Nelleke Kreike is tien jaar lector Green Biotechnology. Ze blikt trots terug op een bewogen tijd waarin haar vakgebied op zijn kop stond door de introductie van de CRIPSR-Cas-techniek. En met glinsterende ogen kijkt ze vooruit naar misschien nog wel spectaculairdere revoluties die ons te wachten staan. “Door integratie van metagenomics, AI en robotica staan we aan de vooravond van slimme technologieën om gewassen weerbaarder, duurzamer en klimaatbestendiger te maken.” Op 24 april wordt deze beloftevolle toekomst gevierd met een symposium in het Amsterdam Science Park.

Nellekes lectoraat begon symbolisch genoeg als een klein ontluikend plantje. “Ik was de tweede medewerker Green Biotechnology en de aan ons gekoppelde opleiding Biotechnologie had nog maar een handvol studenten.” Het plantje kreeg een groeispurt toen CRISPR-Cas het vakgebied van moleculaire veredeling op zijn kop zette. “Ik had het geluk om daar meteen op in te springen als onderzoeker.”

CRISPR-Cas
“Bijzonder aan CRISPR-Cas is dat je heel gericht de letters van plantengenomen kunt aanpassen”, legt Nelleke uit. “Zo kun je erfelijke eigenschappen aanpassen, waardoor gewassen bijvoorbeeld beter tegen ziekten kunnen, wat maakt dat je minder pesticiden hoeft te gebruiken. Mijn bijdrage was vooral om deze techniek toegankelijk en toepasbaar te maken voor veredelingsbedrijven, onder meer met een laagdrempelige cursus. Daarnaast heb ik altijd onderwijs gegeven over moleculaire verdeling aan studenten. Terwijl ik ooit op de vertrekkende trein van CRISPR-Cas ben gesprongen, zie ik nu dat mijn voormalige studenten langs mij heen denderen. En dat is precies de bedoeling.”

Tweeledige rol van het hbo
Van twee medewerkers is het lectoraat uitgegroeid tot een bloeiend team van elf collega’s. “Vanaf september hebben we nieuwe onderzoekslaboratoria op de nieuwe locatie van Hogeschool Inholland Amsterdam”, zegt Nelleke trots. Het geeft het belang aan van het lectoraat en de opleiding. “We dragen bij aan de duurzame leefomgeving door gezondere en duurzamere gewassen te telen. De nieuwste kennis over de toepassing daarvan ontwikkelen we in praktijkgericht onderzoek samen met verdelingsbedrijven en met die kennis verrijken we de opleidingen voor onze studenten. Dat is de tweeledige rol van het hbo.”

Amsterdam Green Campus
De samenwerking tussen praktijk, onderzoek en onderwijs komt krachtig samen in de Amsterdam Green Campus, waarmee het lectoraat al jaren samenwerkt. “We zijn een stichting waarvan Inholland een van de leden is”, zegt directeur Roos van Maanen. “Naast hogescholen zijn ook universitaire instituten en mbo-instellingen lid en dat maakt ons in Nederland uniek: nergens is deze kolom van onderzoek en onderwijs zo geïntegreerd en dat maakt dat we nieuwe kennis snel in de praktijk en in het onderwijs kunnen invoeren. We doen dit specifiek voor overheden en bedrijven met een onderzoeksvraag over duurzaamheid in de agri- en foodsector en de leefomgeving van de stad.”

Sneller weerbare gewassen ontwikkelen
Een actueel voorbeeld van de samenwerking tussen Inholland en Amsterdam Green Campus is het project Crop XR. “Met vier universiteiten, vier hbo’s en enkele grote veredelingsbedrijven onderzoeken we hoe we sneller weerbare gewassen kunnen kweken”, zegt Van Maanen. “Normaal gesproken duurt het tientallen jaren om nieuwe gewassen te ontwikkelen, maar vanwege de klimaatverandering moeten we meer haast maken. Met behulp van datascience willen we sneller en slimmer kunnen selecteren. Ook hier is de koppeling tussen onderzoek, onderwijs en praktijk belangrijk en zorgen we er bijvoorbeeld voor dat docenten en studenten zijn aangehaakt om samen met veredelaars te werken aan nieuw onderwijs.”

