Tweedejaarsstudenten Dier in de Duurzame Samenleving (DDS) van Hogeschool Inholland Delft werkten twintig weken aan een praktijkopdracht voor het Urban Leisure & Tourism Lab Rotterdam. Hun missie: basisschoolleerlingen laten ontdekken hoe mensen en dieren samen de stad gebruiken. En waarom dat ertoe doet.

Ganzenpoep op het gras. Een meeuw die je broodje jat. Een rat die ’s avonds langs de containers schiet. Overlast? Of gewoon medestadsbewoners die slim gebruikmaken van de ruimte die wij met z’n allen hebben ingericht? Dat dilemma stond centraal in het project van DDS-studenten Isa, Alissa en Minke. “Neem je de mens als uitgangspunt, dan betekenen ganzen inderdaad overlast”, zegt Isa. “Maar zeg je: we zijn medegebruikers van deze stad, dan ontstaat er een andere bewustwording en mogelijkheden.”

Dier tussen twee werelden
De oorspronkelijke opdracht bouwde voort op het concept ‘Het Ganzenpad’, een nog te realiseren, interactieve educatieve wandeling in het Rotterdamse Zuiderpark, ontwikkeld door vierdejaarsstudenten DDS. Het idee is dat kinderen daar leren hoe mensen en ganzen samenleven in een druk stadspark en wat dat vraagt van mens en dier. De studenten zouden testen of die kennis aansloot bij een jonge doelgroep, maar er bleek geen klas beschikbaar om het park in te gaan. Halverwege schakelden ze daarom om en ontwikkelden een workshop voor groep 6 van basisschool De Klaver in Rotterdam-Zuid.

Minke: “We wilden het thema breder trekken en kozen nu voor álle ‘liminale dieren’: dieren die in de stad leven en profiteren van wat de mens achterlaat. Dus naast ganzen ook duiven, meeuwen, ratten, egels en mussen. Veel mensen zien ze als plaag, maar het zijn óók opruimers van de stad. En dan snap je, als ik iets op straat gooi, trekt dat dieren aan. Mooi als kinderen dat al meekrijgen.”

Op basis van literatuur over stadsdieren én over hoe kinderen leren, ontwierpen de studenten een actieve workshop met tekenen, bewegen en een quiz. “Het lastigste was het inschatten van het niveau van groep 6, we hebben tenslotte geen pabo-achtergrond”, vertelt Alissa. “Daarom kozen we voor veel interactie. En dat werkte! Ze bléven vragen stellen, hun enthousiasme was echt aanstekelijk.” De tekeningen gingen mee naar huis, zodat het gesprek ook daar verder ging.

Lab als broedplaats voor samenwerking
De opdracht voor het project kwam vanuit het Urban Leisure & Tourism Lab, dat samen met studenten en partners onderzoekt hoe steden aangenaam blijven voor bewoners, bezoekers en ondernemers. “Thema’s als toerisme, veiligheid en vergroening hangen sterk samen”, legt community manager Maaike de Jong uit. “Daarom brengen we studenten uit verschillende opleidingen samen in open, maatschappelijke opdrachten.”

Die open aanpak is volgens haar kenmerkend voor het lab. “Onze opdrachten hebben geen vast eindpunt. Studenten volgen hun eigen interesses, zolang het bijdraagt aan duurzamer en rechtvaardiger samenleven. Belangrijk is dat ze een regeneratieve mindset ontwikkelen: niet alleen minder schade veroorzaken, maar actief bouwen aan een veerkrachtige samenleving waarin mens, dier en natuur naast elkaar gedijen. Als je leert dat jouw leven niet losstaat van de wereld om je heen, ben je straks een rijkere professional.”

Échte opdrachten, échte ontwikkeling
Precies die maatschappelijke verwevenheid maakt dit soort projecten zo krachtig, vindt ook docent Steven Kapteijn. “Werken voor externe opdrachtgevers betekent zelf op mensen afstappen, dingen uitzoeken, de doelgroep begrijpen en je boodschap daarop aanpassen. Dat zijn essentiële professionele vaardigheden die deze studenten meenemen naar allerlei werkvelden. Tegelijkertijd voelen ze dat wat ze doen daadwerkelijk bijdraagt. En dat motiveert."

De waarde zit ook in samenwerken over domeinen heen. “Vraagstukken rond dieren raken steeds vaker aan educatie, zorg, beleid en stedelijke ontwikkeling. Gemeenten worstelen daar nu al mee. Juist daarom is deze ervaring belangrijk. Of ze later nou aan de slag gaan als beleidsmaker, ondernemer of in het werkveld, studenten leren nu al toekomstbestendig omgaan met dieren en hun plek in de samenleving. En om die stem straks ook uit te dragen.”

Onderwijs, onderzoek en praktijk
Wat het project opleverde? Sowieso veel enthousiasme. Niet alleen bij de schoolkinderen, maar ook bij de studenten zelf. Isa: “Dit onderwerp blijft ons zó boeien, dat we er binnenkort zelfs een symposium over organiseren. Je merkt dat je er echt iets mee losmaakt, zowel bij basisschooljeugd als bij onszelf.”

Maaike zag vooral de veerkracht. "Ondanks tegenslagen bleven ze doorzetten. En het Ganzenpad-project stopt niet: een afstudeerder gaat nu kijken naar verdere implementatie- en financieringsmogelijkheden. Dat is precies waar het Urban Leisure & Tourism Lab voor staat: onderwijs, onderzoek en praktijk die elkaar versterken. En ideeën die niet eindigen in een verslag, maar doorleven in de stad.”

Scoor vintage schatten
Shop voor weinig én met een goed gevoel. Tweedehands is het nieuwe hip! De markt zit vol tweedehands kleding, accessoires en toffe duurzame items van studenten, medewerkers én lokale ondernemers. Kleding over? Doneer ‘t aan Terre des Hommes!

Inspiratieboost
Om 10.30 uur start de paneltalk met Jennifer en Thami – onder leiding van onze eigen student Juup Leis (Creative Business). Verder:
✅ Sustainable Fashion Lab: kleding hacks & reparaties
✅ Inholland Innovatielab: surfplank van mycelium (!)
✅ Green Office: duurzaam denken in actie
✅ Muziek van Pampel & The Perculators

Kom voor de kleding, blijf voor de sfeer. Met live muziek, photobooth, fairtrade koffie & koekjes van Eigen Deeg.

Zelf een kraam? Check dit vóór je komt:
Checklist: Klaar voor de Inholland Vintagemarkt!

Kleding & spullen
✔️ Je kast doorgespit (en die van je moeder)
✔️ Alles schoon, netjes en zonder gaten
✔️ Gesorteerd op stijl/seizoen

Prijzen & presentatie
✔️ Betaalbaar (denk: €2 – €25)
✔️ Labeltjes met maat + een leuk verhaal (‘vintage Levi’s uit Parijs’)
✔️ Korting bij combo-deals? Slim!

Je kraam
✔️ Kledingrek, spiegel & hangers
✔️ Bordje met je naam/IG
✔️ Leuke aankleding (kleedje, plantje)

Verkoopklaar
✔️ Wisselgeld & Tikkie-QR
✔️ Tasjes voor klanten
✔️ Notitieboekje voor je cashflow

Duurzaam
✔️ Donatiedoos voor restkleding
✔️ Vraag klanten hun eigen tas te gebruiken

 Voor maar €5 regel je je eigen kraam, klik hier.
Hogeschool Inholland Alkmaar nodigt iedereen uit – studenten, collega’s, buren, vrienden. Kom samen duurzame keuzes vieren!

Let’s make sustainable fashion happen 💚

De eerste Inholland Vintagemarkt in Alkmaar was een succes! Georganiseerd door studenten van de minor Sustainable Fashion, trok het evenement hogeschoolstudenten, medewerkers én bezoekers van buitenaf. Er werd volop tweedehandskleding gescoord, kennisgemaakt met duurzame startups en genoten van de gezellige sfeer, compleet met oliebollen en chocomel.

Het idee voor de vintagemarkt kwam voort uit het besef dat de mode-industrie een van de meest vervuilende sectoren ter wereld is. Derdejaarsstudenten Puck Stam (Leisure en Eventmanagement Inholland Amsterdam), Sam Deinum (Business Studies Inholland Haarlem) en Boudewijn Bos (Business Studies Inholland Alkmaar) wilden anderen bewustmaken van de impact van fast fashion. Puck: “Uit ons onderzoek bleek dat (kleding)duurzaamheid nog niet erg leeft bij studenten. Met de markt wilden we op een toegankelijke manier laten zien hoe kleine stappen al een groot verschil maken.”

Bekijk hier de 📹 aftermovie 👇

De markt was onderdeel van de minor Sustainable Fashion, die studenten praktische inzichten biedt in de verduurzaming van de mode-industrie. “De minor heeft mijn kijk op mode compleet veranderd”, vertelt Sam. “Na het zien van bergen verbrandende kleding in Afrika en Chili, wist ik: mijn koop- en retourneergedrag moet anders.” Boudewijn: “De workshops, gastsprekers en het werken voor echte opdrachtgevers zoals Hogeschool Inholland Alkmaar en YAYA, geven je een nieuw perspectief. Deze minor is superleerzaam.”

Duurzame ondernemers
Het evenement bood niet alleen studenten een podium, maar ook lokale ondernemers die duurzaamheid hoog in het vaandel hebben. Björn Mulder van het bekroonde schoenenrecyclingbedrijf de Mulders wijst op de kloof tussen bezorgdheid over het milieu en ons koopgedrag: “80% zegt het milieu belangrijk te vinden, maar slechts 1,3% houdt dat in gedachten bij het kopen. We moeten jongeren leren dat duurzaamheid in hun keuzes zit.” Momenteel wordt 0% van de schoenen uit textielbakken gerecycled, terwijl 90% naar ontwikkelingslanden gaat en vaak wordt verbrand. Daarom introduceerde hij recyclebakken in hun Alkmaarse winkel, zodat in samenwerking met de Recyclefabriek 99% van elke schoen hergebruikt kan worden.

Erik Rozen van Sock by Sock legde bezoekers uit dat duurzaamheid niet duur hoeft te zijn: “In plaats van sokken weg te gooien als je er eentje kwijt bent, kun je ze ruilen of verschillende sokken dragen. Duurzaamheid draait om het doorbreken van gewoonten en het zaaien van ideeën die op lange termijn impact maken.”

Studenteninitiatieven
Ook studenten van de minor Innoveren & Ondernemen waren aanwezig, met producten zoals laptophoezen van gerecyclede wetsuits en kaarsen van frituurvet. Nol Graas, coördinator van de minor: "Studenten bedenken zelf een product en starten een bedrijf om het op de markt te brengen, met duurzaamheid als ontwerpvereiste. In het begin ging het vooral om gerecycled (verpakkings-)materiaal, maar nu zien we steeds meer circulaire producten. Studenten begrijpen de SDG-doelen en het wordt steeds makkelijker om hen hierbij te betrekken."

Daarnaast werd een fiets-opknapstation geopend, een initiatief van Business Studies-studenten en Stichting Global Goals, waar studenten hun eigen fiets kunnen repareren. “Inholland Alkmaar zet zich sterk in voor verduurzaming en wil fiets- en OV-gebruik stimuleren” zegt Business Studies-student Nienke Nooij. “Nu zijn studenten de grootste fietsgebruikers in Nederland, dus fantastisch om hen daarbij te ondersteunen.”

Studentbetrokkenheid
"Dit project past perfect bij wat wij als hogeschool belangrijk vinden: de student als partner, samenwerking met de regio en bevordering van een duurzame samenleving”, vinden Kristan de Geus en Michelle Buijs van Inholland Alkmaar. “Het brengt onderwijs, ondernemers en overheid bij elkaar en creëert een waardevol netwerkmoment. Wat wil je nog meer?"

Ambitiecoördinator Duurzaamheid Inholland Evi Rozendal ziet de vintagemarkt als een prachtig voorbeeld van hoe duurzaamheid in de praktijk kan worden gebracht: “Inholland heeft grote duurzame ambities, maar die moeten we wel omzetten in actie. Van boven naar beneden, en vice versa, door de hele organisatie heen. Dit soort initiatieven is precies wat we nodig hebben!”

