Bij exergaming wordt oefenen (exercise) gecombineerd met serious gaming. Binnen de geriatrische revalidatie, het vakgebied van Marije Holstege, wordt hiermee de revalidant op een leuke manier uitgedaagd tot (meer of langer) bewegen. Ook Tanja Nijboer houdt zich bezig met exergaming, zowel op motorisch als cognitief vlak. De master Advanced Health Informatics Practice (AHIP) was benieuwd naar de waarde van exergaming en ging het gesprek aan.

Marije zet vanuit het bijzonder lectoraat Geriatrische Revalidatie in op het verbeteren van geriatrische revalidatie en herstel. "Om toekomstbestendige geriatrische revalidatie te kunnen blijven bieden, zetten we in op innovatieve interventies én digital health. Hierbij werken we binnen verschillende onderzoekslijnen samen met universiteiten, hogescholen, kennisinstellingen en de praktijk." 

Lees hier het gehele artikel uit ICT&health.

Het lectoraat Jeugd en Samenleving mist de laatste tijd steeds meer de pedagogische stem in het publieke debat en bij politieke besluitvorming. Kinderen die het meest structurele en kwalitatief goede ondersteuning nodig hebben, worden juist in de steek gelaten. Niet door individuele professionals die zich onvermoeibaar voor hen inzetten, maar wel door overheden en beleid dat weigert in hun ontwikkeling te investeren. De juiste voorwaarden ontbreken om onze jeugd veerkrachtig te laten opgroeien.

Het coronabeleid heeft ervoor gezorgd dat de mentale gezondheid van jongeren schade heeft opgelopen.  Ook de vastgelopen jeugdzorg laat zijn sporen na. Maar de pedagogische crisis wordt het meest schrijnend duidelijk in Ter Apel, waar kinderen volledig aan hun lot worden overgelaten. De vraag die vanuit het lectoraat wordt gesteld is: Wanneer komt de jeugdsector écht in actie om andere politieke keuzes te eisen? 

De lectoren en onderzoekers roepen op tot onverdeelde aandacht voor dit onderwerp, onder meer via opiniestukken in landelijke media.

De Volkskrant – 17 oktober 2022
Laat jeugdzorg in actie komen om in elke gemeente voldoende opvangplekken voor kinderen af te dwingen – lector Femke Kaulingfreks

Sociale Vraagstukken – 18 oktober 2022
Pedagogische stem ontbreekt in publiek debat – docent-onderzoeker Sophie Vermaning

Het Parool – 19 oktober 2022
Zorg dat alle jongeren ‘gewoon’ kunnen studeren – onderzoeker Lieke Wissink

Veel jongeren krijgen een kookboek mee van hun ouders als ze voor het eerst uit huis gaan. En kunnen in het weekend weer thuis op de bank ploffen en mee-eten. Maar dat is niet voor alle jongeren vanzelfsprekend. Zoals voor jongeren die uitstromen uit de jeugdzorg of vanuit het buitenland komen studeren in Nederland. Daarom hebben onderzoekers Sharifah Redan en Zulia Rosalina en lector Femke Kaulingfreks van het lectoraat Jeugd en Samenleving een aantal van deze jongeren geïnterviewd over de stap naar het op jezelf wonen. Hieruit is Een kookboek voor thuisgevoelens ontstaan vol inzichten, tips en recepten voor het creëren van een eigen thuis.

Inspiratie en smaakmakers
De recepten zijn samengesteld op basis van gesprekken met jongeren die net zelfstandig wonen of dat binnenkort gaan doen, en een groep volwassenen die terugkijkt op de fase van het opbouwen van een eerste eigen thuis. Het kookboek biedt tips en inspiratie voor verschillende doelgroepen. Onder meer voor professionals in de jeugdzorg die jongeren begeleiden naar zelfstandig wonen. Maar het boek is ook interessant voor mensen in woongemeenschappen of nieuwe vormen van gezamenlijk wonen.

Checklist van keukengeheimen
Het kookboek bevat bovendien een checklist voor jongeren: dé keukengeheimen voor het op jezelf gaan wonen. De geïnterviewde jongeren en volwassenen zijn gevraagd wat je moet kunnen, hebben en weten als je zelfstandig gaat wonen. Dit is - mét citaten - vastgelegd in een checklist. Hieronder zie je de eerste pagina van de checklist.

Wil je het volledige kookboek en de totale checklist inzien? Download Een kookboek voor thuisgevoelens van jongeren op de pagina van het lectoraat Jeugd en Samenleving.

Foto: Anne-Mei The

Anne-Mei volgde mensen met dementie en hun naasten en voerde gesprekken met honderden betrokkenen en experts. Dat leidde tot een praktische werkwijze om patiënten weer mens te laten zijn. Haar methode ‘Sociale Benadering Dementie’ biedt mensen met dementie een betere kwaliteit van leven en zorgt ervoor dat zij langer thuis kunnen wonen. En daar raakt haar werk het onderwerp preventie.

 Anne-Mei: “Dementie is een vreselijke ziekte. Het raakt me zo omdat het een enorme druk op het gewone leven legt. Door een breindefect kun je niet meer de moeder zijn die je was, geen relaties meer onderhouden en is het moeilijk om nog van betekenis te zijn. Het allerergst voor mensen met dementie is hoe hun omgeving met hen omgaat. Ze zien de veelbetekenende blikken, merken hoe mensen naar hen kijken en worden er zo voortdurend aan herinnerd dat ze een soort tweederangs burgers zijn. En dat terwijl de ziekte hen al onzeker maakt.”

Opwaartse spiraal
Met Sociale Benadering Dementie staan de professionals naast de patiënten met als doel om hen meer in hun kracht te zetten. Anne Mei: “Daarbij staat hun afgebrokkelde zelfvertrouwen centraal. Als je dat kunt doorbreken, ontstaat er een opwaartse spiraal. Daardoor zitten ze beter in hun vel en voelen ze zich ook prettiger thuis. Dan kom je bij het onderwerp preventie. Want als zij deze stap kunnen zetten, kunnen ze ook langer thuis wonen. Dat is niet alleen prettiger voor hen, het bespaart ook veel geld.” 
Foto: Inholland-collegelid Marije Deutekom in gesprek met Anne-Mei The.

De teams Sociale Benadering Dementie zijn breder dan alleen zorgprofessionals. Anne Mei: “Er zitten ook mensen in met een hele andere achtergrond. Dat kan omdat zij de patiënten helpen in het gewone leven, met gewone dagelijkse dingen. Zo ontlasten zij ook de mantelzorgers. Het betekent vooral een positieve impuls voor de arbeidsmarkt. Verpleegkundigen zijn schaars, deze teams verzetten juist aan de voorkant veel werk, zodat de zorg uiteindelijk wordt ontlast.”

Interdisciplinair onderwijs
De mens centraal en niet het probleem. Dat is ook het uitgangspunt van het interdisciplinaire onderwijs van Inholland. Marije Deutekom, lid van het College van Bestuur van Hogeschool Inholland: “We moeten af van het denken in ‘single solutions’. Alles grijpt in elkaar, maar de meeste mensen in de zorg zijn niet op die manier opgeleid. Als we dingen veranderen, moeten we  beginnen om op een andere manier naar mensen en vraagstukken te kijken. Dat is wat we onze studenten bij Inholland nu leren.”

Anne-Mei: “Dat is goed om te horen. Ook het uitgangspunt ‘we zijn ons brein’ zit overal in het systeem. Als er iets aan de hand is, wordt dat direct medisch benaderd. Want een medische behandeling zit in het pakket van de zorgverzekeraar. Wat wij doen, moet je zelf inkopen. Ik vind dat erg kortzichtig. Als mensen deze ondersteuning niet krijgen, ben je uiteindelijk veel duurder uit omdat ze dan in een verpleeghuis belanden. En omdat we een enorm arbeidsmarktvraagstuk hebben, is er voor zo’n zeventig procent van alle mensen met dementie nu geen hulp. Want je mag mensen zonder een zorgdiploma niet inzetten om hen te helpen. Terwijl Sociale Benadering Dementie zo’n goede aanvulling kan zijn. Maar het vraagt om een andere manier van kijken en nóg meer samenwerking. Dat is de enige manier om dingen te veranderen. Wij zijn actievoerders. Ik snap dat het pijn doet als wij zeggen dat je geen diploma nodig hebt om mensen met dementie te helpen. Maar ik hoop dat we gaan inzien dat het sociale aspect minstens net zo belangrijk is als het medische.”

Lees ook: Gala van Preventie op 8 juni: ‘Hoe kunnen jij en ik het verschil maken?’

Femke houdt zich in haar lectoraat bezig met complexe en actuele maatschappelijke vraagstukken rondom opgroeien en opvoeden. Ze heeft onlangs met een groep collega-onderzoekers een NWA-subsidie van 5 miljoen euro binnengehaald voor grootschalig onderzoek naar sociale veerkracht.

In deze aflevering gaat host Rudy Nicola met haar in gesprek over veerkracht bij jongeren. Want wat is veerkracht eigenlijk? Hoe kun je veerkrachtig opgroeien in een roerige tijd? Waarom zijn sommige jongeren beter in staat om om te gaan met tegenslagen dan andere? En wat kun je zelf doen in de ontwikkeling van veerkracht? 

Beluister de podcast nu via jouw favoriete podcastapp, zoals Spotify, Google Podcast of Apple Podcast. En vergeet je niet te abonneren om als eerste op de hoogte te zijn van nieuwe afleveringen.  Onder andere over hoe werk eruit ziet in 2030, de stad van de toekomst en op welke manier we toerisme duurzamer kunnen maken. Lees meer op inholland.nl/onderzoekersoverdetoekomst.

Beluister hieronder de trailer:

Lees meer over onze podcast op inholland.nl/onderzoekersoverdetoekomst 

Jongeren met een beperking sporten minder dan hun leeftijdsgenoten. Om daar iets aan te doen is Hogeschool Inholland trekker van het Europese Erasmus+ programma Sport Empowers Disabled Youth 2 (SEDY 2). Onderzoekers en specialisten uit het werkveld slaan de handen ineen om sport inclusiever te maken, zodat iedereen kan meedoen. Het is ook precies de boodschap die Jasmijn Holla, lector Kracht van Sport, in haar lectorale rede op 23 juni zal uitdragen. 

Sporten is goed. Je werkt aan je gezondheid en doet mee, wat je zelfbeeld en zelfvertrouwen versterkt. Het zijn zaken waar jongeren met een beperking extra veel aan hebben. Toch doen relatief weinig van hen aan sport. Met het SEDY 2-project gaan onderzoekers en specialisten uit Nederland, Finland, Litouwen en Portugal na wat inclusie in sport voor deze doelgroep betekent en welke interventies in hun land kunnen helpen om sportbeoefening te bevorderen.

SEDY 2 
Van 2015 tot en met 2017 liep het SEDY 1-project al. In 2020 startte het vervolg, SEDY 2. “Aan de hand van verschillende deelonderzoeken ontwikkelen we praktische tools voor meer inclusie in sport”, zegt Vera Dekkers docent-onderzoeker bij het lectoraat Kracht van Sport. “Het gaat bijvoorbeeld om een handboek voor sportverenigingen. Of het PAPAI-programma waarbij kinderen met een beperking worden begeleid naar een passende sportieve hobby.” 

Behoeften schetsen 
Aan de basis van het project lagen focusgroepgesprekken met kinderen met een beperking, hun ouders en sportprofessionals. “In elk land zijn die gesprekken gevoerd”, vertelt Vera. “Het doel was om erachter te komen wat inclusie voor kinderen met een beperking betekent. Er kwamen zeven thema’s naar voren. Het gaat bijvoorbeeld om keuze hebben, het gevoel hebben erbij te horen en dat iedereen kan meedoen.” Begin dit jaar kwamen jonge ervaringsdeskundigen en studenten Sportkunde bijeen om de thema’s in een tekensessie te visualiseren. Na validatie door de projectpartners van de andere landen leverde het een mooi geïllustreerd statement op over inclusie in sport:

Plezier geven 
Een van de deelnemers van de tekensessie was Joey Faneyt, tweedejaarsstudent Sportkunde bij Hogeschool Inholland Haarlem. Hij is zeer gemotiveerd om aan inclusie in sport te werken en dat heeft een bijzondere reden. “Uit eigen ervaring zie ik hoeveel plezier kinderen met een beperking hebben van sporten, misschien nog wel meer dan andere kinderen. Dat plezier geef ik ze graag allemaal. Bovendien weet ik wat het is om een beperking te hebben. Door een zwaar ongeluk op het strand heb ik zelf een lichte functiebeperking. Ik heb concentratieproblemen en ben snel vermoeid. Maar ik kan gelukkig nog goed bewegen en dat is fijn, want ik sport graag.” 

Coaches opleiden 
De tekensessie vond Joey zeer leerzaam. Immers: praten met de doelgroep levert zo veel meer op dan praten over hen. “Het is zo waardevol om vanuit het perspectief van deze jongeren zelf te horen wat zij nodig hebben. Soms gaat het om een kleine aanpassing. Heel veel sporttrainers en -coaches zien dat niet. Ikzelf basketbal in Zandvoort en ken slechts één trainer die kinderen met een beperking zou kunnen begeleiden. Ik vind dat meer coaches pedagogisch moeten worden opgeleid om sport inclusiever te maken en ik wil het zelf gaan leren om deze reden.” 

Opleiding Sportkunde 
SEDY 2 biedt studenten Sportkunde ook de mogelijkheid om als sportconsulent het PAPAI-programma uit te voeren voor kinderen met een beperking. “Binnen het uitstroomprofiel Aangepast sporten van Sportkunde brengen we de kennis en kunde over inclusie in sport over naar studenten”, zegt Vera. “We ontwikkelen verder online leermodules en binnen het project organiseren we multiplier events. Hiermee brengen we kennis van het papier naar de praktijk van de sportprofessionals.” 

Multiplier event 
Als een van de SEDY-partners organiseerde Gehandicaptensport Nederland samen met Hogeschool Inholland het Nederlandse multiplier event, op 19 mei in Utrecht. “Veel sportverenigingen hebben goede intenties als het gaat om inclusie in sport”, zegt directeur Dos Engelaar. “Maar ze weten vaak niet wat inclusie voor kinderen met een beperking betekent en hoe ze daarnaar kunnen handelen. In trainersopleidingen moet hier aandacht voor komen. Kijk ook naar de toegankelijkheid van sportverenigingen. Fysiek is dat vaak wel goed geregeld, maar hoe zit het sociaal? Heeft iedereen het gevoel er echt bij te horen en mee te doen op de club? Kan iemand met een beperking naast sporter bijvoorbeeld ook trainer zijn of worden bij een club?” 

Jong geleerd, oud gedaan 
“Op het multiplier event wordt het statement over inclusie gepresenteerd en een handboek voor sportverenigingen om werk te maken van inclusie”, vertelt Dos Engelaar verder. “Maar daarmee zijn we er nog niet. Het is superbelangrijk dat Hogeschool Inholland inclusie in de sport heeft opgenomen in de kern van de opleiding Sportkunde, zodat toekomstige sportkundigen de vertaalslag naar de sportverenigingen kunnen maken. Want daar moet het gebeuren. Je eerste ervaring als kind op een club moet goed zijn, want het is vaak ook de eerste stap buiten de beschermende omgeving van je ouders en de manier om te werken aan zelfredzaamheid en sociale vaardigheden. Het is jong geleerd, oud gedaan; sportverenigingen kunnen hier zo een positieve rol in spelen voor kinderen met een beperking.” 

Jaren geleden, in 1990, was Jelle student-assistent bij de hogeschool. Sindsdien is hij niet meer weggegaan. Hij rondde zijn studie af en begon aan een baan in het ziekenhuis. Tegelijkertijd bleef hij bij Hogeschool Inholland werken als docent. Dat laatste beviel zo goed dat hij enkele jaren later fulltime aan de slag ging bij Inholland. Inmiddels is hij onderzoeker bij de onderzoekslijn Medische Technologie en docent-adviseur blended learning voor de opleidingen Mondzorgkunde en Medisch Beeldvormende en Radiotherapeutische Technieken. Afgelopen jaar werd Jelle Onderzoeker van het Jaar. 

De locatie in Haarlem voelt nog altijd als een warm bad 
“Destijds wilde ik graag op de locatie in Haarlem werken. Haarlem voelde echt als een warm bad. Dat ervaar ik nog steeds zo”, vertelt Jelle. Jelle waardeert het persoonlijk contact binnen de hogeschool enorm. “Iedereen zegt elkaar gedag en je leert makkelijk collega’s kennen uit andere delen van de organisatie. Het voelt hier helemaal niet hiërarchisch.” 

Jelle richt zich tijdens zijn werk op radiotherapie. In zijn vakgebied ontmoet hij vaak mensen die een kwetsbare tijd doormaken als patiënt. “Ik heb daardoor geleerd hoe ik een waardevolle verbinding met iemand kan maken. Dat doe ik ook bij mijn studenten: ik vraag hoe het gaat en wat er bij hen speelt.” 

Al 25 jaar dezelfde werkgever: verveelt dat nooit? 
Mensen vragen Jelle regelmatig waarom hij al zo lang bij de hogeschool werkt. Verveelt dat nooit? “Ik heb niet het gevoel dat ik al jaren dezelfde baan heb”, legt Jelle uit. “Ik heb keer op keer mijn grens kunnen verleggen.” Jelle is begonnen als docent natuurkunde en docent stralingsdeskundigheid. Hij heeft zich ontwikkeld tot vakgroepleider radiotherapie. Later volgde hij een masteropleiding en werd lid van het Lectoraat Medische Therapie. Sinds dit studiejaar is hij ook adviseur blended learning geworden voor het cluster paramedisch. 

Jelle is altijd op zoek naar mogelijkheden om zichzelf te ontwikkelen. ‘”Inholland geeft mij de ruimte om mezelf te ontplooien en ik heb kansen gegrepen wanneer deze mij werden aangeboden.” Daarnaast krijgt hij in zijn eigen rol veel verantwoordelijkheid en vrijheid om te experimenteren. “Nadat ik akkoord heb gekregen voor een bepaald project, ervaar ik de vrijheid om daar zelf invulling aan te geven.”

Samenwerken 
Binnen het lectoraat werkt Jelle aan verschillende projecten. Hij werkt vaak in samenwerkingsverbanden met andere hogescholen, universiteiten en ziekenhuizen en het bedrijfsleven. Regelmatig bevinden deze partners zich zelfs buiten de landsgrens. Door de jaren heen heeft Jelle een groot en waardevol netwerk opgebouwd. 

De projecten die Jelle doet dragen bij aan de verbetering van het onderwijs. Zo ontwikkelde hij een softwaretool die het mogelijk maakt om studenten feedback te geven over hun intekening op CT-beelden. “Bij Hogeschool Inholland proberen we de student altijd centraal te zetten. Vaak lukt dit, maar ik weet zeker dat we dit nóg beter kunnen doen.” 

Het Centre of Expertise Preventie in Zorg & Welzijn organiseerde begin november de netwerk-hackathon ‘Partners in preventie’. Samen op zoek te gaan naar oplossingen voor complexe vraagstukken op het gebied van gezondheid en welzijn. Hoe houden we de zorg betaalbaar, hoe houden we de kwaliteit van de zorg op orde en hoe brengen we kansengelijkheid en toegankelijkheid in de zorg terug?

De hackathon bestond uit twee rondes ‘matchmaking’. In kleine groepjes zochten tafelgenoten met elkaar naar oplossingen voor complexe maatschappelijke problemen. Alle tafelgenoten waren vooraf gematcht op potentieel belang van hun expertise voor de overige tafelgenoten om de synergie te bevorderen. Met welke preventievraagstukken worden we in de dagelijkse praktijk op het gebied van gezondheid en welzijn geconfronteerd? Waar vinden we elkaar in een gemeenschappelijk doel? En kunnen we samen een project starten? Ter inspiratie presenteerde het Centre of Expertise (CoE) vooraf best practices en hands-on voorbeelden met concrete projecten die oplossingen ontwikkelen voor urgente preventie vraagstukken. Dit als inspiratie voor de deelnemers om eigen projecten te bedenken. Met de focus op (preventieve) inzet van technologie, kansengelijkheid en de bevordering van leefstijl en gezondheid.

Relevante vraagstukken uit de praktijk
Marije Deutekom, als domeindirecteur Gezondheid, Sport en Welzijn verantwoordelijk voor het CoE, en Inholland-collegevoorzitter en Bart Combee onderstreepten in het openingswoord het belang van samenwerkingen. Bart Combee: “We willen graag een gezonde en gelukkige samenleving zijn, waarbij we niet alleen kijken vanuit medisch perspectief, maar ook door de bril van kwaliteit van leven. Tegelijkertijd worden we geconfronteerd met een voortdurend toenemende patiëntenstroom en zorg die alsmaar duurder wordt. Hoe houden we de zorg betaalbaar is ook een belangrijke vraag. En preventie is dan een van de belangrijke oplossingsrichtingen, zowel richting kwaliteit van leven als richting financiering van de zorg. Het Centre of Expertise wil zoveel mogelijk partijen op dit gebied bij elkaar brengen – kennispartners, maatschappelijke partners, partners uit het opleidings- of bedrijfsleven, overheden. Omdat je alleen met elkaar iets in gang kunt zetten.”

