en hoe kun je dat doen?

Financieren van duurzame innovaties
Hogeschool Inholland leidt financiële business-professionals op voor de toekomst. Niet voor een baan, maar voor een carrière. Kennis van een duurzame financiering van duurzame organisaties is steeds meer een vereiste. Het doel van deze bijeenkomst is enerzijds het onderwijs te verrijken door docenten en studenten in contact te brengen en te koppelen aan professionals uit het werkveld. Anderzijds is het doel om het werkveld te verrijken met oplossingen waar je als professional zelf niet snel aan denkt.

Sprekers
Naast interessante discussies zijn de volgende sprekers uitgenodigd.

• Gastspreker Ronald van Keeken, Impact Institute
• Marleen Bartelts-Schilt, docent-onderzoeker onderzoekslijn Finance & Accountancy
• Studenten Finance & Control Inholland Rotterdam

Meer informatie en aanmelden.

Wereldwijde maatschappelijke uitdagingen, zoals verduurzaming, gezondheid en voedselveiligheid vragen om innovatie. Nederland is één van de meest concurrerende en innovatieve landen wereldwijd en heeft de ambitie om dat in de toekomst te blijven. Hogescholen willen studenten en professionals zo opleiden dat ze een bijdrage kunnen leveren aan deze uitdagingen. Studenten en professionals worden in de toekomst niet meer opgeleid voor een beroep, maar voor het oplossen van maatschappelijke problemen. Is het hbo klaar voor morgen, voor die toekomst? Die vraag staat op het 15e jaarcongres van het hbo centraal.

Verhalen van onder andere Jan Peter Balkenende
In de ochtend staat op het hoofdpodium deze maatschappelijke uitdaging centraal. Diverse gasten delen inspirerende verhalen, waaronder Jan Peter Balkendende (voorzitter Dutch Sustainable Growth Coalition), Joris van Schie (NJR), Yoeri van Alteren (Duurzaambedrijfsleven.nl), Nienke Meijer (Fontys) en Peter Wollaert (UNITAR Fellow). Christian Kromme (website) geeft een inspirerende keynote over de impact van technologische ontwikkelingen op organisaties en de samenleving en tot slot zal voorzitter van de Vereniging Hogescholen, Maurice Limmen, het SDG-charter (Sustainable Development Goals) ondertekenen. Jeroen Smit , hoogleraar, journalist en schrijver van onder andere de Prooi en het Drama Ahold sluit ‘s middags het jaarcongres af.

Workshops over Omgeving, Onderwijs, Onderzoek en Organisatie
In de middag zijn de workshops. Ook zijn er meerdere debatten. De inhoud is gegroepeerd rondom vier thema's, namelijk de vier O's van het hbo: Omgeving, Onderwijs, Onderzoek, en Organisatie. Een van de deelsessies Onderzoek gaat over de impact van samenwerking tussen lectoren. Hogeschool Inholland (lector Don Ropes, Learning and Development in Organisations), Het Groene Brein, Vereniging van Lectoren gaan tijdens deze workshop in op de diverse vormen van samenwerking tussen lectoraten, management van de opleidingen, universiteiten en werkveld.

Inholland-lector Petra Biemans (HRM & Persoonlijk Ondernemerschap) verzorgt samen met Fontys-lector Marian Thunissen (Dynamische Talentinterventies) een van de deelsessies Organisatie over de relatie tussen werkgeluk en werkdruk. Hoe ziet die verbinding er uit? En kun je hier iets voor regelen of gaat dat niet?

Meer informatie en aanmelden
Geïnteresseerd? Kom ook naar het jaarcongres op 9 mei aanstaande in 1931 Congrescentrum 's-Hertogenbosch. Ga voor meer informatie en aanmelden naar de website van Vereniging Hogescholen.

Leestijd: +- 1 minuut

Het project dat is uitgevoerd in het kader van de AanDeBak-garantie past in het onderzoek dat de onderzoekslijn HRM & Persoonlijk Ondernemerschap samen met het lectoraat Duurzame Talentontwikkeling van De Haagse Hogeschool sinds 2016 uitvoert. Vanuit Inholland zijn docent-onderzoekers Jeany van Beelen, Piet Verstegen en William Hazenbroek betrokken.

Inmiddels zijn er ruim 25 beroepen in beeld gebracht. Petra: “We hebben voor dit project in overleg met de opdrachtgever NPRZ en een communicatiebureau onderzoek gedaan naar hoe beroepen er concreet uitzien, wat je moet kunnen en kennen om het beroep goed uit te voeren én wat het beroep aantrekkelijk maakt voor degenen die het uitvoeren. Onze onderzoeksresultaten vormen de basis voor de video’s die zijn gemaakt. Er zijn binnen vier sectoren, bedrijven gezocht en benaderd. We hebben interviews gehouden met twee tot vijf mensen die de beroepen/functies uitvoeren. Verder hebben we gesproken met mensen die weten wat er speelt, wat er verandert in de sector en waar ze op selecteren bij aanname.” Deze gegevens vormden de input voor de communicatiedeskundigen, die de filmpjes zijn gaan vormgeven.

