AI verandert creatieve praktijken, dat is inmiddels geen nieuws meer. Maar wat het precies betekent voor de mensen die in die praktijken werken, is nog een open vraag. De nieuwe publicatie Dream a Little | On AI and Creative Practices deelt ervaringen vanuit kunstenaars, ontwerpers, onderzoekers en alumni van kunst- en ontwerpopleidingen uit het CoE CI-netwerk.

‘Dream a Little’ is een uitgave van het Centre of Expertise Creative Innovation (CoE CI), een netwerk dat de creatieve denk- en doekracht bundelt van vijf onderwijsinstellingen in Amsterdam: de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, de Gerrit Rietveld Academie, het Mediacollege Amsterdam, de Hogeschool van Amsterdam en Hogeschool Inholland. CoE CI verbindt onderzoekers, docenten en studenten met bedrijven, creatieve makers en maatschappelijke organisaties. De centrale vraag is steeds hoe artistieke en ontwerpende methoden kunnen bijdragen aan maatschappelijke uitdagingen.

Voor wie de invloed van AI wil begrijpen

Dream a Little geeft de creatieve industrie een stem geven in het debat over AI. De publicatie richt zich op wie wil begrijpen hoe het vakgebied van kunstenaars, ontwerpers en creatief onderzoekers verandert en op wie wil bijdragen aan een eigen visie op de plek van AI daarin.

Aan het woord komen ook twee onderzoekers vanuit het Creative Business-domein van Hogeschool Inholland.

AI-gebruik in kunst bevordert inclusiviteit

Kim Spierenburg, onderzoeker bij het lectoraat Inclusion and the Creative Industries en kunstenaar, schreef een artikel over hoe AI bijdraagt aan inclusiviteit. En over hoe de discussie over AI in kunst niet alleen gaat over de ethische of ecologische overwegingen van technologie, maar ook over toegang en uitsluiting. Het werd een pleidooi om AI-gebruik niet vanuit vooroordelen en afkeer overboord te zetten.

De aanleiding was persoonlijk. Kim gebruikt AI in haar eigen filmwerk: ze animeert bestaand beeldmateriaal en maakte inmiddels zeven films waarin AI een rol speelt. In haar werk experimenteert ze met verschillende soorten input, van stockvideo’s tot archiefmateriaal. "Als kunstenaar met een beperking stelt AI mij in staat om weer animatiefilms te maken. Door reuma-ontstekingen moest ik hiermee stoppen, omdat het repetitieve werk fysiek te belastend werd. AI maakt het mogelijk om dat proces opnieuw vorm te geven”, vertelt Kim. 

Haar films werden goed ontvangen. Tegelijkertijd merkte ze dat in kunstkringen de weerstand groeide tegen AI-gebruik. Die ervaring vormde de aanleiding om de weerstand tegen AI-gebruik in kunst beter te begrijpen. Via online forums en bestaande studies onderzocht ze hoe die discussie zich ontwikkelt. Wat ze daarin herkende, sluit aan bij wat onderzoekers omschrijven als ‘algoritmische aversie’. Oftewel, de neiging van mensen om negatiever te reageren op iets dat met een algoritme is gemaakt dan wanneer alleen mensen betrokken waren.

Kim pleit ervoor om die reflex kritisch te bekijken: “Stop met vergelijken. Net als in andere maakwerelden kan repititief productiewerk soms geautomatiseerd worden, maar al het andere is nog steeds creatief maatwerk. Zolang AI-gebruik in de kunst wordt weggezet als bedrog, blijven juist de mensen voor wie het de meeste betekenis heeft buiten de deur staan.”

AI als creatief instrument

Ook Koos Zwaan, lector Innovation in the Music Industry, leverde een bijdrage aan de publicatie. In zijn essay plaatst hij de opkomst van AI in een bredere historische lijn van technologische innovatie binnen de muziekindustrie. Waar AI vaak wordt gezien als disruptief of bedreigend, laat hij zien dat nieuwe technologieën de sector al vaker hebben veranderd en steeds opnieuw vragen oproepen over vakmanschap, creativiteit en verdienmodellen. Tegelijkertijd benadrukt hij dat de waarde van AI niet in de technologie zelf zit, maar in hoe makers deze inzetten.