Geslaagde opzet
Met zo’n twintig kraampjes en een gevarieerd aanbod was de vintagemarkt prima geslaagd. Verpleegkunde-studenten Madeleine en Mariëlle waren verrast door de leuke tweedehands items en gemoedelijk sfeer. “Het heeft ons echt aan het denken gezet. Hoe tof is het dat iemand anders blij wordt van wat jij niet meer draagt?”

De drie student-organisatoren Sam, Puck en Boudewijn blikken dan ook tevreden terug op het evenement. “Studenten staan steeds meer open voor tweedehandskleding en vinden het niet meer eng of vies. Mooi ook dat er mensen van buiten de hogeschool waren, het laat zien dat hier behoefte aan is. Dit is zeker voor herhaling vatbaar.”

Een vliegende start voor de studenten vanuit de Inholland-brede minor Innoveren & Ondernemen in Alkmaar. Op 18 november presenteerden studenten hun concepten tijdens de Startup Boulevard van Hogeschool Inholland. Zo’n 20 teams pitchten hun ideeën, waarbij Team Reachmate werd bekroond voor de beste pitch en Ecofloria de prijs voor beste stand won. Later haalden de studentondernemers op de Alkmaarse markt hun eerste klanten binnen.

Welk team heeft het duurzaamste, innovatieve product bedacht, ontwikkelt en in de markt gezet? Ruim 100 studenten van verschillende opleidingen van Hogeschool Inholland en ook van daarbuiten zijn sinds september aan de slag om dit uit te denken.

Startup Boulevard
Op de Startup Boulevard op 18 november in de evenementenhal van Hogeschool Inholland Alkmaar kwam je enthousiaste studenten tegen. Zo kon je je laten informeren over bijvoorbeeld Gard-safe, een klem voor bouwhekken zodat deze niet wegwaaien. De studenten bedachten wel vier concepten voordat ze op dit innovatieve idee uitkwamen. De 3D-printer kwam eraan te pas om het product direct te produceren.

“Aannemers en fabrikanten zijn al geïnteresseerd”, vertelt Mees van den Berg, student Civiele Techniek en verantwoordelijk voor het financiële gedeelte binnen de startup. Ook kon je meer horen over de Cable-clipper. “Heb je wel eens gezien hoe de snoeren van een ECG-apparaat in de war kunnen zitten? De Cable-clipper kan de verpleegkundige meer tijd en minder frustratie om de kabelknopen opleveren”, dit vertelde Adira van der Wel, student Technische Bedrijfskunde van de startup Cable-clipper.

Beste pitch
De enthousiaste studenten van Reachmate geven tijdens de Startup Boulevard de beste pitch volgens hun medestudenten, coaches en docenten. De Reachmate is een handige, duurzame grijptool waardoor het gemakkelijker is om bijvoorbeeld een deur te openen, sleutels te pakken of een raam te sluiten. Voor mensen met een beperking biedt dit veel uitkomst en meer zelfstandigheid. De studenten wisten de krant te halen met het artikel ‘Zelf de deur dichttrekken’. “Supertof dat we in het Noordhollands Dagblad staan met een uitgebreid verhaal. Dit helpt ontzettend om aandacht te krijgen voor ons product!”, vertelt Timo Brouwer.

Beste stand
De tot ‘beste stand’ verkozen stand werd opgefleurd met bloemen. Het team van Ecofloria wil de plastic verpakking van bijgeleverde snijbloemenvoeding elimineren door deze in tabletvorm aan te bieden. Hierdoor wordt het plastic afval verminderd zonder in te boeten op kwaliteit en gebruiksgemak. “Onze visie is een wereld waarin bloemen bloeien zonder plastic afval.”

Brandgevaar verminderen
Andere innovatieve producten zijn te vinden bij het team van Battery Signal. De vijf studenten van de start-up Battery Signal hebben een innovatieve oplossing ontwikkeld om brandgevaar bij het opladen van e-bikeaccu’s te verminderen. Het idee ontstond na een reeks verontrustende nieuwsberichten over fietsaccu’s die spontaan in brand vliegen. Rodi Media schreef er direct een mooi artikel over.

Duurzame laptophoes
De studenten van de minor Innoveren & Ondernemen werken in de creatieve labs van Hogeschool Inholland Alkmaar aan de ontwikkeling van hun duurzame producten. Zo ook het studententeam van Lapsuit.“Met Lapsuit geven we afgedankte wetsuits een tweede leven als laptophoes. Zo beschermen we niet alleen laptops, maar ook het milieu door afval te verminderen. Elk hoesje vertelt een verhaal van duurzaamheid en avontuur”, legt Max Reijnders, vierdejaars student Technische Bedrijfskunde uit.

Studentondernemers halen eerste klant binnen
Zaterdag 30 november stonden acht startups op de Zaterdagmarkt in Alkmaar. Met hun producten en enthousiaste verhalen gingen de studenten in gesprek met voorbijgangers om hun eerste klanten te werven en hun verkoopvaardigheden te oefenen. De kraampjes trokken veel nieuwsgierige bezoekers, en de jonge ondernemers kregen de kans om hun producten aan de man te brengen en waardevolle feedback te ontvangen. Tijdens een van de gesprekken riep Wietse Tukkie, mede-oprichter van de ReachMate, enthousiast tegen een geïnteresseerde koper: "Met de ReachMate heb je goud in handen!" De markt zorgde niet alleen voor omzet, maar ook voor inspiratie en leerervaringen. Een geslaagde dag voor deze ambitieuze ondernemers in de dop!

Startups op Inholland-vintage-markt en Open Avond
Een aantal van de studententeams kun je met hun innovatieve en duurzame startups ook vinden op de Inholland-vintage-markt op dinsdag 10 december (10.00 – 14.00 uur) en woensdag 11 december een groot aantal teams op de Startup Boulevard bij de Open Avond van Hogeschool Inholland Alkmaar. Beide events worden gehouden aan de Bergerweg 200 in Alkmaar.

Finale Studentcompany van het jaar
In het nieuwe jaar zullen de startups met elkaar strijden voor beste studentonderneming van het jaar. Op  donderdagavond 30 januari (19.00 - 21.30 uur) in de Kapelkerk in Alkmaar, later in maart volgt de regionale competitie, en hopelijk volgen daar winnaars uit die mee kunnen dingen in de landelijke finale van Studentcompany van het jaar. De landelijke finale wordt gehouden in het Beatrixtheater in Utrecht.

"Eind september hebben wij drie dagen doorgebracht op Texel voor onze minor Omgevingsbewust Ontwerpen. Het eerste bezoek van een reeks. We hebben waardevolle inzichten opgedaan”, vertelt Max Maarssen, student Bouwmanagement en Vastgoed enthousiast. Een gemotiveerde groep studenten is aan de slag gegaan met een actueel vraagstuk vanuit de gemeente Texel. De meeste studenten komen uit het vierde jaar van de Built Environment-opleidingen aan Hogeschool Inholland en ook een studente van de opleiding Management van de Leefomgeving van Stenden Hogeschool uit Leeuwarden doet mee.

“Tijdens ons bezoek hebben we het eiland verkend, zijn we in gesprek gegaan met diverse stakeholders en hebben we waardevolle inzichten opgedaan. Natuurlijk was er ook ruimte voor een gezellige onderlinge tijd, wat de teamspirit verder versterkte”, gaat Maarssen verder. Na deze inspirerende start zijn de studenten enthousiast aan de slag gegaan met de uitwerking van het onderzoek. In de komende maanden bezoeken zij Texel nog twee keer, in november en januari. Tijdens het laatste bezoek in januari presenteren zij de bevindingen aan alle betrokken stakeholders. Om zo een bijdrage te leveren aan een passende oplossing voor de woningbehoefte op het eiland. 

Tot innovatieve oplossingen komen
“Wij kijken ernaar uit om samen met onze partners en de inwoners van Texel een bijdrage te leveren aan deze belangrijke maatschappelijke uitdaging!", vertelt docent Miriam Uitterhoeve enthousiast. Dit vraagstuk is voortgekomen uit een woningbehoefteonderzoek waaruit blijkt dat er op Texel een tekort van maar liefst 750 woningen is. De studenten van de opleidingen Bouwkunde, Civiele Techniek en Bouwmanagement & Vastgoed werken samen in dit uitdagende project. Het interdisciplinaire karakter van deze minor stelt studenten in staat om vanuit verschillende invalshoeken naar de problematiek te kijken en tot innovatieve oplossingen te komen.

Heb je een vraag over de minor Omgevingsbewust Ontwerpen kun je contact opnemen met:

Miriam Uitterhoeve

E: miriam.uitterhoeve@inholland.nl 

T: +31614448189

Hoe krijgen we deze en komende generaties in beweging om onze leefomgeving duurzamer en onze samenleving veerkrachtiger te maken? Volgens Angelique Ruiter niet alleen via een cognitief pad met logische argumenten en goed gefundeerde feiten. Wil je mensen tot ander gedrag aanzetten, dan moet je ook inspelen op onzichtbare patronen en onderliggende gevoelens. Als associate lector Duurzaamheidstransities legt zij zich toe op sociale innovaties. En daarvoor trekt ze vernieuwende methoden uit de kast. 

Sociale innovatie is een niet te onderschatten ingrediënt om duurzaamheidstransities voor elkaar te krijgen. Het gaat bijvoorbeeld om de vraag of mensen bereid zijn hun gedrag te veranderen en een technologische innovatie te omarmen. “Zie bijvoorbeeld de energietransitie in de wijk”, zegt Angelique. “Gemeenten hebben de opdracht om woningen van het aardgas af te halen. Als alternatief wordt bewoners aansluiting op het warmtenet aangeboden. Maar ze weten niet wat het inhoudt en kunnen daartegen in verzet komen.” 

Op zoek naar gedeelde waarden 
In plaats van eindeloos te analyseren waar de tegenstem van de wijkbewoners vandaan komt en hen te bestoken met argumenten om vooral in te stemmen, legt Angelique liever de focus op onuitgesproken factoren. “Wat je vaak ziet is een wantrouwen bij de burger jegens de overheid, wat zo’n tegenstem verklaart. De vraag is dan ook hoe je dat gevoel naar boven haalt, kunt wegnemen en kunt focussen op de waarden die bewoners en gemeenten delen. In plaats van de nadruk te leggen op ‘je moet een warmtenet want we moeten van het gas af’ richt je je op het gemeenschappelijk doel van een prettige en leefbare woonomgeving. Daar vinden gemeenten en bewoners elkaar wel.” 

Arts-Based Research 
Angelique wil vernieuwende methoden inzetten om tot sociale innovatie te komen en daarmee de duurzame transitie in gang zetten. “Een voorbeeld is Arts-Based Research”, zegt ze. “Het is een onderzoeksmethode op basis van kunstvormen zoals theater, dans, muziek, beeldende kunst of verhalen om als onderzoekers en betrokkenen tot andere denkwijzen te komen dan alleen vanuit cognitieve patronen. Hoe gedragen deelnemers zich, hoe kunnen ze veranderen, welke gevoelens spelen er? Vanuit een nieuw perspectief kunnen we zo tot activering en verbinding komen.” 

Transitiepijn bij boeren 
Arts-Based Research kun je inzetten voor de duurzame transitie in de wijk en bijvoorbeeld ook voor de transitie van regeneratieve landbouw. “Als klassieke boeren voor zo’n landbouwmodel kiezen, betekent dit pionieren, veel onzekerheid, kiezen voor verdienmodellen die zich nog niet helemaal bewezen hebben. Dat zorgt voor transitiepijn bij boeren. Met Arts-Based Research kun je dit naar boven halen, waarmee de overheid in haar beleid rekening kan houden.” 

Social Presencing Theater 
Volgens Angelique is het belangrijk dat studenten bekend raken met modellen als Arts-Based Research. “Het zijn tools voor aanstaande professionals om toe te passen in hun werk voor de duurzame transitie.” Zo heeft ze studenten van de opleiding Dier in de Duurzame Samenleving kennis laten maken met Social Presencing Theater, een manier om je bewust te worden van je eigen houding in een groep en de energie binnen de groep. “De specifieke case was dat er iets schuurde in de onderlinge samenwerking. We onderzochten wat er zou gebeuren als we iets in onze groepsopstelling zouden verschuiven. Ik wil dit soort methoden vaker inzetten in het onderwijs en in de praktijk om ze verder aan te scherpen voor verschillende doelgroepen.” 