“Het gaat daarbij over krachten bundelen”, vulde Marije Deutekom aan, “en de intentie om samen te werken op het gebied van onderwijs, onderzoek en de praktijk. Vanuit de overtuiging dat we grote maatschappelijke vraagstukken alleen kunnen aanpakken als we het samen doen. En dat begint met allianties aangaan en elkaars problematiek horen, want de maatschappij kent de vragen en van daaruit ga je onderzoek doen en initiatieven starten.”

De juiste partijen aan tafel
De combinatie van werkveldorganisaties, onderzoekers, opleidingen en gemeenten leverde diverse matches op – sommige concreet, andere nog aftastend. Naderhand kon er ook op de projectideeën van andere tafels worden ingetekend. Voor direct uitvoerbare projecten kunnen directe subsidieaanvragen gedaan worden bij het stimuleringsfonds van het CoE. “Dit is een geweldige bijeenkomst”, vindt men bij MEE & de Wering, een organisatie voor maatschappelijke dienstverlening en cliëntondersteuning. “Omdat je meteen met de juiste partijen aan tafel zit; we hebben enorm veel contactgegevens uitgewisseld.” Zo werden er plannen geformuleerd voor maatjesprojecten, waarin studenten Verpleegkunde en Social Work worden gekoppeld aan hulpbehoevende ouderen die na revalidatie weer thuis komen wonen. Ook bedacht men manieren om huidige diensten rondom armoede en schuldenproblematiek in bijvoorbeeld Hoorn en Den Helder door een vroege inzet van onderwijs laagdrempeliger te maken. Weer anderen bedachten samen strategieën voor het actief verleiden van mensen tot positief gezond gedrag.

“Zulke multidisciplinaire projecten hier in de regio oppakken, dat zou toch fantastisch zijn”, zegt Marike Groenendijk van vereniging samen Voor Betere Zorg, regio Kennemerland, Amstelland en Meerlanden (vbzKAM). “Deze dag maakt zo mooi zichtbaar dat het sociale domein en het zorgdomein gewoon niet zonder elkaar kunnen.” Van tien minuten praten met iemand uit een andere sector, word je ontzettend veel wijzer, weet ook Gerard van den Broek, clustermanager Social Work Inholland Den Haag/Rotterdam. “We zitten altijd erg in ons eigen kokertje, maar ga je samen denken vanuit ménsen in plaats van sectoren, dan zie je direct die noodzaak tot samenwerking. En dan blijkt dat we elkaar kunnen helpen.”

Start van een beweging
Voor Noor Christoph, programmamanager van het CoE, was de hackathon het productieve begin met het werkveld waar het team op hoopte. “Nu alle creatieve plannen op papier staan kunnen we verder bouwen. De hackathon is ook een mooie opmaat naar de aankomende evenementen op 6 april (Live event) en 8 juni (Gala van Preventie). Deze evenementen zijn uitdrukkelijk bedoeld om het CoE nog verder te laten landen in de Nederlandse samenleving. Voor, door en met burgers, studenten, werkveldpartners samen de krachten bundelen, en slagvaardige oplossingen ontwikkelen waardoor een gezond en gelukkig lang leven voor iedereen beter haalbaar wordt.”

Ondernemer Wouter Jansen van Flowley bruist van de ideeën na alle sessies: “Ik voel me gesterkt dat ik niet alleen sta in mijn visie en dromen. Bijzonder waardevol vind ik dan ook dat er een gevoel van een community gecreëerd wordt, waarin we elkaar vaker tegenkomen en op de hoogte blijven van elkaars bezigheden. Zo denk je makkelijker met elkaar mee. Wat hier gebeurt is duidelijk geen op zichzelf staand event, maar echt de start van een beweging.”

Sinds 2005 richtte Richards voorganger Guido zich op de aanpak van maatschappelijke vraagstukken op lokaal niveau. Met praktijkgericht onderzoek maakte een groeiende groep stakeholders uit het werkveld, onderzoekers en studenten werk van een veerkrachtige samenleving waar risico’s op bijvoorbeeld uitsluiting en ongelijkheid worden bestreden. Als docent Social Work en met een doctorstitel in de filosofie raakte Richard ook als onderzoeker betrokken bij het onderzoek van Dynamiek van de Stad. De laatste twee jaar was hij als postdoconderzoeker ook verbonden aan Jeugd en Samenleving.

Sociale kwaliteit van samenleven
“Door mijn werk met Guido ken ik het onderzoek van Dynamiek van de Stad goed”, zegt Richard. “In Rotterdam, de stad waar ik woon en werk, zijn goede samenwerkingsverbanden ontstaan. Wat dat betreft stap ik op een rijdende trein. Het werk en de koers van Dynamiek van de Stad verandert dan ook niet ingrijpend met mijn komst. Natuurlijk heb ik wel zo mijn eigen focus. Ik richt me op het verbeteren van de sociale kwaliteit van samenleven waarmee vraagstukken als inclusie, sociale ongelijkheid en mechanismen van in- en uitsluiting samenhangen. En daarin zijn enkele accenten belangrijk.”

Integrale en emancipatoire kijk
Een van de accenten is wat Richard ‘de integrale, emancipatoire kijk op sociale kwaliteit’ noemt. “Bij de aanpak van sociale problemen focussen professionals in social work vooral op het individu. Men gaat uit van het versterken van eigen kracht en zelfredzaamheid, terwijl veel problemen buiten de macht van het individu liggen. Je kunt mensen in de bijstand wel activeren om aan het werk te gaan, maar kijk ook naar de maatschappelijke oorzaken waardoor ze in de bijstand zitten. De laatste decennia zijn professionals te veel uitvoerder van beleid geworden dat zich richt op het individu. De participatiemaatschappij en de marktwerking kunnen mensen uitsluiten. Het leidt bijvoorbeeld tot een granieten bestand van mensen die onbemiddelbaar zijn of voor wie er geen efficiënte behandeling of ondersteuning bestaat. Het is de taak van de professional die mechanismen te signaleren en aan te kaarten.”

Politisering van social work
Er zit een grens aan eigen regie nemen, is Richards boodschap. En een professional in het sociaal domein moet zich daarvan bewust zijn én dat probleem agenderen. “Er is internationaal steeds meer aandacht voor de politisering, de maatschappelijke opgave en de kernwaarden van social work.” In zijn huidige postdoconderzoek houdt Richard zich daar intensief mee bezig en ook in zijn onderzoek wil hij dit accent leggen. “Ik wil bijdragen aan een discussie over de positionering en legitimering van het sociaal werk en de ontwikkeling van een normatieve professionaliteit.”

Green social work
Als derde accent voegt Richard er graag een ecologisch element aan toe. “Green social work houdt in dat je ook een duurzame, gezonde leefomgeving meeneemt, want ook die draagt bij aan de kwaliteit van leven. Denk aan de Voedseltuin Rotterdam, een initiatief waarbij mensen met een psychische- of verslavingsprobleem in de tuin aan de slag kunnen. Ze knappen daar zienderogen door op, dankzij de groene omgeving en omdat zij zich door hun werk gewaardeerd voelen.”

Studenten nauw betrekken
Studenten zullen de accenten die Richard legt op allerlei manieren meekrijgen. “Als lector wil ik het onderwijs voeden en bijdragen aan verdere inhoudelijke ontwikkeling. Met veel plezier heb ik het profiel Welzijn & Samenleving van de opleiding Social Work mede vormgegeven. Daarin verdiepen studenten zich in mensenrechten en in de verhalen van ongedocumenteerden en verwarde personen. Hoe kunnen we die verhalen koppelen aan de mechanismen van in- en uitsluiting in het sociale domein?” Richard vindt het de taak van een lector om onderwijs te verzorgen en ontwikkelen. “Mijn wens is om elk jaar een module te ontwikkelen rond een actuele onderzoeksvraag.” Daarnaast blijven studenten betrokken in living labs om samen met onderzoekers, docenten, partners in het werkveld en bewoners vraagstukken aan te pakken.

Professionals met durf
Richard wil dat studenten Social Work kritisch leren kijken naar de praktijk van social work. “Uit interesse handelen, daar begint het mee. Tussen de mensen staan en niets als vanzelfsprekend beschouwen. Dat is moeilijker dan het lijkt, want je loopt al snel mee met wat gebruikelijk is. Maar ik zie heel goed dat studenten door hebben als iets onrechtvaardig is. Hun frisse blik, hun signaalfunctie hebben we nodig om een tegenmacht te organiseren. Als professional ben je een belangenbehartiger voor die mensen en een activist: iemand die in actie komt als je onrecht signaleert. Daar is durf voor nodig.”

Guido Walraven heeft na 16 jaar afscheid genomen als lector Dynamiek van de Stad. Voor online én fysiek aanwezige toehoorders hield hij een vurig en liefdevol betoog voor een meer rechtvaardige stad. “De rol van hogescholen is om professionals voor te bereiden op hun rol en taak bij het aanpakken van taaie en complexe maatschappelijke kwesties.”

Dagvoorzitter Marije Deutekom, directeur van het Domein Gezondheid, Sport & Welzijn van Inholland, geeft eerst het woord aan Ympkje Albeda en Wouter Jaspar, beiden onderzoeker bij Dynamiek van de Stad. Ze presenteren een digitaal magazine met ervaringen en observaties van onderzoekers en de verdiepende boekpublicatie Werken aan een meer rechtvaardige stad met praktijkgericht onderzoek.

Decentralisatie in sociaal domein
Hoe werk je aan een meer rechtvaardige stad? Voordat Guido daarop antwoordt, staat hij in zijn rede stil bij het sociaal domein. Hoe staat dit ervoor na de grootschalige decentralisatie in 2015, waarbij veel taken bij gemeenten kwamen te liggen? “Het Sociaal en Cultureel Planbureau trekt een sombere conclusie. Het doel van de decentralisatie om de dienstverlening beter en goedkoper te maken is niet gelukt.”

Bouwstenen voor de stad
Guido signaleert taaie sociaal-maatschappelijke vraagstukken in de steden. “Hiervoor bestaan geen gemakkelijke oplossingen. Het vraagt om samenwerking van alle actoren, kennisontwikkeling en een dialoog over waarden.” Er is een gezamenlijk handelingsperspectief nodig en daarvoor reikt Guido bouwstenen aan om slim te investeren in bestaanszekerheid, kansengelijkheid en gezondheid van mensen in de stad.

Naar een verzorgingsstad
De bouwstenen komen deels voort uit de agenda’s die Kim Putters, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau, jaren geleden benoemde om tot een ‘verzorgingsstad’ te komen. “Het is tijd om dat concept te actualiseren. Door wereldwijde ecologische en economische problemen lokaal aan te pakken, door crafting communities te vormen van overheden, instellingen, bewoners, ondernemers en onderzoekers en door ervaringskennis, kennis uit onderzoek en vakkennis van professionals te combineren. 

Co-creërend samenwerken
Guido noemt nog meer bouwstenen om te werken aan een meer rechtvaardige stad. Heb oog voor welvaart in brede zin, richt je op de behoeftes van iedereen zonder de ecologische grenzen te overschrijden (volgens de donuteconomie), pak de duurzaamheidsdoelstellingen van de Verenigde Naties op en sta stil bij de vraag wie recht heeft op de stad. “Hoe je deze opgave aanpakt? Door als professionals en inwoners samen te werken, in vanzelfsprekende coöperatie met de gemeente. Bij Inholland geven we daar in stads- of fieldlabs al vorm aan. In co-creatie werken we daar als gelijkwaardige partners aan oplossingen.”

Inzet uit liefde
“De rol van hogescholen is om professionals voor te bereiden op hun rol en taak bij het aanpakken van complexe maatschappelijke kwesties”, zegt Guido. “We staan nog aan het begin om studenten daarin goed op te leiden: multidisciplinair, samen met inwoners en ondernemers.” Als professional werkend aan een rechtvaardige stad volg je daarbij ook je moreel kompas, stelt Guido. “Zelf heb ik me met hart en ziel ingezet, omdat ik wil bijdragen aan een meer rechtvaardige stad en samenleving.” En dat hart spreekt ook echt mee. Guido: "Het motto van mijn rede komt van de Amerikaanse filosoof en activist Cornel West. Never forget that justice is what love looks like in public."

Hulp van Inholland hard nodig
“We hebben jou en denkers en doeners van Inholland hard nodig”, zegt Michiel Grauss, wethouder Armoedebestrijding, schuldenaanpak en informele zorg van Rotterdam. “Jouw aanpak om te luisteren naar de ervaringen van betrokkenen, onderzoek mee te nemen en samen te werken is inspirerend. Door de toeslagenaffaire moeten we als overheid het vertrouwen bij burgers terugwinnen. Hoe leid je professionals op die de gedupeerden van de toeslagenaffaire helpen? Hoe ontwikkelen de studenten zich moreel, als mens?”

Nadruk op preventie
“In onze opleidingen stellen we de mens centraal”, zegt Marije. “De droom van het domein GSW is om professionals te laten acteren voordat problemen als eenzaamheid, schulden en armoede optreden. Met het Centre of Expertise Preventie in Zorg & Welzijn zetten we daarop in.”

Duurzaam samenwerken met werkveld
Tussen Marije Deutekom en Michiel Grauss zit Huug den Deugd, lid van het College van Bestuur van Inholland. “Uiteraard gaan we door met het onderzoek van Dynamiek van de Stad, waarvan de kracht is dat studenten steeds nauwer samenwerken met inwoners en de gemeente. Het is indrukwekkend om te zien in hoeveel wijken collega’s en studenten actief zijn. Daar komen ze taaie problematiek tegen en dat vraagt om professionals die interprofessioneel zijn opgeleid en om duurzame partnerschappen met het werkveld. Het is goed om die langdurige samenwerking expliciet uit te spreken.”

Ter gelegenheid van het afscheid van lector Dynamiek van de Stad Guido Walraven is op 1 juli een symposium en verschijnt er onder meer een bundel. In de bundel staan artikelen over de verschillende onderzoeken die de onderzoekers van Dynamiek van de Stad hebben uitgevoerd.

Een onderzoek dat in verschillende hoofdstukken terugkomt, is gehouden bij het netwerk Geestverwanten van Zorgvrijstaat in Rotterdam West. Ympkje Albeda, een van de onderzoekers bij Dynamiek van de Stad: "Geestverwanten is een netwerk voor mensen met psychische kwetsbaarheid en andere bewoners van de wijk, die samen door koffieochtenden, samen eten en wandelingen contacten onderhouden. Daarnaast draagt een wijkpsycholoog bij aan een zorgzame wijk."

Ympkje en haar collega's Elizabeth van Twist en Maaike Miedema hebben actieonderzoek gedaan naar Geestverwanten en een leerwerkgemeenschap van betrokken bewoners en professionals helpen opzetten. Ympkje: "Als onderzoekers hebben we bij dit project veel meer inzicht gekregen in de complexe processen die onder andere spelen bij het samenbrengen van formele en informele netwerken. Tegelijkertijd hebben we een bijdrage geleverd om deze netwerken nader tot elkaar te brengen. Hiermee hebben we het netwerk Geestverwanten een stapje verder kunnen helpen. Het geeft veel voldoening om niet alleen iets te analyseren maar ook bij te kunnen dragen aan versterking." De resultaten zijn vastgelegd in een digitaal magazine en een handreiking. 

In bijgaand filmpje geven initiatiefnemer Alexander Hogendoorn en onderzoeker Ympkje Albeda meer informatie.

Een sprankelend team van ervaringsdeskundige jongeren die het gesprek aangaan over psychische kwetsbaarheid, dat is het hart van Koplopers. In dit ZonMw-project van Hogeschool Rotterdam, Hogeschool Inholland, kenniswerkplaats ST-RAW en de Werkplaats Sociaal Domein Zuid-Holland Zuid gingen zij op zoek naar de voorwaarden voor een inclusieve samenleving. Met als doel: stigma’s wegnemen en de participatie van psychisch kwetsbare jongeren in onderwijs, welzijn en werk bevorderen. Op 24 juni ontving het Koplopersteam tijdens de talkshow ‘Beweging in kwetsbaarheid’ een ZonMw Parel uit handen van Laurentien van Oranje.

Vanuit Inholland heeft Judith van Vliet, docent-onderzoeker bij Dynamiek van de Stad, de samenwerking binnen het project Koplopers onderzocht. Zij is er, terecht, bijzonder trots op dat het project in de prijzen is gevallen. "Toen we begonnen met het project Koplopers stelden we onszelf juist ten doel de ervaringsdeskundige jongeren in ons team de volle ruimte te geven. Dit bleek een hele uitdaging waarin we als docent-onderzoekers ook onze eigen werkwijze onder de loep hebben moeten nemen. In ons onderzoeksrapport beschrijf ik dan ook de waardevolle lessen die we hebben geleerd over deze samenwerking. Het natuurlijk fantastisch dat we juist op dit punt worden erkend met de prijs die we vandaag in ontvangst hebben mogen nemen."

Als docent-onderzoeker bij de onderzoekslijn Dynamiek van de Stad is Eric Wiersma intensief betrokken geweest als coach van het Jongerenteam van Koplopers. ''Ik vond het een voorrecht om met deze bijzondere jongeren te mogen werken. Zij wisten hun ervaring met psychische kwetsbaarheid op een krachtige manier te delen waardoor professionals binnen welzijn, gemeente en hogescholen geraakt werden en zich bewust werden van hun blinde vlek als het gaat om inclusiviteit, en ervoor te zorgen dat iedereen zich gehoord en gezien voelt. Kortom, ik ben super trots op deze krachtige jongeren, en natuurlijk prachtig dat hun inzet erkend wordt met deze prachtige prijs!''

Jongeren betrekken
Het belang van participatie lijkt steeds meer door te dringen in de onderzoekswereld, op de werkvloer en bij beleidsmakers. Maar hoe je nu écht gelijkwaardig samenwerkt met de doelgroep blijft in de meeste projecten een grote uitdaging. Doel van het project Koplopers is om participatie van jongeren met een psychische kwetsbaarheid te bevorderen binnen het onderwijs (mbo, hbo), welzijn en bij het vinden van werk. Het project Koplopers kan voor menig onderzoeker, professional en beleidmaker als inspiratie dienen voor hoe je samen met ervaringsdeskundige jongeren vorm geeft aan onderzoek en verandering. En wat de meerwaarde is van deze samenwerking. Om deze reden kent ZonMw een Parel toe aan dit project.

Ervaringsdeskundigheid leidend
Een team van psychisch kwetsbare jongeren afkomstig van het hbo en mbo vormde het kloppende hart van Koplopers – van het begin tot het eind. Hun ervaringsdeskundige kennis bepaalde de koers en werd gedurende het traject verrijkt met wetenschappelijke- en praktijkkennis. Ze gingen in gesprek met docenten, bestuurders, zorgprofessionals en leeftijdsgenoten in meer dan honderd ontmoetingen. Daarbij stelden ze zich open en kwetsbaar op en inspireerden zij hun gesprekspartners om na te denken over (hun eigen) psychische gezondheid en inclusie. Het loslaten van de traditionele machtsverhouding tussen de onderzoeker en jongeren vraagt veel creativiteit, flexibiliteit, doorzettingsvermogen en lef.

Essentiële kennisbron
In de (sociale) wetenschap is ervaringskennis lange tijd niet erkend en benut als kennisbron. Onderzoeken naar en voor mensen in kwetsbare omstandigheden worden nog regelmatig uitgevoerd vanuit de stoel van de wetenschapper. Het participatief actieonderzoek van Koplopers laat zien dat gedegen onderzoek en persoonlijke ervaringen niet haaks op elkaar staan, maar juist goed samen kunnen gaan. De kennis en participatie van ervaringsdeskundige jongeren is onmisbaar in onderzoek naar psychische kwetsbaarheid en voorwaarde voor maatschappelijke verandering. In Koplopers: Lessons learned lees je hoe je gelijkwaardig kunt samenwerken met de doelgroep in wetenschappelijk onderzoek en actie.

Maatschappelijke impact
De maatschappelijke impact van Koplopers is groot, het project gaf jongeren een stem die voorbij gaat aan het huidige stigma rondom psychische problematiek. Hun persoonlijke verhalen inspireerden docenten, zorgverleners, bestuurders, beleidsmakers en andere jongeren om een inclusievere manier van werken na te streven binnen hun eigen omgeving. De boodschap dat iedereen psychisch kwetsbaar is, raakt en zet mensen in beweging. Psychische kwetsbaarheid kan ook kracht zijn die mensen verbindt. In het Magazine Kwetsbaarheid is kracht vind je de persoonlijke verhalen van Koplopers verbeeld.

Bij deze bieden we je alvast een voorproefje van het magazine; de voorpublicatie van een bijdrage over Hillesluis. In deze Rotterdamse wijk heeft het Preventiecollectief samen met de onderzoekers van Dynamiek van de Stad onderzoek gedaan naar de wensen van bewoners om te komen tot een sociale en gezonde wijk, en naar mogelijkheden om die wensen samen op te pakken in de buurt. Daarbij is gebruik gemaakt van straatfotografie, korte gesprekken en langere interviews. Dat heeft geleid tot een prachtige publicatie in woord en beeld.

