Op 1 juli staan we tijdens Keti Koti stil bij de afschaffing van de slavernij. Het is een moment van herdenken, erkennen en vieren. En ook een moment dat vragen oproept. Want wat betekent dit verleden vandaag nog? Hoe werkt het door in de levens van mensen, in onze samenleving en in het (hoger) onderwijs?   

Binnen Hogeschool Inholland is Keti Koti al langer meer dan een moment op de kalender. Het is een uitnodiging om het gesprek te voeren. Soms ongemakkelijk, soms confronterend, maar altijd waardevol. 

Meerdere activiteiten 
Dit jaar is er bij Inholland op verschillende manieren aandacht voor Keti Koti. In Amsterdam en Den Haag is deze maand een foto-expositie te zien, waarin studenten en collega’s delen wat Keti Koti voor hen betekent. Persoonlijke verhalen die raken. Verhalen over afkomst, identiteit, vrijheid en verbondenheid. 

Daarnaast organiseerde het lectoraat de CoP Van doorwerking slavernijverleden naar gelijke kansen en zou SUHolland, de Inholland-community voor Surinaamse studenten, een bezoek brengen aan het Suriname Museum in Amsterdam. Een plek waar geschiedenis tastbaar wordt en waar ruimte is voor gesprek en reflectie. Door de aanhoudende warmte konden beide activiteiten helaas niet doorgaan. De CoP is verplaatst naar 1 oktober. Wel worden er binnen de Caribische studentcommunities regelmatig ontmoetingen georganiseerd om ervaringen te delen en elkaar te versterken. Juist in die gesprekken ontstaat verbinding en herkenning.  

Tijdens de Trans-Atlantische Slavernij Herdenking op 30 juni in Den Haag verzorgde eerstejaars Pabo-student Ruudmar Martes een indrukwekkende en persoonlijke toespraak. Hij stond stil bij de betekenis van 1 juli, het belang van onderwijs en het doorgeven van het slavernijverleden en de gevolgen ervan aan volgende generaties. Die boodschap draagt hij niet alleen uit als toekomstig docent, maar ook als co-studentvoorzitter van de community Caribbean United, waar hij zich inzet voor Caribische studenten binnen Hogeschool Inholland.

De activiteiten waar studenten en collega's samenkomen maken verschil. Want verandering ontstaat niet alleen in grote plannen of beleid, maar ook in kleine momenten. In een vraag, een gesprek, een nieuw inzicht. 

Waarom inclusie perspectieven verbreedt 
“Een belangrijke pijler van inclusief onderwijs is het verbreden van perspectieven,” legt Tjitske Lovert uit, onderzoeker bij het lectoraat Diversiteitsvraagstukken van Inholland. “Het gaat om aandacht voor verhalen vanuit verschillende perspectieven. Alleen dan kunnen we ontdekken waar onze blinde vlekken zitten en bijdragen aan een samenleving waarin inclusie, gelijkwaardigheid en verantwoordelijkheid voor elkaar centraal staan.” 

Changing the Outcome 
Binnen het lectoraat Diversiteitsvraagstukken wordt gewerkt aan het project Changing the Outcome. Dit initiatief beoogt om het besef over de doorwerking van de slavernijverleden te ontwikkelen bij studenten en medewerkers zodat zij structurele ongelijkheid en bias leren (h)erkennen. Het gaat erom dat historisch besef over het slavernijverleden niet alleen wordt benoemd, maar ook betekenis krijgt in onderwijs en samenleving. Op dit moment ligt de focus op het realiseren van (alternatieve) financiering om uitvoering mogelijk te maken.  Geschiedenis leeft immers door in beelden, verwachtingen en kansen. Soms zichtbaar, vaak subtiel. Dat merken we ook in het onderwijs en op de arbeidsmarkt, bijvoorbeeld bij stagediscriminatie of in onbewuste aannames over wie vertrouwen of ruimte krijgt.  “Onze studenten zijn de professionals van de toekomst,” zegt Tjitske. “Zij maken straks keuzes over wie een stageplek krijgt of wie doorgroeit. Het gaat erom dat ze als zij zelf in de positie zijn om anderen kansen te geven, dit op een eerlijke en gelijkwaardige manier doen. Als we echt iets willen veranderen in gelijke kansen, dan begint dat hier.”  

Tools voor inclusief werken  
Hiermee kijkt het lectoraat verder. Hoe zorgen we dat deze gesprekken niet alleen in juni gevoerd worden, maar ook een plek krijgen in het onderwijs zelf? In lessen, opdrachten en beroepspraktijken?  

Om die beweging te ondersteunen en te versterken, biedt het lectoraat praktische tools die helpen om inclusie en diversiteit concreet te maken in onderwijs en samenwerking. Op de pagina Tools voor inclusief werken zijn handvatten en inspiratie te vinden voor wie hier zelf mee aan de slag wil.   

Docenten die samen verkennen hoe deze thema’s kunnen landen in hun onderwijs en studenten die hun ervaringen delen, maken die beweging zichtbaar. Met gerelateerde gastlessen en praktijkopdrachten krijgt inclusief onderwijs steeds meer vorm in het dagelijks handelen: in hoe we kijken, luisteren en met elkaar leren.  

Hoe gaat een hogeschool om met studenten die anders denken, leren en voelen? Onderzoekers Jonathan Evans en Flann Naji van Hogeschool Inholland stellen die vraag op een creatieve, interactieve en confronterende wijze. “De vraag is niet: hoe passen we neurodivergente studenten aan het standaard schoolsysteem aan? Maar: hoe maken we het schoolsysteem zelf flexibeler, menselijker en inclusiever voor iedereen?”

“Er is steeds meer bewustzijn over neurodiversiteit”, zegt Jonathan. "Mensen hebben er vaker van gehoord, weten beter wat het inhoudt en we kruipen langzamerhand uit het beeld dat neurodivergentie een ziekte is die je moet genezen.” Neurodivergent betekent dat iemands brein informatie anders verwerkt dan gemiddeld. Wie wél binnen dat gemiddelde valt, heet neurotypisch. Neurodiversiteit is de overkoepelende term: het idee dat al die verschillende breinen samen de natuurlijke variatie van de mensheid vormen.

Er ontstaat dan ook een positievere kijk op wat een a-typisch brein kan betekenen. Zo wordt steeds vaker benadrukt dat neurodivergente mensen heel sterk zijn in andere dingen dan neurotypische mensen, zoals hyperfocussen op specifieke taken of patronen herkennen. "Maar daarmee ligt de nadruk ook in dit meer vooruitstrevende paradigma nog steeds op de productiviteit van de neurodivergente persoon”, zegt Jonathan. Wij zien liever een focus op de neurodivergente persoon als volwaardig mens, productief of niet. En op het veranderen van de structuren in de samenleving, zodat er plek is voor iedereen.”

De verkeerde vraag
Die focus op productiviteit in de neurodivergente mens, zegt Flann, zie je ook in het onderwijs. Goedbedoelde ondersteuningsstructuren zijn vaak gericht op de vraag: hoe kunnen we deze persoon helpen onafhankelijk te worden en een baan te vinden? Flann: “Maar dat is de verkeerde vraag. Sommige van deze mensen zullen nooit onafhankelijk zijn. En, is dat nodig? Tel je dan pas mee? De juiste vraag zou zijn: hoe kunnen we zorgen dat ook neurodivergente mensen een plek vinden binnen de samenleving waar ze op hun gemak zijn, gelukkig zijn en zo veel mogelijk zelfregie hebben?”

Flexibel en empathisch
Jonathan en Flann proberen de geesten rijp te maken voor iets wat lijkt op het Universal Design for Learning (UDL) en compassionele pedagogiek, een bijzonder flexibel systeem waarbij alle studenten hun studie naar eigen inzicht kunnen inrichten.

“Je kunt dan bijvoorbeeld kiezen hoeveel studiepunten je wilt halen binnen een semester”, vertelt Flann. “En of je de vakken live volgt of online. Of je een gewoon examen doet, een presentatie geeft, een poster maakt of iets anders wat goed bij jouw vaardigheden past.” Daarnaast kan een keuzemenu ook helpend zijn voor neurodivergente medewerkers; met opties als thuiswerken, het gebruik van noise canceling koptelefoons, ingeroosterd worden op bepaalde tijden of zelfs de mogelijkheid tot een dutje tussendoor.

Jonathan: “Heel belangrijk is ook: vertrouwen. Ons systeem lijkt ervan uit te gaan dat je niet erg betrouwbaar bent en gecontroleerd moet worden. Maar onze ervaring is het tegenovergestelde: neurodivergente mensen zijn zeer gedreven en gemotiveerd.”

Neurodiversiteit belichamen en ervaren
Om dit gesprek over neurodiversiteit uit de vorm van boeken en teksten halen, ontwikkelen Jonathan en Flan steeds weer bijzondere, creatieve en interactieve onderzoeksvormen. Variërend van de Neurodivergent Mondays en de Media Club tot aan een keuzevak voor masterstudenten rondom Participatief Actieonderzoek aan de Universiteit van Amsterdam.

“We willen het wetenschappelijk onderzoek naar neurodiversiteit uit de ivoren toren halen en naar de samenleving brengen”, zegt Jonathan. “In het bijzonder naar de community van neurodivergente personen.” “We bestuderen niet alleen de gemeenschap; we zijn er onderdeel van”, vult Flann aan.

De Neurodivergent Mondays noemen Jonathan en Flann 'het hart van hun werk'. Als onderdeel van het programma van ObA Next Lab Sluisbuurt organiseerden ze het afgelopen jaar elke maandag een open bijeenkomst, waar ze steeds een andere invulling aan gaven. Jonathan: “De ene keer was het een drop-in sessie waar mensen spontaan konden langskomen om met ons over neurodiversiteit te praten. Andere keren kozen we een specifieke aanpak.”

Recent hield het onderzoeksduo een boekenclub over neurodiversiteit. Een andere keer hebben ze een emotion networking sessie gedaan, een dialoogvorm voor gevoelige onderwerpen. En met voormalig Inholland-collega Rosa Mul hebben ze deze dialoog een zintuiglijke dimensie gegeven, door het onderwerp vanuit de zintuigen te mappen. Jonathan: “We proberen steeds de bredere gemeenschap te betrekken bij de Neurodivergent Mondays en dit te doen op de manier van ‘playful learning’. Ik denk dat we daar goed in zijn geslaagd. We hebben veel verschillende ervaringen gehad met het brede publiek.” 

Ondergerepresenteerde regisseurs en acteurs
Voor de Media Club - ook onderdeel van ObA Next Lab Sluisbuurt - hebben Jonathan en Flann films gecureerd van neurodivergente regisseurs en acteurs, een sterk ondergerepresenteerde groep in de filmwereld en op tv. In de Media Club worden deze film getoond en gezamenlijk besproken.

Over het algemeen zijn dit korte, low budget films, vertelt Jonathan, omdat er weinig middelen zijn in dit deel van de filmwereld. “Maar er zijn belangrijke uitzonderingen, zoals de duurdere en langere film ‘I Swear’, over de ervaring van een persoon met Gilles de la Tourette, een vorm van neurodivergentie die nóg meer gemarginaliseerd is.”

Sensorische muur
Deze creatieve onderzoeksvormen van Jonathan en Flann zijn nu ook te zien in de tentoonstelling ‘Neurodiversity: as Experienced and Embodied’, die ter gelegenheid van Neurodiversity Pride Week (11-18 juni) te zien is bij Hogeschool Inholland Amsterdam. Waar ze bezoekers willen laten ervaren hoe het is, ook lichamelijk, om als neurodivergente persoon door het leven te gaan.

Ze willen de neurodivergente persoon tevoorschijn laten komen vanuit een belichaamde, zintuiglijke ervaring en verschillende persoonlijke items. Flann: “We hebben een sensorische muur gecreëerd, waarbij de bezoeker verschillende objecten kan bekijken en aanraken, waaronder een stuk van het tapijt dat overal op locatie Amsterdam ligt (een nieuw, schoon stuk!)."

“We wilden bijvoorbeeld laten zien dat heel gewone alledaagse dingen als het oppervlak van een bureau of tapijt, maar bijvoorbeeld ook de manier waarop een stoel aanschuift bij een bureau een neurodivergente student of collega bovenmatig kunnen opvallen en zelfs irriteren”, vertelt Flann.

Iets wat je gewoon bént
Daarnaast is er een heel georganiseerd notitieboek te zien van een student die weet dat zij problemen heeft met organiseren. Flann: “Zij heeft heel bewust verschillende kleuren gekozen en een heel specifiek format waarin zij aantekeningen maakt om te dealen met haar ADHD.” Zo wil de tentoonstelling de ervaring van neurodivergentie ook delen als 'iets wat je gewoon bent’. “Neurodivergentie is niet goed, niet slecht, maar onderdeel van de natuur”, stelt Flann.
 
De expositie is vanaf donderdag 11 juni tot 9 juli te bezoeken in de EXPO-ruimte op de tweede verdieping bij Hogeschool Inholland Amsterdam.

Foto's gemaakt door: Kees van Dijk

Luka over het vinden van een stageplek als neurodivergente student
Het supergestructureerde notitieboekje uit de tentoonstelling is van Luka Jansen, student Medische Beeldvorming en stagiair bij het Lectoraat Diversiteitsvraagstukken. Zelf heeft ze ADHD en is ze chronisch ziek. Voor haar stage onderzoekt Luka hoe het neurodivergente studenten vergaat bij het vinden van een stage en het voltooien ervan. Voor dit onderzoek heeft ze een tiental studenten geïnterviewd. Daarnaast liep het vinden van de juiste stage voor haarzelf ook stroef.

“Er is een reden waarom ik vanuit een medische studie bij het lectoraat Diversiteits-vraagstukken ben terechtgekomen. De eerste twee jaar viel mijn studie mee. Wat wel pittig was: ik had dertien vakken tegelijk. Dus ik moest echt héél goed plannen.” Tijdens haar middelbareschooltijd had Luka veel coaching en begeleiding gehad, waar ze profijt van had tijdens de eerste jaren van haar studie (denk aan het notitieboekje!). “Maar in mijn derde jaar werd ik ook chronisch ziek en dat maakte het heel moeilijk om aan een stage te komen.”

De school wilde wel zoeken naar een stage van minder dagen, vertelt Luka. “Ze zagen vier dagen nog wel lukken, maar drie of twee dagen zou lastig worden. En omdat de stage ook dichtbij moest zijn, omdat een lange reistijd voor mij te vermoeiend was, zou het extreem lastig worden, zeiden ze. Dat zie ik ook veel terug in mijn onderzoek. Voor veel neurodivergente studenten is het moeilijk om fulltime stage te lopen. Ik heb alles en iedereen erbij gehaald: decaan, teamleider, ergotherapeut, maar het lukte me niet om een stageplek te vinden.”

Buiten de school wist Luka ook niet waar ze terecht kon. “Toen mijn diplomatermijn van 10 jaar steeds dichterbij kwam, en er maar geen beweging in kwam, heb ik me op eigen houtje helemaal suf gegoogeld en uiteindelijk de hulporganisatie ECIO gevonden. Zij hebben mij aan deze stage bij het lectoraat Diversiteitsvraagstukken geholpen. Maar vanuit mijn studie kwamen er veel vragen. Lector Machteld de Jonge heeft enorm haar best moeten doen om mijn studie zover te krijgen dat ze instemden met deze onderzoeksstage.”

Machteld, lector Diversiteitsvraagstukken vertelt over inclusie binnen Inholland
Diversiteit en inclusie staan in Nederland onder druk, stelt Machteld de Jong, lector Diversiteitsvraagstukken. “Ik zie tegelijkertijd twee bewegingen. Enerzijds trekken mensen zich terug in hun eigen bubbel. Anderzijds, zijn mensen meer dan ooit op zoek naar erkenning. Op het vlak van neurodiversiteit is er wel een enorme emancipatieslag geweest. Jongeren zitten er helemaal niet mee om te zeggen: “Ik heb ADHD” of “Ik zit op het autistisch spectrum”.”

Machteld ziet ook steeds meer dat als je het binnen je organisatie anders organiseert, neurodivergente personen veel mogelijkheden hebben om te floreren. “Je wilt als organisatie - en al helemaal als school - neurodivergente mensen bij het gesprek betrekken. Het voegt een belangrijke nuance toe. Dat Flann en Jonathan onderdeel zijn van ons lectoraat is heel betekenisvol en als team leren we veel van hen. We krijgen de mogelijkheid door hun ogen te kijken naar onderwijsprocessen, naar de organisatieinrichting en de belevingswereld van neurodivergente mensen.”

Ze vindt het goed hoeveel ruimte Inholland biedt aan het leren over het thema inclusie. “Naast een Taskforce Diversiteit & Inclusie en een Community of Practice Diversiteit en Inclusie, zijn wij als lectoraat vrij om datgene te onderzoeken waarvan wíj denken dat het nuttig is voor de hogeschool en de samenleving. Dat is mooi; onderwijs en onderzoek zijn belangrijk als middel om inclusie te stimuleren.”

 Tijdens de Week van het Geld (23 tot en met 27 maart) besteden we extra aandacht aan financiële zorgen onder studenten. Steeds meer studerende jongeren in Nederland kampen met financiële problemen. Door stijgende kosten voor levensonderhoud, dure huisvesting en veranderingen in de studiefinanciering hebben veel studenten moeite om rond te komen. Dat blijkt uit het recent onderzoek onder hbo-studenten van Rick Wolff, verbonden aan het lectoraat Diversiteitsvraagstukken van Hogeschool Inholland. 

“Studenten hebben steeds meer moeite om rond te komen door stijgende kosten voor levensonderhoud en dure huisvesting,” zegt Rick. “Voor sommige studenten betekent dat dat ze voortdurend moeten afwegen waar ze hun geld aan uitgeven. Ze maken bewuste keuzes waarachter financiële nood schuilt.” 

Bijbaan
Ook volgens landelijk onderzoek ervaart één op de vijf studenten in het hoger beroepsonderwijs en aan universiteiten serieuze financiële problemen. Sommigen kunnen hun collegegeld niet betalen. Hierdoor ontstaat studievertraging of studenten worden gedwongen om te stoppen met hun opleiding. Tegelijkertijd heeft het merendeel van de studenten naast de studie een bijbaan. 

Daarnaast zijn studenten steeds afhankelijker van financiële steun van hun ouders. Veel jongeren blijven langer thuis wonen om kosten te besparen. Bovendien kan niet iedere student rekenen op extra steun. Dit vergroot de kansenongelijkheid. 

Kwetsbaar
Uit interviews met studenten van Hogeschool Inholland blijkt dat vooral studenten zonder ondersteuning van hun ouders kwetsbaar zijn. Zij geven aan vaak stress te ervaren en zijn daardoor vaak afwezig tijdens colleges  en andere activiteiten op de hogeschool. Ook hebben ze moeite  om zich te concentreren door de combinatie van studie en werk. 

Rick pleit ervoor dat onderwijsinstellingen meer aandacht besteden aan financiële problemen onder studenten. Vanuit het lectoraat zijn ze daarom bezig met een soortgelijk onderzoek onder internationale studenten. “Door deze problemen eerder te signaleren en ondersteuning toegankelijker te maken, kan worden voorkomen dat geldzorgen leiden tot studievertraging of uitval,” legt Rick uit.  

Rick benadrukt dat geldzorgen geen reden mogen zijn voor een lagere kans op studiesucces. “Het is belangrijk om studenten in hun context te zien en oog te hebben voor hun leefwereld,” zegt hij. “Afwezigheid hoeft niet altijd te wijzen op een gebrek aan motivatie, het kan ook het gevolg zijn van (dreigende) financiële problemen.” 

Daarom is het belangrijk om te investeren in een goede relatie met studenten en een vertrouwensband op te bouwen. “Als die band er is, durven studenten eerder open te zijn over gevoelige onderwerpen zoals geldzorgen.” 

Hogeschool Inholland wil hier actief aan bijdragen door financiële problemen eerder te signaleren en ondersteuning toegankelijker te maken. “Op die manier kunnen we voorkomen dat geld een belemmering vormt,” zegt Rick. “En daadwerkelijk werken aan gelijke kansen voor alle studenten.” 

Meer weten?
In een uitgebreid artikel gaan onderzoekers Rick Wolff, lector Machteld de Jong en Julia Delhaas dieper in op hoe financiële lasten het dagelijks leven, het welzijn en de studieprestaties van studenten beïnvloeden. Zij laten zij zien dat geldzorgen niet alleen een kwestie van keuzes zijn, maar ook van kansenongelijkheid.

Lees het hele artikel hier: Kosten van kansen op kennis

Tijdens de Week van het Geld staan we stil bij een onderwerp dat vaak onzichtbaar blijft: armoede onder studenten. Voor docent Clementine Witkamp werd de impact daarvan pas echt duidelijk toen zij zich tijdens haar master Onderwijswetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam verdiepte in financiële stress bij hbo-studenten. Wat betekent het als geldzorgen invloed hebben op studeren en je plek voelen binnen je opleiding, ook bij Hogeschool Inholland? Collegelid Marije Deutekom gaat hierover met haar in gesprek. 

Marije: “In het voorgesprek hadden we het erover dat je voor de start van je onderzoek dacht: speelt armoede onder studenten hier wel echt? Kun je ons meenemen in hoe dat beeld bij jou is gekanteld en op welk moment je besefte dat dit dichterbij en groter was dan je aanvankelijk dacht?” 

Clementine: “Ik wist oprecht niet goed hoe het zat met armoede onder studenten in Haarlem. Maar toen ik me erin ging verdiepen, zag ik dat het veel dichterbij is dan ik dacht.  Wat me vooral opviel is hoeveel studenten naast hun studie moeten werken, niet een paar uur, maar substantieel. En dat heeft direct invloed op hun aanwezigheid in de les.” Die nieuwe blik werkt door in haar dagelijks werk. Waar ze eerder vooral keek naar aanwezigheid en studievoortgang, ziet ze nu vaker de context erachter. 

Diversiteit in de praktijk
Marije: “Tijdens je master werkte je met een bredere definitie van diversiteit. Wat veranderde dat in jouw denken? En waarom is het belangrijk dat we armoede en sociaaleconomische verschillen niet als iets losstaands zien, maar als wezenlijk onderdeel van hoe kansengelijkheid in het onderwijs werkt?” 

Clementine: “Tijdens mijn master werd een brede definitie van diversiteit gebruikt en dat was voor mij echt een eyeopener. Het gaat niet alleen over culturele achtergrond, maar ook over sociaaleconomische positie, gezondheid, leeftijd en vooropleiding. Als je kijkt naar armoede, zie je hoe belangrijk die sociaaleconomische factor is. Als je ouders je financieel niet kunnen ondersteunen, moet je veel zelf betalen. Dat heeft impact op je studie.” 

Ze herinnert zich een moment tijdens een open dag. “Een meisje vroeg me wat een hbo-opleiding kost. Ik wist het collegegeld, maar niet alle bijkomende kosten. Toen realiseerde ik me: voor sommige studenten is dit geen bijzaak, maar een doorslaggevende factor.” 

Studeren is niet voor iedereen vanzelfsprekend
Marije: “Je zegt eigenlijk dat studenten soms niet alleen kiezen op interesse of talent, maar ook op wat financieel haalbaar voelt. Wat zegt dat volgens jou over hoe ‘vrij’ studiekeuzes in de praktijk eigenlijk zijn?” 

Clementine: “Ik vind dat studenten vooral een studie moeten kiezen die ze leuk vinden. Maar de realiteit is dat kosten vaak zwaar meewegen. Zeker voor mbo-studenten kan het een drempel zijn: ga je investeren in een hbo-opleiding, of kies je ervoor om meteen te gaan werken? Het is confronterend om te zien hoeveel invloed geld daarin heeft.”

Een vicieuze cirkel
In haar onderzoek kwam Clementine ook theoretische inzichten tegen die haar hielpen om patronen te herkennen, zoals de theorie van Pierre Bourdieu. 

Clementine: “Studenten met weinig financiële middelen moeten vaak veel werken. Daardoor zijn ze minder op school. En als je minder aanwezig bent, bouw je minder contact op met docenten en medestudenten. Dat heeft invloed op je gevoel van erbij horen. Uiteindelijk werkt dat ook door in je netwerk en je kansen later. Het is echt een vicieuze cirkel."  

Marije: “Wat zijn volgens jou dingen die iedere docent morgen al anders zou kunnen doen, zonder dat het meteen weer een groot nieuw project hoeft te worden?” 

Clementine: “Nou, ik probeer sowieso altijd de student te zien, maar ik begrijp gedrag nu beter. Ik oordeel minder snel en stel vaker vragen. Als een student afwezig is, denk ik niet meteen dat iemand ongemotiveerd is. Ik vraag me af: wat speelt er?” Ze noemt een voorbeeld van een student die veel stress ervoer door de thuissituatie. “De ouders woonden niet in Nederland en de student moest alles zelf regelen. Dat gaf veel druk. Dan kun je als docent niet alles oplossen, maar je kunt wel luisteren en meedenken. Dat helpt al. Bewust zijn, vragen stellen en weten waar je naartoe kunt verwijzen. Ik wist bijvoorbeeld niet dat er financiële coaches zijn binnen Inholland. Nu kan ik studenten doorverwijzen. Je hoeft het probleem niet zelf op te lossen, maar je kunt wel een belangrijke rol spelen in het ondersteunen.” 

Ze deelt haar inzichten ook met collega’s. “Ik breng het onderwerp in tijdens teamoverleggen en wil mijn presentatie nog binnen mijn team delen. Het helpt om dit samen bespreekbaar te maken.” 

Marije: “Tegelijk zie je volgens mij ook dat het systeem soms tegenwerkt, bijvoorbeeld door werkdruk, gebrek aan tijd en wisselende roosters. Wanneer wordt een individueel probleem van een student volgens jou eigenlijk een organisatievraagstuk voor Inholland?” 

Clementine: “Het kan door de werkdruk lastig zijn om een balans te vinden tussen kennisoverdracht en de verbinding maken met studenten.  Terwijl juist het contact met studenten zo belangrijk is. Daarnaast is er minder tijd voor professionalisering, terwijl kennis over dit soort thema’s helpt om signalen te herkennen.” Ook praktische zaken spelen een rol. “Het lesrooster wisselt nu vaak per week. Voor studenten die moeten werken is dat heel lastig. Ik sprak een student met een nulurencontract, niet omdat ze dat wilde, maar omdat vaste uren niet te combineren zijn met haar rooster.” 

Onderwijs dat uitnodigt
Marije: “Wat wil je ons als college van bestuur meegeven?” 

Clementine: “Aandacht en tijd voor studenten zijn belangrijker dan ooit. Studenten zijn minder vaak op school en denken soms dat ze het met AI wel redden. Juist daarom moet onderwijs iets bieden wat je niet online krijgt: goede lessen, contact en betrokkenheid. Dat is wat studenten motiveert om te komen.” 

Kennis benutten
Tot slot benadrukt Clementine het belang van het benutten van bestaande kennis. “Binnen Inholland is veel onderzoek beschikbaar, bijvoorbeeld vanuit lectoraten. Het is belangrijk dat die kennis ook echt terechtkomt in het onderwijs en het beleid. Zeker nu er weinig tijd is, moeten we slim gebruikmaken van wat er al is.” 

Het is de Week van de Hoogbegaafdheid, daarom besteden we er deze week extra aandacht aan, want over hoogbegaafdheid wordt nog relatief weinig gesproken binnen het hoger onderwijs. Toch zijn meer studenten hoogbegaafd dan vaak wordt gedacht. Dat werd duidelijk tijdens een recente Community of Practice (CoP) bij Inholland. Studenten en collega's deelden ervaringen, wisselden kennis uit en maakten zichtbaar wat vaak verborgen blijft.

Voor tweedejaarsstudent Verpleegkunde Zilver Hofstee (22) sloot het thema direct aan bij zijn eigen ervaringen. “Ik wilde meteen weten: waar gaat deze lezing over? Wat hoor ik hier en herken ik mezelf daarin?” Als kind werd Zilver getest en behaalde hij een IQ-score van 133. “Hoogbegaafdheid bleef verder op de achtergrond. Ik stond er lange tijd niet bij stil.”

Van voordeel naar obstakel
Op de basis- en middelbare school had hij vooral voordeel van zijn snelle begrip. “De lessen volgen was voldoende, thuis ik leerde nooit.” Pas op het hbo merkte Zilver de keerzijde. “Ineens wordt verwacht dat je plant, structureert en echt leert. Dat was ik niet gewend.”

Tijdens de CoP was er voor Zilver veel herkenning. “Ik maak opdrachten voor mezelf vaak moeilijker want ik wil alles goed uitzoeken en voeg steeds extra’s toe. Ik ben er daardoor uren mee bezig, terwijl klasgenoten het simpel houden en ook een voldoende halen.” Hoogbegaafdheid kan ook leiden tot uitstelgedrag. “Ik zie hoeveel tijd het gaat kosten en schuif het daarom voor me uit.”

Herkenning en bewustwording
“Het is waardevol om te ervaren dat ik niet de enige ben en ik herkende veel”, zegt Zilver. Die herkenning was precies waar docent Marlies van Hofwegen op hoopte toen zij met collega’s Jolien van der Geugten en Maureen Douma de CoP inhoudelijk voorbereidde. “Het verbaasde mij dat er vrijwel niets voor hoogbegaafde studenten is en ik heb lang gezocht voor ik in contact kwam met Jorien en het lectoraat Diversiteitsvraagstukken.” Volgens Marlies krijgt hoogbegaafdheid binnen het hoger onderwijs te weinig aandacht. “In het hbo is ongeveer tien procent van de studenten hoogbegaafd, maar deze groep blijft vaak onzichtbaar.”

Systeem kan in de weg zitten
Marlies heeft zelf ervaren dat het schoolsysteem niet goed bij haar paste. Als docent herkent ze dat nu bij studenten. “Je ziet studenten vastlopen en er worden soms verkeerde conclusies getrokken. Als iemand achterin zit of afhaakt in de les, betekent dat niet dat iemand ongemotiveerd is.”

In haar werk op de pabo begeleidt ze onder andere langstuderende studenten. Ze noemt een student die al voor de klas staat en uitblinkt, maar in de opleiding vastloopt. “Wat zij levert, is soms masterniveau, terwijl de opleiding niet aansluit bij haar niveau.”

Aanpassen en onzichtbaar blijven
Hoogbegaafde studenten passen zich vaak aan. Dat herkent Zilver. “Ik bleef als kind mijn kennis delen, terwijl leeftijdsgenoten niet geïnteresseerd waren. Nu kom ik niet meer met extra ideeën tijdens het samenwerken. Ik heb leren aanvoelen wat prettig voor me is.”

Volgens Marlies kan dat aanpassen een probleem zijn. “Ze willen niet anders zijn, daardoor blijven ze onder de radar, terwijl de behoefte aan erkenning groot is. Sommige studenten gaan zo ver dat ze bewust fouten maken, om niet buiten de groep te vallen.”

Peergroep voor studenten
Tijdens de CoP kwam ook het belang van gelijkgestemden naar voren. Sparren met iemand die net zo snel denkt, kan dan enorm helpen. “Niet de social talk, maar meteen de inhoud in kunnen”, vertelt Marlies. Tijdens de bijeenkomst waren ook ervaringsdeskundige jongeren aanwezig. Ook dat zorgt voor herkenning. Daarom wordt er gewerkt aan een peergroep voor studenten. Laagdrempelig en zonder labels.

Voor Marlies is de boodschap helder. “Oog hebben voor diversiteit is essentieel. En dat gaat niet alleen over cultuur, maar ook over diversiteit.” Ze gebruikt graag een metafoor: “Diversiteit is als biodiversiteit. Een veld met verschillende bloemen is sterker en mooier.” De CoP leverde haar veel waardevolle nieuwe contacten met mensen die zich ook met hoogbegaafdheid bezighouden. Haar conclusie: “Hoogbegaafd is niet beter, maar anders. En net zo nodig.”

Contact voor studenten
Studenten die interesse hebben in de peergroep van Marlies kunnen contact met haar opnemen via de mail.

Benieuwd naar activiteiten over hoogbegaafdheid in jouw regio? Ga naar de website van de Week van de Hoogbegaafdheid.