Nieuw: next generation sequencing
Door klimaatverandering staat plantenverdeling onder tijdsdruk. CRISPR-Cas zorgde al voor een hoger tempo. Volgens Nelleke staat ons nog iets veel spectaculairders te wachten. “Door next generation sequencing kunnen we de lettervolgorde van genomen bepalen. Deze techniek is goedkoop, werkt snel en verkort het veredelingsproces. Bovendien kunnen we met het nieuwe vakgebied van metagenomics naast het genotype ook veel gerichter onderzoek doen naar de leefomgeving van gewassen. Wat zijn bijvoorbeeld goede micro-organismen die zorgen voor een weerbare teelt?”

Inzetten op (technologische) innovaties
Hoe de toekomst van de moleculaire veredeling eruit ziet? Het zal een vruchtbare kruisbestuiving zijn met een symbiose van verschillende disciplines. “Door integratie van metagenomics, AI en robotica staan we aan de vooravond van slimme teeltmethoden om gewassen weerbaarder, duurzamer en klimaatbestendiger te maken”, verwacht Nelleke. Van Maanen zet haar kaarten niet alleen op de prachtige technologische innovaties. “Belangrijk is ook om wo, hbo en mbo aan elkaar te koppelen zodat je de nieuw ontwikkelde kennis snel kunt inzetten. En er zijn ook niet-technologische innovaties nodig, zoals meer elementen van de circulaire en biologische landbouw inbrengen in de reguliere landbouw.”

24 april: symposium over veredeling
Op 24 april staat de toekomst van de veredeling in de spotlights tijdens het symposium ‘Innovaties en systeembenadering in de veredeling’. Nelleke zal stil staan bij de moleculaire innovaties van de afgelopen tien jaar. “Daarnaast gaan we het onder meer hebben over vroege detectie van plantenziekten met drones en AI, over nieuwe systemen voor weerbare teelt, over de gezondheid van bodem, voedsel en de mens en over biomonitoring.”

Next Level Sierteelt I: betere resistentietoetsen
Om tot betere resistentietoetsen voor de ontwikkeling van weerbare siergewassen te komen zijn lector Nelleke Kreike (Green Biotechnology) en docent-onderzoeker Frank van de Helm (opleiding Tuinbouw & Agribusiness) een onderzoek gestart. Het onderzoek voor Next Level Sierteelt duurt drie jaar en is gefinancierd vanuit een Europese POP3-subsidie. Partners in dit project zijn de Amsterdam Green Campus en de sierteeltveredelingsbedrijven Royal van Santen, Evanthia, De Ruiter Innovations, Zonnebloem en Kolster. Medewerkers van genoemde bedrijven volgen op hun beurt de post-hbo-cursus Novel Breeding Tools van Inholland Academy.

Next Level Sierteelt II: resistentie tegen virussen
Next level Sierteelt is een ‘hot topic’. Naast het hierboven genoemde onderzoek gaat ook Lasting Beauty van start, een TKI-TU-project (Topconsortium voor Kennis en Innovatie – Tuinbouw & Uitgangsmaterialen). Ook hier gaat het om de ontwikkeling van duurzame siergewassen, nu met behulp van de CRISPR/Cas techniek. Door bepaalde genen te muteren verkrijgen de planten resistentie tegen virussen. In dit project werkt lector Nelleke Kreike (Green Biotechnology) samen met Wageningen University and Research en zeven (andere) sierteeltveredelingsbedrijven. De moleculaire veredeling van Alstroemeria staat centraal.

Ouderwets voor de buis = nog steeds gezinsvermaak
Dat jongeren steeds meer YouTube en Netflix kijken, betekent allerminst dat het gezinsvermaak uit de huiskamers is verdwenen, schrijft het Parool in een uitgebreide analyse. Onder andere Inholland-lector Joke Hermes (Media, Cultuur & Burgerschap) komt aan het woord. Zij ervaart dat televisiekijken tegenwoordig een duidelijke keuze of gezamenlijke afspraak is. “Hoewel mensen steeds meer op verschillende apparaten zitten, weten ze elkaar toch te vinden. Samen kijken kan de onderlinge band versterken. Ik zie het ook bij mijn studenten. Ze zoeken elkaar op om samen te kijken, gewoon ouderwets voor de televisie, zoals vroeger bij hun ouders thuis.” Artikel lezen? Neem contact op met de redactie.

