Tijdens de Week van het Geld (23 tot en met 27 maart) besteden we extra aandacht aan financiële zorgen onder studenten. Steeds meer studerende jongeren in Nederland kampen met financiële problemen. Door stijgende kosten voor levensonderhoud, dure huisvesting en veranderingen in de studiefinanciering hebben veel studenten moeite om rond te komen. Dat blijkt uit het recent onderzoek onder hbo-studenten van Rick Wolff, verbonden aan het lectoraat Diversiteitsvraagstukken van Hogeschool Inholland. 

“Studenten hebben steeds meer moeite om rond te komen door stijgende kosten voor levensonderhoud en dure huisvesting,” zegt Rick. “Voor sommige studenten betekent dat dat ze voortdurend moeten afwegen waar ze hun geld aan uitgeven. Ze maken bewuste keuzes waarachter financiële nood schuilt.” 

Bijbaan
Ook volgens landelijk onderzoek ervaart één op de vijf studenten in het hoger beroepsonderwijs en aan universiteiten serieuze financiële problemen. Sommigen kunnen hun collegegeld niet betalen. Hierdoor ontstaat studievertraging of studenten worden gedwongen om te stoppen met hun opleiding. Tegelijkertijd heeft het merendeel van de studenten naast de studie een bijbaan. 

Daarnaast zijn studenten steeds afhankelijker van financiële steun van hun ouders. Veel jongeren blijven langer thuis wonen om kosten te besparen. Bovendien kan niet iedere student rekenen op extra steun. Dit vergroot de kansenongelijkheid. 

Kwetsbaar
Uit interviews met studenten van Hogeschool Inholland blijkt dat vooral studenten zonder ondersteuning van hun ouders kwetsbaar zijn. Zij geven aan vaak stress te ervaren en zijn daardoor vaak afwezig tijdens colleges  en andere activiteiten op de hogeschool. Ook hebben ze moeite  om zich te concentreren door de combinatie van studie en werk. 

Rick pleit ervoor dat onderwijsinstellingen meer aandacht besteden aan financiële problemen onder studenten. Vanuit het lectoraat zijn ze daarom bezig met een soortgelijk onderzoek onder internationale studenten. “Door deze problemen eerder te signaleren en ondersteuning toegankelijker te maken, kan worden voorkomen dat geldzorgen leiden tot studievertraging of uitval,” legt Rick uit.  

Rick benadrukt dat geldzorgen geen reden mogen zijn voor een lagere kans op studiesucces. “Het is belangrijk om studenten in hun context te zien en oog te hebben voor hun leefwereld,” zegt hij. “Afwezigheid hoeft niet altijd te wijzen op een gebrek aan motivatie, het kan ook het gevolg zijn van (dreigende) financiële problemen.” 

Daarom is het belangrijk om te investeren in een goede relatie met studenten en een vertrouwensband op te bouwen. “Als die band er is, durven studenten eerder open te zijn over gevoelige onderwerpen zoals geldzorgen.” 

Hogeschool Inholland wil hier actief aan bijdragen door financiële problemen eerder te signaleren en ondersteuning toegankelijker te maken. “Op die manier kunnen we voorkomen dat geld een belemmering vormt,” zegt Rick. “En daadwerkelijk werken aan gelijke kansen voor alle studenten.” 

Meer weten?
In een uitgebreid artikel gaan onderzoekers Rick Wolff, lector Machteld de Jong en Julia Delhaas dieper in op hoe financiële lasten het dagelijks leven, het welzijn en de studieprestaties van studenten beïnvloeden. Zij laten zij zien dat geldzorgen niet alleen een kwestie van keuzes zijn, maar ook van kansenongelijkheid.

Lees het hele artikel hier: Kosten van kansen op kennis

Het is de Week van de Hoogbegaafdheid, daarom besteden we er deze week extra aandacht aan, want over hoogbegaafdheid wordt nog relatief weinig gesproken binnen het hoger onderwijs. Toch zijn meer studenten hoogbegaafd dan vaak wordt gedacht. Dat werd duidelijk tijdens een recente Community of Practice (CoP) bij Inholland. Studenten en collega's deelden ervaringen, wisselden kennis uit en maakten zichtbaar wat vaak verborgen blijft.

Voor tweedejaarsstudent Verpleegkunde Zilver Hofstee (22) sloot het thema direct aan bij zijn eigen ervaringen. “Ik wilde meteen weten: waar gaat deze lezing over? Wat hoor ik hier en herken ik mezelf daarin?” Als kind werd Zilver getest en behaalde hij een IQ-score van 133. “Hoogbegaafdheid bleef verder op de achtergrond. Ik stond er lange tijd niet bij stil.”

Van voordeel naar obstakel
Op de basis- en middelbare school had hij vooral voordeel van zijn snelle begrip. “De lessen volgen was voldoende, thuis ik leerde nooit.” Pas op het hbo merkte Zilver de keerzijde. “Ineens wordt verwacht dat je plant, structureert en echt leert. Dat was ik niet gewend.”

Tijdens de CoP was er voor Zilver veel herkenning. “Ik maak opdrachten voor mezelf vaak moeilijker want ik wil alles goed uitzoeken en voeg steeds extra’s toe. Ik ben er daardoor uren mee bezig, terwijl klasgenoten het simpel houden en ook een voldoende halen.” Hoogbegaafdheid kan ook leiden tot uitstelgedrag. “Ik zie hoeveel tijd het gaat kosten en schuif het daarom voor me uit.”

Herkenning en bewustwording
“Het is waardevol om te ervaren dat ik niet de enige ben en ik herkende veel”, zegt Zilver. Die herkenning was precies waar docent Marlies van Hofwegen op hoopte toen zij met collega’s Jolien van der Geugten en Maureen Douma de CoP inhoudelijk voorbereidde. “Het verbaasde mij dat er vrijwel niets voor hoogbegaafde studenten is en ik heb lang gezocht voor ik in contact kwam met Jorien en het lectoraat Diversiteitsvraagstukken.” Volgens Marlies krijgt hoogbegaafdheid binnen het hoger onderwijs te weinig aandacht. “In het hbo is ongeveer tien procent van de studenten hoogbegaafd, maar deze groep blijft vaak onzichtbaar.”

Systeem kan in de weg zitten
Marlies heeft zelf ervaren dat het schoolsysteem niet goed bij haar paste. Als docent herkent ze dat nu bij studenten. “Je ziet studenten vastlopen en er worden soms verkeerde conclusies getrokken. Als iemand achterin zit of afhaakt in de les, betekent dat niet dat iemand ongemotiveerd is.”

In haar werk op de pabo begeleidt ze onder andere langstuderende studenten. Ze noemt een student die al voor de klas staat en uitblinkt, maar in de opleiding vastloopt. “Wat zij levert, is soms masterniveau, terwijl de opleiding niet aansluit bij haar niveau.”

Aanpassen en onzichtbaar blijven
Hoogbegaafde studenten passen zich vaak aan. Dat herkent Zilver. “Ik bleef als kind mijn kennis delen, terwijl leeftijdsgenoten niet geïnteresseerd waren. Nu kom ik niet meer met extra ideeën tijdens het samenwerken. Ik heb leren aanvoelen wat prettig voor me is.”

Volgens Marlies kan dat aanpassen een probleem zijn. “Ze willen niet anders zijn, daardoor blijven ze onder de radar, terwijl de behoefte aan erkenning groot is. Sommige studenten gaan zo ver dat ze bewust fouten maken, om niet buiten de groep te vallen.”

Peergroep voor studenten
Tijdens de CoP kwam ook het belang van gelijkgestemden naar voren. Sparren met iemand die net zo snel denkt, kan dan enorm helpen. “Niet de social talk, maar meteen de inhoud in kunnen”, vertelt Marlies. Tijdens de bijeenkomst waren ook ervaringsdeskundige jongeren aanwezig. Ook dat zorgt voor herkenning. Daarom wordt er gewerkt aan een peergroep voor studenten. Laagdrempelig en zonder labels.

Voor Marlies is de boodschap helder. “Oog hebben voor diversiteit is essentieel. En dat gaat niet alleen over cultuur, maar ook over diversiteit.” Ze gebruikt graag een metafoor: “Diversiteit is als biodiversiteit. Een veld met verschillende bloemen is sterker en mooier.” De CoP leverde haar veel waardevolle nieuwe contacten met mensen die zich ook met hoogbegaafdheid bezighouden. Haar conclusie: “Hoogbegaafd is niet beter, maar anders. En net zo nodig.”

Contact voor studenten
Studenten die interesse hebben in de peergroep van Marlies kunnen contact met haar opnemen via de mail.

Benieuwd naar activiteiten over hoogbegaafdheid in jouw regio? Ga naar de website van de Week van de Hoogbegaafdheid.

Meld je aan voor de volgende CoP op 2 april!
De volgende Community of Practice vindt plaats op donderdag 2 april van 14.00 tot 15.30 uur, online via Teams. Yesim Candan, werkzaam bij het lectoraat Diversiteitsvraagstukken, presenteert haar net verschenen boek ‘11 Red Flags’, over hoe je een toxische relatie kunt herkennen en stoppen. Welke signalen wijzen op een ongezonde relatie en hoe kun je zelf, of voor een ander, bijdragen aan liefde en veiligheid binnen relaties?

Elke acht dagen wordt er in Nederland een vrouw vermoord, en vaak verloopt dit via voorspelbare fasen. Yesim deelt haar verhaal en motivatie in haar strijd tegen femicide, opent het gesprek en biedt praktische hulpmiddelen om jezelf of anderen te beschermen. Dit is belangrijk voor studenten en voor alle onderwijsprofessionals.

Meld je alvast aan via deze link.

Hoe blijf je in gesprek als overtuigingen botsen? En hoe maak je ruimte voor nuance in een tijd van scherpe tegenstellingen? Tijdens de Community of Practice ‘Dialoog en verbinding in tijden van polarisatie’ op 7 november bij Inholland Amsterdam gingen studenten, docenten en collega’s hierover in gesprek. Een middag vol persoonlijke verhalen, reflectie en hoop. 

De Community of Practice (CoP) Diversiteit is een initiatief van het lectoraat Diversiteitvraagstukken binnen Inholland waarin collega’s, studenten en externe partners samen leren rond actuele maatschappelijke thema’s met een link naar diversiteit en inclusie. De bijeenkomst werd geopend door Inholland-collegevoorzitter Bart Combee. Collega's en studenten deelden ervaringen en perspectieven om deze direct te vertalen naar de praktijk van het onderwijs. Lucas Rurup, directeur van het domein Onderwijs & Innovatie, leidde het gesprek.  

Mensenrechten als kompas 
Centraal stonden Amsterdamse gemeenteraadsleden Itay Garmy (Volt) en Sheher Khan (DENK). Ondanks hun religieuze en culturele verschillen werken de joodse Garmy en de islamitische Sheher samen tegen polarisatie. Hun boodschap was helder: samenwerking is mogelijk als je elkaar blijft zien als mens. “Het begint bij gelijke mensenrechten, dat is voor mij niet onderhandelbaar,” aldus Sheher Khan. 

Volgens de raadsleden bieden mensenrechten een gemeenschappelijke basis om moeilijke gesprekken te voeren. “Mensen denken vaak dat als je verbinding zoekt, je iets van jezelf kwijtraakt,” zei Garmy. “Dat is niet zo. Het gaat erom te blijven luisteren en nieuwsgierig te zijn.” Hun verhaal raakte vragen die ook binnen het onderwijs leven: Hoe blijf je in gesprek als overtuigingen botsen? Hoe leer je studenten luisteren zonder zichzelf te verliezen? En hoe maak je ruimte voor nuance in een tijd van scherpe tegenstellingen? 

‘Wij zijn niet de standaardstudenten’ 
Lysandra deelt openhartig haar ervaring als langstudeerder bij Communicatie (Inholland Rotterdam): “Langstudeerders hebben vaak een rugzakje: persoonlijke omstandigheden waardoor vertraging is ontstaan. Wij zijn niet de standaardstudenten; we hebben veel meegemaakt, maar zetten door.” 

Naast haar studie werkte ze bij verschillende gemeenten, waaronder Rotterdam. “Daar ontdekte ik hoe belangrijk het is dat communicatie echt toegankelijk is, in begrijpelijke taal.” Haar ambitie ligt bij participatie: “Hoe motiveer je burgers om mee te doen, en hoe zorg je dat hun inbreng ook echt wordt gebruikt? Te vaak voelt participatie als een checklist: ‘we hebben het gedaan’, maar wat gebeurt er daarna? Als mensen niets terugzien van hun bijdrage, verdwijnt het vertrouwen.” 

Ook persoonlijke ervaringen beïnvloeden haar visie. Als gedupeerde ouder in de toeslagenaffaire zegt ze: “Ik weet hoe het voelt om misstanden te willen aankaarten en niet gehoord te worden. Dat heeft mijn kijk op communicatie veranderd. Als je echt verbinding wilt, moet je de taal van mensen spreken.”  

Luisteren zonder oordeel 
Lysandra raakte onder de indruk van de openheid tussen Garmy en Khan. “Ik kwam uit Rotterdam met de verwachting dat het gesprek over polarisatie in Nederland zou gaan. Uiteindelijk ging het ook over Israël en Palestina, dat was even schakelen, maar juist daardoor werd het interessant. Ik kreeg inzicht in hoe mensen met verschillende achtergronden omgaan met meningsverschillen.” 

Ze zag hoe de twee politici het gesprek aangingen zonder elkaar te veroordelen. “Ze gaven eerlijk toe dat ze niet altijd op één lijn zitten, maar toch vriendschap behouden. Agree to disagree zonder aanvallend te worden. Dat is iets wat ik herken vanuit communicatie: doorvragen naar het waarom achter iemands mening. Je hoeft niet meteen in de verdediging te schieten.” 

Bruggen bouwen 
Voor Lysandra ligt hier een directe link met haar toekomstige beroep. “Het ging over bruggen bouwen en verbinding zoeken, en dat is precies wat communicatieprofessionals moeten kunnen. Nieuwsgierig zijn, luisteren, de ander proberen te begrijpen, dat is niet alleen belangrijk op je werk, maar ook in het dagelijks leven.” 

Ze ziet de relevantie ook voor het onderwijs. “Polarisatie komt in zoveel discussies terug: over armoede, vluchtelingen, het slavernijverleden, de toeslagenaffaire, zorgbezuinigingen. Deze bijeenkomst gaf mij technieken om zulke gesprekken constructief te voeren. Dat is waardevol, zeker voor studenten die straks als professionals midden in de maatschappij staan.” 

Waarden als basis 
“Wat ik meeneem is: neem je eigen waarden serieus. Sta voor wie je bent, ook als je mening verandert door nieuwe inzichten. Als jij je waarden niet serieus neemt, doet niemand dat. En: wees nieuwsgierig naar elkaar. Alleen zo kun je bruggen bouwen.” 

Docent Social Work Rubina Boasman windt er geen doekjes om: thema’s als racisme, uitsluiting en stagediscriminatie zijn geen bijzaken. “Het is onze taak als opleiding om studenten hierop voor te bereiden. Dat doe je niet met één vak in het eerste jaar. Dit moet een rode draad zijn door het hele curriculum.” 

Tijdens de Community of Practice (CoP) Diversiteit op 3 juli in Den Haag stond de vergeten geschiedenis van verzet en antiracisme centraal. Verhalen van solidariteit en moed, verborgen in de Haagse wijk Bezuidenhout. Rubina was één van de deelnemers. “Deze verhalen zijn zó relevant voor het onderwijs van nu! De spreker was zó sterk – ik wilde blijven luisteren. Als docent dacht ik meteen: dit kan ik gebruiken. Dit móet ik gebruiken.” 