Aantrekkelijke kanten van een beroep
Uiteindelijk heeft dit onderzoek een aantal video’s opgeleverd die een actueel, realistisch én aantrekkelijk beeld geven van het beroep zodat meer jongeren voor een opleiding in de sectoren zorg, techniek, bouw en food kiezen. “Er wordt vaak gekozen voor een vervolgopleiding of beroep vanuit verouderde beroepsbeelden. Rotterdam Zuid wil scholieren bewegen om te kiezen voor een opleiding of beroep waar veel vraag naar is. Deze filmpjes passen in het bredere traject. Ons onderzoek heeft opgeleverd dat de inhoud van de video’s de kern van het beroep op aantrekkelijke manier in beeld worden gebracht. Zonder dit onderzoek was dat minder goed gelukt."

Menselijke maat centraal
Petra is trots dat je in de video´s de passie van mensen terugziet. “Ze laten stuk voor stuk de kracht van vakmanschap zien en de waarde die dat heeft voor de maatschappij. Ook laat het zien dat het mensenwerk betreft: of het nu om timmermannen, grondwerkers, verzorgenden, verpleegkundigen of automonteurs gaat, de menselijke maat staat centraal.” Vanuit Inholland zijn docent-onderzoekers Jeany van Beelen, Piet Verstegen en William Hazenbroek betrokken.

Er komt nog meer. Over mbo-functies zijn de onderzoekers van Inholland en de Haagse Hogeschool een boek aan het voorbereiden. Daarin willen ze de waarde van vakwerk laten zien. Dat zal dit najaar verschijnen.

De circulaire economie – waarin producten en grondstoffen hergebruikt moeten worden en die daardoor duurzaam is – vereist een andere rol van de financiële afdeling in bedrijven. Controlling voor circulariteit is de missie voor een nieuwe generatie financiële professionals. “Het gaat niet meer om winstoptimalisatie en het vergroten van aandeelhouderswaarde. We gaan naar ambidextere organisaties, organisaties die zowel met het linker- als rechterbeen kunnen scoren.” Bossert doelt hierbij op winst maken en gelijktijdig maatschappelijk verantwoord en duurzaam bezig zijn.

Samenwerken, technologie en zichtbaarheid
Bossert constateert dat er, in de veelheid aan nieuwe businessmodellen, grofweg drie pijlers zijn te onderscheiden. “Ondernemingen kunnen niet meer volledig zelfstandig en op zichzelf gericht opereren met als doel: continuïteit door veel winst te maken. Om te overleven wordt deelnemen aan de juiste netwerken en samenwerken met andere partijen cruciaal. Daarnaast is er de grote invloed van nieuwe technologieën, die noodzakelijk zijn om nieuwe producten en concepten te kunnen realiseren.” Als laatste pijler noemt Bossert de maatschappelijke oriëntatie van bedrijven. “Duurzaamheid moet zichtbaar en transparant zijn voor de buitenwereld; evenals de bedrijfsvoering.”

‘Accountants will save the world’
Kunnen bedrijven overleven als winst ondergeschikt wordt gemaakt aan maatschappelijke verantwoordelijkheid en duurzaamheid? Ja, vindt Bossert. En dat vindt ook gastspreker Perry Heijne, oud studiegenoot van Bossert en momenteel bezig met het project Zero Hunger Lab. “Accountants kunnen de wereld redden”, stelt Heijne. “Het creëren van ecologische en sociale waarde wordt steeds belangrijker naast aandeelhouderswaarde. Het gaat om het maken van de juiste keuzes; om geld te verdienen en tegelijkertijd te zorgen voor een betere wereld. Organisaties moeten samenwerken voor een betere toekomst en een gezondere planeet.” Als voorbeeld neemt hij TNT dat rond de millenniumwisseling een partnerschap met het Wereld Voedselprogramma aanging. “Een samenwerking die laat zien dat je als bedrijf mensen, technologie en kapitaal kunt inzetten om zowel meer aandeelhouders- als maatschappelijke waarde te creëren.”

Oproep tot onderzoek
De eer is aan Marcel Nollen, lid van het College van Bestuur van Inholland, om de nieuwe lector het traditionele beeldje te overhandigen. “De profilerende thema’s duurzaam, creatief en gezond willen we stevig neerzetten. We zien in de hoek van onze Agri, Food and Life Science studies en onze technische studies steeds meer aandacht voor duurzaam ondernemen. Ik ben blij dat er nu ook meer ruimte komt voor onderzoek en studentprojecten die gericht zijn op duurzaam ondernemen in de financiële sector.” Voor Bossert het beeldje in ontvangst neemt, doet hij nog een oproep tot onderzoek. “Ik wil, samen met het bedrijfsleven, traditionele vakken tegen het licht houden. Ik kijk vanuit onderzoek naar de praktijk. Het doel van mijn onderzoek is om verbinding te leggen met het bedrijfsleven en samen met ondernemers op zoek te gaan naar nieuwe businessmodellen. Wat we hieruit leren, wil ik weer teruggeven aan het onderwijs. Dan is de cirkel weer rond.”