Vanuit zijn onderzoek naar een duurzame muziekindustrie pleit Koos ervoor om AI te benaderen als een creatief instrument dat kan bijdragen aan nieuwe vormen van artistieke expressie. Dit vraagt er echter wel om dat makers voldoende inzicht hebben in de werking, belangen en beperkingen van de technologie. Zijn conclusie is dat wij, als hogescholen, de opleiders van de volgende generatie makers daarin een belangrijke taak hebben. 

Presentatie op 16 april

Op donderdag 16 april 2026 wordt ‘Dream a Little’ gepresenteerd bij de Nederlandse Filmacademie (15.00–17.00 uur). Op het programma staan filmvertoningen, interactieve elementen en gesprekken met bijdragende auteurs. Voor alle aanwezigen is een gratis exemplaar beschikbaar. Meer informatie hierover vind je op de website van CoE CI.

Goed nieuws vanuit het lectoraat Inclusion and the Creative Industries: het project Verbeelding in Transities heeft de selectie voor fase 2 van het SPRONG-programma gehaald. De onderzoeksgroep van het Centre of Expertise Creative Innovation (CoE CI) mag de komende vier jaar verder bouwen aan een toekomstbestendige onderzoeksinfrastructuur voor creatief en praktijkgericht onderzoek.

Wat is Verbeelding in Transities?

De SPRONG-groep Verbeelding in Transities bestaat uit 8 lectoraten van de 4 Amsterdamse hogescholen binnen CoE CI - de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten (penvoerder), Gerrit Rietveld Academie, Hogeschool van Amsterdam en Hogeschool Inholland - en werkt samen met culturele en maatschappelijke organisaties, overheden en gemeenschappen. De groep ontwikkelt creatieve methoden die bijdragen aan een duurzamere, veerkrachtigere en inclusievere samenleving. Denk aan vraagstukken rond de energietransitie, klimaatadaptatie en sociale inclusie.

In fase 1 lag de nadruk op het ontwikkelen van creatieve interventies, wat resulteerde in een gedeelde taal, ethiek en werkwijze, vastgelegd in een gezamenlijke position paper. In fase 2 verschuift de focus: artistieke en ontwerpende werkwijzen worden duurzaam ingebed in beleid, onderwijs en een viertal Amsterdamse publieke instellingen.

Joke Hermes, lector Inclusion and the Creative Industries: "Terugkijkend denk ik opnieuw: een onderzoeksinfrastructuur, wat is dat eigenlijk? In de formele definitie gaat het over HR, ethiek en integriteit, en over geld natuurlijk. Maar In de praktijk gaat het over vrienden maken, intuïties delen en samen nadenken over wat de wereld van vandaag van ons nodig heeft – van heel praktische vragen van professionals tot grote vraagstukken zoals hoe we tegenover polarisatie meer begrip, ruimte en vriendelijkheid kunnen brengen. Vanuit professionele vriendschap ontdek je hoe je in vertrouwen kunt samenwerken.” Die samenwerking gaan ze binnen Verbeelding in Transities nu proberen praktisch handen en voeten te geven, zodat die kan verduurzamen.
 

Van mopperboekjes tot emotienetwerken

Vanuit verbeeldingswerkplaatsen, zoals het OBA Next Lab Sluisbuurt in de plint van het nieuwe Inholland-gebouw in Amsterdam, worden ‘key enabling methodologies’ ontwikkeld en getest samen met partners, waaronder de Gemeente Amsterdam, OBA NEXT, Framer Framed en The Beach. Denk hierbij aan spelletjesavonden, participatief ontwerp, mopperboekjes en emotienetwerken, maar ook artistiek onderzoek en allerlei vormen van participatief publieksonderzoek. Het uitgangspunt is dat de kracht van verbeelding het ondenkbare tastbaar en bespreekbaar maakt.