Meld je aan voor de volgende CoP op 2 april!
De volgende Community of Practice vindt plaats op donderdag 2 april van 14.00 tot 15.30 uur, online via Teams. Yesim Candan, werkzaam bij het lectoraat Diversiteitsvraagstukken, presenteert haar net verschenen boek ‘11 Red Flags’, over hoe je een toxische relatie kunt herkennen en stoppen. Welke signalen wijzen op een ongezonde relatie en hoe kun je zelf, of voor een ander, bijdragen aan liefde en veiligheid binnen relaties?

Elke acht dagen wordt er in Nederland een vrouw vermoord, en vaak verloopt dit via voorspelbare fasen. Yesim deelt haar verhaal en motivatie in haar strijd tegen femicide, opent het gesprek en biedt praktische hulpmiddelen om jezelf of anderen te beschermen. Dit is belangrijk voor studenten en voor alle onderwijsprofessionals.

Meld je alvast aan via deze link.

Vandaag, zondag 8 maart, is het Internationale Vrouwendag. Een dag met een rode rand. Want weinig mensen weten dat elk jaar opnieuw tientallen vrouwen in Nederland worden vermoord door hun partner of ex-partner. Volgens Yesim Candan, schrijver, presentator en onderzoeker bij het lectoraat Diversiteitsvraagstukken, kondigt dit geweld zich van tevoren aan. Ze analyseerde de voortekenen en zet ze uiteen in een nieuw boek, onder meer voor onze vrouwelijke studenten. Maar om femicide te voorkomen is er meer nodig, vindt ze. “Het wordt tijd voor een vrouwenpolitie en blijf-van-mijn-vrouwhuizen.”

Yesim noemt femicide een stille epidemie die wereldwijd rondwaart. Het gebeurt immers achter gesloten voordeuren en wordt in veel samenlevingen bedekt met stilzwijgen. Ook in Nederland. De schellen vielen van Yesims ogen ten tijde van een veel bekendere epidemie: corona. “In 2020 was er in Turkije een toename van vrouwenmoord. Een vrouw die in cement werd gegoten door haar ex, een zwangere vrouw die door haar man werd doodgestoken.”

Wij eisen ons huis op
De Turkse kunstenaar Vahit Tuna vroeg aandacht voor de moorden door honderden hakken aan een gebouw in Istanboel op te hangen. “Ik wilde mijn woede ook omzetten tot actie en vroeg hem of ik zijn idee naar Amsterdam mocht brengen”, zegt Yesim. “Sindsdien herhaal ik dit elk jaar op de Dam.” Daarmee wil ze duidelijk maken dat femicide ook een Nederlands probleem is. “Het komt meer voor dan je denkt, maar dat wordt niet benoemd, ook niet in de media. Waarom zijn vrouwen niet veilig in hun eigen huis? Dat is de kernvraag. Er is actie nodig: wij eisen ons huis op.”

Vrouwenpolitie
Volgens Yesim zijn systemische veranderingen nodig in de maatschappij. “Je hebt Roze in Blauw (politiewerk voor de LHBTIQ+-gemeenschap, red.), de dierenpolitie, maar waarom is er geen vrouwenpolitie? Als het gaat om veiligheid verdienen vrouwen net zo goed speciale aandacht, met een eigen politiekorps en een speciaal telefoonnummer om met experts te praten.”

Blijf-van-mijn-vrouwhuizen
Daarnaast ziet Yesim graag een alternatief voor de blijf-van-mijn-lijfhuizen waar vrouwen onderduiken voor hun gewelddadige partners. “Het is de omgekeerde wereld: de slachtoffers worden uit de maatschappij geplukt terwijl de daders vrij rond lopen. Ik zou het willen omdraaien: stop de daders in blijf-van-mijn-vrouwhuizen en laat hen verplicht in therapie gaan.”

11 red flags
Voor nu leven meiden en vrouwen in een maatschappij waarin ze vroeg of laat tegen een verkeerde partner aan kunnen lopen. Omdat ouders en scholen hen daar in het algemeen niet voor waarschuwen, besloot Yesim de handschoen op te pakken. Ze schreef het boek 11 red flags. Een toxische relatie herkennen en stoppen. “Voor mijn column in het magazine Linda sprak ik anoniem tientallen vrouwen over dit onderwerp. Ik begon een patroon te herkennen: elf rode vlaggen die op een ongezonde, gewelddadige relatie kunnen wijzen. Ik heb ze verder onderzocht en geverifieerd bij slachtoffers en experts.”

Van een overdaad aan liefde naar fysiek geweld
Het boek is een hulpmiddel voor vrouwen die zich afvragen of ze in een gezonde relatie zitten en voor mensen om hen heen die zich zorgen maken. Yesim zet de vlaggen neer in volgorde van toenemend gevaar. Eerst lijkt een sprookje te beginnen waarin je wordt overladen met liefde. “Maar als je na een paar maanden een verlovingsring om je vinger hebt, gaat het wel erg snel. Daarna begint de fase van isolatie, waarbij jou wordt verteld dat je familie en vrienden niet deugen. Er is emotionele chantage: ‘Als je me verlaat, dan …’ Maar ook financiële controle. Totdat er sprake is van stalking en fysiek geweld.”

Voor meiden, vrouwen en omstanders
“We moeten onze relaties checken, zoals we ook naar de tandarts gaan voor controle”, vindt Yesim. “Dat is mijn boodschap aan studenten van Inholland. Maar ook aan omstanders. We hebben allemaal wel een zus, nicht, dochter, buurvrouw of een vriendin. Hoe gezond is de relatie waarin zij zitten? Ik hoop dat mijn boek zorgt voor empowerment van vrouwen.”

Het boek 11 red flags. Een toxische relatie herkennen en stoppen van Yesim Candan is in de boekhandel en online verkrijgbaar.

Diversiteit en inclusie zijn kernwaarden bij Hogeschool Inholland, maar hoe vertaal je die naar de dagelijkse praktijk? Het lectoraat Diversiteitsvraagstukken introduceert een nieuwe webpagina met tools voor inclusief werken: een centrale plek waar collega’s en andere professionals praktische handvatten, workshops en trainingen vinden om inclusie concreet, bespreekbaar en toepasbaar te maken.

De toolspagina brengt verschillende hulpmiddelen samen, zoals de Diversiteitskaarten, het Gelijke kansenspel en de AI-tool Inclusief Curriculumscan. Elk hulpmiddel helpt gebruikers om niet alleen na te denken over hun aanpak, maar ook direct stappen te zetten.

Reflectiekaarten: ruimte voor dialoog
“Veel docenten willen hun onderwijs inclusiever maken en zijn daar al mee bezig,” zegt Rick Wolff, onderzoeker bij het lectoraat, “maar vinden het lastig om die ideeën om te zetten in concrete aanpassingen in hun lessen of binnen hun team. Onze tools zijn praktisch en direct toepasbaar en ondersteunen hen daarbij.”

Volgens Marette Ebert, docent en onderzoeker bij het lectoraat, zit de kracht juist in de laagdrempeligheid. “Neem de Reflectiekaarten: die nodigen uit tot een gesprek, zonder dat het meteen zwaar wordt. Je krijgt snel inzicht in welke aannames of blinde vlekken binnen een team spelen. Dat geeft ruimte voor een open dialoog.”

AI-tool Inclusief Curriculumscan
Ook het Gelijke kansenspel laat zien hoe theorie en praktijk samenkomen. Met herkenbare situaties uit het onderwijs, stages en werk gaan teams met elkaar in gesprek en worden ze aan het denken gezet. Nieuw op de pagina is de AI-tool Inclusief Curriculumscan. Met deze tool kunnen docenten bekijken hoe inclusief hun lesmateriaal is, bijvoorbeeld op het gebied van representatie en toegankelijkheid. “Het is vaak een eyeopener”, zegt Marette. “Je ziet patronen die je eerder niet zag. Het gaat niet om het oordeel ‘goed’ of ‘fout’, maar om bewustwording en het zetten van kleine, haalbare stappen.”

Leren van praktijkervaringen
De tools zijn gebaseerd op ervaringen uit de onderwijspraktijk. Zo werkt Marette met projecten waarin studenten hun persoonlijke verhalen delen, bijvoorbeeld rond feestdagen en culturele tradities. “Het lijkt klein, maar het effect is groot”, zegt ze. “Je geeft ruimte aan perspectieven die anders onzichtbaar blijven, en dat maakt het onderwijs voor iedereen rijker.”

Volgens Rick laten juist dit soort voorbeelden zien dat inclusie niet alleen theorie is. “Het gaat over dagelijkse keuzes: in je lesmateriaal, in je taalgebruik en in de manier waarop je studenten betrekt.”

Ook buiten Inholland en het onderwijs
Wie met de toolspagina aan de slag wil, kan contact opnemen voor een intakegesprek. Rick licht toe: “We merken dat mensen binnen en buiten het onderwijs soms denken: past dit wel bij ons? Daarom bieden we een vrijblijvend gesprek aan. Samen kijken we naar de context en wat helpend kan zijn.”

De toolspagina is ook bruikbaar voor organisaties buiten het onderwijs, zoals gemeenten, zorginstellingen of andere organisaties. “Inclusief werken speelt overal”, zegt Marette. “De tools zijn flexibel. We stemmen ze waar nodig af op de specifieke context van een organisatie.”

Klein beginnen, groot effect
Voor collega’s en andere professionals die interesse hebben, is het advies helder: begin klein. “Het is niet nodig alles tegelijk aan te pakken”, zegt Rick. “De Reflectiekaarten, een spel in een teamoverleg of een eerste scan van je curriculum is al een stap.”

Met de nieuwe tools voor inclusief werken vertaalt het lectoraat Diversiteitsvraagstukken inclusie naar praktische en toegankelijke toepassingen, voor zowel binnen als buiten Inholland. Zoals Marette het samenvat: “Je kunt pas iets verbeteren als het zichtbaar is. Deze tools helpen daarbij.”

Goed om te weten: Inholland-collega’s kunnen kosteloos gebruikmaken van het aanbod, inclusief de workshops en trainingen!

Hogeschool Inholland geeft, net als vijf andere grote Amsterdamse onderwijsinstellingen, interne Pride-netwerken tot 2030 structurele steun. De bestuurders van Inholland, Vrije Universiteit Amsterdam, Universiteit van Amsterdam, Hogeschool van Amsterdam en het ROC van Amsterdam - Flevoland bekrachtigden dit met de ondertekening van het Pride University Manifest. Dat deden ze op vrijdag 12 december, in aanwezigheid van de Amsterdamse wethouder Touria Meliani. De ondertekening van het manifest betekent een stevige impuls voor een inclusieve onderwijsomgeving waar iedereen zich welkom en thuis voelt.

Op Paarse Vrijdag, de dag waarop veel scholieren en studenten paars dragen uit solidariteit met de LHBTIAQ+-gemeenschap, zetten de onderwijsinstellingen hun handtekening op een locatie van het ROC Amsterdam-Flevoland op het Marineterrein. Het is een plek waar jongeren oplossingen ontwikkelen voor vraagstukken uit de stad. Naast de wethouder en de bestuurders van de Amsterdamse onderwijsinstellingen, waren ook de vertegenwoordigers van de Pride-netwerken en studenten van de instellingen aanwezig bij deze feestelijke ondertekening. Speciaal voor de ondertekening van het manifest kleurde de A’DAM Toren op Paarse Vrijdag paars. 

Inclusieve gemeenschap 
"Bij Hogeschool Inholland vinden we het van groot belang dat iedereen zich gezien en gewaardeerd voelt,” vertelt Bas van Sprew die namens Hogeschool Inholland het manifest heeft ondertekend. “We zetten ons actief in voor een inclusieve gemeenschap waarin zowel studenten als medewerkers zichzelf kunnen zijn, ongeacht hun achtergrond of identiteit. Door het ondertekenen van het Pride University Manifest benadrukken we onze gezamenlijke strijd tegen discriminatie en racisme. Samen bouwen we aan een plek waar respect en gelijkheid de norm zijn, voor iedereen." 

Gelijke steun voor alle Pride-netwerken  
Inholland en ook de andere onderwijsinstellingen investeren al jaren in inclusiviteit. Ze bieden financiële en facilitaire steun aan activiteiten van hun Pride-netwerken en ondersteunen studenten en medewerkers die zich inzetten voor een veilige en open gemeenschap. Met het ondertekenen van dit manifest trekken de instellingen die steun gelijk: ze beloven allemaal een structurele financiële bijdrage, personele inzet en vaste ondersteuning voor het Pride-netwerk binnen hun organisatie.  

Touria Meliani, wethouder gemeente Amsterdam: “Meer dan twintig jaar geleden was het hier in Amsterdam dat het eerste huwelijk tussen twee personen van hetzelfde geslacht werd gesloten. Hoewel dat moment lang geleden is en de meeste startende studenten toen nog niet geboren waren, is de strijd voor gelijkheid en inclusie nog net zo actueel als toen. Het is ontzettend belangrijk dat deze vijf onderwijsinstellingen de krachten bundelen om te zorgen dat LHBTIAQ+-studenten en medewerkers zich welkom, thuis en veilig voelen.” 

Richard van der Veen, Pride University: “Met het tekenen van dit manifest laten de onderwijsinstellingen ook bestuurlijk zien dat ze hun queer studenten en medewerkers ondersteunen. Hierdoor kan Pride University nog meer betekenen op de campussen en in de stad.” 

Het Pride University Manifest is opgesteld door Pride University, de samenwerking van de Pride-netwerken van de instellingen. Zij zien de ondertekening als een krachtig startpunt richting WorldPride 2026 in Amsterdam. Tijdens dit mondiale evenement vormt Amsterdam het podium voor inclusie en emancipatie. 

“Hoe zorgen we dat elke student zich gezien voelt?” Die vraag klonk op 1 december bij Hogeschool Inholland Den Haag, waar medewerkers, onderzoekers en partners samenkwamen voor de jaarafsluiting van het project ‘Gelijke stagekansen’. De bijeenkomst was meer dan een terugblik: het was een moment van reflectie én gezamenlijke ambitie om gelijke kansen in stageprocessen in heel Nederland te verankeren. 

Wat in 2021 in Den Haag begon als samenwerking tussen onderwijs, gemeente en bedrijfsleven is uitgegroeid tot een landelijke beweging. Naast Den Haag zijn de regio’s Eindhoven-Brainport, Nijmegen-Arnhem, Leiden en Rotterdam inmiddels aangesloten. Deze regio’s werken nu binnen eigen regionale samenwerkingen, mede mogelijk gemaakt dankzij financiering van Instituut Gak. Alle regio’s waren tijdens de bijeenkomst vertegenwoordigd. 

“Stagediscriminatie is een vraagstuk dat ons allemaal aangaat: studenten, onderwijs én het werkveld,” benadrukt Machteld de Jong, lector Diversiteitsvraagstukken. “Lange tijd werd gedacht dat stagediscriminatie vooral in het mbo speelde.  De onderzoeken van het lectoraat Diversiteitvraagstukken uit 2018 en 2021 met de documentaire ‘Liever Fleur dan Fatima’ toonden aan dat deze gedachte niet klopte. Het leidde tot de ondertekening van het manifest tegen Stagediscriminatie in het hoger onderwijs in 2022 waarmee de aandacht voor stagediscriminatie in het hoger onderwijs ook op de kaart stond!”  

“Bij stagediscriminatie draait het niet om individuele incidenten,” vervolgt ze. “Het is een institutioneel vraagstuk: structurele ongelijkheid die in systemen, processen en cultuur besloten ligt. En dat heeft grote impact op studenten. Structurele barrières kunnen talent verspillen, studievertraging veroorzaken en studenten het gevoel geven dat zij minder kansen verdienen. Dat raakt hun persoonlijke én professionele ontwikkeling. Daarom moeten we het institutioneel én collectief aanpakken, niet als losstaand probleem maar als onderdeel van de kwaliteit van ons onderwijs.”  

Een bijeenkomst vol energie  
De bijeenkomst werd geleid door Niek Putman, die de betrokkenheid in de zaal scherp aanvoelde. “Je merkt hier de wil om samen te werken,” zegt hij. “Iedereen wil bijdragen aan een stagemarkt waarin talent telt, niet afkomst, naam, seksuele oriëntatie of beperking.” Die samenwerking werd die dag ook letterlijk zichtbaar: vertegenwoordigers van alle vijf regio’s namen deel aan een panelgesprek waarin zij open deelden wat goed werkt, waar zij tegenaan lopen en welke stappen zij samen verder willen zetten. 

Een belangrijk moment was de overdracht van Tjitske Lovert, jarenlang het gezicht van de Haagse aanpak, aan Tugba Özkan. Tugba kijkt vooruit met duidelijke ambitie: “Door stages goed te organiseren, kunnen we bedrijven helpen daadwerkelijk diverser te worden. Als we nu zorgen voor gelijke kansen, zetten we een norm die doorwerkt in de arbeidsmarkt. Maar het mag niet afhankelijk zijn van individuen, we moeten naar structurele verandering.”

Van bewustwording naar verankering.  
Verschillende activiteiten zorgen ervoor dat studenten steeds beter weten waar ze terechtkunnen bij stagediscriminatie en dat de bewustwording onder docenten en werkgevers blijft groeien. Docenten en praktijkbegeleiders volgden bijvoorbeeld trainingen om stagediscriminatie te herkennen en bespreekbaar te maken. Er kwamen handreikingen, visuele materialen en werkvormen die inmiddels breed worden ingezet. Maar de beweging gaat verder dan losse interventies: kennis vindt steeds vaker een plek in curricula en beleidskaders, zoals de stageovereenkomst en het handelingskader stagediscriminatie. 

Bij Inholland zijn vragen over stagediscriminatie opgenomen in de Studentenwelzijnsmonitor. Ook binnen de regio’s worden interventies ontwikkeld en zijn de opbrengsten van de ontwerpsessies gebundeld in een visueel handboek. Al deze materialen zijn toegankelijk via de projectpagina, zodat regio’s en instellingen van elkaar kunnen blijven leren.  

“We moeten zorgen dat beleid, procedures en cultuur op elkaar aansluiten. Pas dan kunnen we studenten écht beschermen tegen ongelijke behandeling en zorgen voor een onderwijsomgeving waarin iedereen gezien en gesteund wordt,” benadrukt Machteld. “De afgelopen jaren hebben we laten zien dat verandering mogelijk is. Nu moeten we die verandering borgen in het onderwijs en in de samenwerking met het werkveld.” Dat het lectoraat Diversiteitvraagstukken nauw samenwerkt met het ministerie van OCW en SZW helpt hierbij.  

Vooruitblik naar 2026 
De ambitie is helder: gelijke stagekansen moeten binnen enkele jaren niet langer een ambitie zijn, maar de vanzelfsprekende standaard. Dat vraagt om gezamenlijke inzet van onderwijsinstellingen, werkgevers en overheid. Niet alleen om discriminatie te voorkomen, maar ook om studenten het gevoel te geven dat ze ertoe doen ongeacht wie ze zijn of wat hun achtergrond is.   

De bijeenkomst maakte duidelijk hoe belangrijk het is om elkaar te blijven ontmoeten: om ervaringen te delen, om te leren van wat in andere regio’s werkt en om elkaar te blijven motiveren. Juist in een traject dat vraagt om volharding, zorgen dit soort momenten voor energie en hoop. Samen bouwen we stap voor stap aan een stagemarkt waarin elke student met vertrouwen kan starten.   

Meer weten?  
Wil je weten welke concrete stappen al zijn gezet, bekijk dan de projectpagina ‘Gelijke Stagekansen in Den Haag’ en ‘Creatief samenwerken aan gelijke stagekansen.’  

Meer informatie over stagediscriminatie en wat je er tegen kunt doen vind je op deze pagina.

“Alleen samen kunnen we stagediscriminatie aanpakken! Als onderwijsprofessional of werkgever is het belangrijk dat je stagediscriminatie herkent en het gesprek hierover aangaat,” benadrukt Tjitske Lovert, onderzoeker bij het lectoraat Diversiteitsvraagstukken.  

Wat in 2021 begon als een regionale samenwerking tussen onderwijs, gemeente, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties, is in 2025 uitgegroeid tot een landelijke beweging die stagelopen echt wil veranderen. “Met De Haagse aanpak Gelijke stagekansen willen we stagediscriminatie uitbannen en elke student een eerlijke, veilige en inclusieve stageplek geven. Op 1 december 2025 vieren we als Haagse en landelijke community de jaarlijkse afsluiting. We blikken trots terug op een jaar vol groei, vernieuwing en verbinding en kijken vooruit,” zegt Tjitske enthousiast.

1. Doorontwikkeling in de praktijk: van pilot naar professionele aanpak
Met verschillende activiteiten zorgen we ervoor dat studenten steeds beter weten waar ze terechtkunnen bij stagediscriminatie en dat de bewustwording onder docenten en werkgevers blijft groeien.

In 2025 ontwikkelden we nieuwe instrumenten die organisaties helpen om stages inclusiever te maken. We zetten belangrijke stappen richting een gemeenschappelijke meldprocedure en een digitale leermodule voor onderwijsprofessionals. Naast de brief voor bestuurders, ontwikkelden we voor werkgevers een informatieve poster met 10 lessen voor gelijke stagekansen en deelden we op netwerkevents visitekaartjes uit om de bewustwording op gang te brengen.

De Haagse aanpak droeg bij aan de campagne Onzichtbare Grenzen van WijkZ en met ECIO is samengewerkt aan Inclusieve stagecriteria voor studenten met een ondersteuningsbehoefte. Al deze producten maken we via de website toegankelijk zodat iedereen kan bijdragen aan gelijke stagekansen.

Vanuit het Lectoraat Samenlevingspedagogiek van Fontys hogeschool is een externe monitor gestart, die onderzoekt wat de Haagse aanpak heeft opgeleverd en hoe de impact verder kan groeien. De eerste signalen zijn duidelijk: de aanpak zorgt voor meer bewustwording, meer samenwerking en meer handelingsperspectief bij zowel docenten als werkgevers.

2. Bestendiging binnen het onderwijs: kennis verankeren en delen

Een van de grootste successen van 2025 is dat de Haagse Aanpak stevig is geworteld binnen de Haagse onderwijsinstellingen. Via community sessies, open podia en inspiratiebijeenkomsten blijft de beweging levend, met steeds nieuwe deelnemers uit onderwijs, overheid en bedrijfsleven.

De kennis uit pilots en handreikingen sijpelt inmiddels door in curricula en beleid. De leerlijn stagediscriminatie van ECHO wordt gevolgd door docenten van hogeschool Inholland en De Haagse Hogeschool. Het handelingskader van De Haagse Hogeschool wordt als voorbeeld gebruikt bij de andere instellingen. Presentaties bij verschillende onderwijsteams ondersteunen de adoptie van de verschillende producten.

Inholland heeft bovendien vragen over stagediscriminatie opgenomen in de algemene Studentenwelzijnsmonitor, die jaarlijks terugkomt. Zo wordt structureel inzicht verzameld in ervaringen van studenten. Niet meer als los project, maar als onderdeel van het dagelijks onderwijsbeleid.

3. Zichtbaarheid en opschaling: Den Haag als inspiratiebron voor Nederland

De Haagse Aanpak is allang niet meer alleen Haags. Na Eindhoven in 2024, volgden in 2025 drie nieuwe regio’s: Arnhem–Nijmegen, Rotterdam en Leiden. Samen met lokale partners, studenten en bestuurders ontwikkelden zij handboeken en kansrijke concepten.

Zo werd in Nijmegen het Handboek Gelijke Stagekansen overhandigd aan wethouder John Brom. In Rotterdam volgde het handboek Aanpak Gelijke Stagekansen 010, overhandigd aan wethouder Said Kasmi en aan voorzitter Rob Uytdewilligen van MKB Rotterdam-Rijnmond. Met deze handboeken bouwen de regio's verder aan aanpakken die de weg vrijmaken voor eerlijke en inclusieve stagemarkten.

Ook landelijk groeit de samenwerking. Tijdens de schetssessie voor een Landelijk Platform Gelijke Stagekansen werkten vertegenwoordigers uit alle regio’s samen aan een gedeelde agenda. Kansrijke ideeën kwamen naar voren, zoals het landelijk opschalen van de e-learning voor stageprofessionals, een gezamenlijke meldprocedure en een landelijke campagne.  

De Haagse aanpak kreeg bovendien een podium bij tal van landelijke en regionale bijeenkomsten – van VNO-NCW, het Economic Board en CNV Jongeren tot het SBB en het Ministerie van OCW. Overal klinkt dezelfde boodschap: gelijke kansen beginnen met gezamenlijke actie.

Hoe blijf je in gesprek als overtuigingen botsen? En hoe maak je ruimte voor nuance in een tijd van scherpe tegenstellingen? Tijdens de Community of Practice ‘Dialoog en verbinding in tijden van polarisatie’ op 7 november bij Inholland Amsterdam gingen studenten, docenten en collega’s hierover in gesprek. Een middag vol persoonlijke verhalen, reflectie en hoop. 

De Community of Practice (CoP) Diversiteit is een initiatief van het lectoraat Diversiteitvraagstukken binnen Inholland waarin collega’s, studenten en externe partners samen leren rond actuele maatschappelijke thema’s met een link naar diversiteit en inclusie. De bijeenkomst werd geopend door Inholland-collegevoorzitter Bart Combee. Collega's en studenten deelden ervaringen en perspectieven om deze direct te vertalen naar de praktijk van het onderwijs. Lucas Rurup, directeur van het domein Onderwijs & Innovatie, leidde het gesprek.  

Mensenrechten als kompas 
Centraal stonden Amsterdamse gemeenteraadsleden Itay Garmy (Volt) en Sheher Khan (DENK). Ondanks hun religieuze en culturele verschillen werken de joodse Garmy en de islamitische Sheher samen tegen polarisatie. Hun boodschap was helder: samenwerking is mogelijk als je elkaar blijft zien als mens. “Het begint bij gelijke mensenrechten, dat is voor mij niet onderhandelbaar,” aldus Sheher Khan. 

Volgens de raadsleden bieden mensenrechten een gemeenschappelijke basis om moeilijke gesprekken te voeren. “Mensen denken vaak dat als je verbinding zoekt, je iets van jezelf kwijtraakt,” zei Garmy. “Dat is niet zo. Het gaat erom te blijven luisteren en nieuwsgierig te zijn.” Hun verhaal raakte vragen die ook binnen het onderwijs leven: Hoe blijf je in gesprek als overtuigingen botsen? Hoe leer je studenten luisteren zonder zichzelf te verliezen? En hoe maak je ruimte voor nuance in een tijd van scherpe tegenstellingen? 

‘Wij zijn niet de standaardstudenten’ 
Lysandra deelt openhartig haar ervaring als langstudeerder bij Communicatie (Inholland Rotterdam): “Langstudeerders hebben vaak een rugzakje: persoonlijke omstandigheden waardoor vertraging is ontstaan. Wij zijn niet de standaardstudenten; we hebben veel meegemaakt, maar zetten door.” 

Naast haar studie werkte ze bij verschillende gemeenten, waaronder Rotterdam. “Daar ontdekte ik hoe belangrijk het is dat communicatie echt toegankelijk is, in begrijpelijke taal.” Haar ambitie ligt bij participatie: “Hoe motiveer je burgers om mee te doen, en hoe zorg je dat hun inbreng ook echt wordt gebruikt? Te vaak voelt participatie als een checklist: ‘we hebben het gedaan’, maar wat gebeurt er daarna? Als mensen niets terugzien van hun bijdrage, verdwijnt het vertrouwen.” 

Ook persoonlijke ervaringen beïnvloeden haar visie. Als gedupeerde ouder in de toeslagenaffaire zegt ze: “Ik weet hoe het voelt om misstanden te willen aankaarten en niet gehoord te worden. Dat heeft mijn kijk op communicatie veranderd. Als je echt verbinding wilt, moet je de taal van mensen spreken.”  

Luisteren zonder oordeel 
Lysandra raakte onder de indruk van de openheid tussen Garmy en Khan. “Ik kwam uit Rotterdam met de verwachting dat het gesprek over polarisatie in Nederland zou gaan. Uiteindelijk ging het ook over Israël en Palestina, dat was even schakelen, maar juist daardoor werd het interessant. Ik kreeg inzicht in hoe mensen met verschillende achtergronden omgaan met meningsverschillen.” 

Ze zag hoe de twee politici het gesprek aangingen zonder elkaar te veroordelen. “Ze gaven eerlijk toe dat ze niet altijd op één lijn zitten, maar toch vriendschap behouden. Agree to disagree zonder aanvallend te worden. Dat is iets wat ik herken vanuit communicatie: doorvragen naar het waarom achter iemands mening. Je hoeft niet meteen in de verdediging te schieten.” 

Bruggen bouwen 
Voor Lysandra ligt hier een directe link met haar toekomstige beroep. “Het ging over bruggen bouwen en verbinding zoeken, en dat is precies wat communicatieprofessionals moeten kunnen. Nieuwsgierig zijn, luisteren, de ander proberen te begrijpen, dat is niet alleen belangrijk op je werk, maar ook in het dagelijks leven.” 

Ze ziet de relevantie ook voor het onderwijs. “Polarisatie komt in zoveel discussies terug: over armoede, vluchtelingen, het slavernijverleden, de toeslagenaffaire, zorgbezuinigingen. Deze bijeenkomst gaf mij technieken om zulke gesprekken constructief te voeren. Dat is waardevol, zeker voor studenten die straks als professionals midden in de maatschappij staan.” 

Waarden als basis 
“Wat ik meeneem is: neem je eigen waarden serieus. Sta voor wie je bent, ook als je mening verandert door nieuwe inzichten. Als jij je waarden niet serieus neemt, doet niemand dat. En: wees nieuwsgierig naar elkaar. Alleen zo kun je bruggen bouwen.” 

Docent Social Work Rubina Boasman windt er geen doekjes om: thema’s als racisme, uitsluiting en stagediscriminatie zijn geen bijzaken. “Het is onze taak als opleiding om studenten hierop voor te bereiden. Dat doe je niet met één vak in het eerste jaar. Dit moet een rode draad zijn door het hele curriculum.” 

Tijdens de Community of Practice (CoP) Diversiteit op 3 juli in Den Haag stond de vergeten geschiedenis van verzet en antiracisme centraal. Verhalen van solidariteit en moed, verborgen in de Haagse wijk Bezuidenhout. Rubina was één van de deelnemers. “Deze verhalen zijn zó relevant voor het onderwijs van nu! De spreker was zó sterk – ik wilde blijven luisteren. Als docent dacht ik meteen: dit kan ik gebruiken. Dit móet ik gebruiken.” 

Verhalen die blijven hangen
De middag begon met een uitgebreide lezing van Jos Belt over de vriendschap tussen Anton de Kom en Mohammad Hatta, twee iconen van antikoloniale strijd die in de jaren dertig op loopafstand van elkaar woonden. Wat volgde was een wandeling door hun oude buurt.  

Als docent diversiteit en cultuursensitief werken maakt Rubina zich hard voor structurele aandacht voor deze thema’s. Deze bijeenkomst bevestigde opnieuw wat ze dagelijks ervaart: “De lessen over diversiteit en inclusie in ons curriculum zijn vaak nog te oppervlakkig. Terwijl studenten hier zóveel mee te maken krijgen in de praktijk.” 

“Als studenten in het eerste jaar een vak hierover krijgen, moeten we dat in de jaren daarna ook blijven voeden. Anders bloedt het dood en dan zeggen vierdejaars ineens: ‘We hebben hier eigenlijk heel weinig over gehad.’” Rubina ziet het als haar taak om studenten voor te bereiden op de wereld waarin ze straks terechtkomen, inclusief de ongemakkelijke kanten daarvan. “Als studenten straks de praktijk in gaan, krijgen ze hiermee te maken, of wij ze er nu op voorbereiden of niet.” 