Studenten voor praktijkgericht onderzoek 
Angelique is ook van plan om studenten actief in te zetten in het praktijkgericht onderzoek, zoals ze dat ook doet bij Hogeschool Utrecht, waar zij hoofddocent is binnen het lectoraat Co-Design. “Studenten leren het beste in de praktijk als ze zelf een vraagstuk uitpluizen en de regie pakken in het onderzoek. Zo heb ik Utrechtse studenten betrokken bij een project voor een sociale, economische en democratische energietransitie in Gaasperdam. Zij bedachten en ontwikkelden zelf een spel om met bewoners over dit onderwerp in gesprek te gaan.” 

Idealistisch doel 
Met haar aanstelling als associate lector wil Angelique de duurzame transitie in gang zetten. “Hiervoor zijn naast traditionele, cognitieve methoden andere werkwijzen nodig. Mijn doel is dat betrokkenen die werkwijzen gaan gebruiken. Het is een idealistisch doel, maar de transitie begint bij idealen. Het mooie van het hbo is, dat je daar in de praktijk werk van kunt maken. Dat je niet alleen bezig bent met de theorie, maar ook met de toepassing.” 

Veiligheid in je wijk en toch meer groen en verbinding, daarover gaat de nieuwste podcast ‘Onderzoekers over de Toekomst’ van Hogeschool Inholland  over. Waarbij de natuur centraal staat en bewoners zich verbonden voelen met de keuzes die gemaakt worden. De podcast verkent innovatieve manieren om onze leefomgeving te verbeteren en te verduurzamen. 

Gasten in deze aflevering: 
• Krista Schram, associate lector Publiek Vertrouwen in Veiligheid 
• Nesrin El Ayadi, onderzoeker bij het lectoraat Ecosociaal Werk 
• Berry van der Hoorn, onderzoeker Stedelijke Biodiversiteit 

De experts delen hun inzichten over hoe we wijken kunnen ontwerpen waar iedereen zich prettig, veilig en duurzaam kan voelen. Krista bespreekt de impact van een levendige buurt op veiligheidsgevoelens, Nesrin presenteert creatieve methoden om bewoners te betrekken bij wijkontwikkeling en Berry belicht de voordelen van stedelijke biodiversiteit.

Luister nu en doe mee! 

Benieuwd naar hoe we samen kunnen werken aan een veilige, groene en leefbare wijk? Luister naar de podcast en ontdek praktische tips en innovatieve methoden voor beleidsmakers om beter in contact te komen met bewoners. 

Ondernemers spelen een belangrijke rol in een veerkrachtige en duurzame samenleving, maar de tijd van enkel winst en groei is voorbij. Gerry Kouwenhoven, associate lector Investeren in circulaire land- en tuinbouw bij Hogeschool Inholland, roept ondernemers op om sociale en ecologische waarden net zo serieus te nemen als het verdienen van een goede boterham. Maar hoe doe je dat als geld wel je eerste grote uitdaging is? “Er wordt nog niet betaald voor producten die wel voldoen aan de nieuwe economie. Dan is het heel ingewikkeld om die innovatie voor elkaar te krijgen.” 

 “Wat mij betreft sta je daar als ondernemer niet alleen voor”, zegt Wina Smeenk, lector Societal Impact Design. “Ondernemers denken vaak dat ze het zelf moeten oplossen. Denk in termen van samenwerking: met wie moet ik samenwerken om dit te realiseren? Wat is mijn kracht en wat is de kracht van de ander?"

Benieuwd naar de visie van Gerry en Wina over het ondernemen voor de toekomst? Luister naar de nieuwe aflevering van onze podcastserie Onderzoekers over de Toekomst.

“Bij natuurrampen maar ook tijdens corona stopt het leven op de Caribische eilanden. Dan merk je hoe afhankelijk we zijn van voedsel uit het buitenland.” Eerstejaars Pabo-student Zoë Hansen weet waarover ze praat. Ze komt van de Caraïben en is een van de studenten die deelneemt aan het project ‘Food Resilient Futures’ om de mensen op Bonaire, Sint Eustatius en Saba te helpen meer zelfvoorzienend te zijn en op een duurzame manier hun eigen voedsel te verbouwen. Studenten, onderzoekers en werkveldpartners slaan hiervoor de handen ineen. 

Bonaire, Sint Eustatius en Saba zijn bijzondere gemeenten van Nederland. “Deze zogeheten BES-eilanden zijn voor hun voedselvoorziening afhankelijk van import uit de VS, Venezuela en Nederland”, zegt Gerry Kouwenhoven, associate lector Investeren in circulaire land- en tuinbouw. “Met het nieuwe SIA-programma Praktijkkennis voor Voedsel en Groen, dat we onder meer uitvoeren met de andere groene hogescholen en werkveldpartners, willen we de eilandbewoners helpen zelfvoorzienend te zijn. Het gaat om het opzetten van nieuwe verdienmodellen en meervoudige waardecreatie , waarbij ze op een duurzame manier hun eigen voedsel verbouwen wat hen als gemeenschap veerkrachtiger maakt. We richten ons met name op jongeren. Die moeten de landbouwketen zien als een aantrekkelijke sector om in te werken.”

Sleutelrol voor studenten 
“Studenten met een Caribische achtergrond spelen een sleutelrol in het project”, zegt docent-onderzoeker Jenny Abbenbroek. “Zij weten als geen ander wat er speelt in Caribisch Nederland en kunnen na hun opleiding mogelijk het verschil maken en de eilanden en hun bewoners in hun kracht zetten. Hun motivatie voor het project is ook groot. ‘Ik wil een bijdrage leveren aan mijn eiland’, hoor ik ze zeggen en sommigen keren ook echt terug na hun opleiding.” 

Als studentfacilitator naar de Caraïben
De studenten hebben de afgelopen maanden een training gevolgd om studentfacilitators te worden. “In mei en juni gaan ze vervolgens naar de Caraïben om workshops te geven voor verschillende doelgroepen, zoals jongeren en ondernemers”, vertelt Jenny. “Samen verkennen ze de problematiek, inventariseren welke initiatieven er zijn geweest en wat succesfactoren waren en welke factoren juist een barrière vormen voor succes. Doel is om twee nieuwe experimenten te ontwerpen die we in het tweede jaar van het project kunnen uitvoeren, waarbij de focus ligt op de toekomstige generatie. Hoe kunnen jongeren bijdragen aan de voedselveerkracht van de Caraïben?” 

Holistische benadering 
“We zetten heel breed in, want het probleem van zelfvoorziening is niet alleen een productieprobleem”, voegt docent Business Studies Erik Hendriks toe. “Het vraagstuk bevindt zich over de hele keten en verschillende expertises: ook sociale, financiële en gezondheidsfactoren spelen een rol. Vandaar dat studenten van verschillende opleidingen betrokken zijn. Zoals de Pabo, Sociaal Juridische Dienstverlening, Food Commerce & Technology en Finance & Control. Onze holistische benadering is de kracht van een brede hogeschool als Inholland en past ook bij ons onderwijs en het praktijkgerichte onderzoek dat we doen: vanuit een multidisciplinaire samenwerking een complex probleem aanpakken waarbij we studenten leren om vanuit een brede context vraagstukken aan te vliegen.” 

Iets terugdoen 
Eerstejaars Pabo-student Zoë Hansen is een van de enthousiaste Caribische studenten die deelneemt aan het project. “Het is een mooie kans om iets terug te doen voor de eilanden en als het lukt ga ik na mijn opleiding daar ook aan de slag in de pedagogiek of het onderwijs.” Zoë’s droom is dat Caribisch Nederland in 2050 zelfvoorzienend zal zijn. “Nu nog is het zo dat bij natuurrampen maar ook tijdens corona het leven op de Caribische eilanden stopt. Dan merk je hoe afhankelijk we zijn van voedsel uit het buitenland. De eilanden zijn dan misschien gemeenten van Nederland, maar zo voelen we ons echt niet behandeld.” 

Zaadje planten 
Studenten als Zoë begrijpen het sentiment op de eilanden. Vandaar dat ze de aangewezen personen zijn om als student facilitators de workshops te leiden. Ze volgden trainingen in voedselveerkracht, ondernemerschap en in hoe je workshops geeft. Zoë staat te popelen om in mei voor twee weken af te reizen naar Caribisch Nederland. “Het gaat erom de lokale mensen bewust te maken van het probleem en een zaadje te planten”, zegt ze. “Hopelijk komt dit tot bloei. Letterlijk, want er valt veel te beplanten: zoals sla, tomaten en komkommers. Huishoudens kunnen dit zelf verbouwen, maar ook bedrijven kunnen dit op een grotere, professionele schaal doen.” 

Slavernijverleden 
Ook Heleen Quartel, consultant voor werkveldpartner Stichting Mangazina di Rei, kent de situatie op de eilanden. “Ik heb bij elkaar zestien jaar gewoond en gewerkt op Bonaire om me met onze stichting opleidings- en ontwikkelingsprojecten te richten op cultuur- en natuurbehoud, ook op het gebied van food resilience. Door het slavernijverleden wordt er neergekeken op hard werken op het land. Met een project als ‘Kunuku Lifestyle Challenge’ wilden we iets doen aan dat slechte imago. Kinderen van acht tot veertien jaar brachten we de grondbeginselen van het telen mee, maar ook ondernemerschap, koken en het gezonde van bewegen op het land. Uitdaging is om na zo’n project de activiteiten voort te zetten. Vaak ontbreekt daarvoor het geld.” 

Wat motiveert? 
Dankzij haar kennis en netwerk kan Heleen bruggen slaan tussen de partners en studenten in Nederland en de organisaties en mensen op de eilanden. “Mooi van het nieuwe project is dat we eerst stilstaan bij de bottlenecks: waarom ging het met eerdere projecten rond food resilience mis? Dat is tot op heden niet uitgebreid belicht. Belangrijk is in elk geval dat je niet alleen op het technische vraagstuk van land- en tuinbouw op de Caraïben focust maar vooral op de sociale problematiek. Wat motiveert mensen op de eilanden? Want het moet vooral van hen komen. Door hun Caribische achtergrond voelen de student facilitators dat goed aan. Zij moeten in de workshops vooral nagaan waar de energie zit en waar mensen voor willen gaan. Hopelijk mondt dit uit in experimenten die goed aarden in de Caraïben.” 

In de bossen van Suriname draait het al jaren om twee dingen: hout en goud. Hout om te kappen, goud om te delven. De exploitatie gebeurt echter op zo’n destructieve manier, dat het leidt tot ontbossing. Dit vormt een bedreiging voor de lokale gemeenschappen, want zij zijn afhankelijk van het bos. Kunnen we voor hen geen duurzamere verdienmodellen op poten zetten? Dat is de centrale vraag voor het Living Lab Duurzaam Bosgebruik waar Inholland met onderzoekers, kennis- en werkveldpartners en studenten, zowel in Nederland als Suriname, bij betrokken is.

Het overgrote deel van Suriname bestaat uit bossen. De gemeenschappen die er leven maken dankbaar gebruik van wat de natuur biedt. Maar dit ecosysteem en het bestaan van de gemeenschappen staan onder druk. “Via concessies van de Surinaamse regering trekken met name buitenlandse bedrijven het binnenland in op zoek naar hout en goud”, zegt docent Business Studies Erik Hendriks. “De exploitatie is deels illegaal: te veel bomen worden gekapt. En de gemeenschappen profiteren niet of nauwelijks van de opbrengsten.”

Living Lab Duurzaam Bosgebruik
Het Living Lab Duurzaam Bosgebruik wil een duurzaam alternatieven bieden voor de huidige, destructieve exploitatie van het Surinaamse bos waarmee de gemeenschappen wél aan hun bestaanszekerheid kunnen werken. In samenwerking met Hogeschool Van Hall Larenstein zijn hiervoor verschillende kennis- en werkveldpartners uit Nederland en Suriname aangehaakt, waaronder Inholland. “Wij richten ons met onze studenten vooral op het ontwikkelen van nieuwe verdienmodellen voor diensten, houtskool en niet-houtgerelateerde producten, zoals voedingsmiddelen.”