"In de eerste fase vonden we het 'proof of concept': in de verschillende vormen van samenwerking kwam van alles tot stand. We leerden vooral dat al te strak sturen op producten of oplossingen niet werkt”, zegt Joke. “De kracht van creatieve industrie-onderzoekers ligt juist in het verbinden met de kennis, kunde, creativiteit en intuïtie van je partners.”

Joke is verheugd dat de groep dankzij de toegekende subsidie in de tweede fase een 'meta-instrumentarium' kan ontwikkelen. Ze gaan aan de slag met vragen zoals: Hoe luister je goed? Hoe maak je een samenwerking rond grote vragen productief op verschillende vlakken? Hoe help je partners om op een integere manier een route naar nieuw beleid te toetsen? Wie heb je in je organisatie nodig om op een krachtige manier onderzoekend en creatief te werken? “De subsidie voor de tweede fase stelt ons in staat om met dit nieuwe leertraject door te denken hoe praktijkgericht onderzoek in de toekomst vorm moet krijgen - in de hogeschool en bij haar partners", aldus Joke.

Bijdrage aan CoE CI

Deze subsidietoekenning is ook een opsteker voor het bredere samenwerkingsverband waarvan Hogeschool Inholland deel uitmaakt: het Centre of Expertise for Creative Innovation (CoE CI). CoE CI is een gezamenlijk kenniscentrum van de vier Amsterdamse hogescholen dat creatieve innovatie en maatschappelijke impact verbindt. Het doel: een stevige, duurzame kennisinfrastructuur bouwen waarin onderwijs, onderzoek en de praktijk elkaar versterken. De voortzetting van Verbeelding in Transities draagt direct bij aan dat gezamenlijke doel en bewijst dat creatieve methoden een serieuze rol spelen in het aanpakken van de grote transities van onze tijd.

De foto op deze pagina is gemaakt door: Gabriella Gauna

Stel je een samenleving voor waarin digitale en fysieke werelden helemaal met elkaar verweven zijn. Waar artificial intelligence (AI) en virtual reality (VR) net zo vanzelfsprekend zijn als je smartphone. Spannend? Misschien ook een beetje beangstigend. Maar vooral: een kans om samen na te denken hoe we technologie op een menselijke en creatieve manier inzetten.

Daar draait het om tijdens het Society 5.0 Festival op 15 en 16 oktober in Amsterdam. Voor collega’s en studenten van Inholland is het festival gratis te bezoeken. Je kunt je hier registreren. Twee dagen lang kun je je laten inspireren door talks, panels, installaties en workshops. En: Inholland is er volop bij. Verschillende collega’s uit Kenniscentrum ARC, het kenniscentrum van het domein Creative Business, leveren een inhoudelijke bijdrage aan het programma.

Wat is Society 5.0?
De term Society 5.0 verwijst naar een nieuwe maatschappelijke fase. Waar de jagers-verzamelaars (1.0), de agrarische samenleving (2.0), de industriële revolutie (3.0) en de informatiesamenleving (4.0) al achter ons liggen, staat Society 5.0 voor een samenleving waarin digitale en fysieke werkelijkheden volledig versmelten. Het gaat daarbij niet alleen om technologische innovatie, maar vooral om de vraag: hoe bouwen we een duurzame, inclusieve en mensgerichte toekomst?

Die zoektocht sluit goed aan bij de missie van Inholland. Als partner in  het Centre of Expertise Creative Innovation (CoECI), zijn we medeorganisator van dit jaarlijkse festival.

Koos Zwaan: Reimagining AI
Koos Zwaan, lector Innovation in the Music Industry, is nauw betrokken bij de inhoud van het festival. Hij maakt deel uit van het programmateam en leidt de workshop Reimagining AI: Abundant, Playful & Just, waaraan hij zelf ook deelneemt samen met partner Thunderboom.

In deze interactieve sessie onderzoeken de deelnemers hoe AI opnieuw bedacht kan worden: niet als product van grote techbedrijven, maar als technologie die artistieke vrijheid, inclusie en ecologische bewustwording centraal stelt. “Het gaat erom dat we zelf nadenken over wat we van AI willen”, zegt Koos. “In plaats van klakkeloos te accepteren wat grote techbedrijven ons aanbieden,  kunnen we ons afvragen hoe we AI vormgeven op een manier die recht doet aan onze waarden en diversiteit.”