Volgens Rubina moet er in het Nederlandse onderwijs veel meer aandacht zijn voor diversiteit, zeker bij opleidingen zoals Social Work en de Pabo. “Studenten moeten klaargemaakt worden voor de maatschappij, dus voor een diverse wereld. Nederland is namelijk al heel lang een divers land.” Rubina heeft een duidelijke tip voor collega-docenten: “Denk goed na over waar je studenten straks gaan werken. In welke context? In welke sector? Waarmee krijgen ze daar te maken? Waar worden ze mee geconfronteerd? En hoe kan je dat terug laten komen je lessen? Leer ze met een diverse blik kijken.” 

Van CoP naar klaslokaal
Voor Rubina zijn bijeenkomsten als de Community of Practice Diversiteit directe inspiratie voor haar onderwijs. Zo liet ze studenten in haar lessen rituelen en verhalen uit een Keti-Koti-dialoogtafel ervaren en ging ze met hen gesprek over familiegeschiedenis en erfgoed. “Dat bracht zoveel los, ook bij studenten van wie je het niet verwacht. Zo hoort onderwijs te zijn.” Ook thema's als stagediscriminatie krijgen bij haar structureel aandacht. “Toen ik zelf studeerde, waarschuwden docenten me al voor mogelijke uitsluiting. Dat gaf me houvast. Die verantwoordelijkheid hebben wij nu ook. Daarom moeten wij het gesprek juist aangaan, ook met stagebedrijven.” Dit jaar maakt ze daarbij gebruik van materialen uit de Haagse aanpak Gelijke stagekansen, zoals posters met herkenbare quotes die studenten uitnodigen tot gesprek.

Te willekeurig
Toch vindt Rubina dat meer nodig is dan losse lessen of persoonlijke inzet. “Het is nu te willekeurig. Ik neem cultureel sensitief werken overal mee in mijn onderwijs, maar een collega misschien niet. In het nieuwe curriculum van Social Work wil ik het structureel verankeren, niet als bijzaak, maar als volwaardig vakonderdeel.” Volgens haar moeten opleidingen de expertise van docenten, lectoraten en initiatieven zoals de CoP bundelen. “Laat ons meedenken, geef ons materiaal, maak het praktisch. Docenten zijn doeners: als ze zien dat het werkt, gaan ze het gebruiken.” 

Meer weten of aansluiten?
Tijdens de CoP hoor je verhalen die je nergens anders hoort. Dit laat je even stilstaan bij waarom je doet wat je doet, zodat je met nieuwe ideeën je klaslokaal instapt. Dat is de kracht van deze bijeenkomsten.  

Ben je geïnspireerd geraakt door Rubina's verhaal? Denk mee over hoe we studenten leren met een bredere blik naar de geschiedenis te kijken, sociale ongelijkheid te herkennen en hiermee om te gaan in hun toekomstige beroep. Mail je interesse naar Tjitske Lovert en sluit op vrijdag 19 september aan bij de sessie van Keti Koti Next Steps. 

Meld je aan voor de volgende CoP op 7 november!
De volgende Community of Practice vindt plaats op vrijdag 7 november* van 10.30 tot 12.30 uur bij Inholland Amsterdam. Samen met collegevoorzitter Bart Combee gaan we in gesprek met de Amsterdamse raadleden Itay Garmy en Sheher Khan, die een actie tegen polarisatie zijn gestart. Ondanks hun religieuze verschillen – Garmy is Joods, Kahn is islamitisch – zien ze mogelijkheden voor dialoog. Hoopvolle inspiratie met ervaringen en inzichten die we mee kunnen nemen in ons onderwijs en onze school. Meld je alvast aan via deze link.  

*) De Community of Practice van donderdag 6 november is vanwege de agenda van de sprekers verplaatst naar vrijdag 7 november.  

Diversiteitsongemak belemmert inclusie in het hoger onderwijs. Om die belemmering tegen te gaan moet je het ongemak niet mijden maar opzoeken en inzetten. Maar hoe doe je dat als medewerker of student? Naar het antwoord hierop doet Hogeschool Inholland samen met de drie andere Amsterdamse hogeronderwijsinstellingen onderzoek, in het project Diversity Discomfort (DiDi). Het consortium kreeg hiervoor subsidie van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO).

Diversiteitsongemak zijn gevoelens van ongemak die kunnen ontstaan bij interactie met een diversiteit aan mensen en perspectieven. Het vormt een serieuze uitdaging, zeker voor organisaties die streven naar meer inclusie. “Heel zichtbaar is het bij gesprekken over Israël en Gaza, maar er zijn meer thema’s rond diversiteit die mensen uit de weg gaan omdat ze zich ongemakkelijk voelen”, zegt Marieke Slootman, associate lector bij het lectoraat Jeugd en Samenleving en onderzoeker bij het lectoraat Diversiteitsvraagstukken. “Als je vervolgens het ongemak vermijdt en afziet van een gesprek of een bepaalde maatregel, verander je de situatie niet en werk je niet aan inclusie.”

Ongemak begrijpen en benutten
Samen met collega-onderzoekers bij de Vrije Universiteit, de Universiteit van Amsterdam en de Hogeschool van Amsterdam, en met collega Marette Ebert van het lectoraat Diversiteitsvraagstukken, schreef Marieke een onderzoeksvoorstel om iets te doen aan de handelingsverlegenheid veroorzaakt door diversiteitsongemak. “Hoe kunnen we, ten eerste, niet weglopen van het ongemak en het juist signaleren en, ten tweede, het ongemak omzetten tot iets constructiefs?” Het onderzoek bestaat ook precies uit die twee fases, legt Marieke uit. “We willen het ongemak eerst leren begrijpen. Hoe voelt het, wie ervaart het, welke interactiedynamiek zien we ontstaan? In de tweede fase ontwikkelen we ontwerpprincipes en interventies om het ongemak te benutten. Zo kunnen onderwijsinstellingen nog beter leren bijdragen aan verbinding en kansengelijkheid, en dialoog en kritisch denken stimuleren.”

Onderzoek in docententeams en klassen
Een docent-onderzoeker van Inholland zal onderzoek doen naar diversiteitsongemak in docententeams, een promovendus van de VU doet dit in de setting van de klas. Marieke zal de docent-onderzoeker begeleiden en zorgt voor de dagelijkse coördinatie van het project zodat beide deelonderzoeken goed op elkaar afgestemd zijn. “Interessant is dat niet alleen de onderzoekers observeren en interviews doen. Studenten en docenten noteren ook zelf hun ervaringen, en we combineren dit met fysiologisch onderzoek, bijvoorbeeld met hartslagmetingen, om juist onbewuste lichamelijke en psychologische processen zichtbaar te maken.”

Subsidie van NRO
Dat een gerenommeerd instituut als het NRO de subsidieaanvraag voor het onderzoeksproject Diversity Discomfort heeft gehonoreerd, is een bevestiging dat het Amsterdamse samenwerkingsverband een relevant onderzoeksthema te pakken heeft. Voor een looptijd van vijf jaar is er een projectsubsidie van 750.000 euro mee gemoeid.

Belang voor Inholland
“Voor Inholland is dit project heel belangrijk”, zegt Marieke. “Het is natuurlijk een mooie en zinvolle manier om samen te werken met andere instellingen voor hoger onderwijs. En met de resultaten van het onderzoek kunnen we bij Inholland allemaal iets doen aan onze handelingsverlegenheid op alle niveaus in de organisatie; door zelfreflectie en door open te staan voor andere perspectieven. Want wie open staat om te leren, kan ongemak niet uit de weg gaan. Met deze houding kunnen we nog inclusiever zijn en daarmee als hogeschool een voorbeeldrol vervullen binnen een maatschappij die dit zo hard nodig heeft.”

Inholland-collegevoorzitter Bart Combee licht toe: “We sporen binnen onze hogeschool iedereen aan om zijn of haar mening te delen, ook als het over beladen en emotionele onderwerpen gaat. We hechten dan ook grote waarde aan het bieden van ruimte voor verschillende standpunten. Deze ruimte kan helpen om je gedachten te ordenen, zorgen te uiten, en dichter bij elkaar te komen - ook als je het niet met elkaar eens bent. Zolang we het gesprek respectvol voeren en elkaar die ruimte durven te geven. Dat is niet altijd makkelijk. Daarom zijn we verheugd met dit onderzoeksproject en wat we hieruit kunnen leren.”

Sta jij wel eens stil bij wie er zichtbaar is in jouw lesmateriaal – en wie niet? Met de nieuwe Inclusief Curriculumscan, ontwikkeld door het lectoraat Diversiteitsvraagstukken, kun je als onderwijsprofessional op een laagdrempelige én impactvolle manier onderzoeken hoe inclusief jouw curriculum is. 

Wil je de scan in actie zien en ontdekken wat deze tool voor jouw onderwijs kan betekenen? Meld je dan aan voor een van de interactieve teasersessies op jouw locatie. Je ervaart zelf hoe de scan werkt én je krijgt direct handvatten mee om je lesmateriaal inclusiever te maken. 

Een scan met impact 
Hoe vaak staan we écht stil bij de beelden, verhalen en taal in ons lesmateriaal? Wie komt er aan het woord, wie blijft onzichtbaar? Met de nieuwe Inclusief Curriculumscan, die het lectoraat Diversiteitsvraagstukken ontwikkelde, kunnen onderwijsprofessionals bij Inholland deze vragen gestructureerd en laagdrempelig onderzoeken – met impact. 

De scan nodigt uit tot reflectie en verbetering en draagt er zo aan bij dat curricula inclusiever worden. “Deze scan kun je zien als een sparringspartner. Je hoeft je niet ongemakkelijk te voelen, je kunt gewoon in gesprek en zelf bepalen welke adviezen je opvolgt,” vertelt Marette Ebert, docent-onderzoeker bij het lectoraat Diversiteitsvraagstukken en initiatiefnemer van de scan. 

Van pdf naar slimme sparringpartner
De Inclusief Curriculumscan begon als een pdf, maar is inmiddels getransformeerd tot een interactieve AI-tool. “Je kunt je lesmateriaal uploaden en de scan haalt er meteen informatie uit, stelt verdiepende vragen en doet suggesties,” vertelt Marette. “Net als een chatbot. Het is echt een soort sparringpartner.” 

Richard John, docent Business Innovation, is betrokken bij deze technische ontwikkeling. “Na een presentatie van Marette wist ik meteen: dit is een thema waar ik iets mee wil. Ik heb de juiste expertise in huis om een prototype te maken,” vertelt hij. “De pdf-variant was statisch. Nu is het een slimme gesprekspartner die begrijpt hoe wij bij Inholland naar inclusiviteit kijken en feedback geeft op basis van wat je invoert.” 

De scan beoordeelt lesmateriaal op vijf niveaus van inclusie – van visuele representatie en toegankelijkheid tot het doorbreken van normatieve aannames. Denk aan vragen als: wordt er gebruik gemaakt van inclusieve taal? Op welke manier wordt er rekening gehouden met een neurodivergent brein? Zijn er bronnen vanuit niet-westerse perspectieven? Krijgen LHBTIQ-personen of mensen van kleur bijvoorbeeld een plek in alledaagse situaties? 

Volgens Richard zit de kracht in het activeren van docenten: “De tool stelt prikkelende vragen die je eigen denken op scherp zetten. Het gaat er niet om dat de tool antwoorden geeft – hij helpt je juist om zelf betere keuzes te maken. Het is een hulpmiddel dat jouw creativiteit als docent versterkt.” 

Waarom deze scan? 
Marette ontwikkelde de scan aanvankelijk voor de Inholland-pabo tijdens het ontwerpen van het nieuwe curriculum. Ze besloot de scan breder in te zetten. Inholland-breed is de eerste stap, maar haar ambitie reikt verder. “Binnen ons lectoraat zien we vaak dat er méér nodig is dan kennis. Daarom ontwikkelen wij ook praktische hulpmiddelen en workshops die meteen uitnodigen tot actie.” 

Ook Richard ziet die noodzaak. “Docenten zijn echt welwillend, maar ze weten vaak niet hoe ze inclusiever kunnen zijn. En de tijd ontbreekt. Met de Inclusief Curriculumscan slaan we de brug naar een effectieve én efficiënte aanpak.” 

De scan verwijst direct naar aanvullende bronnen, voorbeelden en suggesties voor verbetering. “Docenten krijgen meerdere richtingen aangereikt. Denk aan suggesties voor beeldmateriaal of casussen van buiten Europa, bijvoorbeeld uit India. Dat lijkt klein, maar het maakt al een wereld van verschil.” 

De kracht van technologie én het gesprek 
De ontwikkeling wordt mede mogelijk gemaakt door EdTech. Dankzij deze samenwerking is er nu een AI-versie die automatisch feedback geeft op geüpload materiaal. Maar, benadrukt Richard: “We willen niet dat deze tool als beoordelaar wordt gezien. Het gesprek dat je voert over je materiaal is minstens zo belangrijk als de scan zelf.” 

Het prototype werkt al verrassend intuïtief. “Je laadt een pdf van bijvoorbeeld een presentatie in die je volgende week gaat gebruiken en de tool analyseert het taalgebruik en de visuele elementen. Op basis daarvan krijg je suggesties en verdiepende vragen. De tool maakt blinde vlekken zichtbaar – en doet dat op een vriendelijke, laagdrempelige manier.” 

De tool is nu afgestemd op Inholland, maar Richard ziet kansen voor opschaling. “Er zit voldoende flexibiliteit in om principes van andere onderwijsinstellingen toe te voegen. Daarmee kan het bereik veel groter worden.” 

Doe mee met de teasersessies 
Om de scan breder onder de aandacht te brengen en feedback op te halen, organiseert het lectoraat Diversiteitsvraagstukken in juni op diverse Inholland-locaties teasersessies. Tijdens deze interactieve bijeenkomsten kunnen docenten hun eigen materiaal meenemen en ervaren hoe de scan werkt. 

“We laten een before & after zien: je laat je slides door de scan gaan en denkt na over mogelijke aanpassingen. Niet omdat je fout zit, maar omdat je nog beter kunt aansluiten bij je diverse studentenpopulatie.” Het project roept op tot samenwerking en openheid. “De scan maakt het makkelijker om diversiteit bespreekbaar te maken, zonder oordeel,” aldus Marette. 

Richard vult aan: “We hopen op feedback van docenten uit verschillende domeinen. Uiteindelijk willen we dat docenten de tool echt gaan inzetten in hun werk. Als we het komende studiejaar een groep docenten vinden die de tool een periode gaan gebruiken, kunnen we de impact meten.” 

De kracht van herkenning 
Een belangrijk doel van de scan is dat studenten zichzelf herkennen in het onderwijs. Dat ze denken: ‘Hé, mijn achtergrond doet ertoe. Ik mag er zijn, met alles wat ik meebreng.’ Of zoals Marette het verwoordt: “Als een studente met een migratieachtergrond voor het eerst ziet dat een piloot ook iemand is die op haar lijkt, dan gebeurt er iets. Het opent deuren. Het laat studenten denken: ik kan allerlei beroepen en rollen nastreven.  

Wat kun jij doen? 
Wil jij bijdragen aan inclusief onderwijs? Heb jij lesmateriaal waar je met een frisse blik naar wilt kijken? Wil je ontdekken wat deze tool voor jou en je team kan betekenen? Meld je dan aan voor een van de teasersessies op jouw locatie. De sessies vinden plaats op de volgende momenten: 

Dinsdag 10 juni:  
13:00 - 14:30 Amsterdam 

Woensdag 11 juni: 
10:00 - 11:30 Haarlem 

Donderdag 12 juni:  
10:00 - 11:30 Den Haag 
13:00 - 14:30 Rotterdam  

Meer weten? 
Meer weten of je aanmelden voor een sessie? Neem contact op via: marette.ebert@inholland.nl  

“Ik heb jarenlang op een houtje gebeten,” vertelt student Sylvia Groen tijdens de meest recente Community of Practice in april. “Voor mij is dit geen moeilijk gesprek meer, het is mijn realiteit.” Haar verhaal raakt een snaar. Want hoe vaak horen we het echte verhaal achter de cijfers over studenten met geldzorgen?

Tijdens de online bijeenkomst van de Community of Practice (CoP) Diversiteit stond één vraag centraal: Wat betekent financiële stress voor studenten – en wat kunnen wij als Inholland doen om hen beter te ondersteunen? Onderzoekers, studenten, medewerkers en beleidsmakers kwamen samen om deze vraag te beantwoorden.

Geldstress raakt alles
Sylvia weet als geen ander hoe het is om moeilijk rond te komen. “Ik heb jarenlang in de schoonmaak gewerkt en had op een gegeven moment zoiets van: ik wil dit niet meer. Je voelt je sociaal uitgesloten want je kunt vaak niet meedoen als je geen geld hebt. Tegelijkertijd ben ik er heel creatief door geworden. Vaak at ik een knakworst met ketchup, niet echt lekker, maar het vult wel.”  

Sylvia deed de 21+- toets en startte met de opleiding Social Work. Die stap bracht haar in een wereld vol uitdagingen. “Ik heb bewust maximaal geleend, niet omdat ik dat wilde, maar omdat ik me volledig op mijn studie wilde focussen, zonder financiële stress,” legt ze uit. Inmiddels is Sylvia bijna klaar met haar studie, zonder vertraging! Maar haar toekomstplannen lopen opnieuw tegen een financiële grens aan. “Ik zou graag willen doorstuderen, maar omdat ik boven de 30 ben, heb ik geen recht meer op een aanvullende beurs.” Toch blijft ze hoopvol: “Juist omdat ik dit heb meegemaakt, wil ik anderen helpen. Dit is waarom ik voor deze studie heb gekozen.”

Niet alleen maar cijfers
Voor Sylvia betekende het kunnen delen van haar verhaal erkenning. “Ik vind het fijn dat ik gehoord word en wil mijn verhaal met anderen delen. De CoP helpt hierbij en is de eerste stap,” sluit Sylvia af.  Jinke de Vries, ambtelijk secretaris van de examencommissie en docent professionele ontwikkeling, weet hoe belangrijk die erkenning is. Zelf groeide ze ook op in armoede. “Toen ik 15 was, ging mijn studiereis bijna niet door want er was geen geld. Ik wilde dit niet aan de grote klok hangen, maar twee docenten bleven doorvragen en kwamen uiteindelijk in actie. Dat heeft mijn leven veranderd, want ze hebben mij daarna ook geholpen om met de gemeente in contact te komen.”  

Vanuit die persoonlijke ervaring heeft Jinke onderzoek gedaan naar studenten met (dreigende) financiële problemen. Haar enquête werd door meer dan 700 studenten van Inholland ingevuld. Meer dan 100 studenten wilden hun verhaal delen. “Dat zegt genoeg, toch? Studenten willen praten. Maar ze moeten zich wel veilig voelen en weten dat ze zich niet hoeven te schamen.” De studenten vertelden Jinke over financiële stress, dat ze zich buitengesloten voelen. “Ze kunnen niet een keertje buiten de deur lunchen, hebben geen geld voor een nieuwe laptop etc. Dat vreet aan je, maar niemand ziet het, omdat ze zwijgen.”

Wat studenten écht nodig hebben
“Ik vind het belangrijk dat een onderwerp als dit bespreekbaar wordt, het CoP is hier een mooie manier voor.” Jinke hoopt dat er meer bekendheid komt over dit onderwerp zodat docenten weten hoe ze studenten in dit soort situaties verder kunnen helpen. “Een vast aanspreekpunt is bijvoorbeeld belangrijk voor deze studenten. Iemand die signalen oppikt, vragen stelt, helpt om de weg te vinden. “Veel studenten weten gewoon niet waar ze moeten aankloppen,” legt ze uit.” In samenwerking met het lectoraat Studiesucces ontwikkelde ze daarom een toegankelijke wegwijzer voor studenten met (dreigende) financiële problemen.

Van bewustwording naar actie
De CoP begon met een interactieve geldquiz en ervaringen van deelnemers die zelf hadden geprobeerd twee dagen rond te komen van 15 euro. Een confronterende oefening, die duidelijk maakte dat financiële keuzes alles beïnvloeden: je studie, je sociale leven, je mentale gezondheid.

“Studenten denken dat financiële problemen niet studiegerelateerd zijn, maar ze raken alles: van studiesucces en de motivatie tot het welzijn van studenten,” legt Jinke uit. De CoP maakte duidelijk: als we zeggen dat we persoonlijk en dichtbij zijn, dan hoort dit onderwerp daar onlosmakelijk bij.

Ondersteuning vanuit Inholland
Binnen Inholland gebeurt er al veel om deze studenten te ondersteunen, denk aan het initiatief Financieel Slim Studeren, noodfondsen en persoonlijke begeleiding. Een andere oplossing die Richard Post deelde, een collega van het domein GSW, kan zijn om deze studenten minder stagedagen in een week te laten lopen. Zo kunnen zij naast hun studie blijven werken. Er is in ieder geval nog veel te winnen.  “Het moet normaal worden om hierover te praten,” zegt Jinke. “Niet pas als het misgaat. We kunnen niet alles voor studenten oplossen, maar we kunnen wel zorgen dat ze weten dat ze er niet alleen voor staan.”

Meer weten? 
Wil je zelf meer weten over dit onderwerp? Lees het onderzoeksrapport van Jinke: Ondersteuningsbehoefte van studenten bij (dreigende) financiële problemen Of neem contact op met: financieelslimstuderen@inholland.nl.

Hoe zorgen we ervoor dat internationale studenten zich thuis voelen binnen Hogeschool Inholland? Dit was het thema tijdens de laatste Community of Practice (CoP) Diversiteit op 30 januari. Veel internationale studenten vinden het lastig om hun weg binnen Nederland en de hogeschool te vinden. Een gebrek aan gevoel van belonging kan een negatieve invloed hebben op hun welzijn en zelfs leiden tot uitval. Tijdens de CoP stonden initiatieven centraal die bijdragen aan een soepelere overgang en een sterker gevoel van verbondenheid binnen Inholland. 

Een inspirerend initiatief komt van Imani Hooi, student International Creative Business en oprichter van Caribean United in Den Haag. Twee jaar geleden richtte zij deze community op om studenten van Caribische afkomst of met affiniteit met de Caribische cultuur met elkaar te verbinden. “Naast problemen rond huisvesting zag ik dat veel Caribische studenten vaak worden behandeld als Nederlandse studenten. Dit terwijl ze vaak tegen specifieke uitdagingen aanlopen, zoals onzekerheid over taalgebruik en onbekendheid met praktische zaken.” 

Culturele herkenning
Caribbean United organiseert laagdrempelige evenementen waar studenten elkaar ontmoeten en ervaringen delen. “We willen studenten een gevoel van thuis geven en doen dat bijvoorbeeld met Caribisch eten en muziek.” Daarnaast doet Imani haar afstudeeronderzoek naar hoe Caribische studenten beter ondersteund kunnen worden. “Een belangrijke bevinding is dat culturele herkenning cruciaal is. Ook binnen de Caribische gemeenschap zijn er verschillen, het is essentieel om hier als hogeschool oog voor te hebben,” legt Imani uit.  

Sheovan Deira, een andere spreker tijdens de CoP is oprichter van de Surinaamse studentengemeenschap SUholland in Amsterdam. Ze herkent de uitdagingen van internationale studenten. Zelf verhuisde ze in 2022 naar Nederland om te studeren. Ze dacht dat ze goed voorbereid was, want ze spreekt de taal en heeft hier familie. “Ik begon ruim op tijd met regelen, maar kwam toch voor vele uitdagingen te staan. Van het aanvragen van een BSN en het openen van een bankrekening tot het vinden van werk. Bedrijven moesten namelijk een tewerkstellingsvergunning aanvragen als ze mij in dienst zouden nemen, maar dat wilden ze vaak niet doen. Veel processen zijn onbekend voor internationale studenten en dat maakt het moeilijk.” 

Workshops en begeleiding
Door haar eigen ervaringen besloot Sheovan iets te doen. “Ik zag dat veel studenten tegen dezelfde obstakels aanliepen. Als we informatie eerder met elkaar delen, kunnen we het voor iedereen makkelijker maken.” Zo ontstond SUholland, een community waar studenten praktische informatie, maar ook gezelligheid en herkenning vinden. “We organiseren niet alleen culturele evenementen zoals Keti Koti en Surinaamse kerstvieringen, maar bieden ook workshops en begeleiding. Ons doel is dat studenten zich thuis voelen.”  

Coördinator community building
Jurio Maduro, docent Social Work in Den Haag en sinds kort coördinator community building bij Inholland herkent zich ook in de problemen waar internationale studenten tegenaan lopen. Zelf kwam hij op negentienjarige leeftijd vanuit Aruba naar Nederland. “Het was spannend en nieuw, maar ook een cultuurshock. Alles was anders: het onderwijssysteem, het openbaar vervoer, de manier waarop mensen met elkaar omgaan. Ik had het geluk dat ik familie hier had, maar veel studenten staan er alleen voor.” 

Zijn eigen ervaring maakte hem bewust van de uitdagingen waarmee internationale studenten kampen. “Ik zie studenten dezelfde reis maken als ik destijds en tegen dezelfde problemen aanlopen. Ik vraag mezelf vaak af: wat had ik zelf gewild toen ik student was? Hoe kunnen we deze studenten ondersteunen?” 

Jurio’s nieuwe functie draait om het bouwen van een gemeenschap. “Een community betekent niet alleen een groep studenten die elkaar opzoeken, maar een omgeving waarin ze zich welkom voelen. Binnen Inholland willen we een ecosysteem creëren waarin studenten zich erkend en gesteund voelen, waarin ze zichzelf kunnen en mogen zijn.” 

Waarom deelnemen aan de Community of Practice?
Zowel Imani als Sheovan benadrukken het belang van bijeenkomsten zoals de Community of Practice. “We werken vaak in onze eigen bubbels, maar door samen te komen, leren we van elkaar en versterken we elkaar,” zegt Sheovan. “Bij SUholland hebben we bijvoorbeeld geleerd hoe belangrijk het is om van tevoren contact te leggen met studenten die naar Nederland komen. Dit gebeurt nu al bij Caribische studenten, maar nog niet voor Surinaamse studenten. Daar moeten we iets aan doen.” 

Collectieve verantwoordelijkheid
Jurio ziet ook een bredere verantwoordelijkheid: “Sense of belonging moet de kern zijn van hoe we internationale studenten ondersteunen. De cijfers liegen er niet om: sinds 2010 is slechts 9 procent van de Caribische en Surinaamse studenten afgestudeerd. Dat betekent dat we als hogeschool een collectieve verantwoordelijkheid hebben om dit te verbeteren.” 

De Community of Practice biedt een waardevol platform om kennis en ervaringen te delen en samen oplossingen te zoeken. Wil jij ook bijdragen aan een inclusievere omgeving voor studenten en collega’s? Zorg dan dat je bij de volgende CoP aanwezig bent! 

Contact 
Mocht je vragen en/of ideeën hebben over hoe we Caribische of Surinaamse studenten kunnen ondersteunen, neem dan contact op met Jurio: jurio.maduro@inholland.nl (06 1527 9398).

“Het draait in de onderwijspraktijk om daden; het vakmanschap van leraren vraagt immers om handelingskennis. Maar handelingskennis lijkt weinig waardering te krijgen: daden van vakmanschap hebben een lagere status dan woorden óver vakmanschap.” 

Met deze boodschap trapt Jacquelien Bulterman-Bos, auteur van het boek ‘Het Lerarentekort - Pleidooi voor vakmanschap’, het congres af. Ze schetst hoe woorden en daden uit elkaar zijn gegroeid. Als reactie daarop heeft het belang van praktijkervaring wel meer erkenning gekregen. Toch blijft het voor veel studenten moeilijk om de conceptuele kennis van de opleiding te verbinden met de daden in de klas.

Hoe overbruggen we deze werelden? Hoe ziet een onderwijsstelstel eruit waarin vakmanschap centraal staat? Wat betekent dit voor de lerarenopleiding van de toekomst? Dat staat centraal tijdens het tweedaagse congres. Deze collega’s dragen daar vanuit hun visie en onderzoek aan bij:

Manon Joosten – Onderzoeker bij Lectoraat Design Thinking
Wat maakt Velon-Velov een mooi congres?
Twee dagen lang bezig zijn met onderwijs vóór het onderwijs op alle lagen is geweldig. Lerarenopleiders vanuit Nederland en België die ervaringen en nieuwe inzichten uitwisselen. We leren van elkaar en vanwege het praktijkgerichte karakter is dit vaak direct toepasbaar in eigen context.  

Het thema Woorden én Daden!; hoe geef jij daar invulling aan in je vakgebied? 
Het is één ding om te zeggen dat je een collectieve innovatie doet met studenten, maar het ook echt doen is een tweede. Wij doen het wel! Leraren in opleiding aan de ontwerptafel met praktijk en Inholland om hun onderwijs op curriculumniveau te verbeteren. 

Wat is het goud dat Rutger Kappe en jij weggeven in jullie sessie?
Lector Rutger Kappe van het lectoraat Studiesucces en ik geven gouden adviezen aan andere opleidingen over hoe je de leraar in opleiding ook echt als partner in je onderwijsinnovatie kan positioneren. We gaan voorbij het ophalen van feedback bij studenten. Zij ontwerpen echt met ons mee en zijn van toegevoegde waarde. We geven aan wat werkt goed, waar moet je op letten en wat krijg je ervoor terug?

Nynke Bos - Lector Teaching, Learning & Technology
Velon-Velov is een congres waar alles samenkomt: onderzoekers, lerarenopleiders, praktijkverhalen en nieuwe inzichten. Het voelt als een smeltkroes waarin ideeën en ervaringen vrijuit gedeeld worden, en dat maakt het elke keer weer inspirerend.

Bij het thema Woorden én Daden! zoom ik in op het bekende probleem: mooie praatjes over onderwijsinnovatie klinken goed, maar brengen ons niet dichter bij echte verandering. Ik neem mijn publiek mee in de vraag waarom innovaties zo stroef verlopen en hoe we echt kunnen versnellen zonder de complexiteit uit het oog te verliezen.

Wat ik meebreng? Een frisse blik op de vaak taaie processen achter onderwijsinnovatie. Mijn doel is om de mist rond die complexiteit te laten verdwijnen, zodat deelnemers met meer vertrouwen aan de slag kunnen.

Machteld de Jong - Lector Diversiteitsvraagstukken
Wat maakt Velon-Velov een mooi congres?
De mix van inspiratie en kennis en de veelheid aan fantastische collega’s die er zijn. 

Het thema Woorden én Daden; hoe geef jij daar invulling aan in je vakgebied? 
Aandacht voor diversiteit en inclusie is belangrijker dan ooit vandaag de dag. Wij doen dat met ons lectoraat door het verbinden van studenten, onderwijs en ons beroepenveld via onderzoek, onderwijs en het mede ontwikkelen van beleidsinterventies. Dat betekent met ons team keihard werken en voorleven wat inclusief werken en denken inhoudt.

Wat is het goud dat je weggeeft in jouw sessie/keynote?
In onze sessie gaan Huub Nelis en ik in op hoe je in de dagelijkse praktijk jouw lessen (als lerarenopleider en leraar in opleiding) inclusief maakt. Met heel concrete voorbeelden en veel ruimte voor interactie.

Mascha Enthoven - Lector De Pedagogische Opdracht
Dit congres is de enige plek waar specifiek het opleiden van leraren centraal staat. Lerarenopleiders uit Nederland en België komen bij elkaar om zich te verrijken met inzichten uit wetenschap én om zelf te kunnen presenteren en uitwisselen wat zij hebben onderzocht of ontworpen. Dé manier om het beroep van lerarenopleider als vakgebied te erkennen en verder te helpen ontwikkelen.

In mijn werk als lector stel ik me ten doel de verantwoordingskracht van leraren te helpen vergroten. Het concept verantwoordingskracht ontwikkelen wij als lectoraat om precies dat te vangen wat leraren nodig hebben om het beroep van leraar verder te brengen: woorden en daden. Leraren verantwoorden hun handelen veelal in de verhalen die zij vertellen over wat zij meemaken. Hoe zorgen we ervoor dat deze verhalen de vorm en inhoud krijgen om krachtig te zijn in het aanzetten tot zelf- en teamreflectie ter verbetering van het handelen? En hoe zorgen we ervoor dat deze verhalen de vorm en inhoud krijgen zodat zij krachtig genoeg zijn om anderen te overtuigen van de kwaliteit van het eigen handelen? 