Benieuwd? Bekijk het voorproefje 'Straatfotografie als onderzoeksmethode' hier >>> 

Heb je je nog niet aangemeld voor het symposium op donderdag 1 juli? Doe dat dan nog snel! Twee van de zes workshops zijn al vol. Voor de afscheidsrede van Guido Walraven geldt geen maximaal aantal aanmeldingen.

Preventie op het gebied van gezondheidszorg gaat een steeds grotere rol spelen. Mede door COVID-19 is aangetoond hoe belangrijk preventie is én hoe belangrijk het is om ook hulp op afstand te kunnen bieden. Docent-onderzoeker Esther Krijnen (onderzoekslijn GGZ Verpleegkunde), die donderdag 17 juni om 11.45 uur gaat promoveren, is blij met de aandacht voor het onderwerp, maar wil graag ook meer aandacht voor terugvalpreventie.

“Er worden ongelofelijk veel apps en programma’s ontwikkeld op preventiegebied en e-health blijft booming. De vraag is natuurlijk: hebben mensen echt iets aan die apps, worden programma’s echt gebruikt en zijn ze effectief? In mijn promotietraject heb ik het GET READY-programma geëvalueerd. Dat richt zich specifiek op terugvalpreventie voor patiënten die hersteld zijn angst- en/of depressieve stoornissen. Vaak wordt gedacht dat mensen die hersteld zijn geen hulp nodig hebben, terwijl je vaak ziet dat er juist nog veel behoefte is aan ondersteuning ook ná herstel...terugvalcijfers zijn hoog.”

Programma werkt beter met begeleiding
“Bijzonder resultaat uit het onderzoek was dat het essentieel bleek om e-health te combineren met persoonlijk contact met een hulpverlener. Zónder die combinatie zie je een afname in gebruik van het programma en (mogelijke) afname in de werking. Alleen e-health is dus niet genoeg.

Ik hoop dan ook met dit onderzoek te bereiken dat ik zowel patiënten als hulpverleners bewust kan maken dat veel leed voorkomen kan worden door ná de behandeling terugvalpreventie te bespreken. En hen direct de tools in handen geef om hier ook praktisch mee aan de slag te gaan met het GET READY-programma.”

Wat houdt het GET READY programma in?
“Het terugvalpreventieprogramma GET READY bestaat uit contacten met praktijkondersteuners huisarts-GGZ (POH-GGZ) en e-health modules. Patiënten en POH-GGZ vullen samen een terugvalpreventieplan in en patiënten houden hun angst- en stemmingsklachten bij in een online dagboek.

Patiënten vonden de e-health modules informatief, terwijl de POH-GGZ een heel belangrijke rol spelen in het motiveren en steunen van patiënten om met e-health aan de slag te gaan en te blijven.”

Gepromoveerd…en dan?
“Ik wilde graag promoveren op een onderwerp waarbij ik wetenschap en praktijk kon verbinden. De mogelijkheid om nu binnen Inholland ‘Leer- en innovatienetwerken (LIN’s) op te zetten binnen de ggz is een kans die ik met beide handen aangrijp. Je ziet ook met de oprichting van het Centre of Expertise: Preventie in Zorg & Welzijn, dat het domein GSW ook bewust kiest voor deze richting. Mijn promotieonderzoek en het opzetten van de LIN’s passen perfect in die ontwikkeling.”

Lees meer over Esther’s onderzoek

Ter gelegenheid van zijn naderende afscheid organiseert Guido Walraven, lector Dynamiek van de Stad, op donderdag 1 juli een symposium. Voorafgaand aan het uitspreken van zijn afscheidsrede zijn er die dag zes verschillende workshops waaruit de aanwezigen een keuze kunnen maken. 

Een van de workshops gaat over de vraag wat Goed werk is. Wat verstaan professionals daaronder? En bewoners? Goed werk wordt vaak omschreven als werk van hoge kwaliteit, dat bijdraagt aan het grotere maatschappelijke goed en dat voor degene die het doet van betekenis is. In de workshop wordt gezamenlijk besproken welke handvatten er zijn om je eigen activiteiten meer in Goed werk te kunnen veranderen.

Betekenisvol en betrokken 
Elizabeth van Twist en Olav Peschar, onderzoekers bij Dynamiek van de Stad, hebben een filmpje gemaakt over Goed werk. Om, zoals ze zelf zeggen, naast bijdragen vanuit onderzoek ook verschillende betrokkenen uit de praktijk een stem te geven. "We hebben vijf bevlogen en gedreven professionals en ervaringsdeskundigen gevraagd wat zij onder Goed werk verstaan", licht Elizabeth het filmpje toe. "Hiermee willen we meer aandacht besteden aan wat er al goed gaat en zichtbaar  maken hoe wij ons werk kunnen verbeteren."

Aanmelden voor de afscheidsrede en workshops
Het symposium 'Werken aan een meer rechtvaardige stad' is op donderdag 1 juli om 14.00 uur. Tijdens dit symposium organiseert de onderzoekslijn diverse workshops waarin leden van de kenniskring recent onderzoek presenteren en in gesprek gaan. Vervolgens houdt Guido om 16.00 uur zijn afscheidsrede. Je bent van harte uitgenodigd om de livecast te volgen en de workshops bij te wonen.

Meer informatie en aanmelden.

Guido Walraven neemt afscheid als lector Dynamiek van de Stad. Op donderdag 1 juli spreekt hij bij Inholland Rotterdam zijn afscheidsrede uit. Je bent van harte uitgenodigd om hierbij aanwezig te zijn. Meld je aan!

In zijn afscheidsrede 'Werken aan een meer rechtvaardige stad' gaat Guido in op de vraag hoe mensen zich samen inzetten om hun buurt of stad beter, leuker en rechtvaardiger te maken. Voor een stad die duurzaam en inclusief is, sociaal en gezond. Dat doen bewoners vaak samen met (sociaal) ondernemers, instellingen voor welzijn en zorg, gemeentelijke diensten en kennisorganisaties. Zij vormen innovatieve samenwerkingsverbanden die veelal taaie maatschappelijke problemen als sociale ongelijkheid aanpakken. Door klein te beginnen. Soms met het perspectief op een rechtvaardige(r) stad of samenleving en op de maatschappelijke transformatie die daarbij nodig is. Eigenlijk altijd draagt hun inzet bij aan het realiseren van publieke waarden zoals het vergroten van sociale cohesie. Zij doen dat omdat het plezier oplevert, uit betrokkenheid bij hun geliefde buurt of stad. Het motto voor de afscheidsrede is daarom:

Aanmelden voor de afscheidsrede en workshops
Het symposium 'Werken aan een meer rechtvaardige stad' is op donderdag 1 juli om 14.00 uur. Tijdens dit symposium organiseert de onderzoekslijn diverse workshops waarin leden van de kenniskring recent onderzoek presenteren en in gesprek gaan. Vervolgens houdt Guido om 16.00 uur zijn afscheidsrede. Je bent van harte uitgenodigd om de livecast te volgen en de workshops bij te wonen.

Meer informatie en aanmelden.

Om te proeven en te leren van elkaars culturen én verschillen en overeenkomsten in het vakgebied deden studenten Mondzorgkunde van Inholland Amsterdam en West Coast University (Los Angeles) onlangs mee aan het GOLD-uitwisselingsprogramma (Global Oral-health Learning Discussion). In verband met corona uiteraard online. “Een geslaagd en leerzaam programma!” aldus vierdejaarsstudenten Shannon Driesse en Sanne Groen.

In de weken voorafgaand aan het uitwisselingsprogramma voerden studenten opdrachten uit om meer te weten te komen over de overeenkomsten en verschillen in culturen in de Verenigde Staten en Nederland. “We deden dit in de vorm van een online speurtocht een daarna een ‘happy hour’, waar we elkaar alvast konden leren kennen.”

Aansluitend vond de uitwisseling plaats van een week lang, steeds van 17.00 tot 19.00 uur en voor de Amerikaanse studenten van 9.00 tot 11.00 uur, uiteraard vanwege het tijdsverschil.

Tijdens de uitwisseling volgden studenten ook colleges van docenten van beide onderwijsinstellingen:

• Netherlands Healthcare System and DH Overview, Prof. Hero Abdulla
• USA Healthcare System and DH Overview, Prof. Laurence Medina
• The Healthy Teeth Foundation: Participatory Action Research into Oral Health Amongst Children in Africa, Prof. Alice Grasveld
• Oral Health in the Time of Airborne Illness, Prof. Nancy Dewhirst
• Workplace Management, Prof. Beth Conne

Verschillend werken met hetzelfde eindresultaat
Ook volgden studenten een virtuele kliniek van twee dagen. “Hierbij was er een patiëntcasus die wij in gemixte groepjes stap voor stap hebben uitgewerkt. Het was leerzaam om erachter te komen hoe verschillend we werken met toch hetzelfde eindresultaat als gevolg. Zo werken de studenten in USA op de kliniek met een loepbril en gebruiken zij lasertherapie als mogelijkheid voor de behandeling van parodontitis. Dit hebben wij hier niet op de kliniek en daarom was het erg leerzaam om de ervaringen daarvan aan te horen. Daarnaast moeten wij op de kliniek altijd helemaal in het wit gekleed zijn, waarbij in USA de studenten alleen een schort over hun dagelijkse kleding dragen. De instrumenten die wij gebruiken voor de gebitsreiniging waren gelijk, alleen hadden ze een andere benaming.”

De studenten vonden het een geslaagd en leerzaam uitwisselingsprogramma. “Het zou leuk zijn als dit in het vervolg in real life zou kunnen plaatsvinden.”

"In eerste instantie hebben we ons op meiden van 13 tot en met 20 jaar gericht", vertelt projectleider Vivianne Hahn, als kwartiermaker Living Labs Sportkunde en Social Work bij Inholland Haarlem. "Veel jonge meiden sporten fanatiek bij een vereniging maar stoppen daarmee als ze 13 jaar worden. Vervolgens duurt het vaak jaren voor ze weer sport-actief worden. Vanuit onze opleiding Sportkunde hebben we onderzocht wat de reden is om te stoppen en vooral wat deze meiden wél motiveert. Daar kwam onder meer uit dat het competitieve aspect niet zo belangrijk is en dat ze niet te veel verplichtingen willen. Plezier en gezelligheid bleken juist heel waardevol, net wat ik ‘community-vorming’ noem. Daarom willen we in het vervolgtraject ook studenten Social Work laten aansluiten.’

"In de volgende fase gaan we, in samenwerking met meiden uit de doelgroep, verschillende nieuwe activiteiten uitproberen. Dat wordt breder dan alleen voetbal, omdat ‘multisport’ als duidelijke wens naar voren kwam. Het Voetlab wordt daarmee een Sportlab. Het is niet zo dat we in een keer met dé pasklare oplossing komen. We gaan met elkaar ontdekken wat wel en niet werkt om te komen tot een aanbod dat aanslaat bij deze doelgroep. Daarnaast breiden we het project uit met andere doelgroepen waarvoor sporten niet - of niet meer - vanzelfsprekend is."

"Het is nu belangrijk om het geheel zo te verankeren dat het op termijn zelfstandig kan voortbestaan. We zijn ruim een jaar bezig en hoewel ‘corona’ niet bepaald heeft meegeholpen, is duidelijk dat dit een heel kansrijk initiatief is. Ik vind het geweldig om te zien dat we van een papieren naar een operationeel proces gaan, zeker nu ook verenigingen en sportaanbieders aansluiten. In mijn ogen leveren we daarmee een waardevolle bijdrage aan een gezonde samenleving. Want zeker het afgelopen jaar hebben we wel ontdekt hoe belangrijk samen sporten is, vanuit fysiek én sociaal oogpunt."

Deze maand verschijnt het studie- en leerboek Armoede en bestaansonzekerheid. Beleid en sociaal professionele aanpak onder redactie van Toby Witte, lector maatschappelijke zorg & sociaal beleid (Hogeschool Rotterdam). Ook Inholland leverde een bijdrage; lector Guido Walraven en docent-onderzoeker Afke Theunissen, beiden van Dynamiek van de Stad, schreven allebei een hoofdstuk. Op donderdag 18 februari wordt het boek officieel overhandigd aan wethouder Michiel Grauss van de gemeente Rotterdam.

Armoede is samen met bestaansonzekerheid en sociale ongelijkheid een complex vraagstuk dat in vele vormen tot uiting komt. Werkloosheid, eenzaamheid of bijvoorbeeld een zwakke gezondheid treft zowel volwassenen als jongeren en grijpt diep in op hun leven. De aanpak ervan is een sociaal, economisch en politieke uitdaging waar sociaal professionals en gemeenten een belangrijke rol in spelen. Het boek Armoede en bestaansonzekerheid biedt kennis en inzichten vanuit wetenschappelijk perspectieven en theoretische concepten voor duurzame armoedebestrijding en beschrijft de achtergrond en brede context van het armoedevraagstuk.

Guido Walraven: “Het studieboek gaat dieper in op verschillende domeinen, dimensies en interventies en bespreekt alle factoren die de kwaliteit van leven bepalen: financiën, gezondheid, wonen, (betaald) werk en opleiding. Aan de orde komt armoede in gezinnen, bij ouderen, dak- en thuislozen en vluchtelingen. Daarnaast is er aandacht armoede in steden en wijken, de rol van scholen, de (geestelijke) gezondheidszorg en de schuldhulpverlening. De hoofdstukken van Afke en mij sluiten mooi aan op deze onderwerpen. Waar Afke nader ingaat op schuldhulpverlening, heb ik het in mijn hoofdstuk over de geografische spreiding van armoede in stad en wijk.”

Royalty’s naar armoedebestrijding
Het boek is tot stand gekomen in samenwerking met het door SIA gefinancierde programmaonderdeel Sociaal Vitaal van Vitale Delta, een samenwerkingsverband van de Hogeschool Leiden, Hogeschool Inholland, De Haagse Hogeschool en Hogeschool Rotterdam. Naast Guido en Afke hebben nog andere auteurs aan het boek bijgedragen. Gezamenlijk hebben de auteurs besloten alle royalty’s te schenken aan Quiet Nederland, een stichting die armoede bestrijdt.

Officiële overhandiging
De Rotterdamse wethouder Michiel Strauss (armoede en schuldenaanpak) schreef een inspirerende Ten Geleide bij het boek. Op donderdagmiddag 18 februari krijgt hij het eerste exemplaar van het boek overhandigd tijdens het online kenniscafé van Werkplaats Sociaal Domein Zuid-Holland Zuid. Naast de uitreiking biedt het kenniscafé ruimte voor het delen van inzichten, verhalen uit de praktijk en het delen van ervaringen en kennis. Wil jij er ook bij zijn? Meld je dan hier aan.

• Datum: donderdag 18 februari 2021
• Tijd: 12:30 – 14:30 uur (inloop vanaf 12:15 uur)
• Locatie: Online (na aanmelding ontvang je een link)

Martin Fluit is programmamanager van Special Heroes Nederland. “Onze stichting stimuleert een gezonde, actieve leefstijl bij mensen met een beperking. Het probleem is dat mensen met een beperking vergeleken met anderen minder buiten komen, eenzamer zijn, minder bewegen. Het risico op een ongezonde leefstijl is daardoor groter. Met gecombineerde leefstijlinterventies, kortweg gli’s, kun je daar met behulp van een leefstijlcoach iets aan doen. Maar een gli voor deze groep bestaat nog niet, terwijl mensen met een beperking wel specifieke interventies nodig hebben. Gezonde voedingsrichtlijnen of programma’s om meer te bewegen zien er voor hen echt anders uit.”

Nationaal Preventieakkoord
Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) zet met het Nationaal Preventieakkoord in op een gezond levend Nederland. “In dat kader heeft het ministerie ons opdracht gegeven om onderzoek te doen naar een gli speciaal voor mensen met een beperking. We hebben de Hogeschool van Amsterdam gevraagd dit te doen voor mensen met een verstandelijke beperking. Hogeschool Inholland richt zich op mensen met een lichamelijke beperking. Door de ervaring en expertise met deze doelgroep bij de onderzoekslijn Kracht van Sport en het feit dat Inholland leefstijlcoaches opleidt was de link snel gelegd. Uiteindelijk moet het project en onderzoek leiden tot een handleiding en materialen waar leefstijlcoaches in de toekomst mee kunnen werken. Daarnaast moet onderzoek de eerste onderbouwing aantonen.”

Pilots bij zes revalidatiecentra
Als docent-onderzoeker bij de onderzoekslijn Kracht van Sport voert Guus Rougoor het onderzoeksproject uit. “Voor mensen die bijvoorbeeld door een dwarslaesie, amputatie of een neurologische aandoening in een rolstoel zijn beland, is het vanwege hun aandoening lastig een gezonde leefstijl erop na te houden. Hiervoor zijn ze ook sterk afhankelijk van hun sociale omgeving. En ze moeten cognitief sterk zijn en zelfregie hebben om zo’n programma te doorlopen en de gezonde leefstijl vol te houden. We gaan onderzoeken welke elementen van een gli voor deze groep goed werken. We hebben daarvoor een expertgroep van professionals en van patiënten ondervraagd. In de loop van 2021 starten we pilots bij zes revalidatiecentra om in de praktijk te monitoren wat werkt en wat niet.”

Stage en afstudeeronderzoek
“Bij onze onderzoeksprojecten betrekken we waar mogelijk studenten”, vertelt Guus verder. “In dit geval zijn het twee vierdejaarsstudenten Sportkunde: Esmee, die naar gepaste gedragsveranderingen kijkt, en Karen, die zich richt op de rol van slaap en ontspanning bij gezonde leefstijl.” Karen Elzing heeft al ervaring met de doelgroep. Op haar stageplek begeleidt ze een mevrouw in een revalidatiecentrum naar een gezonde leefstijl. “Ik studeer dit jaar af in de richting Aangepast sporten”, vertelt ze. “Grappig is dat ik vorig jaar zomer contact had gezocht met Martin. Ik was op zoek naar een stageplek. Hij vertelde over het aanstaande onderzoeksproject en dat de samenwerking met revalidatiecentra handig zou zijn. Zo heb ik uiteindelijk een passende stageplaats gevonden en ben ik ook aangehaakt bij het onderzoek.”

Slaap en ontspanning
Karen woonde de gesprekken met de expertgroep bij. “Er bleek veel behoefte te zijn aan slaap en ontspanning als elementen in het programma van een gli voor mensen met een lichamelijke beperking. Dat is superbelangrijk. Je moet als patiënt niet alleen met trainen en voeding bezig zijn, maar ook slaap en ontspanning inbouwen om tussendoor goed te herstellen. Eerder in mijn opleiding Sportkunde heb ik daar een aantal praktijklessen over gehad. Voor het onderzoek ga ik enkele experts ondervragen, zoals een slaapprofessional en een yoga-instructrice die zich richt op mensen met complicaties. Welke technieken werken volgens hen in de praktijk? Ik bevraag ook een patiënt die een gli volgt en doe literatuuronderzoek. Daarna start de pilot in het revalidatiecentrum en kan ik met metingen zien hoe de interventie voor slaap en ontspanning uitpakt.”

Werkgelegenheid creëren
Karen kijkt uit naar haar uitdagende afstudeerproject. “Fijn is dat Guus niet alleen als docent maar ook als onderzoeker betrokken is”, vindt ze. “Dat maakt dit een supermooie opdracht. En wie weet, als ik misschien later leefstijlcoach wordt, kan ik dan toepassen wat ik nu als student heb bedacht.” Guus lacht. “Mooi is dat je als afstudeerder met dit project je eigen werkgelegenheid creëert. Want een goede, nieuwe leefstijlinterventie zal hopelijk straks ook echt door verzekeraars vergoed en door de doelgroep gevraagd worden.” Martin ziet ook kansen voor de toekomst. “Belangrijk is dat studenten bij een integrale leefstijlaanpak leren domeinoverstijgend te werken. En dat zij behalve patiënten begeleiden ook hun ouders, partner, huisarts, zorginstellingen en gemeente bij de interventie betrekken. In het kader van preventie hebben leefstijlcoaches voor het passend begeleiden van deze doelgroep nog veel werk te verzetten.”

Dit artikel is eerder verschenen in Tandem magazine 2021 (pag. 22-23), een uitgave van Tandem Mantelzorg, Haarlem.

Wat is volgens jou typerend voor de vraagverlegenheid van een zorgvrager?
‘Een typerend voorbeeld is de vriendin die we al een tijdje niet hebben gesproken en die plotseling weer belt. Het ging even wat minder, maar nu gaat het weer, vertelt ze. Want we trekken nu eenmaal minder snel aan de bel als we ons slecht voelen. Maar ook ouders die de hulp van kinderen niet inroepen, met als voornaamste reden ‘jullie hebben het al druk genoeg.’ Tijdens mijn onderzoek kwam ik in contact met een ouder echtpaar met drie succesvolle kinderen en één kind met psychische problemen die thuis zit. Aan wie wordt hulp gevraagd? Aan dat ene kind met problemen. Omdat het makkelijker is terug te vallen op mensen die ook wat mankeren en daarom dichter bij ons staan. Ook dat is een kenmerk van vraagverlegenheid.’