Technische innovatie is in een circulaire economie een must, maar innovatieve startups hebben vaak te weinig oog voor de financiering van hun duurzame idee. Daarom heeft Hogeschool Inholland een kenniswerkplaats Verdienmodellen opgestart om deze startups te helpen. In de uitgave ‘Circulaire economie in de praktijk’ van het lectorenplatform Circulaire economie vertelt associate lector Pieter van der Hoeven (Finance & Accountancy, Business & Research Centre Inholland) over deze werkplaats, waarin vierdejaarsstudenten van de opleiding Finance & Control: Bedrijfseconomie verdienmodellen en financieringsmogelijkheden bepalen voor eco-innovaties.

Leestijd +- 3 minuten

“Uitgangspunt voor een innovatie is bijdragen aan duurzaamheid. Een bedrijf moet er echter niet aan failliet gaan”, zegt Pieter van der Hoeven in de uitgave. Hij stelt dat het financieren van innovaties altijd lastig is. “Maar bij investeringen in circulaire innovaties, is het extra lastig.’ De terug- verdientijd van eco-innovaties is langer. Met de kenniswerkplaats helpen wij bedrijven de zogeheten ‘vallei des doods’ te overbruggen.”

“Wij zetten bedrijven ertoe aan om de toegevoegde waarde van hun idee te vertalen naar geld, zoals baten voor de klant en voor de maatschappij en minder kosten in de productie, omdat dat het aangrijpingspunt is voor financiering. Dan weet je bijvoorbeeld op voorhand of ombouw van een rondvaartboot naar waterstof in aanmerking kan komen voor subsidie en of je een realiseerbaar idee hebt.”

Verduurzaming in de binnenvaart
Een van de succesvolle duurzame projecten van de kenniswerkplaats speelt in de binnenvaart. In Europa zijn 13.500 binnenvaartschepen in de vaart, daarvan 8.000 in Nederland. Na 25 tot 30 jaar is de motor van zo’n schip aan vervanging toe. “De binnenvaart is over het algemeen geen vetpot. Wat doe je als schipper? Koop je een duurzamere motor op waterstof of elektriciteit, of toch maar een traditionele dieselmotor? Kiezen voor een duurzame motor is geen duurzame keuze als je na een aantal jaren failliet gaat. Vanuit de kenniswerkplaats laten wij schippers met een rekenhulp zien welke gevolgen verschillende opties hebben. We wijzen ze daarnaast op subsidieregelingen en de mogelijkheden van bijvoorbeeld een achtergestelde lening bij banken bij aanschaf van een duurzame motor.”

Het kenniscentrum is er ook voor studenten die duurzame ideeën willen uitvoeren. “Een kennismaking met de praktijk in de horeca heeft drie studenten van de opleiding Food Commerce & Technology geïnspireerd voedselverspilling tegen te gaan. Met hun startup ‘Foodsol’ willen ze op voedsel besparen. Wij helpen deze studenten om hun startup een focus te geven en het idee te vertalen naar een financierbaar verdienmodel.”

De werkplaats is volop in ontwikkeling. In 2017 lag de nadruk op het ontdekken hoe concrete duurzame netwerken eruit kunnen zien; in 2018 stond de ontwikkeling van een methode voorop om zulke netwerken te vormen. Van der Hoeven: “Op basis van de ervaringen kunnen we studenten nu met gerichtere vragen op pad sturen. Om bedrijven te helpen bij het focussen van innovaties willen accountants graag de zogeheten ‘true price’ uitrekenen, de maatschappelijke kosten van de productie die niet in de kostprijs tot uiting komen. In ons eerste jaar was al duidelijk dat inzicht in zulke “externe effecten” helpt bij het verkrijgen van financiering, maar ook bij het gericht verlagen van kosten. Nu stellen studenten expliciet vragen naar dergelijke externe kosten bij bedrijven, en ook naar het mogelijk verwaarden van restproducten. Bij de kenniswerkplaats snijdt het mes aan twee kanten: studenten helpen mee om kennis op te bouwen en tegelijkertijd worden bedrijven geholpen bij de financiering van hun innovatie.”

Hele artikel lezen?
Dit is een samenvatting van het interview met Pieter van der Hoeven. Het hele artikel is te lezen in de publicatie Circulaire economie in de praktijk (pagina 35) van het lectorenplatform Circulaire Economie. Het platform bestaat uit lectoren, netwerk Het Groene Brein, en later aangesloten lectoren, wetenschappers van universiteiten en vertegenwoordigers van twee topsectoren: logistiek en de creatieve industrie.

Dr. Ir. Pieter van der Hoeven is sinds september 2018 als associate lector bij de onderzoekslijn Finance & Accounancy bij het Business Research Centre (BRC). Zijn interesse gaat vooral uit naar het belang van samenwerking tussen belanghebbenden voor het succes van ondernemingen.

De gemeente Haarlem werkt aan een duurzame, groene en schone stad. De ambitie van Haarlem is om in 2040 aardgasvrij en circulair en in 2050 klimaatbestendig te zijn. Afspraken die volgen uit samenwerkingsverbanden tussen duurzame initiatieven, bedrijven, organisaties en andere partners zijn nu vastgelegd in het Haarlems Klimaatakkoord.