De workshop begint met een gezamenlijke oefening: welke taken zou je overlaten aan AI, en welke juist niet? Daarna volgen creatieve metaforen, zoals AI als assistent of partner, om het denken over technologie open te breken. Tot slot discussiëren de deelnemers over alternatieve AI-toekomsten.
 

Kasia Glowicka: technologie als partner voor cultuur en creativiteit
Componist en onderzoeker Kasia Glowicka neemt deel aan het panel How Artists Use Immersion to Bring Heritage Alive. Naar aanleiding van de installatie Otherwords reflecteert zij, samen met andere kunstenaars, op de rol van immersive technologie, met name VR, bij het tot leven brengen van cultureel erfgoed.

Kasia verbindt in haar werk muziekcompositie met moderne technologie en onderzoekt hoe AI en VR het creatieve proces kunnen verrijken. Met studenten uit Amsterdam en Riga werkte ze eerder samen aan het VR-project Connected Creativity, met als doel om internationale samenwerking mogelijk te maken zonder fysieke reis, en tegelijk te onderzoeken hoe VR kan bijdragen aan interculturele communicatie, artistieke expressie en vernieuwend onderwijs. 

Voor haar is de kern helder: “In creativiteit verwerken we emoties. Dat is wat ons mens maakt. We zijn bang dat AI onze creativiteit – en dus ons menszijn – overneemt. Mijn doel is om AI als partner te zien, niet als vervanger. Technologie moet onze mogelijkheden vergroten, niet verkleinen.”

Jacco Gardner: vergeten beloftes van machine-creativiteit
Ook muzikant, componist en artist-researcher Jacco Gardner, PD-kandidaat binnen het lectoraat van Koos Zwaan, heeft een bijzondere bijdrage aan het festival. Zijn performance ‘The Forgotten Promise of Machine Creativity’ laat zien dat er in de jaren 80 al experimentele systemen bestonden die een andere benadering van kunstmatige intelligentie voorstonden: niet als vervanger, maar als versterker van menselijke creativiteit.

Met zijn installatie brengt Gardner deze ‘vergeten machines’ opnieuw tot leven. Daarmee laat hij zien dat technologie ook op een andere manier vormgegeven kan worden; één waarin menselijke verbeeldingskracht centraal blijft staan. Zijn werk sluit direct aan bij de kernvraag van Society 5.0: hoe kunnen we hybride werkelijkheden actief vormgeven, in plaats van ons te laten sturen door technologische ontwikkelingen?

Jacco: “Mijn live performance demonstreert hoe AI kan functioneren als archeologische vertaler in plaats van creatieve vervanger. Het gebruik van AI legt hierbij juist de focus op het uitlichten van onze innovaties uit het verleden en hun potentieel, in plaats van deze volledig te vervangen door nieuwe AI innovaties.”

Op 15 en 16 oktober organiseert Hogeschool Inholland samen met de andere partners van Center of Expertise Creative Innovation (CoE CI) het jaarlijkse Society 5.0 Festival. Dit festival gaat over het creëren van een mensgerichte, digitale samenleving waarin technologie als middel dient om het welzijn van zowel mens als planeet te bevorderen. Deze vierde editie staat in het teken van ‘Shaping Hybrid Realities’ en vindt plaats in The Social Hub Amsterdam City. Voor studenten en medewerkers van Inholland is toegang tot dit het Society 5.0 Festival gratis: registreer je via de website van CoE Ci.

Press here for English

In ons dagelijks leven vervagen de grenzen tussen online en offline, tussen virtueel en fysiek. Onze leefwereld – de wereld zoals wij deze zien, begrijpen en er doorheen bewegen – wordt steeds meer hybride. Opkomende technologieën zoals kunstmatige intelligentie (AI) en immersieve technologie (IX) zullen deze ontwikkeling de komende jaren verder versterken.

Die hybridisering van onze leefwereld heeft grote gevolgen voor ons dagelijks leven én voor de democratische samenleving. Wat betekent dit voor ons gedeelde gevoel van realiteit, onze mentale gezondheid, onze relaties en de manier waarop we publieke ruimte beleven en vormgeven?