Deze vragen staan in het onderzoek van mijn lectoraat centraal voor alle gebieden in het onderwijs: van verantwoording rond rekenen tot en met verantwoording van leerkrachthandelen op scholen waar een religieuze opdracht en een burgerschapsopdracht samen komen. Het is belangrijk en heel goed mogelijk dat we dit al leren aan leraren in opleiding.

Onderwijsprofessionals, beleidsmakers, werkgevers en studenten kwamen op 21 november samen op het Manifestival Gelijke Stagekansen. Dit evenement, dat in het teken stond van gelijke stagekansen en het tegengaan van stagediscriminatie, bood een platform voor inspiratie, kennisdeling en samenwerking.

Met een op maat gemaakt programma konden deelnemers ideeën opdoen om inclusiever te werven, studenten beter te begeleiden richting de arbeidsmarkt en bij te dragen aan een leerzame en eerlijke stageperiode voor iedereen. Het manifestival staat symbool voor actie en verandering, waarbij betrokkenheid en samenwerking centraal staan onder de vlag van de Haagse aanpak Gelijke stagekansen, een project van het Inholland-lectoraat Diversiteitsvraagstukken.

Een dag van inspiratie
Het Manifestival, voortbouwend op het Haags Manifest Gelijke Stagekansen, bracht een breed scala aan belanghebbenden bijeen om concrete stappen te zetten richting inclusieve stagekansen. De dag begon met een warm welkom en een inspirerend welkomstwoord van Hans Schutte, voorzitter van het College van Bestuur van ROC Mondriaan. De hosts, Khadija el Mokadem (ROC Mondriaan) en Tjitske Lovert (Hogeschool Inholland), gaven een korte inleiding op de Haagse aanpak en het programma van de dag.

Ervaringen van deelnemers:

Interactieve sessies en workshops
De deelnemers konden kiezen uit een gevarieerd aanbod van mini-sessies, gericht op bewustwording, inclusief werkgeverschap, kwalitatieve stagebegeleiding en regionale samenwerking. Hoogtepunten waren onder andere de virtual reality-ervaring van Critical Mass, die deelnemers liet ervaren hoe sociale uitsluiting voelt, en de sessie van Stichting Studeren & Werken Op Maat, waarin deelnemers leerden hun faciliteringsbehoeften te communiceren.

Studenten in de hoofdrol
Studenten speelden een actieve rol tijdens het Manifestival. Ze verzorgden de catering, hielpen bij de ontvangst, en gaven inhoudelijke sessies. Hun betrokkenheid benadrukte het belang van samenwerking tussen onderwijsinstellingen en studenten om gelijke stagekansen te bevorderen.

Reflecties en toekomstperspectieven
Tijdens de plenaire afsluiting werden reflecties op de sessies gedeeld. Deelnemers vouwden hun gedachten tot vliegtuigjes en gooiden deze naar voren, wat zorgde voor een speelse en interactieve afsluiting. De positieve energie en de vele nieuwe inzichten die werden opgedaan, maakten duidelijk dat dit evenement smaakt naar meer. 

Conclusie
Het Manifestival Gelijke Stagekansen was een groot succes. Het evenement creëerde een gevoel van collectieve verantwoordelijkheid en empowerment onder de deelnemers. Onderwijsprofessionals gingen naar huis met nieuwe inzichten en een rugzak vol ideeën om stagediscriminatie aan te pakken en inclusieve stagekansen te bevorderen.

Meer weten? 
Lees hier het dagverslag van het Manifestal Gelijke Stagekansen of neem contact op met Tjitske Lovert van het lectoraat Diversiteitsvraagstukken aan Hogeschool Inholland.

Inclusief onderwijs is essentieel om iedere student gelijke kansen te bieden. Maar hoe geven we dit concreet vorm in het hoger onderwijs? En welke rol speelt de benutting van kennis hierbij? Dit belangrijke vraagstuk stond centraal in een onderzoek uitgevoerd door Hogeschool Inholland, Risbo/Erasmus Universiteit Rotterdam en de Hogeschool van Amsterdam in opdracht van de Expertgroep Toegankelijkheid Hoger Onderwijs (ETHO).

Samen met haar collega Rick Wolff bespreekt Machteld de Jong, lector Diversiteitsvraagstukken bij Hogeschool Inholland, de uitkomsten van het onderzoek. "Docenten weten heel goed hoe je een inclusief klimaat kunt realiseren, maar er is geen tijd”, zegt Machteld. Hoewel de studentenpopulatie de laatste tijd steeds diverser is geworden, blijkt uit het onderzoek dat inclusief onderwijs niet zomaar gebeurt.  

Gelijke kansen bieden
Een beter gebruik van bestaande kennis binnen docententeams kan het onderwijs inclusiever maken. Hierbij is het cruciaal om inzicht te krijgen in hoe deze teams kennis toepassen. Hoewel er veel informatie beschikbaar is over diversiteit en inclusie, blijft deze vaak versnipperd en lastig te implementeren. “Als je iedere student een goede opleiding wilt geven, dan moet je onderwijs inclusief zijn om gelijke kansen te kunnen bieden”, benadrukt Rick.  

Inspiratie voor onderwijsprofessionals
Machteld en Rick hopen dat het resultaat van dit onderzoek onderwijsprofessionals inspireert om actiever samen te werken en kennis efficiënter te delen binnen teams. Door diversiteit en inclusie hoger op de agenda te zetten en kennisuitwisseling te stimuleren, kunnen concrete stappen worden gezet naar inclusiever onderwijs.

Impact van goed en inclusief onderwijs
“Het onderwijs is de plek waar verschillen tussen mensen samenkomen”, zegt Machteld. “Je geeft als docent studenten veel mee voor de rest van hun leven. De impact van goed en inclusief onderwijs is zo groot, dat wordt wel eens onderschat. Ook de wetenschap toont aan dat inclusief onderwijs jouw werk leuker maakt, jou tot een betere docent maakt en je studenten zich gelukkiger doet voelen op je opleiding. Inclusie is een opdracht aan ons allemaal.”   

Meer weten en bijdragen? 
Wil jij ook actief bijdragen aan een inclusieve leeromgeving? Deel je kennis met je collega's, zet inclusie hoger op de agenda en zorg samen voor gelijke kansen voor elke student. Wil je meer weten over de onderzoeksresultaten en hoe je deze inzichten zelf kunt toepassen? Lees de publicaties en het volledige interview met Machteld en Rick op de website van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO).

“Op 1 juli 2024 is het Nationale Herdenkingsjaar -150 jaar afschaffing van de Slavernij- ten einde. Daarmee is het niet klaar, bij Inholland gaan we door en bieden we plek. Herdenken en overdenken – samen de tijd nemen, elkaars verhaal horen, ons diep laten raken en daarin voorgaan - houdt nooit op,” vertelt Mieke van den Berg, lid van het college van bestuur van Hogeschool Inholland. De afgelopen periode stond in het teken van Keti Koti, we hebben de highlights van de afgelopen periode nog even voor je op een rijtje gezet!  

Foto-expositie: Wat betekent Keti Koti voor jou? 
Op verschillende locaties was vanaf 27 mei de foto-expositie: 'Wat betekent Keti Koti voor jou?' te bewonderen. Op de foto’s toonden studenten en collega's met diverse achtergronden wat Keti Koti voor hen betekent. De diversiteit in verhalen bracht diepe inzichten en nieuwe perspectieven naar voren. “Er was bijvoorbeeld ook een wit iemand en een moslim bij. Ik heb er eigenlijk nooit zo bij stilgestaan, dat Keti Koti voor iedereen iets kan betekenen,” vertelt een collega.  

Keti Koti-markt op 6 juni 
“Ook tijdens de Keti Koti-markt in Den Haag was het prachtig om te zien hoe mensen samenkwamen om aandacht te besteden aan cultuur en Keti Koti. Het Marron-optreden was leuk om te zien en gaf een interessante inkijk in de Surinaamse geschiedenis,” vertelt Creative Business student Imani Hooi. Zelf was ze de afgelopen weken bij meerdere van de activiteiten aanwezig en voor de markt organiseerde ze een mini-workshop over natural hair waar bezoekers hun eigen ‘leave-in conditioner’ mochten maken. “Ik heb de Keti Koti-activiteiten als inspirerend ervaren. Het is fijn om te zien dat Hogeschool Inholland aandacht besteedt aan het slavernijverleden en de gevolgen hiervan onder de aandacht brengt, evenals het vieren van cultuur,” vertelt ze.  Ook Tjitske Lovert, onderzoeker bij het lectoraat Diversiteitsvraagstukken en medeorganisator van verschillende Keti Koti-activiteiten was enthousiast. “Doordat de markt zo laagdrempelig was, deden zelfs voorbijgangers die voor de Europese verkiezingen kwamen stemmen, leuk mee! Dankzij de interactieve quiz van SSC-student Jody van der Weide leerden de aanwezigen meer over Keti Koti.”  

Collega Silvana Herben stond bij de boekenkraam waar Yvon van Kinderboekenwinkel Alice in Wonderland boeken verkocht die bij het thema pasten. Ze kon mensen hier goed over informeren. “De markt was heel gezellig en we hebben veel relevante kinderboeken verkocht.”  

CoP met Howard Komproe op 20 juni 
Imani vond de Community of Practice, ook in Den Haag, met Howard Komproe het interessantst. “Zijn benadering van aandachtig luisteren en het onder de aandacht brengen van het belang van vrijheid en verbinding heeft me aan het denken gezet,” vertelt ze. “Het interactieve element zorgde ervoor dat iedereen betrokken was en actief meedeed, het leren kennen van meerdere perspectieven maakt de ervaring nog waardevoller.” 

Tijdens de CoP stonden we stil bij wat ons verbindt, hoe we mensen mee kunnen nemen in de bewustwording over de doorwerking van dit verleden, hoe we om kunnen gaan met weerstand, ook in de huidige politieke context. En welke rol humor hierin kan spelen. Collega Mireille van der Zee, studentendecaan in Alkmaar, vertelt hierover: “Het gebeurt niet vaak dat je met mensen van zulke verschillende achtergronden zo open en eerlijk kunt praten over iets zo belangrijks en pijnlijks als slavernij. Het contact dat wij op die momenten hebben, maakt mij heel dankbaar."  

Toekomst  
Met deze terugblik willen we iedereen bedanken voor hun deelname en inzet om van Keti Koti een betekenisvolle gebeurtenis te maken. Samen werken we aan een toekomst van erkenning, verbinding en vrijheid. Tjitske benadrukte de groei van de Keti Koti-activiteiten: "Ik vind het heel mooi om te zien hoe iets dat we twee jaar geleden klein op locatie Den Haag zijn gestart, is uitgegroeid tot iets dat op alle locaties zichtbaar is." Ze roept studenten én collega’s op om na te denken over manieren waarmee we Keti Koti meer in het onderwijs kunnen integreren. 

Heb je ideeën hierover en/of wil je hierover meedenken? Neem dan contact op met tjitske.lovert@inholland.nl. 

Stagediscriminatie is binnen veel opleidingen nog steeds een onderbelicht onderwerp en blijft vaak verborgen. Dit blijkt uit onderzoek dat het lectoraat Diversiteitvraagstukken van Hogeschool Inholland deed vanuit het NPO-consortium. Studenten worden niet altijd toegerust met kennis en vaardigheden die zij nodig hebben en weten niet hoe ze met stagediscriminatie om moeten gaan. Docenten zijn op hun beurt vaak handelingsverlegen omdat vaste procedures ontbreken. 

Hoe kunnen studenten en docenten samen strijden tegen stagediscriminatie? En welke kennis en vaardigheden zijn er binnen Hogeschool Inholland nodig om dit probleem samen aan te pakken? Samir Achbab, onderzoeker van het lectoraat schreef hier samen met lector Machteld de Jong een eindrapport over. Stagediscriminatie is vandaag de dag een groot maatschappelijk probleem. Nog steeds zijn er studenten die worden afgewezen op basis van kenmerken die niet relevant zijn voor het uitvoeren van hun stage. “Het gaat om het nadelig behandelen van mensen omdat zij tot een bepaalde minderheidsgroep behoren of daartoe gerekend worden. Denk bijvoorbeeld aan etniciteit, migratieachtergrond, gender, geaardheid, een functiebeperking, religie en neurodiversiteit,” vertelt Samir. 

Impact 
Krijgt een student met stagediscriminatie te maken, dan is de impact vaak groot, zo blijkt ook uit eerder studentonderzoek (2021) van de lectoraten Diversiteitvraagstukken en Inclusion and the Creative Industries. “Deze studenten worden geconfronteerd met uitsluiting en dat heeft effect op hun vertrouwen in de samenleving,” aldus Samir. “Je hebt de materiële dimensie met als gevolg: studievertraging of zelfs uitval en daarnaast is er de immateriële dimensie met een verlaagd zelfvertrouwen, onzekerheid, twijfel en impact op het mentale welbevinden van de student tot gevolg.” 

Meerdere kwetsbare momenten tijdens stage 
Tijdens de stageperiode zijn er meerdere kwetsbare momenten, waarop stagediscriminatie kan voor komen. Het begint al tijdens het zoekproces, waarbij studenten op basis van hun achternaam kunnen worden buitengesloten. Mogen ze wel op gesprek komen, dan worden studenten geconfronteerd met vragen of eisen die niet relevant zijn voor de functie. “Een student vertelde bijvoorbeeld dat een organisatie eiste dat ze haar hoofddoek af zou doen als ze daar stage wilde lopen. Ze gaf aan dat haar geloofsovertuiging niet stopt op het moment dat zij een organisatie binnen stapt. Het valt bij dit soort voorbeelden op dat discriminatie zo genormaliseerd is terwijl dit bij de wet verboden is,” vertelt Samir. Ook tijdens de stage zelf ervaren studenten discriminatie op de werkvloer in de vorm van alledaags racisme of micro-agressie. “Dan gaat het om subtiele, impliciete en vaak repetitieve discriminerende en stereotyperende opmerkingen en grappen. Studenten die hiermee te maken krijgen, laten dit gaan omdat ze bang zijn dat ze hun stage anders niet af kunnen maken of ze weten niet dat ze dit kunnen melden.” 

Nog te weinig aandacht voor stagediscriminatie in het onderwijs 
Hoewel het lectoraat Diversiteitsvraagstukken, samen met alle ondertekenaars van het Manifest tegen Stagediscriminatie, zich al jaren inzet om het bewustzijn en de kennis rondom het thema stagediscriminatie te vergroten, heeft dit onderzoek aan het licht gebracht, dat stagediscriminatie binnen opleidingen nog steeds een onderbelicht onderwerp is. Afhankelijk van individuele stagebegeleiders is hier wel of geen aandacht voor en vaak blijft stagediscriminatie onder de radar. “Tijdens het onderzoek ontdekten we dat studenten niet altijd toegerust worden met kennis en vaardigheden die zij nodig hebben. Ze weten niet wat ze moeten doen als ze met stagediscriminatie te maken krijgen of waar ze dit kunnen melden en zijn op zichzelf aangewezen,” legt Samir uit. “Ook kwamen we docenten tegen die handelingsverlegen zijn en niet weten hoe ze hiermee om moeten gaan, er zijn geen vaste procedures als een student stagediscriminatie ervaart.” 

Werken aan een structurele aanpak  
Tijdens het onderzoek kwam wel naar voren dat er een soort actiegerichte benadering ontstaat als studenten met dit probleem bij hun individuele stagebegeleider aankloppen. “Ze krijgen dan incidentele ondersteuning, maar als lectoraat Diversiteitsvraagstukken pleiten we voor meer bewustwording zodat er op een structureel niveau aandacht voor dit thema ontstaat, zodat alle docenten weten hoe ze hiermee moeten omgaan. Studenten kloppen ook niet altijd bij hun stagebegeleider aan of weten niet welke stappen ze zelf kunnen ondernemen, bijvoorbeeld een melding maken bij het meldpunt voor stagediscriminatie. Vanuit het project Landelijke aanpak tegen stagediscriminatie dat op dit moment als vervolg op De Haagse Aanpak tegen stagediscriminatie wordt uitgevoerd, worden allerlei tools en methodes ontwikkeld voor een structurele aanpak binnen opleidingen. 

Uit het onderzoek komt ook naar voren dat studenten graag erkend willen worden bij klachten over stagediscriminatie en het gevoel willen hebben dat de opleiding achter ze staat. Kortom, het gaat niet alleen om ondersteuning geven bij het vinden van een stageplek, maar ook om studenten te ondersteunen als er sprake is van stagediscriminatie. Een vast aanspreekpunt binnen iedere opleiding kan hier bijvoorbeeld bij helpen. 

Vervolg 
Een essentiële stap in de aanpak van stagediscriminatie is het vergroten van bewustwording en het bieden van concrete ondersteuning aan zowel studenten als docenten. Samen met andere onderzoekers vanuit het lectoraat Diversiteitsvraagstukken wil Samir de resultaten van dit onderzoek graag bij de verschillende opleidingen presenteren en het gesprek hierover aangaan. “Ook willen we een praktische training organiseren om docenten kennis en vaardigheden op dit vlak te geven. Stagediscriminatie is een belangrijk thema voor ons lectoraat, maar het is van belang dat opleidingen dit thema een structurele plek geven in het onderwijs. Zo werken we samen aan gelijke kansen voor iedere student.” 

Lees hier het onderzoeksrapport Stagediscriminatie in het hbo.

Wil je meer weten over stagediscriminatie? Lees hier dan verder en ontdek de producten die zijn ontwikkeld binnen De Haagse Aanpak tegen stagediscriminatie. 

Hoe kan Hogeschool Inholland een neuro-inclusieve leeromgeving creëren voor alle studenten en medewerkers? In april spraken ongeveer 35 collega’s en studenten hierover tijdens de Community of Practice Diversiteit (CoP Diversiteit). Dit keer was het thema 'Neurodiversity & Inclusion'. Jonathan Evans, docent bij de opleiding Creative Business, sloot aan om de bekendheid van dit onderwerp te vergroten en praktische tips te delen. “Neuro-inclusie en een Inholland-brede aanpak zijn belangrijk,” zegt hij. 

For the English version, click here

Jonathan werkt momenteel fulltime als senior en coach bij het domein Creative Business. In september start hij twee dagen per week als onderzoeker, samen met Joke Hermes, lector Inclusion and the Creative Industries, gericht op inclusie binnen dit domein. Het was voor hem bijzonder om, samen met laatstejaars Business Innovation student Flann, als co-host deel te nemen aan de CoP over neurodiversiteit en inclusie. “Drie jaar geleden werd ik op 33-jarige leeftijd gediagnosticeerd als autistisch. Deze CoP was een van de eerste gelegenheden waarbij ik hierover kon spreken met een grote groep mensen op mijn werkplek,” legt Jonathan uit. “Het is belangrijk om betrokkenheid over bepaalde kwesties over te brengen aan medewerkers en studenten van Inholland." 

Unieke perspectieven van neurodiverse mensen 
Neurodivergente mensen hebben unieke perspectieven die buiten de neurotypische normen vallen. Het gaat hierbij niet alleen om autisme, maar ook om ADHD, obsessieve-compulsieve stoornis, dyslexie en andere vormen van neurodiversiteit. Veel mensen worden laat of niet gediagnosticeerd, vooral vrouwen, etnische minderheden en LGBT+ mensen. Jonathan benadrukt het belang van bewustwording en actie over dit onderwerp. “Door je uit te spreken, breng je een positieve verandering teweeg," zegt hij. 

Uitdagingen en voorrechten 
Jonathan zelf kreeg te maken met verschillende uitdagingen na zijn late diagnose. “Toen ik de diagnose kreeg, viel veel op zijn plek, maar het is ook een proces van ups en downs,” vertelt hij. Hij benadrukt het belang van een ondersteunend netwerk en begripvolle leidinggevenden. “Het is mogelijk om te floreren als neurodivergent persoon, maar er moeten neuro-bevestigende voorwaarden zijn om dit mogelijk te maken." 

Aanpassingen binnen Inholland 
Binnen Inholland kunnen er kleine aanpassingen worden gemaakt om neurodivergente mensen tegemoet te komen. Denk hierbij aan toegankelijkere gebouwen, betere bewegwijzering, visualisaties op de website en prikkelvrije ruimtes. Estelle Kleuskens, een oud-student International Creative Business, schreef haar scriptie over hoe de fysieke ruimtes van Inholland verbeterd kunnen worden. 

Toekomstvisie voor Inclusie 
Jonathan hoopt dat alle Inholland-opleidingen inclusie een plek in hun onderwijsprogramma kunnen geven. “Een inclusieve, Inhollandbrede aanpak is belangrijk. Het inbedden van onderwijsmodellen zoals 'Universal Design for Learning' en 'Compassionate Pedagogy' zou helpen.” Hij benadrukt dat de verantwoordelijkheid voor onderwerpen als neurodiversiteit niet bij een paar ambassadeurs moet liggen, maar dat een universele aanpak nodig is. 

De campagne haagseaanpak.nl is een nieuwe stap in het Inholland-onderzoeksproject de ‘Haagse aanpak Gelijke Stagekansen' en heeft als doel het bewustzijn en de kennis rondom het thema stagediscriminatie te vergroten. Of je nu student, docent of iemand uit het werkveld bent, op de website vind je concrete tips en ontdek je hoe ook jij kunt bijdragen in de strijd tegen stagediscriminatie.

“We zijn als Haagse aanpak Gelijke stagekansen heel trots op deze brede campagne op het gebied van gelijke stagekansen,” vertelt Tjitske Lovert, onderzoeker bij het lectoraat Diversiteitsvraagstukken van Hogeschool Inholland en programma- en communitymanager van de Haagse aanpak. De campagne spreekt verschillende doelgroepen aan: studenten, docenten, stagebedrijven, mensen om de studenten heen, maar ook mensen die niet het gevoel hebben dat ook zij bij kunnen dragen aan gelijke stagekansen.

Wat kun jij doen? 
“Alleen samen kunnen we stagediscriminatie aanpakken! Het is belangrijk dat je stagediscriminatie herkent, het gesprek hierover aangaat en weet waar je het kunt melden”, legt Tjitske uit. Op de website staan verhalen die bezoekers kunnen delen via eigen (social media) kanalen. “We roepen iedereen op om dit te doen, zodat we de campagne samen een boost geven en zoveel mogelijk mensen bereiken.” 

Als onderwijsprofessionals kun je deze campagne ter voorbereiding op de stage in je les gebruiken of om het thema in de klas bespreekbaar te maken op een manier dat iedereen zich aangesproken en ondersteund voelt. Informatie over stageovereenkomsten en veelgestelde vragen kunnen collega's van Inholland vinden op deze interne pagina. In de stories vind je de resultaten van het werk waar de community de afgelopen 2,5 jaar mee bezig was, zoals bijvoorbeeld het Gelijke kansen spel, de quote-posters met quotes van studenten, en de podcast van ECHO over stagediscriminatie.

Samenwerken
De campagne is een mooi voorbeeld van de kracht van samenwerking binnen de Haagse aanpak Gelijke stagekansen, waar het lectoraat Diversiteitsvraagstukken en Ontwerpcollectief idiotes samenwerken met de Gemeente Den Haag, verschillende onderwijsinstellingen, werkgevers en maatschappelijke partners. Deze campagne is ontwikkeld in samenwerking met discriminatie.nl Den Haag en creatieve partner ZWRTWT.

Landelijk 
De Haagse aanpak Gelijke stagekansen werkt via ontwerpend onderzoek aan het aanpakken van stagediscriminatie, ook daar is deze campagne een goed voorbeeld van. “Al doende leren we wat werkt. We ontwikkelen een campagne op basis van eerder ingezette interventies, die we vervolgens testen, weer doorontwikkelen en hopelijk opschalen. Ondertussen maken we impact. Deze campagne willen we in de toekomst graag landelijk uitrollen in samenwerking met discriminatie.nl. Dat past ook mooi in onze ambitie om de Haagse aanpak ook landelijk uit te breiden. Dankzij een subsidie van Instituut Gak, kunnen we de komende jaren in drie regio’s starten met een regionale aanpak, zoals we ook in Den Haag gestart zijn. Met drie creatieve ontwerpsessies waar alle stakeholders en perspectieven aan één tafel gaan ontwerpen. De Haagse aanpak laat zien tot wat voor mooie stappen zo’n start kan leiden. Daar leren wij als regio ook weer van,” zegt Tjitske trots.

Inholland-collegelid Mieke van den Berg gaat deze maand in gesprek met Wouter van Velzen en Ben van der Sluijs. Wouter werkt bij de Inholland Service Organisatie (ISO) in Delft als assistent facilitair medewerker. Ben is de werkbegeleider van Wouter, die via het participatiebanentraject bij Inholland is komen werken. Ben werkt al 34 jaar voor Inholland en “bemoeit zich overal mee” om primaire processen bij Inholland zo goed mogelijk te laten verlopen.

Mieke: “Wouter, kun je vertellen wie je bent?”
Wouter: “Ik werk nu inmiddels zes jaar als participatiemedewerker voor Inholland. Ik ben begonnen als schoonmaakmedewerker in Den Haag, maar ik ben door Ben, die zag dat ik meer in mijn mars had, naar Inholland Delft gehaald.”

Wouter is één van de vier participatiemedewerkers in Delft. Ben noemt ze ‘pareltjes’: ”Ik zie geen verschil tussen reguliere- en participatiemedewerkers. Natuurlijk moet je altijd even aftasten, maar ik kijk vooral naar hun kwaliteiten. Wouter is echt een aanpakker en bij zulke collega’s ga ik vooral op  mijn gevoel af en kijk ik naar de manier waarop zijn talenten zo goed mogelijk kunnen worden ingezet. Wouter heeft zich de afgelopen zes jaar heel sterk ontwikkeld. Hij helpt iedereen binnen de onze vestiging.”

Wouter: “Ik ben 31 jaar oud en ik kom uit Leiden. In mei 2018 ben ik bij Inholland Den Haag als schoonmaakmedewerker begonnen vanuit het participatietraject. Ik was daar heel goed ontvangen en had het daar heel erg naar mijn zin. Ben zag me daar aan het werk en vroeg of ik naar Delft wilde komen. Dat was in januari 2019. In Delft werk ik inmiddels als assistent facilitair medewerker. Ook hier kreeg ik een heel rustige inwerktijd. Er was tijd om met iedereen te praten en er werd regelmatig aan me gevraagd hoe het ging en wat ik wilde doen. Ik kreeg eerst een proefplaatsing, maar ik heb nu een vaste aanstelling. Bij Inholland, en dan met name Ben, kijkt men heel goed naar wat mensen kunnen, wat ze willen en wat ze nodig hebben om hun werk goed te kunnen doen. Ben is altijd heel open en eerlijk, ik word net als iedereen uit het team behandeld. En als ik iets niet goed doe, dan helpt hij me om het wel goed te doen. Ik vind dat heel fijn, dat er rust is, dat ik vragen kan stellen en dat er met je wordt gesproken. Bij andere werkgevers die een participatiemedewerker aannemen, wordt toch vooral gekeken wat het oplevert en na twee jaar moet je er weer uit. Dat is bij Inholland niet zo, daar bouw je echt een band op met je collega’s'.”

Wouter: “Ik heb leerproblemen. Mede daardoor ben ik in de participatiewet terechtgekomen. Soms leer ik makkelijk en soms moeilijk. Ik ben iemand die graag in de praktijk leert. Dat werkt beter dan dat ik dat uit een boek moet doen. Via Inholland heb ik een aantal trainingen gevolgd en daar ben ik heel blij mee. Dat was zowel in de praktijk, maar ook uit boeken, maar dat ging goed. Ik ben iemand die heel graag de handen uit de mouwen steekt, maar heb daar wel structuur en duidelijkheid bij nodig. En die krijg ik nu. Maar ik krijg ook weer vrijheid om bepaalde dingen op mijn eigen manier te doen. Dat ik die kansen ook krijg van Ben vind ik ook leuk. Als dingen niet goed lukken, dan ga ik naar Ben toe, maar hij neemt ook het initiatief richting mij als hij ziet dat ik extra hulp nodig heb. Ben geeft me altijd heel snel duidelijkheid, maar eigenlijk kan ik bij iedereen in het team terecht, iedereen helpt me.”

Ben: “Veel mensen zouden wat kunnen leren van participatiemedewerkers. De werkethiek is ontzettend hoog.”

Mieke: “Kun je vertellen wat je doet bij ISO, en wat daar zo leuk en inspirerend aan is?”

Wouter: “Als assistent facilitair medewerker vind ik alles wat ik doe leuk omdat elke dag anders is. Elke ochtend begin ik met een facilitaire ronde. Ik kijk of de verlichting het doet, of de lokalen netjes zijn, of het warm genoeg is. Of er goed onderwijs kan worden gegeven dus. Dat ik daar een rol in kan spelen, vind ik heel leuk. De ronde die ik elke dag loop, ik begin om half 8, is echt belangrijk want als er dingen niet goed zijn geregeld, heeft dat invloed op de lessen. Ik zie dan vaak kleine dingen die ik zelf snel kan oplossen, bijvoorbeeld even de tafels netjes zetten, of de schermen het doen of een lichtje maken. Als schoonmaker ben je vaak onzichtbaar omdat je werkt op tijden dat er geen medewerkers zijn, maar nu ziet iedereen wat ik doe. Dat ik ook echt bijdraag aan het onderwijs. Die zichtbaarheid vind ik leuk. Mensen zien dan ook dat niks zomaar gebeurt, dat mensen weten wie dat heeft gedaan. Inholland is heel goed in het zichtbaar maken van iedereen, ook van mensen in participatiebanen. Er is ruimte voor iedereen en dat is fijn.”

Ben: “Mijn werk bestaat uit allemaal mooie ervaringen en natuurlijk vind ik het heel leuk om deze woorden van Wouter te horen. Pas heb ik nog een dame in de schoonmaak aangenomen, dat is ook een parel. Ik ben haar nu aan het begeleiden. Ik zie dat ze helemaal opbloeit. Daar doe ik het voor. Er leven heel onjuiste voorstellingen over mensen in participatiebanen. Dat het vooral gedoe zou opleveren in een team, dat het begeleiden heel veel tijd kost. Maar ik zie juist mensen die er heel erg voor gaan, ze willen juist heel graag werken. Ik beschouw ons als een team, ik wil niet de baas zijn. De waarden van Inholland, dat je erbij hoort en jezelf mag zijn, inclusie dus, dat laten we elke dag in ons werk zien.”

Wouter: “Ik ervaar dat precies zo.”

Mieke: “En hoe ziet jouw dag er verder uit, nadat je de ronde hebt gelopen en collega’s heb geholpen?”

Wouter: “Om 12.00 uur gaan we lunchen. Maar ook dan komen collega’s met vragen binnenlopen. Ik vind het nooit een probleem om mijn lunch te onderbreken en ze dan even te helpen. We lunchen altijd met elkaar, we zijn met vijf personen. We praten dan over van alles en nog wat. En ik werk ook één avond in de week. Eerst hadden we een beveiliger, maar dat was duur, nu doe ik dat en dat gaat ook goed. Ik werk inmiddels 35 uur per week, dat is bijna fulltime. Op de andere dagen is mijn werkdag om 15.00 uur voorbij.”

Mieke: “Waar ben je trots op in jouw werk?”
Wouter: “Ik ben er trots op dat ik onderdeel mag zijn van een leuk team binnen Inholland. Ik heb ook bij andere werkgevers gezien dat ze iemand die via een participatiebaan binnenkomt vooral als iemand met problemen zagen. Bij Inholland ben ik echt onderdeel van het team.”

Ben: “Bij de weekstart of het maandelijks teamoverleg dan praat iedereen mee. Dus ook de ideeën van Wouter worden gehoord en meegenomen in onze aanpak. Ik zie ook dat Wouter doorgroeit naar een ander, hoger, level en dat is mooi.”