Afspraken van festivals tot zorg
Festivalorganisatoren van Houtfestival, Parksessies en ProefPark spraken met de gemeente af de strijd aan te gaan tegen wegwerpplastic op Haarlemse evenementen. Leden van een samenwerkingsverband tussen onder andere het project SpaarGas en de TU Delft presenteerden drie projecten om het Ramplaankwartier verder te verduurzamen. Zorginstellingen de Hartekamp Groep en Stichting St. Jacob ondertekenden de Green Deal 2.0.

Vrachtlogistiek over water
Als sluitstuk verzorgden onderzoeker Giovanni Douven en lector Don Ropes namens het Business & Research Centre van Hogeschool Inholland, onderzoekslijn Logistiek & Complexiteit, een gezamenlijke presentatie over het onderzoek naar duurzame vrachtlogistiek over Haarlemse wateren en over de complexiteit van onderzoek. “Iedere truck die je van de weg haalt, helpt mee om de klimaatdoelen voor Haarlem te bereiken”, was Giovanni’s commentaar na afloop. “Wij hebben dus heel goed kunnen beargumenteren wat ons onderzoek kan bijdragen. De reacties waren positief!” Onder zijn leiding onderzoeken negen studenten van Hogeschool Inholland en de Vrije Universiteit op welke wijze duurzame vrachtlogistiek over water kan worden gerealiseerd om Haarlem veiliger, schoner en met minder hinder voor de omgeving te beleveren.

Doe mee met het Haarlems Klimaatakkoord
Wethouder Berkhout was er trots op dat hij het Haarlems Klimaatakkoord mocht presenteren. “Het is fantastisch om te zien hoeveel Haarlemse bedrijven, instellingen en organisaties zich bezighouden met de verduurzaming van onze stad. De gemeente kan de duurzaamheidsdoelstellingen die we hebben gesteld namelijk niet alleen behalen. Ik nodig dan ook alle partijen in Haarlem met een goed idee uit om mee te doen met het Haarlems Klimaatakkoord.”

Bedrijven, initiatieven en organisaties die nieuwe ideeën hebben die bijdragen aan het behalen van de doelstellingen van het Haarlems Klimaatakkoord kunnen contact opnemen met de gemeente via duurzaam@haarlem.nl. Het is ook mogelijk om aan te sluiten bij bestaande afspraken. Meer informatie vind je op www.haarlem.nl/haarlemsklimaatakkoord.

Succesvol ondernemen in een snel veranderende wereld vraagt om een andere benadering en nieuwe concepten. Perry Heijne weet hier alles van. De van huis uit bedrijfseconoom met jarenlange ervaring bij TNT en CARE maakt zich momenteel hard om honger de wereld uit te helpen. “Het creëren van ecologische en sociale waarde wordt steeds belangrijker naast aandeelhouderswaarde. Het gaat om het maken van de juiste keuzes; om geld te verdienen en tegelijkertijd te zorgen voor een betere wereld.”

Heijne is gastspreker tijdens de lectorale rede van Hans Bossert, lector Finance & Accountancy, op dinsdag 19 maart in Rotterdam.

Hans Bossert en Perry Heijne zijn jaren geleden afgestudeerd bij dezelfde professor. Ze gingen hun eigen weg en het contact verwaterde. Tot een half jaar geleden, toen ze elkaar weer tegenkwamen in een denktank die kijkt naar het maatschappelijk middenveld in Nederland, The Midfield. “We hebben de beste non-profitsector ter wereld: zorg, onderwijs, volkshuisvesting. Geen ander land ter wereld heeft een dergelijke combinatie van kwaliteit in deze sectoren van dienstverlening. The Midfield is in het leven geroepen om de waarde van het maatschappelijk middenveld verder te versterken en onze kennis hierover te delen”, aldus Bossert.“ Toen ik nadacht over een spreker tijdens mijn lectorale rede, moest ik gelijk aan Perry denken. Zijn praktijkverhaal is een welkome aanvulling op waar ik tijdens mijn rede op inga.”

Wereld Voedselprogramma
Perry Heijne heeft veel financiële posities bekleed, onder andere bij TNT. “In de jaren ’90 maakte TNT een enorme transformatie door. Van staatsbedrijf naar groot internationaal concern, en van brieven naar ook expreszendingen en logistiek. Daarnaast wilde het bedrijf meer maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen. TNT besloot geld en kennis te steken in het creëren van een betere wereld.” Zo is het partnerschap met het Wereld Voedselprogramma ontstaan. Baanbrekend in die tijd, rond de millenniumwisseling. “En een mooi voorbeeld hoe je als bedrijf je mensen, technologie en kapitaal kunt inzetten om zowel meer aandeelhouders- als maatschappelijke waarde te creëren.”