Tijdens Society 5.0 Festival verkennen we manieren om te bouwen aan een wenselijke hybride samenleving. Twee dagen lang. In workshops, performances, installaties en talks. Met makers, onderzoekers, burgers, technici, docenten, beleidsmakers, studenten en ontwerpers.

Bekijk meer informatie over Society 5.0 Festival en registreer je via de website van CoE Ci om gebruik te maken van de gratis tickets.

Afgelopen zomer is een bloemlezing van de DORP-collectie gepubliceerd. Het e-book linkt naar alle materialen op EduSources, en dat valt blijkbaar in de smaak!  De uitgave - met als titel: ‘Design thinking beyond post-its’ is namelijk inmiddels de 275 downloads gepasseerd. 

Share the wealth
Na twee jaar intensief werken aan inleven, tastbaar maken en uitproberen, heeft het DORP-project in december 2024 zijn laatste grote mijlpaal bereikt. Dit vieren we graag samen met jou tijdens  het OOOgstfestival  op 23 januari 2025. Hier presenteren we vol trots de opbrengsten en lessen van DORP. Werk je in het voortgezet onderwijs, mbo, hbo, of universiteit en gebruik je design thinking in je lessen? Of ben je gewoon nieuwsgierig naar het verzamelen, creëren en delen van Open (digitale) Leermaterialen? Dan is dit dé kans om geïnspireerd te raken. 

Naast DORP zijn er op het festival ook resultaten te zien van meer dan 100 andere onderwijsprojecten die in het afgelopen decennium zijn ontwikkeld om het onderwijs te verrijken. Kortom, een unieke kans om je netwerk te vergroten en nieuwe ideeën op te doen.

•            Mis het niet en meld je gratis aan via deze link!

•            Heb je het e-book nog niet gelezen? Download het nu via deze link.

 

Heb je zelf een interessante case die thuishoort in de DORP-collectie? Stuur ons dan een e-mail op dorp@coeci.nl. We horen graag van je!

Dit tweedaagse evenement in The Social Hub in Amsterdam op 9 (avond) en 10 (overdag) oktober, georganiseerd door het Centre of Expertise Creative Innovation (CoE CI), zit boordevol inspirerende keynotes, interactieve workshops en volop netwerkmogelijkheden die de toekomst van mens en technologie samenbrengen. Het thema dit jaar is: ‘Transforming the Social Fabric’.

Het Society 5.0 Festival verkent hoe we kunnen bouwen aan een samenleving die duurzamer, transparanter en inclusiever is, met diep en waardevol menselijk contact als basis. Maar hoe realiseren we zo’n ingrijpende transitie? Door de focus te verleggen van economie en technologie naar het welzijn van zowel menselijk als niet-menselijk leven. Deze verandering wordt tijdens het festival uitgediept door toonaangevende wetenschappers, ontwerpers en kunstenaars.

Het is inmiddels de derde editie van dit festival en Inholland heeft als partner binnen CoE CI bijgedragen aan het vormgeven van het inhoudelijke programma en natuurlijk zijn onze onderzoekers ook vertegenwoordigd in het programma:

•   ‘Who Targets Me?': een AI-installatie die bezoekers uitdaagt om na te denken over privacy en targeted advertising, door Susannah Montgomery;
•  ‘A Virtual Reality Essay: The Transformational Potential of Atom Egoyan’s Calendar’, een VR installatie door Shant Bayramian;
• AI en neurodiversiteit: workshop over de kansen en risico's van AI voor neurodivergente individuen en het vormgeven van een meer inclusieve, technologie gedreven toekomst, door Jonathan Evans.

Kijk voor een uitgebreide beschrijving van deze en de andere programmaonderdelen op: https://society5festival2024.event-hva.nl/page/1609864

Reserveer je gratis ticket
Het festival is gratis toegankelijk voor medewerkers en studenten van Inholland. Reserveer hier je ticket: https://society5festival2024.event-hva.nl/page/1609866

Lees meer over het festival: https://coeci.nl/toekomstfestival-society-5-0-streeft-naar-menselijke-contact-met-en-zonder-technologie/

Wat kan ontwerpend onderzoek bijdragen aan maatschappelijke vraagstukken? Dit was de kernvraag van de Creatieve Krachtsessie van 11 april. 