Wouter: “Ik zie dat zelf ook en ik ervaar ik me steeds kan ontwikkelen binnen Inholland. En als dingen niet zo goed gaan, dan is dat ook niet erg. Dan praat ik daar over met Ben. Niet alleen over het probleem, maar vooral wat ik nodig heb om het te kunnen oplossen. Omdat Ben heel open en eerlijk is tegen mij, kan ik zijn feedback ook goed hebben. Ook omdat ik merk dat er daarna meteen dingen veranderen. In het begin vond ik het wel lastig om met feedback om te gaan, maar ik zie dat Ben het oprecht bedoelt en het erom gaat mij en het werk te verbeteren. Wat ik daarin nodig heb, dat is echt een andere insteek dan iemand alleen maar te wijzen op de dingen die niet goed gaan.”

Mieke: “Eigenlijk is jullie aanpak een best practice voor Inholland. Open en eerlijk het gesprek aangaan over het functioneren van iemand, nagaan wat iemand nodig heeft, vaststellen hoe je je werk nog beter kunt doen. Snel en op een integere wijze met elkaar in gesprek gaan, dat is heel belangrijk en zorgt voor onderling vertrouwen en verbinding.

Inholland wil graag een organisatie zijn waar iedereen zich thuis voelt, inclusief. Voel jij je thuis bij Inholland en in jouw werk en wat is hierin belangrijk voor je?”

Wouter: “Ik voel me heel erg thuis bij Inholland. Belangrijk hierin voor mij is dat ik kansen krijg om mezelf te ontwikkelen, dat ik word gezien om wie ik ben en om wat ik kan. En daarmee help ik Inholland ook weer. Bij Inholland gebeurt alles in een team en wordt daarin van alles besproken. Ik had bijvoorbeeld bedacht dat het handig zou zijn als ik een kar bij me zou hebben bij mijn ronde waarop ik veel spullen kan meenemen. Dingen die ik zelf aandraag, worden dan dagelijkse praktijk, dat is fijn en laat zien dat ik word geaccepteerd.”

Mieke: “En waar zie je jezelf over vijf jaar?”

Wouter: “Ik ben heel ambitieus, ik wil mezelf blijven ontwikkelen. Waar ik over vijf jaar sta, dat vind ik echt een lastige vraag, je weet nooit hoe het gaat over vijf jaar. Voor mij is het wel belangrijk dat ik dan geen assistent facilitair medewerker meer ben, maar een echte facilitair medewerker 3. Dat is mijn droom, mijn ambitie. Ik durf daar niet altijd open over te zijn omdat ik toch bang ben dat het me niet lukt en dat ik dan teleurgesteld word. Maar eigenlijk doe ik dat werk grotendeels al. En daarvoor moet ik me blijven ontwikkelen. Ik heb nu met Ben een formulier met competenties gemaakt en ik ben hard bezig om dat te bereiken.”

Mieke: “Heb je nog tips voor Inholland? Hoe de hogeschool er nog beter voor kan zorgen dat iedereen zich thuis voelt?”

Wouter: “Ik hoop dat Inholland op deze manier blijft omgaan met participatiemedewerkers. Dat ze worden gezien als collega’s die teams komen versterken.”

Mieke: “Dank je wel voor dit mooie gesprek. Ik wist vooraf niet goed wat ik kon verwachten van mensen met een achterstand tot de arbeidsmarkt. Het belangrijkste wat ik meeneem uit dit gesprek is dat ik denk dat ik heel goed begrijp wat je bedoelt als je zegt wat je nodig hebt om goed te kunnen werken. En dat daarin eigenlijk geen verschillen bestaan tussen reguliere- en participatiemedewerkers. Het gaat om tijd, aandacht, rust, ruimte voor ontwikkeling en bovenal het gevoel te hebben deel uit te maken van een team. Dat je er echt bij hoort.”

“Als hogeschool hebben we de maatschappelijke verantwoordelijkheid om rechtvaardig onderwijs aan te bieden met gelijke kansen voor iedereen.” Aldus Geeske Dronkers, kwaliteitsadviseur bij de opleiding Verloskunde. En het blijft niet bij woorden. Samen met collega’s is zij bezig het curriculum van haar opleiding inclusief te maken. Voor inspiratie en praktische tips nam ze deel aan de inspiratiedag Community of Practice (CoP) Diversiteit.

“Op initiatief van een collega heeft onze opleiding in 2020 de werkgroep Diversiteit, Inclusie en Anti-Discriminatie opgericht, kortweg DIAD”, vertelt Geeske. “Doel is onder meer om inclusiviteit en diversiteit in ons onderwijs en leeromgeving te bevorderen. Denk aan de representatie van de samenleving in de studentenpopulatie.”

Witte opleiding
Verloskunde wordt gegeven in Amsterdam en Groningen. “We zijn een nogal ‘witte’ opleiding, met een sterke oververtegenwoordiging van jonge vrouwen uit een hoogopgeleid milieu”, zegt Geeske. “Het probleem is dat we daardoor een homogene groep verloskundigen opleiden voor een heel diverse Nederlandse bevolking. Mensen uit een witte wereld die niet per se weten of aanvoelen wat goede zorg voor vrouwen uit andere bevolkingsgroepen betekent. Uit onderzoek weten we dat er een verschil in kwaliteit is tussen geboortezorg voor witte mensen en geboortezorg voor mensen van kleur. Ook de sociaaleconomische status speelt een rol.”

Geeske geeft een voorbeeld waartoe dit verschil in geboortezorg kan leiden. “Een student maakte mee dat een verloskundige geen counselgesprekken voert met moslimvrouwen over bijvoorbeeld NIPT-testen (een prenatale bloedtest, red.) vanwege het taalverschil en omdat ze de uitkomst van die gesprekken al denkt te weten.”

Aanpassing curriculum
Om iedere aanstaande moeder en pasgeboren kind even goede zorg te geven, wil Verloskunde werken aan het selecteren van een diversere groep studenten. “Hoe geven we studenten vanwege onze numerus fixus allemaal gelijke kansen? En die gelijke kansen gelden natuurlijk ook als studenten eenmaal binnen zijn. Dat vraagt om een kritische blik naar ons onderwijs. Sluiten we bijvoorbeeld door onkosten, zoals voor stages en vervoer, bepaalde groepen studenten uit? Maar het zit ook in het curriculum. Is dat niet erg vanuit een eenzijdig westers, wit perspectief ontwikkeld? Kunnen we studenten een bredere, meer genuanceerde blik meegeven? Wat de werkgroep DIAD heeft geregeld, is dat studenten de minor Gender and Diversity in Science, Society and Culture kunnen volgen aan de Rijksuniversiteit Groningen.”

Diverse perspectieven 
In afstemming met het management van de opleiding heeft werkgroep DIAD een handleiding opgesteld voor diversiteit en inclusief onderwijs. “Hiermee willen we borgen dat we in de opleiding lesmateriaal gebruiken met een evenwichtige afspiegeling van diverse perspectieven. Zo willen we bijvoorbeeld gebruikmaken van niet-westerse bronnen, afbeeldingen en literatuur, vinden we het belangrijk om gastdocenten uit te nodigen voor een andere blik en nemen we ethische kwesties mee als onderwerp. Het gaat om inclusie in de breedste zin van het woord, en dus ook over onder meer gender, levensovertuiging, BMI, woonwijk, inkomen en geaardheid.” 

Praktische aanpassingen 
De aanpassingen in het lesmateriaal door de werkgroep zijn vaak zeer simpel en praktisch. “Naast witte fantomen (anatomische modellen van baby’s om verlossingen te oefenen, red.) hebben we nu ook een donkere. En dan merk je meteen dat studenten heel relevante vragen beginnen te stellen als: ‘Hoe kun je aan de huid van een baby van kleur zien dat het een zuurstoftekort heeft?’ De blik van de studenten wordt direct minder wit.” 

Als eerste opleiding 
“We zijn in Nederland de eerste opleiding Verloskunde die met inclusief onderwijs bezig is”, zegt Geeske. “Gelukkig hebben we contact met het lectoraat Diversiteitsvraagstukken om kennis op te doen. Ook onderhouden we op dit gebied contact met Hanzehogeschool Groningen, volgen we de ontwikkelingen bij de geneeskundeopleidingen en hebben we contact met Lianne Mulder van Amsterdam UMC, die onderzoek doet naar kansenongelijkheid in de selectie voor het hbo en wo. Andersom draagt onze werkgroep onderwerpen aan voor onderzoeksopdrachten en -stages waar onze studenten aan kunnen deelnemen. Zo doet een groep studenten Verloskunde op eigen verzoek per februari onderzoek naar hoe studenten van kleur onze opleiding ervaren.”

Inspiratiedag CoP Diversiteit
Donderdag 11 januari organiseerde het lectoraat Diversiteitsvraagstukken, de Taskforce Diversiteit en Inclusie en het NPO-onderzoeksconsortium Welzijn & Binding een inspiratiedag gericht op inclusief onderwijs. Hoe kunnen we door middel van co-design werken aan inclusieve studentenparticipatie en een inclusief curriculum? In werkgroepen gingen collega’s hiermee aan de slag, zo ook Geeske. “Ik wilde zien of ik wat kon leren van de bijeenkomst en misschien wat nieuwe contacten kon leggen. Ons werkgroepje boog zich over de vraag hoe je studenten ons onderwijs laat evalueren, op een manier die recht doet aan diversiteit. Ons idee was om hen standaard te laten reflecteren in hun portfolio, dat ze na elk onderwijsonderdeel moeten maken. De klassenvertegenwoordiger verzamelt en bespreekt de evaluaties vervolgens met de opleiding.”

Rechtvaardig onderwijs
“Mooi van de CoP is om te zien hoeveel mensen met inclusie en diversiteit bezig zijn. Ik krijg daar energie van. Ik vind het een belangrijk onderwerp voor iedereen binnen Inholland. Als hogeschool hebben we de maatschappelijke verantwoordelijkheid om rechtvaardig onderwijs aan te bieden met gelijke kansen voor iedereen. Het zou een gemiste kans zijn als we die belofte niet waarmaken.”

“Gelijke stagekansen voor alle studenten door bewustwording te vergroten en verbinding te creëren!” Dat was de boodschap van de jaarafsluiting van de Haagse aanpak Gelijke Stagekansen in Den Haag. Op maandag 18 december  kwamen docenten, studenten, werkgevers, maatschappelijke organisaties en beleidsmakers op locatie Inholland Den Haag bij elkaar om het jaar op creatieve én feestelijke wijze af te sluiten. Onder andere ook om te vieren dat de Haagse aanpak wegens succes zich naar andere regio’s kan gaan uitbreiden.

De projectgroep blikte terug op een succesvol jaar, waarin mooie stappen in de strijd tegen stagediscriminatie gemaakt zijn. Denk bijvoorbeeld aan de ondertekening van het Haags Manifest Gelijke stagekansen en de overhandiging van het Handboek Gelijke Stagekansen aan wethouder Hilbert Bredemeijer van Onderwijs. Toch is stagediscriminatie nog steeds een groot maatschappelijk probleem. Een stad als Den Haag telt ruim 50.000 studenten waarvan zeker acht procent met stagediscriminatie te maken heeft (SCP, 2021). Dit blijft echter veelal verborgen, onder andere door een lage meldingsbereidheid. Ook dit jaar kwamen er slechts twee officiële meldingen van stagediscriminatie bij Den Haag Meldt (vanaf 1 januari: Discriminatie.nl Den Haag) binnen. Studenten voelen zich niet veilig en zijn bang dat ze helemaal geen stageplek vinden als ze problemen melden. Het is daarom belangrijk om de bewustwording onder werkgevers, docenten én studenten te vergroten.  

Aan de hand van een flitsende pubquiz werd gereflecteerd op het afgelopen jaar. Naast verschillende feiten en weetjes over stagediscriminatie kwamen er mooie praktijkvoorbeelden van de verschillende partners aan de orde. Zo zijn er afgelopen jaar naast de inspirerende community werksessies weer verschillende VR-sessies van Critical Mass georganiseerd voor docenten van de Haagse onderwijsinstellingen en hun werkveld, is er in samenwerking met Stichting ELBHO een keurmerk voor inclusieve stagebedrijven ontwikkeld, en zijn er in 2023  45 studenten door studenten van het Stagepunt van de Haagse Hogeschool aan een stageplek geholpen. Hogeschool Inholland heeft tevens een artikel over discriminatie en ander ongewenst gedrag toegevoegd aan de stageovereenkomst.

Students as Partners
Om stagediscriminatie aan te pakken en daadwerkelijk een transitie op gang te brengen naar gelijke stagekansen, is het gehele speelveld nodig. Docenten, stagebegeleiders, bedrijven en organisaties, beleidsmakers, onderzoekers, inclusion officers en studenten: met elkaar vormen zij de Haagse aanpak. Hoewel de verantwoordelijkheid voor stagediscriminatie niet bij de student ligt, zijn studenten een belangrijke partner in de aanpak en zijn zij op verschillende manieren betrokken en actief, onder andere via stages en praktijkopdrachten. Zo ondersteunen studenten van de Haagse hogeschool studenten die moeite hebben met het vinden van een stageplek via het Stagepunt.

Ook studenten van Hogeschool Inholland zijn structureel betrokken, communicatiestudenten ontwikkelden bijvoorbeeld een aanpak om via LinkedIn meer werkgevers te bereiken en te betrekken. Izabella, student Communicatie uit Rotterdam vertelt over haar rol: “Dit project is echt iets anders dan een normale opdracht want je helpt er andere mensen mee. Stagediscriminatie is een groot probleem, ik wist zelf niet dat het zo heftig was. Pas als je er met mensen uit je omgeving over praat, dan komen de verhalen. Een studiegenoot van mij heeft er bijvoorbeeld ook mee te maken. Wij werken aan de zichtbaarheid op LinkedIn via de pagina Haagse aanpak gelijke stagekansen en geven social media tips zodat er meer bewustwording en aandacht voor gelijke stage kansen komt.” 

Vooruitblik
Tjitske Lovert, onderzoeker bij het lectoraat Diversiteitsvraagstukken en programma- en communitymanager van de Haagse aanpak, blikt tijdens de bijeenkomst ook alvast vooruit. “Ik ben trots op wat we allemaal bereikt hebben, zeker met het Haags Manifest dat dit jaar is ondertekend,” vertelt ze enthousiast. “Op die manier zijn ook de werkgeversorganisaties als VNO NCW regio Den Haag en MKB Den Haag direct betrokken.” De Haagse aanpak is zelfs zo’n succes dat deze landelijk als één van de ‘best practices’ gezien wordt en ter inspiratie voor andere regio’s dient die stagediscriminatie willen aanpakken. “Het is mooi om te zien hoe actief het netwerk is dat we in Den Haag hebben opgebouwd en welke stappen we hebben gezet. Ik ben dan ook heel blij dat we met behulp van financiering van Instituut Gak vanaf komend jaar kunnen uitbreiden naar andere regio’s. Welke regio's dat worden, wordt binnen dat project bekeken, maar dit is een mooi vooruitzicht.” 

Natuurlijk gaat de aanpak ook in Den Haag verder met de betrokken en wellicht nieuwe partners, er zijn al een aantal sessies gepland. Zo wordt het Gelijke kansenspel doorontwikkeld voor werkgevers en ondernemers, zal er een grote campagne in Den Haag gelanceerd worden en staat er een ‘Manifestival’ in de planning. “Om stagediscriminatie  aan te pakken, heb je een lange adem nodig. Het is ook belangrijk dat we met elkaar even stil staan bij de stappen die we maken en kleine successen vieren, dat hebben we vandaag gedaan,” sluit Tjitske af.   

Inholland-collegelid Mieke van den Berg gaat deze maand in gesprek met Flann Naji. Hij doet de opleiding Business Innovation en weet uit ervaring, door hersenletsel bij geboorte, hoe het is om te studeren met een functiebeperking. Hij heeft zeg maar een ‘ander brein’ en richt zich in zijn afstudeerscriptie voor het lectoraat Diversiteitsvraagstukken op neurodiverse studenten en medewerkers. Wat is het eigenlijk, is Inholland ‘safe’ genoeg voor deze doelgroep en hoe kan neurodiversiteit organisatieprocessen en/of projecten versterken? 

Mieke: “Flann, kun je iets over jezelf vertellen?”
Flann: “Ik ben Flann, ik ben half Nederlands, een kwart Irakees en kwart Iers. Dat laatste komt van mijn vader, hij had een Iraakse vader en een Ierse moeder. Ik spreek goed Nederlands, maar het liefst praat ik in het Engels. Mijn onderzoek, waar we zo ook over gaan praten, is ook in het Engels.” 

“Mijn hele leven woon ik al in Amstelveen. Ik ben nu 27 jaar oud en ben geboren in het VU-ziekenhuis. Bij mijn geboorte heb ik hersenletsel opgelopen door zuurstoftekort. Dat heeft er waarschijnlijk toe geleid dat ik dyslectisch ben, in het autistisch spectrum zit en een aantal motorische stoornissen heb. Je kunt zeggen dat ik echt wel een functiebeperking heb. Op dit moment woon ik nog bij mijn ouders en dat vind ik prima. Op dit moment kan ik nog niet alleen leven. Dat gaat later wel gebeuren, maar nu focus ik me eerst op de afronding van mijn studie. Bovendien zijn studentenkamers in Amsterdam onbetaalbaar en een rommelige, drukke omgeving is niets voor mij.” 

“Toen ik klein was, wilden ze me naar het speciaal onderwijs sturen omdat er geen plek voor mij was in het reguliere onderwijs. Maar mijn ouders wilden dat niet en stuurden me daarom naar een internationale school. Ik heb mijn hele jeugd op de British School of Amsterdam doorgebracht. Daar droeg iedereen een uniform, ik dus ook. Tot mijn 19^e jaar heb ik elke dag een stropdas gedragen. Ik kijk er met een goed gevoel op terug, het was een heel interessante omgeving, veel mensen met een internationale context en veel gelijkgestemde mensen. Na het afronden van mijn middelbare school ontstond in 2015-2016 de grote migrantencrisis, toen er veel mensen uit Syrië naar Nederland vluchtten. Ik heb toen een tussenjaar genomen en gewerkt bij een opvang voor vluchtelingen in de Bijlmer. In het oude ING-gebouw waar 500 vluchtelingen verbleven. In de drie maanden dat ik daar werkte, heb ik ontzettend veel ervaring opgedaan. Ik had mijn hele leven in een bubbel van geprivilegieerde mensen geleefd en toen bevond ik me ineens in een totaal andere bubbel. Toen het Centraal Opvang Asielzoekers (COA) de opvang overnam, ging ik met daklozen werken, ernstig zieke daklozen. Ook dat was een fascinerende ervaring voor mij. Het was echt een heel heftige wereld met kwetsbare mensen. Mijn tussenjaar heeft me heel veel gebracht, ik moest uit mijn comfortzone. In het begin was ik heel verlegen en niet zo sociaal, maar in de heel sociale wereld van de hulpverlening werd ik vanzelf socialer. De mensen die daar werkten en met wie we werkten, dat waren echt andere mensen dan de mensen die ik tot dan toe had ontmoet.” 

Mieke: “Je studeert nu aan de opleiding Business Innovation. Wat betekent deze opleiding voor jou?”
Flann: “Bij Business Innovation heb ik geleerd hoe je een idee daadwerkelijk de realiteit in brengt. Een idee verzinnen is niet zo moeilijk, maar het daadwerkelijk omzetten tot iets concreets in de praktijk is veel moeilijker. Dat is ook wat de opleiding zo interessant maakt. Design thinking, prototyping, dat doen we daar. Op dit moment zit ik in mijn zesde jaar, ik heb al mijn vakken gehaald en ben nu bezig met mijn afstudeeropdracht bij het lectoraat Diversiteitvraagstukken. Ik heb wat studieachterstand opgelopen doordat ik na al mijn vakken te hebben afgerond teveel last had van mijn chronische depressie en even moe was van innoveren. Nu neem ik rustig de tijd om mijn scriptie af te ronden.” 

“De overgang van het tussenjaar naar Hogeschool Inholland vond ik best moeilijk. In mijn eerste jaar had ik alleen maar ruimte voor mijn studie, verder deed ik niets anders. Nu werk ik ook weer als vrijwilliger bij de daklozenopvang, dat doe ik erbij.” 

Mieke: “In jouw afstudeerscriptie voor het lectoraat Diversiteitvraagstukken focus je je op neurodiverse studenten en medewerkers. Wat was de aanleiding voor dit onderzoek?” 
Flann: “In mijn onderzoek kijk ik hoe neurodiversiteit door Hogeschool Inholland beter benut kan worden. In hoeverre doet Inholland dat al? Ik wil laten zien dat neurodiversiteit ook waardevol is voor een organisatie als Inholland en wil met het onderzoek aantonen hoe neurodiversiteit organisatieprocessen of projecten kan versterken.” 

“Ik heb inmiddels 34 interviews gedaan met medewerkers van de opleidingen Business Innovation, Applied Mathemetics en Facilitair Management. Ik heb alleen medewerkers van Inholland geïnterviewd. Studenten gaan immers weer weg.” 

Mieke: “Interessant jouw onderzoek. Was het makkelijk om collega’s te vinden die mee willen doen met jouw onderzoek?” 
Flann: “Het was niet heel makkelijk om medewerkers te vinden die ik kon interviewen. Wat interessant is, ik heb niemand gesproken met een angststoornis of depressie. Terwijl dit volgens de statistieken heel vaak voorkomt. Ik heb gemerkt dat er veel stigma’s zijn rond neurodiversiteit. Veel mensen zeggen: ik ken niemand maar ik denk wel dat een paar van mijn collega’s dat hebben.“ 

Mieke: “Je bent heel open over jezelf. Dat valt mij op. Heb je dat in gesprek met medewerkers ook gezien? Zijn mensen snel bereid over neurodiversiteit te praten als het henzelf aangaat?” 
Flann: “Het is niet makkelijk over neurodiversiteit te praten. Ik heb ook alleen de mensen die echt mee wilden doen gesproken. Opvallend was ook dat ik een generatieverschil zag: de oudere generatie docenten praat er minder makkelijk over in vergelijking tot de jongere generatie die meer open is. En omdat het toch een gevoelig thema is, wilde ik geen druk zetten. Het hielp natuurlijk wel dat ik zelf neurodivers ben. Ik zeg dingen die mensen herkennen en dat helpt om zelf ook meer open te praten.”  

“Uit mijn onderzoek kwamen drie groepen mensen naar voren: collega’s die zelf neurodivers zijn,  collega’s die iemand met neurodiversiteit in de familie hebben en collega’s die onbekend zijn met neurodiversiteit. De eerste twee groepen praten makkelijker en meer open over neurodiversiteit.”  

Mieke: “Kun je eigenlijk zeggen dat iedereen een uitdaging heeft op neurodiversiteit?“ 
Flann: “Ja, ik denk het wel, maar ik wil wel graag verschil maken want iedereen heeft wel zijn struggles in het leven maar de mensen die neurodivers zijn hebben wel meer uitdagingen omdat dingen die vanzelfsprekend zijn voor anderen voor hen dat niet zijn.”  

“Mij is ook opgevallen in het onderzoek dat er sprake kan zijn van discriminatie binnen neurodiversiteit. Als iemand met een Marokkaans-Nederlandse achtergrond zich moeilijk concentreert dan is hij vervelend terwijl als iemand anders dat heeft er begrip voor is. Hier speelt intersectionaliteit ook een rol en zie je hoe ingewikkeld dit is.”  

Mieke: “Hoe ver ben je met je onderzoek?”  
Flann: “Mijn oorspronkelijke idee was om een onderzoek te doen over op welke manier Inholland gebruik kan maken van de voordelen van neurodiverse perspectieven. Mijn uitgangspunt was dan ook om in de gesprekken deze voordelen naar boven te halen, maar op dat niveau van gesprek en denken zijn we nog niet. Het is zelfs zo dat niet iedereen makkelijk over neurodiversiteit praat of zich bewust is van de consequenties voor studenten of medewerkers die neurodivers zijn. Ik heb daarom mijn focus verschoven naar te kijken hoe we Inholland een betere plek kunnen maken voor mensen met neurodiversiteit. Een safe space. We zijn een stap dichterbij als we een open gesprek kunnen voeren hierover.”  

Mieke: “En wat zijn volgens jou de voordelen van neurodiverse collega’s voor Inholland? “ 
Flann: “Mensen die neurodivers zijn, hebben een ander perspectief op de werkelijkheid en dat kan aanvullend zijn op bestaande perspectieven. Bijvoorbeeld bij het ontwerpen van het nieuwe gebouw van Inholland in Amsterdam. Mensen die neurodivers zijn, zijn bovendien vaak ook heel perfectionistisch en willen alles zeer goed doen.”  

“Het is wel heel belangrijk dat je als organisatie rekening houdt met de mogelijkheden en grenzen van mensen die neurodivers zijn. Dat gebeurt nu nog niet altijd, als je dat wel doet, dan zorg je er echt voor dat iedereen zich erbij hoort voelen en ook eigen perspectieven durft in te brengen. Ik ben bijvoorbeeld een heel goede student, maar dat komt ook omdat er rekening met mij wordt gehouden. Dat zit in kleine dingen zoals het krijgen van meer tijd om projecten af te maken bijvoorbeeld, maar als je dat doet dan levert het wel veel op.”  

Mieke: “Wat kan Inholland nog beter doen om de krachten van neurodiverse studenten en collega’s te benutten?” 
Flann: “Bovenal gaat het er toch om dat er nog een stigma ligt rond neurodiversiteit. Mensen praten niet graag over autisme, adhd, angststoornissen of depressies. Daarom is het zo belangrijk dat er ruimte is om contact met elkaar te maken, dat daar echt tijd voor is. In de opleidingen of bij het SSC heeft iedereen vaak te weinig tijd en dan lukt het niet. Het is ook belangrijk dat het perspectief van het benutten van neurodiverse collega’s niet door een enkeling wordt ondersteund, maar dat het breed in de organisatie wordt ingebed. Tijd vrij maken om kennis en bewustzijn te vergroten van studenten en collega’s die niet neurodivers zijn en daarnaast het onderwijssysteem zo inrichten dat er genoeg tijd en ruimte is om optimaal te functioneren in het systeem. Daar past geen haast of tijdsdruk bij. Het gaat vaak ook om kleine dingen zoals iemand een kleine rustige ruimte geven om in te werken.”  “Of misschien wil iemand het liefst alle lessen in de ochtend of juist in de middag, omdat dat beter bij hun dagritme past. Het gaat vaak om kleine interventies die een groot effect hebben, maar waar mensen nu vaak niet om vragen. Veel mensen die neurodivers zijn, hebben een grote kans op een burn-out, dat zou je hiermee kunnen voorkomen.” 

Mieke: “En bij studenten: wat zouden we daar beter en anders moeten doen?”  
Flann: “Ik ben me ervan bewust dat ik maar bij drie opleidingen heb gekeken, maar ik zie wel heel mooie initiatieven. Bijvoorbeeld methodes hoe je studenten kunt identificeren met neurodiversiteit. Of een studiecoach met een specialisme op neurodiversiteit. Het is ook belangrijk dat opleidingen onderling deze kennis en ervaringen delen. Dat gebeurt nu nog te weinig, zelfs als ze in hetzelfde gebouw zitten.” 

“En dat is ook een lastig aspect aan mijn onderzoek. Ik heb nu alleen de mensen kunnen betrekken die geïnteresseerd zijn in dit onderwerp. De mensen die er geen oog voor hebben die heb ik niet geïnterviewd. Dus het kan zijn dat er nog veel meer behoefte is aan ondersteuning en kennis op het terrein van neurodiversiteit.”  

“Ik zie wel dat de jongere generatie meer open is over zichzelf en zich ook meer durft uit te spreken. Maar ik zie in mijn onderzoek ook een groot verschil tussen studenten en medewerkers. Voor studenten is er veel geregeld als het gaat om neurodiversiteit en studeren, maar voor medewerkers eigenlijk niet.”  

Mieke: “Hoe ziet jouw gedroomde toekomst eruit?”
Flann: “Ik ben heel praktisch. Mijn hersenen werken zo. Nu wil ik vooral afstuderen. Ik heb goede en slechte dagen. Op basis van die dagen stel ik mijn ambities bij. Ik moet rekening houden met hoe ik mij voel. Het gaat bij mij in stapjes, als ik iets kan doen met kleine acties op een dag ben ik tevreden. “ 

Mieke: “Misschien kunnen we hiervan leren dat mensen meer stap voor stap moeten groeien?” 
Flann: “Ik word veel kalmer als ik vier wat ik wel doe dan wat ik allemaal nog niet doen. Ik vier de kleine overwinningen en wat wensen voor Inholland betreft; misschien als meer rustige ruimtes in het gebouw komen dan is het al heel wat. Kleine dingen kunnen veel veranderen.”  

“Mensen vragen vaak waarom ik zo open ben over mijn neurodiversiteit. Maar dit is de manier om hulp te krijgen. Ik moet nu eenmaal open zijn over mezelf om de voorwaarden te kunnen creëren waarin ik goed kan studeren en waarin ik me prettig voel. Maar dat betekent wel dat ik mijn privacy heb opgegeven om verder te komen.”  

“We hebben als Inholland een kans om een voorbeeldfunctie te pakken op het gebied van neurodiversiteit. Het is nog een redelijk nieuw aandachtsgebied, dus we kunnen echt iets betekenen. Echt iets doen voor studenten en medewerkers en uiteindelijk wordt iedereen gelukkiger van een inclusieve onderwijsomgeving.” 

Mieke: “Je bent wel echt een voorbeeld voor anderen op dit gebied.“ 
Flann: “En dat voorbeeld wil ik ook zijn. Ik heb het geluk gehad dat ik in een geprivilegieerde omgeving ben opgegroeid. Mijn moeder kan mij bijvoorbeeld goed begeleiden, zodat ik de kans heb om te komen waar ik nu ben. Zij is hoogopgeleid en we hebben de financiële middelen. Maar als ik mijn moeder niet had dan waar zou ik nu zijn? Ik ben succesvol geworden door mijn omgeving en de ruimte die Inholland mij bood in mijn opleiding. En dat wil ik graag ook voor anderen realiseren door mijn onderzoek.” 

Als Hogeschool Inholland streven we naar inclusief onderwijs: een curriculum en manier van lesgeven waarin al onze studenten zich gerepresenteerd voelen, welke achtergrond ze ook hebben. Ook Fatiha Ait Ali, docent bij de opleiding Business IT & Management in Diemen, maakt zich daar hard voor. Bij de laatste Community of Practice (CoP) Diversiteit kreeg ze nieuwe tips zoals: “Laat studenten populaire muziek uit hun eigen land of eigen subcultuur draaien in de klas. Dat werkt enorm verbindend.”

Voordat Fatiha vijf jaar geleden voor het onderwijs koos, werkte ze ongeveer tien jaar als strategieconsultant. Ze reisde het land door om organisaties te adviseren hoe ze IT kunnen inzetten voor hun bedrijfsprocessen. Het is niet bepaald een wereld waar vrouwen met een Marokkaanse achtergrond de boventoon voeren. “Ook eerder, als student Communicatiewetenschappen en Bedrijfskunde aan de Universiteit van Amsterdam, bevond ik mij in een witte wereld.”

Onbewust buitensluiten
Uit eigen ervaring weet Fatiha wat een monoculturele leeromgeving met je kan doen. “Hoe aardig de docenten en studenten ook waren, ik voelde me wel eenzaam. Geregeld werd ik onbewust met bepaalde opmerkingen of vormen van gedrag buitengesloten.”

Automatisch rolmodel
Nu ze vooraan de klas staat, merkt Fatiha dat ze automatisch het rolmodel is dat ze vroeger misschien wel gemist had. “Bij vrouwelijke studenten, zeker met een niet-Nederlandse achtergrond, krijg ik dat vaak terug, omdat ze bij Business IT & Management nu eenmaal in de minderheid zijn.”

Studentenwelzijn en studiesucces
Fatiha pakt haar rol als docent op om studenten te wijzen op vooroordelen en aannames. “We hebben die allemaal”, zegt ze. “Het gaat erom dat je je daarvan bewust bent en je er overheen zet. Kijk naar het individu voor je, verdiep je in die persoon. Je zult meer overeenkomsten zien dan verschillen. En over die verschillen kun je een gesprek voeren.” Met deze boodschap wil Fatiha voor een veilige inclusieve sfeer zorgen. “Het gevoel erbij te horen is namelijk heel belangrijk voor studentenwelzijn en studiesucces.”