Onderdeel van de oplossing
Vanuit de financiële sector werd Heijne verantwoordelijk voor de corporate social responsibility (CSR) binnen TNT Express. “Naast het partnerschap met het Wereld Voedselprogramma stond ook het milieu hoog op onze CSR-agenda. Als je heel veel vrachtauto’s en busjes hebt rijden en ook een aanzienlijke luchtvloot hebt, dan stoot je veel CO₂ uit. Je bent onderdeel van het probleem, dan moet je ook onderdeel zijn van de oplossing.” Het programma betrok niet alleen de medewerkers maar ook leveranciers, klanten en zelfs concurrenten. “Hoe kun je, in een wereld waarin logistiek een belangrijk onderdeel is om onze economie draaiende te houden, zorgen dat dit op een manier gaat dat we ook rekening houden met de planeet? Met dat vraagstuk hield ik mij bezig.”

Van TNT naar CARE
Heijne voelde zich op het snijvlak van financiën en maatschappelijke verantwoordelijkheid als een vis in het water. Toen TNT vanwege de toenemende druk op het creëren van aandeelhouderswaarde besloot te stoppen met het unieke CSR-programma, stopte hij ook. Hij werd CEO bij CARE, een internationale noodhulp- en ontwikkelingsorganisatie. “Daar heb ik mijn kennis uit het bedrijfsleven kunnen toepassen om mensen in nood te helpen. Ik verwachtte dat er in de humanitaire wereld niet zo’n sterke hang naar geld en korte termijn zou zijn, en vooral aandacht voor het redden van mensen en de broodnodige lange-termijnoplossingen voor klimaat en sociale ongelijkheid. Maar in de goede-doelensector heb je een vergelijkbaar dilemma. Ngo’s zijn sterk afhankelijk van subsidies van overheden en donaties van particulieren of bedrijven en hierdoor vaak te veel gefocust op snel resultaat en geld.”

Maatschappelijke relevantie
Momenteel houdt Heijne zich bezig met het project Zero Hunger Lab. Samen met de Universiteit van Tilburg past hij slimme datatechnologie toe om honger de wereld uit te helpen. “Het gaat steeds minder om hoe we onze voedselvoorraden en overschotten over de wereld transporteren, maar om hoe we de studenten, boeren en gemeenschappen in bijvoorbeeld Afrika helpen en leren om op een duurzame manier hun voedselprobleem op te lossen. Daar hebben we de kennis, expertise en slagkracht van bedrijven voor nodig, maar zeker ook van overheden en kennisinstellingen.” Een andere benadering, dat vraagt om nieuwe concepten, anders denken en een nieuwe generatie van accountants en controllers. “Ik zie steeds meer dat in de curricula van onderwijsinstellingen gezocht wordt naar de maatschappelijke relevantie en impact. Geweldig dat we dit meegeven aan de nieuwe generatie, de huidige studenten.”

De lectorale rede van Hans Bossert vindt plaats op dinsdag 19 maart, bij Inholland Rotterdam. Wil je erbij zijn? Meld je snel nog aan.

De wereld verandert. Daarom moeten we opnieuw kijken hoe we leven, leren en werken. Om te onderzoeken hoe, organiseert innovatieplatform TerraTechnica, in samenwerking met Inholland Alkmaar en Inholland Academy, vier masterclasses. Begin februari vond de eerste plaats in de sfeervolle setting van De Telefooncentrale. Het werd “een geslaagde ontmoeting met toekomstperspectief binnen een veranderende wereld.”

De kenniswerkplaatsmethodiek centraal
Centraal in de masterclasses staat de kenniswerkplaatsmethodiek. Bij deze nieuwe vorm van studeren wordt gebouwd aan een lerende community waarin verschillende partijen samenwerken aan maatschappelijk relevante vraagstukken. Deze ‘community’ wordt gevormd door én voor mensen uit het onderwijs, het bedrijfsleven en overheden. Bij de eerste masterclass waren verschillende deelnemers aanwezig vanuit het bedrijfsleven, overheid, mbo- en hbo-instellingen.

In haar openingstoespraak benadrukte Margret de Blanken, directeur van Inholland Academy, dat de huidige maatschappelijke vraagstukken steeds complexer worden en vragen om een ander soort oplossing en benadering. De wereld verandert, hoe gaan wij daar als individu en binnen een organisatie mee om?

Duurzame transitities in de bouw
Karlijn Mol, duurzaamheidsmanager bij Dura Vermeer, maakte vanuit haar expertise duidelijk hoe zij binnen hun bouwbedrijf met deze transities omgaan en hoe zij de over het algemeen negatieve impact binnen de bouwsector op het milieu naar een positieve en innovatieve aanpak willen omzetten. Een belangrijk uitgangspunt hierbij is om niet te wachten tot de markt erom vraagt (reactief) maar om zelf het initiatief te nemen en de partijen te benaderen vanuit deze eigen visie (actief). Hierbij staat verbinding op alle niveaus centraal. Het samen onderzoeken van nieuwe mogelijkheden om tot oplossingen te komen, is essentieel om het proces van omdenken in gang te zetten.