Kracht van Sport betrokken bij oprichting CASA
De onderzoekslijn Kracht van Sport van Hogeschool Inholland en de Hogeschool van Amsterdam is een van de oprichters van het Centrum voor Aangepast Sporten Amsterdam (CASA). CASA is begin dit jaar officieel opgericht en is onderdeel van het Amsterdam Institute of Sport Science. De ambitie van CASA is een bijdrage te leveren aan de sportparticipatie en vitaliteit van mensen met een beperking, door middel van onderzoek en onderwijs. CASA richt zich ook op het verbeteren van de prestaties van onze paralympische atleten.

Kunstactiviteit belangrijk voor levenskwaliteit kwetsbare ouderen
Hoe beleven ouderen met dementie kunst? Petra Boersma (foto), onderzoeker bij het de onderzoekslijn Gezondheid en Welzijn van kwetsbare ouderen, is sinds kort nauw betrokken bij Age Friendly Cultural Cities Amersfoort. In het project, dat zich nu in de testfase bevindt, voert Petra een onderzoek uit naar hoe de deelnemers kunst beleven. Welke gevoelens ervaren zij? Wat kunnen wij daarvan leren? Hoe kunnen we activiteiten daar goed op aanpassen? Zes vragen aan Petra. 

Afstudeeronderzoek draagt bij aan levenskwaliteit kankerpatiënten
Oud-student MBRT Sonja Verheijen heeft met haar afstudeeronderzoek, in opdracht van het Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis, een mooie bijdrage geleverd aan het verbeteren van de kwaliteit van leven van kankerpatiënten die bestraald worden in het hoofd-halsgebied. Door de toenemende technische ontwikkelingen op het gebied van bestralingen bij kankerpatiënten, vooral in het hoofdhalsgebied, wordt het steeds beter mogelijk om kritieke organen te sparen. Sonja kreeg begeleiding vanuit de onderzoekslijn Medische Technologie.

Ruim twee miljoen aan Europese subsidie voor TechValley
Het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) heeft ruim 2 miljoen euro beschikbaar gesteld voor TechValley, een project van Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord en tientallen machinebouw-bedrijven. Vanuit Inholland Alkmaar is de onderzoekslijn Data Driven Smart Society betrokken. Lector Tjeerd van der Ploeg: "Studenten van de technische opleidingen kunnen binnen de innovatieprojecten kennismaken met Big Data-technieken, die bij de deelnemende bedrijven ingezet worden om het faalgedrag van hun machines te kunnen voorspellen."

Drones in de kas
Het duurzame doel van HiPerGreen is om telers in de kas met minder middelen en grondstoffen aan een hoger rendement te helpen. De oplossing is een drone die ziekten en plagen opspoort en de groei van het gewas checkt. Bram Sanders, Chris Ramsay, Lucien Fesselet en Will Simmonds wonnen eerder met Drones in de Kas een Wij Inholland award voor het beste studentenproject. Met HiPerGreen hebben ze een doorstart gemaakt. Bij het project zijn acht groepen docenten en studenten betrokken van opleidingen uit drie domeinen (Agri, Food & Life Sciences, Business Finance & Law en Techniek Ontwerpen & Informatica) en vier Inholland-locaties (Delft, Alkmaar, Haarlem en Diemen). Inholland-lector Cock Heemskerk (Robotica) speelt een sleutelrol in het project.

Een nieuw hoofdstuk in de gentechniek
CRISPR-Cas is een nieuwe technologie die het mogelijk maakt om erfelijk materiaal van virussen, bacteriën, cellen, planten en dieren op relatief eenvoudige wijze, zeer nauwkeurig en efficiënt te veranderen. Dit kan door het aanbrengen van genetische veranderingen die leiden tot veranderde eigenschappen, of het toevoegen van geheel nieuwe genetische informatie hoger rendement te helpen. Vanuit Inholland doet lector Nelleke Kreike (Green Biotechnology) onderzoek naar CRISPR-Cas.