Ongeschreven regels bij bedrijven
Ook op andere manieren werkt Fatiha aan inclusief onderwijs, als docent en projectmanager in transdisciplinair onderwijs en in onderwijsvernieuwing. “Het zit in zoiets simpels als de namen die je kiest in de lesstof. Ook Fatima of Mohammed kunnen een directeur zijn van een bedrijf. Verder let ik op een diversiteit aan achtergronden als ik gastsprekers uitnodig of alumni inschakel bij de introductiedagen. Ik daag studenten ook uit om uit hun bubbel te stappen. Bijvoorbeeld door ze te laten samenwerken met studenten van andere opleidingen, waar je andere studenten hebt die anders naar vraagstukken kijken. Of door ze bewust te maken van de ongeschreven regels bij bedrijven en consultancybureaus. Hoor je daar een pak aan te trekken? En wil je dat niet, in welke omgeving voel je je dan wel thuis?”

Tip voor inclusief onderwijs
Om na te gaan hoe ze verder kan bijdragen aan inclusief onderwijs, nam Fatiha deel aan de laatste CoP-bijeenkomst Diversiteit. Ze oogstte meteen een mooie tip. “Docent Marette Ebert vertelde hoe ze muziek inzet. Laat studenten een hit uit hun eigen land of eigen subcultuur draaien in de klas. Dat werkt enorm verbindend.”

Wrijving en glans 
In de CoP-bijeenkomst was er ook aandacht voor het slavernijverleden. Hoe kan dat verleden, en de doorwerking ervan in het heden, een plek krijgen in het onderwijs? Het is iets dat ook Fatiha bezighoudt. “Het is belangrijk te luisteren naar ieders verhaal, want die verhalen maken wat Nederland nu is. Het mooie van de CoP is dat je verhalen van anderen hoort en dat er ook ruimte is voor jouw verhaal. Doe moeite om naar elkaar te luisteren en in gesprek te gaan. Ook al leidt dat soms tot frustraties en emoties. Maar zonder wrijving geen glans.” 

Bijeenkomst gemist? 
Kijk de bijeenkomst terug.

Volgende CoP op donderdag 2 november a.s. 
Tijdens de volgende bijeenkomst van de CoP Diversiteit kunnen we elkaar eindelijk weer eens fysiek ontmoeten! In samenwerking met de Taskforce Diversiteit en Inclusie organiseert de CoP de Inholland Inspiratiedag Diversiteit en Inclusie, waar we met elkaar de verdieping zoeken op de thema’s inclusieve studentparticipatie en inclusief curriculum. Laat je inspireren en ontwerp mee in het inclusiever maken van ons onderwijs op donderdag 2 november van 12 tot 16 uur (inclusief lunch), locatie Den Haag. Zowel studenten als collega’s zijn welkom! Geïnteresseerd? Meld je nu alvast aan.

“Ons belangrijkste doel is een bijdrage leveren aan een samenleving waarin kansengelijkheid voor iedereen het uitgangspunt van handelen is. Ik ben trots op mijn team en ons prachtige werk van de afgelopen vijf jaar,” zegt Lector Machteld de Jong. In het kader van het vijfjarig bestaan van het lectoraat Diversiteitvraagstukken is een bundel gemaakt die een terugblik geeft op de afgelopen jaren. Je kunt er interessante visiestukken en columns in vinden en lezen hoe de stem van jongeren een plek krijgt in verschillende projecten van het lectoraat. 

Bij diversiteit en inclusie gaat het niet alleen om studenten met een migratieachtergrond, maar bijvoorbeeld ook om geaardheid, functiebeperking, religie, sociale klasse, et cetera. Het lectoraat Diversiteitsvraagstukken startte op 1 januari 2018 als hogeschoollectoraat. Voor Hogeschool Inholland waren de thema’s diversiteiten inclusie al geruime tijd speerpunten in haar beleid en activiteiten. Het inrichten van een lectoraat, zodat ook (praktijkgericht) onderzoek kon worden gedaan, was een belangrijke stap in deze aanpak. 

De afgelopen jaren leverde het lectoraat een bijdrage aan betekenisvolle onderzoeken die de kansengelijkheid in de samenleving vergroten. Het hoger onderwijs is daarbij een verbindende schakel tussen jongeren, het werkveld en de samenleving. Met het inzetten van (levens)verhalen brengt het lectoraat ervaringen en belevingen naar voren. “We vinden het belangrijk om met ons onderzoek ongelijkheid of onrechtvaardigheid aan de orde te stellen en met alle actoren in de velden/levensgebieden te zoeken naar oplossingen om deze situatie te doorbreken,” legt Machteld uit.

De uitgebrachte bundel bevat bijdragen met theoretische reflecties, met inzichten uit de onderzoeksprojecten en praktische voorbeelden om toe te passen in de dagelijkse onderwijspraktijk. De bundel is interessant voor iedereen die zich in wil zetten voor een samenleving waarin verschillen worden benut als kracht. Of je nu een professional binnen of buiten het onderwijs bent, student of onderdeel uitmaakt van het werkveld. 

Toekomst 
“Als lectoraat zijn we dankbaar en trots op onze bijdrage aan het inclusiever en (kansen)gelijker maken van onze hogeschool en onze samenleving,” zegt Machteld enthousiast. De komende periode is één van de grootste uitdagingen het in balans brengen en houden van individuele belangen en het belang van het je verhouden tot een community (een klas, een team, een samenleving). “Als lectoraat beogen we voortdurend te balanceren en individuele en groepsperspectieven inzichtelijk te maken en met elkaar te verbinden. Dat is geen gemakkelijke opgave en dat gaat in kleine stappen tegelijk, maar dat het mogelijk is, ervaren we dagelijks in ons werk.” 

Iedereen hoort erbij 
“Vijf jaar lectoraat. Wanneer is onze missie geslaagd? Over vijf jaar? Over 50 jaar? Er is nu al veel om te vieren. Prachtige onderzoeken die ertoe doen, met landelijke bekendheid en erkenning, zoals het onderzoek naar stagediscriminatie,” schrijft Mieke van den Berg, lid van het College van Bestuur van Hogeschool Inholland, in het voorwoord van de bundel. “Uit eigen ervaring weet ik dat er nog veel te doen is. Waarom zou je van eigenheid een probleem willen maken? Iedereen mag er zijn, iedereen hoort erbij. Dat zijn de waarden die we bij Inholland uitspreken als je bij ons werkt en studeert. Het zou niet moeten gaan om wat je bent, maar om wie je bent en dat je er bent. Want dan worden we interessant en kunnen we elkaar met al die verschillen versterken.” 

Meer weten? 
De lustrumbundel lectoraat Diversiteitsvraagstukken: 2018- 2023  kun je hier downloaden.

Inholland-collegelid Mieke van den Berg gaat deze keer in gesprek met Samir Achbab. Samir is senior onderzoeker bij het lectoraat Diversiteitvraagstukken en houdt zich in zijn werk bezig met vraagstukken rondom het stimuleren van kansengelijkheid. Of je gelijke kansen hebt, blijkt ook af te hangen van iemands identiteit(en). Vanuit een interne gedrevenheid pleit Samir voor meer kennis en inzicht in denkbeelden en leefwerelden van mensen die, in eerste instantie, niet op je lijken. 

Mieke: Kun je vertellen wie je ‘bent’ en wat in het leven belangrijke momenten voor je zijn geweest?
Samir: “Ik ben Samir Achbab, ik ben geboren in 1985 en een geboren en getogen Hagenees. Daar ben ik echt trots op. Daarnaast heb ik een Marokkaanse achtergrond. Mijn ouders komen uit Marokko. Eigenlijk ben ik zoveel: ik ben moslim, een Marokkaanse Nederlander, een Riffijnse Nederlander, Hagenees, onderzoeker, echtgenoot, papa van twee zoontjes, een zoon, een broer. Ik beschik, net als andere mensen, over heel veel verschillende deelidentiteiten. Ik kom uit een gezin van vier kinderen, waarin ik lang de middelste ben geweest, maar er kwam nog een nakomertje. Ik woon inmiddels sinds kort zelf met mijn gezin in Delft, maar mijn familie woont nog altijd in Den Haag, waar ik heel frequent kom.”

Mieke: “Ik ben net 57 jaar geworden, ik ben moeder van twee kinderen van 20 en 18 jaar. Ik woon ruim 25 jaar in Amsterdam en voel me Amsterdams. Mijn man is een échte Amsterdammer en onze kinderen zijn er ook geboren. Ik kom eigenlijk uit Noord Brabant, woonde tijdens mijn middelbare school in Friesland en ging studeren in Groningen. De klik met mijn man had ik met mijn vorige liefdes niet, vooral omdat de achtergrond teveel verschilde.”

“Wat waren voor jou belangrijke momenten in je leven?”
Samir: “Dat is een heel ingewikkelde vraag, er zijn zoveel belangrijke momenten in mijn leven geweest. Een belangrijk moment was in ieder geval dat ik pas heel laat wist wat ik leuk vond aan school. Ik ben een eerste generatie student in de familie en ik wist tijdens mijn middelbare schooltijd niet welke richting ik eigenlijk uit wilde gaan. Ik wist wel dat mijn interesses bij geschiedenis en politiek lagen, ik was echt een politieke nieuwsjunkie. Maar om die interesses om te zetten in een juiste studie, dat is echt heel lastig als je daarin niet ondersteund wordt. Terugkijkend vond ik dat ik op de middelbare school daar ook niet in werd begeleid. 

“Ik had het liefst politicologie, sociologie of geschiedenis willen gaan studeren, maar al mijn vrienden  lachten me uit en triggerden met vragen als: wat word je dan, wat verdien je dan? Op die leeftijd ben je gevoelig voor peer pressure, daarom werd het een opleiding bestuurskunde. Dat is een multidisciplinaire opleiding en je kreeg een beetje politicologie, sociologie, rechten en economie.” 

“Daarnaast speelde ook mee dat je de stem van je ouders in je gedachten hoort: we zijn naar Nederland gekomen zodat jij het goed hebt en kunt klimmen op de maatschappelijke ladder. Een goede baan is dan ook heel belangrijk. Ik haalde prima cijfers en had een focus op presteren, maar echt weten waar ik gelukkig van werd, wist ik niet. Dit duurde tot mijn afstudeeropdracht, toen ik  onderzoek deed naar organisatiecultuur bij een school in Amsterdam Nieuw-West. Ineens ervoer ik: dit is wat ik wil, wat ik leuk vind en wat ik goed kan, onderzoek doen.”

“Dat is toch heel jammer, dat je je pas zo laat, in de staart van je opleiding, realiseert wat je goed kunt en wat je wilt. Daar laat het onderwijs wel iets liggen, zeker bij jongeren die als eerste gaan studeren uit hun familie. Wat me daardoor extra drijft, als mens, is dus die talentherkenning en talentontwikkeling bij jongeren die in sociaaleconomisch kwetsbare posities zitten. Juist zij zijn gebaat bij de kracht van het onderwijs, als emancipatiemotor. Dat wat betreft dit nog heel veel te winnen is in het onderwijs en dat we nog altijd talent verspillen, dat zit heel diep in mij en dat drijft me in mijn werk.”

“Dus een heel belangrijk moment in mijn leven was dat ik me realiseerde wat ik goed kan, wat ik leuk vind en wat ik wilde doen voor werk. En dat was onderzoek doen naar sociale vraagstukken.”

Mieke: “Hoe ben je bij het lectoraat Diversiteitvraagstukken van Inholland gekomen?”
“Ik ken Machteld (Machteld de Jong, lector Diversiteitsvraagstukken, red.)  al heel lang en nadat ik een aantal jaar bij de Vrije Universiteit (VU) had gewerkt aan mijn proefschrift, kwam er een vacature vrij als onderzoeker en daar heb ik op gereageerd. In het lectoraat kan ik al mijn interesses kwijt omdat we op een heel breed vlak onderzoek doen naar kansenongelijkheid in relatie tot de samenleving. Dat spreekt me enorm aan’.

Mieke: “In deze gesprekken staan de thema’s diversiteit en inclusie centraal. Wat betekenen deze thema’s voor jou en hoe geef je daar zelf invulling aan?”
Samir: “De thema’s diversiteit en inclusie betekenen heel veel voor mij. Diversiteit is voor mij de realiteit, mijn leven is divers, ik ben opgegroeid in een multiculturele context, in multicultureel Den Haag, dat is echt geen vraagstuk voor mij. Wat wel van belang is, hoe ik daar professioneel invulling aan geef.”

“Ik vind het dan ook heel mooi dat ik bij het lectoraat aan de slag kan met een thema als stagediscriminatie. En dan gaat het in essentie om arbeidsmarktdiscriminatie. Uitsluiting van arbeid is zeer schadelijk want arbeid is een cruciale maatschappelijke verdelingsmechanisme en een bron van creativiteit en welvaart. Vooral in mijn tiener- en adolescente jaren, waarin ik op zoek was naar bijbaantjes, heb ik dat ook wel meegemaakt, keiharde uitsluiting, racisme. Dat heeft een grote impact op mensen. Ik ben dan ook heel blij dat ik via mijn werk invulling kan geven aan iets dat voor mij heel belangrijk is: een superdiverse, inclusieve samenleving waar iedereen een plek kan krijgen, ook op de arbeidsmarkt.”

Mieke: “Heb je een eyeopener gehad door jouw onderzoek?
“Wat ik heb ontdekt bij de analyse van de gegevens rondom stagediscriminatie binnen het onderzoek dat we nu uitvoeren, is dat stagediscriminatie heel erg onder iemands huid kruipt. Het is meer dan een afwijzing krijgen, maar je gaat er op andere momenten ook naar gedragen. Je minder voelen. Waar ik ook van schrok was het verhaal van een studente die vertelde dat ze tijdens de stagemarkt op de hogeschool was verteld dat ze wel mocht komen stagelopen, maar dan moest ze wel haar hijab, haar hoofddoek, afdoen. Zijzelf had haar schouders erover opgehaald, maar haar medestudent vond die opmerking niet kunnen en heeft toen  een melding gedaan bij de opleiding. Dit was dus een werkgever die op bezoek was op een stagemarkt van de hogeschool. Dit laat weer zien dat er zelfs op bezoek bij een hogeschool er geen enkele schroom was om een student te discrimineren. Eigenlijk  voel ik niet eens verbazing, maar het irriteert me wel.”

Mieke: “Ja, ik heb hetzelfde gevoel. Ik ga dit zeker agenderen want we willen natuurlijk graag stageadressen die inclusie en diversiteit omarmen.”
Samir: “Wat ik ook mooi vind om te zien, is dat er binnen het lectoraat ruimte is voor studenten die zelf met een afstudeervoorstel komen. In mijn studieperiode en tijdens mijn opleiding was het toch meer zakelijk. Er was weinig bewustzijn of ruimte voor vraagstukken die jongeren persoonlijk bezighielden. Het lectoraat biedt die ruimte wel en we gaan ook met de studenten in gesprek, gedurende het onderzoek en aan het einde van hun afstudeerperiode geven ze altijd een presentatie voor het team. Dat is heel interessant. Inholland biedt jongeren via onderzoek en via onderwijs echt de ruimte met de vragen om te gaan die spelen in hun leven.”

Mieke: “Inholland’s missie is een bijdrage te leveren aan de inclusieve wereld van morgen. Welke rol zie je daarin voor jezelf?”
Samir: “Ik vind het heel goed dat Inholland diversiteit en inclusie zo nadrukkelijk agendeert. Door mijn proefschrift op te leveren en mijn kennis wereldkundig te maken, hoop ik hieraan bij te dragen. Mijn proefschrift richt zich op het analyseren van de veranderende verzorgingsstaat vanuit een narratief perspectief. Hoe geven professionals in het lokaal sociaal domein betekenis aan de decentralisaties en het streven naar een inclusieve arbeidsmarkt?”

“Ten tweede weet ik dat aandacht alleen voor diversiteit niet genoeg is, maar je ook moet inzoomen op de schaduwkanten van het diversiteitswerk, dus op racisme, discriminatie en uitsluitingsmechanismen in de samenleving. Ik wil via de onderzoeken van het lectoraat een bijdrage leveren aan deze bewustwording, en pijnstukken agenderen die ook bij diversiteit horen en waar we niet voor moeten wegduiken. Dat is voor mij persoonlijk ook heel belangrijk.”

Mieke: “In het begin van het interview benadrukte je dat je meerdere identiteiten hebt, net als ieder mens uiteraard. Kun je iets vertellen over de combinatie van vader zijn en onderzoeker zijn in relatie tot het thema diversiteit en inclusie? Wat geef je jouw kinderen mee uit jouw werk, zowel inhoudelijk als vanuit de wijze waarop je jouw werk doet?”
Samir: “Ik probeer mij in mijn werk hard te maken voor het tegengaan van stagediscriminatie. Ik werk vanuit idealen en wil de weg minder hobbelig maken voor de volgende generatie(s) inclusief mijn eigen kinderen. Juist omdat ikzelf heel wat arbeidsmarktdiscriminatie heb meegemaakt op jonge leeftijd. Ik wil niet dat zij diezelfde uitsluiting zullen meemaken. Ik hoop bij te kunnen dragen aan een wereld waarin discriminatie en racisme het liefst helemaal verdwijnen. Via mijn werk als onderzoeker kan ik zowel vanuit onze onderzoeksresultaten als vanuit ervaringskennis bijdragen aan de bewustwording van deze kwalijke uitsluiting van mensen. Mijn kinderen zijn nog heel jong, maar ik geef ze in kindertaal mee dat alle mensen gelijk zijn en dezelfde rechten hebben, ongeacht de specifieke omstandigheden waarin ze leven.”  

Mieke: “Welke vraag wil je mij nog stellen, een vraag die je misschien niet durft te stellen?”
Samir: “Ik weet wel een vraag. We hebben gezien bij diversiteit dat de aandacht in golven gaat. Soms is er veel aandacht (en geld) voor, maar het kan ook zomaar weer uit beeld zijn. Hoe zorg jij er als lid van het College van Bestuur voor dat de aandacht voor diversiteit en inclusie structureel blijft?”

Mieke: “Dat is een heel goede vraag. Afgelopen week zei iemand tegen mij dat ik echt het boegbeeld ben van diversiteit en inclusie. Ik vind dat mooi om te horen. Het mag echter niet afhankelijk van mijn inzet zijn natuurlijk en dat is bij Inholland ook niet het geval. We vinden het ook een erg belangrijk thema waar we veel ruimte voor maken. Dit doen we via het landelijk overleg diversiteit en inclusie en de taskforce diversiteit en inclusie. Ook ben ik voorzitter van de Community of Practice Diversiteit waarmee ik laat zien dat ik echt betrokken ben en ik hier ook over bevraagd kan worden. Door iedereen, ook door studenten. Ik ervaar ook dat er continu impulsen zijn binnen de organisatie om dit thema verder op te pakken en structureel in de organisatie te verankeren. Ik ervaar ook dat we bij Inholland echt goed met diversiteit en inclusie bezig zijn en ik bewaak ook echt dat dit zo blijft.”

Opnieuw is er een mooie stap gezet in de aanpak van stagediscriminatie. In opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap ontwikkelde het lectoraat Diversiteitsvraagstukken van Hogeschool Inholland, Movisie en het Verwey-Jonker Instituut de Aanpak stagediscriminatie voor mbo-scholen. De checklist en toolboxen zijn te downloaden via Rijksoverheid.nl. 

Het resultaat is een mooie aanvulling op andere lectoraatonderzoeken naar stagediscriminatie zoals Stagediscriminatie? Hoeft niet! dat in samenwerking met het lectoraat van Joke Hermes plaatsvond uit 2021 en het onderzoeksproject Gelijke Stagekansen in Den Haag dat nog altijd loopt. 

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat er sprake is van ongelijke kansen op de Nederlandse stage- en arbeidsmarkt en dat studenten in het middelbaar en hoger beroepsonderwijs te maken kunnen krijgen met stagediscriminatie. Negatieve gevolgen voor studenten zijn: impact op hun zelfvertrouwen en welbevinden, mogelijke studievertraging en/of zelfs het vroegtijdig afbreken van de studie en een moeilijke start op de arbeidsmarkt. Ook zorgt stagediscriminatie dat veel arbeidspotentieel en talent onbenut blijft. 

Handvatten 
De toolbox biedt handvatten waarmee onderwijsprofessionals, die het proces rondom stages binnen een mbo-instelling vormgeven, stagediscriminatie zo veel mogelijk kunnen voorkomen. Het doel is iedere student (ongeacht afkomst, religie, sekse, gender, beperking, seksuele voorkeur et cetera.) een gelijke kans op een stage geven. 

De checklist en toolbox zijn ontwikkeld op basis van afspraken in het stagepact MBO 2023-2027, dat door veel partners in en rondom het mbo is ondertekend. Samen maken ze een vuist tegen stagediscriminatie en werken ze aan gelijke kansen voor alle studenten. Het manifest tegen stagediscriminatie is ondertekend door de Vereniging Hogescholen, Universiteiten Nederland, studentenbonden, werkgeversorganisaties en de ministeries van OCW en SZW. Via de Landelijke Werkgroep tegen Stagediscriminatie, in samenwerking met Echo, worden dagelijks goede stappen gezet in de aanpak tegen stagediscriminatie. 

Haagse aanpak Gelijke stagekansen 
Ook de Haagse aanpak Gelijke stagekansen is nog steeds volop in ontwikkeling en in het nieuws. Zo zijn alle opbrengsten vanuit de verschillende pilots in 2022 gebundeld in een nieuw Handboek gelijke stagekansen dat op 22 maart 2023 door studenten is overhandigd aan Hilbert Bredemeijer, wethouder onderwijs en aan de Yvette Nass, Jeugdombudsman van de Gemeente Den Haag.

Regionieuws tv interviewde Tjitske Lovert, onderzoeker bij het lectoraat Diversiteitsvraagstukken en programma- en communitymanager van de Haagse aanpak én Emre Sahin, vanaf het begin betrokken bij de Haagse aanpak.

Op woensdag 24 mei 2023 is tevens het Haags manifest Gelijke stagekansen ondertekend, opgesteld om regionaal de krachten verder te bundelen en te verstevigen, voor het doorontwikkelen, opschalen, uitbreiden en duurzaam inrichten van ingezette initiatieven tegen stagediscriminatie.  

Meer weten? 
Bekijk ook het onderzoeksproject: Gelijke kansen op stage en werk Inholland  en de documentaireLiever Fleur dan Fatima. 

Meedenken?
Wil jij meedenken en meewerken aan het vraagstuk Stagediscriminatie? Je bent welkom! Neem contact op met Tjitske Lovert of Machteld de Jong van het lectoraat Diversiteitvraagstukken, via tjitske.lovert@inholland.nl of machteld.dejong@inholland.nl. Lees meer over onze aanpak, of download het handboek Gelijke Stagekansen.

Ons onderwijs verandert. Van aanbodgericht, klassikaal onderwijs bewegen we naar vormen waarin studenten zelf regie nemen in hun leertrajecten. Maar hoe inclusief is dit zelfsturend leren? Hoe maken we het geschikt voor alle studenten? Deze vragen stonden centraal bij de laatste Community of Practice (CoP) Diversiteit van Hogeschool Inholland, waar ook studenten Faith Hulleman en Sander von Kriegenbergh aanschoven. Hun advies? “Zorg voor een goede onboarding en leg uit waarom je deze vorm van onderwijs geeft.”

Faith is vierdejaars Leisure & Events Management. In haar derde jaar kreeg ze voor het eerst te maken met zelfsturend onderwijs. “Het was een labtrack vanuit het Urban Leisure & Tourism Lab Rotterdam. Het ging om een city marketing-vraagstuk om Hoek van Holland als badplaats beter op de kaart te zetten. Ik heb dit als heel zwaar ervaren, omdat de opdracht niet echt was afgebakend. Daar moesten we zelf voor zorgen en dat was ik niet gewend. Ik ben altijd van het structureren en plannen geweest en voelde me echt in het diepe gegooid.” 

Advies over zelfregie 
Sander herkent het verhaal van Faith. “Niet uit eigen ervaring, hoor. Ik ben eerstejaars Social Work en volg een traditioneel studieprogramma. Maar ik ben wel studentcoach geweest en ken de ervaringen van eerstejaarsstudenten die worstelen met de overgang van middelbaar naar hoger beroepsonderwijs. Daarnaast zit ik in het Team Zelfregie, dat onderzoek doet naar zelfregie en opleidingen daarover adviseert. Hoe kun je studenten toerusten zelfregie te nemen? Waar zitten kansen en valkuilen?” 

Smaak te pakken 
In haar vierde jaar heeft Faith een veel positievere ervaring gehad met zelfsturend onderwijs. “Dat was in het SLUISlab op Zeeburgereiland in Amsterdam. Het vraagstuk ging toen over het creëren van een goede leefruimte voor toekomstige bewoners van de Sluisbuurt. Net als in Hoek van Holland gingen we ook nu met een team op locatie aan de slag om mensen te bevragen en aan de hand van design thinking concepten te ontwerpen. Omdat ik het jaar daarvoor al kennis gemaakt had met deze manier van leren, kreeg ik de smaak veel meer te pakken. Ik leerde loslaten en begreep dat het ontwikkelen van concepten niet een vast stappenplan volgt. Zo zit de wereld gewoon niet in elkaar.” 

Meerwaarde zelfsturend leren
Faith erkent nu de meerwaarde van het zelfsturend leren in living labs. “Ik word opgeleid tot eventmanager en dan moet ik deze manier van werken leren. Ook het leren luisteren naar mensen voor wie je plannen maakt, zoals bewoners, is belangrijk, net als de vaardigheid om interdisciplinair te werken. Daarnaast vormt een track in een living lab je als persoon. Het maakt je weerbaarder en zorgt ervoor dat je niet meteen in de stress raakt als zaken continu veranderen.”

Leren leren
Voor Sander klinkt Faiths ervaring in het SLUISLab aantrekkelijk. “De vraag is of het  geschikt is voor alle studenten”, zegt hij. Faith is er echter van overtuigd dat zelfsturend en inclusief onderwijs prima samengaan. “Iedereen kan dit, als er maar voldoende begeleiding en tools zijn zodat je je kunt ontwikkelen in het nemen van zelfregie. De één heeft wat meer hulp en tijd nodig dan de ander.” Sander knikt. “Het is dus eigenlijk een kwestie van leren leren. Zorg voor een goede onboarding en begeleid studenten om vaardigheden op te doen waarmee ze zichzelf kunnen begeleiden.”

In stappen introduceren
Volgens beide studenten zou het een goed idee zijn om zelfsturend leren in stappen te introduceren door elementen ervan op te nemen in traditionele vormen van onderwijs. “Anders is het te overweldigend en verliezen studenten in een lab hun motivatie”, zegt Faith. Sander noemt nog een belangrijk punt: “Benoem ook de reden waarom je deze vorm van onderwijs aanbiedt”, zegt Sander. “Dat zelfsturend leren je bijvoorbeeld later helpt in het werkveld.” Faith knikt: “Als je dat erbij vertelt, zou je als student ook eerder kiezen voor een project in een living lab.”

Meer weten over dit type onderwijs? 
Wil je meer weten over hogeschoolbrede labtracks en minoren, waar zelfregie een belangrijk element is? Bekijk ze hier.

Bijeenkomst gemist? 
Kijk de bijeenkomst terug.

Inholland-collegelid Mieke van den Berg gaat deze week in gesprek met Kelly van Bakel, net afgestudeerd aan de opleiding Creative Business in Haarlem. Kelly is 24 jaar oud, dansdocent en voor de liefde verhuisd naar Heemstede. Met behulp van haar afstudeeronderzoek onder lhbti+ studenten zet Kelly zich in voor een inclusieve(re) hogeschool. Met als speerpunt: de opzet van een Hogeschool Inholland Pride community. Een mooi moment zo, aangezien op 1 juni ook de Pride Month van start gaat.

Mieke: Waarom is aandacht voor diversiteit en inclusie belangrijk voor jou?
“Ik definieer mezelf als queer”, zegt Kelly. “Ik heb een relatie met een cisman, maar feitelijk val ik op iedereen. Ik voel me aangetrokken tot een persoon, niet tot een geslacht. Aandacht voor diversiteit en inclusie is volgens mij heel belangrijk omdat we in een heel diverse samenleving leven. Niet iedereen voelt zich welkom. Ik ben juist van mening dat als je openstaat voor iedereen we een veel mooiere toekomst voor ons hebben. Iedereen zou moeten kunnen zijn hoe hij, zij of hen zich voelt, zonder dat je wordt opgesloten in hokjes waar je niet meer uitkomt. Uitsluiting en discriminatie van bepaalde groepen in onze samenleving heeft bij mij wel iets aangewakkerd, met name in het feminisme herken ik me heel erg.”

Je bent net afgestudeerd, kun je iets vertellen over jouw afstudeeronderzoek?
“Thomas Glaudemans van het lectoraat Diversiteitvraagstukken heeft twee jaar geleden onderzoek gedaan naar de ervaringen en belevingen van studenten die zichzelf scharen onder de lhbti+ gemeenschap. Uit zijn onderzoek blijkt dat er een grote wens is vanuit deze community om ook binnen de hogeschool in contact te staan met elkaar. Omdat ik zijn onderzoeksresultaten belangrijk vind en wilde dat hier daadwerkelijk iets mee gedaan zou worden binnen Inholland heb ik deze resultaten gebruikt als startpunt voor het daadwerkelijk vervullen van deze behoeften."

“Mijn afstudeeronderzoek ging dan ook over hoe Hogeschool Inholland studenten lhbti+ studenten met elkaar kan verbinden. Ook uit mijn onderzoek blijkt dat studenten echt behoefte hebben aan een community met mensen in wie ze zich kunnen herkennen. Het is vanuit de studenten gedacht dan ook heel belangrijk dat Inholland dat faciliteert. Zij vinden dat belangrijk omdat ze zich daardoor gehoord en gesteund voelen. Dat zorgt voor een inclusieve hogeschool en draagt uiteindelijk bij aan studieplezier en studiesucces.”

Wat zijn de belangrijkste uitkomsten van jouw onderzoek?
“De grootste behoefte van lhbti+ studenten is om in contact met elkaar te komen en elkaar te ontmoeten op de hogeschool. Naar aanleiding van interviews met queerstudenten en experts op het gebied van pride of community forming is er een concept ontstaan dat de oplossing biedt op deze vraag. Dat is Hogeschool Inholland Pride: één community voor alle locaties van de hogeschool met een communitymanager die de community activeert."

"Vanuit deze community kan aandacht besteed worden aan lhbti+ thema’s met onder andere activiteiten, lezingen en panels en kunnen er evenementen georganiseerd worden gericht op verbinding, bijvoorbeeld op lhbti+ gerelateerde dagen. Ik heb daarom ook een inclusie- en diversiteitskalender ontwikkeld, waar deze dagen op terug te vinden zijn. Ook kan meegedacht worden over het beleid op school. Denk aan genderneutrale toiletten of corporate campagnes.”

“Of aan taalgebruik. Tijdens de laatste Community of Practice-bijeenkomst in januari 2023 kwam bijvoorbeeld ook naar voren hoe lastig het is mensen op de juiste wijze aan te spreken, zij/haar, hij/hem, hen/diens. Ik weet dat veel mensen dit lastig vinden en daarom iemand liever bij de voornaam noemen. Maar uit mijn onderzoek weet ik dat mensen het juist heel prettig vinden als je ze vraagt hoe ze aangesproken willen worden. De nieuwe lhbti+ community, bestaande uit  studenten én Inholland-collega’s, kan hierbij helpen en adviseren.”

Wanneer ben jij je bewust geworden van het belang van aandacht voor een inclusieve hogeschool?
“Toen ik bij de Startup Campus in Haarlem ging stage lopen heb ik een powervrouwendag georganiseerd. Dat was feitelijk het moment dat bij mij het vuurtje ging branden, het was de eerste keer dat ik bezig was met inclusie in de hogeschool en ik zag de kansen die er liggen. Het is fijn dat bij Inholland deze kansen ook worden benut. Samen met Peter Scheffer, Hans Zahn, Delano van Steenveld, Donny Keizer en Keo Vliege waren we vertegenwoordigers en hebben we het thema lhtbi+ echt op de kaart gezet. Daar ben ik trots op.”