Verhalen die blijven hangen
De middag begon met een uitgebreide lezing van Jos Belt over de vriendschap tussen Anton de Kom en Mohammad Hatta, twee iconen van antikoloniale strijd die in de jaren dertig op loopafstand van elkaar woonden. Wat volgde was een wandeling door hun oude buurt.  

Als docent diversiteit en cultuursensitief werken maakt Rubina zich hard voor structurele aandacht voor deze thema’s. Deze bijeenkomst bevestigde opnieuw wat ze dagelijks ervaart: “De lessen over diversiteit en inclusie in ons curriculum zijn vaak nog te oppervlakkig. Terwijl studenten hier zóveel mee te maken krijgen in de praktijk.” 

“Als studenten in het eerste jaar een vak hierover krijgen, moeten we dat in de jaren daarna ook blijven voeden. Anders bloedt het dood en dan zeggen vierdejaars ineens: ‘We hebben hier eigenlijk heel weinig over gehad.’” Rubina ziet het als haar taak om studenten voor te bereiden op de wereld waarin ze straks terechtkomen, inclusief de ongemakkelijke kanten daarvan. “Als studenten straks de praktijk in gaan, krijgen ze hiermee te maken, of wij ze er nu op voorbereiden of niet.” 

Volgens Rubina moet er in het Nederlandse onderwijs veel meer aandacht zijn voor diversiteit, zeker bij opleidingen zoals Social Work en de Pabo. “Studenten moeten klaargemaakt worden voor de maatschappij, dus voor een diverse wereld. Nederland is namelijk al heel lang een divers land.” Rubina heeft een duidelijke tip voor collega-docenten: “Denk goed na over waar je studenten straks gaan werken. In welke context? In welke sector? Waarmee krijgen ze daar te maken? Waar worden ze mee geconfronteerd? En hoe kan je dat terug laten komen je lessen? Leer ze met een diverse blik kijken.” 

Van CoP naar klaslokaal
Voor Rubina zijn bijeenkomsten als de Community of Practice Diversiteit directe inspiratie voor haar onderwijs. Zo liet ze studenten in haar lessen rituelen en verhalen uit een Keti-Koti-dialoogtafel ervaren en ging ze met hen gesprek over familiegeschiedenis en erfgoed. “Dat bracht zoveel los, ook bij studenten van wie je het niet verwacht. Zo hoort onderwijs te zijn.” Ook thema's als stagediscriminatie krijgen bij haar structureel aandacht. “Toen ik zelf studeerde, waarschuwden docenten me al voor mogelijke uitsluiting. Dat gaf me houvast. Die verantwoordelijkheid hebben wij nu ook. Daarom moeten wij het gesprek juist aangaan, ook met stagebedrijven.” Dit jaar maakt ze daarbij gebruik van materialen uit de Haagse aanpak Gelijke stagekansen, zoals posters met herkenbare quotes die studenten uitnodigen tot gesprek.

Te willekeurig
Toch vindt Rubina dat meer nodig is dan losse lessen of persoonlijke inzet. “Het is nu te willekeurig. Ik neem cultureel sensitief werken overal mee in mijn onderwijs, maar een collega misschien niet. In het nieuwe curriculum van Social Work wil ik het structureel verankeren, niet als bijzaak, maar als volwaardig vakonderdeel.” Volgens haar moeten opleidingen de expertise van docenten, lectoraten en initiatieven zoals de CoP bundelen. “Laat ons meedenken, geef ons materiaal, maak het praktisch. Docenten zijn doeners: als ze zien dat het werkt, gaan ze het gebruiken.” 

Meer weten of aansluiten?
Tijdens de CoP hoor je verhalen die je nergens anders hoort. Dit laat je even stilstaan bij waarom je doet wat je doet, zodat je met nieuwe ideeën je klaslokaal instapt. Dat is de kracht van deze bijeenkomsten.  

Ben je geïnspireerd geraakt door Rubina's verhaal? Denk mee over hoe we studenten leren met een bredere blik naar de geschiedenis te kijken, sociale ongelijkheid te herkennen en hiermee om te gaan in hun toekomstige beroep. Mail je interesse naar Tjitske Lovert en sluit op vrijdag 19 september aan bij de sessie van Keti Koti Next Steps. 

Meld je aan voor de volgende CoP op 7 november!
De volgende Community of Practice vindt plaats op vrijdag 7 november* van 10.30 tot 12.30 uur bij Inholland Amsterdam. Samen met collegevoorzitter Bart Combee gaan we in gesprek met de Amsterdamse raadleden Itay Garmy en Sheher Khan, die een actie tegen polarisatie zijn gestart. Ondanks hun religieuze verschillen – Garmy is Joods, Kahn is islamitisch – zien ze mogelijkheden voor dialoog. Hoopvolle inspiratie met ervaringen en inzichten die we mee kunnen nemen in ons onderwijs en onze school. Meld je alvast aan via deze link.  

*) De Community of Practice van donderdag 6 november is vanwege de agenda van de sprekers verplaatst naar vrijdag 7 november.  

Samen met studenten, collega’s, oud-studenten én vijf leerlingen van het Willem Blaeu-college vulden achttien enthousiaste opvarenden de Inholland-boot. Inclusief een spontane extra gast én de zoon van de schipper. “Iedereen is welkom, en zo voelde het ook echt,” vertelt Lotte Breedveld, procescoördinator bij het domein Business, Finance & Law. “Het was warm, vrolijk en er is veel gelachen. Overal langs de route stonden mensen te juichen. We zijn volop gefotografeerd, zowel vanaf de kade als op de boot!”

De boot was feestelijk versierd met ballonnen, geregeld via een collega van Inholland Academy. “Dat maakte het extra feestelijk. Het was één groot, verbindend feestje.”

Meer dan alleen meedoen
Waarom is deelname van Inholland belangrijk? Kristan de Geus, relatiebeheerder bij Werving, Instroom & Relatiemanagement, legt uit: “Onze hogeschool heeft diversiteit en inclusie hoog op de agenda staan. Daar hoort zichtbaarheid bij. Of het nu gaat om lhbti+, racisme of andere vormen van uitsluiting: het draait om jezelf kunnen zijn en je veilig voelen op school.”

Communicatieadviseur Michelle Buijs vult aan: “Iedereen beleeft inclusie anders. Daarom is het belangrijk het gesprek aan te blijven gaan. Samen met andere onderwijsinstellingen varen we mee, letterlijk én figuurlijk. Inholland wil daarin verbinden.”

De Alkmaar Pride werd live uitgezonden door NH Nieuws. De Inholland-boot is onder andere te zien op minuut 10:50 en 14:00 van de uitzending.

Bekijk het terug via: NH Nieuws – Alkmaar Pride

Tot volgend jaar!
Hogeschool Inholland Alkmaar kijkt nu al uit naar een nieuwe deelname in 2026. Want inclusie en zichtbaarheid – dat blijft een feestje waard.

“Ik heb jarenlang op een houtje gebeten,” vertelt student Sylvia Groen tijdens de meest recente Community of Practice in april. “Voor mij is dit geen moeilijk gesprek meer, het is mijn realiteit.” Haar verhaal raakt een snaar. Want hoe vaak horen we het echte verhaal achter de cijfers over studenten met geldzorgen?

Tijdens de online bijeenkomst van de Community of Practice (CoP) Diversiteit stond één vraag centraal: Wat betekent financiële stress voor studenten – en wat kunnen wij als Inholland doen om hen beter te ondersteunen? Onderzoekers, studenten, medewerkers en beleidsmakers kwamen samen om deze vraag te beantwoorden.

Geldstress raakt alles
Sylvia weet als geen ander hoe het is om moeilijk rond te komen. “Ik heb jarenlang in de schoonmaak gewerkt en had op een gegeven moment zoiets van: ik wil dit niet meer. Je voelt je sociaal uitgesloten want je kunt vaak niet meedoen als je geen geld hebt. Tegelijkertijd ben ik er heel creatief door geworden. Vaak at ik een knakworst met ketchup, niet echt lekker, maar het vult wel.”  

Sylvia deed de 21+- toets en startte met de opleiding Social Work. Die stap bracht haar in een wereld vol uitdagingen. “Ik heb bewust maximaal geleend, niet omdat ik dat wilde, maar omdat ik me volledig op mijn studie wilde focussen, zonder financiële stress,” legt ze uit. Inmiddels is Sylvia bijna klaar met haar studie, zonder vertraging! Maar haar toekomstplannen lopen opnieuw tegen een financiële grens aan. “Ik zou graag willen doorstuderen, maar omdat ik boven de 30 ben, heb ik geen recht meer op een aanvullende beurs.” Toch blijft ze hoopvol: “Juist omdat ik dit heb meegemaakt, wil ik anderen helpen. Dit is waarom ik voor deze studie heb gekozen.”

Niet alleen maar cijfers
Voor Sylvia betekende het kunnen delen van haar verhaal erkenning. “Ik vind het fijn dat ik gehoord word en wil mijn verhaal met anderen delen. De CoP helpt hierbij en is de eerste stap,” sluit Sylvia af.  Jinke de Vries, ambtelijk secretaris van de examencommissie en docent professionele ontwikkeling, weet hoe belangrijk die erkenning is. Zelf groeide ze ook op in armoede. “Toen ik 15 was, ging mijn studiereis bijna niet door want er was geen geld. Ik wilde dit niet aan de grote klok hangen, maar twee docenten bleven doorvragen en kwamen uiteindelijk in actie. Dat heeft mijn leven veranderd, want ze hebben mij daarna ook geholpen om met de gemeente in contact te komen.”  

Vanuit die persoonlijke ervaring heeft Jinke onderzoek gedaan naar studenten met (dreigende) financiële problemen. Haar enquête werd door meer dan 700 studenten van Inholland ingevuld. Meer dan 100 studenten wilden hun verhaal delen. “Dat zegt genoeg, toch? Studenten willen praten. Maar ze moeten zich wel veilig voelen en weten dat ze zich niet hoeven te schamen.” De studenten vertelden Jinke over financiële stress, dat ze zich buitengesloten voelen. “Ze kunnen niet een keertje buiten de deur lunchen, hebben geen geld voor een nieuwe laptop etc. Dat vreet aan je, maar niemand ziet het, omdat ze zwijgen.”

Wat studenten écht nodig hebben
“Ik vind het belangrijk dat een onderwerp als dit bespreekbaar wordt, het CoP is hier een mooie manier voor.” Jinke hoopt dat er meer bekendheid komt over dit onderwerp zodat docenten weten hoe ze studenten in dit soort situaties verder kunnen helpen. “Een vast aanspreekpunt is bijvoorbeeld belangrijk voor deze studenten. Iemand die signalen oppikt, vragen stelt, helpt om de weg te vinden. “Veel studenten weten gewoon niet waar ze moeten aankloppen,” legt ze uit.” In samenwerking met het lectoraat Studiesucces ontwikkelde ze daarom een toegankelijke wegwijzer voor studenten met (dreigende) financiële problemen.

Van bewustwording naar actie
De CoP begon met een interactieve geldquiz en ervaringen van deelnemers die zelf hadden geprobeerd twee dagen rond te komen van 15 euro. Een confronterende oefening, die duidelijk maakte dat financiële keuzes alles beïnvloeden: je studie, je sociale leven, je mentale gezondheid.

“Studenten denken dat financiële problemen niet studiegerelateerd zijn, maar ze raken alles: van studiesucces en de motivatie tot het welzijn van studenten,” legt Jinke uit. De CoP maakte duidelijk: als we zeggen dat we persoonlijk en dichtbij zijn, dan hoort dit onderwerp daar onlosmakelijk bij.

Ondersteuning vanuit Inholland
Binnen Inholland gebeurt er al veel om deze studenten te ondersteunen, denk aan het initiatief Financieel Slim Studeren, noodfondsen en persoonlijke begeleiding. Een andere oplossing die Richard Post deelde, een collega van het domein GSW, kan zijn om deze studenten minder stagedagen in een week te laten lopen. Zo kunnen zij naast hun studie blijven werken. Er is in ieder geval nog veel te winnen.  “Het moet normaal worden om hierover te praten,” zegt Jinke. “Niet pas als het misgaat. We kunnen niet alles voor studenten oplossen, maar we kunnen wel zorgen dat ze weten dat ze er niet alleen voor staan.”

Meer weten? 
Wil je zelf meer weten over dit onderwerp? Lees het onderzoeksrapport van Jinke: Ondersteuningsbehoefte van studenten bij (dreigende) financiële problemen Of neem contact op met: financieelslimstuderen@inholland.nl.

Hoe zorgen we ervoor dat internationale studenten zich thuis voelen binnen Hogeschool Inholland? Dit was het thema tijdens de laatste Community of Practice (CoP) Diversiteit op 30 januari. Veel internationale studenten vinden het lastig om hun weg binnen Nederland en de hogeschool te vinden. Een gebrek aan gevoel van belonging kan een negatieve invloed hebben op hun welzijn en zelfs leiden tot uitval. Tijdens de CoP stonden initiatieven centraal die bijdragen aan een soepelere overgang en een sterker gevoel van verbondenheid binnen Inholland. 

Een inspirerend initiatief komt van Imani Hooi, student International Creative Business en oprichter van Caribean United in Den Haag. Twee jaar geleden richtte zij deze community op om studenten van Caribische afkomst of met affiniteit met de Caribische cultuur met elkaar te verbinden. “Naast problemen rond huisvesting zag ik dat veel Caribische studenten vaak worden behandeld als Nederlandse studenten. Dit terwijl ze vaak tegen specifieke uitdagingen aanlopen, zoals onzekerheid over taalgebruik en onbekendheid met praktische zaken.” 

Culturele herkenning
Caribbean United organiseert laagdrempelige evenementen waar studenten elkaar ontmoeten en ervaringen delen. “We willen studenten een gevoel van thuis geven en doen dat bijvoorbeeld met Caribisch eten en muziek.” Daarnaast doet Imani haar afstudeeronderzoek naar hoe Caribische studenten beter ondersteund kunnen worden. “Een belangrijke bevinding is dat culturele herkenning cruciaal is. Ook binnen de Caribische gemeenschap zijn er verschillen, het is essentieel om hier als hogeschool oog voor te hebben,” legt Imani uit.  

Sheovan Deira, een andere spreker tijdens de CoP is oprichter van de Surinaamse studentengemeenschap SUholland in Amsterdam. Ze herkent de uitdagingen van internationale studenten. Zelf verhuisde ze in 2022 naar Nederland om te studeren. Ze dacht dat ze goed voorbereid was, want ze spreekt de taal en heeft hier familie. “Ik begon ruim op tijd met regelen, maar kwam toch voor vele uitdagingen te staan. Van het aanvragen van een BSN en het openen van een bankrekening tot het vinden van werk. Bedrijven moesten namelijk een tewerkstellingsvergunning aanvragen als ze mij in dienst zouden nemen, maar dat wilden ze vaak niet doen. Veel processen zijn onbekend voor internationale studenten en dat maakt het moeilijk.” 

Workshops en begeleiding
Door haar eigen ervaringen besloot Sheovan iets te doen. “Ik zag dat veel studenten tegen dezelfde obstakels aanliepen. Als we informatie eerder met elkaar delen, kunnen we het voor iedereen makkelijker maken.” Zo ontstond SUholland, een community waar studenten praktische informatie, maar ook gezelligheid en herkenning vinden. “We organiseren niet alleen culturele evenementen zoals Keti Koti en Surinaamse kerstvieringen, maar bieden ook workshops en begeleiding. Ons doel is dat studenten zich thuis voelen.”  

Coördinator community building
Jurio Maduro, docent Social Work in Den Haag en sinds kort coördinator community building bij Inholland herkent zich ook in de problemen waar internationale studenten tegenaan lopen. Zelf kwam hij op negentienjarige leeftijd vanuit Aruba naar Nederland. “Het was spannend en nieuw, maar ook een cultuurshock. Alles was anders: het onderwijssysteem, het openbaar vervoer, de manier waarop mensen met elkaar omgaan. Ik had het geluk dat ik familie hier had, maar veel studenten staan er alleen voor.” 