Nieuwe verdienmodellen onderzoeken
Collega en onderzoeker Erik La Lau noemt enkele oplossingsrichtingen voor die nieuwe verdienmodellen. “Bij diensten kunnen we denken aan regeneratief toerisme, dus vormen van toerisme waar de gemeenschappen zelf ook beter van worden. Daarnaast leveren de bossen allerlei natuurlijke producten, zoals noten, waarvan je olie kunt maken. Hoe zet je daarvoor een productieketen op waarbij de gemeenschappen een eerlijke prijs ontvangen?”

Doorbraak naar duurzaam bosbeheer
Studenten van de opleiding Business Studies en de Finance- en de Agri & Food-opleidingen buigen zich onder andere in verschillende design thinking-workshops over de mogelijke verdienmodellen. De ideeën die hieruit naar voren komen, worden in het najaar voorgelegd aan de Surinaamse en Nederlandse partners als die samenkomen in Paramaribo. Een van de partners is Probos, een organisatie die zich inzet voor meer en beter bos in Nederland, Europa en de rest van de wereld. Sietze van Dijk, adviseur bij Probos, kent Suriname en de problematiek van de binnenlandse gemeenschappen goed. “Ze spelen geen rol in de commerciële houtoogst. De vraag is hoe we dat kunnen doorbreken en zelf duurzaam bosbeheer kunnen ontwikkelen of andere producten en diensten kunnen professionaliseren. Wij kunnen daarbij helpen.”

Nederlandse en Surinaamse studenten
Probos werkt voor het eerst samen met Hogeschool Inholland. “Als studenten voorstellen doen voor verdienmodellen om nader te onderzoeken, denken wij mee. Zijn de ideeën realistisch, kunnen bepaalde projectpartners hen verder helpen? Enerzijds merk ik een bepaalde schroom bij hen om van het netwerk van professionals gebruik te maken. Tegelijkertijd is het zeer plezierig om hun vernieuwende ideeën en open vragen te horen. Maar het allerbelangrijkste vind ik het tandemmen van Nederlandse en Surinaamse studenten. Dat ze leren van elkaar en als generatie van morgen handen en voeten geven aan hoe we duurzaam omgaan met de bossen. Daarvoor moeten ze uiteindelijk hun eigen kompas volgen.”

Educatie gericht op natuurbeleving
De stichting Jan Starke Opleidings- en Ontspanningscentrum is een van de partners in Suriname. “In opdracht van de Surinaamse overheid verzorgen wij trainingen voor de bos-en natuursector, waarbij wij de sector helpen te verduurzamen”, zegt waarnemend directeur Bryan Pinas. “Maar we ontwikkelen en geven ook natuureducatie voor scholieren.” Ons centrum is gevestigd buiten Paramaribo in de savanne en het savannebos. “Onze educatie is gericht op natuurbeleving. We willen de kinderen liefde voor de natuur meegeven, zodat hun band met de natuur persoonlijker wordt.”

Proeven met krappa en açcai
De stichting biedt ook ruimte voor proefaanplantingen. “Binnen het Living Lab kunnen we experimenteren met gewassen die de gemeenschappen op een duurzame manier kunnen telen”, zegt Bryan. “Denk aan krappabonen waarmee je lichaamverzorgende olie kunt maken, die je beschermt tegen insecten in het bos. Maar ook bessen van de açaipalm waarvan je podosiri kunt maken, een drankje dat echt een superfood is. Beide producten zijn in Suriname al bekend. Zaak is dat de gemeenschappen hun eigen productieketen kunnen opzetten.”

Community van Surinaamse studenten
Sheovan Deira is van de generatie van morgen. Als Surinaamse student Business Studies bij Inholland kan zij bovendien als geen ander de brug slaan tussen beide landen. Het ondernemende zit in haar bloed. “Ik heb een schoonmaakbedrijf gehad in Paramaribo en wil nu meer over het ondernemen leren om later een consultancybureau te beginnen.” Als coördinator van het Studentsucces Centrum in Diemen is ze bovendien mede-initiatiefnemer van SUholland, een community van Surinaamse studenten.

Schakel om te netwerken
En o ja, in haar volle agenda wil Sheovan ruimte vinden om mee te doen aan de Living Lab Duurzaam Bosgebruik. “Het is iets positiefs voor Suriname. Graag draag ik bij aan het bos en de gemeenschappen daar. Ik was ooit medewerker van de vice-president van Suriname en in die rol ben ik eens de binnenlanden in geweest en heb ik gezien hoe het leven daar is. Mensen krijgen geen gelegenheid om te werken in de bosbouw en de kosten voor levensonderhoud zijn hoog. Wat mijn bijdrage aan het project kan zijn? Dat weet ik nog niet precies, maar ik ken veel mensen in Suriname en kan een schakel zijn om te netwerken. Ja, een beetje als een consultant van het bureau dat ik ooit wil opzetten.”

Economische, ecologische en sociale waarden
Gerry Kouwenhoven, associate lector Investeren in circulaire land- en tuinbouw vindt het project een voorbeeld van hetgeen waar ook zij haar streeft: verdienmodellen in de land- en tuinbouw waarin economische, ecologische en sociale waarden in evenwicht zijn met elkaar. “Hoe kun je de kracht van het bos en van de gemeenschappen inzetten waarbij je met duurzaam beheer het ecosysteem intact houdt? Lukt het om buitenlandse aannemers met hun destructieve werkwijze buiten spel te zetten en bij te dragen aan de natuur en het welzijn en de welvaart van de bewoners? Met de kennis die we in het Living Lab opdoen kunnen we een voorbeeld zijn voor andere landen in het Amazonegebied en de beroepsopleidingen in Suriname en Nederland verrijken. De kracht van het bos kan zorgen voor een duurzame samenleving, zowel in Suriname als in de rest van de wereld, en voor een veerkrachtige leefomgeving voor de gemeenschappen. En dat alles met een nieuw verdienmodel.”

Lange tijd draaide het in de land- en tuinbouw vooral om één ding: geld verdienen. Maar volgens Gerry Kouwenhoven, associate lector Investeren in circulaire land- en tuinbouw, kunnen we zo’n eenzijdig economisch systeem niet langer volhouden. Zij pleit voor nieuwe verdienmodellen waarin ook sprake is van ecologische en sociale waardecreatie. Hoopgevend is dat die verdienmodellen vruchtbare bodem vinden in binnen- en buitenland. Zoals in Marokko, Caribisch Nederland, Indonesië en Suriname.

“We tasten de aarde aan, het is echt vijf voor twaalf”, zegt een oprecht bezorgde Gerry. “Kijk naar de teruglopende biodiversiteit en de stikstofcrisis. We lopen tegen de grenzen aan van onze planeet en dat komt omdat veel van ons blind varen op groei en winst. Het is een lineair systeem dat we moeten zien om te buigen naar een circulair. Een systeem waarin economie in balans is met ecologie en sociale waarden, zoals goede arbeidsomstandigheden, goed en gezond en duurzaam geproduceerd voedsel.”

Samen het systeem veranderen
Voor Gerry is het niet de vraag óf maar hóe de transitie naar een duurzaam, sociaal en circulair systeem in gang kan worden gezet. “Het is een paradigmashift waarin één ding vaststaat: niemand binnen of buiten de sector kan dit op eigen houtje voor elkaar krijgen. Zo’n drastische systeemverandering vraagt om een gezamenlijke inspanning. De vraag is aan welke knoppen we het beste kunnen draaien. Daarvoor moeten we eerst het systeem in kaart brengen en een zogeheten valueweb ontwikkelen. Het is een visualisatie van het business-ecosysteem: welke actoren zijn betrokken, hoe lopen geld-, informatie-, kennis, productstromen?”

Zoeken naar koppelkansen en hefbomen
Heb je een schets van het valueweb van de sector, dan kun je volgens Gerry op zoek gaan naar koppelkansen en hefbomen om fundamentele veranderingen in gang te zetten. “Een koppelkans is als je met één oplossing meerdere problemen tegelijk aanpakt. Een hefboom is als je met een relatief kleine ingreep een groot effect bereikt. Bijvoorbeeld door met een schakel meer of minder in de keten tot een eerlijkere prijsverdeling te komen. Zo zijn we betrokken bij een project in Suriname om gemeenschappen in het bos in staat te stellen om zelf te profiteren van duurzame bosbouw in plaats van dat ze afhankelijk zijn van aannemers van buiten.”

Urgentie voelen
Om koppelkansen en hefbomen daadwerkelijk uit te voeren zijn nog wel mentale stappen nodig, benadrukt Gerry. “Partijen moeten de urgentie voor verandering voelen, luisteren naar elkaar, bereid zijn en het lef hebben om iets te doen. En daarmee bedoel ik durven experimenteren. Want we hebben misschien de stip op de horizon scherp: de duurzame, circulaire, sociale sector waar ondernemers een goede boterham verdienen. Maar de weg daar naartoe is nog onduidelijk en onzeker. Wat is er voor nodig dat ondernemers een nieuwe koers gaan varen? Hoe doen we dit met elkaar? Wat maakt dit proces zo complex? Het vraagt om veerkracht en samenwerken: door veerkracht kunnen we gezond en efficiënt reageren op de disbalans in het systeem, en door samenwerken zijn we in staat weer in balans te komen.”

Gesprekken met agrarische ondernemers
Gerry heeft er alle vertrouwen in dat het de sector lukt om de transitie te maken. “Hoewel het mij altijd te langzaam gaat. Ik heb veel boeren en tuinders gesproken en niet iedereen voelt de urgentie. Sommigen zitten hun tijd wel uit, anderen verstijven omdat politiek en maatschappij van alles over hen roept in plaats van met hen spreekt. En er zijn koplopers die met prachtige initiatieven komen. Daar kunnen we veel van leren: waar lopen ze vast, wat zijn de succesfactoren?”

Samen met koplopers
De koplopers vertonen wat Gerry ‘transformatief ondernemerschap’ noemt. “Met dit werkveld zouden we de verbinding moeten aangaan. Tegen welke obstakels lopen pioniers aan, hoe kunnen we daar vanuit praktijkgericht onderzoek een antwoord op bieden en hoe nemen we de professionals van morgen in ons onderwijs mee in deze superinteressante transitie?”

Marokkaanse tuinbouw
Je boterham verdienen op een zelfvoorzienende manier in harmonie met de natuur. Het is wat onze leefomgeving duurzaam maakt en onze samenleving en de sector veerkrachtig. Niet alleen in Nederland, maar bijvoorbeeld ook in Marokko. In het Noord-Afrikaanse land zijn Nederlandse en Marokkaanse bedrijven, onderwijs- en kennisinstellingen onder coördinatie van de Nederlandse ambassade bezig regionaal de tuinbouw duurzaam te verbeteren.

Impact Cluster voor verduurzaming
“Onder het programma van Impact Clusters richt het samenwerkingsverband zich op een alternatief voor wegwerpplastics van de kassen”, zegt LNV-raad Jaap Satter, werkzaam op de Nederlandse ambassade in Rabat. “Ook wordt gezocht naar milieuvriendelijke opties voor pesticiden en naar methoden om optimaal met het steeds schaarser wordende water om te gaan.” Ecologische en sociaal-economische waarden gaan in het project hand in hand. “Dorpsgemeenschappen kunnen een grote rol spelen. Het is in het belang van hun bestaanszekerheid dat hun land niet uitdroogt of verontreinigd raakt. Bovendien heeft het project als doel om jongeren en vrouwen meer te laten participeren in de tuinbouw.”

Internationaal samenwerken
Internationaal samenwerken is een manier om invulling te geven aan de maatschappelijke opgave om nieuwe verdienmodellen op te zetten. “Vooropgesteld dat de ambassade niet over de inhoud van het project gaat, zou het mooi zijn als een hbo-instelling betrokken is, voor een holistische, ketenbrede benadering van de vraagstukken. Daarnaast past de kennis van bijvoorbeeld Inholland over nieuwe verdienmodellen goed bij het combitrack approach-beleid van Nederland om economische, ecologische en sociale waarden in het buitenland te bevorderen.”