Kun je vraagverlegenheid oplossen?
‘Je kunt vraagverlegenheid niet doorbreken. Je moet als mantelzorger, vrijwilliger of zorgverlener wel beseffen en erkennen dat het bestaat. Je moet de trots van mensen dat ze het nog zelf kunnen, hoe moeizaam dat soms ook gaat, niet af willen pakken. Ook in tijden van corona. Laat de regie bij de mensen zelf. Vraag ze om zich bewust te zijn van de gevaren van corona voor hun gezondheid, ook voor hun medemens. Afstand houden en handen wassen dus, zoals iedereen. Wees niet betuttelend. Zeg niet: ga op een kaartclub, dan kom je een beetje onder de mensen. Maar zeg: de kaartclub heeft leden nodig. Is dat wat voor jou? Ontneem zorgvragers niet de kleine dingen, zoals naar de slager of de winkel gaan. Het geeft ze het gevoel dat ze nog een beetje bij de wereld horen. Het zit hem in de kleine dingetjes.’

Heb je andere concrete voorbeelden?
‘De zorgvrager wil altijd wat terug doen. Als vrijwilliger of mantelzorger krijg je meestal van alles aangeboden. Ook koekjes die niet lekker zijn. Weiger het niet allemaal. Het is fijn iets terug te kunnen doen. De zorgvrager heeft er weer een activiteit bij. De vrijwilliger komt, de mantelzorger komt, dan moet er wel iets lekkers in huis gehaald worden. Het lijkt klein, maar het is groot. Laat blijken dat je er zelf ook plezier aan beleeft, dat het geen eenrichtingsverkeer is. Je kunt bijvoorbeeld gerust een euro vragen om boodschappen te doen.’

Je gebruikt bewust het woordje zielig niet?
‘Zielig vind ik een kleinerend woord. Zielig zeg je over mensen, nooit tegen mensen. Maar als je veel pijn hebt, de kwaliteit van leven ver onder de maat is, is dat natuurlijk afschuwelijk. Voor die groep mensen is het nodig om dat te kunnen uiten, om vervolgens samen naar de lichtpuntjes te zoeken. Tenzij ze dat niet willen. Je verhaal kwijt kunnen, is erg belangrijk.’

En dan zijn er nog de cultuurverschillen...
‘De verwachtingspatronen wie voor wie zorgt verschillen per cultuur. In veel culturen komt het verzorgen van een vader of moeder neer op vrouwen. Maar ook dat verandert. Dat heeft onder meer te maken met de arbeidsparticipatie. Hoewel op een vrijwilliger die over de vloer komt in veel generaties en culturen - ook de onze - nog vaak een taboe rust.”

Blijft het nieuwe normaal, ook na een eventueel vaccin tegen corona, het nieuwe normaal?
‘Een aantal dingen is blijvend veranderd. Ik denk dat we door corona veel over de voordelen van het gebruik van social media hebben geleerd. Dat raken we niet meer kwijt. Maar de behoefte aan fysiek contact blijft. Die behoefte is sterker bij de jeugd. Iedereen beleeft corona op zijn eigen manier. Ik woon ruim, heb buiten terrasverwarming aangelegd. Dat is heel anders dan wonen op een kamertje in een studentenhuis of met een gezin vier hoog op een flat. Mensen zijn sociale dieren die bij elkaar willen kruipen, hoewel er natuurlijk individuele verschillen zijn. Iemand die extravert is, mist heel veel. Iemand die introvert is, gaat er makkelijker mee om. De lasten in tijden van corona zijn niet gelijk verdeeld.’

En het belang van sociaal werk natuurlijk
‘Wat corona ons inderdaad eveneens heeft geleerd, is het belang van sociaal werk in de wijk. Juist nu zijn we noodgedwongen steeds meer aangewezen op de eigen woonomgeving. Sociaal werk heeft mede als opdracht om te werken aan verbindingen in de wijk, is erop gericht om ook kwetsbare mensen te versterken. Daarom pleit ik voor duurzame aanwezigheid van sociaal werk in de wijk. Het is belangrijk dat wijkbewoners bekende en vertrouwde gezichten zien en dat door hun interventies ook andere bewoners vertrouwde gezichten worden. In dat onderling vertrouwen kunnen wederkerige relaties ontstaan waarin onderlinge hulp vanzelfsprekend wordt. Waar vertrouwen ontstaat tussen bewoners groeien wederkerige relaties. Gemeenten kunnen hieraan bijdragen door te zorgen voor een consistent en duurzaam beleid ten aanzien van wijkgericht werken.’

De coronacrisis stelt de zorg voor een enorme uitdaging om studenten Verpleegkunde werkervaring op te laten doen. De werkdruk is er groter dan ooit. Dan is het niet denken in problemen, maar in mogelijkheden en creatieve oplossingen, weten ze bij het Zaans Medisch Centrum. Een plek waar de praktijk verstrengeld is met het onderwijs van Inholland. Een win-winsituatie.

Verpleegkundestudenten van Hogeschool Inholland kom je altijd tegen tussen de Zaanse zorgmuren. Anniek Bakker, Bjorn Gitzels en Gina Hoogenboom zijn zelfs aan de slag gegaan op een van de plekken waar verpleegkundigen in coronatijd het hardst nodig zijn: de Intensive Care Unit (ICU). Door observerend te leren willen de vierdejaarsstudenten het buddysysteem van het ZMC evalueren, waarbij studenten IC-verpleegkundigen ondersteunen, ook door zelf aan de slag te gaan als buddy. Uiteraard onder supervisie van diezelfde ervaren IC-verpleegkundigen.

Met knikkende knieën de Intensive Care op
Bjorn weet nog wel, die eerste maandag, dat hij om 7.00 uur wat onzeker voor de ICU-afdeling op kwam. Wat zou hij daar aantreffen? De praktijk met coronapatiënten? Dat zal wel een en al hectiek zijn. Maar nee, integendeel. “Ik had het heel druk verwacht, maar er was juist heel veel rust en structuur. Iedereen loopt en praat rustig. Belangrijke eigenschappen van een IC-verpleegkundige weet ik nu: de rust bewaren en logisch nadenken.”

De drie volgen bij Inholland Amsterdam aanvullend op de reguliere opleiding het honoursprogramma Technische Verpleegkunde, waar ze theoretisch opgeleid worden tot het niveau van een Medium Care Verpleegkundige op het gebied van acute en intensieve zorg. Een reguliere onderzoeksstage op verschillende afdelingen van het ZMC kon voor de drie studenten als gevolg van corona niet doorgaan. Maar niet opleiden was geen optie gezien de enorme tekorten in de zorg. Dus bedachten de studenten samen met de opleiding en het ZMC deze oplossing. “Wij doen hier alles wat we hebben geleerd op school en alles wat daarbij komt vanuit de praktijk”, zegt Gina. “Het kan gaan om zaken die we direct leren van IC-verpleegkundigen, maar het gaat ook om ondersteunende taken, zoals wassen, spullen aangeven, helpen bij intubatie en medicatie klaar maken. Onze werkdag is heel divers.”

‘De mens achter de patiënt’
Dat het om coronapatiënten gaat, kan soms heftig zijn. Dan is het balanceren tussen zakelijk blijven en ook ‘de mens’ blijven zien. Dat de aandacht voor de patiënt niet verdwijnt tussen monitoren, beademingsmachines en alle andere ‘toeters en bellen’. Gina: “Omdat er beademing wordt toegepast is er weinig tot geen contact met de patiënt. De zorg is minder persoonlijk. Dan zijn er momenten dat je even moet slikken. Zeker als je beseft dat iemand zo alleen is en geen contact met familie kan hebben. Dan probeer je toch vrij zakelijk te blijven, ook uit zelfbescherming.”

Gelukkig hebben Bjorn, Anniek en Gina naast de dagevaluaties op de ICU goed onderling contact, vrijwel dagelijks. Naast de bespreking van de casuïstiek, kunnen ze bij elkaar hun hart luchten en met elkaar hun verdriet, maar ook blije momenten delen. Anniek: “We hebben elkaar, dat maakt dit werk draaglijk. Als iemand ergens mee zit, kunnen we dat meteen met elkaar bespreken.”

Een unieke leerwerksituatie
Dat in deze heftige tijd ook studenten helpen om de ziekste coronapatiënten te verzorgen, is een unieke situatie, geeft Mirjam Veenema aan. Naast haar werk als docent bij Inholland is zij ook één dag werkzaam als verpleegkundig specialist bij het ZMC. “Het is heel mooi dat instellingen ondanks de grote druk op de zorg, bereid zijn creatief met ons mee te denken om zoveel mogelijk studenten, of het nu om eerste of laatstejaars gaat, te helpen aan een praktijkervaringsplek.” Het ZMC is daarbij bij uitstek een plek om in de praktijk te leren. Studenten Verpleegkunde worden met open armen ontvangen om het vak te leren. Door hard werken én creatief denken lukt het voor de meeste studenten om een mooie stage- of andere werkervaringsplek te vinden. “In de loop van de afgelopen jaren is er veel vertrouwen ontstaan tussen het ZMC en Inholland”, verklaart Mirjam. “Er zijn korte lijnen, we hebben veel contact met elkaar en houden ons aan de afspraken.”

‘Blijven opleiden, dat zijn we verplicht aan onszelf en de maatschappij
’Daarbij heeft Mirjam vooral veel contact met Rina van Oene, opleidingsadviseur en -coördinator vanuit het ZMC. Volgens Rina is het opleiden een must en is het daarom een geïntegreerd onderdeel van de organisatie. “Je kunt deze afspraken pas maken als praktijk- en onderwijsinstelling als je erkent dat opleiden een onderdeel moet zijn van het dagelijkse werk. Dus niet stages stopzetten omdat je het hartstikke druk hebt, nee je moet juist mensen binnenhalen om van deze bijzondere situatie te leren voor de toekomst. Alle hens aan dek! En het enorme tekort aan verpleegkundigen wordt alleen maar groter door corona Dus we moeten blijven opleiden om te investeren in de toekomst. Dat zijn we verplicht aan onszelf en de maatschappij.”

Aan Anniek, Bjorn en Gina zal het in ieder geval niet liggen. Met voorgaande stages en hun huidige leerwerkplek leggen ze al een goede basis voor een mooie toekomstige carrière in de zorg. En er is sowieso een enorm tekort aan gespecialiseerd personeel, dus de kans dat er straks definitief plek voor hen is in het ZMC is groot.

Hoe gevaarlijk is röntgenstraling voor het ongeboren kind? Onderzoek wijst uit dat het gezondheidsrisico zeer beperkt is, terwijl de verwarring daarover bij zwangere patiënten groot is. Vandaar dat onderzoekers en studenten van Hogeschool Inholland een landelijke leidraad en e-learning ontwikkelen om die onzekerheid weg te nemen.

“In recente publicaties komt naar voren dat CT-scans risico’s kunnen opleveren voor kinderen”, zegt Harmen Bijwaard, lector Medische Technologie. “Ik vroeg me af hoe dat zit met ongeboren kinderen. Fleur Wit, docente Medisch Beeldvormende en Radiotherapeutische Technieken, is voor haar masterthesis in de wetenschappelijke literatuur gedoken en vond nauwelijks gezondheidsrisico's. Wat we wel constateerden was dat er bij zwangere patiënten veel vragen over zijn. Dit heeft te maken met verschillende werkwijzen van ziekenhuizen. Bij sommige krijgen ze een loodschort, bij andere niet. Dat zorgt voor verwarring.” De waarschuwingsborden in wachtruimten dragen bij aan die verwarring (zoals onderstaande voorbeelden).

Landelijke leidraad en e-learning
Bij de eerste verwarring blijft het niet. Want als zwangere patiënten er vragen over stellen aan de dienstdoende professionals, de medisch beeldvormings- en bestralingsdeskundigen, dan kunnen die daar vaak geen precies antwoord op geven. De onderzoekslijn Medische Technologie wilde daar iets aan doen. “Met het onderzoeksproject ‘Röntgenstraling en vrouwen in verwachting’ (REVIVE) werken we toe naar een landelijke richtlijn voor de beroepsvereniging om tot een uniforme en beargumenteerde werkwijze te komen”, zegt Harmen. “Daarnaast ontwikkelen we e-learning voor huidige professionals en studenten. In beide onderdelen gaat het vooral om heldere communicatie met zwangere patiënten.”

Interviews door studenten
“Voor het project hebben we studenten van Inholland ingezet”, zegt onderzoeker Colinda Vroonland. “Zo waren er twee afstudeeronderzoeken bij de opleiding Verloskunde, één onder vrouwen die recent zwanger waren, de ander onder zwangere vrouwen die zelf röntgenonderzoek hebben gehad. De vraag was onder meer of en hoe zij over de gezondheidsrisico’s geïnformeerd willen worden. Daarnaast waren er studenten van Medisch Beeldvormende en Radiotherapeutische Technieken betrokken bij de focusgroepen met professionals. Daarin gaven de studenten hun input voor de e-learning zodat deze ook geschikt zou zijn voor het curriculum van hun opleiding.” 

Visuele communicatie
“Een opvallend resultaat uit het onderzoek was dat maar liefst 20 procent van de ondervraagde vrouwen helemaal niet geïnformeerd wil worden”, zegt Harmen. “Bij de overige 80 procent moet je de gezondheidsrisico’s op een heel eenvoudige, visuele manier uitleggen. Voor de duidelijkheid: met een longfoto krijg je ongeveer evenveel straling binnen als met een vliegreis van 2,5 uur of het eten van 100 bananen. Omdat de foetus niet in de röntgenbundel ligt bij een longfoto, ontvangt deze een nog veel kleinere dosis. Er is een zeer kleine toegevoegde kans op kanker, wat je in beeld kan brengen door in een pictogrammatrix met allemaal blauwe puntjes één puntje rood te maken. Het effect is in recente epidemiologische studies niet meer aantoonbaar.”

Onderdeel MBRT-opleiding
Zowel de leidraad als het materiaal voor e-learning is aangeboden aan de beroepsvereniging voor medisch beeldvormings- en bestralingsdeskundigen (MBB’ers). “Bij e-learning gaat het over onderzoek naar de effecten van straling, patiëntencommunicatie. We hebben voor een digitale variant gekozen, zodat alle MBB’ers in Nederland het eenvoudig kunnen volgen, ook na hun werk. Daarnaast willen we dit lesmateriaal toevoegen aan het curriculum van de MBRT-opleiding van Inholland. De overige Nederlandse MBRT-opleidingen volgen hopelijk later.”

Online voorlichting
Harmen is ondertussen druk bezig met het opzetten van een vervolgproject. “We willen online voorlichting geven aan zwangere patiënten, als onderdeel van de website van het RIVM. Daar moet duidelijke risico-informatie op staan. Zo willen we voorkomen dat vrouwen uit angst voor straling besluiten geen röntgenonderzoek te doen. Dat zou wél risicovol kunnen zijn.”

Marlies is een van de drijvende krachten binnen Geestverwanten. Ze is aanwezig bij de opstartkoffie en mobiliseert wijkbewoners om te koken voor de gedeelde pot. Twee jaar geleden wees de praktijkondersteuner Marlies op het netwerk en de activiteiten. “Ik ben betrokken geraakt bij Geestverwanten om te zorgen dat mijn netwerk groter werd. Dat is gelukt, ik ontmoet nu veel meer mensen en doe ook veel meer dingen. Ik ben me ervan bewust dat je dat hier nodig hebt, een netwerk.”

Netwerk van ontmoetingen
In een netwerk staat altijd iemand voor je klaar, weet Marlies nu uit eigen ervaring. Ze noemt Geestverwanten ook wel een ‘netwerk van ontmoetingen’. “De contacten bij Geestverwanten zijn anders dan op andere plekken, zoals op werk. Ik heb altijd wel collegaatjes gehad bij wie ik koffie ging drinken, maar dat was zo oppervlakkig. Hier is het anders. Als ik nu zeg dat mij thuis iets niet lukt, dan zijn er mensen die me komen helpen. Ik denk dat dat de kracht is van het netwerk wat we hier hebben opgebouwd. Al help ik nu vooral andere mensen. Zolang ik dat nu voor de anderen kan doen, is dat een wisselwerking.”

De kracht van Geestverwanten
Het verhaal van Marlies is slechts een van de vele verhalen die onderzoekers Elizabeth van Twist, Maaike Miedema en Ympkje Albeda hebben opgetekend. In de publicatie De kracht van Geestverwanten hebben zij de resultaten van de gesprekken, interviews en activiteiten waar ze aan hebben deelgenomen, gebundeld. Er worden verschillende onderwerpen in aangestipt. Wat is het belang van Geestverwanten voor mensen die zelf in een kwetsbare positie verkeren? Wat betekent een dergelijk initiatief voor de zorg in de wijk en wat betekent dit dan voor de stad? Welke landelijke hervormingen zijn er nodig, bijvoorbeeld in de psychiatrie? Hoe kunnen we op verschillende niveaus van en met elkaar leren?

De publicatie is hier te zien. De onderzoekers werken momenteel verder om een aantal van deze thema’s verder uit te diepen.

Olaf van Kooten neemt donderdag 26 november afscheid als lector Duurzame verbindingen in de Greenport. In zijn online afscheidsrede gaat hij in op de ontwikkelingen die de komende decennia nodig zijn in de tuinbouw voor een duurzame gezonde toekomst van mens, dier en planeet. Meld je aan via inholland.nl/tuinbouwvandetoekomst.

“De Nederlandse tuinbouw heeft een voorbeeldfunctie in de wereldwijde voedselproductie. Deze rol moet de tuinbouwsector oppakken, omdat we mondiaal bezig zijn om crisis op crisis te stapelen”, aldus Van Kooten. “Wil de mens overleven, dan zullen we meer ruimte moeten scheppen voor grote bossen, die ons overtollige CO2 weer op zullen nemen.”

Maar voor deze bossen hebben we ruimte nodig, meent Van Kooten. “Ruimte, die nu wordt ingenomen door enorme oppervlaktes aarde voor de productie van veevoer. De Nederlandse teelt in kassen biedt mogelijkheid voor intensieve groenten- en bloemen productie op een zeer beperkt oppervlak en zonder schade voor ons milieu. Bovendien produceren zij daarmee nutriëntenrijk voedsel waarmee veel niet-overdraagbare ziektes voorkomen kunnen worden.”

Om dit te realiseren moet er nog intensief geëxperimenteerd worden met fossielvrije energie, biologische bestrijding en ‘vierkantsverwaarding’ van alles wat er in de kas groeit. Een voorwaarde voor succes is de kasteelt te integreren in een circulaire economie, die door de burgers gewild en gedragen wordt. “Zolang de gemiddelde burger blijft denken dat groenten alleen uit de supermarkt komen, zal de maatschappelijke draagkracht onvoldoende blijken om deze ontwikkeling waar te maken.”

Meer informatie en aanmelden
De online ontbijtbijeenkomst vindt plaats op donderdag 26 november 2020 van 8.00 tot 9.00 uur. Ga voor meer info en aanmelden naar inholland.nl/tuinbouwvandetoekomst.

Bij haar heldere presentatie tijdens het Webinar van de NVvk vertelde Jenay dat zij in haar scriptie de toegevoegde waarde heeft aangetoond van bijscholing op het onderwerp ‘mondgezondheid bij kinderen van 0 tot 4 jaar’. De professionals die deze bijscholing hadden gevolgd behaalden een statistisch significant hogere score in kennis ten opzichte van andere jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen. Daarnaast voelden zij zich zelf meer bekwaam.

Een gedeelde derde prijs werd eveneens gewonnen door twee afstudeerders van Mondzorgkunde Inholland: Mireille Bakker en Liz Boeters verdienden deze prijs met hun scriptie over de implementatie van cariëspreventiemethode ‘Gewoon Gaaf’ bij kleine en grote praktijken.

De studenten zijn begeleid door docent en klinisch epidemioloog Karen Elsenberg. Zij is coördinator kindertandheelkunde van de opleiding Mondzorgkunde en betrokken bij diverse onderzoeken met betrekking tot de kindertandheelkunde.

Op de foto overhandigen Marieke Schorer-Jensma, voorzitter van het bestuur van de NVvK (midden) en Christien Timmer, Scientific Affairs Manager van Elmex/Colgate (links), de eerste prijs aan Jenay de Clercq (rechts).

Uit verschillende onderzoek blijkt dat jongeren regelmatig betalingsproblemen hebben. Dat is slecht nieuws, want schulden kunnen een heel leven doorwerken en gaan vaak gepaard met allerlei andere problemen. De gemeente Rotterdam vroeg Hogeschool Inholland Rotterdam om onderzoek te doen onder én door studenten. Op 9 november presenteerden zij de resultaten. “Bij mijn eerdere stage merkte ik al hoe relevant dit onderwerp is.”

Lees ook het artikel die over dit onderwerp verschenen is in de media:

• AD: ‘Merken als Balenciaga en Adidas maken dat Rotterdamse studenten in de schulden komen’

“Bij schuld speelt schaamte”, zegt Afke Theunissen, docent-onderzoeker bij de onderzoekslijn Dynamiek van de Stad. “Mensen durven er niet over te praten, stellen hun hulpvraag uit, waardoor problemen erger kunnen worden. Rotterdam wil betaalproblemen wel bespreekbaar maken. In opdracht van de gemeente onderzochten we het verband tussen de financiële opvoeding van studenten en hun financieel gedrag. Onder de titel ‘Heb je money voor Dior?’ gingen we ook na welke rol imago en verleiding spelen in dat gedrag. En we werkten middelen uit om financieel gedrag bespreekbaar te maken onder jongeren.”