Zijn eigen ervaring maakte hem bewust van de uitdagingen waarmee internationale studenten kampen. “Ik zie studenten dezelfde reis maken als ik destijds en tegen dezelfde problemen aanlopen. Ik vraag mezelf vaak af: wat had ik zelf gewild toen ik student was? Hoe kunnen we deze studenten ondersteunen?” 

Jurio’s nieuwe functie draait om het bouwen van een gemeenschap. “Een community betekent niet alleen een groep studenten die elkaar opzoeken, maar een omgeving waarin ze zich welkom voelen. Binnen Inholland willen we een ecosysteem creëren waarin studenten zich erkend en gesteund voelen, waarin ze zichzelf kunnen en mogen zijn.” 

Waarom deelnemen aan de Community of Practice?
Zowel Imani als Sheovan benadrukken het belang van bijeenkomsten zoals de Community of Practice. “We werken vaak in onze eigen bubbels, maar door samen te komen, leren we van elkaar en versterken we elkaar,” zegt Sheovan. “Bij SUholland hebben we bijvoorbeeld geleerd hoe belangrijk het is om van tevoren contact te leggen met studenten die naar Nederland komen. Dit gebeurt nu al bij Caribische studenten, maar nog niet voor Surinaamse studenten. Daar moeten we iets aan doen.” 

Collectieve verantwoordelijkheid
Jurio ziet ook een bredere verantwoordelijkheid: “Sense of belonging moet de kern zijn van hoe we internationale studenten ondersteunen. De cijfers liegen er niet om: sinds 2010 is slechts 9 procent van de Caribische en Surinaamse studenten afgestudeerd. Dat betekent dat we als hogeschool een collectieve verantwoordelijkheid hebben om dit te verbeteren.” 

De Community of Practice biedt een waardevol platform om kennis en ervaringen te delen en samen oplossingen te zoeken. Wil jij ook bijdragen aan een inclusievere omgeving voor studenten en collega’s? Zorg dan dat je bij de volgende CoP aanwezig bent! 

Contact 
Mocht je vragen en/of ideeën hebben over hoe we Caribische of Surinaamse studenten kunnen ondersteunen, neem dan contact op met Jurio: jurio.maduro@inholland.nl (06 1527 9398).

Hoe kan Hogeschool Inholland een neuro-inclusieve leeromgeving creëren voor alle studenten en medewerkers? In april spraken ongeveer 35 collega’s en studenten hierover tijdens de Community of Practice Diversiteit (CoP Diversiteit). Dit keer was het thema 'Neurodiversity & Inclusion'. Jonathan Evans, docent bij de opleiding Creative Business, sloot aan om de bekendheid van dit onderwerp te vergroten en praktische tips te delen. “Neuro-inclusie en een Inholland-brede aanpak zijn belangrijk,” zegt hij. 

For the English version, click here

Jonathan werkt momenteel fulltime als senior en coach bij het domein Creative Business. In september start hij twee dagen per week als onderzoeker, samen met Joke Hermes, lector Inclusion and the Creative Industries, gericht op inclusie binnen dit domein. Het was voor hem bijzonder om, samen met laatstejaars Business Innovation student Flann, als co-host deel te nemen aan de CoP over neurodiversiteit en inclusie. “Drie jaar geleden werd ik op 33-jarige leeftijd gediagnosticeerd als autistisch. Deze CoP was een van de eerste gelegenheden waarbij ik hierover kon spreken met een grote groep mensen op mijn werkplek,” legt Jonathan uit. “Het is belangrijk om betrokkenheid over bepaalde kwesties over te brengen aan medewerkers en studenten van Inholland." 

Unieke perspectieven van neurodiverse mensen 
Neurodivergente mensen hebben unieke perspectieven die buiten de neurotypische normen vallen. Het gaat hierbij niet alleen om autisme, maar ook om ADHD, obsessieve-compulsieve stoornis, dyslexie en andere vormen van neurodiversiteit. Veel mensen worden laat of niet gediagnosticeerd, vooral vrouwen, etnische minderheden en LGBT+ mensen. Jonathan benadrukt het belang van bewustwording en actie over dit onderwerp. “Door je uit te spreken, breng je een positieve verandering teweeg," zegt hij. 

Uitdagingen en voorrechten 
Jonathan zelf kreeg te maken met verschillende uitdagingen na zijn late diagnose. “Toen ik de diagnose kreeg, viel veel op zijn plek, maar het is ook een proces van ups en downs,” vertelt hij. Hij benadrukt het belang van een ondersteunend netwerk en begripvolle leidinggevenden. “Het is mogelijk om te floreren als neurodivergent persoon, maar er moeten neuro-bevestigende voorwaarden zijn om dit mogelijk te maken." 

Aanpassingen binnen Inholland 
Binnen Inholland kunnen er kleine aanpassingen worden gemaakt om neurodivergente mensen tegemoet te komen. Denk hierbij aan toegankelijkere gebouwen, betere bewegwijzering, visualisaties op de website en prikkelvrije ruimtes. Estelle Kleuskens, een oud-student International Creative Business, schreef haar scriptie over hoe de fysieke ruimtes van Inholland verbeterd kunnen worden. 

Toekomstvisie voor Inclusie 
Jonathan hoopt dat alle Inholland-opleidingen inclusie een plek in hun onderwijsprogramma kunnen geven. “Een inclusieve, Inhollandbrede aanpak is belangrijk. Het inbedden van onderwijsmodellen zoals 'Universal Design for Learning' en 'Compassionate Pedagogy' zou helpen.” Hij benadrukt dat de verantwoordelijkheid voor onderwerpen als neurodiversiteit niet bij een paar ambassadeurs moet liggen, maar dat een universele aanpak nodig is. 

“Als hogeschool hebben we de maatschappelijke verantwoordelijkheid om rechtvaardig onderwijs aan te bieden met gelijke kansen voor iedereen.” Aldus Geeske Dronkers, kwaliteitsadviseur bij de opleiding Verloskunde. En het blijft niet bij woorden. Samen met collega’s is zij bezig het curriculum van haar opleiding inclusief te maken. Voor inspiratie en praktische tips nam ze deel aan de inspiratiedag Community of Practice (CoP) Diversiteit.

“Op initiatief van een collega heeft onze opleiding in 2020 de werkgroep Diversiteit, Inclusie en Anti-Discriminatie opgericht, kortweg DIAD”, vertelt Geeske. “Doel is onder meer om inclusiviteit en diversiteit in ons onderwijs en leeromgeving te bevorderen. Denk aan de representatie van de samenleving in de studentenpopulatie.”

Witte opleiding
Verloskunde wordt gegeven in Amsterdam en Groningen. “We zijn een nogal ‘witte’ opleiding, met een sterke oververtegenwoordiging van jonge vrouwen uit een hoogopgeleid milieu”, zegt Geeske. “Het probleem is dat we daardoor een homogene groep verloskundigen opleiden voor een heel diverse Nederlandse bevolking. Mensen uit een witte wereld die niet per se weten of aanvoelen wat goede zorg voor vrouwen uit andere bevolkingsgroepen betekent. Uit onderzoek weten we dat er een verschil in kwaliteit is tussen geboortezorg voor witte mensen en geboortezorg voor mensen van kleur. Ook de sociaaleconomische status speelt een rol.”

Geeske geeft een voorbeeld waartoe dit verschil in geboortezorg kan leiden. “Een student maakte mee dat een verloskundige geen counselgesprekken voert met moslimvrouwen over bijvoorbeeld NIPT-testen (een prenatale bloedtest, red.) vanwege het taalverschil en omdat ze de uitkomst van die gesprekken al denkt te weten.”

Aanpassing curriculum
Om iedere aanstaande moeder en pasgeboren kind even goede zorg te geven, wil Verloskunde werken aan het selecteren van een diversere groep studenten. “Hoe geven we studenten vanwege onze numerus fixus allemaal gelijke kansen? En die gelijke kansen gelden natuurlijk ook als studenten eenmaal binnen zijn. Dat vraagt om een kritische blik naar ons onderwijs. Sluiten we bijvoorbeeld door onkosten, zoals voor stages en vervoer, bepaalde groepen studenten uit? Maar het zit ook in het curriculum. Is dat niet erg vanuit een eenzijdig westers, wit perspectief ontwikkeld? Kunnen we studenten een bredere, meer genuanceerde blik meegeven? Wat de werkgroep DIAD heeft geregeld, is dat studenten de minor Gender and Diversity in Science, Society and Culture kunnen volgen aan de Rijksuniversiteit Groningen.”

Diverse perspectieven 
In afstemming met het management van de opleiding heeft werkgroep DIAD een handleiding opgesteld voor diversiteit en inclusief onderwijs. “Hiermee willen we borgen dat we in de opleiding lesmateriaal gebruiken met een evenwichtige afspiegeling van diverse perspectieven. Zo willen we bijvoorbeeld gebruikmaken van niet-westerse bronnen, afbeeldingen en literatuur, vinden we het belangrijk om gastdocenten uit te nodigen voor een andere blik en nemen we ethische kwesties mee als onderwerp. Het gaat om inclusie in de breedste zin van het woord, en dus ook over onder meer gender, levensovertuiging, BMI, woonwijk, inkomen en geaardheid.” 

Praktische aanpassingen 
De aanpassingen in het lesmateriaal door de werkgroep zijn vaak zeer simpel en praktisch. “Naast witte fantomen (anatomische modellen van baby’s om verlossingen te oefenen, red.) hebben we nu ook een donkere. En dan merk je meteen dat studenten heel relevante vragen beginnen te stellen als: ‘Hoe kun je aan de huid van een baby van kleur zien dat het een zuurstoftekort heeft?’ De blik van de studenten wordt direct minder wit.” 

Als eerste opleiding 
“We zijn in Nederland de eerste opleiding Verloskunde die met inclusief onderwijs bezig is”, zegt Geeske. “Gelukkig hebben we contact met het lectoraat Diversiteitsvraagstukken om kennis op te doen. Ook onderhouden we op dit gebied contact met Hanzehogeschool Groningen, volgen we de ontwikkelingen bij de geneeskundeopleidingen en hebben we contact met Lianne Mulder van Amsterdam UMC, die onderzoek doet naar kansenongelijkheid in de selectie voor het hbo en wo. Andersom draagt onze werkgroep onderwerpen aan voor onderzoeksopdrachten en -stages waar onze studenten aan kunnen deelnemen. Zo doet een groep studenten Verloskunde op eigen verzoek per februari onderzoek naar hoe studenten van kleur onze opleiding ervaren.”

Inspiratiedag CoP Diversiteit
Donderdag 11 januari organiseerde het lectoraat Diversiteitsvraagstukken, de Taskforce Diversiteit en Inclusie en het NPO-onderzoeksconsortium Welzijn & Binding een inspiratiedag gericht op inclusief onderwijs. Hoe kunnen we door middel van co-design werken aan inclusieve studentenparticipatie en een inclusief curriculum? In werkgroepen gingen collega’s hiermee aan de slag, zo ook Geeske. “Ik wilde zien of ik wat kon leren van de bijeenkomst en misschien wat nieuwe contacten kon leggen. Ons werkgroepje boog zich over de vraag hoe je studenten ons onderwijs laat evalueren, op een manier die recht doet aan diversiteit. Ons idee was om hen standaard te laten reflecteren in hun portfolio, dat ze na elk onderwijsonderdeel moeten maken. De klassenvertegenwoordiger verzamelt en bespreekt de evaluaties vervolgens met de opleiding.”

Rechtvaardig onderwijs
“Mooi van de CoP is om te zien hoeveel mensen met inclusie en diversiteit bezig zijn. Ik krijg daar energie van. Ik vind het een belangrijk onderwerp voor iedereen binnen Inholland. Als hogeschool hebben we de maatschappelijke verantwoordelijkheid om rechtvaardig onderwijs aan te bieden met gelijke kansen voor iedereen. Het zou een gemiste kans zijn als we die belofte niet waarmaken.”

Inholland-collegelid Mieke van den Berg gaat deze keer in gesprek met Samir Achbab. Samir is senior onderzoeker bij het lectoraat Diversiteitvraagstukken en houdt zich in zijn werk bezig met vraagstukken rondom het stimuleren van kansengelijkheid. Of je gelijke kansen hebt, blijkt ook af te hangen van iemands identiteit(en). Vanuit een interne gedrevenheid pleit Samir voor meer kennis en inzicht in denkbeelden en leefwerelden van mensen die, in eerste instantie, niet op je lijken. 

Mieke: Kun je vertellen wie je ‘bent’ en wat in het leven belangrijke momenten voor je zijn geweest?
Samir: “Ik ben Samir Achbab, ik ben geboren in 1985 en een geboren en getogen Hagenees. Daar ben ik echt trots op. Daarnaast heb ik een Marokkaanse achtergrond. Mijn ouders komen uit Marokko. Eigenlijk ben ik zoveel: ik ben moslim, een Marokkaanse Nederlander, een Riffijnse Nederlander, Hagenees, onderzoeker, echtgenoot, papa van twee zoontjes, een zoon, een broer. Ik beschik, net als andere mensen, over heel veel verschillende deelidentiteiten. Ik kom uit een gezin van vier kinderen, waarin ik lang de middelste ben geweest, maar er kwam nog een nakomertje. Ik woon inmiddels sinds kort zelf met mijn gezin in Delft, maar mijn familie woont nog altijd in Den Haag, waar ik heel frequent kom.”

Mieke: “Ik ben net 57 jaar geworden, ik ben moeder van twee kinderen van 20 en 18 jaar. Ik woon ruim 25 jaar in Amsterdam en voel me Amsterdams. Mijn man is een échte Amsterdammer en onze kinderen zijn er ook geboren. Ik kom eigenlijk uit Noord Brabant, woonde tijdens mijn middelbare school in Friesland en ging studeren in Groningen. De klik met mijn man had ik met mijn vorige liefdes niet, vooral omdat de achtergrond teveel verschilde.”

“Wat waren voor jou belangrijke momenten in je leven?”
Samir: “Dat is een heel ingewikkelde vraag, er zijn zoveel belangrijke momenten in mijn leven geweest. Een belangrijk moment was in ieder geval dat ik pas heel laat wist wat ik leuk vond aan school. Ik ben een eerste generatie student in de familie en ik wist tijdens mijn middelbare schooltijd niet welke richting ik eigenlijk uit wilde gaan. Ik wist wel dat mijn interesses bij geschiedenis en politiek lagen, ik was echt een politieke nieuwsjunkie. Maar om die interesses om te zetten in een juiste studie, dat is echt heel lastig als je daarin niet ondersteund wordt. Terugkijkend vond ik dat ik op de middelbare school daar ook niet in werd begeleid. 

“Ik had het liefst politicologie, sociologie of geschiedenis willen gaan studeren, maar al mijn vrienden  lachten me uit en triggerden met vragen als: wat word je dan, wat verdien je dan? Op die leeftijd ben je gevoelig voor peer pressure, daarom werd het een opleiding bestuurskunde. Dat is een multidisciplinaire opleiding en je kreeg een beetje politicologie, sociologie, rechten en economie.” 

“Daarnaast speelde ook mee dat je de stem van je ouders in je gedachten hoort: we zijn naar Nederland gekomen zodat jij het goed hebt en kunt klimmen op de maatschappelijke ladder. Een goede baan is dan ook heel belangrijk. Ik haalde prima cijfers en had een focus op presteren, maar echt weten waar ik gelukkig van werd, wist ik niet. Dit duurde tot mijn afstudeeropdracht, toen ik  onderzoek deed naar organisatiecultuur bij een school in Amsterdam Nieuw-West. Ineens ervoer ik: dit is wat ik wil, wat ik leuk vind en wat ik goed kan, onderzoek doen.”