Als gelijkwaardige partners
Jaap heeft het nadrukkelijk over samenwerking op basis van absolute gelijkwaardigheid. “Nederland is géén leermeester. Integendeel: Marokko kan een goede leerschool zijn voor de droogte en milieuproblematiek waarmee we ook in Nederland steeds meer te maken hebben.” Hij ziet een groeiend zelfbewustzijn in de Marokkaanse samenleving. “Het land heeft de weg omhoog gevonden en ziet zichzelf als echt Afrikaans land en als poort voor het hele continent.”

Nieuw project in Indonesië
De tijd dat het Westen andere delen van de wereld gebruikt als wingewest is echter niet voorbij. Denk aan de vernietiging van regenwoud voor de delving van grondstoffen of het verbouwen van soja en palmolie. Ook daarvoor onderzoekt Inholland duurzame verdienmodellen. “Onze maatschappelijke opgave strekt zich tot over onze landsgrenzen, dus delen we graag onze kennis en ervaring internationaal”, zegt Gerry. “Samen met andere agrarische hogescholen en Indonesische universiteiten starten we een project op het Indonesische eiland Kalimantan gericht op tropische bosbouw en herstel van het bos waar de lokale bevolking van profiteert. Dit staat dus lijnrecht tegenover de palmolie-industrie die ten koste gaat van het regenwoud en de bestaanszekerheid van de bevolking. We onderzoeken daarbij of een vorm van regeneratief toerisme ook bij kan dragen aan zo’n meerwaardig verdienmodel.”

Wat is je rol in de cirkel en wat is je drive om voor deze rol te gaan?  
Floor: “Mijn rol is die van verkenner. Samen met mijn mede-verkenner, Wouter Feldberg, adviseur onderzoeksbeleid bij OOB-JZ, breng ik in kaart wat we binnen onderzoek en onderwijs nu al doen op het gebied van onze profilerende thema’s Duurzame leefomgeving en Veerkrachtige samenleving. En wat ons daarin onderscheidend en herkenbaar maakt.”  

“Door op deze thema’s met ons onderzoek en onderwijs domeinoverstijgend in te zetten, dragen we als Inholland bij aan de maatschappelijke transities die voorliggen. Binnen alle domeinen gebeuren zulke mooie dingen. Maar wat verstaat iedereen nu precies onder de profilerende thema’s? Op welke aandachtsgebieden binnen deze thema’s leggen we onze focus om met elkaar in verbinding komen, van elkaar te leren en met elkaar samen te werken, en zo samen het verschil te maken? ” 

Trees: “Dat verschil maken is echt nodig. We hebben te maken met groeiende ongelijkheid, een klimaatcrisis en verlies van biodiversiteit. We staan dus voor grote maatschappelijke opgaven en die zijn stevig verankerd in het strategisch plan van Inholland. Mijn rol in de cirkel is die van onderwijzer. Mijn opdracht is om samen met andere collega’s uit het onderwijs, zichtbaar te maken wat er al gebeurt en ervoor zorgen dat mensen met mooie plannen elkaar makkelijker kunnen vinden.”  

Wat zijn je ervaringen tot nu toe, wat heb je geleerd? 
Floor: “Deze nieuwe manier van werken helpt ons om snel vooruitgang te boeken, vanuit de mentaliteit; progressie boven perfectie. We hebben vertrouwen in elkaars werk en alleen bij zwaarwegende bezwaren gaan we terug naar de tekentafel.” Trees: “We komen vanuit verschillende plekken uit de organisatie en dat werkt heel goed. Eigenlijk zijn we zelf een mooi voorbeeld van wat we voor ogen hebben met de profilerende thema’s: over de muren heen samenwerken en elkaar inspireren. We kijken welk werk er ligt en passen daar de rollen op aan, vanuit de inhoud en zoals Floor zegt op basis van vertrouwen. Het is gewoon een heel fijn cluppie. In korte tijd zijn we een hecht team geworden, waar veel energie in zit.” Floor: “Helemaal mee eens!”  

Wat zijn de concrete resultaten tot dusver? 
Floor: “Onze verkenning is bijna achter de rug. We hebben onder meer veel gesprekken gevoerd - met lectoren en onderzoekers, met docenten en teamleiders, met WIR-managers en sleutelfiguren binnen en buiten de hogeschool. Wat we terugkrijgen, is dat de twee profilerende thema’s een dusdanige samenhang kennen dat we ze niet los van elkaar kunnen zien. Met de volgende 'Inholland Onderzoekt'-campagne ligt de focus dan ook op de verhalen die laten zien waar duurzame leefomgeving en veerkrachtige samenleving elkaar versterken.” 

“Ook kwamen er uit de gesprekken vijf aandachtsgebieden naar voren, waarop we binnen ‘de transitie naar een duurzame leefomgeving en een veerkrachtige samenleving’ samen echt het verschil kunnen maken. Welke vijf dat concreet zijn, daar kunnen we eind maart meer over vertellen.” 

“De onderscheidende manier waarop we met elkaar binnen Inholland samenwerken, dat werd ook vaak genoemd. Zo zijn wij door ons brede aanbod aan inhoudelijke expertises in staat unieke crossovers te maken. Kunnen we door onze positie en vestigingen in het land, stad en landelijk gebied en alles daartussen met elkaar verbinden. En benaderen we ieder vraagstuk vanuit zowel de mens, de omgeving, als de samenleving en het ecosysteem, vanuit de overtuiging dat we alleen dan echt succesvol zijn.” 

Trees vult aan: “Ik ga de komende weken in gesprek met docenten uit alle domeinen om te toetsen op welke manier de aandachtsgebieden tot de verbeelding spreken. Wat is er nodig om deze binnen de opleidingen te versterken? Hoe zorg je voor meer bewustwording en kennis over duurzaamheid, zodat je hier je curriculum op kunt aanpassen? Hoe kun je studenten daarbij betrekken en het onderwijs en onderzoek beter met elkaar verbinden? Dat hoeft een opleiding niet alleen te doen, we moeten de krachten bundelen.” 

Wat wil je collega’s meegeven? 
Trees: “Begin klein. Het zijn grote vraagstukken, maar de beweging zit in kleine dingen. Door maatschappelijke thema’s tastbaar te maken, kun je samen met je studenten onderzoeken wat zij met hun vak voor de wereld kunnen betekenen.” Floor: “Ja, daar gaat het uiteindelijk om. En ik merk dat het zoveel oplevert om op deze manier samen te werken en gun in die zin iedereen een cluppie over domeinen heen.” 

Benieuwd naar de cirkels en de projecten waaraan wordt gewerkt? Verken dan de cirkelpagina's. Vragen en antwoorden over de strategische cirkels vind je op Weten & Regelen. 

Lees ook uit deze serie: 

In veel wijken kampen bewoners met een gevoel van onveiligheid. Wat de oorzaak daarvan is, kan per wijk en per persoon verschillen. Om de veiligheidsbeleving in Rotterdam te versterken zette Hogeschool Inholland in opdracht van de gemeente een groot onderzoeksproject op. Onderzoekers, studenten, bewoners en professionals trokken de wijken in om de verhalen achter de cijfers naar boven te halen. In de nieuwe aflevering van de podcastserie Onderzoekers over de toekomst vertellen Krista Schram, associate lector, en Diana van de Giessen, afdelingshoofd Wijkveiligheid bij de gemeente Rotterdam, over deze succesvolle wijkgerichte aanpak. 

De gemeente Rotterdam stelt sinds 2012 wijkprofielen op waarbij ze tweejaarlijks metingen doet om het (veiligheids)gevoel in de stad meetbaar te maken. Vanaf dat moment werd Hogeschool Inholland betrokken om de cijfers te interpreteren en na te gaan hoe het veiligheidsgevoel kon worden versterkt. Toen de gemeente in 2021 een projectleider Subjectieve Veiligheid aanstelde, nam die contact op met de hogeschool. Het leidde tot de Rotterdamse wijkgerichte aanpak veiligheidsbeleving.

Luister de podcast!

Gerichte aanpak per wijk  
“Voor een gerichte aanpak is het nodig heel concreet te weten wie zich waarom waar en wanneer onveilig voelt”, zegt Krista Schram, associate lector Publiek Vertrouwen in Veiligheid bij Hogeschool Inholland. “Daarnaast kijken we naar wat in de wijk juist bijdraagt aan de veiligheidsbeleving. Zoals in Beverwaard: een dorp op zich met een hele hechte gemeenschap die allerlei activiteiten voor heel diverse bewonersgroepen organiseert.”  

Bewoners en wijkprofessionals nauw betrokken  
Naast Beverwaard ging de wijkgerichte aanpak in 2021 van start in Pendrecht. In beide wijken werden bewoners en wijkprofessionals nauw betrokken bij het onderzoek. Schram: “We willen dat er draagvlak ontstaat voor de aanpak en de uitkomsten. Je hebt de bewoners daarvoor nodig. Alleen maar een rapport bij ze neerleggen zou niet werken.” 

Straatinterviews door studenten
Krista en haar collega’s trainden bewoners en professionals om straatinterviews af te nemen bij (mede)bewoners over hun veiligheidsbeleving. Ook studenten van Hogeschool Inholland gingen hiervoor de wijken in. “Bewoners reageren heel positief op de studenten, omdat die heel open op mensen afstappen, goede vragen stellen en doorvragen. Zo ontstaat echt een gesprek.” Diana van de Giessen, afdelingshoofd Wijkveiligheid bij de gemeente Rotterdam, is ook blij met de betrokkenheid van de studenten. “Fijn is dat we als overheid samenwerken met studenten. Die leren door dit onderzoek. Zo snijdt het mes aan twee kanten.”

Op zoek naar patronen
Naast de vele straatinterviews bestaat het onderzoek uit media-analyses door studenten en groepsinterviews met professionals, gingen onderzoekers overdag en ’s nachts voor observaties met de wijkagent mee en bestudeerden zij de cijfers van de wijkprofielen. “We zijn op zoek naar patronen”, zegt Krista. “Hoe heeft de veiligheid zich ontwikkeld en hoe komt dat? Waar gaan de zorgen over en zijn die zorgen veranderd over de tijd?”

Zeer concrete uitkomsten
Diana ziet zeer concrete uitkomsten uit het onderzoek. “Bijvoorbeeld om de omgeving rond metrostation Slinge vriendelijker te maken. Of om in het winkelcentrum van Beverwaard iets te doen aan overlast van scooters en er leuke activiteiten te organiseren. Zo probeer je het gevoel van onveiligheid te kantelen.”

Kracht van de wijk gebruiken   
Voor het kantelen van veiligheidsgevoel is het van belang de kracht van de wijk te gebruiken, benadrukt Diana: “Je hoeft het als gemeente niet allemaal zelf te organiseren. Sluit aan op de initiatieven die er al zijn om het verschil te maken. De gemeente hoeft niet per se de afzender te zijn. Juist niet, omdat mensen soms de overheid wantrouwen.” Krista is het daar mee eens. “Werk samen met partners die het vertrouwen al hebben van de bewoners. Kijk daarnaast als gemeente met welke maatregelen je onbedoeld de sociale samenhang in de wijk ondermijnt. Maak je door regelgeving het organiseren van evenementen niet heel erg ingewikkeld?”   

Vervolg in andere Rotterdamse wijken   
De aanpak in Beverwaard en Pendrecht krijgt nu een vervolg in andere Rotterdamse wijken. Opnieuw trekken onderzoekers, studenten, professionals en bewoners gezamenlijk op om de subjectieve verhalen achter de objectieve cijfers te achterhalen. “Persoonlijk geeft het mij hoop dat onze kijk op veiligheid gemeengoed wordt en om daarnaar te handelen”, zegt Schram.    

Meer weten over de aanpak die veiligheidsbeleving versterkt in Rotterdamse wijken? 
Beluister de podcast nu via jouw favoriete podcast-app zoals Spotify, Google Podcast of Apple Podcast. En vergeet je niet te abonneren! Zo ben je als eerste op de hoogte van nieuwe afleveringen van Onderzoekers over de Toekomst. 