Afstudeerproject
Drie studenten van de opleiding Sociaal Juridische Dienstverlening voerden het onderzoek uit. Ze namen tientallen individuele en groepsinterviews af onder studenten van Hogeschool Inholland Rotterdam. “Ik richtte me op het onderwerp geldzaken organiseren”, zegt Robin Westerhuis. “Het was mijn afstudeerproject voor Sociaal Juridische Dienstverlening. Een heel relevant onderwerp, dat zag ik al bij een eerdere stage bij het wijkteam. Vrijwel alle cliënten daar hebben te maken met schulden in combinatie met andere problemen.”

Goede financiële opvoeding
Aan de hand van de interviews probeerde Robin de rol van een goede financiële opvoeding te bepalen. “Zelf heb ik zo’n goede opvoeding gehad. Dat is lang niet bij alle studenten zo. De meesten praten ook niet over financiële problemen.” Het onderzoek maakt duidelijk dat een goede financiële opvoeding zorgt voor financiële redzaamheid op latere leeftijd. “Maar opvallend genoeg is dat geen vereiste”, zegt Robin. “Sommige studenten hebben goed financieel gedrag op een andere manier geleerd.”

Verplicht vak
Afke vult aan: “Hebben studenten ouders die financieel niet zelfredzaam zijn, dan kunnen zij de zaken gaan regelen. Dat maakt die studenten natuurlijk financieel heel bewust. We zien het ook bij studenten die stage lopen bij een kredietbank of een bewindvoerdersorganisatie. Zij zien situaties die ze voor zichzelf willen voorkomen.” Volgens Afke zou het goed zijn dat financiële educatie een structurele plek krijgt in het primair en voortgezet onderwijs. “Organiseren van geldzaken zou een verplicht vak op school moeten zijn.”

Waardevolle adviezen om jongeren te inspireren
Voor de gemeente Rotterdam is het aanpakken schulden onder jongeren een belangrijk speerpunt. Door de coronacrisis worden sommige jongeren stevig getroffen, bijvoorbeeld omdat ze hun bijbaantje kwijtraken. "Genoeg redenen voor ons om nu te blijven investeren in de aanpak en in het voorkomen van betalingsproblemen bij jongeren", benadrukt de wethouder Michiel Grauss van de gemeente Rotterdam. "De opdracht aan Inholland voor dit onderzoek onder hun eigen studenten is hier een voorbeeld van. De adviezen van de studenten zijn waardevol want richten zich op een specifieke groep: hbo-studenten. Dat past bij het maatwerk dat we bieden in onze schuldaanpak. De adviezen van de studenten nemen we mee in onze Kom uit je Schuld campagne die we blijven doorontwikkelen: het meer betrekken van ouders en het positief inspireren van jongeren door tips van jongeren die het gelukt zijn om uit de schulden te blijven."

Workshops voor studenten
Inholland biedt eerstejaarsstudenten een workshop aan van de kredietbank en een workshop rond het moment dat je 18 jaar wordt, met alle financiële verantwoordelijkheden die daarbij komen kijken. “Voor jezelf maar zeker ook als toekomstige professional moet je bewust zijn van je eigen financieel gedrag wil je later anderen daarin adviseren”, zegt Afke. Robin is het daarmee eens: “Welke richting ik ook kies, in de sociaal-juridische dienstverlening kom ik schuldproblemen vroeg of laat tegen.”

Poster en Instagramcampagne
Robin is inmiddels afgestudeerd en met de presentatie aan de gemeente Rotterdam is het onderzoek ook afgerond. Naast het onderzoeksrapport kreeg de gemeente posters en de Instagram-account ‘Heb je money voor Dior?’ als middelen om het gesprek over financiën onder jongeren te bevorderen. Afke: “De presentatie was zelf al een vorm van bewustwording met een interactieve sessie en een quiz voor studenten.”

Het gebruik van robottechnologie kan de menselijkheid terugbrengen in de zorg. Dit onderstreept Margo van Kemenade, sociaal wetenschapper en general manager van Inholland Academy, in haar proefschrift ‘Moral Concerns of Caregivers about Social Robots in Eldercare’. Zij verdedigt woensdag 11 november haar proefschrift aan de faculteit Sociale Wetenschappen van de Vrije Universiteit in Amsterdam.

Ouderen vormen een steeds groter deel van de Nederlandse bevolking. Met de vergijzing neemt ook de druk op de zorg toe en met name op zorgpersoneel. De inzet van zorgrobots zou een deel van de oplossing kunnen vormen, maar veel zorgverleners zien geen heil in de kunstmatige helpende hand.

Volgens Margo van Kemenade wijzen veel zorgverleners de hulp van een zorgrobot af uit ethische bezwaren. “Zij zijn bang geen ‘goede zorg’ meer te kunnen leveren als een robot zorgtaken zou overnemen. Het is hierbij belangrijk te beseffen dat elke interventie die een vermindering van menselijk contact of menselijke aanraking als resultaat heeft, een gruwel is in de ogen van zorgprofessionals. Als zorgverleners zelf ervaren dat het nog steeds mogelijk is om zogeheten goede zorg te leveren, inclusief menselijk contact, omdat een zorgrobot andere taken uitvoert die de werklast verlicht, dan zal dat het gebruik van deze vorm van technologie bevorderen.”

Geef robottechnologie een vaste plek in het mbo en hbo
Van Kemenade pleit met haar onderzoek dan ook voor meer bewustwording van de ontlasting van bepaalde zorgtaken door de zorgrobot. Naast het faciliteren van deze ervaring voor het huidige zorgpersoneel, pleit de onderzoeker ook om de mogelijkheden van de zorgrobot te implementeren in het mbo- en hbo-onderwijs. “Het inrichten van zogeheten Living Labs en het aanbieden van lessen in ethiek versus zorgtechniek in het curriculum van beroepsopleidingen in de zorg kunnen onderdeel zijn van een doordachte introductie van deze nieuwe en zeer snel ontwikkelende vorm van zorgtechnologie. Mijn onderzoek laat zien dat het gebruik van robottechnologie de zorg niet hoeft te ontmenselijken, maar juist eerder deze menselijkheid weer terug kan brengen.”

‘Ik ben Alice’
Het onderzoek van Margo van Kemenade heeft aan de basis gestaan van onder andere de documentaire ‘Ik ben Alice’ (zie trailer hieronder), eerder uitgezonden bij de NPO. In deze film krijgen oudere dames een gezelschapsrobot in huis, om zo de dilemma’s rondom sociale interactie met robots in beeld te brengen. Is het wel ethisch verantwoord om ouderen op te vrolijken met een robot? De dames in de documentaire vonden het in ieder geval erg jammer dat ze ook weer ‘afscheid moesten nemen’ van Alice.

Over Margo van Kemenade
In het onderwijs is Margo van Kemenade al langer aan de slag met robottechnologie. Zo schreef ze, in samenwerking met studenten, een adviesrapport om zorgtechnologie te implementeren bij de Inholland-opleiding Verpleegkunde. Ook deed ze samen met lector Cock Heemskerk (Robotica) onderzoek in het kader van ‘Het Slimste Huis’, en een vergelijkende studie in samenwerking met hbo’ers en mbo’ers. In 2015 sleepte ze de NWO-KNAW Eurekaprijs in de wacht voor Wetenschapscommunicatie. Verder is ze onder andere auteur van het studieboek Ethiek voor techniek en ICT.

Margo van Kemenade verdedigt haar proefschrift woensdag 11 november om 9.45 uur. Vanwege de coronamaatregelen vindt de plechtigheid zonder publiek plaats, maar is wel te volgen via VU Beadle’s Office, het Youtube-kanaal van de VU.

Het coronavirus is niet alleen een gezondheidsprobleem. Het virus wakkert ook bestaande tegenstellingen in de samenleving aan. Zo groeit de kloof tussen veel burgers en de overheid. Veel jongeren voelen zich niet serieus genomen door de overheid. “De overheid zou meer inzicht moeten zoeken in de ervaringen van groepen burgers en jongeren die zich niet vanzelfsprekend gerepresenteerd voelen door de overheid’, aldus Femke Kaulingfreks, lector Jeugd en Samenleving, vorige week in zowel het Nederlands Dagblad als Trouw.

Wanneer jongeren zich niet houden aan de coronaregels heeft dat vaak te maken met hun belevingswereld. De late pubers en studenten zijn op weg naar volwassenheid. In die levensfase zijn ze op zoek naar hun identiteit, hun plek in de samenleving en naar wat hen ideologisch drijft. Bij die fase hoort ook om te experimenten en grenzen op te zoeken. “Bij jongeren die problemen ervaren is er behoefte aan mensen die ze serieus nemen en naast hen gaan staan. Het is de kunst balans te vinden tussen jongeren aanspreken op hun gedrag en jongeren ruimte bieden voor experimenten. Daar gaat het mis in deze coronatijd”, vertelt Femke in het Nederlands Dagblad.

In het interview haalt Femke het voorbeeld aan van Diederik Gommers en Famke Louise. De actie van de influencer had ook te maken met wantrouwen jegens een overheid die te weinig oog heeft voor de sociale en economische gevolgen van de coronacrisis op jongeren. “Dat ze bij Jinek zat vond ik moedig, want iedereen viel over haar heen. Gommers nam haar wel serieus en ging het gesprek met haar aan. Na de uitzending bleef hij contact met haar houden. Want hij erkende dat een top-down benadering bij hem thuis ook niet werkt. Dat is een wijze pedagogische les. Wat wel werkt is interesse tonen in deze jongeren en ze serieus nemen. Vervolgens kun je best grenzen aangeven. Famke Louise nam dat ook van hem aan en veranderde van mening.”

Lees hier het hele interview met Femke Kaulingfreks in het Nederlands Dagblad (let op, het artikel bevindt zich achter een paywall).

Luisteren naar dissonante stemmen
Ook in Trouw (23 oktober: Laat die Haagse politici eens naar Poelenburg gaan) zet Femke politici aan om naar jongeren te luisteren. “We beoordelen jongeren vaak als volwassenen, en aan die norm voldoen ze dan niet. Laten we hen liever zien zoals ze zijn: ze experimenteren, zoeken de grens op. En naar ze luisteren, dus ook naar de grove teksten in raps over onrecht. Door naar jongeren te luisteren, ook naar de dissonante stemmen, hoor je dat ze helemaal niet van die ongeleide projectielen zijn, maar dat ze gehoord willen worden. Dat ook hun ervaringen tellen.”

Met twee maten meten
Corina Duijndam, onderzoeker bij Jeugd & Samenleving, was deze week te horen op radio 1, bij het programma ‘Met het oog op morgen’ (het interview met Corina begint halverwege het geluidsfragment). Daar vertelt ze over hoe jonge moslims in Frankrijk reageren op de dood van de docent Paty. Corina werkte tot 2016 in de banlieus en houdt nog regelmatig alle blogs bij. "Die blogs vertolken eigenlijk een beetje de meningen van die jongeren. Eigenlijk doet het mij veel denken aan wat ik hoorde na de aanslagen op Charlie Hebdo. Enerzijds keuren zij wat er is gebeurd af, maar anderzijds hebben zij het gevoel dat zij tussen twee vuren zitten. Ze zijn het absoluut niet eens met de radicale moslims, maar zij zien ook een Franse regering die stelselmatig hun profeet beledigt. Nu zelfs met het tonen van cartoons op overheidsgebouwen."

Dat is iets waar jongeren toen ook al over vielen. Volgens Corina is er niemand van de jongeren die de humor inziet van de actie. "Het doet hen wel pijn. Zij voelen zich daarin wel alleen staan. Het tonen van die cartoons lijkt ook eerder iets te zijn dat al langer leeft bij jongeren. Zij hebben daardoor het gevoel dat zij als Franse burger niet tellen en dat er met twee maten wordt gemeten. "

Blessures zijn voor geen enkele sporter leuk, maar als je een beperking hebt kan een sportblessure extra vervelend zijn. Doordat de gevolgen van een blessure voor jouw gezondheid soms groter zijn, kan het kan je dagelijkse leven behoorlijk beïnvloeden. Daarom is het voorkomen van blessures voor jou als sporter met een beperking extra belangrijk. 

Onderzoekers van Kracht van Sport gaan samen met het UMC Amsterdam een grootschalig onderzoek doen naar de ernst van plotseling en geleidelijk ontstane gezondheidsproblemen bij sporters met een fysieke beperking. Het doel van dit onderzoek met de naam TIPAS (Tailored Injury Prevention in Adapted Sports) is om een platform op maat te maken voor sporters met een fysieke beperking.

Ben jij 18 jaar of ouder en hen je een fysieke beperking? Dan kan je helpen door mee te doen aan het onderzoek. Op de website van Uniek Sporten staat meer informatie en kun je je aanmelden. 

Lector Jasmijn Holla is – hoe kan het ook anders – een sportief type. “Ik houd van buitensporten. Vroeger voetbalde ik en deed ik veel aan wildwaterkanoën. Maar door blessures moet ik daarmee oppassen en zoek ik aangepaste manieren om fit te blijven, zoals hardlopen, zwemmen en fietsen.” Holla is in zekere zin de belichaming van haar eigen onderzoek: hoe kun je blijven bewegen, ook in aangepaste vorm? “Bij Kracht van Sport willen we dat zo veel mogelijk mensen de voordelen van sporten en bewegen ervaren. Juist ook mensen met lichamelijke beperkingen. Voor hen is helaas de drempel vaak hoog om te sporten. Maar als zij niets doen, vergroot dat onder meer de kans op overgewicht, met extra gezondheidsrisico’s van dien.”

Thuis in beweging blijven
De Kracht van Sport is eigenlijk de kracht van een gezonde leefstijl. “Hoe belangrijk dit is, bewijst deze tijd van corona”, zegt Holla, die meteen een vicieuze cirkel schetst: “Juist mensen met overgewicht en een mindere gezondheid zijn nu bang om naar buiten te gaan. Want zij zijn extra kwetsbaar voor corona. Als ze niet oppassen, bewegen ze minder, verslechtert hun gezondheid en raken ze sociaal geïsoleerd.” Gelukkig zijn er interventies om die neerwaartse spiraal te doorbreken. “Met Kracht van Sport zijn we projectleider van SEDY 2, een groot Europees onderzoeksproject gericht op sportparticipatie van kinderen met een lichamelijke beperking. Een van de partners constateerde dat deelname aan online sportlessen hoger was dan aan ‘normale’ lessen. Mogelijk omdat het voor sommige kinderen met een beperking veiliger voelt om thuis te sporten. Ook bijvoorbeeld het revalidatiecentrum Reade en de Dirk Kuyt Foundation boden tijdens de verplichte sluiting van de sportscholen met succes online beweegprogramma’s aan.”

Toekomstige leefstijlcoaches
“Sport is een krachtig middel om te werken aan je gezondheid, ziekten te voorkomen en je fit te voelen waardoor je beter in staat bent zelf de regie over je leven te voeren”, somt Holla op. “Via de opleiding Sportkunde leiden we studenten op tot sport- en leefstijlcoach. Zij doen ook mee in onze onderzoeksprogramma’s, bijvoorbeeld als ‘sportmaatjes’ in het SEDY 1-project. Ze gaan samen met kinderen met een beperking op zoek naar een geschikte sportieve hobby. En met Kracht van Sport ontwikkelen we op theorie en wetenschappelijk bewijs gebaseerde leefstijlinterventies. Zo werken we met partners aan een leefstijlapp voor mensen met een dwarslaesie of beenamputatie. Zij krijgen daarop informatie, tips en trainingen op het gebied van voeding, bewegen en ontspanning, energieverdeling en slaap. Daarmee kunnen ze zelfstandig aan een gezonde leefstijl werken. De ambitie is om de app ook geschikt te maken voor andere doelgroepen.”

Aandacht voor gezonde leefstijl
Als lector wil Holla haar onderzoek zo goed mogelijk laten aansluiten bij de volle breedte van Sportkunde. “Dan gaat het om onze drie expertgroepen, zoals Aangepast Sporten, waarbij ik als onderzoeker al jaren betrokken ben. Maar ook Sport en Maatschappij, waarvoor we met onderzoekers van Empowerment en Professionalisering en de opleiding Social Work een kenniswerkplaats aan het opzetten zijn om kwetsbare groepen via een interdisciplinaire aanpak beter te bereiken. En er is Gezondheidsmanagement, gericht op vitale medewerkers. Al die expertgroepen gaan over het individuele en maatschappelijke belang van een gezonde leefstijl en dat krijgt gelukkig steeds meer aandacht. De meeste leefstijlvraagstukken vragen om een interdisciplinaire, holistische benadering, waarbij samenwerking met interne en externe partners erg belangrijk is. Binnen de onderzoeksgroepen van Inholland hebben we veel kennis en expertise in huis en samen hebben we een krachtig netwerk van praktijk- en kennispartners. Met ons nieuwe Centre of Expertise Preventie in Zorg en Welzijn zie ik ontzettend veel mogelijkheden om deze krachten te bundelen. Wat dat betreft hebben we bij Kracht van Sport echt de tijd mee.”

In het Medical Delta Living Lab Geriatric Rehabilitation @Home werken Hogeschool Inholland, De Haagse Hogeschool, Hogeschool Rotterdam samen met de Stichting Omring. Vanuit Inholland zijn lector Robbert Gobbens (Gezondheid en Welzijn van Kwetsbare Ouderen) en associate lector Laurence Alpay (E-health), onderdeel van de onderzoekslijn Medische Technologie, betrokken. 

Thuis revalideren gunstig voor herstel en kwaliteit van leven
Thuis revalideren na een opname is voor geriatrische patiënten gunstig voor het herstel en de kwaliteit van leven. Voor een snelle en soepele overgang van de geriatrische revalidatiezorg naar huis is echter niet altijd adequate ondersteuning beschikbaar. E-health kan cliënten en mantelzorgers thuis ondersteunen bij de revalidatie en de eigen regie en zelfmanagement van de betrokken ouderen bevorderen. “Ik ben ervan overtuigd dat e-health positief bijdraagt aan de revalidatie van ouderen en ook hun kwaliteit van leven verhoogt", zegt Robbert Gobbens.

Het Medical Delta Living Lab betreft een authentieke leeromgeving waarin studenten van diverse technische en zorg- en welzijnsopleidingen interprofessioneel aan de slag gaan met onderzoekers, het bedrijfsleven en de zorg. En ook met de ouderen en mantelzorgers zelf, op zoek naar effectieve e-health oplossingen. De vraagstukken uit het werkveld kunnen docenten bovendien gebruiken in hun lessen. Volgens Laurence Alpay zorgt juist door deze benadering, met co-creatie en co-design, ervoor dat alle stakeholders betrokken zijn: "Niet alleen bij het ontwerpen, maar ook bij de realisatie en implementatie van technologische oplossingen gericht op geriatrische revalidatie.”

Het living lab van Inholland is één van de vier nieuwe living labs waarin Zuid-Hollandse hogescholen deel uitmaken van Medical Delta, samen met zorginstellingen en bedrijven. De living labs hebben ieder 200.000 euro aan subsidie ontvangen. In alle labs, naast Inholland ook ondergebracht bij Hogeschool Rotterdam, De Haagse Hogeschool en Hogeschool Leiden, staan kansrijke technologische innovaties centraal om actuele zorgtechnologische vraagstukken op te lossen, met prominente aandacht voor preventie en zorg dichtbij huis.

Ondernemen, onderwijs en onderzoek onder één dak
Bijzonder aan de opzet van de living labs is dat lectoren van verschillende disciplines én zorginstellingen samen praktijkvragen oppakken. Ook bedrijven, eindgebruikers en universiteiten doen mee. Onderwijs, toegepast onderzoek en ondernemen vormen zo een bijzondere eenheid. De living labs geven op deze manier een extra stimulans aan het ‘health & technology-ecosysteem’ in Zuid-Holland. Eerder zijn al vijf andere living labs opgezet.

De nieuwe living labs krijgen hun vorm de komende maanden. Naast het Medical Delta Living Lab Geriatric Rehabilitation @Home gaat het om de volgende living labs:

• Het Medical Delta Living Lab Better In Better Out richt zich specifiek op de fitheid van patiënten met kanker voorafgaand en tijdens een behandeltraject. Dit lab komt voort uit een samenwerking tussen De Haagse Hogeschool en Hogeschool Rotterdam, in samenwerking met praktijkpartner HMC.
• Het Medical Delta Living Lab VIT for Life is met name bedoeld om met behulp van technologie mensen gezonder te krijgen die een verhoogd risico hebben op leefstijl-gerelateerde gezondheidsklachten. De Haagse Hogeschool, Hogeschool Rotterdam, de Stichting WMOradar en kinderfysiotherapie Westland werken samen in dit living lab.
• Het Medical Delta Living Lab Integrative Medicine Technology kijkt vooral naar non-farmacologische, complementaire en persoonsgerichte behandelwijzen, zoals het gebruik van natuurlijke producten bij de behandeling van klachten bij chronische aandoeningen, en het aantonen van de werking hiervan. Hogeschool Leiden, Hogeschool Rotterdam, NVAA en Cure+ werken hierin samen.