“Dat is toch heel jammer, dat je je pas zo laat, in de staart van je opleiding, realiseert wat je goed kunt en wat je wilt. Daar laat het onderwijs wel iets liggen, zeker bij jongeren die als eerste gaan studeren uit hun familie. Wat me daardoor extra drijft, als mens, is dus die talentherkenning en talentontwikkeling bij jongeren die in sociaaleconomisch kwetsbare posities zitten. Juist zij zijn gebaat bij de kracht van het onderwijs, als emancipatiemotor. Dat wat betreft dit nog heel veel te winnen is in het onderwijs en dat we nog altijd talent verspillen, dat zit heel diep in mij en dat drijft me in mijn werk.”

“Dus een heel belangrijk moment in mijn leven was dat ik me realiseerde wat ik goed kan, wat ik leuk vind en wat ik wilde doen voor werk. En dat was onderzoek doen naar sociale vraagstukken.”

Mieke: “Hoe ben je bij het lectoraat Diversiteitvraagstukken van Inholland gekomen?”
“Ik ken Machteld (Machteld de Jong, lector Diversiteitsvraagstukken, red.)  al heel lang en nadat ik een aantal jaar bij de Vrije Universiteit (VU) had gewerkt aan mijn proefschrift, kwam er een vacature vrij als onderzoeker en daar heb ik op gereageerd. In het lectoraat kan ik al mijn interesses kwijt omdat we op een heel breed vlak onderzoek doen naar kansenongelijkheid in relatie tot de samenleving. Dat spreekt me enorm aan’.

Mieke: “In deze gesprekken staan de thema’s diversiteit en inclusie centraal. Wat betekenen deze thema’s voor jou en hoe geef je daar zelf invulling aan?”
Samir: “De thema’s diversiteit en inclusie betekenen heel veel voor mij. Diversiteit is voor mij de realiteit, mijn leven is divers, ik ben opgegroeid in een multiculturele context, in multicultureel Den Haag, dat is echt geen vraagstuk voor mij. Wat wel van belang is, hoe ik daar professioneel invulling aan geef.”

“Ik vind het dan ook heel mooi dat ik bij het lectoraat aan de slag kan met een thema als stagediscriminatie. En dan gaat het in essentie om arbeidsmarktdiscriminatie. Uitsluiting van arbeid is zeer schadelijk want arbeid is een cruciale maatschappelijke verdelingsmechanisme en een bron van creativiteit en welvaart. Vooral in mijn tiener- en adolescente jaren, waarin ik op zoek was naar bijbaantjes, heb ik dat ook wel meegemaakt, keiharde uitsluiting, racisme. Dat heeft een grote impact op mensen. Ik ben dan ook heel blij dat ik via mijn werk invulling kan geven aan iets dat voor mij heel belangrijk is: een superdiverse, inclusieve samenleving waar iedereen een plek kan krijgen, ook op de arbeidsmarkt.”

Mieke: “Heb je een eyeopener gehad door jouw onderzoek?
“Wat ik heb ontdekt bij de analyse van de gegevens rondom stagediscriminatie binnen het onderzoek dat we nu uitvoeren, is dat stagediscriminatie heel erg onder iemands huid kruipt. Het is meer dan een afwijzing krijgen, maar je gaat er op andere momenten ook naar gedragen. Je minder voelen. Waar ik ook van schrok was het verhaal van een studente die vertelde dat ze tijdens de stagemarkt op de hogeschool was verteld dat ze wel mocht komen stagelopen, maar dan moest ze wel haar hijab, haar hoofddoek, afdoen. Zijzelf had haar schouders erover opgehaald, maar haar medestudent vond die opmerking niet kunnen en heeft toen  een melding gedaan bij de opleiding. Dit was dus een werkgever die op bezoek was op een stagemarkt van de hogeschool. Dit laat weer zien dat er zelfs op bezoek bij een hogeschool er geen enkele schroom was om een student te discrimineren. Eigenlijk  voel ik niet eens verbazing, maar het irriteert me wel.”

Mieke: “Ja, ik heb hetzelfde gevoel. Ik ga dit zeker agenderen want we willen natuurlijk graag stageadressen die inclusie en diversiteit omarmen.”
Samir: “Wat ik ook mooi vind om te zien, is dat er binnen het lectoraat ruimte is voor studenten die zelf met een afstudeervoorstel komen. In mijn studieperiode en tijdens mijn opleiding was het toch meer zakelijk. Er was weinig bewustzijn of ruimte voor vraagstukken die jongeren persoonlijk bezighielden. Het lectoraat biedt die ruimte wel en we gaan ook met de studenten in gesprek, gedurende het onderzoek en aan het einde van hun afstudeerperiode geven ze altijd een presentatie voor het team. Dat is heel interessant. Inholland biedt jongeren via onderzoek en via onderwijs echt de ruimte met de vragen om te gaan die spelen in hun leven.”

Mieke: “Inholland’s missie is een bijdrage te leveren aan de inclusieve wereld van morgen. Welke rol zie je daarin voor jezelf?”
Samir: “Ik vind het heel goed dat Inholland diversiteit en inclusie zo nadrukkelijk agendeert. Door mijn proefschrift op te leveren en mijn kennis wereldkundig te maken, hoop ik hieraan bij te dragen. Mijn proefschrift richt zich op het analyseren van de veranderende verzorgingsstaat vanuit een narratief perspectief. Hoe geven professionals in het lokaal sociaal domein betekenis aan de decentralisaties en het streven naar een inclusieve arbeidsmarkt?”

“Ten tweede weet ik dat aandacht alleen voor diversiteit niet genoeg is, maar je ook moet inzoomen op de schaduwkanten van het diversiteitswerk, dus op racisme, discriminatie en uitsluitingsmechanismen in de samenleving. Ik wil via de onderzoeken van het lectoraat een bijdrage leveren aan deze bewustwording, en pijnstukken agenderen die ook bij diversiteit horen en waar we niet voor moeten wegduiken. Dat is voor mij persoonlijk ook heel belangrijk.”

Mieke: “In het begin van het interview benadrukte je dat je meerdere identiteiten hebt, net als ieder mens uiteraard. Kun je iets vertellen over de combinatie van vader zijn en onderzoeker zijn in relatie tot het thema diversiteit en inclusie? Wat geef je jouw kinderen mee uit jouw werk, zowel inhoudelijk als vanuit de wijze waarop je jouw werk doet?”
Samir: “Ik probeer mij in mijn werk hard te maken voor het tegengaan van stagediscriminatie. Ik werk vanuit idealen en wil de weg minder hobbelig maken voor de volgende generatie(s) inclusief mijn eigen kinderen. Juist omdat ikzelf heel wat arbeidsmarktdiscriminatie heb meegemaakt op jonge leeftijd. Ik wil niet dat zij diezelfde uitsluiting zullen meemaken. Ik hoop bij te kunnen dragen aan een wereld waarin discriminatie en racisme het liefst helemaal verdwijnen. Via mijn werk als onderzoeker kan ik zowel vanuit onze onderzoeksresultaten als vanuit ervaringskennis bijdragen aan de bewustwording van deze kwalijke uitsluiting van mensen. Mijn kinderen zijn nog heel jong, maar ik geef ze in kindertaal mee dat alle mensen gelijk zijn en dezelfde rechten hebben, ongeacht de specifieke omstandigheden waarin ze leven.”  

Mieke: “Welke vraag wil je mij nog stellen, een vraag die je misschien niet durft te stellen?”
Samir: “Ik weet wel een vraag. We hebben gezien bij diversiteit dat de aandacht in golven gaat. Soms is er veel aandacht (en geld) voor, maar het kan ook zomaar weer uit beeld zijn. Hoe zorg jij er als lid van het College van Bestuur voor dat de aandacht voor diversiteit en inclusie structureel blijft?”

Mieke: “Dat is een heel goede vraag. Afgelopen week zei iemand tegen mij dat ik echt het boegbeeld ben van diversiteit en inclusie. Ik vind dat mooi om te horen. Het mag echter niet afhankelijk van mijn inzet zijn natuurlijk en dat is bij Inholland ook niet het geval. We vinden het ook een erg belangrijk thema waar we veel ruimte voor maken. Dit doen we via het landelijk overleg diversiteit en inclusie en de taskforce diversiteit en inclusie. Ook ben ik voorzitter van de Community of Practice Diversiteit waarmee ik laat zien dat ik echt betrokken ben en ik hier ook over bevraagd kan worden. Door iedereen, ook door studenten. Ik ervaar ook dat er continu impulsen zijn binnen de organisatie om dit thema verder op te pakken en structureel in de organisatie te verankeren. Ik ervaar ook dat we bij Inholland echt goed met diversiteit en inclusie bezig zijn en ik bewaak ook echt dat dit zo blijft.”

Ons onderwijs verandert. Van aanbodgericht, klassikaal onderwijs bewegen we naar vormen waarin studenten zelf regie nemen in hun leertrajecten. Maar hoe inclusief is dit zelfsturend leren? Hoe maken we het geschikt voor alle studenten? Deze vragen stonden centraal bij de laatste Community of Practice (CoP) Diversiteit van Hogeschool Inholland, waar ook studenten Faith Hulleman en Sander von Kriegenbergh aanschoven. Hun advies? “Zorg voor een goede onboarding en leg uit waarom je deze vorm van onderwijs geeft.”

Faith is vierdejaars Leisure & Events Management. In haar derde jaar kreeg ze voor het eerst te maken met zelfsturend onderwijs. “Het was een labtrack vanuit het Urban Leisure & Tourism Lab Rotterdam. Het ging om een city marketing-vraagstuk om Hoek van Holland als badplaats beter op de kaart te zetten. Ik heb dit als heel zwaar ervaren, omdat de opdracht niet echt was afgebakend. Daar moesten we zelf voor zorgen en dat was ik niet gewend. Ik ben altijd van het structureren en plannen geweest en voelde me echt in het diepe gegooid.” 

Advies over zelfregie 
Sander herkent het verhaal van Faith. “Niet uit eigen ervaring, hoor. Ik ben eerstejaars Social Work en volg een traditioneel studieprogramma. Maar ik ben wel studentcoach geweest en ken de ervaringen van eerstejaarsstudenten die worstelen met de overgang van middelbaar naar hoger beroepsonderwijs. Daarnaast zit ik in het Team Zelfregie, dat onderzoek doet naar zelfregie en opleidingen daarover adviseert. Hoe kun je studenten toerusten zelfregie te nemen? Waar zitten kansen en valkuilen?” 

Smaak te pakken 
In haar vierde jaar heeft Faith een veel positievere ervaring gehad met zelfsturend onderwijs. “Dat was in het SLUISlab op Zeeburgereiland in Amsterdam. Het vraagstuk ging toen over het creëren van een goede leefruimte voor toekomstige bewoners van de Sluisbuurt. Net als in Hoek van Holland gingen we ook nu met een team op locatie aan de slag om mensen te bevragen en aan de hand van design thinking concepten te ontwerpen. Omdat ik het jaar daarvoor al kennis gemaakt had met deze manier van leren, kreeg ik de smaak veel meer te pakken. Ik leerde loslaten en begreep dat het ontwikkelen van concepten niet een vast stappenplan volgt. Zo zit de wereld gewoon niet in elkaar.” 

Meerwaarde zelfsturend leren
Faith erkent nu de meerwaarde van het zelfsturend leren in living labs. “Ik word opgeleid tot eventmanager en dan moet ik deze manier van werken leren. Ook het leren luisteren naar mensen voor wie je plannen maakt, zoals bewoners, is belangrijk, net als de vaardigheid om interdisciplinair te werken. Daarnaast vormt een track in een living lab je als persoon. Het maakt je weerbaarder en zorgt ervoor dat je niet meteen in de stress raakt als zaken continu veranderen.”

Leren leren
Voor Sander klinkt Faiths ervaring in het SLUISLab aantrekkelijk. “De vraag is of het  geschikt is voor alle studenten”, zegt hij. Faith is er echter van overtuigd dat zelfsturend en inclusief onderwijs prima samengaan. “Iedereen kan dit, als er maar voldoende begeleiding en tools zijn zodat je je kunt ontwikkelen in het nemen van zelfregie. De één heeft wat meer hulp en tijd nodig dan de ander.” Sander knikt. “Het is dus eigenlijk een kwestie van leren leren. Zorg voor een goede onboarding en begeleid studenten om vaardigheden op te doen waarmee ze zichzelf kunnen begeleiden.”

In stappen introduceren
Volgens beide studenten zou het een goed idee zijn om zelfsturend leren in stappen te introduceren door elementen ervan op te nemen in traditionele vormen van onderwijs. “Anders is het te overweldigend en verliezen studenten in een lab hun motivatie”, zegt Faith. Sander noemt nog een belangrijk punt: “Benoem ook de reden waarom je deze vorm van onderwijs aanbiedt”, zegt Sander. “Dat zelfsturend leren je bijvoorbeeld later helpt in het werkveld.” Faith knikt: “Als je dat erbij vertelt, zou je als student ook eerder kiezen voor een project in een living lab.”

Meer weten over dit type onderwijs? 
Wil je meer weten over hogeschoolbrede labtracks en minoren, waar zelfregie een belangrijk element is? Bekijk ze hier.

Bijeenkomst gemist? 
Kijk de bijeenkomst terug.

Inholland-collegelid Mieke van den Berg gaat deze week in gesprek met Kelly van Bakel, net afgestudeerd aan de opleiding Creative Business in Haarlem. Kelly is 24 jaar oud, dansdocent en voor de liefde verhuisd naar Heemstede. Met behulp van haar afstudeeronderzoek onder lhbti+ studenten zet Kelly zich in voor een inclusieve(re) hogeschool. Met als speerpunt: de opzet van een Hogeschool Inholland Pride community. Een mooi moment zo, aangezien op 1 juni ook de Pride Month van start gaat.

Mieke: Waarom is aandacht voor diversiteit en inclusie belangrijk voor jou?
“Ik definieer mezelf als queer”, zegt Kelly. “Ik heb een relatie met een cisman, maar feitelijk val ik op iedereen. Ik voel me aangetrokken tot een persoon, niet tot een geslacht. Aandacht voor diversiteit en inclusie is volgens mij heel belangrijk omdat we in een heel diverse samenleving leven. Niet iedereen voelt zich welkom. Ik ben juist van mening dat als je openstaat voor iedereen we een veel mooiere toekomst voor ons hebben. Iedereen zou moeten kunnen zijn hoe hij, zij of hen zich voelt, zonder dat je wordt opgesloten in hokjes waar je niet meer uitkomt. Uitsluiting en discriminatie van bepaalde groepen in onze samenleving heeft bij mij wel iets aangewakkerd, met name in het feminisme herken ik me heel erg.”

Je bent net afgestudeerd, kun je iets vertellen over jouw afstudeeronderzoek?
“Thomas Glaudemans van het lectoraat Diversiteitvraagstukken heeft twee jaar geleden onderzoek gedaan naar de ervaringen en belevingen van studenten die zichzelf scharen onder de lhbti+ gemeenschap. Uit zijn onderzoek blijkt dat er een grote wens is vanuit deze community om ook binnen de hogeschool in contact te staan met elkaar. Omdat ik zijn onderzoeksresultaten belangrijk vind en wilde dat hier daadwerkelijk iets mee gedaan zou worden binnen Inholland heb ik deze resultaten gebruikt als startpunt voor het daadwerkelijk vervullen van deze behoeften."

“Mijn afstudeeronderzoek ging dan ook over hoe Hogeschool Inholland studenten lhbti+ studenten met elkaar kan verbinden. Ook uit mijn onderzoek blijkt dat studenten echt behoefte hebben aan een community met mensen in wie ze zich kunnen herkennen. Het is vanuit de studenten gedacht dan ook heel belangrijk dat Inholland dat faciliteert. Zij vinden dat belangrijk omdat ze zich daardoor gehoord en gesteund voelen. Dat zorgt voor een inclusieve hogeschool en draagt uiteindelijk bij aan studieplezier en studiesucces.”