De Zuid-Hollandse Impact Alliantie (ZHIA) is vorige week gestart bij De Haagse Hogeschool. Vier hogescholen, waaronder Hogeschool Inholland, de provincie Zuid-Holland en de steden Leiden, Delft, Den Haag, Rotterdam en Dordrecht werken daarin samen aan maatschappelijke vraagstukken. Ze richten zich als eerst op  thema’s als Gezondheid, zorg en welzijn, Duurzaamheid en Artificial Intelligence (AI). Praktijkgericht onderzoek moet daarbij leiden tot bruikbare en impactvolle oplossingen voor de regio en daarbuiten.

“Deze samenwerking past uitstekend in onze strategische pijler om aan maatschappelijke vraagstukken te werken”, zegt Inholland-collegelid Marije Deutekom in een reactie. “Door deze bundeling van krachten zijn we in staat om in de provincie gezamenlijk en interdisciplinair de maatschappelijke uitdagingen aan te pakken met behoud en ruimte voor iedere eigen expertise.”

Uitdagingen vragen om innovatieve, praktische oplossingen
De ZHIA richt zich op maatschappelijke uitdagingen zoals tekorten op de arbeidsmarkt, stijgende gezondheidskosten, toenemende gezondheidsverschillen en zorgvraag, nieuwe bedreigingen op het gebied van veiligheid en een veranderend klimaat. Deze uitdagingen vragen om innovatieve praktische oplossingen. De vier Zuid-Hollandse onderwijs- en kennisinstellingen voelen zich hier verantwoordelijk voor. Als nieuwe alliantie pakken ze vanaf nu samen de handschoen op om op diverse thema’s hun bijdrage te leveren. Dat doen ze in samenwerking met de provincie Zuid-Holland, de Zuid-Hollandse gemeenten, het bedrijfsleven en maatschappelijke partners.

ZHIA startte officieel in aanwezigheid van Jaap Smit, Commissaris van de Koning van Zuid-Holland, en vertegenwoordigers van alle betrokken partners. Voorzitter College van Bestuur van De Haagse Hogeschool, Elisabeth Minnemann, is óók voorzitter van de stuurgroep van ZHIA. Zij zegt: “Het praktijkgericht onderzoek van hogescholen als relevante kennisinstellingen, is cruciaal voor de aanpak van de grote maatschappelijke vraagstukken van deze tijd. We zetten daar graag onze tanden in. We kunnen het echter niet alleen. Om impact te kunnen maken, bundelen we de krachten binnen en buiten ZHIA om tot betere oplossingen te komen die direct toepasbaar zijn in de praktijk. Dankzij goede onderlinge banden en onze ligging binnen de dichtbevolkte metropoolregio, kunnen wij een sleutelrol spelen in de aanpak van de grote uitdagingen. Met onderzoek door lectoren en door onze afgestudeerden dragen we zo bij aan economische en sociale ontwikkelingen in de regio.”

Starten met de meest urgente thema’s
De Zuid-Hollandse hogescholen werken al langer samen aan oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen. ZHIA bouwt voort op die samenwerking en maakt het mogelijk om te versnellen op de drie grootste en meest urgente thema’s binnen de regio en daarbuiten. Het eerste thema is Gezondheid, zorg en welzijn, waar de vier hogescholen elkaar al eerder gevonden hebben in diverse onderzoekstrajecten. Eén daarvan is Vitale Delta. Als consortium zetten de hogescholen zich samen met een groot aantal partners in voor vitaliteit en gezondheid van jong tot oud. De komende jaren wordt de samenwerking op dit thema versterkt en verduurzaamd door onder andere aan te sluiten bij regionale en landelijke agenda’s.

Duurzaamheid en AI
ZHIA gaat ook aan de slag met twee nieuwe thema’s. De eerste is Duurzaamheid. ZHIA vindt het belangrijk dat Nederland de transitie maakt naar een duurzame economie en samenleving. De hogescholen zetten onder meer in op energietransitie, productie van gezond en veilig voedsel en duurzame businessmodellen. Hiervoor wordt ook gekeken naar de mogelijkheden van nieuwe technologieën, waarmee het tweede nieuwe thema Artificial Intelligence (AI)  in beeld komt. AI is de allesbepalende technologie in de 21e eeuw. ZHIA wil aansluiten bij de ambities van de provincie Zuid-Holland op het gebied van AI. Een learning community AI gebruikt deze nieuwe technologie bij onderzoek, innovatie en het oplossen van arbeidsmarkttekorten. Uiteraard met aandacht voor privacy, mensenrechten en ethiek. In de toekomst volgen meer thema’s waar de ZHIA mee aan de slag gaat.

Groeiagenda provincie
De provincie Zuid-Holland, de Zuid-Hollandse gemeenten, het bedrijfsleven, maatschappelijke partners en de onderwijs- en kennisinstellingen hebben de afgelopen twee jaar een gezamenlijke visie ontwikkeld op de economische en sociale ontwikkeling van de regio. In deze Groeiagenda Zuid-Holland zijn maatschappelijke vraagstukken leidend. Die agenda geeft richting aan de inspanningen van ZHIA binnen het totale kennisecosysteem.

De bekertjes bij de koffie- en theeautomaten van Hogeschool Inholland gaan verdwijnen! Per 1 januari is het namelijk wegens Europese wetgeving niet meer toegestaan om deze bekertjes te gebruiken. Daarom vragen we studenten en collega’s vanaf januari een eigen beker mee te nemen en ook weer mee naar huis. Dus ga op zoek naar je mooiste, leukste en/of fijnste koffiebeker of theemok en zet hem alvast klaar voor je eerste werk- of schooldag in 2024!

Vanaf januari 2024 is het in Nederland niet meer toegestaan om bij locaties zoals kantoren, verenigingen, scholen en sportclubs, wegwerpbekertjes te gebruiken. Dit is het gevolg van de zogeheten Europese SingleUsePlastic-richtlijn, met als doel om het eenmalig gebruik van plastics te reduceren.

Kartonnen bekertjes bevatten plastic
Voor Inholland betekent dit onder andere dat er geen koffiebekertjes meer aangeboden kunnen  worden bij de koffieautomaten. Want ook al lijken kartonnen bekertjes geen plastic te bevatten, er zit wel degelijk een dun laagje plastic aan de binnenkant. Dit zorgt er namelijk voor dat de vloeistoffen het karton niet laten oplossen.

“De afgelopen maanden is er uitgebreid gekeken naar alle mogelijkheden die een alternatief zouden kunnen zijn voor de wegwerpbekertjes”, legt facilitair adviseur Roos Kooren uit. “Van het werken met statiegeld tot aan cups van suikerriet, en van het plaatsen van kasten vol serviesgoed tot aan lease-bekers met inzamelsystemen. Daarbij is ook gekeken naar de randvoorwaarden zoals middelen die Inholland die al tot de beschikking heeft maar ook naar de duurzaamheids- en financiële consequenties van alle opties.”

Neem je eigen beker mee van en naar huis
Uiteindelijk is gekozen voor het eenvoudigste én duurzaamste middel: je eigen beker. Door je eigen beker steeds van huis mee te nemen en mee terug, gebruik je immers altijd je eigen fijnste beker, mok of glas.

Roos Kooren: “Voor ons betekent dit dat we de organisatie niet extra belasten met dienstverlening die ons tijd of geld zou kosten. Qua duurzaamheid is thuis afwassen ook de beste optie want het plaatsen van vaatwassers of afwasmiddelen op alle locaties en pantry’s, zou juist een extra verbruik van tijd, energie en grondstoffen tot gevolg hebben.”

Geen beker?
Voor iedereen die vanaf januari een beker is vergeten mee te nemen van thuis, zijn er vanaf de eerste week van januari in de vendingautomaten van de catering bekers te koop (zonder teruggaveregeling).

Bezoekers kunnen zich melden bij de servicebalies/recepties en daar eenmalig een bezoekersbeker ophalen. Vergeet dus niet alvast tijdens de feestdagen een mooie beker klaar te zetten voor je eerste dag na de vakantie.

Eind september is de basis gelegd om structureel met elkaar het gesprek te voeren hoe je samen invulling geeft aan het begrip duurzaamheid. Collega’s van het lectoraat Finance & Accountancy en de Beroepenveldcommissie Finance - Inholland Noord organiseerden een partnerbijeenkomst bij Inholland Alkmaar. De bijeenkomst ging over duurzaamheid in het business model.

Het was een mooie samenloop van bedrijven uit de regio Noord-Holland met collega’s van het domein Business, Finance & Law.  Vertegenwoordigers van onder andere Sortiva, Eriks BV, Rabobank, HuisVuilCentrale, RSM, Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord en ook Philips gingen onder begeleiding van Remko Roest, van Baars & Bloemhoff, het gesprek aan over welk effect duurzaamheid heeft op het Business Model. Alkmaarse collega’s Remco van der Pijl, Kent Bakkum en Jan Wokke hadden de organisatie van de bijeenkomst in handen.

Duurzamer maken
De verschillende invalshoeken toonden aan dat duurzaamheid elke sector op een andere manier raakt. Gedurende een sessie van anderhalf uur werd duidelijk dat hoewel iedereen zich inzet voor duurzaamheid en een betere wereld er nog veel complicerende factoren zijn. Desondanks wordt er continue gezocht naar verbeteringen die de producten en diensten duurzamer maken. De boeiende discussies leidden tot mooie inzichten en bevindingen. Het uitwisselen van kennis en ervaringen blijft een belangrijke pijler om tot een schonere toekomst te komen en dat vraagt om structurele invulling van het onderwijs gevoed door het bedrijfsleven. Een basis is gelegd voor het structureel met elkaar voeren van het gesprek hoe samen invulling kan worden gegeven aan het begrip duurzaamheid.

Vragen zoals: “Hoe passen we ons business model aan? Is een circulaire economie de oplossing of hoe veranderen we ons gedrag hierin? Waar beginnen wij als bedrijf en wat voor rol moet de overheid in deze spelen? Allerlei boeiende vraagstukken die niet direct te beantwoorden waren. De vragen zijn wel gesteld in de partnerbijeenkomst en geeft meer dan genoeg voeding om met elkaar verder te gaan deze vragen te beantwoorden.

Namens het lectoraat Finance & Accountancy en de Beroepenveldcommissie Finance - Inholland Noord willen wij Remko Roest bedanken voor het begeleiden van deze geslaagde sessie. Ook willen we alle aanwezige bedanken voor hun waardevolle inbreng en aanwezigheid.

Duurzaam en veerkrachtig 
Hogeschool Inholland wil met onderwijs en onderzoek een bijdrage leveren aan een duurzame leefomgeving en veerkrachtige samenleving. Mieke: “Dat kan prachtig binnen dit partnerschap: studenten kunnen via projecten in de SAIL Academy bijvoorbeeld waarde geven aan de afvalstroom die bij zo’n grootschalig evenement komt kijken. Ook kunnen zij een diversiteit aan mensen verbinden aan het verhaal van SAIL.”

Partnerschap voor een bijzondere editie 
SAIL Amsterdam 2025  is een heel bijzondere editie. Het is niet alleen het vijftigjarig bestaan van SAIL en de tiende keer SAIL in Amsterdam, maar ook de 750ste verjaardag van onze hoofdstad. Onder toeziend oog van burgemeester Femke Halsema tekenden naast Hogeschool Inholland ook andere partijen uit de Amsterdamse regio de samenwerkingsovereenkomst, zoals de Port of Amsterdam, Het Scheepvaartmuseum, de Koninklijke Marine, Booking.com en het ROC van Amsterdam & Flevoland. 

Talentontwikkeling en professionele vaardigheden 
In de aanloop naar SAIL 2025 werken studenten van Hogeschool Inholland en het ROC van Amsterdam samen aan projecten die zich richten op duurzaamheid en inclusie. Dit doen zij in de speciaal daarvoor opgerichte SAIL Academy. Tijdens de opdrachten ontwikkelen studenten hun talenten, samenwerkings- en professionele vaardigheden waarmee ze zich beter kunnen presenteren op de arbeidsmarkt. Ze ontvangen na afloop een certificaat van SAIL waarop hun ontwikkelde professionele skills staan. Ideaal om te tonen bij een pitch in het werkveld, bij sollicitaties of het regelen van een stage.