Stel ook de maatschappelijke belangen centraal
Han van Kleef, associate lector Leren & Ontwikkelen bij het Business Research Centre van Inholland, omschreef de vraagstukken van vandaag de dag als ‘wicked problems’. “Er zijn uiteenlopende oorzaken, veel stakeholders en een groot aantal disciplines die elkaar wederzijds beïnvloeden en werken met verschillende probleemdefinities. Om tot overeenstemming en een heldere eindoplossing te komen is het belangrijk om het afwegingskader te dynamiseren. Stel naast je eigen belangen ook die van de maatschappij centraal, werk samen met andere disciplines vanuit een democratische aanpak en probeer de vraagstukken eerst volledig te begrijpen alvorens naar oplossingen te zoeken.”

Wat kun je zelf doen?
Deelnemers gingen ook met elkaar in gesprek over de vraag wat je zelf kunt doen om bij te dragen aan genoemde veranderingen. Geconcludeerd werd uiteindelijk dat de mens het verschil maakt en wij onze handels- en zienswijze niet langer door het bestaande systeem moeten laten bepalen maar juist op zoek moeten gaan naar de mogelijkheden om “de lijntjes te laten vervagen en zelf het veranderingsproces in de etalage te zetten”.

Volgende masterclass op 26 maart
De volgende masterclass ‘Ik beleef’ vindt plaats op dinsdag 26 maart van 15.30 tot 19.00 uur en gaat over de impact van verandering voor het individu. Suze van der Meulen, innovatiemanager bij waterleidingbedrijf PWN, en Woody Maijers, Inholland-lector Integrale Voedsel- en Productieketens, lichten dit thema vanuit hun kennis en ervaringsgebied toe. De deelnemers onderwerpen het thema vervolgens in het kenniscafé aan een onderzoek. De derde en vierde masterclass vinden plaats op dinsdag 14 mei en maandag en dinsdag 24 en 25 juni.

Aanmelden
Interesse? Meld je aan voor de masterclass en en ervaar waar jij nu staat in de wereld die verandert en wat je zelf kunt doen om te netwerken en te bouwen aan een lerende community. Voor vragen of nadere informatie kun je contact opnemen met Heleen Bouwmans, expeditieleider kenniswerkplaatsmethodiek via heleen.bouwmans@inholland.nl.

Haarlem is in 2017 uitgeroepen tot filehoofdstad van Nederland. Niet een titel om trots op te zijn. Het verkeer loopt nog steeds vast en de titel staat haaks op de doelstelling van de binnenstad: het terugdringen van de uitstoot van CO₂ naar nul. Haarlem heeft zich net als veel andere Nederlandse steden verbonden aan Green Deal ZES (Zero Emissie Stadslogistiek). De strategische doelstellingen voor Haarlem zijn: in 2025 emissievrij - in 2030 klimaatneutraal - In 2040 aardgasvrij.

Over water
De wegen lopen vol. Maar hoe zit het met de waterwegen? Haarlem ligt aan het Spaarne en er lopen mooie grachten rondom de binnenstad. Op welke wijze kan er duurzame vrachtlogistiek over water worden gerealiseerd om Haarlem veiliger, schoner en met minder hinder voor de omgeving te beleveren? Onder leiding van Giovanni Douven gaan negen studenten van Hogeschool Inholland en de Vrije Universiteit daar tot en met juni van dit jaar onderzoek naar doen. Dit project is een voorbereidend onderzoek in het kader van Green Deal ZES. Na grondig onderzoek gaat Haarlem een pilot uitvoeren met duurzame vrachtlogistiek over water.

Bij de startbijeenkomst in het stadhuis zijn naast studenten, gemeente Haarlem en Hogeschool Inholland Haarlem, ook betrokken regionale organisaties uit de logistieke sector vertegenwoordigd, zoals Spaarnelanden, Havendienst Haarlem, VCK Logistics, Centrummanagement Haarlem en City Hub BV.

Haarlems Klimaatakkoord
Alex Jansen, programmamanager Haarlem Circulair 2030 van de gemeente Haarlem, licht de context toe waarin het onderzoeksproject plaatsvindt. Op 8 maart 2019 wordt het Haarlems Klimaatakkoord getekend, dat nog een stap verder gaat dan het landelijk klimaatakkoord. “Daarnaast gaat Haarlem tot 2025 10.000-12.000 nieuwe woningen bouwen”, legt Alex uit. “Dat is veel, op een woningaantal van 77.000. Daar staat de extra ambitie tegenover om de mobiliteit juist te reduceren. Zoals ook in Green Deal ZES is overeengekomen: minder vervoersbewegingen, schoner en slimmer vervoer.”

Om dit te bereiken zijn negen living labs ingericht, die zich elk over een deelonderwerp binnen de logistiek buigen. Enkele voorbeelden daarvan zijn een schoon toegangsbeleid in de Haarlemse binnenstad, onderzoek naar kansen voor het gebruik van waterstof als brandstof, het verduurzamen van inzameling van bedrijfsafval, innovaties voor pakketbezorging en efficiënte bouwlogistiek.