Wat zijn de belangrijkste uitkomsten van jouw onderzoek?
“De grootste behoefte van lhbti+ studenten is om in contact met elkaar te komen en elkaar te ontmoeten op de hogeschool. Naar aanleiding van interviews met queerstudenten en experts op het gebied van pride of community forming is er een concept ontstaan dat de oplossing biedt op deze vraag. Dat is Hogeschool Inholland Pride: één community voor alle locaties van de hogeschool met een communitymanager die de community activeert."

"Vanuit deze community kan aandacht besteed worden aan lhbti+ thema’s met onder andere activiteiten, lezingen en panels en kunnen er evenementen georganiseerd worden gericht op verbinding, bijvoorbeeld op lhbti+ gerelateerde dagen. Ik heb daarom ook een inclusie- en diversiteitskalender ontwikkeld, waar deze dagen op terug te vinden zijn. Ook kan meegedacht worden over het beleid op school. Denk aan genderneutrale toiletten of corporate campagnes.”

“Of aan taalgebruik. Tijdens de laatste Community of Practice-bijeenkomst in januari 2023 kwam bijvoorbeeld ook naar voren hoe lastig het is mensen op de juiste wijze aan te spreken, zij/haar, hij/hem, hen/diens. Ik weet dat veel mensen dit lastig vinden en daarom iemand liever bij de voornaam noemen. Maar uit mijn onderzoek weet ik dat mensen het juist heel prettig vinden als je ze vraagt hoe ze aangesproken willen worden. De nieuwe lhbti+ community, bestaande uit  studenten én Inholland-collega’s, kan hierbij helpen en adviseren.”

Wanneer ben jij je bewust geworden van het belang van aandacht voor een inclusieve hogeschool?
“Toen ik bij de Startup Campus in Haarlem ging stage lopen heb ik een powervrouwendag georganiseerd. Dat was feitelijk het moment dat bij mij het vuurtje ging branden, het was de eerste keer dat ik bezig was met inclusie in de hogeschool en ik zag de kansen die er liggen. Het is fijn dat bij Inholland deze kansen ook worden benut. Samen met Peter Scheffer, Hans Zahn, Delano van Steenveld, Donny Keizer en Keo Vliege waren we vertegenwoordigers en hebben we het thema lhtbi+ echt op de kaart gezet. Daar ben ik trots op.”

Hoe zorg je voor een goede balans tussen individuele behoeften en het onderdeel zijn van de hogeschool?
“Ik realiseer me dat het toch een paradox is: Inholland wil een inclusieve hogeschool zijn, maar door aparte gemeenschappen te ontwikkelen lijkt het alsof er juist schotten worden opgeworpen. Toch blijkt dat in de praktijk niet zo te zijn. De community’s helpen studenten juist bruggen te maken naar anderen, naar de hogeschool, naar de samenleving omdat ze in de community gelijkgestemden ontmoeten en daardoor meer geëmpowerd worden. Ik vind dat Inholland diversiteit en inclusie hoog in het vaandel heeft staan en daarom pleit ik voor nog meer zichtbaarheid van deze diversiteit, zoals bijvoorbeeld die van de queercommunity. Laat de regenboogvlag wapperen, wees je bewuster van het gebruik van inclusieve taal,  maar vier ook dagen als Paarse Vrijdag om als hogeschool uit te dragen hoe belangrijk dat is.”

En hoe ga jij en kunnen wij verder, volgens jou, met het thema diversiteit en inclusie?
“We kunnen niet van de ene op de andere dag de wereld veranderen, daarom denk ik dat we gewoon klein moeten beginnen. Met een aanjager die hiervoor ook tijd en geld krijgt om deze community in de organisatie te verankeren. Deze persoon kan aandacht voor queer op alle niveaus binnen de hogeschool stimuleren. Of het nu gaat om opleidingen, de decanen, beleidsafdelingen, onderzoek of het College van Bestuur; het is overal belangrijk. Op dit moment is het feitelijk vooral vrijwilligerswerk, dat geldt bijvoorbeeld ook voor het organiseren van de jaarlijkse Pride in juli.”

“Ik ben er trots op dat ik met mijn afstudeeronderzoek heb bijgedragen aan het vergroten van aandacht voor de queercommunity binnen Inholland, ik zie mezelf echt als een vertegenwoordiger van het thema. Inholland biedt veel ruimte om onderzoek te doen op dit thema, dat geeft nieuwe inzichten en faciliteert mooie projecten zoals bijvoorbeeld de powervrouwendag. Daarin is de hogeschool voor mij echt onderscheidend.”

Wil je ook in gesprek met Mieke? Stuur een mail aan machteld.deJong@inholland.nl (lectoraat Diversiteitvraagstukken) 

Hoe kan Hogeschool Inholland een inclusieve omgeving zijn voor LHBTIAQ-studenten en -collega’s? Wat is er meer nodig dan het ophangen van regenboogvlaggen? In februari gingen tientallen collega’s en studenten hierover met elkaar in gesprek tijdens de Community of Practice (CoP) Diversiteit. Ook Andre Weststrate schoof online aan. “Een Inholland Pride vind ik een heel tof idee.”      

Andre werkt sinds september 2022 voor het webteam van onze hogeschool. “Het klinkt misschien als een cliché, maar de locatie in Haarlem voelde meteen vertrouwd. De omgeving is welkom, collega’s hebben oprecht interesse in je. En wat ik heel bijzonder vond, is om de optie ‘genderneutraal’ te kunnen kiezen bij mijn persoonsgegevens. Dat heb ik bij mijn vorige werkgevers niet meegemaakt.”      

Eigen identiteit bevragen      
Als het even lukt, woont Andre de CoP-bijeenkomsten bij. Zo ook de laatste online sessie over Inholland als inclusieve hogeschool voor de LHBTIAQ-community. “Zelf ben ik al jaren bezig om mijn eigen identiteit te bevragen. Voel ik mezelf man en wat betekent het om man te zijn? Ik beschouw mezelf meer als een masculien persoon, die ook wel eens nagellak en een rok draagt. Het is een traject waarmee ik nog steeds niet klaar ben.”      

Actieve community      
“De sfeer van de CoP-sessie was heel fijn en open”, vindt Andre. “Interessant was het onderzoek van student Kelly van Bakel. Ze stelde vast dat queer studenten behoefte hebben aan een actieve community, waarvoor Inholland de basis legt. Ik denk inderdaad dat het goed is om een centraal, laagdrempelig punt in te richten waar studenten en collega’s veilig hun vragen kunnen stellen en ondersteuning krijgen om iets te organiseren. Daarnaast vind ik het idee voor een Inholland Pride ook heel tof.”      

Steun van allies      
Collega’s Delano Steenveldt en Peter Scheffer vertelden in de CoP over hun bezoek aan een congres in Las Vegas om te leren hoe corporate Amerika de queer community ondersteunt. Ze onderstreepten onder meer het belang van allies: mensen buiten de queer community die openlijk steun geven. Onmisbaar is ook een executive sponsor die vanuit de hoogste laag van de organisatie onder meer financiële steun geeft.      

Podium gunnen      
Mieke van de Berg, lid van het College van Bestuur, is een ally en executive sponsor. “Ik vond het heel prettig dat ze erbij was”, zegt Andre. “Tijdens de breakoutsessie van de CoP vroeg ze hoe ze haar rol als ally het beste kon vervullen. We zeiden door er te zijn en de leden van de community het podium te gunnen. We spraken ook over genderneutrale toiletten, die je heel praktisch, stap voor stap kunt invoeren. En over regenboogvlaggen, die echt een welkom gevoel geven als ze bij de ingang wapperen.”      

Gewenste voornaamwoorden      
Zo zit een welkom gevoel in de kleinste gebaren. “Ik heb in mijn e-mailhandtekening mijn voornaamwoorden opgenomen: die en hen, met een linkje naar de website van Taaladvies met een uitleg hoe je deze voornaamwoorden kunt gebruiken. Het is heel prettig als mensen dat doen, dat ze laten zien dat ze over dit soort dingen nadenken. Mooi is ook dat collega’s van communicatie bezig zijn om het taalgebruik van Inholland nog inclusiever te maken. Ik ben uitgenodigd om kritisch mee te kijken. Mijn mening wordt gewaardeerd.”      

Bijeenkomst gemist?      
Kijk de bijeenkomst terug.     

Volgende CoP op 13 april      
De volgende bijeenkomst van de CoP Diversiteit vindt plaats op donderdag 13 april 2023 van 14.00 tot 16.00 uur met als thema ‘Inclusion & self-directed learning’. Hoe inclusief is het nieuwe onderwijs waar studenten hun eigen leerproces kunnen vormgeven? Deze bijeenkomst zal in het Engels plaatsvinden en is zowel door studenten als collega’s online bij te wonen. Geïnteresseerd? Meld je nu aan voor de CoP en je krijgt te zijner tijd een uitnodiging om de bijeenkomst bij te wonen.      

The next session of the Community of Practice Diversity is on Thursday 13 April from 14.00 – 16.00. The topic of this session is ‘Inclusion & self-directed learning’. How inclusive is the new education where students are the master of their own learning experience? The session will be in English, colleagues and students can join online. Interested? Sign up now and you will receive an invitation and link to join.

Overzicht Inholland-bijeenkomsten voor collega's      
Hogeschool Inholland organiseert tal van terugkerende bijeenkomsten bijvoorbeeld over het strategisch plan, onderwijsvernieuwing en -ontwikkeling, diversiteit & inclusie, toetsing en leercoaching. Bij deze bijeenkomsten zijn alle collega's welkom. We begrijpen dat je soms door de bomen het bos niet meer ziet. Daarom hebben we een handig overzicht gemaakt.  

Hoe zorgen we voor meer diversiteit en inclusie in het hoger onderwijs? Die vraag stond centraal in de laatste sessie van de Community of Practice (CoP) Diversiteit. Na de presentatie van het boek ‘Diversiteit in het hoger onderwijs’ ontvouwde zich een open en eerlijk panelgesprek. Een van de panelleden was Mohammed Jâouna. Als docent en coach binnen het domein Creative Business mét de nodige levens- en werkervaring weet hij wat bijdraagt aan een inclusieve (leer)omgeving. “Het is belangrijk om hierover te praten maar ook om er gewoon mee aan de slag te gaan.” 

“Mijn grootvader kwam als zogeheten gastarbeider uit Marokko”, vertelt Mohammed. “Hij voorzag problemen als verschillende bevolkingsgroepen gescheiden van elkaar gingen wonen. Vandaar dat hij er bewust voor koos om zijn gezin op te laten groeien tussen de ‘Nederlanders’ om op die manier de taal en cultuur beter eigen te maken. Zo ben ik grotendeels in Amstelveen opgegroeid. Ik heb daar de codes van de witte wereld leren kennen en omdat ik familie had in Amsterdam leerde ik ook de codes van die diversere wereld kennen. Zo kan ik als een kameleon de switch maken afhankelijk van de omgeving waar ik ben. De keerzijde van opgroeien in zo’n omgeving is dat ik aan den lijve heb ondervonden hoe het is om anders te zijn en buiten de norm te vallen.” 

Witte wereld 
Mohammed volgde na zijn mbo-opleiding op een ‘zwarte school’ in Amsterdam de hbo-opleiding Leraar Lichamelijke Opvoeding (ALO) en kwam daar opnieuw in een witte wereld terecht. “Vier jaar lang werd impliciet en expliciet benadrukt dat ik anders was. Zo herinner ik me, na drie jaar studeren op die school, de dag na een inbraak op school. Ik liep met een groep studenten in de gang toen een docent naar mij toe stapte. Hij vroeg wie ik was en wat ik hier deed. Hij gaf aan dat ze extra voorzichtig waren vanwege de inbraak. Ik en niemand anders van mijn groep moest zich verantwoorden.” 

Persoonlijke missie 
“Ondanks alles heb ik een superleuke tijd gehad als student op die school. De pijn die ik heb ervaren gedurende mijn eigen jeugd, heb ik omgezet naar positieve energie om iets te betekenen voor de jeugd van nu en de volgende generaties. Ik heb er mijn persoonlijke missie van gemaakt om jongeren die hetzelfde meemaken als ik, zelfredzaam te maken. Ik heb het allemaal alleen moeten doen en weet hoe belangrijk het is dat je iemand hebt die je op zulke tegenslagen kan voorbereiden en iemand die deuren voor je opent.” Representatie draagt daartoe bij, ervoer Mohammed de voorbije jaren als docent en coach in onder meer het voortgezet speciaal onderwijs en het mbo. “Bi-culturele studenten wisten de weg naar mij goed te vinden, omdat ze zich eindelijk konden identificeren met een docent die op hen leek. Ze wisten dat ik begreep wat zij meemaakten.” 

Luchtige benadering 
Zijn werk in het onderwijs combineerde Mohammed jarenlang met trainingen en workshops rond diversiteit en inclusie, onder andere voor organisaties en professionals die met jongeren werken. “Ik ga in op de vraag hoe vooroordelen werken, want die bias hebben we allemaal. Hoe ontstaan ze in ons brein en hoe ga je om met deze op zich natuurlijke reactie? Bewustwording is de eerste stap. Ik heb hiervoor samen met Nora el Abdouni de game ‘Unlocking the Code’ ontwikkeld, zodat je het onderwerp, dat al zwaar genoeg is, op een speelse manier kunt benaderen. Met zo’n luchtige benadering creëer je makkelijker draagvlak bij mensen om actief mee te werken aan een inclusieve (leer)omgeving. We stimuleren organisaties te werken aan mindset, vaardigheden en structuur binnen de organisatie. Een van de belangrijkste vaardigheden waar we aandacht aan besteden is je kunnen verplaatsen in de ander, van perspectief kunnen wisselen met een (vreemde) ander. En dat vereist oefening.” 

Safe space  
Naast de mentale component vraagt inclusie ook om institutionele interventies, stelt Mohammed. “Welke maatregelen zijn nodig om de bias te tackelen die inclusie in de weg staat? Denk bijvoorbeeld aan een diverse sollicitatiecommissie inclusief studenten. Of werken aan een safe space om diversiteit en inclusie bespreekbaar te maken.” Vanwege zijn expertise werd Mohammed gevraagd om als panellid aan te schuiven bij de CoP-sessie naast andere collega’s en studenten. “Dit was zo’n safe space om het eerlijke en soms moeilijke gesprek met elkaar aan te gaan.”  

Echt effort leveren  
Sinds de zomer van 2022 is Mohammed docent en coach binnen het Domein Creative Business. Wat hij in veel organisaties miste, trof hij bij binnenkomst in Diemen wel aan. “Inholland is heel bewust met het thema diversiteit en inclusie bezig. Ik zag het aan de PR; studenten worden vertegenwoordigd in uitingen als posters in het gebouw en op de website. En ik lees het ook terug in de strategie. Inholland levert echt effort. Mooi vond ik ook dat Mieke (Mieke van den Berg, collegelid van Inholland, red.) in de CoP-sessie de ambitie uitsprak dat Inholland in diversiteit en inclusie een voorbeeld wil zijn voor andere organisaties.”  

Kijken naar de volledige mens  
In de CoP-sessie sprak Mohammed zijn trots uit over Inholland. Bijvoorbeeld over het bestaan van een gebedsruimte en hoe zijn mening werd gevraagd deze ruimte te verbeteren. “Ik heb een heel betrokken teamleider die het woord ‘diversiteit’ nooit in de mond heeft genomen maar er wel bewust mee bezig is”, vult hij aan. “Hij wil kwaliteit van onderwijs leveren met de juiste mensen op de juiste plek en kijkt daarbij naar de volledige mens: iemands diploma’s, werk- en levenservaring en hoe je bent als mens. In mijn geval was mijn bi-culturele achtergrond een mooie toegevoegde waarde naast mijn expertise in het werken met en voor jongeren en mijn ervaring in het onderwijs. Ik hoop dat andere teamleiders bij Inholland ook zo te werk gaan, want daarmee wordt de missie van Inholland werkelijkheid.”  