Verbinding tot stand brengen 
Brandon Singh, vierdejaarsstudent Tourism Management, heeft al een project voor SAIL mogen volbrengen en is er ontzettend enthousiast over. “Alle speerpunten van SAIL kwamen samen in mijn projecten: duurzaamheid, inclusie en het ontwikkelen van talenten. Ik mocht concepten verzinnen en uitwerken voor een samenwerking tussen SAIL en het Kwaku Festival, om het vijftigjarig bestaan van beide evenementen te vieren. Ik heb mijn ideeën gepresenteerd aan beide directeuren, dat was erg gaaf! Ik zou hier wel op willen afstuderen en dan mijn concept proberen te verkopen. Even kijken of dat lukt!” 

Samenwerken voor impact - Make a Wave!
SAIL Academy is op zoek naar nog meer enthousiaste opleidingen en studenten die zich willen inzetten voor het event. Wil je talenten ontwikkelen, samenwerken met andere disciplines en een impactvolle bijdrage leveren? Neem dan contact op met projectleider Bea Becht!

“De veldboon moet op ons bord en niet in de veevoederbak!” betoogt Feike van der Leij, lector Health & Food in vakblad Food & Agri Business. “Verandering begint bij de landbouw, dat is de start van de hele keten.”

Waarom is de veldboon een veelbelovende ontwikkeling in de overgang van dierlijke naar plantaardige eiwitten? Niet alleen om gezondheidsproblemen, zoals obesitas en ondervoeding, te voorkomen. Maar ook omdat het een goede vervanger is van importsoja én het gewoon lokaal verbouwd kan worden. Daarmee is het simpelweg duurzamer: “Het kost minder water, minder energie en als het in de buurt geteeld kan worden, scheelt het ook in vervuilend transport.”

Lees hier het artikel van Food & Agri Business.

“Een heel mooie kans om ons te laten zien”, zegt Truus Wening, relatiebeheerder bij Inholland Alkmaar. “Niet alleen wat je kunt studeren, maar ook wat voor toffe projecten je in de regio allemaal kunt doen. Daarvoor werken we samen met bedrijven en instellingen, waarbij studenten in de praktijk werken aan vraagstukken. Een win-win-winsituatie dus.” Als partners van Sail Den Helder richtten Inholland, Vonk, Scholen aan Zee en het Jac. P. Thijsse College Den Helder samen het Onderwijsplein in. Daar gaven studenten en scholieren met quizzen, nautische simulaties of spelletjes op ludieke wijze informatie over hun opleiding. Ook was de op zonne-energie aangedreven Solar Boat te bewonderen, ontwikkeld door studenten en docent-onderzoekers van de hogeschool. En om het fun-aspect van studeren te benadrukken waren er allerlei wateractiviteiten op het Outdoorplein georganiseerd, met Bommetje XL als sensationeel hoogtepunt.

Samen sterk in Noord-Holland

Sandra Zeck, communicatieadviseur bij Vonk, noemt het een geweldige bundeling van krachten. “Als onderwijsinstellingen hebben we aan een publiek van zo’n 220.000 mensen kunnen laten zien welke opleiders we in deze regio hebben en hoe dat mooi in elkaar doorstroomt. Verder bestaat ook bij Vonk een belangrijke samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven, denk aan stageplaatsen bij de Koninklijke Marine. Maar in feite is de hele regio ons klaslokaal. Dus ja, dan hoor je ook elkaar versterkend hier te staan.” Via Sail Academy waren bovendien vijfhonderd studenten ruim een jaar lang actief in het voortraject. Ze werkten aan een online app, onderzochten de toegankelijkheid van het terrein, benoemden tien hotspots van Den Helder en dachten mee over programmering en marketingvraagstukken. “In die zin vormden de fysieke Sail-dagen een perfect slotstuk. Ik ben enorm trots op de inzet van alle studenten: zij laten zien waar wij voor staan.”

Dynamisch onderwijs

Uniek op het Onderwijsplein was de eerste publiekelijke demonstratie van het zogenaamde ouderdomspak. “Dit is iets heel nieuws!” zegt Fleur Hessing, docent Social Work en instroomcoördinator bij Inholland. “Het pak bestaat uit losse attributen, zoals een verzwaard vest, trillende handschoenen, een bril met beperkt zicht. Zo kunnen studenten ervaren hoe het is om beperkt te worden in je bewegingen, om oud(er) te zijn. En dat zorgt voor veel meer begrip en inleving. We hebben echt gekeken hoe we onze studenten konden helpen in hun ontwikkeling. Sowieso is het onderwijs binnen Inholland continu in beweging; geen standaard theorielessen, maar leuke praktische trainingen en daar is dit een onderdeel van. Dat laten we graag zien.”

Solar Boat: duurzaam en uitdagend

Ook Frank Iliopoulos, projectleider van het Inholland Innovatielab en docent-onderzoeker, vindt het belangrijk om je als hogeschool op een groot event te presenteren. “En dan is de Solar Boat een fantastisch praktijkvoorbeeld van toekomstgerichtheid. Als project is het superleerzaam, want de studenten doen alles zelf én leren vanuit verschillende disciplines met elkaar samen te werken. Maar het geeft ze ook het belang van duurzame innovaties mee. Dit zijn de professionals van de toekomst: wat zij nu meekrijgen, dragen zij straks uit, zowel thuis als in het bedrijfsleven. Enerzijds laten wij hier dus zien dat we in staat zijn om grote, gave projecten te draaien, anderzijds vertellen studenten die eraan hebben meegewerkt enthousiast over hun ervaringen en wat er bij Inholland op technisch gebied allemaal mogelijk is. En dat trekt weer nieuwe studenten aan.”

Samenwerken aan de toekomst

Een ander mooi voorbeeld van een innovatief Inholland-project is het multidisciplinaire Zorgrobots van associate lector Margot van Kemenade. Daarmee kunnen oudere mensen thuis belangrijke arm- en handoefeningen uitvoeren. Dé oplossing in een tijd van grote tekorten in de zorg, aldus Truus Wening. “Bij dit project zijn technische, economische en zorgopleidingen betrokken. Sowieso moeten we gezamenlijk op zoek naar oplossingen voor de toekomst, zowel binnen als buiten het onderwijs. Hoe houden we samen de welstand in de regio op peil? Hoe lossen we personeelstekorten op? En kunnen Zorgrobots of het inzetten van robotica in de tuinderij daarbij uitkomst bieden? Laten we daarom zoveel mogelijk bijzondere innovatieve bedrijven en projecten in de schijnwerpers zetten. Zodat jonge mensen hier willen studeren, wonen en werken, want de regio heeft hen hard nodig. Zodoende biedt een groot event als Sail Den Helder een uitstekend podium.”

In onderwijs en onderzoek zet Hogeschool Inholland stevig in op een duurzame leefomgeving. Met samenwerkingspartners pakken collega’s en studenten vraagstukken op rond dit kernthema. Denk aan praktijkgericht onderzoek naar verduurzaming van de textielindustrie en het telen van voedingsmiddelen zonder bestrijdingsmiddelen. Ook intern werken we graag aan een duurzame leefomgeving. Hoe kunnen we bijvoorbeeld onze gebouwen, de catering of het HR-beleid verder verduurzamen? Mieke van den Berg, lid van het College van Bestuur (CvB), is uitgesproken. “Er is een nieuwe mindset nodig. Van ‘hebben we wel genoeg, naar: ‘hebben we niet te veel’.” 

Een van de grootste opgaven van deze tijd is om een duurzame leefomgeving en veerkrachtige samenleving te creëren die in balans is met mens en natuur. Hogeschool Inholland pakt zijn rol door onderwijs en onderzoek te richten op het versnellen van duurzame transities. Maar ook door te werken aan bewustwording en het verankeren van duurzaamheid binnen de hele hogeschool. Mieke is als bestuurslid verantwoordelijk voor de portefeuille bedrijfsvoering en daardoor ook voor de verduurzaming van onze hogeschool. “Duurzaamheid is een heel breed begrip. Het gaat om grote zaken zoals onze gebouwen en het hergebruik van het interieur en ogenschijnlijk kleinere dingen zoals het scheiden van afval.” 

Duurzame gebouwen 
Om met een mooi voorbeeld te beginnen: de nieuwbouw op het Zeeburgereiland in Amsterdam. “Hier hebben we een unieke kans gegrepen om een duurzame locatie te bouwen”, zegt Mieke. “Met onder meer warmte- en koudeopslag, zonnepanelen in de gevels en een dak met beplanting waarin we regenwater tijdelijk opvangen. Ook met de verbouwing willen we onze locatie in Alkmaar nog verder verduurzamen. Om nog een paar voorbeelden te noemen: we maken al jaren gebruik van warmtekoudeopslag in onze andere gebouwen en zijn ook bezig alle verlichting te vervangen voor ledverlichting.” 

CO2-neutraal in 2035 
Het zijn belangrijke maatregelen voor onze hogeschool richting een CO2-neutrale bedrijfsvoering in 2035. “Er is een routekaart opgesteld om in 2035 onze gebouwen CO2-neutraal te krijgen”, zegt Mieke. “En bij ieder inkoop- en aanbestedingstraject geldt sinds drie jaar een streng duurzaamheidscriterium”, zegt Mieke. “Dat is van toepassing op gebouwen en op andere facilitaire zaken, zoals bijvoorbeeld schoonmaak of catering. Zo pakken we als hogeschool onze verantwoordelijkheid.” 

Duurzaam gedrag 
Volgens Mieke is ook veel winst te behalen op gedrag. “Neem het eten. We zijn gewend om altijd maar een overvloed aan keuzes te hebben. Keerzijde is dat we aan het eind van de dag veel voedsel weggooien. Gelukkig doet onze catering al veel om verspilling te voorkomen: zo wordt er in onze restaurants slechts een beperkt aantal broodjes vooraf gemaakt. Blijft er toch iets over, dan is er de mogelijkheid om de broodjes aan het einde van de dag tegen een kleine vergoeding mee te nemen.” Bij evenementen ziet Mieke het nog wel vaak misgaan. “Dan wordt er voor een lunch of borrelhap veel te veel besteld en verdwijnt eten in de prullenbak. Hier is echt een nieuwe mindset nodig. De vraag is niet: hebben we wel genoeg broodjes? Maar: hebben we niet te veel?” 

Groeiend bewustzijn 
Mieke merkt ook een groeiend bewustzijn bij zichzelf. “Ik ga bewuster om met water, ik zet de verwarming een graadje lager en trek een vest aan en een deken over mijn benen. Inmiddels ben ik niet anders gewend. Zoals ik het sinds corona gewoon vind om vaker thuis te werken. Als eerste hogeschool hebben we dat gestimuleerd met financiële ondersteuning en het faciliteren van een arboveilige werkplek thuis. Met deze ondersteuning zijn we ook na corona doorgegaan met de notie om CO2-uitstoot door woon-werkverkeer te verminderen.” 

Internationaal reisbeleid 
Thuiswerken om de CO2-uitstoot van woon-werkverkeer te verminderen; het past in het bredere HR-beleid gericht op duurzaamheid. “Met goede arbeidsvoorwaarden stimuleren we al jaren het gebruik van openbaar vervoer en de fiets en ontmoedigen we het autorijden. We hebben dit jaar ook ons internationaal reisbeleid aangepast. Voor bestemmingen die binnen acht uur te bereiken zijn via het spoor, pak je de trein.” 

‘Duurzaamheidsinclusief’ denken 
Zo dringt duurzaamheid stap voor stap door in het dagelijks werk en leven van collega’s en studenten. Mieke is blij met die bewustwording. “Bij de bijeenkomsten in onze hogeschool is vegetarisch nu het uitgangspunt. Vanwege onze dochter eten we thuis ook standaard vegetarisch, dus ik ben dat gewend. Op zo’n bijeenkomst, of bijvoorbeeld bij onze koffieautomaten met havermelk, ga ik graag de dialoog aan met collega’s. Welke duurzame keuzes wil jij maken? Het is een soort ‘duurzaamheidsinclusief’ denken dat ik wil aanmoedigen, al vanaf het moment van onboarding.” 