Over Medical Delta
Medical Delta is een interdisciplinaire samenwerking van meer dan 280 wetenschappers van Erasmus Universiteit, Erasmus MC, TU Delft, LUMC, Universiteit Leiden en hogescholen die samen met bedrijven en overheden aan technologische oplossingen voor de zorg werken. Dit doet Medical Delta met dertien interdisciplinaire wetenschappelijke programma’s en met praktijkgerichte field- en living labs. Medical Delta vormt hiermee de spil van het Health & Technology ecosysteem in Zuid-Holland en daarbuiten. Zie ook: www.medicaldelta.nl.

Het programma Nieuwsuur besteedde dinsdag aandacht aan onderwijs in coronatijd. Aanleiding is een enquête onder Nederlandse hbo-docenten. Zij vinden dat online lesgeven goed gaat, maar zien uitdagingen voor de langere termijn. Nieuwsuur zag dat dat vooral opgaat voor praktijkopleidingen.

Nieuwsuur ging op bezoek bij Inholland-docent Mirjam van Leeuwen. Zij verzorgt voor de opleiding Verpleegkunde (hbo-v) van Inholland Amsterdam onder meer het vak 'Communicatie en complexe ggz'. Haar lessen vinden online plaats. Dat gaat goed, zegt Mirjam, maar via een scherm komt iets als nonverbale communicatie toch minder duidelijk over. Tijdens de online les loopt haar kat parmantig voor haar scherm langs – gelukkig is het dier wel zo beleefd om niet op het toetsenbord te stappen! 

Een praktijkopleiding als Verpleegkunde (hbo-v) valt lastig helemaal online te verzorgen. En ook fysiek zijn de mogelijkheden beperkt door de anderhalvemeterregel en het OV-reisverbod voor studenten in de spits. Toch gaan docenten de uitdaging creatief en vol goede moed aan, zo blijkt ook uit het Nieuwsuur-item. 

'Het is een puzzel'
Zo ook Afke Dappers. Ze is blij dat ze haar eerstejaarsstudenten voor het eerst in drie maanden weer ziet tijdens de ‘priktoets’, op locatie bij Inholland Amsterdam. Maar ze ziet ook uitdagingen: “Het is lastig om rekening te houden met de coronamaatregelen, er kunnen veel minder studenten in een lokaal. Het is een puzzel.” Student Anne Wilbrink: “We kunnen niet op elkaar oefenen en moeten ehbo doen met een pop.”

Afke is er trots op dat de opleiding Verpleegkunde (hbo-v) opnieuw meer aanmeldingen heeft. Vorig jaar waren er 220 nieuwe inschrijvingen, nu staat de teller al op 280. Aan de planning wordt door de hele opleiding hard gewerkt

Maatwerk
Maatwerk met duidelijke kaders kan hierbij essentieel zijn om versoepeling van de coronamaatregelen mogelijk te maken en fysiek onderwijs weer verantwoord en veilig op te starten in het nieuwe collegejaar.

Bekijk het item van Nieuwsuur via NPO Start. Het begint op minuut 15:10 en duurt tot ongeveer 27:30. Ook aan het woord komen de voorzitter van het College van Bestuur van Avans Hogeschool, een epidemioloog en de voorzitter van de Landelijke Studentenvakbond.

In hoeverre bezitten studenten en docenten de competentie 'kunnen omgaan met diversiteit' en wat is er nodig is om deze verder te ontwikkelen? Immers, om de kracht van diversiteit ten volste te benutten is het van belang om in eerste instantie te weten hoe je met diversiteit omgaat. Waar sommige docenten en studenten deze competentie al bezitten, moet deze bij anderen nog verder worden ontwikkeld.

Docenten en studenten, maar ook professionals in het werkveld, geven aan dat ze voorstander zijn van leren in en van de praktijk. Dat geldt zeker ook als het gaat over het leren omgaan met diversiteit. De grote uitdaging is echter hoe een hbo-instelling dat organiseert. Door bijvoorbeeld verschillende stagemomenten in te bouwen tijdens de opleiding of studenten in wisselende groepssamenstellingen samen te laten werken leren zij bijvoorbeeld om in verschillende contexten te functioneren.

Hoe kan het wel?
Volgens de onderzoekers zijn kleinschalig onderwijs met ruimte voor persoonlijk contact, onbevooroordeeld naar elkaar luisteren, het delen van levensverhalen of het bieden van betekenisvolle ontmoetingen of activiteiten voorbeelden van hoe studenten diversiteit beter kunnen begrijpen en benutten. De zes aanbevelingen uit het onderzoek helpen om diversiteit in een onderwijscontext beter te benutten.

• Werk met een brede definitie van diversiteit, die verder gaat dan alleen sociaal-culturele of etnische aspecten, maar ook betrekking heeft op alle andere kenmerken waarop mensen kunnen verschillen. 
• Werk met een gedifferentieerde strategie waarbij de verschillende niveaus - samenleving, opleiding en individuele docent en student - met elkaar worden verweven. 
• Zorg dat de organisatie rond diversiteit op de opleiding goed is ingericht en docenten adequaat worden gefaciliteerd, bijvoorbeeld door op diversiteit gerichte scholing en er ruimte in teamoverleg om over de uitdagingen van een diverse context met elkaar te kunnen praten.
• Betrek studenten bij het organiseren van activiteiten rond diversiteit, dat vinden ze meestal leuk en daar leren ze van.
• Zorg voor een leeromgeving waarin ruimte is om te leren omgaan met diversiteit, waar ruimte is voor het delen van verhalen, waar ‘anders zijn’ niet als raar wordt gezien maar als iets dat mag. 
• Benut het werkveld als partner bij het leren omgaan met diversiteit, bijvoorbeeld via gastcolleges, werkbezoeken en gezamenlijke projecten.

Concrete handvatten en werkvormen
De betrokken docent-onderzoekers hebben voor docenten en hun teams een handreiking gemaakt met hele concrete suggesties die direct bruikbaar zijn in de praktijk. Zij kunnen hier inspiratie en voorbeelden uithalen. Ook voor studenten staan er bruikbare tips in over het werken in groepjes en kunnen omgaan met verschillen. 

Het spreekt voor zich, of het zou vanzelfsprekend moeten zijn, dat de onderwijsinstellingen een scherp oog hebben voor uitsluiting op grond van welke onderscheid dan ook. Om de kracht van diversiteit te benutten is het van belang om te weten hoe je met diversiteit om kunt gaan. Willen hogescholen serieus en structureel werk maken van hun streven naar diversiteit, dan zullen ze de competentie 'kunnen omgaan met diversiteit' als leerdoel in het curriculum op moeten nemen, adviseren de onderzoekers.

Guido Walraven is lector Dynamiek van de Stad, Machteld de Jong is lector Diversiteitvraagstukken, Femke Kaulingfreks is lector Jeugd en Samenleving, Joke Hermes is lector Media, Cultuur en Burgerschap bij de onderzoeksgroep Creative Business, Jeroen Onstenk was lector Pedagogisch en Didactisch Handelen; Judith Logger, Mai Groenevelt, Frake Schermer en Ympkje Albeda zijn docent-onderzoeker bij een van de genoemde lectoren.

Goed nieuws voor West-Friese zorgprofessionals met vooruitziende blik. Inholland en zorgaanbieders starten dit najaar een nieuwe post-hbo-opleiding. De Leergang Innoveren in Zorg en Welzijn met Technologie speelt in op toekomstige vraagstukken in de zorg. Deze eerste post-hbo-opleiding in de regio geeft een impuls aan de zorgsector.

Inholland en zorginstellingen Omring en WilgaerdenLeekerweideGroep leiden met de leergang Innoveren in Zorg en Welzijn met Technologie (IZWT) zorgprofessionals op die met behulp van technologie zorgvraagstukken oplossen. Eerder in juni tekenden de partners in Hoorn een intentieovereenkomst.

Studeren in de praktijk
De opleiding is blended. Dat houdt in dat er één lesdag per twee weken is, met daarnaast een altijd beschikbare, interactieve, digitale leeromgeving. “Studeren vindt niet alleen plaats op onze campus, maar juist ook in de praktijk bij en met partners in heel Noord-Holland Noord”, zegt Richard Oerlemans. Als directeur van Inholland Alkmaar en de technische opleidingen is hij een van de drijvende krachten achter het initiatief. "Deze verbinding van theorie met de praktijk maakt de opleiding direct relevant."

Nieuwe digitale tools
“De afgelopen jaren vond er onder de noemer eHealth een enorme technologische ontwikkeling plaats binnen zorg en welzijn”, zegt Marije Deutekom, directeur van Inholland Haarlem en het Domein Gezondheid, Sport en Welzijn. “Eén voorbeeld is het gebruik van digitale tools om de gezondheid van mensen op afstand te monitoren. Voor veel zorgprofessionals is dit nieuw, zij hebben de benodigde vaardigheden nog niet. Daarom kozen we samen met de regio en de zorginstellingen voor een op maat gesneden opleiding die echt aansluit op de wensen van verpleegkundigen en op de hulpvraag vanuit de sector.”

Want ook in West-Friesland is er sprake van toenemende vergrijzing, zegt Marije, van oudere mensen voor wie het een uitdaging is om zelfstandig te blijven wonen. “Goede inzet van technologie kan veel toevoegen, maar dan moeten zorgprofessionals wel weten wat er is, wat er kan en hoe dat in te zetten is.” Omring en WilgaerdenLeekerweideGroep zijn voorlopig de eerste partners van de opleiding, zegt Marije. “Maar we gaan actief nieuwe zorg- en technische partners werven voor regionale samenwerking.”

Professionaliseren en verbeteren
Volgens Marije biedt de opleiding studenten een nieuw loopbaanperspectief. “Zorgprofessionals leggen contacten buiten hun eigen afdeling of organisatie en weten zo wat daar speelt. Ze krijgen bovendien de kans om hun eigen team te professionaliseren. Door de geleerde inzichten te delen, brengen ze de zorg samen naar een hoger niveau.” De leergang sluit aan op de masteropleiding Advanced Health Informatics Practice (AHIP). Zo ligt er een leerlijn waarbinnen professionals zich zelfs kunnen ontwikkelen tot een Master of Science (MSc).

Richard zegt dat de leergang IZWT onderdeel is van een bredere ontwikkeling in West-Friesland. “Naast deze nieuwe post-hbo-opleiding en de succesvolle Food Technology samenwerking, is in deze regio nu ook een ICT-academie en MKB digitale werkplaats in de maak. De eerste contacten zijn gelegd voor circulair en levensloopbestendig (her)bouwen.”

Toegevoegde waarde
Richard: “De speerpunten van Inholland zijn het onderwijs verrijken met vraagstukken uit het werkveld, studeren en werken in multidisciplinaire teams en het ontwikkelen van flexibele onderwijstrajecten. Dit helpt zowel ons als de regio om zo goed mogelijk in te spelen op ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Op deze manier behouden we talenten voor West-Friesland. De toegevoegde waarde van de opleiding voor onze regio wordt zo vergroot.”

Innoveren in Zorg en Welzijn met Technologie (IZWT) wordt vanaf najaar 2020 aangeboden door Inholland Academy. Lees meer op www.talentacademywestfriesland.nl.

Dysfagie
Dysfagie is de medische benaming voor problemen met kauwen en/of slikken. Dysfagie is geen op zichzelf staande ziekte, maar een symptoom van een onderliggende aandoening, denk bijvoorbeeld aan verlamming na een hersenbloeding. Mensen die kauw- of slikproblemen hebben kunnen vaak lastig uit eten. Momenteel is er geen geschikt hulpmiddel op de markt om het eten voor te bereiden. Het hulpmiddel dat ontwikkeld is door de studenten zou een welkome oplossing kunnen zijn voor dit probleem. Je bestelt bijvoorbeeld in een restaurant hetzelfde als de andere gasten aan je tafel, stopt het in de machine. Deze maalt je eten fijn zodat je verder ongestoord kunt eten.

Hulpmiddel
Op deze manier kan het hulpmiddel  mensen met dysfagie helpen minder geïsoleerd te raken, zelfstandig actief te blijven en minder buiten de boot te vallen bij groepsinitiatieven zoals restaurantbezoek. Het bevordert op die manier inclusiviteit en dat is van grote waarde en zeer 'Inhollands'. Met inspiratie uit de natuur, hoe eten mensen en wat gebeurt er eigenlijk bij kauwen en slikken?, zijn er nieuwe oplossingen bedacht waarbij onder andere de viscositeit, dikstroperigheid, van het eten goed gemeten kan worden.

Ontwerpen en presenteren
De eerste ontwerpronde is afgerond en het ziet er veelbelovend uit. Op donderdag 4 juni hebben de studenten hun ontwerpvoorstel gepresenteerd via MS Teams aan onderzoeker Feike van der Leij en associate lector Biomimicry Mauro Gallo. De onderzoekers brachten het onderwerp in op een gezamenlijke bijeenkomst van de domeinen Techniek, Ontwerpen en Informatica en Agri, Food en Life Sciences. 

Teamprestatie
Onderzoeker Feike van der Leij is enthousiast: “Deze studenten zijn ver gekomen met het uitdenken van dit bijzondere hulpmiddel. Het moet wel nog verder uitgewerkt worden voordat het klaar is voor het defintieve ontwerp en om het in productie te brengen”. Docent Koen de Cock, die het team begeleidt, voegt toe: “Dit team is boven zichzelf uitgestegen. Het is een geloofwaardig ontwerp geworden, waarbij kritische onderdelen zoals de pomp nog wel verder uitgewerkt moeten worden. Dat is misschien iets voor een volgende groep studenten Werktuigbouwkunde.”

Advies
Docent Koen de Cock, onderzoeker Feike van der Leij en associate lector Mauro Gallo adviseren om het ontwerp van het hulpmiddel ook uit te werken in een mockup. Studenten van de opleiding Verpleegkunde zouden met deze mockup kunnen onderzoeken wat mensen met dysfagie er zelf van vinden. Studenten van de opleiding Werktuigbouwkunde kunnen aan de hand van het testen van een prototype voor de pomp onderzoeken of het concept haalbaar is. 

Meerjarenplan
Het ontwerp van een discreet hulpmiddel voor mensen met kauw- en slikproblemen gaat over meerdere jaren lopen, deze groep studenten heeft een uitstekend begin gemaakt. Er is een detailontwerp gemaakt van het hulpmiddel in Computer Aided Design (CAD) pakket SolidWorks uitgewerkt, zodat de principewerking en realiseerbaarheid duidelijk gemaakt kan worden. In de komende jaren komen vervolgstappen. De eerstvolgende stap in de realisatie van het hulpmiddel is het testen van de kritische componenten, dat zal een volgende groep studenten doen. Vervolgens komt er een prototype dat getest kan worden door mensen met kauw- en slikproblemen. Op basis van de uitkomst van die test kan het ontwerp verder verfijnd worden. De gedachte is ook hogescholen uit het buitenland erbij te betrekken, bijvoorbeeld in programma’s zoals AAL Europe.

Vanaf 2021 worden alle gemeenten verantwoordelijk voor beschermd wonen. In de regio Alkmaar is een bijzondere aanpak ontwikkeld: Beschermd Thuis Wonen in de Wijk. Onderzoekers van de Inholland-onderzoekslijn Empowerment en Professionalisering gaan op donderdag 25 juni in op deze nieuwe aanpak met een online actualiteitencollege.

‘Beschermd Thuis’ dicht het gat tussen intramuraal wonen en zelfstandig wonen in de wijk. De bewoner woont zelfstandig, met intensieve begeleiding en toezicht, die flexibel op- en af geschaald kan worden.

Enkele vragen die aan bod komen tijdens het online college, zijn: Wat houdt de Alkmaarse aanpak verder in? Wat maakt het zo bijzonder? Hoe ervaren bewoners deze aanpak en hoe pakt dit uit voor de woningbouwvereniging, de gemeente, de hulpverlening, de zorginstelling?

Het online actualiteitencollege is interessant voor alle sociaal werkers, studenten en docenten. Sprekers zoals Marijn Korver van de BUCH-gemeenten en Jan Holman van de Gemeente Alkmaar vertellen over de actuele ontwikkelingen.

Dit online college maakt gebruik van MS Teams. Als deelnemer kun je actief aan dit college bijdragen door opmerkingen en vragen te plaatsen via de chatfunctie. Deze vormen input voor de online discussie.

Meer informatie en aanmelden
Het online college vindt plaats op donderdag 25 juni 2020 van 13.00 tot 14.15 uur, de inloop start 15 minuten eerder. Op de website van het Kennisplatform Sociaal Domein Noord-Holland staat informatie over tijd en aanmelden, naast handige praktische tips.

“Werken in het LIN zoals we voor ogen hebben, dat kan nu gewoon niet”, zegt Robbert Gobbens, lector Gezondheid en Welzijn van kwetsbare ouderen én bedenker van het LIN. Zijn initiatief is één van de aansprekende voorbeelden van praktijkgericht onderzoek bij hogescholen, onlangs opgetekend in een verzamelpublicatie. “In de kern gaat het LIN over het samenbrengen van mensen (professionals en studenten) om met elkaar te leren en de kwaliteit van de ouderenzorg te verbeteren. Het met elkaar leren en innoveren is nu, door de coronacrisis, op de tweede plaats gekomen.”

Focus op studenten
Robbert legt uit dat de focus vanuit het onderwijs nu echt bij de studenten ligt. “Dat betekent dat de stages voor de studenten in de zorg gewoon doorgaan en dat studenten online onderwijs en begeleiding krijgen. Op die manier proberen we een zo leerzaam mogelijke stage voor hen te creëren en ervoor te zorgen dat zij geen studievertraging oplopen. Dat ziet er nu dus eigenlijk uit zoals ieder andere stage, maar wel een hele bijzondere en leerzame stage om in tijden van corona een steentje bij te kunnen dragen in de ouderenzorg.”

Zo is er bijvoorbeeld een groep studenten die te maken heeft met cliënten op geriatrische revalidatie-afdelingen die geen bezoek mogen ontvangen, vertelt Anne Marie Vaalburg (Lecturer practioner bij twee LIN's). "Zij spraken cliënten over hoe zij deze situatie ervaren en hebben inzichten verkregen in het verdriet van cliënten tijdens een quarantaine. Deze clienten zijn niet alleen heel verdrietig, maar dat verdriet kent verschillende gezichten en heeft daarmee dus verschillende uitwerkingen. Waar de ene cliënt zo neerslachtig wordt dat revalideren gewoon niet meer lukt, gaat een ander juist harder oefenen. En de derde lapt alle therapie aan zijn laars en kiest ervoor om eerder naar huis te gaan, of hij nu kan traplopen of niet. Kortom: verplegen is maatwerk, want iedere client vraagt om een andere benadering." 

Kwaliteit ouderenzorg
Terwijl in de ouderenzorg de focus ligt bij de kwetsbare ouderen. Daar worden alle zeilen bijgezet om hen van kwalitatief goede zorg te voorzien. “In deze situatie is het voordeel dat er niet één student stageloopt, maar drie of vier studenten. Dit is onderdeel van het unieke concept van het LIN. Door meerdere studenten op een afdeling stage te laten lopen realiseren we een cultuurverandering die ervoor zorgt dat studenten en professionals samen kunnen leren en innoveren. Dat leren daar is nu minder ruimte voor, maar die hulp kunnen ze goed gebruiken!”

Midden in de samenleving
Als hogeschool doen we onderzoek dat midden in de samenleving staat. De vragen komen voort uit de dagelijkse praktijk van organisaties en professionals. Die onderzoeken we samen met partners uit de praktijk en studenten en docenten. Vervolgens vinden de resultaten hun weg naar de beroepspraktijk en naar toekomstige professionals via de opleidingen. Dit zorgt ervoor dat praktijkgericht onderzoek steeds belangrijker wordt bij de aanpak van maatschappelijke vraagstukken.

Laat je inspireren
Niet alleen Inholland doet onderzoek naar (oplossingen voor) actuele maatschappelijke vraagstukken, alle 37 hogescholen van Nederland doen dat. Vanuit het Netwerk Onderzoekscommunicatie Hogescholen is, samen met de Vereniging Hogescholen en het Nationaal Regieorgaan Praktijkgericht Onderzoek SIA, een publicatie gemaakt om te laten zien hoe waardevol onderzoek van hogescholen is. Deze publicatie is bedoeld om iedereen te inspireren om samen met hogescholen op zoek te gaan naar al die verhalen over de dagelijkse praktijk en gebruik te maken van de kennis en expertise die op hogescholen aanwezig is.

Leer- en InnovatieNetwerk
Het LIN is een samenwerking tussen een zorginstelling en het onderwijs. Studenten, verpleegkundigen en verzorgenden werken er samen aan kwaliteitsprojecten die voortkomen uit vragen en behoeften van de werkvloer. Meer weten over de LIN’s? Kijk op inholland.nl/lin.

Je mag creatief zijn in woord en beeld; maak bijvoorbeeld een tekening,  vlog, een gedicht, een raptekst of een foto. Kijk of je in je bijdrage antwoord kunt geven op een aantal vragen. Vermeld ook je leeftijd en de gemeente waar je woont. En maak je geen zorgen, alles wat je deelt blijft anoniem. Bekijk hieronder een voorbeeld van onze lector Femke Kaulingfreks.