Van praten naar doen  
“Het is belangrijk om over diversiteit en inclusie te praten maar ook om er gewoon mee aan de slag te gaan op basis van passende maatregelen”, vindt Mohammed. “Laten we het niet te zwaar en ingewikkeld maken en met alle collega’s werken aan een inclusieve, ontvangende omgeving voor studenten en collega’s. Ik zou het leuk en nuttig vinden om samen met medewerkers en studenten de game ‘Unlocking the Code’ te spelen om zo een stap dichter bij een inclusievere hogeschool te zetten.”  

Hoe kunnen we Inholland nog inclusiever maken? Tijdens de online Community of Practice Diversiteit (CoP) op donderdag 1 december aanstaande bespreken we thema’s uit het boek ‘Diversiteit in het hoger onderwijs’ en onderzoeken we welke strategieën je als onderwijsprofessional in kunt zetten om een omgeving te creëren waarin iedereen zijn plek vindt. 

Om structureel in dialoog te blijven over thema's rondom diversiteit en inclusie organiseert het lectoraat Diversiteitsvraagstukken vier keer per jaar een CoP-bijeenkomst waarbij een gastspreker aanwezig is om ons te inspireren, uit te dagen, aan het denken te zetten, discussie op gang te brengen en zaken aan te kaarten. 

Toekomstgericht 
Tijdens de komende bijeenkomst staat het boek ‘Diversiteit in het hoger onderwijs’ op het programma. Een boek over diversiteit in de studentenpopulatie en het personeelsbestand, maar ook over toegankelijkheid voor studenten met een beperking, omgaan met meertaligheid en ruimte geven aan niet-westerse perspectieven in opleidingen. Het boek spreekt alle deelnemers binnen het hoger onderwijs aan (docenten, lerarenopleiders, studenten en ondersteunend personeel). Ook presenteert het een toekomstgericht kader om werk te maken van diversiteit in het hoger onderwijs. 

Naast een korte inleiding van het boek staat er een panelgesprek met collega’s en studenten op het programma, waarin ruimte is om mee te praten over de thema’s die aan bod komen. 

Ruim een jaar is Mireille van der Zee studentendecaan bij Hogeschool Inholland Alkmaar. Zij staat open voor de problemen van alle studenten. Zo ook voor studenten die te maken hebben met discriminatie en racisme. Een moeilijk onderwerp waarover studenten niet snel vertellen, is haar ervaring. “Daarom ben ik op zoek naar manieren om institutioneel en interpersoonlijk racisme beter te herkennen en bespreekbaar te maken.” Laat dit nu net het onderwerp zijn van de komende Community of Practice (CoP) Diversiteit op donderdag 23 juni.

Mireille is van huis uit psycholoog. “Ik heb het altijd belangrijk gevonden dat iedereen gehoord wordt, ongeacht wie hij of zij is. Je moet helemaal jezelf kunnen zijn. Dit betekent dat ik me als gesprekspartner bewust wil zijn van mijn eigen vooroordelen.” 

Nauwelijks besproken
Het valt Mireille op dat racisme vaak onbesproken blijft. “Maar we weten dat het bestaat. Los van de onderzoeken en cijfers hierover: vraag het studenten van kleur en de verhalen komen vanzelf.”

Proactief navragen
Dat is precies wat Mireille doet: studenten proactief en open vragen naar ervaringen met discriminatie in de breedste zin van het woord. “Want studenten komen daar niet makkelijk zelf mee. En dat kan ik me goed voorstellen. Het kan lastig zijn voor een student om ervaringen van racisme te delen. Toch zou ik het heel fijn vinden als studenten weten dat ze daarover met mij in gesprek kunnen. Daarom breng ik het zelf regelmatig ter sprake.”

Elk studentgesprek maatwerk
Studenten kunnen schrikken of zich ongemakkelijk voelen als het onderwerp ter tafel komt, weet Mireille. “Ze zijn soms verrast, maar wat volgt is altijd een fijn gesprek. Hoe dit verloopt is maatwerk. Het hangt af van wat ze hebben meegemaakt en wat ze erover willen vertellen. Sommigen zullen aangeven geen last te hebben van racisme. Anderen zeggen dat ze elke dag leven met discriminatie. Ik ga na hoe ze ermee omgaan en wat er nodig is om zich beter te voelen. En ik vraag hoe ze het vinden om dit met mij te bespreken, omdat ik racisme nooit zelf heb meegemaakt.”

Jaarplan decanaat
Discriminatie en racisme onder studenten zijn belangrijke thema’s bij Hogeschool Inholland. De onderzoekslijnen Diversiteitsvraagstukken en Inclusion and the Creative Industries doen er onderzoek naar, bijvoorbeeld binnen het project Stagediscriminatie? Hoeft niet!. Ook het decanaat van Inholland Alkmaar pakt het vraagstuk op. “In ons jaarplan hebben we het doel opgenomen om meer zicht te krijgen op signalen van discriminatie en racisme en de gevolgen ervan voor studenten. Naast dat we met een student kunnen meedenken, kan een student ook naar de vertrouwenspersoon.”

Bijeenkomst 23 juni: hoe pak je racisme aan?
Volgens Mireille kan het lastig zijn signalen van discriminatie en racisme direct te herkennen en te bespreken. “Ik ben nog op zoek naar manieren om racisme beter te herkennen en bespreekbaar te maken en zo misschien een verandering te kunnen brengen voor studenten.” Mireille is lid van de CoP Diversiteit en kijkt uit naar de volgende online bijeenkomst, op donderdag 23 juni van 14.00 tot 16.00 uur. Want deze bijeenkomst staat juist geheel in het teken van antiracisme in het onderwijs: hoe herken je het en wat kun je eraan doen?

Geïnteresseerd? Meld je nu aan voor de CoP en je krijgt te zijner tijd een uitnodiging om de bijeenkomst bij te wonen. 

Hogeschool Inholland wil een inclusieve school zijn. Dus ook voor mensen met een functiebeperking: voor studenten+. “Iedereen doet ertoe, iedereen krijgt een kans en verschillen tussen mensen zien we als kracht”, volgens Mieke van den Berg, lid van het College van Bestuur. Om die intentie kracht bij te zetten, heeft zij namens Inholland een VN-verdrag ondertekend. Dit gebeurde tijdens de Community of Practice (CoP) Diversiteit in maart waarbij ook studiecoach+ Ria Mooij aanwezig was.

Tijdens de CoP schoof Ria aan voor een van de paneldiscussies. Gevraagd naar een tip voor docenten zei ze: “Focus niet op wat studenten met een functiebeperking niet kunnen maar op wat ze wel kunnen. En vraag wat ze daarbij nodig hebben.” Het is ook hoe Ria zelf als studiecoach+ op een zo open mogelijke manier de gesprekken voert met de studenten Luchtvaarttechnologie en Aeronautical Engineering in Delft.

Vacature studiecoach+ 
Ria werkte lange tijd voor de opleiding Social Work tot ze in 2019 een vacature voor studiecoach+ langs zag komen. “Ik heb me altijd al willen inzetten voor mensen voor wie het leven moeilijk wordt gemaakt. Op mijn basisschool was er bijvoorbeeld een meisje dat een jongen wilde worden en toen dacht ik al: waarom help je haar niet gewoon?”

Via een verwijzing of rechtstreeks 
Ria werkt nu twee dagen in de week als studiecoach+. “Mijn functie zit tussen die van de studieloopbaanbegeleider en de decaan in. De studieloopbaanbegeleider kan studenten naar mij doorverwijzen, soms komt een student via de decaan. Maar studenten kunnen ook rechtstreeks naar mij komen.”

Gespreksonderwerpen 
In de gesprekken met studenten kan het over van alles gaan. “Denk aan praktische zaken zoals hulp bij iemands planning, overzicht over alle studiewerkzaamheden of het vinden van informatie. Maar het gaat ook om inzicht in je eigen kunnen. Wat lukt, wat lukt niet en hoe ga je daarmee om? Soms bied ik hulp bij emotionele problemen en iemands gedrag. Eigenlijk help ik de randvoorwaarden te creëren om goed te kunnen studeren.”

Studenten motiveren 
Écht luisteren wat studenten nodig hebben, daar draaien de gesprekken om. “Het helpt hen ook duidelijk te maken wat hen kan helpen”, zegt Ria. Met de focus op wat wel kan, benadrukt ze nog eens. “We willen allemaal gemotiveerd worden onze talenten te gebruiken. En die zijn per persoon verschillend. In het werkveld vallen al die verschillende talenten op hun plek. Het zou goed zijn om studenten op die plek te krijgen via individuele leerroutes.”

Tips voor studenten
Heeft Ria ook tips voor studenten? “Ik begrijp dat je het spannend vindt om support te vragen. Maar breng vooral een bezoek aan een studiecoach+ als je denkt dat je ergens tegenaan loopt bij het studeren. Bij het Domein Technologie, Ontwerpen & Informatica is er een in Alkmaar, een in Haarlem en Diemen en ik ben er in Delft. Daarnaast heeft het Domein Agri, Food & Life Sciences een studiecoach+ op de locatie Naaldwijkstraat in Amsterdam. Of ga naar je studieloopbaangebeleider, decaan of het Studiesucces Centrum. Kies de deur die jij het prettigst vindt.”

Bijeenkomst voor studenten
Overigens kreeg de CoP in maart nog een staartje. “Ik hoorde er van studenten met een functiebeperking dat ze erg op kunnen zien tegen hun stage. Zonde, want als ze zich daar van tevoren zo druk over maken, beïnvloedt dat hun studiesucces. Ik stelde daarom voor een bijeenkomst met ervaringsdeskundigen te organiseren om tips uit te wisselen. Die komt er nu ook echt! Op donderdag 12 mei in Haarlem en online." 

Studenten kunnen aan deze bijeenkomst deelnemen door een e-mail te sturen naar: irene.witteman@inholland.nl.

Nuttige en interessante CoP-bijeenkomsten
Wat Ria nuttig en interessant vindt aan CoP-bijeenkomsten als deze is het contact met collega’s met andere functies of uit andere domeinen. “Zo kan ik horen waar zij over nadenken of mee bezig zijn op het gebied van inclusief onderwijs. Dit weten we helaas vaak niet van elkaar. Door dit soort bijeenkomsten kom je elkaar wel tegen en kun je contacten leggen. Het geeft mij in ieder geval weer de nodige input: want er gebeuren al goede dingen, maar er kunnen nog veel meer stappen gezet worden naar nog meer inclusie. En doordat studenten aan het woord zijn en er wordt doorgevraagd, vertellen zij wat ze nodig hebben of lastig vinden.” 

Volgende CoP Diversiteit op donderdag 23 juni
Geïnteresseerd in de (online) bijeenkomsten van de CoP Diversiteit? Meld je nu aan voor de CoP van donderdag 23 juni van 14.00 tot 16.00 uur over antiracisme in het onderwijs.  Lees hier ook meer over in  het interview dat we  eerder dit jaar hadden met  studentendecaan Mireille van der Zee:  'Ik zoek naar manieren om racisme beter te herkennen en bespreekbaar te maken' .

Racisme en discriminatie, hot topics in het maatschappelijk debat en daarmee ook een belangrijk agendapunt voor het hoger onderwijs en onze hogeschool. Maar wat betekent dit nu concreet voor onderwijsprofessionals? Hoe kan je een bijdrage leveren aan antiracisme en welke strategieën zijn hiervoor te bedenken?

Tijdens de interactieve sessie van de Community of Practice Diversiteit op donderdag 27 januari neemt Pravini Baboeram je mee in theoretische kaders en de praktische vertaalslag naar de eigen onderwijspraktijk.

Pravini Baboeram werkt als programmamanager bij ECHO, Expertisecentrum voor diversiteitsbeleid. In deze rol faciliteert ze in het proces van “getting comfortable with the uncomfortable”. Reflecterend op mechanismen die leiden tot uitsluiting in het onderwijs en op de arbeidsmarkt nodigt Pravini deelnemers uit om in gesprek te gaan over systemische ongelijkheid. In dit proces ondersteunt ze deelnemers bij het vertalen van deze inzichten in praktische hulpmiddelen en oplossingen om diversiteit en inclusie in organisaties te versterken.

Meld je aan voor deze interactieve sessie!

In mei 2019 is het onderzoek naar inclusieve werkomgevingen onder leiding van lector Machteld de Jong (Hogeschool Inholland) en hoogleraar Halleh Ghorashi (Vrije Universiteit) van start gegaan. De afgelopen twee jaar is in drie verschillende interviewrondes met twintig werkgevers (groot, klein, commercieel, non-profit) gesproken om erachter te komen op welke manier ‘institutionele bias’ een rol speelt bij het al dan niet nastreven en realiseren van een inclusieve werkomgeving.

Daarnaast zijn gedurende dezelfde periode twintig levensverhalen opgetekend van mensen die om verschillende redenen niet aan het beeld van de ‘normmedewerker’ voldoen en daarom minder-geprivilegieerd zijn op de Nederlandse arbeidsmarkt.

Wat zien we als we deze twee perspectieven met elkaar verbinden? Hoe kunnen we voorkomen dat bias het streven naar meer diversiteit en inclusiviteit binnen organisaties belemmert? Welke mozaïek aan interventies biedt dit onderzoek dat werkgevers in staat stelt om te (blijven) werken aan een daadwerkelijk transformatie naar een inclusieve werkomgeving?

Op de eindconferentie op donderdag 25 november a.s. zullen de onderzoekers hun onderzoeksresultaten delen met het publiek en in gesprek gaan over de resultaten met zowel experts uit de wetenschappelijke hoek, als met mensen uit de praktijk over de vraag: hoe kunnen we hiermee verder? Dit alles onder muzikale begeleiding van Isaac Bullock, met als afsluiting een reflectie van spoken word artiest Babs Gons.

• Eindconferentie ‘Naar een inclusieve werkomgeving! Inzichten vanuit werk- en levenservaring en paradoxen uit de praktijk’
• Donderdag 25 november 2021, 15:00 – 17.00 uur
• Online en op locatie: Hogeschool Inholland Amsterdam, Boelelaan 1109

Ook benieuwd naar de nieuwste inzichten op het gebied van diversiteit en inclusie binnen organisaties? Meld je dan aan via deze link. De conferentie is zowel online als op locatie (conferentiezaal) bij te wonen.

Met én voor internationale studenten, werd op 24 juni de Community of Practice (CoP) Diversiteit voor het eerst in het Engels georganiseerd. Dit had een goede reden. Want hoe ervaart onze internationale community binnen Inholland inclusiviteit? Wat kunnen we leren van de inzichten en ervaringen van internationale studenten rond dit thema? “Studenten moeten zich bewust zijn van de diversiteit aan mensen waarmee ze in contact komen en hoe vooroordelen carrièrebeperkend kunnen zijn.”

Aan onze hogeschool studeren nu 850 internationale studenten. We verwachten in de toekomst meer studenten uit verschillende delen van de wereld en die ontwikkeling verwelkomen we. Want diversiteit is een kracht die onze hogeschool verrijkt en onze opleidingen sterker en creatiever maakt. Maar er zijn ook uitdagingen, zoals discriminatie in alle denkbare bewuste en onbewuste vormen. Tijdens de CoP zijn deze uitdagingen in alle openheid besproken.

Learning community
Jannerieke Hommenga, manager onderwijs en onderzoek binnen het Domein Creative Business, schoof aan bij de CoP. “Ik vond het bijzonder waardevol dat ervoor gekozen is om deze sessie ook in het Engels te houden om ook onze internationale collega’s en studenten erbij te betrekken. Diversiteit en inclusie is een enorm belangrijk thema in onze samenleving en binnen Inholland. Het is goed dat er een werkvorm is gevonden vanuit de onderzoekslijn om de thematiek breed bespreekbaar te maken in deze sessies. Ze komen periodiek terug zodat dit continu onder de aandacht blijft. Een echte learning community met docenten en studenten als gelijkwaardige geprekspartners.”