Ontwerpers worden momenteel te weinig betrokken bij grote maatschappelijke vraagstukken als inclusiviteit, digitalisering en klimaatverandering. En dat terwijl inzet van een ontwerpende aanpak, inclusief een testfase, bij maatschappelijke vraagstukken grote potentie heeft. In deze openbare kennissessie werd de bijdrage verkend die ontwerpers kunnen leveren als zij samenwerken met overheden en publieke instellingen.

Essentieel is daarbij samenwerking van de verschillende stakeholders – ontwerpers én opdrachtgevers, beleidsmakers en burgers, waaronder nadrukkelijk ook niches en minder zichtbare minderheidsgroepen, zoals de natuur. Wina Smeenk, lector Societal Impact Design van Hogeschool Inholland, was ook aanwezig als lid van het panel. Zij vertelde: 

Lees het volledige verslag van CoECI. De volgende Creatieve Krachtsessie staat gepland op 11 juni. Het onderwerp zal zijn: “Immersive experiences beyond the glasses.”

Op dinsdag 23 april organiseert DORP alweer het vierde Show & Share event vol inspirerende talks, workshops, een e-bookpresentatie en (aansluitend) netwerkborrel.

Wat kun je verwachten:

• In gesprek met Karel Koch en Marjolijn Ruyg, onder leiding van Esther Bouw;
• De keuze uit drie workshops:
• T Shirt drukken met Lauren Squires
• Praatplaat maken met Charley Muhren
• Wordscapes maken met Werner de Valk.

Primeurs! Mis het niet!
Maar dat is nog niet alles! Met veel plezier kunnen we aankondigen dat het DORP-projectteam een laatste sprint heeft ingezet, met als doel om onze bestaande cases te upgraden en nieuwe te ontwikkelen. Het resultaat? Een e-book dat in première gaat op deze dag, inclusief een handig CANVA-template waarmee onze collectie up-to-date blijft. Deze wordt tijdens dit event ook voor het eerst met de community gedeeld.

Ontmoet ons in de nieuwe Amsterdamse broedplaats Bar Baggerbeest! Je bent van harte welkom:

• Datum: dinsdag 23 april 2024
• Tijd: 15:30 - 17:30 uur
• Locatie: Bar Baggerbeest & Inholland Sluislab, Rudi van Dantzigstraat 1, 1095 PK Amsterdam

Verzeker jezelf van een plekje op deze inspirerende middag door je aan te melden via deze link. Vol=Vol!

Dit nieuwsbericht is geschreven in het kader van het project Design Thinking Open Resources Platform (DORP) dat gelanceerd is tijdens het Society 5.0 Festival in 2022. Een community voor én met docenten die hun voorbeelden willen delen vanuit eigen werk met design thinking methodes en die in de toekomst gebruik willen maken van deze methodes. Het eindresultaat: een inspirerende collectie.

Ruim een jaar geleden werd Design thinking Open Resources Platform DORP gelanceerd tijdens Society 5.0. Nu we een jaar bezig zijn, biedt dit een mooi moment om stil te staan bij wat er allemaal gebeurd is in 2023.

8 gepubliceerde showcases
Na de soft launch op EduSources afgelopen zomer, staat de teller inmiddels op 8 gepubliceerde showcases. Het format dat hiervoor is ontwikkeld, is een interactieve pdf van waaruit gelinkt wordt naar andere Downloadable Content (DLC) zoals video’s, kennisclips en andere ondersteunende materialen. Dit format is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met de DORP community.

Pilot Open leermateriaal van start
Afgelopen september hebben we de pilot Open leermaterialen: bevindingen (OpER) afgerond. Daarmee hebben we een eerste stap gezet naar het ‘open’ delen, vindbaar maken en hergebruiken van studentproducten en leermaterialen. 