Innovation Expo
Bedrijven, kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties en overheden kunnen kennismaken met de Inholland-projecten tijdens de Innovation Expo 2018, 4 oktober 2018 in de RDM Onderzeebootloods in Rotterdam. Op de expo zijn Nederlandse oplossingen te zien voor de grote maatschappelijke uitdagingen op het gebied van circulaire economie, energie, water, mobiliteit, gebouwde omgeving, gezondheid en voedsel en de benodigde sleuteltechnologieën.

People, planet en profit
Hogeschool Inholland streeft naar de juiste balans tussen ‘people, planet en profit’ zodat ons leven sociaal, veilig en stabiel is. Dus duurzaam werken met passie en respect voor het draagvermogen van de wereld, met tegelijkertijd een gezonde focus op (verdere) economische groei. Alleen dan kunnen we zorgen voor een goede kwaliteit van leven voor nu en voor toekomstige generaties. People, Planet en Profit is onderdeel van het thema; werken aan duurzame oplossingen.

Kom jij de Expo en onze stand bezoeken? Meld je dan hier aan! Je vindt ons in de Onderzeebootloods bij de stands 14-1 en 14-2.

Uit 23 voorstellen is onderzoeksproject Petunia and CRISPR/Cas Technology (PACT) van Hogeschool Inholland genomineerd als een van de zes kanshebbers op de RAAK Award 2018.

PACT doet onderzoek naar de toepassing van de CRISPR/Cas techniek in de plantenveredeling. Door gericht minuscule veranderingen, mutaties, in het DNA van planten aan te brengen kun je nieuwe eigenschappen creëren. Bijvoorbeeld rassen ontwikkelen die bestand zijn tegen ziekten en plagen. PACT is een van de projecten van Research and Innovation Centre Agri, Food & Life Sciences (RIC-AFL).

Innovatief en relevant
Het veredelen van planten is een zeer langdurig proces, dat wel twintig jaar in beslag kan nemen. De CRISPR/Cas technologie maakt de veredeling nauwkeuriger en sneller en kan daardoor grote positieve impact hebben op de innovatiekracht van veredelingsbedrijven. Deze bedrijven spelen een belangrijke rol bij voedselzekerheid en duurzame productie van de gewassen van de toekomst.

“Op dit moment kunnen we gerichte mutaties aanbrengen in het DNA van onze modelgewassen tomaat, aardappel en siergewas petunia. Dit toont aan dat de CRISPR/Cas techniek in planten werkt en dat deze techniek geschikt is om in andere groente- en siergewassen toegepast te worden,” vertelt Inholland-lector Green Biotechnology, Nelleke Kreike.

De CRISPR/Cas techniek is ook direct in het praktijkonderwijs van Inholland en de HAN geïmplementeerd. Dit jaar studeren de eerste studenten af die ervaring hebben met deze techniek en die hiermee aan de slag kunnen in de veredelingsbedrijven.

Hiermee is het onderzoek relevant voor onderwijs, praktijk en maatschappij. Kreike is blij: “Ik ben sowieso heel trots op onze bijdrage aan deze belangrijke innovatieve techniek en aan het opleiden van de vernieuwers van de toekomst. Bovendien is dit de eerste keer dat een onderzoek van Inholland genomineerd is voor deze prijs. Dat is natuurlijk ook geweldig!”

Stem je ook?
Op 15 november tijdens het SIA-congres worden alle winnaars bekend gemaakt. Naast de juryprijzen kent de RAAK-award ook een publieksprijs. Stem mee via:

• de website van Nationaal Regieorgaan Praktijkgericht Onderzoek SIA
• of hun Facebook-pagina

De RAAK Award biedt toonaangevend praktijkgericht onderzoek van hogescholen een podium. Met de prijs wil het regieorgaan de bekendheid en kwaliteit van het onderzoek aan hogescholen verhogen.