Leren van studenten
Student Michiel Koelewijn was gevraagd om mee te denken over de LHBTI-gerelateerde projecten waaraan hij meedeed tijdens zijn studie. “Tijdens mijn projecten en tijdens de lessen heb ik me altijd beziggehouden met gender en identiteit, door docenten aan te spreken en op persoonlijk level. Ik vind het superbelangrijk dat organisaties als Inholland de vrijheid die ze uitstralen ook praktiseren in de lessen en colleges. Daarom sloot ik me graag aan bij deze CoP. Als gespreksleider merkte ik dat Inholland echt de intentie heeft om zich op dit gebied te blijven ontwikkelen en dat docenten en bestuur veel kunnen leren van de studenten. In het komende studiejaar ga ik dan ook graag samen met anderen binnen Inholland met zowel docenten als studenten over gender en identiteit in gesprek.” 

Diversiteit en inclusie moeten niet van bovenaf worden opgelegd
Eamonn Wilcox was als docent aanwezig. “Ik heb in veel landen gewerkt en gezien dat er vrijwel overal vooroordelen zijn, hoewel vaak onbewust. Het is mijn overtuiging dat onderwijs de sleutel is tot het faciliteren van verandering en dat onderwijsinstellingen bereid moeten zijn om zaken rustig en open te bespreken. Het is bemoedigend dat de CoP door studenten werd geleid. Diversiteit en inclusie moeten niet van bovenaf worden opgelegd. Dat betekent niet dat het college (College van Bestuur, red.) niets hoeft te doen. Er is een duidelijke gedragscode nodig en een heldere overkoepelende boodschap. Studenten moeten zich bewust zijn van de diversiteit aan mensen waarmee ze in contact komen en hoe vooroordelen carrièrebeperkend kunnen zijn. Het is mede onze verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat studenten en docenten zich bewust inspannen om niet alleen op discriminatie te wijzen, maar ook duidelijk te maken dat het verkeerd is.”

Why internationalisation?-sessies: praat mee over internationalisering bij Inholland
Parallel aan de CoP-bijeenkomsten lopen de #Why internationalisation?-sessies. Jannerieke, als lid van het Why internationalisation?-projectteam: “Samen met collega’s uit verschillende domeinen en stafdiensten hebben we een aantal cocreatie-sessies opgezet over de ‘why’ van internationalisering. Waarom isdit thema zo belangrijk voor Inholland? We werken toe naar een nieuwe visie op internationalisering voor onze hogeschool en de eerste CoP met internationale studenten was dan ook perfect getimed.”

Drie sessies tot en met november
Er zijn drie online Why internationalisation?-sessies van een dagdeel gepland op donderdagmiddag 30 september, dinsdagochtend 12 oktober en donderdagmiddag 4 november. Het is de bedoeling dat de deelnemers alle sessies doorlopen. Jannerieke: “We nodigen collega’s en studenten van harte uit om mee te bouwen aan onze toekomstbestendige visie, die als blauwdruk dient voor internationalisering bij Inholland en wordt meegenomen in de strategische plannen voor de komende jaren. Het gaat om bewustwording en verankering. Uiteindelijk zou het geen issue meer moeten zijn. Meld je vooral aan!”

Volgende Community of Practice Diversiteit
Op 25 november is de volgende CoP-bijeenkomst 'De inclusieve werkomgeving'. Benieuwd waar het over gaat? Abonneer je op de mailinglijst en blijf op de hoogte van de bijeenkomsten van de CoP Diversiteit.

Lectoren Machteld de Jong (Diversiteitsvraagstukken) en Joke Hermes (Inclusion and the Creative Industries). Uit de documentaire Liever Fleur dan Fatima (Skyhigh TV, 2021)

Instituut Gak vroeg Inholland om samen met studenten wetenschappelijk verantwoord onderzoek te doen naar stagediscriminatie. Tegelijk maakte Skyhigh TV de documentaire Liever Fleur dan Fatima, dinsdagavond 25 mei te zien om 21.30 uur op RTL Z. Een goede match, want Machteld de Jong is als lector Diversiteitsvraagstukken al langer bezig met het onderwerp stagediscriminatie. Joke Hermes, lector op de onderzoekslijn Inclusion and the Creative Industries, een team van vijftien studenten en Machteld voerden het twee jaar durende onderzoek uit. Joke: “Als praktijkonderzoekers willen we het fenomeen stagediscriminatie begrijpen, zodat we de praktijk voor studenten kunnen verbeteren.”

Afwijzing heeft veel impact
Niet alleen de cijfers laten Machteld zien dat kansenongelijkheid bij het zoeken naar een stage bestaat, ook uit persoonlijke verhalen maakt ze dat op. “Bijvoorbeeld over werkgevers die teleurgesteld zijn als een veelbelovende kandidaat een hoofddoek blijkt te dragen. Het heeft veel impact als je wordt beoordeeld op eigenschappen die niets te maken hebben met je geschiktheid voor een stage, zoals je naam, religie of uiterlijk.” Na een of meer afwijzingen zijn sommige studenten zo gefrustreerd dat ze willen stoppen met hun studie. “Maar anderen zijn juist strijdbaar en denken: Jammer voor jou dat je mijn talent misloopt!”, zegt Machteld. “We zien studenten dan ook niet als kwetsbaar en zielig. Ze hebben heel veel veerkracht.”

Grotere stagekansen
Daarom richt het project zich op de vraag wat je als student, docent of werkgever aan stagediscriminatie kunt doen. Machteld: “Iedereen heeft een eigen rol bij de oplossing, het is een samenspel.” Dat betekent volgens de onderzoekers dat je als student na een afwijzing niet bij de pakken neer moet zitten. Uitwisseling van ervaringen is erg belangrijk. Reden voor het onderzoeksteam om de zestig geïnterviewde studenten naar hun tips voor medestudenten te vragen. Enkele adviezen die langskwamen, waren een grondige voorbereiding op de sollicitatie, bijvoorbeeld door je te verdiepen in de organisatie, en het schrijven van een foutloze motivatiebrief.

Meer bewustzijn en transparantie
Docenten kunnen studenten daarbij helpen, zegt Machteld. “Maar daarvoor is het wel nodig dat docenten zich bewust zijn van kansenonongelijkheid als het gaat om stages en dat studenten met hun verhaal bij hen terecht kunnen. Studenten gaven aan dat als hun opleiding aandacht besteedt aan stagediscriminatie, ze zich minder kwetsbaar en eenzaam voelen als het hen overkomt.” Last but not least moeten werkgevers transparanter zijn over hun wensen en eisen. Joke: “Voor studenten is het nu vaak totaal niet duidelijk op grond waarvan ze worden afgewezen. Door betere feedback kunnen zij en de opleidingen beter anticiperen op de verwachtingen van de arbeidsmarkt.”

Liever Fleur dan Fatima
Twee derde van de vijftien studenten in het onderzoeksteam studeerde bij Inholland. Het viel Joke op dat zij heel gemotiveerd waren. “Niet per se omdat ze zelf ervaring hebben met stagediscriminatie, maar omdat het onderwerp ze zo aan het hart gaat.” Hun werk leidde tot de website inholland.nl/stagediscriminatie waarop het onderzoeksrapport staat. Ook de videoportretten en de documentaire Liever Fleur dan Fatima van Skyhigh TV zijn er te bekijken. In de docu worden (oud-)studenten gevolgd die zoeken naar een stage en willen bijdragen aan een oplossing. Deskundigen uit het werkveld bespreken hoe betrokkenen het vraagstuk kunnen oplossen.

De twee lectoren roepen studenten op om bij vragen contact op te nemen en om hun ervaringen met stagediscriminatie te delen. Joke: “Wij zoeken weer nieuwe studentonderzoekers en we kunnen studenten in contact brengen met anderen.”

In de Community of Practice (CoP) Diversiteit van 11 maart kwamen studenten aan het woord die deelnemen aan het project #datmeenjeniet. In een online paneldiscussie deelden ze hun ervaringen. Ze vertelden hoe ze upstander zijn geworden, reageren op haatdragende opmerkingen, wat daarin de beste manieren zijn en hoe ze elkaar daarin steunen.

Upstander worden
Noor, derdejaarsstudent Leisure & Event Management in Diemen, is een van de betrokken studenten. “Het project #datmeenjeniet is opgezet door de onderzoekslijn Diversiteitsvraagstukken. Ik loop er stage en een onderzoeker daar vroeg of ik me bij het project wilde aansluiten. Ik ben best een uitgesproken persoon, dus de rol van upstander past me wel. En bij #datmeenjeniet sta je er bovendien niet alleen voor.”

Seksisme
“Racisme heb ik persoonlijk online niet meegemaakt”, zegt Noor. “Wel seksisme. Dan reageer ik bijvoorbeeld op iets waar ik het niet mee eens ben en dan krijg je een antwoord als ‘ga jij nu maar weer in de keuken staan’.” Marjan Laarakker, docent Engels bij de opleiding Business Studies in Haarlem, herkent dit. “Ik ben vrouw, heb blond haar en kreeg vroeger geregeld beledigende opmerkingen van mannen.”

Geen stageplek
Marjan is niet veel te vinden op social media, behalve af en toe op Facebook. “Maar ik houd wel mijn ogen en oren open voor wat mijn studenten meemaken. Ik werk ook op het Albeda College in Rotterdam. Veel studenten hebben met discriminatie te maken. Het is toch een schande dat sommigen geen stageplek kunnen vinden? Rotterdam heeft nog meer nationaliteiten dan Amsterdam. Iedereen hoort erbij. Ik kom uit een grote Brabantse boerenfamilie. We aten soms wel met zijn twintigen aan een lange tafel bij opa en oma. En dan kwamen er nog eens drie mee-eten. Iedereen schikte in en we zorgden dat ze allemaal een bord hadden. Zo moet dit ook in deze maatschappij werken. Plek maken voor iedereen.”

Foto: Marjan en Noor

WhatsApp-groep
Hoe kun je als student en docent reageren op online discriminatie? “Met #datmeenjeniet hebben we een WhatsApp-groep”, zegt Noor. “Als iemand van ons wil reageren, dan spreken we af om dat met zijn allen te doen, als een plaag van positieve reacties. Of wanneer een comment van een van ons op Facebook alleen maar negatieve reacties krijgt, proberen we daar allemaal iets positiefs bij te plaatsen. Het is uitleggen waarom een bepaalde opmerking echt niet kan, je bijvoorbeeld het N-woord echt niet kunt gebruiken, en proberen mensen bewust te maken.”

Geen grap
Docenten beseffen lang niet altijd hoe groot de rol is van social media in het dagelijks leven van jongeren. Ze zien daarmee ook niet per se wat het effect is van online discriminatie. “Nu zal je als hbo-student daarmee ook niet zo snel naar een docent toestappen”, zegt Noor. “Maar het is wel heel fijn als een docent oppikt dat er iets aan de hand is. Maak discriminatie klassikaal bespreekbaar. Zeg er iets van als er een zogenaamd grapje wordt gemaakt. Leg uit dat discriminatie geen grap is.”

Voortdurende aandacht
Eigenlijk is #datmeenjeniet geen project met een begin en een einde. Het verdient voortdurende aandacht om het bewustzijn te kweken dat online en offline discriminatie niet oké is. “Gelukkig is er steeds meer aandacht voor”, zegt Noor. Volgens Marjan moeten ook meer docenten zich in het debat mengen. “Spreek je ook uit, doe mee.”

Heb je dat ook wel eens? Dat je beledigende of discriminerende opmerkingen op social media voorbij ziet komen en dat je denkt, dat méén je niet?! Maar dat je niet reageert, want het was toch niet aan jou gericht? Of dat je gewoon niet weet hoe je zou moeten reageren en denkt 'er verandert toch niets'. Of het nou in je dagelijks leven afspeelt, in de klas of op het werk; wat doe je als je niet zelf het slachtoffer bent, maar de omstander? Hoe ga je daar op een goede manier het gesprek over aan? Oftewel, hoe wordt je van een omstander (bystander) een upstander?

Op donderdag 11 maart aanstaande (14.00-15.00 uur) staat dit onderwerp centraal tijdens de Community of Practice (CoP) Diversiteit. Een aantal 'upstanders' uit het project #datmeenjeniet zullen hun ervaringen delen met het bespreekbaar maken van online discriminatie. Zij zijn getraind om online in actie te komen tegen discriminatie en anderen daarin mee te krijgen. Wat werkt wel en wat werkt niet? En wat kun jij doen als collega, of als student?

Meld je aan voor deze CoP.

Voor Redouan leek een ‘normale’ jeugd in het verschiet te liggen. Hij groeide op in het oer-Hollandse dorpje Giessenburg nabij Gorinchem. Het enige wat opviel, was zijn exotische naam. Die dankt hij aan zijn Marokkaanse vader. Maar er was nog iets waardoor mensen hem echt anders benaderden. Bij zijn geboorte bleek Redouan een kortere rechterarm en -been te hebben. Hij miste enkele vingers en een heup. 

Hoe heb je je jeugd ervaren?
“Ik kwam al jong in een medisch circuit terecht en was continu omringd door artsen en specialisten. Ze gebruikten me letterlijk als studieobject in collegezalen. Met de beste bedoelingen kregen mijn ouders adviezen mee.”

Wat vond je van al die medische aandacht?
“Al op mijn vijfde of zesde jaar verzette ik me daar enorm tegen. Vanwege mijn beperking kreeg ik steeds te horen dat ik iets niet zou kunnen. Of ik werd ongevraagd geholpen. Dat vond ik vervelend, want ik wilde net zo zijn als alle andere kinderen.”

Komt daar jouw lijfspreuk ‘no excuses, no limits’ vandaan?
“Zeker, daar heb ik altijd naar geleefd. Ik wil mijn situatie niet als excuus gebruiken om niet voor een bepaald doel te gaan. Ik heb altijd een enorme drang gehad het uiterste uit mezelf te halen. Mijn ouders en vrienden stimuleerden me daarin. Ik deed allerlei sporten. Ik moest er tien keer harder voor werken dan andere kinderen, maar ik klaagde nooit. Ook al kwam ik bijvoorbeeld als laatste hinkelend over de finish van de sponsorloop op school.”

Hoe ben je breakdancer geworden?
“Dat was op de middelbare school. Toen ik een paar oudere jongens bezig zag, was ik helemaal verkocht. Die combinatie van muziek, bewegen, het cultuurtje, de toffe kleding! Ik ben meteen op les gegaan. Dat viel aan het begin niet mee. Hoe kon ik die oefeningen eigen maken met mijn lichaam? Maar breakdancen is heel vrij en creatief. Ik moest uitvinden hoe ik die oefeningen wel kon doen en dat is uiteindelijk mijn voordeel geweest. Want zo creëerde ik al snel een geheel eigen stijl.”

Waarom koos je voor Creative Business bij Inholland?
“Na een valse start bij een andere hbo begon mijn carrière als danser te lopen. 'Wil ik nog wel een studie doen?', vroeg ik mezelf af. Mijn vader haalde me over. Hij wist hoe belangrijk een diploma is. Bij Hogeschool Inholland Rotterdam zijn we allebei met open armen ontvangen. Ik kon de opleiding inhoudelijk combineren met dansen dankzij de topsportregeling. Het was heel hard werken. Na een optreden in het weekend in Zuid-Korea zat ik maandag weer op tijd in de collegebanken.”