Dit nieuwsbericht is geschreven in het kader van het project Design Thinking Open Resources Platform (DORP) dat gelanceerd is tijdens het Society 5.0 Festival in 2022. Een community voor én met docenten die hun voorbeelden willen delen vanuit eigen werk met design thinking methodes en die in de toekomst gebruik willen maken van deze methodes. Het eindresultaat: een inspirerende collectie.

‘Keep the user in mind, empathise, understand’.

Ieder model dat de zoekterm ‘design thinking’ op Google Afbeeldingen oplevert, zoomt in op een fase van klantbegrip. Maar nergens staat de klant letterlijk zo centraal als bij de cursus Human Centered Design.

In deze cursus testen bachelor studenten Communication and Multimedia Design (HvA) hun inzichten altijd met een écht persoon. En dat biedt waardevolle inzichten. Op basis van de gekregen feedback uit de tests, kan het ontwerp verbeterd worden. En omdat de studenten prototypes in de browser maken met code, kunnen deze aanpassingen ook razendsnel worden gemaakt. Op die manier ontwerp je niet alleen voor, maar juist ook samen met je gebruiker. Oftewel: een exclusieve aanpak, die leidt tot werkelijk inclusief design.  

Meer weten?

Docent Vasilis van Gemert licht hier de werkwijze toe en geeft enkele leuke voorbeelden.

Dit nieuwsbericht is geschreven in het kader van het project Design Thinking Open Resources Platform (DORP) dat gelanceerd is tijdens het Society 5.0 Festival in 2022. Design Thinking Open Resources Platform. Een community voor én met docenten die hun voorbeelden willen delen vanuit eigen werk met design thinking methodes en die in de toekomst gebruik willen maken van deze methodes. Het eindresultaat: een inspirerende collectie

We hebben op dit moment te maken met meerdere crises  die gaan over de verstoorde balans tussen de mens en de aarde. Om daar verandering in te brengen zijn er nog geen oplossingen voorhanden en het zoeken ernaar alleen is onvoldoende om de balans te herstellen. Ook het proces hoe er te komen zal moeten veranderen, waarbij niet alleen het belang van mensen voorop staat. Onze relatie met de natuur moet veranderen.  Maar hoe doen we dat?  

For English press here

Symbioceen  
Het begrip symbioceen is geïntroduceerd door schrijver en milieufilosoof Glenn Albrecht¹. De  term is ontleend aan het woord symbiose, dat in de biologie staat voor het langdurig samenleven van twee of meer organismen van verschillende soorten. In het symbioceen staan relaties en verbinding van al het levende centraal. Albrecht stelt als uitgangspunt dat álle levende wezens zoals mens, dier, plant, bacteriën, fungi, micro-organismes, een integraal verbonden geheel vormen. De mens staat niet aan de top van de piramide, maar is een gelijkwaardig onderdeel. Dat geeft de mens een bescheidener plek. Dat helpt om anders om te gaan met klimaatvraagstukken.  

Maar wat betekent het dan, leven in het symbioceen?  

Summer research school 
Van 28 t/m 30 juni 2023 vond de Summer research school Symbioceen plaats op Zeeburgereiland, een samenwerking tussen het Inholland Sluislab en het Centre of Expertise for Creative Innovation (CoECI) geïnitieerd door An Kramer. An is onderzoeker bij het lectoraat Design Thinking van Inholland en daarnaast de verbindende schakel tussen het Kenniscentrum Creative Business en CoECI. Tijdens de Summer research school onderzochten dertig deelnemers samen de vraag: Wat betekent het Symbioceen op het Zeeburgereiland?  

Co-research  
Tien studenten van diverse opleidingen, tien bewoners en tien onderzoekers werkten in kleine divers samengestelde teams samen. Juist de gevarieerde samenstelling maakte dat ieders’ eigenheid gevraagd was. Waar de één alles wist van eetbare planten, had een ander verstand van geluidstechniek, en een derde persoon had juist twee rechterhanden en kon van een idee iets tastbaars maken. 

Geen vaststaande doelen, wel resultaten 
Juist door de open insteek van de onderzoeksvraag, konden de deelnemers zelf een fascinatie kiezen, zoals het beschermen van natuur, of juist speculatief te zoeken hoe de natuur devices zou maken om met ons mensen te communiceren.  