Hoe zorg je voor een goede balans tussen individuele behoeften en het onderdeel zijn van de hogeschool?
“Ik realiseer me dat het toch een paradox is: Inholland wil een inclusieve hogeschool zijn, maar door aparte gemeenschappen te ontwikkelen lijkt het alsof er juist schotten worden opgeworpen. Toch blijkt dat in de praktijk niet zo te zijn. De community’s helpen studenten juist bruggen te maken naar anderen, naar de hogeschool, naar de samenleving omdat ze in de community gelijkgestemden ontmoeten en daardoor meer geëmpowerd worden. Ik vind dat Inholland diversiteit en inclusie hoog in het vaandel heeft staan en daarom pleit ik voor nog meer zichtbaarheid van deze diversiteit, zoals bijvoorbeeld die van de queercommunity. Laat de regenboogvlag wapperen, wees je bewuster van het gebruik van inclusieve taal,  maar vier ook dagen als Paarse Vrijdag om als hogeschool uit te dragen hoe belangrijk dat is.”

En hoe ga jij en kunnen wij verder, volgens jou, met het thema diversiteit en inclusie?
“We kunnen niet van de ene op de andere dag de wereld veranderen, daarom denk ik dat we gewoon klein moeten beginnen. Met een aanjager die hiervoor ook tijd en geld krijgt om deze community in de organisatie te verankeren. Deze persoon kan aandacht voor queer op alle niveaus binnen de hogeschool stimuleren. Of het nu gaat om opleidingen, de decanen, beleidsafdelingen, onderzoek of het College van Bestuur; het is overal belangrijk. Op dit moment is het feitelijk vooral vrijwilligerswerk, dat geldt bijvoorbeeld ook voor het organiseren van de jaarlijkse Pride in juli.”

“Ik ben er trots op dat ik met mijn afstudeeronderzoek heb bijgedragen aan het vergroten van aandacht voor de queercommunity binnen Inholland, ik zie mezelf echt als een vertegenwoordiger van het thema. Inholland biedt veel ruimte om onderzoek te doen op dit thema, dat geeft nieuwe inzichten en faciliteert mooie projecten zoals bijvoorbeeld de powervrouwendag. Daarin is de hogeschool voor mij echt onderscheidend.”

Wil je ook in gesprek met Mieke? Stuur een mail aan machteld.deJong@inholland.nl (lectoraat Diversiteitvraagstukken) 

Op 17 mei organiseert een groep van zes studenten vanuit diverse opleidingen, de Students as Partners Kermis (SAP-Kermis) op locatie Inholland Rotterdam. Hun doel is studenten en docenten op een leuke, interactieve en leerzame manier te laten kennismaken met het onderwerp ‘Students as Partners.’ De opdrachtgever is het Onderzoeksconsortium Welzijn & Binding. Derdejaarsstudent Tourism Management Quinty van Bennekom vertelt over de organisatie van dit evenement. 

Kom ook en meld je snel aan! 

Studenten organiseren 
Quinty werkt met studenten van de opleidingen Communicatie, Tourism Management en Creative Business samen om een mooi event neer te zetten. “We hebben allemaal onze eigen rol, zoals: marketeer, conceptontwikkelaar, producent en accountmanager. Aan ons de uitdaging om hier een leuk evenement te organiseren. We beginnen met een kort welkomstpraatje, waarna iedereen een presentatie vanuit de lectoraten kan kiezen. Daarna gaat iedereen in groepjes uiteen om kermisspellen te spelen. Bij het spelen van de spellen kun je als groep punten verdienen, waarmee je uiteindelijk een prijs kunt winnen. We sluiten gezellig af met een borrel.”   

Zowel voor docenten als studenten 
Studenten en docenten binnen Inholland zijn van harte welkom om deel te nemen aan de SAP-kermis. “De deelnemers krijgen in een paar uur tijd informatie over Students as Partners en de verschillende lectoraten”, vertelt Quinty. “Bovenal krijgen zij een inkijkje in hoe het onderwijs er in de toekomst gaat uitzien. De studenten en docenten gaan in groepen samenwerken tijdens de spellen met de kennis die zij hebben opgedaan tijdens de presentatie. Bij de presentaties hebben deelnemers de vrijheid om voor een onderwerp te kiezen dat zij interessant vinden. Bij de borrel kun je socializen met andere studenten, docenten, medewerkers, lectoraten en de organisators.”  

Deelnemende lectoraten: 

• Lectoraat Studiesucces
• Lectoraat Diversiteitsvraagstukken
• Lectoraat Jeugd en Samenleving
• Lectoraat Empowerment en Professionalisering
• Lectoraat Authentic Leadership

Over de toekomst van het onderwijs 
Quinty geeft aan wat de studenten bij Students as Partners hebben geleerd. “Students as Partners heeft ons veel bijgebracht over het toekomstige onderwijs en biedt ons de mogelijkheid om een evenement te organiseren voor de minor Event Experience. Wij willen iedereen alvast een voorproefje geven hiervan door middel van de samenwerking tijdens de spellen. Het idee dat wij op deze manier de bezoekers kunnen informeren en hopelijk ook motiveren en inspireren geeft ons echt voldoening. Het is een belangrijk onderwerp en zelf hadden we graag gehad dat in het huidige onderwijs meer een samenwerking is tussen student en docent.”  

Samenwerking tussen studenten en docenten 
Quinty wil het belang van samenwerking tussen studenten en docenten benadrukken: “Het onderwerp Students as Partners is belangrijk, omdat partnerschap iets kan veranderen in de manier waarop studenten en docenten met elkaar omgaan en hoe we samen dingen kunnen bereiken. Students as Partners kan hierdoor echt bijdragen aan het onderwijs van de toekomst.”

Wil je deelnemen aan de SAP-kermis op woensdag 17 mei? Meld je snel aan! 

Een Islamitische studentenvereniging of een netwerk voor jongeren met een migratieachtergrond: het beeld dat dergelijke netwerken homogeen, conservatief en integratie-belemmerend zouden zijn klopt niet: integendeel. Dat blijkt uit het onderzoek ‘Jongerennetwerken, ongelijkheid en agency’ van lector Diversiteitsvraagstukken bij Inholland Machteld de Jong en onderzoekers Marieke Slootman en Tjitske Lovert.  Andere betrokken partijen zijn de VU, HvA, ECHO en Diversity Talks.

Spannende netwerken
In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, vormen de netwerken juist een springplank voor jongeren met een migratieachtergrond. Onderzoeker Tjitske: “De netwerken die we onderzochten bestonden vaak uit groepen jongeren met vergelijkbare etnische, culturele of religieuze afkomst of affiniteit. Met name die laatste groep wordt vaak als ‘spannend’ gezien: jongeren die zich terugtrekken uit de samenleving in hun eigen bubbel, dat betekent weinig goeds, is het vooroordeel. Maar die zogenaamd spannende plek waar deze jongeren, die regelmatig te maken hebben met uitsluiting, even op adem kunnen komen, zich veilig voelen en thuiskomen bij ‘like minded souls’, geeft hen juist de mogelijkheid om zelfvertrouwen te ontwikkelen. Dat vertrouwen in zichzelf is nodig om stevig de arbeidsmarkt in te stappen en zo bij te kunnen dragen aan de samenleving.”

Inhousedagen
Hoe dat werkt? Tjitske: “Naast samen leuke dingen ondernemen en het opdoen van sociale contacten, leren jongeren bij zo’n netwerk ook persoonlijke en professionele vaardigheden. Bijvoorbeeld door commissie- of bestuurswerk of door het organiseren of volgen van workshops over solliciteren en netwerken. Ook komen alumni vertellen over hun ervaringen in het werkveld en worden er bijvoorbeeld inhousedagen georganiseerd bij bedrijven waarmee het netwerk contact onderhoudt. Met name die contacten met het werkveld, vaak via alumni van het netwerk, zijn buitengewoon waardevol, juist voor participatie van deze jongeren in de maatschappij.” 

The Big Four
Zo gaf een respondent aan dat ze altijd in de veronderstelling had geleefd dat The Big Four op de Zuidas buiten haar bereik zouden liggen door haar migratieachtergrond. Tot ze een alumnus van haar jongerennetwerk sprak, waarmee ze zich identificeerde. Deze man met dezelfde culturele achtergrond werkte op die onbereikbare Zuidas. Dat deed de respondent beseffen dat haar droom werkelijkheid kon worden: een enorme opsteker.

Paradox
Het klinkt paradoxaal: een inclusieve samenleving door exclusieve groepen. Tjitske: “En toch werkt het zo. Inholland is, net als veel andere organisaties tegenwoordig, bezig om steeds inclusiever te worden. Dat betekent juist niet dat iedereen over één kam geschoren moet worden, want we zijn wel gelijk, maar we identificeren onszelf allemaal op een andere manier en krijgen niet overal gelijke kansen. Voor het springplankeffect is het daarom belangrijk dat er binnen een hogeschool, universiteit of organisatie, netwerken zijn voor ‘mensen zoals jij’, welke identiteit je ook hebt.”

Daarnaast zijn jongerennetwerken voor organisaties een bron van nieuw en divers talent. Tjitske: “Het biedt ze ook de kans om deze jongeren al vroeg kennis te laten maken met het bedrijf. Een krachtige win-win situatie. Daar worden zowel jongeren met een migratieachtergrond als organisaties die stappen willen maken op het gebied van diversiteit en inclusie beter van.”

Op woensdag 22 maart jl.  hebben Haagse mbo- en hbo-studenten bij 
Hogeschool Inholland het nieuwe ‘Handboek Gelijke stagekansen’ overhandigd aan wethouder Hilbert Bredemeijer van Onderwijs en Yvette Nass, Jeugdombudsman van de Gemeente Den Haag. Dit handboek is onderdeel van de Haagse aanpak Gelijke stagekansen, een initiatief van het lectoraat Diversiteitsvraagstukken en Inholland Den Haag, waarbinnen docenten, studenten, werkgevers, maatschappelijke organisaties en beleidsmakers binnen verschillende pilots samenwerken om stagediscriminatie in Den Haag tegen te gaan. Voor meer informatie over het onderzoek en het nieuwe handboek.  

Kansrijke concepten doorontwikkeld 
In dit handboek is beschreven hoe in 2022 de meest kansrijke concepten uit het eerste handboek verder zijn verdiept, uitgeprobeerd en geëvalueerd. De drie verschillende pilots waarbinnen in 2022 aan gewerkt is: 

1. Haagse Stagestandaard - gelijke kansen tools voor de stageprofessional, in onderwijs en op de stageplek
2. Datalab Gelijke stagekansen – gericht op gezamenlijke monitoring
3. Storytelling Gelijke stagekansen – richt zich op het vertellen en verbeelden van verhalen en interventies.

Hierbinnen zijn concrete interventies om stagediscriminatie tegen te gaan ontworpen en getest, zoals een campagne, een nulmeting om ervaringen met mogelijke stagediscriminatie in kaart te brengen, een nieuwe standaard voor onderwijs en werkgevers, een good practices poster, een beslisboom en het Gelijke kansenspel.

De Haagse aanpak als voorbeeld voor overige regio’s  
De Haagse aanpak wordt landelijk gezien als één van de ‘best practices’ en dient ter inspiratie voor andere regio’s die stagediscriminatie willen aanpakken. Vooral de methode van co-design en ontwerpend onderzoek, de samenwerking tussen de diverse partijen en de focus op niet alleen het ‘wat’, maar vooral ook het ‘hoe’ worden genoemd als grootste pluspunten.

"Als wethouder Onderwijs werk ik dagelijks aan kansengelijkheid, één van de basisprincipes voor alle jongeren in onze stad. Dan is het geweldig om te zien dat dit soort initiatieven als beschreven in het handboek succesvol zijn. En het heeft succes omdat het door zoveel partners en betrokkenen, en ook mbo- en hbo-studenten zelf, wordt uitgedragen. Beter kan niet en het stemt mij trots dat andere steden ons voorbeeld volgen. Wij gaan samen door in de strijd tegen kansenongelijkheid”, aldus Hilbert Bredemeijer, wethouder Onderwijs, Jeugd en Sport. 

Student als partner
Om stagediscriminatie aan te pakken en daadwerkelijk een transitie op gang te brengen naar gelijke stagekansen, is het gehele speelveld nodig. Docenten, stagebegeleiders, bedrijven en organisaties, beleidsmakers, onderzoekers, inclusion officers en studenten: met elkaar vormen zij de Haagse aanpak. De verantwoordelijkheid voor stagediscriminatie ligt echter niet bij de student, vandaar dat de verschillende pilots zich voornamelijk richten op de actoren daar omheen. De student geldt als belangrijke partner in de aanpak en zijn op verschillende manieren betrokken en actief, onder andere via stages en praktijkopdrachten. Zo hebben studenten Communicatie van Hogeschool Inholland een fotostrip-campagne ontwikkeld om via LinkedIn meer werkgevers te bereiken en te betrekken bij de Haagse aanpak en ondersteunen studenten van de Haagse hogeschool studenten die moeite hebben met het vinden van een stageplek via hun werk bij het Stagepunt.

Charlot Martina, student Communicatie van Inholland over haar rol in de Haagse aanpak: “Ik heb met veel plezier meegewerkt aan het creatieve proces van de campagne om zoveel mogelijk werkgevers te enthousiasmeren om zich aan te sluiten bij de Haagse Aanpak en een bijdrage te leveren aan het tegengaan van stagediscriminatie.”

Over Haagse aanpak Gelijke Stagekansen
Al geruime tijd blijkt uit verschillende onderzoeken dat er sprake is van ongelijke kansen op de Nederlandse stage- en arbeidsmarkt en dat studenten in het middelbaar en hoger beroepsonderwijs te maken kunnen krijgen met stagediscriminatie. Dit heeft niet alleen negatieve gevolgen voor de studenten in kwestie, maar ook blijft hierdoor veel arbeidspotentieel en talent onbenut. Het heeft impact op het zelfvertrouwen en welbevinden van studenten, maar draagt ook bij aan mogelijke studievertraging en/of het vroegtijdig afbreken van de studie en moeilijke start op de arbeidsmarkt. Daar moet met alle betrokken partijen, van studenten en onderwijs tot de arbeidsmarkt en gemeente door middel van een gezamenlijke aanpak op geacteerd worden. 

Tjitske Lovert en Emre Sahin vertellen bij Regio TV aan Tafel over het handboek Gelijke stagekansen.

"Mede dankzij mijn identiteitsnetwerken ben ik gekomen waar ik nu ben,”  zegt Tanja Jadnanansing, bestuurder bij gemeente Amsterdam Zuidoost tijdens de conferentie Jongeren en hun Identiteitsnetwerken. De conferentie vond 14 februari jongstleden plaats bij Inholland Diemen. “Kennis is belangrijk, maar kennissen wellicht nog belangrijker. We moeten met z’n allen een vuist maken want identiteitsnetwerken zijn hard nodig.” 

Identiteitsnetwerken zijn belangrijk omdat ze jongeren helpen vol zelfvertrouwen een plek te vinden in de maatschappij. Ze bieden niet alleen sociale contacten en onderlinge steun, maar rusten hun leden ook toe met competenties en zelfvertrouwen zodat zij in staat zijn om zelfbewust bij te dragen aan de samenleving en arbeidsmarkt. Dit onderzoeksproject heeft zich voornamelijk gericht op netwerken met een biculturele of multiculturele insteek, maar de bevindingen zijn ook toepasbaar op andere specifieke studentcommunities.

Waardevolle uitkomsten
Het was mooi om te zien dat er bij de conferentie niet alleen onderwijsprofessionals en studenten, maar ook mensen vanuit de gemeente en het bedrijfsleven aanwezig waren. Samen gingen zij tijdens workshops over lid zijn van een identiteitsnetwerk, identiteitsnetwerken en (onderwijs / gemeentelijk) beleid en identiteitsnetwerken en arbeidsmarkt aan de slag. Dit leverde waardevolle uitkomsten en inzichten op die relevant zijn voor de praktijk van de deelnemers.  

Hier vind je de infographic en andere publicaties die naar aanleiding van het project ‘Jongeren en hun Identiteitsnetwerken’ zijn verschenen.

Dit project was een samenwerking tussen: 

• Marieke Slootman  
• Tigran Melikian Vrije Universiteit Amsterdam, 
• Machteld de Jong  Hogeschool Inholland, lectoraat Diversiteitvraagstukken
• Tjitske Lovert Hogeschool Inholland, lectoraat Diversiteitvraagstukken
• Rumeysa Unal Diversity Talks 
• Mary Tupan-Wenno ECHO 
• Fiona Veraa HvA

Hoe kan Hogeschool Inholland een inclusieve omgeving zijn voor LHBTIAQ-studenten en -collega’s? Wat is er meer nodig dan het ophangen van regenboogvlaggen? In februari gingen tientallen collega’s en studenten hierover met elkaar in gesprek tijdens de Community of Practice (CoP) Diversiteit. Ook Andre Weststrate schoof online aan. “Een Inholland Pride vind ik een heel tof idee.”      

Andre werkt sinds september 2022 voor het webteam van onze hogeschool. “Het klinkt misschien als een cliché, maar de locatie in Haarlem voelde meteen vertrouwd. De omgeving is welkom, collega’s hebben oprecht interesse in je. En wat ik heel bijzonder vond, is om de optie ‘genderneutraal’ te kunnen kiezen bij mijn persoonsgegevens. Dat heb ik bij mijn vorige werkgevers niet meegemaakt.”      

Eigen identiteit bevragen      
Als het even lukt, woont Andre de CoP-bijeenkomsten bij. Zo ook de laatste online sessie over Inholland als inclusieve hogeschool voor de LHBTIAQ-community. “Zelf ben ik al jaren bezig om mijn eigen identiteit te bevragen. Voel ik mezelf man en wat betekent het om man te zijn? Ik beschouw mezelf meer als een masculien persoon, die ook wel eens nagellak en een rok draagt. Het is een traject waarmee ik nog steeds niet klaar ben.”      

Actieve community      
“De sfeer van de CoP-sessie was heel fijn en open”, vindt Andre. “Interessant was het onderzoek van student Kelly van Bakel. Ze stelde vast dat queer studenten behoefte hebben aan een actieve community, waarvoor Inholland de basis legt. Ik denk inderdaad dat het goed is om een centraal, laagdrempelig punt in te richten waar studenten en collega’s veilig hun vragen kunnen stellen en ondersteuning krijgen om iets te organiseren. Daarnaast vind ik het idee voor een Inholland Pride ook heel tof.”      

Steun van allies      
Collega’s Delano Steenveldt en Peter Scheffer vertelden in de CoP over hun bezoek aan een congres in Las Vegas om te leren hoe corporate Amerika de queer community ondersteunt. Ze onderstreepten onder meer het belang van allies: mensen buiten de queer community die openlijk steun geven. Onmisbaar is ook een executive sponsor die vanuit de hoogste laag van de organisatie onder meer financiële steun geeft.      

Podium gunnen      
Mieke van de Berg, lid van het College van Bestuur, is een ally en executive sponsor. “Ik vond het heel prettig dat ze erbij was”, zegt Andre. “Tijdens de breakoutsessie van de CoP vroeg ze hoe ze haar rol als ally het beste kon vervullen. We zeiden door er te zijn en de leden van de community het podium te gunnen. We spraken ook over genderneutrale toiletten, die je heel praktisch, stap voor stap kunt invoeren. En over regenboogvlaggen, die echt een welkom gevoel geven als ze bij de ingang wapperen.”      

Gewenste voornaamwoorden      
Zo zit een welkom gevoel in de kleinste gebaren. “Ik heb in mijn e-mailhandtekening mijn voornaamwoorden opgenomen: die en hen, met een linkje naar de website van Taaladvies met een uitleg hoe je deze voornaamwoorden kunt gebruiken. Het is heel prettig als mensen dat doen, dat ze laten zien dat ze over dit soort dingen nadenken. Mooi is ook dat collega’s van communicatie bezig zijn om het taalgebruik van Inholland nog inclusiever te maken. Ik ben uitgenodigd om kritisch mee te kijken. Mijn mening wordt gewaardeerd.”      

Bijeenkomst gemist?      
Kijk de bijeenkomst terug.     

Volgende CoP op 13 april      
De volgende bijeenkomst van de CoP Diversiteit vindt plaats op donderdag 13 april 2023 van 14.00 tot 16.00 uur met als thema ‘Inclusion & self-directed learning’. Hoe inclusief is het nieuwe onderwijs waar studenten hun eigen leerproces kunnen vormgeven? Deze bijeenkomst zal in het Engels plaatsvinden en is zowel door studenten als collega’s online bij te wonen. Geïnteresseerd? Meld je nu aan voor de CoP en je krijgt te zijner tijd een uitnodiging om de bijeenkomst bij te wonen.      

The next session of the Community of Practice Diversity is on Thursday 13 April from 14.00 – 16.00. The topic of this session is ‘Inclusion & self-directed learning’. How inclusive is the new education where students are the master of their own learning experience? The session will be in English, colleagues and students can join online. Interested? Sign up now and you will receive an invitation and link to join.

Overzicht Inholland-bijeenkomsten voor collega's      
Hogeschool Inholland organiseert tal van terugkerende bijeenkomsten bijvoorbeeld over het strategisch plan, onderwijsvernieuwing en -ontwikkeling, diversiteit & inclusie, toetsing en leercoaching. Bij deze bijeenkomsten zijn alle collega's welkom. We begrijpen dat je soms door de bomen het bos niet meer ziet. Daarom hebben we een handig overzicht gemaakt.  

De wereld staat voor flinke uitdagingen als het gaat om hoe we energie en materialen gebruiken. De groeiende wereldbevolking, stijgende energievraag en de noodzaak om uitstoot van broeikasgassen te verminderen, dwingen ons om creatief te denken over hoe we onze energie- en materialenbehoeften op een duurzame manier kunnen vervullen. Lector Composiet Rogier Nijssen en lector Gebouwde Omgeving Perica Savanović delen in de podcastserie Onderzoekers over de Toekomst hun visie op hoe we de transitie naar een duurzame toekomst kunnen vormgeven. Rogier: “Kijk altijd naar het grotere geheel. En vooral: blijf optimistisch.”

Rogier en Perica bundelen de komende jaren hun krachten: zij buigen zich over de transities die onder andere op het gebied van energie en materialen nodig zijn, zodat we aan een duurzame leefomgeving en veerkrachtige samenleving kunnen bouwen. En dit gaat niet zonder slag of stoot. Want de transities zijn complex en in relatie tot maatschappelijke opgaven in duurzaamheid en veerkracht zeer veelomvattend. Bovendien zijn er vaak tegenstrijdige belangen. Hoe ga je om met deze uitdagingen? En om welke zaken maken Rogier en Perica zich soms écht zorgen? 

Van windmolens tot aanklooien    
Naast integraal samenwerken en nieuwe verdienmodellen komen er nog meer onderwerpen aan bod. Wat heeft het knakken van een windmolen bij Zeewolde bijvoorbeeld te maken met een duurzame toekomst? Wat kunnen we leren van de positieve instelling van studenten? En waarom moeten we binnen onderzoek en onderwijs vooral experimenteren en ‘aanklooien’ als het gaat over de energietransitie en materialentransitie? Ontdek hoe Rogier en Perica hier tegenaan kijken.  

Meer weten over Rogiers en Perica’s kijk op een duurzame toekomst?     
Beluister de podcast nu via jouw favoriete podcast-app zoals Spotify, Google Podcast of Apple Podcast. En vergeet je niet te abonneren! Zo ben je als eerste op de hoogte van nieuwe afleveringen van Onderzoekers over de Toekomst. Aan het eind van iedere maand duiken we met een van onze inspirerende lectoren de diepte in over hoe de wereld in hoog tempo verandert. 

Hoe zorgen we voor meer diversiteit en inclusie in het hoger onderwijs? Die vraag stond centraal in de laatste sessie van de Community of Practice (CoP) Diversiteit. Na de presentatie van het boek ‘Diversiteit in het hoger onderwijs’ ontvouwde zich een open en eerlijk panelgesprek. Een van de panelleden was Mohammed Jâouna. Als docent en coach binnen het domein Creative Business mét de nodige levens- en werkervaring weet hij wat bijdraagt aan een inclusieve (leer)omgeving. “Het is belangrijk om hierover te praten maar ook om er gewoon mee aan de slag te gaan.” 

“Mijn grootvader kwam als zogeheten gastarbeider uit Marokko”, vertelt Mohammed. “Hij voorzag problemen als verschillende bevolkingsgroepen gescheiden van elkaar gingen wonen. Vandaar dat hij er bewust voor koos om zijn gezin op te laten groeien tussen de ‘Nederlanders’ om op die manier de taal en cultuur beter eigen te maken. Zo ben ik grotendeels in Amstelveen opgegroeid. Ik heb daar de codes van de witte wereld leren kennen en omdat ik familie had in Amsterdam leerde ik ook de codes van die diversere wereld kennen. Zo kan ik als een kameleon de switch maken afhankelijk van de omgeving waar ik ben. De keerzijde van opgroeien in zo’n omgeving is dat ik aan den lijve heb ondervonden hoe het is om anders te zijn en buiten de norm te vallen.” 

Witte wereld 
Mohammed volgde na zijn mbo-opleiding op een ‘zwarte school’ in Amsterdam de hbo-opleiding Leraar Lichamelijke Opvoeding (ALO) en kwam daar opnieuw in een witte wereld terecht. “Vier jaar lang werd impliciet en expliciet benadrukt dat ik anders was. Zo herinner ik me, na drie jaar studeren op die school, de dag na een inbraak op school. Ik liep met een groep studenten in de gang toen een docent naar mij toe stapte. Hij vroeg wie ik was en wat ik hier deed. Hij gaf aan dat ze extra voorzichtig waren vanwege de inbraak. Ik en niemand anders van mijn groep moest zich verantwoorden.” 

Persoonlijke missie 
“Ondanks alles heb ik een superleuke tijd gehad als student op die school. De pijn die ik heb ervaren gedurende mijn eigen jeugd, heb ik omgezet naar positieve energie om iets te betekenen voor de jeugd van nu en de volgende generaties. Ik heb er mijn persoonlijke missie van gemaakt om jongeren die hetzelfde meemaken als ik, zelfredzaam te maken. Ik heb het allemaal alleen moeten doen en weet hoe belangrijk het is dat je iemand hebt die je op zulke tegenslagen kan voorbereiden en iemand die deuren voor je opent.” Representatie draagt daartoe bij, ervoer Mohammed de voorbije jaren als docent en coach in onder meer het voortgezet speciaal onderwijs en het mbo. “Bi-culturele studenten wisten de weg naar mij goed te vinden, omdat ze zich eindelijk konden identificeren met een docent die op hen leek. Ze wisten dat ik begreep wat zij meemaakten.” 

Luchtige benadering 
Zijn werk in het onderwijs combineerde Mohammed jarenlang met trainingen en workshops rond diversiteit en inclusie, onder andere voor organisaties en professionals die met jongeren werken. “Ik ga in op de vraag hoe vooroordelen werken, want die bias hebben we allemaal. Hoe ontstaan ze in ons brein en hoe ga je om met deze op zich natuurlijke reactie? Bewustwording is de eerste stap. Ik heb hiervoor samen met Nora el Abdouni de game ‘Unlocking the Code’ ontwikkeld, zodat je het onderwerp, dat al zwaar genoeg is, op een speelse manier kunt benaderen. Met zo’n luchtige benadering creëer je makkelijker draagvlak bij mensen om actief mee te werken aan een inclusieve (leer)omgeving. We stimuleren organisaties te werken aan mindset, vaardigheden en structuur binnen de organisatie. Een van de belangrijkste vaardigheden waar we aandacht aan besteden is je kunnen verplaatsen in de ander, van perspectief kunnen wisselen met een (vreemde) ander. En dat vereist oefening.” 

Safe space  
Naast de mentale component vraagt inclusie ook om institutionele interventies, stelt Mohammed. “Welke maatregelen zijn nodig om de bias te tackelen die inclusie in de weg staat? Denk bijvoorbeeld aan een diverse sollicitatiecommissie inclusief studenten. Of werken aan een safe space om diversiteit en inclusie bespreekbaar te maken.” Vanwege zijn expertise werd Mohammed gevraagd om als panellid aan te schuiven bij de CoP-sessie naast andere collega’s en studenten. “Dit was zo’n safe space om het eerlijke en soms moeilijke gesprek met elkaar aan te gaan.”  

Echt effort leveren  
Sinds de zomer van 2022 is Mohammed docent en coach binnen het Domein Creative Business. Wat hij in veel organisaties miste, trof hij bij binnenkomst in Diemen wel aan. “Inholland is heel bewust met het thema diversiteit en inclusie bezig. Ik zag het aan de PR; studenten worden vertegenwoordigd in uitingen als posters in het gebouw en op de website. En ik lees het ook terug in de strategie. Inholland levert echt effort. Mooi vond ik ook dat Mieke (Mieke van den Berg, collegelid van Inholland, red.) in de CoP-sessie de ambitie uitsprak dat Inholland in diversiteit en inclusie een voorbeeld wil zijn voor andere organisaties.”  

Kijken naar de volledige mens  
In de CoP-sessie sprak Mohammed zijn trots uit over Inholland. Bijvoorbeeld over het bestaan van een gebedsruimte en hoe zijn mening werd gevraagd deze ruimte te verbeteren. “Ik heb een heel betrokken teamleider die het woord ‘diversiteit’ nooit in de mond heeft genomen maar er wel bewust mee bezig is”, vult hij aan. “Hij wil kwaliteit van onderwijs leveren met de juiste mensen op de juiste plek en kijkt daarbij naar de volledige mens: iemands diploma’s, werk- en levenservaring en hoe je bent als mens. In mijn geval was mijn bi-culturele achtergrond een mooie toegevoegde waarde naast mijn expertise in het werken met en voor jongeren en mijn ervaring in het onderwijs. Ik hoop dat andere teamleiders bij Inholland ook zo te werk gaan, want daarmee wordt de missie van Inholland werkelijkheid.”  

Van praten naar doen  
“Het is belangrijk om over diversiteit en inclusie te praten maar ook om er gewoon mee aan de slag te gaan op basis van passende maatregelen”, vindt Mohammed. “Laten we het niet te zwaar en ingewikkeld maken en met alle collega’s werken aan een inclusieve, ontvangende omgeving voor studenten en collega’s. Ik zou het leuk en nuttig vinden om samen met medewerkers en studenten de game ‘Unlocking the Code’ te spelen om zo een stap dichter bij een inclusievere hogeschool te zetten.”  

“De enige manier om iets aan te pakken, is het aanpakkûh.” Tijdens een feestelijke bijeenkomst werd vorige week teruggeblikt op de oogst van een innovatief jaar voor de Haagse aanpak Gelijke stagekansen. Docenten, studenten, werkgevers, maatschappelijke organisaties en beleidsmakers stonden stil bij de creatieve opbrengsten en resultaten van de experimenten rond dit project. De belangrijkste les van een jaar Haagse aanpak: ga het gewoon doen! 

De Haagse aanpak Gelijke stagekansen is een initiatief van het lectoraat Diversiteitsvraagstukken en Inholland Den Haag. Het afgelopen jaar zijn er tien creatieve ontwerpsessies georganiseerd waarin alle partners samenwerkten aan concrete interventies om stagediscriminatie tegen te gaan. Denk aan een campagne, een nulmeting om ervaringen met mogelijke stagediscriminatie in kaart te brengen, een nieuwe standaard voor onderwijs en werkgevers, een beslisboom en het Gelijke kansenspel. Het doel van dit project is het creëren van gelijke stagekansen voor alle Haagse studenten, versnelling en verbinding door een gezamenlijke aanpak en het verstevigen en verduurzamen van het netwerk rond gelijke onderwijs- en arbeidsmarktkansen in Den Haag. 