Speelt diversiteit een belangrijke rol in je leven?
“Daar heb ik dagelijks mee te maken. Tegen wil en dank: ik wil liever niet in een hokje geplaatst worden. Als kind al niet. Of ik nu voetbal, studeer of dans: ik wil als volwaardig gezien worden. Daarom vind ik het zo belangrijk om vooroordelen aan de kant te schuiven en mensen open te benaderen. Luister goed naar elkaar, probeer iemand echt te begrijpen, voordat je zijn behoefte invult of hem afrekent op zijn achtergrond.”

Voel je je daarom zo thuis in het breakdansen?
“Zeker. Breakdance is onderdeel van de hiphopcultuur en die is open voor alle mensen. Iedereen danst met elkaar en zo hoort het. Diversiteit is een rijkdom. Geniet van de verschillen in culturen, gewoontes. Probeer elkaar met respect en begrip te benaderen, daar wordt de wereld een stuk mooier van.”

Wat zou Inholland daarin kunnen betekenen?
“Juist scholen horen plekken van diversiteit te zijn. Hier ontmoeten verschillende mensen elkaar, hier kweek je begrip voor de ander. Inholland kan studenten een omgeving bieden waar het niet gaat om vooroordelen, maar om wie je bent als mens en om de ambities die je hebt.”

Wat betekent diversiteit voor jou?
Om de kracht van diversiteit te stimuleren organiseert het onderzoeksteam van Diversiteitsvraagstukken voor alle collega's van Inholland de Community of Practice Diversiteit (CoP). Dit zijn sessies met inspirerende sprekers waar we met elkaar in gesprek gaan over wat diversiteit voor ons en onze hogeschool betekent. Kun je er 23 januari niet bij zijn, maar wel je op de hoogte blijven van alle activiteiten? Meld je hier aan voor de mailinglist. 

“In het onderwijs hebben we het allemaal druk. Maar de afgelopen twee uur gaven me voldoende inspiratie om het komende halfjaar met nieuwe energie mijn werk te doen.” Met een grote glimlach op zijn gezicht verliet Arsjaad Imami de eerste Community of Practice (CoP) Diversiteit van dit jaar bij Inholland Den Haag. Wat hem zo blij maakte? Onder meer de verrassend praktische tips om meer te doen met diversiteit.

Meerdere malen per jaar organiseert het onderzoeksteam Diversiteitsvraagstukken de CoP’s: inspirerende, open bijeenkomsten waarin collega’s van Inholland ervaringen en kennis uitwisselen over diversiteit in hun werk. Op donderdag 7 november schoof Arsjaad, teamleider bij de opleidingen Facility Management en Facilitair Eventmanagement, voor het eerst aan.

Werken met diverse studenten
“Ik ben als jongen met een islamitisch hindoestaans-Surinaamse achtergrond opgegroeid in een achterstandswijk in Rotterdam. Later ben ik me gaan afvragen waarom mijn oude vrienden daar niet alles uit zichzelf hebben kunnen halen. Het bepaalde mede mijn keuze voor het onderwijs. Ik wil werken met een diverse groep studenten. En dan bedoel ik divers in de breedste zin van het woord: qua cultuur, kleur, gender, seksuele voorkeur; alles.”

Uitdagende debatten
Voorheen organiseerde Arsjaad als docent bij de opleiding Business IT & Management debattoernooien voor studenten. “Daar zat altijd een diversiteitsvraagstuk in. We daagden studenten uit een stelling te verdedigen van een ander. Vertel jij als jongen met een ‘orthodoxe’ achtergrond maar waarom vrouwenemancipatie belangrijk is. Zo ontdek je dat er meerdere waarheden bestaan. Bij Inholland is er een warme, veilige sfeer waarin we het hierover met elkaar kunnen hebben. De CoP is daar ook een mooi voorbeeld van.”

Gebouwen voor iedereen
De CoP van 7 november ging over zingeving in divers onderwijs. Journalist Henk Steenhuis legde uit dat zingeving onder meer bestaat uit een zintuiglijke ervaring. Dat kan leiden tot verrasseend concrete voorbeelden, zoals de inrichting van een gebouw. Collegevoorzitter Jet de Ranitz was ook aanwezig. Ze stipte aan dat dit voorbeeld voor Inholland geen fictieve casus is gezien de toekomstige Campus aan het IJ. Arsjaad: “Interessant vind ik hoe we dit nieuwe gebouw zo inrichten, dat mensen met diverse achtergronden er zich thuis voelen en op een mooie manier met elkaar samenleven. Wie kun je bij die inrichting beter betrekken dan onze studenten? Zeker studenten van opleidingen zoals Facility Management, die opgeleid worden om na te denken over gebouwinrichting. In hen zit de diversiteit. Bovendien leren ze zo naar elkaar te luisteren, de verschillen te zien en vanuit die verschillen elkaar beter te begrijpen: precies de skills die ze nodig hebben in de maatschappij.”

Kunst over andere werelden
Volgens Arsjaad zal de Campus aan het IJ ook gebaat zijn bij vrij toegankelijke expositieruimten. “Hang er kunst op, wat bij uitstek een zintuiglijke ervaring is. De ene keer gaat de kunst over de gay community, de volgende keer over de islam. Studenten maar ook omwonenden kunnen de kunst en de verhalen eromheen tot zich nemen. Ze komen daarmee op een heel ongedwongen manier in aanraking met andere werelden. Dat zet aan tot nadenken, tot een dialoog.”

Naar een nieuwe samenleving
“Inholland is de maatschappij in het klein”, zegt Arsjaad. “We hebben een voorbeeldfunctie. Hier kunnen we studenten meegeven hoe je je oordeel kunt uitschakelen, je verplaatst in een ander en verschillen accepteert. Als mij dat al bij een paar studenten lukt, als zij daarmee de wereld een beetje mooier gaan maken, heb ik voldoening van mijn werk. Over zingeving gesproken!”

Diversiteit leeft
Als teamleider moedigt Arsjaad collega’s aan de komende CoP’s te bezoeken. “Diversiteit leeft in het onderwijs en in de samenleving. Daar wil je als docent dus ook tijd voor maken. Laat je kennis hierover verrijken door een keer aanwezig te zijn bij een CoP. Het hoort erbij. En wie weet kun je meteen iets ervan terugbrengen in je werk.”

Marette Ebert groeide op in Amsterdam tussen vriendjes en vriendinnetjes met een Marokkaanse en Surinaamse achtergrond. Die culturele verschillen vond ze toen al heel vanzelfsprekend. Nu, als ervaren docent bij de opleiding Business Innovation van Inholland, benadrukt ze vooral de bijzondere kracht van diversiteit. “Tijdens de Community of Practice Diversiteit krijg ik telkens weer inspiratie nog meer te doen met de diversiteit in mijn colleges.”

Meerdere malen per jaar organiseert de onderzoekslijn Diversiteitsvraagstukken zogeheten Community of Practices (CoP): bijeenkomsten waarin collega’s van Inholland ervaringen en kennis uitwisselen over diversiteit in hun werk. Marette woont de bijeenkomsten graag bij. “Het is heel prettig om te zien dat het onderwerp zo breed leeft. Het feit dat collegevoorzitter Jet de Ranitz telkens aanwezig is, laat zien hoe belangrijk dit onderwerp bij Inholland is.”

Inspirerende bijeenkomsten
Volgens Marette is de sfeer van de CoP open en eerlijk. “In een veilige setting krijg je de ruimte om je verhaal te doen. Ik haal er inspiratie uit voor nieuwe initiatieven. Zo wil ik een kalender gaan ophangen waarop al mijn internationale studenten hun feestdagen noteren, zodat we die samen kunnen vieren. Dat zorgt voor extra begrip en maakt de dagelijkse onderwijspraktijk leuker. Diversiteit is niet iets om te ontlopen, maar om te omarmen. Kijk naar de verschillende studenten in je collegezaal, dan zie je het belang ervan.”

Met de paplepel
Diversiteit is een waarde die Marette haast met de paplepel is ingegoten. Vrij letterlijk: ze vond het eten, de muziek en de taal bij haar Marokkaanse vriendinnetjes hartstikke interessant. “Pas later ben ik daar professioneel iets mee gaan doen. Zo heb ik bijvoorbeeld drie jaar in Suriname gewoond en ervaren hoe een echte multiculturele samenleving werkt. Terug in Amsterdam heb ik me bij de gemeente Amsterdam gericht op interculturele communicatie.”

Culturele achtergrond als kracht
De lijn zet Marette bij Hogeschool Inholland Diemen door als docent Cultural Awareness. “Ik heb studenten van over de hele wereld. Mijn persoonlijke missie is om hun mee te geven dat ze hun culturele achtergrond als kracht kunnen zien in hun professionele carrière. Ze hebben een bredere kijk op zaken en daarmee brengen ze iets extra’s.”

Leukere colleges
De kracht van diversiteit is natuurlijk niet alleen in de colleges van Marette te vinden. “Diversiteit is overal bij Inholland een gegeven”, constateert ze. “Ik ben een Nederlandse en snap natuurlijk ook dat het soms best ingewikkeld kan zijn om met die verschillen te dealen. Maar als je je open opstelt en je verdiept in een ander, wordt de omgang in de colleges zo veel leuker.”

Dat persoonlijke verhalen belangrijk kunnen zijn om meer open te staan voor elkaars verhalen, elkaars achtergronden en elkaars cultuur, bewijst Isaac Bullock donderdag. Hij is speciaal uitgenodigd om op een muzikale manier zijn levensverhaal te delen en zijn visie op diversiteit en inclusie in organisaties.

Muzikale inspiratie
Isaac Bullock (1988) groeide op in de Republiek Oeganda, Afrika, maar emigreerde naar Nederland vanwege de instabiele politieke situatie daar. Op vroege leeftijd kwam hij in aanraking met muziek en bleek een groot talent voor zang en componeren te hebben. Eenmaal in Nederland besloot hij zich grotendeels op de muziek te richten. Ook adviseert hij bedrijven en organisaties op het gebied van cultuurverandering.

In de grote boardroom luisteren zo’n twintig collega’s aandachtig naar zijn verhaal en gitaarmuziek! Op deze manier prikkelt Isaac de aamwezigen om zich bloot te geven. “Wat betekent diversiteit voor jou?”, vraagt hij. De verhalen die los komen gaan over buitenlandse partners, positieve en negatieve ervaringen bij integratie in andere culturen, en andere kwesties op het gebied van diversiteit.

Ambitie en realiteit
De muzikale sessie met Isaac maakt de tongen los om het doel van de bijeenkomst te verwezenlijken, namelijk de belangrijkste speerpunten ophalen voor de Charter Diversiteit om daarmee extra stappen te zetten richting meer diversiteit en inclusie binnen de hogeschool. “De hogeschool als organisatie vindt diversiteit belangrijk, maar dit geldt nog niet voor iedereen”, geeft collegevoorzitter Jet de Ranitz aan tijdens de bijeenkomst. “Tussen onze ambitie en de realiteit zit nog wel een gat.”

Uit gesprekken tijdens de bijeenkomst blijkt dat het niet zo zeer nodig is om meer beleid te maken. Het gaat er vooral om activiteiten te ontwikkelen om inclusiviteit te bevorderen onder zowel collega’s als studenten. Deel persoonlijke verhalen van collega’s. Ga in het onderwijs op zoek naar best practices. Gebruik deze als voorbeeld en inspiratie om nieuwe onderwijsactiviteiten te ontwikkelen. Ga in gesprek met medewerkers. Voelt iedereen zich thuis in de organisatie? En zo nee, wat kunnen we als organisatie doen om die situatie te verbeteren?

Van belang is dat diversiteit een vanzelfsprekend onderdeel wordt van wat er bij de hogeschool gebeurt, net als andere vakinhoudelijke thema’s en profilerende thema’s duurzaam, gezond en creatief. De Ranitz: “Mede met het oog op de kwaliteitsafspraken die we met de minister maken, geven we alle opleidingen de kans om met innovatie aan de slag te gaan. Dit is een heel mooi moment om ook diversiteit daarin als iets vanzelfsprekends mee te nemen. Daar waar het niet vanzelfsprekend is, kijken we wat nodig is om te helpen. Daar waar het wel goed gaat, hoeven we alleen maar een duim op te steken: ga zo door!”

Save the date
Ook meedenken en -praten over diversiteit? De twee volgende inspiratiesessies staan gepland op donderdag 7 maart van 14.00 tot 16.30 uur bij Inholland Den Haag en donderdag 11 april van 15.30 tot 17.00 uur bij Inholland Rotterdam. Geïnteresseerden kunnen zich aanmelden via birol.ona@inholland.nl.

Als organisatie moet je nadenken over hoe je diversiteit vormgeeft, aldus De Ranitz. “Zoals je streven naar meer culturele diversiteit bij je personeel, als afspiegeling van je studentenbestand. Onderwijs is de maatschappij in het klein.” In de missie in het Instellingsplan Durf te leren van Inholland staat dat diversiteit een kracht is. “Wij willen studenten afleveren die als professional competent omgaan met een superdiverse samenleving. Bij Inholland leer je met diversiteit omgaan. Dat vraagt iets van de studenten en van onszelf: dit vertaalt zich in ons gedrag, ons onderwijs en in het onderzoek dat we doen. Met ons handelen willen we een voorbeeld stellen voor professioneel gedrag dat wij willen bevorderen. We streven naar binding en een prettig studieklimaat, omdat we daarmee de kans op studiesucces vergroten.” Inholland is, na Hogeschool Rotterdam, de tweede hogeschool die de Charter Diversiteit ondertekent. Volgens De Ranitz is het een stok achter de deur, een middel om niet te preken maar te doen.

'Diversiteit is hét perspectief om naar de werkelijkheid te kijken'
Veel geïnteresseerden uit binnen- en buitenland kwamen op het seminar af. Om nieuwe kennis op te doen, te leren van elkaars successen en valkuilen of geïnspireerd te raken. De plenaire en parallelle sessies en paneldiscussies wisselden elkaar in vlot tempo af. Waar alle aanwezigen van het seminar het over eens zijn, is dat iedereen toegang moet krijgen tot goed onderwijs. Inclusie dus. En dat je daarover met elkaar in gesprek moet.

“Daarbij moet je vooral luisteren naar wat niet gezegd wordt, en bedenken wie niet gehoord wordt. Dan pas krijg je een goed beeld van wat er echt speelt op gebied van diversiteit”, geeft Anne de Graaf, Chief Diversity Officer van de UvA, aan tijdens de paneldiscussie. Machteld de Jong, lector Diversiteitsvraagstukken van Inholland, in haar sessie over Studiesucces: “Diversiteit is hét perspectief om naar de werkelijkheid te kijken. Onderwijs bestaat uit verschillende spelers: studenten, docenten en het instituut zelf. In een inclusieve onderwijsomgeving bied je ruimte om elkaar te leren kennen, geef je persoonlijke aandacht. Dat legt druk op docenten. Spreek elkaar daarop aan, en ga de discussie aan op elk niveau. Ook al zijn dit soms ongemakkelijke gesprekken.”

'Blijf niet stilstaan en kom in actie!'
Heb je het over onderwijs, dan heb je het over studenten. Zoals panellid Tina Rahimy, lector Sociaal Werk in de Superdiverse Stad van Hogeschool Rotterdam, de treffende parallel trok: “Als je de hogeschool of universiteit wilt vinden, moet je achter de studenten aanlopen.” In een speciaal panel reflecteerden drie studenten op het thema diversiteit en inclusie vanuit hun eigen visie en ervaring. Yunus Emre Çiçek, voorzitter Landelijk studentenplatform STIP: “Je moet studenten benaderen vanuit wat ze kunnen, hun kwaliteiten centraal zetten. Dat motiveert en geeft zelfvertrouwen. Laat ze weten dat ze er mogen zijn, ongeacht hun afkomst.” Studente Maria Toko, lid Hogeschoolraad De Haagse Hogeschool, beaamt dit. “Help waar je kunt, praat, luister, geef elkaar de ruimte maar blijf vooral niet te lang bij het onderwerp stilstaan en kom in actie!”