Gedempte grachten
Giovanni Douven introduceert het onderzoeksproject: “Lange tijd maakte de stad veelvuldig gebruik van het water om goederen over te vervoeren. Tot vijftien jaar geleden was er veel meer vrachtvervoer over water dan nu. Veel grachten zijn helaas gedempt”, vertelt hij. Daar wil de gemeente nu verandering in brengen. Hogeschool Inholland kreeg als centrale onderzoeksvraag mee: kunnen we het water in Haarlem gebruiken om Haarlem emissieneutraal te bevoorraden? De studenten gaan nu onderzoek doen naar de verschillende vervoersstromen en -modaliteiten van en naar (de binnenstad van) Haarlem. Daarnaast bekijken ze de mogelijkheid van een goederenhub aan de rand van de stad. In een triple helix met het regionale bedrijfsleven en overheden proberen ze vervolgens nieuwe inzichten te verwerven op het gebied van logistiek, transport, bereikbaarheid en mobiliteit over water, met als doel een bijdrage te leveren aan de strategische doelstellingen van de stad Haarlem.

Een schoner Haarlem
Tijdens de discussie na afloop van de presentatie blijkt dat alle betrokken organisaties graag hun bijdrage leveren aan een schoner Haarlem. Maarten Noordhuis van de Havendienst Haarlem houdt een warm pleidooi voor het Spaarne: “We hebben een prachtige rivier in Haarlem waar we veel mee kunnen. We hebben als stad historische fouten gemaakt waardoor de meeste bedrijven in de Waarderpolder met de rug naar het water staan en we het water niet meer kunnen gebruiken. Laten we het Spaarne de functie teruggeven die hij honderden jaren heeft gehad!”

Robert Oosting van Spaarnelanden wil doorpakken: “De vrachtwagen, zoals hij nu probeert te manoeuvreren door de stad, is eindig. Wij zijn zover dat we daar wat aan kunnen doen. Maar dat kunnen wij niet alléén! Wij willen de partij zijn die regie voert daar waar nodig, maar ook motiveert. We hebben elkaar allemaal nodig! Ik ben heel blij dat we de studenten kunnen inzetten, want onderzoek is ongelooflijk hard nodig.”

Het onderzoek maakt deel uit van het onderzoeksprogramma Groen Onderwijs van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO), waarin praktijkgericht onderzoek plaatsvindt op het gebied van het groene (v)mbo. Het onderzoek levert kennis, inzichten en/of concrete producten op die bijdragen aan de ontwikkeling van de onderwijspraktijk en aan het vergroten van de wetenschappelijke kennisbasis over onderwijs.

Betrokkenheid Inholland
Projectleider van het onderzoek is Luc Salemans, als onderzoeker verbonden aan het Business Research Centre (onderzoekslijn Finance & Accountancy) van Hogeschool Inholland. Hij heeft een rijke ervaring in directiefuncties in profit- en non-proforganisaties als business- en concerncontroller. Voor wat betreft dit onderzoek is binnen Inholland een crossover gezocht met de onderzoeksgroepen Agri, Food & Life Sciences en Onderwijzen en Leren in Diversiteit.

“Traditioneel leggen AOC’s de focus op initieel leren, terwijl er bij de transitie naar een regionaal kenniscentrum meer aandacht moet komen voor leven lang leren en innovatie in de regio”, legt Luc Salemans uit. “Wij hebben onderzocht wat er gebeurt bij deze transitie en hoe je als bestuur meer grip kunt krijgen op deze processen, die te kenmerken zijn als lokaal, chaotisch en vaak moeilijk te plannen.”

Verbindende rol voor ‘grenswerkers’
In het onderzoek, waarbij gewerkt is met bestaande cases vanuit de AOC’s, is gekeken welke actoren een rol spelen bij de verankering en welke factoren een grote invloed hebben. Hierin zijn vier factoren naar voren gekomen, de inbedding in de organisatiestructuur, de rol van identiteit en missie, het belang van regionale aspecten en de rol van grenswerkers. Dit zijn medewerkers (docenten, teamleiders, managers, onderzoekers of mensen van een stafafdeling) die een rol vervullen in het aangaan van nieuwe samenwerkingsverbanden, zij worden ook wel bruggenbouwers of verbinders genoemd.

Daarnaast zijn diverse lessen getrokken voor sturing vanuit het management. Salemans: “Uit het onderzoek is naar voren gekomen dat grenswerkers succesvoller kunnen werken als de strategie en koers duidelijk is. In termen van planning en control kunnen soft controls (zoals helderheid, betrokkenheid en uitvoerbaarheid) ervoor zorgdragen dat met regelmaat de voortgang van de strategie besproken wordt. Zo kan het inbedden van een regulier gespreksmoment met als agendapunt de regionale ontwikkeling in relatie tot de strategie van de organisatie nuttig zijn.

Vervolgstappen
Naar aanleiding van het onderzoek is een plan van aanpak uitgewerkt waarin mbo- en hbo-instellingen aan de hand van de ontwikkelde tool ‘Grenswerkers Gevraagd!’ kunnen kijken naar de rol, competenties en taken van grenswerkers. Verder wordt vanuit het programma Groen Onderwijs een conferentie georganiseerd met drie projecten die in dit programma zijn uitgewerkt:

• Het toekomstperspectief van de leerling centraal (onder andere project bij Terra).
• De hele school door een groene bril (onder andere project bij Nordwin).
• Regionale Verankering, sturing geven aan een duurzame relatie met de regio.