Speels reflecteren
Bij Inholland Den Haag werd vorige week speels gereflecteerd op de nieuwe inzichten en wijze lessen uit het afgelopen jaar. Dat gebeurde onder andere aan de hand van stellingen als ‘empathie is belangrijk’, ‘deze transitie vraagt om een lange adem’, ‘een prototype zegt meer dan duizend woorden’ en ‘maatschappelijke problemen vragen om een collectieve aanpak’. Tjitske Lovert, onderzoeker bij het lectoraat Diversiteitsvraagstukken en projectleider: “Dit reflecteert waar we nu staan. Er is zoveel informatie en kennis bij elkaar gebracht dat het de hoogste tijd was om gewoon te gaan doen. We weten dat het gebeurt, het is nu tijd om aan een oplossing te werken. We doen dat door energie, inspiratie en denkkracht te bundelen. Ik ben er heel trots op dat dat hier in Den Haag gebeurt.” 

Om alle data die het afgelopen jaar is verzameld overzichtelijk bij elkaar te brengen, is een data-dashboard ontwikkeld dat tijdens de bijeenkomst trots wordt gepresenteerd. Marieke van Dijk, een van pilotleads: “In het dashboard kun je alle cijfers mooi naast elkaar zetten. We praten in Den Haag over 50.000 studenten. Uit landelijke cijfers kunnen we opmaken dat zo’n acht procent van hen te maken heeft met stagediscriminatie. De meldingsbereidheid is met 0.05 procent echter heel laag. Zo heeft Den Haag Meldt vorig jaar twee meldingen gehad, terwijl dat er volgens het dashboard rond de vierduizend zouden moeten zijn.” 

Noodle talks 
Omdat cijfers maar een deel van het verhaal vertellen, is ook een grote groep studenten geïnterviewd over hun ervaringen. Op verschillende manieren zijn studenten verleid hun verhaal te vertellen, bijvoorbeeld via stagecoördinatoren en speciale ‘noodle talks’ die georganiseerd zijn om in gesprek te raken. Uiteindelijk werden in totaal 324 studenten bevraagd. Hieruit bleek dat de helft van de studenten discriminatie te hebben ervaren, en daarvan weer de helft ook tijdens (het zoeken naar) een stage. Quotes uit deze interviews zijn inmiddels op posters gedrukt en worden verspreid in het gebouw van Inholland, ROC Mondriaan en de Haagse hogeschool. 

Het doel van de campagne is vooral om iedereen rond de stage te helpen om om te gaan met dit thema. Dat daarbij verschillende doelgroepen moeten worden benaderd weet student Nienke Bos als geen ander. “Ik vertegenwoordig de groep studenten met een functiebeperking en heb stage gelopen bij Studeren en werken op maat (SOM). Waar studenten tegenaanlopen, is bijvoorbeeld dat zij door hun beperking niet aan het vereiste aantal uren kunnen komen en daardoor geen stageplek krijgen. Of niet voldoende studiepunten halen. Het onderwijssysteem zit zo in elkaar dat er helemaal geen ruimte is voor mensen die de norm niet halen. Terwijl ze slim genoeg zijn om de opleiding te volgen. Mijn advies zou zijn: doe het regulier als het kan en speciaal als het moet. Competentiegericht onderwijs dus. Daarmee maak je het voor alle studenten mogelijk om mee te doen. Daar wil ik me ook komend jaar voor inzetten.” 

Op verschillende niveaus 
Ook werden de aanwezige bestuurders en directeuren van de verschillende instellingen met tien lessen geholpen in het pakken van hun rol en commitment in de transitie naar gelijke stagekansen en zijn op een grote poster verschillende good practices op strategisch, tactisch en operationeel niveau verzameld. Marije Deutekom, lid van het College van Bestuur van hogeschool Inholland: “In ons strategisch plan staat dat we als Inholland een betekenisvolle bijdrage willen leveren aan de inclusieve wereld van morgen. Ik vind het mooi om te zien hoe we hier in Den Haag als onderwijsinstellingen, gemeente en overige partners samen optrekken om de kansengelijkheid op de stage- en arbeidsmarkt van studenten te vergroten.” 

Veilige plek 
Docent en stagecoördinator Saufia Koper blikt tevreden terug op de resultaten van het afgelopen jaar. “Ik zie mezelf als een schakeltje in dit verhaal. Ik haal informatie op bij studenten en deel dat met de mensen in dit project. Bewustwording is een gevoelig onderwerp. Maar het is van groot belang om diversiteit te kunnen omarmen. We zijn allemaal mens en we hebben allemaal aannames. Als we dat durven uitspreken, zullen we elkaar ook zien en accepteren. Daar maak ik me hard voor. In de klas en onder collega’s. Verder vind ik het belangrijk dat deze school een veilige plek is, waar studenten zich kunnen uitspreken als dat nodig is. Wij staan dichtbij de studenten en nemen hun verhaal serieus. Het is belangrijk dat zij dat weten.” 

De bijeenkomst werd afgesloten met een inventarisatie van de dingen die goed gaan, de vragen die nog leven en goede ideeën voor 2023. Wat gaat er al goed? De samenwerking, er wordt gewerkt voor en door studenten, er zijn persoonlijke verhalen opgehaald en er zijn veel mensen bij betrokken. Vragen die nog leven zijn onder andere: hoe gaan we verder opschalen en is er wel voldoende tijd? En de lijst met ideeën is eindeloos lang. Een tipje van de sluier: de werkgevers er nog beter bij betrekken, de media opzoeken om dit verhaal te vertellen, een label voor inclusieve werkgevers en een handleiding voor studenten. En dat alles om studenten te behoeden voor een slechte ervaring aan het begin van hun loopbaan.  

Machteld doet met haar lectoraat inmiddels bijna vijf jaar onderzoek naar identiteitsvraagstukken, inclusie, studiesucces en binding in het hoger onderwijs. Ook had zij een centrale rol bij totstandkoming van een manifest om stagediscriminatie in hoger onderwijs aan te pakken.  


In deze aflevering deelt Machteld haar visie op het vrouwenquotum, de OneLove-aanvoerdersband en anoniem solliciteren. En ze geeft praktische tips voor het creëren van een inclusieve werkomgeving binnen organisaties. Waar zien we de uitdagingen terug in onze samenleving? Hoe beïnvloedt het onze werkomgeving? Op welke manier kan je zorgen voor een echte inclusieve werkomgeving? En wat is de juiste manier om hier mee om te gaan. 

Meer weten over Machteld’s kijk op een inclusieve werkomgeving? 
Beluister de podcast nu via jouw favoriete podcast-app zoals Spotify, Google Podcast of Apple Podcast. En vergeet je niet te abonneren! Zo ben je als eerste op de hoogte van nieuwe afleveringen van Onderzoekers over de Toekomst. Aan het eind van iedere maand duiken we met een van onze inspirerende lectoren de diepte in over hoe de wereld in hoog tempo verandert. 
 
 

Introductie Gelijke kansenspel tijdens Week van de Gelijke kansen
Tijdens de week van de Gelijke kansen heeft Inholland Den Haag verschillende activiteiten rondom gelijke kansen voor studenten georganiseerd, met specifiek aandacht voor gelijke stagekansen. Zo is tijdens een test- en feedbacksessie van de Haagse aanpak Gelijke stagekansen voor de eerste keer het Gelijke kansenspel gespeeld. Tijdens dit spel zijn boeiende verhalen naar boven gekomen, en voerden deelnemers, waaronder veel studenten, belangrijke gesprekken over ervaringen van uitsluiting en ook over het gebruik van taal. “Deze ervaring en alle input van de partners, in het bijzonder van de aanwezige studenten, is zeer waardevol”, zegt Tjitske Lovert hierover, onderzoeker bij het lectoraat Diversiteitsvraagstukken. “Met alle tips kan het spel in de nieuwe versie in verschillende vormen en op verschillende plekken ingezet worden.”

Naast het spel zijn op verschillende momenten ‘Noodle-talks’ gehouden om ervaringen van mogelijke stagediscriminatie op te halen. Daarnaast is ook het startsein gegeven voor een pilot met de app Hiretime, waar studenten door middel van video-sollicitaties hun kansen op de stagemarkt kunnen vergroten.

Aankomende sessie 
Voor dit jaar staat er nog één sessie op de planning: op donderdag 15 december staat de feestelijke afsluitende bijeenkomst van dit kalenderjaar op het programma, met ruimte voor reflectie, wijze lessen, nieuwe inzichten en gemaakte stappen, maar ook voor een vooruitblik naar 2023. Iedereen is welkom, laat weten aan Tjitske Lovert als je hier bij wilt zijn: tjitske.lovert@inholland.nl.

De Haagse aanpak Gelijke stagekansen is een initiatief van Inholland Den Haag en het lectoraat Diversiteitsvraagstukken. Stagediscriminatie is een belangrijk thema, waar gelukkig momenteel veel aandacht voor is. Vanuit het lectoraat Diversiteitsvraagstukken zijn verschillende initiatieven geweest om dit thema op de kaart te zetten. Mede dankzij het onderzoek Stagediscriminatie? Hoeft niet!, de documentaire Liever Fleur dan Fatima en een flinke lobby is op 13 juli het Manifest Stagediscriminatie ondertekend door hogescholen, universiteiten, de ministeries van OCW en SWZ, studentenorganisaties en werkgevers.

Meedenken en meewerken? 
Wil jij meedenken en meewerken aan dit vraagstuk? Je bent welkom! Meld je dan bij Tjitske Lovert van Hogeschool Inholland Den Haag via tjitske.lovert@inholland.nl. Lees meer over onze aanpak, of download het handboek Gelijke Stagekansen.

Hoe kunnen we Inholland nog inclusiever maken? Tijdens de online Community of Practice Diversiteit (CoP) op donderdag 1 december aanstaande bespreken we thema’s uit het boek ‘Diversiteit in het hoger onderwijs’ en onderzoeken we welke strategieën je als onderwijsprofessional in kunt zetten om een omgeving te creëren waarin iedereen zijn plek vindt. 

Om structureel in dialoog te blijven over thema's rondom diversiteit en inclusie organiseert het lectoraat Diversiteitsvraagstukken vier keer per jaar een CoP-bijeenkomst waarbij een gastspreker aanwezig is om ons te inspireren, uit te dagen, aan het denken te zetten, discussie op gang te brengen en zaken aan te kaarten. 

Toekomstgericht 
Tijdens de komende bijeenkomst staat het boek ‘Diversiteit in het hoger onderwijs’ op het programma. Een boek over diversiteit in de studentenpopulatie en het personeelsbestand, maar ook over toegankelijkheid voor studenten met een beperking, omgaan met meertaligheid en ruimte geven aan niet-westerse perspectieven in opleidingen. Het boek spreekt alle deelnemers binnen het hoger onderwijs aan (docenten, lerarenopleiders, studenten en ondersteunend personeel). Ook presenteert het een toekomstgericht kader om werk te maken van diversiteit in het hoger onderwijs. 

Naast een korte inleiding van het boek staat er een panelgesprek met collega’s en studenten op het programma, waarin ruimte is om mee te praten over de thema’s die aan bod komen. 

Het is een probleem dat al jaren met enige regelmaat aandacht krijgt in het nieuws en toch wordt het niet opgelost: stagediscriminatie. Dat terwijl de emotionele impact ook tijdens de verdere loopbaan van de studenten heel groot kan zijn. “Factoren als een migratie achtergrond of seksuele geaardheid zorgen voor ongelijke kansen op de arbeidsmarkt. Het doet wat met je als je keer op keer wordt afgewezen door ongrijpbare elementen. Stagediscriminatie heeft een enorme impact op studenten en in het slechtste geval haken ze zelfs af,” zegt onze lector Diversiteitsvraagstukken Machteld de Jong. 

Ze gaf een interview aan Intermediar om dit probleem nogmaals onder de aandacht te brengen. Lees het volledige interview op de website van Intermediair. 

“Vier krachtige lectoraten met grote maatschappelijke relevantie maken met methodologisch gevarieerd onderzoek impact, zowel binnen als buiten de hogeschool.” Een visitatiepanel vanuit de Vereniging Hogescholen gaf vorige week complimenten aan de lectoraten van het kenniscentrum Onderwijzen en Leren in Diversiteit.

Tijdens de visitatiedag bij Hogeschool Inholland Haarlem lieten de lectoraten De Pedagogische Opdracht, Studiesucces, Diversiteitsvraagstukken en Teaching, Learning & Technology samen met werkveldpartners overtuigend zien hoe ze bijdragen aan het realiseren van inclusieve en effectieve leeromgevingen. 

Maatschappelijk relevant en actueel onderzoek 
De lectoraten droegen bijvoorbeeld bij aan het Manifest tegen Stagediscriminatie en de recent verschenen verkenning van de Onderwijsraad naar de inzet van intelligente technologie. Deze praktijkvoorbeelden illustreren dat de onderzoeksthema’s van het kenniscentrum maatschappelijk relevant zijn. Het belang van de onderzoeksthema’s is in de afgelopen coronajaren alleen maar verder toegenomen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan toename in kansenongelijkheid door verschillen in thuissituaties, in digitale geletterdheid en in toegang tot de arbeidsmarkt. 

Het panel was lovend over de kwaliteit van het onderzoek en de methodologische verscheidenheid. Die variatie in methodologie reikt van kwalitatief onderzoek, bijvoorbeeld met behulp van levensverhalen, tot aan kwantitatief onderzoek. De verscheidenheid wordt ook benut in samenwerking tussen de onderzoekers, en uitwisseling over de lectoraten heen die erop is gericht dat onderzoekers van elkaar leren. 

Bij de dag waren veel interne en externe partners aanwezig, waaronder het College van Bestuur van Inholland, vertegenwoordigers van scholen uit het primair onderwijs, het mbo, de Vrije Universiteit en het ministerie van OCW. Zij deelden hun enthousiasme over wat het onderzoek voor hen betekent.  

Ambities voor de toekomst 
“De grote opkomst laat zien dat het kenniscentrum van waarde is en dat onze vier sterke lectoraten een mooi toekomstperspectief hebben”, zegt Ria de Gooijer, programmaleider onderzoek van het kenniscentrum. “Het panel daagt ons uit om de positie van het kenniscentrum duidelijker neer te zetten. Wil je het kenniscentrum als totaal positioneren als dé plek voor vraagstukken rondom inclusieve en effectieve leeromgevingen of positioneer je de individuele lectoraten? We gaan hier de komende jaren mee aan de slag en nodigen daarbij onze partners binnen en buiten de hogeschool uit om het gesprek met ons daarover te voeren.” 

Het onderzoek van het kenniscentrum is een pijler van het nieuwe Strategisch Plan van Inholland, waarin aandachtspunten in het onderzoek als ‘Student als partner’, hybride leeromgevingen en diversiteit en inclusie als belangrijke aandachtspunten voor de hogeschool worden benoemd. 

Om de onderzoeksresultaten in de praktijk te benutten heeft het kenniscentrum een rijke variatie aan publicaties. De films, animaties, factsheets, verhalen, artikelen en nieuwsbrieven zijn terug te vinden op de website van het kenniscentrum. 

De gemiddelde tiener leeft met zijn telefoon in zijn handen, maakt voortdurend foto’s en filmpjes. En deelt deze met vrienden. Dat is niet altijd onschuldig. Het verspreiden van (seksueel getint) beeldmateriaal gebeurt ook om iemand - vaak meisjes - reputatieschade toe te brengen. Exposen, noemen ze dat. Krista Schram, associate lector Publiek Vertrouwen in Veiligheid, onderzocht de impact van dit fenomeen. “Exposed worden heeft grote gevolgen – voor het meisje maar soms ook voor haar familie.” Op 3 november presenteert Krista in de kennissessie ‘Ik gooi je op Telegram’ de resultaten van het onderzoek in Rotterdam-West. Ook is er aandacht voor hoe cultuur van invloed is op exposen, voor de juridische normstelling en het vergroten van weerbaarheid onder meisjes.

Meld je aan voor deze kennissessie bij Inholland Rotterdam.
Zeker als je professional bent in de wijk en met jongeren werkt! 

Aanleiding voor het verkennende onderzoek Ik gooi je op Telegram waren de signalen rondom exposen vanuit de wijkpolitie en het jongerenwerk in Rotterdam-West, én het eerdere onderzoek Exposen exposed dat Krista Schram met lectoren Machteld de Jong en Marnix Eysink Smeets in 2020 heeft gepubliceerd.

Impact van exposen
Krista: “Met dit onderzoek willen we bewustwording creëren over hoe breed dit fenomeen leeft. Hoeveel angst het bij jongeren kan opleveren en wat de impact is. Exposen kan leiden tot schaamte en een laag zelfbeeld. Maar ook tot pesten, intimidatie en (eergerelateerd) geweld. Het heeft effect op hele families, want oneerbaar gedrag kan ook hun reputatie schaden.” Online exposen heeft dus ook offline gevolgen. “Wat je ook ziet is dat meisjes die nog niet ‘exposed’ zijn, de risico’s zoveel mogelijk willen uitsluiten. Ze hangen niet meer met vriendinnen op straat of maken een veilige kledingkeuze. Het is een beperking in hun bewegingsvrijheid en hun veerkracht.”

Geen victim blaming meer
Exposen is een fenomeen dat op jongeren veel impact heeft, maar ook voor ouders en professionals lastig is om mee om te gaan. “De manier waarop we als volwassenen over exposen praten moet anders. We moeten het perspectief verschuiven van het ‘dan had je maar geen foto moeten delen’ - het victim blaming - naar duidelijke grenzen stellen aan het exposegedrag van jongeren”, meent Krista. “Zo is er nu ook een wetsartikel (139Sr Strafbaarstelling wraakporno) aangenomen waarin exposen strafbaar is als je weet dat je daarmee schade berokkent. Zo’n wet biedt ook voor professionals handvatten om exposen te begrenzen.”

Kennis en ervaringen uitwisselen tijdens kennissessie
In de kennissessie wordt dieper ingegaan op deze juridische normstelling, als ook op de culturele invloeden bij exposen en de weerbaarheid van meiden en hun families. Daarnaast is er ruimte om met de aanwezigen kennis en ervaringen uit te wisselen.  “We willen graag in gesprek met professionals”, zegt Krista. “Daarom is er ook tijd ingeruimd voor een rondetafelgesprek waar professionals eigen casussen kunnen inbrengen en adviezen van experts kunnen vragen.”

Voor veel studenten in het hoger onderwijs is stagediscriminatie de dagelijkse realiteit. Ze kunnen moeilijk een stageplaats bemachtigen of krijgen te maken met discriminatie tijdens een stage. Hogescholen, universiteiten, de ministeries van OCW en SWZ, studentenorganisaties en werkgevers ondertekenden daarom deze zomer een manifest om stagediscriminatie aan te pakken. Studenten moeten op zo’n manier worden begeleid dat iedereen een gelijke kans heeft op een stageplek.

Lees ook het Nu.nl-artikel: Minister over stagediscriminatie: 'Goede voorbeelden belangrijker dan straf'

“Dit is een belangrijke stap naar kansengelijkheid voor al onze studenten, ongeacht hun migratieachtergrond, kleur, seksuele oriëntatie, gender, religie, of functiebeperking”, zegt collegelid Mieke van den Berg. “De veelheid en diversiteit aan ondertekenaars onderstreept de kracht en de boodschap van dit manifest: alleen door een gezamenlijke aanpak kunnen we stagediscriminatie tegengaan.”

Een student met migratieachtergrond voor wie geen plek is bij een stagebedrijf, terwijl een medestudent zonder migratieachtergrond daar wél wordt aangenomen. Of een student die wordt afgewezen voor een stage nadat ze had verteld over haar niet-heteroseksuele achtergrond. Het zijn twee voorbeelden van stagediscriminatie: kansenongelijkheid bij het bemachtigen van een stageplek, of discriminerende uitingen tijdens een stage. Dit gebeurt op basis van identiteitskenmerken als kleur, migratieachtergrond, seksuele oriëntatie, gender, religie en functiebeperking.

Minister Robbert Dijkgraaf van Onderwijs Cultuur en Wetenschap: “Voor mij is kansengelijkheid een topprioriteit en daarom wil ik stagediscriminatie hard aanpakken, zowel in het hoger onderwijs als in het mbo. Alleen samen kunnen we dit taaie probleem bestrijden. Het manifest in het hoger onderwijs is daarin een belangrijke stap.”

Emotionele impact
Uit onderzoek blijkt dat stagediscriminatie structureel van aard is en een grote emotionele impact heeft op studenten. Deze vorm van discriminatie beïnvloedt zelfvertrouwen en welbevinden op een negatieve manier, vergroot de kans op studievertraging en het vroegtijdig afbreken van de studie en zorgt ook voor een moeilijkere start op de arbeidsmarkt.

“Factoren als een migratie achtergrond of seksuele geaardheid zorgen voor ongelijke kansen op de arbeidsmarkt. Het doet wat met je als je keer op keer wordt afgewezen door ongrijpbare elementen. Stagediscriminatie heeft een enorme impact op studenten en in het slechtste geval haken ze zelfs af,” zegt onze lector Diversiteitsvraagstukken Machteld de Jong, die nauw betrokken was bij totstandkoming van het manifest. “Het is daarom belangrijk dat onderwijsinstellingen zich bewust zijn dat het vinden van een stageplek niet voor iedereen even makkelijk is.”

Met het manifest ontwikkelen onderwijsinstellingen en het werkveld gezamenlijk interventies. “Daar zijn we heel trots op want stagediscriminatie is onacceptabel!” zegt Machteld stellig.

Gezamenlijke aanpak
Stagediscriminatie kan alleen gezamenlijk worden opgelost. De Vereniging Hogescholen, Universiteiten van Nederland (UNL), studentenorganisaties ISO en LSVb, de ministeries van OCW en SZW en werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland slaan daarom nu de handen ineen. Ze komen in actie met het ondertekenen van een manifest tegen stagediscriminatie hoger onderwijs en een gezamenlijk meerjarig werkprogramma. De organisaties spreken daarin uit dat ze gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor het tegengaan van stagediscriminatie, en dat ieder zich op zijn eigen manier zal inzetten om dit complexe vraagstuk te helpen oplossen.

In de periode tot en met 2026 wordt in samenwerking met ECHO (Expertise Centrum Diversiteitsbeleid) gewerkt aan onder meer het vergroten van het maatschappelijke bewustzijn over stagediscriminatie. Ook is het doel gezamenlijk effectieve verbeteracties te ontwikkelen, zowel op basis van bestaande maatregelen als door het ontwikkelen van nieuwe werkwijzen. Verder worden studenten, onderwijsprofessionals en werkgevers getraind, ondersteund en geactiveerd bij het aanpakken van stagediscriminatie.

Ook werkgevers sluiten aan
Bij het tegengaan van stagediscriminatie spelen werkgevers ook een belangrijke rol. Zo zal het Wetsvoorstel Toezicht Gelijke Kansen bij werving en selectie ook van toepassing zijn op de werving en selectie van stagiairs. Voor de ondersteuning van werkgevers wordt daarom aansluiting gezocht met onder andere het programma VIA (Verdere Integratie op de Arbeidsmarkt) en de Aanpak Arbeidsmarktdiscriminatie. Dit moet de diversiteit en inclusie bevorderen op de werkvloer.

‘Nu word je als student vaak aan je lot overgelaten’
Noor Mohamed zit in het laatste jaar van de opleiding Leisure & Events management van Inholland, en deed eerder mee aan het project #DatMeenJeNiet om op te komen tegen online discriminatie. Zij liep ook stage bij het lectoraat Diversiteitsvraagstukken. Noor hoopt dat het manifest zal helpen om het onderwerp onder de aandacht te brengen bij opleidingen en bedrijven. “Vaak word je als student in het kader van zelfstandigheid aan je lot overgelaten. Ik vind dat onderwijsinstellingen hier best in mogen helpen, gebruik maken van hun netwerk en dit beschikbaar stellen voor studenten. Dit houdt natuurlijk wel in dat studenten zélf moeten solliciteren en de stageplek regelen.”

Docenten hebben behoefte aan training en handvatten
Ona Birol, docent-onderzoeker bij het Inholland-lectoraat Diversiteitsvraagstukken: “Docenten hebben het meest behoefte aan training en handvatten om handelingsverlegenheid te overwinnen, om deze materie bespreekbaar te maken met stagebedrijven, en onderling. Ieder mens heeft de neiging om het gezellig te houden. Maar dit onderwerp is niet gezellig en dat hoeft ook niet. Het mag best schuren. Maar we moeten mensen ook in hun kracht zetten zodat ze hierover durven praten, zonder dat ze bang zijn dat ze voor racist worden uitgemaakt, want dat is het in 99 procent van de gevallen helemaal niet. Het gaat om onbewuste bias, bepaalde keuzes maken zonder dat je je er bewust van bent. Om kunnen gaan met die verlegenheid rond dit onderwerp, dat is voor mij en mijn collega’s belangrijk.”

Stagediscriminatie? Hoeft niet!
Al sinds enige tijd heeft het Inholland-lectoraat Diversiteitsvraagstukken het platform ‘Stagediscriminatie? Hoeft niet!’ ingericht. In de bijbehorende community worden ervaringen en kennis gedeeld en beantwoord. Ook de documentaire Liever Fleur dan Fatima  is onderdeel van dit project.

Vanaf september gaat in samenwerking met het Expertise Centrum Diversiteitsbeleid een werkprogramma van start om interventies te ontwikkelen voor het hoger onderwijs rondom stagediscriminatie. Het lectoraat Diversiteitsvraagstukken draagt het programma aan bij Inholland-opleidingen en docenten en monitort de voortgang.

Racisme en discriminatie zijn gevoelige onderwerpen. Het is lastig daarover een gesprek te beginnen, maar tegelijkertijd zeer belangrijk om toch te doen. Want de ongemakkelijke waarheid is dat mensen helaas met racisme en discriminatie te maken hebben, ook op onze hogeschool. Vandaar dat de Community of Practice (CoP) Diversiteit een bijeenkomst organiseerde over antiracisme in het onderwijs. Docent Minke van der Eijk logde in. “Antiracisme en kansengelijkheid liggen dicht bij elkaar, denk ik. Daarom is dit voor mij als docent bij de Pabo een heel urgent onderwerp.” 

Minke geeft het vak beeldende vorming bij de flexibele duale Pabo en creatieve vorming bij de Associate degree Pedagogisch Educatief Professional. “Ik nam deel aan de CoP-bijeenkomst Diversiteit omdat ik antiracisme in het onderwijs een belangrijk onderwerp vind”, zegt ze. “Ik kom uit een witte, niet heel diverse omgeving. Omdat ik racisme zelf niet heb meegemaakt, heb ik juist van anderen input nodig om er iets tegen te doen.” 

Westerse cultuurgeschiedenis 
In haar functie voor de klas draagt Minke een zekere verantwoordelijkheid, beseft ze. “Ik moet me bewust zijn van de verhalen die ik vertel aan mijn studenten. En op hun beurt moeten zij zich daarvan bewust zijn, als zij later lesgeven aan leerlingen van de basisschool. Door mijn achtergrond weet ik heel veel van de westerse cultuurgeschiedenis. Moeten mijn lessen alleen daarover gaan? Of vertel ik meer en laat ik mijn studenten er ook bewust over nadenken dat er meer te vertellen is?” 

Naar de kunstuitleen 
Het risico bestaat dat Minke en haar studenten onbewust niet-westerse cultuur uitsluiten en daarmee impliciet de boodschap overbrengen dat deze kunstvormen er niet toe doen, omdat ze niet westers zijn. Dat wil Minke voorkomen. “Ik heb lesgegeven op het vmbo en nam mijn klas met leerlingen van diverse achtergronden mee naar de kunstuitleen. Van tevoren stelde ik de vraag wie er thuis kunst aan de muur had hangen. Bijna niemand stak zijn vinger op. Toen ik vroeg naar kalligrafie, gingen bijna alle vingers de lucht in. Blijkbaar had niemand in het onderwijs hen duidelijk gemaakt dat er meer is dan alleen westerse kunst.” 

Niet-westerse kunstvormen 
Kalligrafie maakt bij Minke weldegelijk onderdeel uit van de lessen. “Ik ga met mijn studenten bijvoorbeeld in op de vormgeving van letters en behandel naast Arabische kalligrafie ook het Japanse schrift. Dat is extra uitdagend voor mij omdat ik minder thuis ben in de niet-westerse kunstvormen en mijn best moet doen om op de hoogte te zijn.” 
 

Racisme bespreekbaar maken 
Door te waken voor een westerse vooringenomenheid in haar lessen en door in haar verhalen een zo inclusief mogelijk beeld te schetsen draagt Minke bij aan antiracisme in het onderwijs. Maar uitingen van racisme kunnen op allerlei manieren de kop opduiken. “Met de CoP-bijeenkomst kreeg ik de theoretische onderlegging van hoe je racisme kunt herkennen. Vervolgens gingen we in groepjes uiteen om met elkaar ervaringen te delen hoe je racisme bespreekbaar kan maken. Dat is lastig. Het is je comfortabel leren voelen bij iets wat ongemakkelijk is, zoals treffend werd gezegd.” 

Open en nieuwsgierig 
“De CoP-bijeenkomst gaf me nieuwe strategieën en woorden om racisme bespreekbaar te maken”, vertelt Minke verder. “Als iemand iets opvallends zegt, kun je daar heel veroordelend en bestraffend op reageren. Maar beter is om daar neutraal verbaasd op te antwoorden met ‘wat zeg jij nou?’. Zo kun je met elkaar vanuit openheid en nieuwsgierigheid in gesprek gaan.” 

Urgent thema 
De twee uren van de CoP waren de tijdsinvestering meer dan waard, vindt Minke. “Ik kreeg veel input om verder over na te denken en in mijn lessen en handelen te verwerken. Ik denk dat antiracisme en kansengelijkheid dicht bij elkaar liggen. Dat maakt dit onderwerp urgent voor mij als docent op de Pabo, voor mijn collega’s en voor mijn studenten.” 

Bijeenkomst gemist? 
Kijk de bijeenkomst terug. 

Volgende CoP op 1 december 
De volgende bijeenkomst van de CoP Diversiteit vindt plaats op donderdag 1 december van 14.00 tot 16.00 uur en bestaat uit een boekvoorstelling van het boek ‘Diversiteit in het hoger onderwijs’, inclusief een panelgesprek en discussie met het publiek. De bijeenkomst is zowel online als op de locatie van Hogeschool Inholland Den Haag bij te wonen. Geïnteresseerd? Meld je nu aan voor de CoP en je krijgt te zijner tijd een uitnodiging om de bijeenkomst bij te wonen. 

Zet ook alvast de overige data van de CoP-bijeenkomsten van dit studiejaar in je agenda: 
• donderdag 2 februari 2023, 14.00 tot 16.00 uur 
• donderdag 13 april 2023, 14.00 tot 16.00 uur 
• donderdag 15 juni 2023, 14.00 tot 16.00 uur 
 

‘Co-creating an inclusive Learning environment for everyone at Inholland’ was het onderwerp waar Jesse Morsch & Jack Duman, van de opleiding Business Innovation onlangs over presenteerden. De studenten deelden de uitkomsten van hun afstudeeronderzoek met de leden van de onderzoeksgroep Diversiteitsvraagstukken. Vanuit het perspectief van de internationale student en de docent die les geeft binnen een internationale opleiding, onderzochten ze hoe Inholland de inclusie van internationale studenten kan bevorderen.  

Een belangrijk onderwerp want internationale studenten lopen dikwijls tegen taal en cultuurproblemen aan waardoor ze zich geïsoleerd voelen. De oplossing bestaat uit een platform voor studenten én docenten zodat ze beiden de juiste tools krijgen om bijvoorbeeld met cultuurverschillen om te gaan en ervaringen te delen.   

Voor de opleiding Business Innovation bestaat het afstudeertraject niet alleen uit het doen van onderzoek, maar voornamelijk het bedenken, conceptualiseren en testen van een innovatie die een ‘probleem’ oplossen. Hierdoor hebben de studenten, Jesse Morsch en Jack Duman, bruikbare oplossingen ontwikkeld. Het lectoraat Diversiteitsvraagstukken gaat onderzoeken hoe we de uitkomsten van dit onderzoek Inholland breed kunnen implementeren.