De verhalen gebruiken onderzoekers van onze onderzoekslijn Jeugd en Samenleving  om in kaart te brengen hoe het gaat met jongeren tussen de 16 en 25 jaar tijdens de coronacrisis. We delen de uitkomsten van het onderzoek en ons advies met scholen, gemeenten en organisaties die jongeren ondersteunen.

Jouw verhaal helpt ons bij het onderzoek. Doe je mee?

Guido is trots op de afwisselende bijdragen van 'zijn' onderzoekers. "Hiermee laten we zien op welke uiteenlopende manieren wij als Dynamiek van de Stad bijdragen aan een inclusieve stad. Het magazine bevat artikelen, columns en interviews in het kader van een aantal van onze projecten zoals Kracht van Diversiteit, Huizen van de Wijk, Koplopers en Stadslab Vergrijzing. Onderzoeksprojecten die we uitvoeren in samenwerking met professionals en burgers, en vaak ook met andere lectoraten en kennisinstellingen." Met het verschijnen van het magazine sluit Dynamiek van de Stad de jubileummaand maart officieel af.

Tanthof, gelegen in het zuidwesten van de stad Delft, is gebouwd in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw. De gezinswijk met veel eengezinswoningen is de laatste jaren langzaam aan het transformeren. Zo was in 1993 nog maar 3 procent van de bevolking 65 jaar of ouder. Nu is dit al 18 procent. Gerben: "Er is vooral een toename van het aantal ‘empty nesters’: huishoudens van het eerste uur waarvan de kinderen het huis uit zijn. Deze vergrijzing brengt verschillende vraagstukken met zich mee: hoe kunnen ouderen bijvoorbeeld langer zelfstandig thuis blijven wonen? Welke voorzieningen zijn er nodig om te voldoen aan het toenemende aantal senioren? Hoe kan de openbare ruimte worden aangepast zodat deze geschikt is voor mensen met een fysieke beperking? Hoe voorkom je vereenzaming onder het toenemende aantal alleenstaande ouderen? En hoe ga je om met dementie?"

Stadslab
Om deze vraagstukken te onderzoeken is er onlangs een zogenaamd Stadslab opgericht: een meerjarig en interdisciplinair onderzoekstraject waarbij tal van studenten worden ingezet. "Vanuit hun opleiding gaan studenten samen met hun docenten en opdrachtgevers met praktijkgerichte vragen aan de slag. Dat is goed voor de talentontwikkeling van de studenten, maar tegelijkertijd levert het ook nieuwe inzichten op voor de wijkbewoners, de maatschappelijke organisaties en de gemeente." Zo snijdt het mes volgens Gerben aan twee kanten.

Er hebben al eerder leerzame onderzoeken plaatsgevonden in Tanthof, vervolgt hij. "Zo heeft een student van Hogeschool Inholland geholpen om de vervoers- en verkeersstromen in de wijk in kaart te brengen. En is de opleiding Landscape and Environment Management betrokken bij een onderzoek naar het beheer van de openbare ruimte. Dit zijn echter allemaal eenmalige onderzoeken, gestart vanuit één opleiding, één kennisinstelling en met een duidelijke kop en staart. Voor complexere vraagstukken, zoals vergrijzing, is het echter van belang dat meerdere opleidingen en deskundigen gezamenlijk werken in een meerjarig onderzoek. Vandaar dat we met een Stadslab zijn gestart waar we diverse disciplines aan elkaar koppelen en al lerende weg onderzoek verrichten."

Koppelen van vraag en aanbod
"Vanuit Dynamiek van de Stad spelen we een bepalende rol in het ophalen van de vragen uit de wijk en het vervolgens koppelen van deze vragen aan docenten en studenten. Daarbij wordt gebruik gemaakt van een kennisagenda. Hierin staat de kennisbehoefte van de diverse partijen uit de wijk, die vervolgens is vertaald naar onderzoeksvragen. Dit op basis van tal van gesprekken, bijeenkomsten, bewonersonderzoeken en statistieken." Met deze kennisagenda onder de arm zijn diverse opleidingen van De Haagse Hogeschool, TU Delft én Hogeschool Inholland gevraagd of ze een bijdrage kunnen leveren aan de gewenste kennisontwikkeling. De eerste onderzoeken zijn nu gestart.

Gerben besluit: "Als makelaar zorgen we er voor dat de belangen van de verschillende partijen worden behartigd en dat alle verwachtingen op één lijn komen. Zo werken we per onderzoek toe naar een eindproduct waar iedereen wat aan heeft. Deze werkwijze blijkt goed aan te slaan bij studenten, omdat ze mogen meedenken en meewerken aan oplossingen voor echte vraagstukken waar vervolgens ook wat mee gedaan wordt."

Ook interesse om een bijdrage te leveren? Laat het weten via gerben.helleman@inholland.nl

Sinds 2005 is Guido Walraven als lector Dynamiek van de Stad verbonden aan de Hogeschool Inholland. Naar eigen zeggen is die tijd omgevlogen. Waarom heeft hij 15 jaar geleden voor dit werk gekozen? Wat maakt het zo interessant en uitdagend? En waar zaten de momenten van lef en durf?

In een vorig interview legde Guido Walraven uit welke thema’s hij samen met medeonderzoekers, studenten en professionals bij de kop vat. Onder ‘Dynamiek van de Stad’ blijkt ontzettend veel te spelen. Van de decentralisaties in het sociale domein en de opkomst van de participatiesamenleving tot toenemende ongelijkheid en gentrificatie.

Waarom besloot je als lector onderzoek te doen in Rotterdam? Nota bene als Hagenaar die in Amsterdam woont?
‘In 2004 zette ik een eigen bureau op gericht op kansengelijkheid in het onderwijs. Die vrijheid is fijn, maar ik hou er ook van om met anderen aan grotere projecten te werken. Na een halfjaar kwam de advertentie van Inholland en het leek me leuk om op een hogeschool een team te gaan bouwen. Inholland benoemde twee parttimelectoren Dynamiek van de Stad en loting bepaalde dat ik in Rotterdam terechtkwam. Het was spannend, omdat ik die stad niet goed kende. Maar juist dat was ook een voordeel: ik kon het netwerk voor dit werk vanaf de grond af opbouwen.”

Wat trekt jou inhoudelijk aan de thematiek rond de Dynamiek van de Stad?
“De Amerikaanse politicoloog Benjamin Barber schreef het boek If Mayors Ruled the World. Hij zei dat je vooral op stedelijk niveau goed kunt werken aan de grote en taaie problemen waarmee we in de wereld te maken hebben. Want in steden gaat het minder om ideologie en meer om het creëren van werkbare oplossingen. Zo zie ik dat ook: op stadsniveau kun je van relatief grote betekenis zijn. Juist ook vanuit een hogeschool waar het draait om onderzoek dat praktijkgericht is en waarbij je nauw samenwerkt met de professionals en soms ook met burgers in de stad, in de wijken.”

Zijn er resultaten waar je trots op bent?
“Absoluut. Bijvoorbeeld om mederedacteur te zijn van het boek Plekken van hoop en verandering. Daarin analyseren we lokale samenwerkingsverbanden waarin burgers en ondernemers taaie kwesties in hun buurt te lijf gaan. Dat thema vormt het hart van mijn motivatie en het was mooi om daar met lectoraten uit het hele land aan te werken. Ook ben ik trots op het netwerk van samenwerkingspartners dat we met de hele kenniskring in de stad en de regio hebben opgebouwd. De nauwe samenwerking met Hogeschool Rotterdam bij een aantal projecten is echt bijzonder. En trots ben ik op onze serie van publicaties voor studenten en professionals en op ons onderwijsmateriaal. Zoals een minor die we met de Hogeschool Rotterdam hebben ontwikkeld voor ondersteuning van mensen met verward gedrag. Mooi is dat we met de brede thematiek Dynamiek van de Stad kunnen aanhaken bij verschillende opleidingen van Inholland. Juist omdat we vanaf het begin interprofessioneel bezig zijn. Ons onderzoek vertalen we daarom niet alleen terug naar Social Work, maar bijvoorbeeld ook naar Business Studies, waar tweedejaarsstudenten een plan mogen schrijven voor een sociale onderneming.”

Wat heb je zelf de afgelopen 15 jaar geleerd?
“Dat twee dagen per week af en toe echt onvoldoende is wil je van Dynamiek van de Stad iets van omvang en betekenis opbouwen en onderhouden, haha. Geen probleem, ik zie mezelf ook een beetje als ‘sociaal ondernemer’: ik spring graag in op nieuwe kansen, help mogelijkheden vergroten en steek met plezier extra energie in de opbouw van duurzame relaties met partners in het veld. Want we leren veel van elkaar en ik heb bewondering voor de vakkennis van professionals. Wat dat betreft is de samenwerking met hen echt een wederkerig proces.”

Moet je op sommige momenten ook lef tonen om je te ontwikkelen?
“Zeker, die momenten komen vaak langs, ook omdat we bezig zijn met sociale vernieuwing. Bijvoorbeeld als zich een kans voordoet om een groter project te doen wat voor ons onderzoek en onderwijs heel relevant is. Het gaat dan bijvoorbeeld om een subsidieaanvraag of opdracht om binnen zes maanden een rapport op te leveren. Dan is het zaak om snel een team te vormen met eigen mensen en extra onderzoekers. Daar is durf voor nodig: investeren om een opdracht van een maatje groter aan te kunnen.

Een ander voorbeeld is een gesprek met een wethouder van Rotterdam. Die had een aantal jaar geleden het beleid ingevoerd waarbij mensen met een uitkering een tegenprestatie moesten leveren. Op basis van onderzoeksresultaten konden we aantonen dat dit beleid lang niet altijd effectief was. Je kunt dit in een onderzoeksrapport zetten, maar dat is slechts het begin. Je kunt ook met de wethouder in gesprek gaan. Dat was best spannend, omdat de politieke logica anders is dan de logica van onderzoek. Maar je leert ervan.”

Wat wil je de komende jaren als lector nog doen?
“Gezien mijn leeftijd loopt het werk over enkele jaren voor mij persoonlijk af. Maar Inholland wil gelukkig dat Dynamiek van de Stad doorgaat, dus gaan we zaken heel goed afronden en zorgen dat de projecten die doorlopen goed geborgd zijn. Binnen of buiten Inholland: ik blijf nieuwsgierig naar de ontwikkelingen in Rotterdam, de stad waar ik echt van ben gaan houden. Mijn vuur voor een sociale, inclusieve, rechtvaardige stad zal denk ik niet snel doven.”

Hoe ziet het onderwijs van de toekomst eruit? Met dat thema gingen docenten, teamleiders en medewerkers van alle Sportkunde-opleidingen uit heel Nederland aan de slag op de Nationale Sportkunde Dag. De dag werd dit jaar georganiseerd door een groep vierdejaarsstudenten Sportkunde van Inholland, die er in zijn geslaagd om een dag neer te zetten die zowel inhoudelijk als organisatorisch goed in elkaar zat.

Ans Konijn nam als teamleider Sportkunde bij Inholland de rol van dagvoorzitter op zich. Ze gaf na het welkom heten van haar collega’s, van onder meer Fontys Hogeschool, De Haagse Hogeschool, Hogeschool Zeeland, Hogeschool van Amsterdam, Hogeschool Windesheim, HAN en Hanzehogeschool Groningen, aan vereerd te zijn om vanuit Inholland host te zijn van deze dag. Daarbij prees ze nadrukkelijk de organiserende studenten voor de gedegen voorbereiding. Die studenten, dat zijn Jaap, Floor, Jeffrey, Ruben en Raymond. Voor deze vierdejaarsstudenten Sportkunde maakte de organisatie van de dag onderdeel uit van hun afstuderen. Een hele uitdaging om voor honderd vakgenoten, en dan ook nog eens voornamelijk docenten, zo’n groot evenement op te zetten.

Design Thinking
Er was voor gekozen om de dag te beginnen met twee keynotespeakers die met hun inleiding de kaders voor de dag bepaalden. Guido Stompff, sinds kort lector Design Thinking bij Inholland, introduceerde de aanwezigen in zijn vakgebied. "Heel simpel gezegd", vertelde Stompff, "is Design Thinking een manier om problemen op te lossen. Meestal doen we dat door analyse, zoeken naar de oorzaak van het probleem en vandaaruit verder werken, of besluitvorming, kiezen uit verschillende mogelijkheden om een probleem aan te pakken. Bij Design Thinking ga je aan de slag om verschillende opties te creëren en te testen en deze gedurende het proces bij te sturen". Hij legde uit hoe de methode van Design Thinking kan bijdragen aan onverwachte oplossingen, ook binnen het onderwijs. Zo daagde hij bijvoorbeeld docenten uit om studenten direct te betrekken bij het ontwikkelen van de lesstof en de wijze waarop die wordt aangeboden.

Generatie Z
De andere keynote kwam van Jos Ahlers, die op boeiende en humoristische wijze inging op de kenmerken en eigenaardigheden van de verschillende generaties. Met in het bijzonder aandacht voor Generatie Z, geboren tussen pakweg 1996 en 2012 en daarmee de huidige en aankomende studenten. "We zijn geneigd om te zeggen dat ‘zij’ alleen maar met hun schermpjes bezig zijn", opende Ahlers. "Het zijn dan ook kinderen van de vierde industriële revolutie, ze kennen de wereld alleen maar mét internet als vanzelfsprekende aanwezigheid. Online is offline en andersom. Als je een laagje dieper kijkt, zie je dat ze eigenlijk enorm sociaal bezig zijn, continue bezig met het onderhouden van hun netwerken."

"Die netwerken zijn niet hiërarchisch. Het maakt niet of je vijf jaar op Instagram zit of twee dagen, als je mee doet hoor je erbij. Deze generatie is in die zin opgegroeid in een horizontale structuur en gaat nu een wereld van arbeidsmarkt en onderwijs in die verticaal is georganiseerd. Volgens mij ligt er een belangrijke taak voor ‘het onderwijs’ om mede daarop hun keuzes te baseren. Je kunt bijvoorbeeld denken dat ‘die jongeren alleen maar gamen’, ik denk dat het onderwijs veel kan leren van gaming. Een goede game is een briljant aangelegde leercurve. Als je 7,5 uur Fortnite kunt spelen is er met je concentratievermogen niet zo veel mis, misschien wel met het aanbod van hoe we je dingen willen laten leren.’ Dat alles leverde meer dan voldoende gespreksstof op voor tijdens de lunch. De een vond ‘het generatieverhaal’ heel herkenbaar, terwijl een ander juist het verhaal van Design Thinking zag als mooie stap voor de vorming van het onderwijs en de lesstof.

Actief leren
In de middag werd in workshops een praktische verdiepingsslag gemaakt met mogelijkheden om het onderwijs te vernieuwen. Zo presenteerde Jos Vaes in een workshop ‘actief leren’ hoe je binnen één les op meerdere mogelijkheden studenten kunt enthousiasmeren om aan de slag te gaan. Dus gingen sommigen eerst achtergrondonderzoek doen, terwijl anderen met elkaar de materie bespraken en de doeners juist weer direct met de opdracht aan de slag gingen. Ondertussen liep de presentatie van Vaes gewoon door, voor wie nog wat meer over het onderwerp wilde horen.

Op de gang vond een op het eerste gezicht opmerkelijk tafereel plaats. Docenten waren voor zich uit aan het praten tegen ene ‘Max’. Met een VR-bril op wel te verstaan, zodat zij met deze de virtuele cliënt Max konden oefenen in het aangaan van ‘moeilijke gesprekken’. Met behulp van artificial intelligence werd daarbij bijgehouden welke gesprekstechnieken verbeterd konden worden, bijvoorbeeld door meer open vragen te stellen. De andere workshops gingen over het 'commons-spel', een spelvorm om te oefenen in het besluiten op basis van consensus, over de bevindingen van een landelijke werkgroep die zich bezig heeft gehouden met het (gewenste/benodigde) eindniveau van Sportkunde-studenten en over het ‘werkplekleren’ (hoe zorg je dat studenten én docenten op gelijkwaardige basis en met wederzijds commitment zorgen dat studenten daar kunnen leren waar ze in de praktijk nodig zijn).

Visual Thinking
Aansluitend ging iedereen aan de slag met Visual Thinking, een manier om alle informatie uit de keynotes en de workshops te vertalen in toepasbare oplossingen voor de Sportkunde-opleidingen. Yara Rietdijk gaf iedereen met praktische oefeningen de tools om al het gehoorde, in combinatie met de eigen kennis en ervaring, in tekenvorm te verwerken tot een actieplan. De deelnemers deden dat in groepen waarbij uiteraard, het blijven immers sporters, een competitie-element niet mocht ontbreken.

Bij de afsluitende borrel werd nagepraat over de dag, waarbij zowel inspiratie als ontmoeting als belangrijke elementen naar voren kwamen én er links en rechts zelfs voorzichtig plannen voor verdere samenwerking werden gesmeed. "Dit heeft wel iets bij mij getriggerd", zei een docent van De Haagse Hogeschool. "Misschien is het wel goed om vaker bij elkaar te komen dan één keer per jaar. Misschien niet met zo’n groot event, maar ook tussendoor in kleinere groepen, om meer gebruik te maken van elkaars kennis en expertise". Een andere docente gaf aan positief verrast te zijn door de dag: "Om heel eerlijk te zijn had ik er op voorhand niet veel zin in, ik zag het een beetje als verplicht nummer. Zo zie je maar weer hoe de werkelijkheid toch heel anders kan zijn!" Er was bij de afsluiting dan ook een daverend applaus voor de organiserende groep studenten. Voor wie het werk er overigens nog niet op zat, want er moest worden opgeruimd én er vindt nog een enquête plaats richting de deelnemers. Maar gezien het verloop van de dag moet het raar lopen als daar geen ruime voldoende uitkomt…

Belangrijk onderdeel van de Werkplaats zijn de werkteams, waarin een gemengde groep betrokkenen aan de slag gaat met een urgent praktijkvraagstuk. In de periode tussen januari 2018 en november 2019 is dit werkteam aan de slag gegaan in de gemeenten Barendrecht, Schiedam en Vlaardingen. David ter Avest, een van de betrokken onderzoekers vanuit Dynamiek van de Stad: "Verschillende beleidsafdelingen van gemeenten, praktijkorganisaties zoals Minters, Mooi Werk, Seniorenwelzijn, Dock en de Kansenfabriek en vrijwilligers werkten in het werkteam samen. De centrale vraag was: hoe kom je tot een duurzame aanpak tegen eenzaamheid?"

Ruimte voor verhalen, kennis en ervaringen
"Vanuit diverse invalshoeken en onderzoeken is bekeken wat nodig is om tot een duurzame aanpak te komen en zijn werkwijzen verzameld die verbondenheid en veerkracht vergroten. Het verzamelen en delen van literatuur en goede voorbeelden heeft voor inspiratie gezorgd om als professionals en bewoners samen te werken", vult onderzoeker Elizabeth van Twist haar collega aan. "Wil je een probleem echt aanpakken dan moet je, als professionals en bewoners, samen iets doen. Met workshops, kenniscafés en laagdrempelige bijeenkomsten in de wijk maakte het werkteam ruimte voor persoonlijke verhalen, kennis en ervaringen."

Iedereen kan het verschil maken
Deze verschillende ontmoetingen hebben voor beleidsprofessionals, sociaal professionals, vrijwilligers, studenten en docentonderzoekers geleid tot meer ervaringskennis over werken aan verbondenheid en veerkracht. De menselijke maat is individueel en dat dient erkend te worden. Door oprechte belangstelling in de ander gaan mensen openstaan, vertellen ze over hun problemen en kom je tot echt contact. Door positieve emoties op te roepen worden mensen blij en doordat zij (emotioneel) geraakt worden, ontstaat verandering in hun doen en laten. Door samen te doen zijn uitvoerende sociaal professionals voorbeeld geweest in hoe bewoners bereikt en benaderd kunnen worden. De expertise vanuit de cultuursector heeft bijgedragen aan het ontstaan van nieuwe duurzame contacten van bewoners onderling. Daarnaast heeft ervaringsdeskundigheid en expertise van vrijwilligers gezorgd voor nieuwe projecten zoals Fietsmaatjes Schiedam.

Het werkteam heeft het laatste anderhalf jaar ontdekt hoe makkelijk het is om snel een gesprek van mens tot mens te krijgen. Een passende werkvorm hierbij is ‘de hand’. Deze werkvorm wordt door verschillende werkteamleden gebruikt om een verdiepend gesprek aan te gaan binnen nieuwe en bestaande bewonersgroepen. In één van de kennisclips legt een werkteamlid uit hoe dit werkt in de praktijk.

Meer weten over alle uitgevoerde activiteiten en uitkomsten? Lees dan het online magazine Verbondenheid en Veerkracht. In dit magazine deelt het werkteam hun werkwijze en leeropbrengsten om anderen te inspireren en bewust te maken dat we allemaal voor verbondenheid kunnen zorgen.

Op 2 april luidt de Werkplaats haar nieuwe periode tot 2022 in. Ben je op zoek naar inspiratie uit de regio en ben je nieuwsgierig naar wat we afgelopen jaren hebben bereikt als Werkplaats Sociaal Domein? Dan zien we je graag op donderdag 2 april 2020 tijdens de Kick-off. Ben jij er bij? Meld je nu aan!