Leestijd: +- 3 minuten

Versterking van duurzame innovatie in het mkb
Associate lector Han van Kleef (Innovatie en Ondernemen) van het Business Research Center (BRC) van Inholland wil met praktijkgericht onderzoek aandacht voor duurzame ontwikkeling in het midden- en kleinbedrijf (mkb). In de product- en procesinnovatie is dat nu een ‘ondergeschoven kindje’. Ecologische en sociale aspecten van duurzaamheid worden in het ondernemen vaak over het hoofd gezien, vooral ook omdat mkb’ers wat innovatie betreft werken met partners die al bekend zijn bij de bedrijven.

Van Kleef wil daarom onderzoeken hoe technisch georiënteerde mkb-bedrijven co-creatie kunnen realiseren met nieuwe partners in innovatieprocessen, zodat een oriëntatie op een duurzame ontwikkeling ontstaat. In het onderzoek continueert het afgeronde promotieonderzoek van Van Kleef. De associate lector werkt in het onderzoek samen met lectoren Donald Ropes (BRC, Leren & Ontwikkelen), Mauro Gallo (Biomimicry). Daarmee is er sprake van een cross-over tussen de technische en economische domeinen.

"Deze subsidie is een erkenning van de maatschappelijke relevantie van praktijkgericht onderzoek in het hbo”, zegt Van Kleef in een reactie. “We worden nu in staat gesteld om op twee manieren een grotere bijdrage te leveren aan de transitie naar een duurzame samenleving: door het ontwikkelen van handreikingen voor betere innovatieprocessen in het mkb, én door het ontwikkelen van vernieuwend onderwijsmateriaal voor onze toekomstige professionals." (tekst gaat verder onder foto)

Verbondenheid van kinderen met hun leefomgeving
Marian Blankman is als docent-onderzoeker verbonden aan de Inholland-onderzoekslijn Pedagogische Opdracht van de onderzoeksgroep Onderwijzen en Leren in Diversiteit. Onder de titel ‘De alledaagse omgeving als plaats waar je telt’, zal zij zich in haar postdoctorale onderzoek richten op de bijdrage van het primaire onderwijs aan de verbondenheid van kinderen met hun leefomgeving.

De leefomgeving speelt een belangrijke rol bij de ontwikkeling van kinderen. Ook de rol van basisscholen is daarbij belangrijk. Om goed te kunnen bijdragen aan de ontwikkeling is het van belang dat scholen de omgeving en buurt waar kinderen opgroeien kennen en kunnen benutten voor hun onderwijs. Ook is het voor het onderwijs belangrijk om inzicht te krijgen in de manier waarop kinderen in staat kunnen worden gesteld om zich te binden aan een plek en deze te benutten bij hun ontwikkeling. Met praktijkgericht onderzoek wil Blankman uiteindelijk materiaal ontwikkelen dat basisscholen en lerarenopleidingen basisonderwijs kunnen gebruiken.

Blankman: “Deze subsidie geeft ons de mogelijkheid meer inzicht te verkrijgen in de mate waarin kinderen zich nu al verbonden voelen met hun fysieke en sociale omgeving, een terrein waarnaar tot op heden nog weinig onderzoek gedaan is. Om vervolgens basisscholen tools in handen te kunnen geven om die verbondenheid te versterken.”

De ethisch-politieke dimensie van empowerment
Richard de Brabander is hoofddocent aan de opleiding Social Work van Inholland Rotterdam. Zijn onderzoek vindt officieel plaats bij de onderzoekslijn Jeugd en Samenleving, onderdeel van Kenniscentrum De Gezonde Samenleving en richt zich op empowerment, een van de speerpunten van het onderzoek en onderwijs van Hogeschool Inholland. Het onderzoek spitst zich toe op de vraag wat de ethisch-politieke dimensie van empowerment inhoudt en op welke manier empowerment kan bijdragen aan de maatschappijkritische rol van sociaal werk. Doel van het onderzoek is kennis over genoemde invalshoek toegankelijk te maken voor studenten, docenten en professionals.

Over het hbo-postdocprogramma
Regieorgaan SIA financiert sinds vorig jaar hbo-postdocposities voor gepromoveerde docent-onderzoekers op hogescholen. De postdocs van Inholland kunnen, met de tijd die met deze subsidies vrijkomt, de Inholland-thema’s duurzaam, gezond en creatief in hun eigen context versterken en zo ook ondersteunen in onderwijsinnovatie. Ook biedt de komst van het programma biedt gepromoveerde Inholland-medewerkers kansen voor verdere ontwikkeling. De ‘postdocs’ werken voor 50% in het onderwijs van hun hogeschool en doen daarnaast voor 50% onderzoek. Het hbo-postdocprogramma wordt uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW). Regieorgaan SIA en de Vereniging Hogescholen hebben het programma gezamenlijk ontwikkeld.