Kunst maken en delen als onderzoeksresultaat 
De opdracht aan de deelnemers was niet helemaal open. Ze werden gevraagd om toe te werken naar een experience circuit: een route over het Zeeburgereiland waarbij ze de gasten een ervaring boden, vanuit hun onderzochte fascinatie. Tussendoor deelden de teams hun ideeën en lieten ze gemaakte prototypes zien. Juist het met elkaar maken, leverde andere eindresultaten op. 

Documentaire en boek 
De zoektocht naar het symbioceen op Zeeburgereiland is vastgelegd in een documentaire en een boekje. Ter inspiratie voor iedereen die zelf op kleine en grotere schaal naar wegen zoekt om zich essentieel anders met de natuur te verbinden. 

In de documentaire wordt één van de teams gevolgd. Je ziet hoe ze samen zoeken wat het symbioceen zou kunnen betekenen en uiteindelijk tot een verrassend idee en resultaat komen. Daarnaast zie je de gezamenlijke opdrachten, en het uiteindelijke experience circuit. 

In het boekje lees je de achtergrond van het begrip symbioceen, en vind je de verschillende resultaten van de teams en de achtergrond van hun zoektocht. Daarnaast leer je de deelnemers kennen via kleine natuurportretten.  

Vervolg event – Maak Plaats!
Op zondag 7 april is er een vervolg op de Summer research school Symbioceen, met onder andere een keynote  van Glenn Albrecht, de founder van Symbioceen, live uit Australië! Meer informatie over het programma volgt binnenkort. Je kunt je alvast aanmelden via an.kramer@inholland.nl

De Wielemaatjes
In mei 2022 lieten Jeffrey Bolhuis (architect en docent Gerrit Rietveld academie) en Socrates Schouten (onderzoeker De Waag)  zes objecten, metalen trapjes met wieltjes, achter op het Zeeburgereiland. Ze noemden ze: Wielemaatjes. Ze stonden zomaar ergens, niemand wist wat het waren en iedereen mocht ze gebruiken.

Onderzoeker An Kramer (Sluislab/Inholland) en Marijn van der Eyden (kunstenaar/bewoner Zeeburgereiland) onderzochten een half jaar later wat er met de Wielemaatjes gebeurd was: als er iets op de stoep of een pleintje staat waarvan niet duidelijk is van wie het is, wat gebeurt er dan mee? Hoe gaan mensen ermee om? Er ontstonden spannende ontmoetingen, verrassende ontdekkingen en leerzame momenten.

Leegte om te herdenken
Een nieuwbouwgebied zoals het Zeeburgereiland lijkt in een eerste oogopslag kaal en leeg. Maar het heeft een geschiedenis, ook al is die niet zichtbaar. Kan je die leegte onderzoeken en ook herdenken? Dat was de vraag waarmee An Kramer (Sluislab/Inholland) en Judy Schagen (Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten) samen met acht studenten aan de slag gingen. 

Ze laten je ervaren dat het Zeeburgereiland niet zo leeg is als de zand- en bouwvlakten of nieuwe gebouwen in eerste instantie doen voorkomen. Dat doen ze met beelden, muziek en verhalen. Je gaat ervaren dat je nooit op een lege plek komt te wonen maar op een verhaal.  En als betrokkene, bewoner of bezoeker van het Zeeburgereiland, voeg jij ook iets toe aan dat verhaal.

Beide projecten zijn onderdeel van het project 'Verbeelding in Transities' waarin onderzoeksgroepen vanuit vier hogescholen samen in het Centre of Expertise for Creative Innovation (CoECI) samenwerken om creatieve methoden te onderzoeken en gebruiken voor maatschappelijke vraagstukken.

Praktische informatie

Locatie: Zeeburgereiland Amsterdam

Programma:

• 15.00 uur Interactieve wandeling  (Verzamelen Foekje Dillemastraat 118, Amsterdam)
• 16.00 uur Expositie & presentatie (Kaap Amsterdam, IJdijk 10, Amsterdam)
• 17.30 uur Dansen met DJ Vanaenae