Werkplaats Sociaal Domein Zuid-Holland Zuid
De Werkplaats is een regionaal samenwerkingsverband waarin sinds 2016 verschillende partners samen werken aan maatschappelijke vraagstukken: onderzoeks- en onderwijsinstellingen, gemeenten, (partners in) zorg- en welzijnsorganisaties, sociaal ondernemers, bewoners en cliënten. Lector Dynamiek van de Stad Guido Walraven (Hogeschool Inholland) is samen met lector Toby Witte (Kenniscentrum Talentontwikkeling, Hogeschool Rotterdam) trekker van de Werkplaats.

Het symposium bestond uit drie verdiepingssessies. In de eerste verdiepingssessie besprak Jasmijn Holla – senior onderzoeker Hogeschool Inholland en Reade centrum voor revalidatie & reumatologie – een aantal succesprojecten van Kracht van Sport waaronder het WHeelchair ExercisE and Lifestyle Study (WHEELS) project en het Europese Sport Empowers Disabled Youth (SEDY) project. In de tweede sessie sprak Sonja de Groot – senior onderzoeker Reade centrum voor revalidatie & reumatologie – over handbiken van revalidatie tot Paralympics. Tot slot vertelde Juultje Somers – fysiotherapeut en onderzoeker Amsterdam UMC, locatie AMC, afdeling Revalidatie – over topsport na de intensive care. De drie verdieppingssessies werden gevolgd door een interview met NOC*NSF-voorzitter Anneke van Zanen.

Aangepaste sport verder brengen
Marije Deutekom: “Ik kijk terug op een prachtige en informatieve middag! In de verdiepingssessies lieten Jasmijn Holla, Sonja de Groot en Juultje Sommers heel duidelijk zien wat de kracht van sport en bewegen voor mensen met een beperking is. Ook werd in deze presentaties benadrukt hoe belangrijk het is om samen te werken tussen onderzoek, onderwijs en werkveld om de aangepaste sport verder te brengen. Daarnaast was ik heel blij met de geuite steun van Anneke van Zanen (voorzitter NOC*NSF) voor het organiseren van kennis- en netwerksessies binnen dezelfde thema’s.”

Ondertekening CASA AISS appèl
Het symposium werd afgesloten met het ondertekenen van het CASA AISS appèl. “Belangrijk was dan ook”, aldus Marije, “de ondertekening van het CASA appèl door elf partners die aangeven met CASA te willen samenwerken om een stap te zetten in het verhogen van sportdeelname van mensen met beperkingen en het verbeteren van de (topsport)prestaties van deze groep.” Met het appèl wordt bekrachtigd dat de tien ondertekenende praktijkpartners en de Gemeente Amsterdam zich samen met CASA AISS in blijven spannen om mensen met chronische ziektes of beperkingen te ondersteunen bij sport en het ontwikkelen van een gezonde leefstijl.

De kracht van sport
Marije besluit: “Voor mij persoonlijk was het symposium een heel mooie manier om mijn afscheid als lector te ‘vieren’. Vol vertrouwen kijk ik naar de toekomst van CASA en kijk ik uit naar de mooie projecten die uitgevoerd gaan worden en vooral de impact die hiermee bereikt wordt. Het feit dat ik na het symposium hoorde dat twee van de aanwezigen zich als vrijwilliger voor de ICU challenge hebben opgegeven en dat het mijn eigen moeder heeft geïnspireerd om meer steun te zoeken om haar fitheid te verhogen, is voor mij een prachtig direct resultaat van deze middag. Laten we vooral met elkaar doorgaan om de kracht van sport en bewegen, voor iedereen, te laten zien!”

Guido Walraven hoort bij de eerste groep lectoren van Hogeschool Inholland. In 2005 richtte hij zich op de Dynamiek van de Stad. En ‘dynamisch’ was het de afgelopen 15 jaar. Met name in het sociaal domein, met name in Rotterdam, de stad die voor hem als onderzoeker een thuishaven werd. Welke ontwikkelingen neemt Walraven er waar en wat betekent dit voor huidige studenten en professionals?

In anderhalf decennium kan er veel gebeuren. Zo nam Nederland min of meer afscheid van de klassieke verzorgingsstaat. De centrale overheid trad steeds verder terug om plaats te maken voor de participerende burger. Ondertussen kwamen er door decentralisaties extra zorgtaken te liggen bij gemeenten. Als lector staat Guido Walraven met zijn neus bovenop die ontwikkelingen in een stad waar ze duidelijk voelbaar zijn: Rotterdam.

Wat speelt er in een stad als Rotterdam?
“Rotterdam is een van de drie steden in Nederland waar geen meerderheden meer zijn: iedereen maakt deel uit van een minderheidsgroep. De vraag is dan hoe je je als burger verhoudt tot die diversiteit. Stedelijk burgerschap is hierin een belangrijk begrip en voor ons een onderzoeksthema. Mensen identificeren zich namelijk heel sterk met hun eigen stad. In Rotterdam wil men daarom in het onderwijs werken aan ‘Rotterdammerschap’. Hoe kun je die identificatie als uitgangspunt nemen voor een participerend, democratisch burgerschap?”

Hoe zorg je ervoor dat mensen dat burgerschap omarmen in een diverse omgeving?
“Dat begint bij aandacht in het onderwijs, zo ook bij onze hogeschool. Ik werk nauw samen met het onderzoek bij Inholland naar diversiteitsvraagstukken. Hoe ervaren studenten diversiteit bij ons en op hun stageplekken? Goed is ook dat Inholland bij monde van collegevoorzitter Jet de Ranitz de kracht van diversiteit keer op keer benadrukt.”

Op welke andere sociaal-maatschappelijke vraagstukken richt je je?
“De transformatie van het sociaal domein is ons tweede thema. Een van de grootste veranderingen voor burgers én professionals zijn decentralisaties geweest. Daardoor zijn veel verantwoordelijkheden bij de gemeenten komen te liggen. In 2008 hebben we nog een thema toegevoegd: sociaal ondernemerschap en sociale innovatie. We ontdekten razend interessante initiatieven in de stad, van burgers en professionals die op een zakelijke manier iets aan maatschappelijke kwesties willen doen, bijvoorbeeld aan armoede of eenzaamheid. Prachtig is bijvoorbeeld de Zorgvrijstaat in Rotterdam West waar bewoners en organisaties voor elkaar hun voorzieningen opzetten.”

Welke invloed hebben deze sociaal-maatschappelijke veranderingen voor de studenten als toekomstige professionals?
“De complexiteit en taaiheid van maatschappelijke problemen vragen om professionals die aan de ene kant heel goed in hun vak zijn. Ze moeten een grote gereedschapskist hebben en maatwerk kunnen leveren. Aan de andere kant moeten professionals snappen wat andere disciplines kunnen bijdragen en goed interprofessioneel kunnen samenwerken, bijvoorbeeld omdat zorg en welzijn nu lokaal moeten worden geregeld. Dit wordt wel een T-shaped professional genoemd. De verticale lijn van de letter T staat voor kennis en netwerken binnen de eigen discipline, de horizontale voor samenwerken met andere disciplines.”

Welke veranderingen in de stedelijke omgeving komen er nu aan?
“Waar ik me zorgen om maak is de toenemende ongelijkheid. Denk aan werkende armen die door flexibilisering van de arbeidsmarkt zichzelf en hun familie nauwelijks kunnen onderhouden. We kunnen er iets aan doen door zaken anders te organiseren. Professionals in welzijn en zorg mogen de problemen die systematisch voorkomen aan de orde stellen. Ik ben voor politiserend sociaal werk. Het is goed dat de houding van kritische professional in het nieuwe curriculum van de opleiding Social Work verankerd is. De toekomstige professionals van Inholland mogen hun signaalfunctie best serieus nemen.”

Is ook jullie onderzoek kritisch van aard?
“Jazeker. Ik noem onszelf wel eens de kritische vriend van bestaande praktijken. Een goed voorbeeld is de tegenprestatie die de gemeente Rotterdam instelde voor mensen die een uitkering ontvingen. Zij moesten bijvoorbeeld papier prikken in het Kralingse Bos. Maar is dat het beoogde opstapje naar de arbeidsmarkt? En klopt het idee wel dat iedereen zichzelf in de participatiemaatschappij staande kan houden? Op basis van onderzoek onder de doelgroep wisten we die veronderstellingen deels te ontkrachten en aan te kaarten bij de wethouder.”

Hoe zijn studenten bij het onderzoek betrokken?
“Studenten kunnen bijdragen door leeronderzoek te doen of bij ons af te studeren. Soms kunnen ze ook deelnemen aan een project, bijvoorbeeld onlangs bij een onderzoek naar de kracht van diversiteit. Dat geldt in het bijzonder voor studenten van de opleiding Social Work waaraan we organisatorisch verbonden zijn. Een bijzonder initiatief dat bij ons ontstond is de Actieacademie. Hier werken studenten Social Work direct met opdrachtgevers aan echte sociaal-maatschappelijke vraagstukken. Zo gingen ze onlangs verschillende wijken van Rotterdam in om kansen en problemen in beeld te brengen. Ze komen direct in contact met lokale professionals om tot verbetervoorstellen te komen. Goed is dat we die kant met studenten steeds meer opzoeken om ze nog beter voor te bereiden als toekomstige professionals.”

In de Amsterdamse wijk Buitenveldert is Inholland een samenwerking aangegaan met de gemeente Amsterdam Stadsdeel Zuid en woningcorporatie Ymere. Dit resulteerde in stages bij Stichting SINA (Samen Is Niet Alleen), onderzoek en maatjesprojecten. Ook in Amstelveen helpen studenten om de zorg voor ouderen naar een hoger plan te tillen. De afgelopen periode hebben zowel in Amstelveen als Amsterdam weer nieuwe activiteiten plaatsgevonden, mét succes.

Zorgmarkt in Nieuw Vredeveld
Studenten Social Work en Verpleegkunde van het interprofessionele Leer- en InnovatieNetwerk (LIN) (mbo en hbo) kwamen met het idee om een zorgmarkt met het thema Gezond & Vitaal te organiseren voor ouderen. Een markt met verschillende kramen waar informatie verkregen kon worden over onderwerpen als valpreventie en veiligheid, gezonde voeding, wijkzorg, vrijwilligerswerk en activiteiten. De zorgmarkt vond in januari plaats in het Amstelveense zorgcentrum Nieuw Vredeveld van ouderenzorgorganisatie Brentano. In dit centrum wonen ouderen met dementie; daarnaast vervult Nieuw Vredeveld een belangrijke rol in de wijk. Buurtbewoners waren daarom ook welkom bij de zorgmarkt. Zij werden uitgenodigd om geregeld naar het restaurant te komen voor maaltijden en activiteiten.

Professionals als de wijkagent, wijkverpleegkundigen, sociaal cultureel werkers, vrijwilligerscoördinatoren en studenten stonden klaar om over diverse onderwerpen vragen te beantwoorden en adviezen te geven aan bezoekers. Er was veel aanloop en de reacties waren positief, dus het voornemen is om dit vaker te doen!

Integraal zorgplan cliënten Cordaan
Na kwalitatief onderzoek door middel van interviews met cliënten van de dagbesteding van Cordaan, hebben studenten Social Work en Verpleegkunde integrale zorgplannen opgeleverd. Hierin zijn zowel sociale als zorgaspecten verwerkt. Studenten Social Work hebben daarnaast levensloopboeken gemaakt, die de cliënten zelf gebruiken. Dit proces vormde een mooie opmaat om met elkaar in gesprek te gaan. Zo zijn de medewerkers van Cordaan een stukje wijzer geworden over het persoonlijke leven en voorkeuren van de cliënten, wat weer een meerwaarde oplevert voor de zorg.

Het startte als een mooie stageplek voor zijn opleiding Social Work. Maar hij vond het zo leuk bij Unity dat Ivar Paternostre, student bij Inholland Haarlem, ook na zijn stage jonge mensen uit de dansscène bleef voorlichten over uitgaan, alcohol, drugs en de risico’s die daarbij komen kijken. Met resultaat. Voor zijn tomeloze inzet kreeg hij begin februari de Peer of the Year 2019 of Noord-Holland award uitgereikt. “Ik ben er echt super trots op”, glundert Ivar.

Ivar (links op de foto) kreeg de award donderdag 6 februari uitgereikt uit handen van de peercoaches en medewerkers van Unity en verslavingskliniek de Brijder. “De prijs bestaat uit een mooie bokaal en vooral de eer. Dit is voor mij de bevestiging dat ik met mijn inzet, enthousiasme en wat ik heb geleerd tijdens de opleiding iets kan bereiken. Dat ik leeftijdsgenoten bewuster kan maken van de risico’s tijdens het uitgaan, bij kan dragen aan een positief imago van de uitgaansscène en op deze manier de uitgaanswereld zo veilig mogelijk te maken.” Met de award mag Ivar zich een jaar lang Peer of the Year van de provincie Noord-Holland noemen. Ook in andere provincies en regio’s werden Peer of the Year-awards uitgereikt.

Risico’s uitgaansleven beperken
Unity is één van de preventie-interventies van de verschillende verslavingsklinieken en regio’s in Nederland. Het vrijwilligersproject werd in 1996 opgericht in Amsterdam als een voorlichtingsproject van Jellinek Preventie over verantwoorder drugsgebruik op dancefeesten met een handjevol vrijwilligers. Dit is uitgegroeid tot een groot landelijk project met meer dan 120 vrijwilligers die jaarlijks op 250 feesten en festivals actief zijn. “Unity heeft als missie de risico's van het gebruik van alcohol en drugs zoveel mogelijk te beperken. Dat doen ze door peers – speciaal getrainde jongeren met dezelfde leeftijd, leefstijl en interesses als de doelgroep – in te zetten om voorlichting te geven aan andere jongeren in de uitgaanswereld. Door deze gelijkenissen is de doelgroep eerder bereid informatie van hen aan te nemen. De peers weten precies wat er in de uitgaanswereld speelt omdat zij er zelf ook nog middenin zitten.”

Kennis vergroten
De werkwijze is simpel en laagdrempelig. “We gebruiken informatiemateriaal om de boodschap over te brengen, zoals kennistests en quizjes over verschillende middelen. Hiermee vergroot je de kennis van de festivalgangers en maak je ze meer bewust van hun eigen gebruik”, vertelt Ivar. Ook worden op deze manier de trends en ontwikkelingen gemonitord omtrent alcohol en drugs. “Als voorlichter zal de peer nooit op de stoel van de hulpverlener plaatsnemen maar mensen doorverwijzen naar de juiste instanties. Het hoofddoel is kennisoverdracht en andere doelen zijn het beïnvloeden van normen en waarden en het bevorderen van veilig gebruik.”

Veel vraagstukken in steden en wijken kunnen niet meer op de traditionele manier worden opgelost. Vraagstukken zoals armoede, veiligheid, vergrijzing en energietransitie vragen om een nieuwe aanpak en samenwerkingsverbanden. Hoe organiseer je veranderingsbereidheid of -gezindheid om deze werk- en denkwijzen structureel door te voeren? De veranderkunde kan helpen hier antwoord op te geven.

Platform Stad en Wijk organiseert in samenwerking met een aantal hogescholen, waaronder Hogeschool Inholland, vier losse masterclasses rondom de toepasbaarheid van de veranderkunde bij vraagstukken in stad en wijk. Iedereen is van harte uitgenodigd om hier – gratis – aan deel te nemen. De veranderkunde leert je hoe je als individu, groep of organisatie beter kan functioneren en hoe je je kan aanpassen aan de veranderende eisen van de omgeving. Daarmee kan het ook een belangrijke bijdrage leveren aan het lerend vermogen van lokale samenwerkingsverbanden en hoe je als (docent)onderzoeker het leren en ontdekken in stadslab-achtige omgevingen kan stimuleren.

De reflectieve praktijk
Op donderdag 16 april gaat Gertjan de Groot, docent Publiek Management aan de Hogeschool van Amsterdam, bij Hogeschool Inholland Rotterdam in op hoe je leerprocessen organiseert. Hij doet dat aan de hand van Zorgvrijstaat in Rotterdam, één van de casestudies in het boek Plekken van hoop en verandering. Het is een initiatief van onderop dat zich inzet voor een sociale en gezonde wijk Middelland. Daartoe worden bestaande activiteiten (zoals eetclubjes) en netwerken ingezet en verder uitgebouwd om onderling vertrouwen te vergroten en steun te verlenen. Lector Dynamiek van de Stad Guido Walraven reflecteert na afloop op de lezing. Meer informatie en aanmelden voor de masterclass kan hier.

Algemene informatie
In dezelfde serie vond/vinden ook de volgende masterclasses plaats:

• 16 januari (Hogeschool van Amsterdam): Onderzoek doen in continu veranderende gemeenten; De legitimatie van gemeentelijke hobby’s middels onderzoek - aanmelden is niet meer mogelijk
• 25 juni (Hogeschool Utrecht): Sensemaking in de zomer; Over het sturen in de stad en het verlangen tot zingeving - aanmelden kan door een e-mail te sturen aan platformstadenwijk@hhs.nl onder vermelding van Masterclass 3
• 29 oktober (locatie nader te bepalen): Oogsten in oktober; Over de emergerende stad & de professionele handelingsruimte voor verandering - aanmelden kan door een e-mail te sturen aan platformstadenwijk@hhs.nl onder vermelding van Masterclass 4

De masterclasses zijn los van elkaar te bezoeken en zijn gratis. 

De masterclasses zijn een initiatief van Maaike Miedema (adviseur Hogeschool van Amsterdam en Hogeschool Inholland) en Gertjan de Groot (docent Hogeschool van Amsterdam). Dit naar aanleiding van het boek Plekken van hoop en verandering dat het Platform Stad en Wijk in september 2019 uitgaf en gratis is te downloaden. Hierin beschrijven tien lectoraten van acht verschillende hogescholen hun onderzoeksbevindingen over samenwerkingsverbanden die lokaal het verschil maken.

“E-health is een breed begrip”, zegt Alpay. “Eigenlijk vallen daar alle digitale middelen onder om de gezondheid van mensen te verbeteren. Denk aan mobiele applicaties en interactieve websites. Technologisch kan er heel veel en de ontwikkelingen blijven doorgaan, bijvoorbeeld richting slimme horloges en kleding met sensoren. Niet alleen de technische werking is belangrijk, maar ook de mens zoals die in de visie van Inholland centraal staat.”

Acceptatie van e-health
Je kunt nog zulke mooie applicaties ontwikkelen, als specialisten en patiënten ze niet gebruiken, heb je er weinig aan. Vandaar dat Alpay kijkt naar wie de e-health-middelen gebruikt en in welke context. “Het gaat om de acceptatie en het gebruik van die middelen. Daarbij is het heel belangrijk te beseffen dat ze professionals niet vervangen maar ondersteunen. Het uitgangspunt is om hun werk gemakkelijker te maken. Zijn professionals zich daarvan bewust, dan zijn ze eerder bereid die middelen te omarmen.”

Via co-creatie naar maatwerk
Bij de ontwikkeling van nieuwe e-health-middelen is de focus op de mens, de gebruiker, zeer belangrijk, benadrukt Alpay. “Ik ben voorstander van co-creatie. Betrek in een vroeg stadium technologen én gebruikers bij het ontwerp, zij moeten elkaars taal leren begrijpen. Bekijk vanuit een multidimensionaal perspectief of een oplossing in een bepaalde context kans van slagen heeft. Dat is altijd maatwerk, want wat bijvoorbeeld in de thuiszorg werkt is niet per se succesvol in de fysiotherapie.”

Effectievere zorg?
Natuurlijk kijken bestuurders en financiers in de zorg naar de effectiviteit van e-health. Besparen instellingen er geld mee? Kan er meer zorg worden gegeven met minder mensen, nu de arbeidsmarkt zo krap is? Er is geen eenvoudig antwoord. “De resultaten zijn slechts versnipperd voor handen. Er zijn veel meer effectstudies en best practices nodig.”

Studenten bewust maken
Het onderzoek van Medische Technologie richt zich op een aantal thema’s, zoals zelfmanagement: hoe kan e-health zelfmanagement van patiënten bevorderen. Of persuasieve e-health: kunnen applicaties de levensstijl van patiënten én gezonde burgers beïnvloeden en gedragsverandering ondersteunen. Alpay slaat met haar medeonderzoekers ook een brug naar het onderwijs. “We willen studenten bewust maken van de nieuwe technologische mogelijkheden en ook kritische kijken naar deze technologische ontwikkeling. Zij zijn immers de professionals van de toekomst. Daar hoort ook professionalisering van docenten bij. Met trainingen maken we hen daarvan bewust.”

Over vijf jaar
Volgens Alpay is e-health niet meer weg te denken uit de zorg, zeker niet over pakweg vijf jaar. “Dan verwacht ik dat burgers betere toegang hebben tot gevalideerde medische informatie. Ook zullen er meer applicaties beschikbaar zijn voor consumenten om gezond te blijven. De bewustwording van de meerwaarde zal zijn toegenomen en meer instellingen maken meer gebruik van e-health. Die ontwikkeling komt er ook echt als alle medische opleidingen e-health een stevige plek geven in het curriculum. En dan zal je zien dat e-health vanzelfsprekend wordt voor de komende generatie zorgprofessionals.”