Elkaar stimuleren en activeren 
“De dialoog over duurzaamheid zie ik graag breed binnen de hogeschool”, zegt Mieke. Een voorbeeld is het Green Team, een netwerk van collega’s die de bedrijfsvoering verder wil verduurzamen. De leden spraken de wens uit dat pensioenfonds ABP duurzaam diende te beleggen, wat heeft geresulteerd in een oproep van onze hogeschool richting het ABP. Ook stelde het Green Team een paragraaf op over duurzaamheid als input voor het Strategisch Plan van onze hogeschool. 
“Ik hoop dat we elkaar blijven stimuleren en activeren om te verduurzamen en daarover in gesprek te blijven.”

Ook lid worden van het Green Team? Meld je aan!

Vleesvervangers, veevoer en industriële producten zoals biodiesel. Soja kent vele toepassingen en het is plantaardig. Maar is het ook duurzaam? Door ontbossing, verlies van biodiversiteit en bodemverschraling door monocultuur, is dat veel minder dan het lijkt. En dan hebben we het nog niet eens over transport en de daarmee gepaard gaande kosten en uitstoot. Niet verwonderlijk dat Feike van der Leij, lector Health & Food, zo enthousiast is over de duurzame kansen van de eiwitrijke veldboon. In de podcastserie Onderzoekers over de Toekomst vertelt hij erover.     

“De veldboon is een goed alternatief voor soja en kan gewoon hier in Nederland worden verbouwd”, zegt Feike. “Met het onderzoeksproject ‘Bean me up!’ werken we aan de ontwikkeling en vermarkting van veldbonen als alternatief voor importsoja voor menselijke consumptie en als bron voor plantaardig eiwit.” Een transitie van dierlijke eiwitten naar plantaardige is namelijk hard nodig, meent Feike. “Plantaardige eiwitten zijn simpelweg duurzamer. Het kost minder water, minder energie en als het in de buurt geteeld kan worden, scheelt het ook in vervuilend transport.” Voor Feike is het zeker dat verandering moet beginnen bij de landbouw. “Dat is de start van de hele keten.”     
 

‘Een koe kan heel goed op gras’     
De veldboon is rijk aan waardevolle eiwitten. Goede eiwitten dragen bij aan een gezonde leefstijl, maar bijvoorbeeld ook aan het tegengaan van ondervoeding. Oftewel, het is uitermate geschikt voor menselijke consumptie. Echter, op dit moment belandt de veldboon vaak als krachtvoer in de voerbakken van vee. Feike sprak er al eens over in vakblad Nieuwe Oogst. “Er zijn onderzoeken die uitwijzen dat koeien die gras eten gezonder vlees geven dan koeien die worden gevoerd met krachtvoer. Maar de melkveehouder wordt afgerekend op vetpercentages en eiwitpercentages, en die zijn te sturen met krachtvoer. Zonde en lang niet altijd nodig”, vindt Feike.   

    
Overheid moet veldboon omarmen   
Daarom ziet Feike het liefst dat de overheid de veldboon omarmt. “In ieder geval tijdelijk is het nodig om de veldboon van de grond te krijgen, want momenteel levert het boeren te weinig op.” Of zoals een boer hierover op internet schrijft: “Als een koper voor mijn veldbonen meer biedt dan het voordeel om het aan mijn vee te voeren, verkoop ik het aan die koper. Biedt hij minder dan gaat het naar mijn vee.” Feike vindt dat begrijpelijk, maar niet wenselijk. “Willen we werken aan duurzaamheid, dan kan dat alleen door het bieden van financiële impulsen. De veldboon moet dus op de politieke agenda.”    

Aan Inholland, de studenten, het onderwijsveld en de werkpartners van het onderzoeksproject ‘Bean me up!’ zal het niet liggen. Zij zien niet alleen het duurzame belang van de veldboon, maar ook genoeg lekkere mogelijkheden. Het eten van plantaardige voeding moet een feestje zijn, is niet voor niets meer dan eens gezegd. 

Meer weten over duurzaam en gezond eten en welke rol de veldboon hierin speelt?   
Beluister de podcast nu via jouw favoriete podcast-app zoals Spotify, Google Podcast of Apple Podcast. En vergeet je niet te abonneren! Zo ben je als eerste op de hoogte van nieuwe afleveringen van Onderzoekers over de Toekomst.

Het voorjaar is amper begonnen, en een groot deel van Europa is al uitgedroogd, kopt NRC deze week. Waterschaarste zal de komende jaren door klimaatverandering vrijwel zeker erger worden. Maar ook extreme hitte en vernatting zijn effecten van klimaatverandering die een steeds grotere rol gaan spelen, zeker in de agrarische sector. “Agrarische ondernemers reageren veelal ad hoc, vanuit crisisdenken, op gevolgen van klimaatverandering. Dat is een oplossing voor de korte termijn. Veel slimmer is het om vanuit risicomanagement te reageren. Met een langetermijnvisie en -strategie zouden de effecten van de klimaatverandering zelfs kánsen kunnen zijn voor het bedrijf, de omgeving en de keten.”

Aan het woord is Gerry Kouwenhoven, domeinoverstijgend associate lector van de vakgebieden Agri, Food & Life Sciences (AFL) en Business, Finance & Law (BFL) én projectleider van het nieuwe onderzoeksproject Van crisismanagement naar risicomanagement in de agrarische sector.  

Klimaatverandering leidt tot een toename van weersextremen: hogere temperaturen, toename van buien en langere droge perioden. Voor agrarische ondernemers betekent dit meer risico's met name door verdroging, hitte, vernatting en verzilting. Gerry: “We zien bij agrarisch ondernemers veel veerkracht, ze gaan goed met huidige veranderingen om. Maar extreme weersomstandigheden gaan in de toekomst vaker voorkomen. Hoe krijg je daar als ondernemer goed zicht op? En hoe ga je daar voor de lange termijn op handelen? Daar gaan we gebiedsgericht onderzoek naar doen.” 

Expertises bundelen op ‘wicked problem’ 
Gerry doet dit uiteraard niet alleen: “We brengen veel expertises bij elkaar om zo het complexe probleem van klimaatverandering zo goed mogelijk te kunnen aanvliegen.” In het project werkt het ‘groene’ domein AFL en het ‘grijze’ domein BFL samen met de lectoraten van HAS green academy, Van Hall Larenstein en Aeres Hogeschool, en met de experts van NHL Stenden op het gebied van serious gaming, met adviesbureau Delphy, Waterschap Aa en Maas en Proefbedrijf Randwijk BV. Bovendien is er samenwerking met agrarisch ondernemers, mbo’s, publieke organisaties en praktijkorganisaties. 

Vroeger voorjaar gesignaleerd 
Het consortium gaat onder meer risico’s van klimaatverandering bij fruitteelt in de Betuwe onder de loep nemen. Guido van Veldhoven, teler in appels en peren, heeft daar zijn onderneming. Hij signaleert dat de bloei verschuift naar eerder in het seizoen. “De laatste jaren start het voorjaar vroeger. Maar is dat erg? Het levert mij geen productieverlies op, omdat ik mijn producten verspreid aanbiedt. Maar het betekent wel dat we eerder moeten beschermen tegen nachtvorst, eerder moeten spuiten tegen insecten en eerder het land op moeten met machines. Je moet er wel op reageren, zoals investeren in een goed drainagesysteem dat het water snel afvoert. Zo kun je bij heel natte grond – wat er vaak vroeg in het jaar is - toch met zware machines het land op.” 

Water bufferen en onderzoek naar niet-inheemse insecten 
Guido runt sinds 2003 het bedrijf met zijn ouders, dat hij in 2016 van hen overnam. Naast het drainagesysteem neemt hij op bedrijfsniveau meer maatregelen om de kwaliteit van zijn fruit hoog te kunnen houden. Ook op gebiedsniveau ziet hij mogelijkheden voor aanpassing aan het klimaat. “Hier in het rivierengebied is het beleid nu: water afvoeren, geen natte voeten krijgen. Maar om ons fruit bij extreme hitte tegen zonnebrandschade te beschermen, komen we soms water te kort om te sproeien. De beleidsmakers zouden dit waterrijke gebied beter kunnen benutten en het water bufferen voor drogere tijden.” 

Ook de komst van niet-inheemse insecten is een gevolg van klimaatverandering. Guido: “Je ziet steeds meer insecten uit Zuid-Europa oprukken naar Nederland door het warmere weer, zoals een bepaald type wants en de suzuki-vlieg (bij zacht fruit). Wat komt er nog meer? Wanneer komen ze? En hoe moet je ze bestrijden? Onderzoek en advies – liefst vanuit mijn eigen netwerk – over die veranderingen zou voor mij waardevol zijn.” 

Kruisbestuiving tussen domeinen en opleidingen 
Dit praktijkgerichte onderzoek levert nieuwe relevante kennis op. Zowel voor onderzoeksdoeleinden als input voor het (groene) onderwijs. “Binnen de opleidingen Finance & Accountancy doen we al veel met risicomanagement", vertelt Gerry. "Daarmee breng je op een gestructureerde manier risico's in kaart om ze beter te kunnen beheersen. Dat kan het ook binnen de opleidingen Tuinbouw & Agribusiness, Dier in de Duurzame Samenleving en Landscape & Environment Management  van waarde zijn. We willen binnen dit project daarom leermaterialen ontwikkelen gericht op de agrarische sector zodat ook studenten binnen AFL toekomstbestendig leren over risicomanagement.”

Studenten doen onderzoek 
Studenten krijgen ook een rol binnen dit onderzoeksproject. Gerry: “We willen studenten transdisciplinair, dus over verschillende opleidingen heen, laten samenwerken. Dit project vraagt om een soort labsetting waarin onderzoekers en studenten met elkaar én met het bedrijfsleven kunnen samenwerken.” 

Emma van der Pijl, derdejaarsstudent Dier en Veehouderij (nu Dier in de Duurzame Samenleving), mocht al een verkennend onderzoek uitvoeren. “Binnen het gebied De Hoeksche Waard heb ik gekeken hoe melkveehouders reageren op klimaatverandering en wat de risico’s en kansen zijn. Het is interessant om gesprekken met de boeren te voeren en mijn bevindingen in een onderzoeksadvies te verwerken. Het proces van mijn onderzoek – wat er wel en niet goed ging – levert inzichten op die in het grotere project kunnen worden meegenomen.” 

Meer weten? 
Gerry deelde haar visie ook in de media in het opiniestuk ‘Structurele droogte dwingt boeren van crisis- naar risicomanagement’ op Boerderij.nl en Waterforum.nl. Het onderzoeksproject Van crisismanagement naar risicomanagement in de agrarische sector heeft een looptijd van twee jaar. Wil je meer weten of meewerken? Neem dan contact op met Gerry.  

Tussen de 10 en 25 procent van alle gewassen gaat verloren door ziekten en plagen. Stel je voor dat dit percentage flink omlaag kan. Dat ziekten en plagen in een vroeg stadium kunnen worden aangepakt of zelfs voorkomen, zodat er minder chemische bestrijdingsmiddelen nodig zijn en gewassen dus duurzamer verbouwd kunnen worden. Het lectoraat Biomimicry van Hogeschool Inholland, werkt samen met de TU Delft, het bedrijfsleven, promovendi en studenten om dat met technologie te bereiken. Dat doen ze met het ‘Flappy’-project: fladderende drones die kwekers helpen om duurzaam te verbouwen. 

Sven Hockers stortte zich vorig jaar op dit bijzondere ‘Flappy’-project. Hij bouwde als student Luchtvaarttechnologie bij Inholland een computermodel. “Deze drone heeft geen helikoptervleugels, zoals de meeste drones, maar vleugels die lijken op die van een libelle”, vertelt hij enthousiast. “Daarmee kan de drone, net als een libelle, stil in de lucht blijven hangen, naar voren en naar achteren bewegen. Ik heb een computermodel gemaakt die deze drone simuleert. Je kunt daarmee zien hoe het kan werken.” 

Complexiteit in een kas voor een drone
Dat er gekozen is voor andersoortige vleugels is niet verwonderlijk, vertelt Eveline Stilma, adviseur innovatieve plantenteelt. Zij is via Greenport West-Holland verbonden aan dit bijzondere onderzoeksproject. “We kunnen zoveel inspiratie uit de natuur halen. Zo kan een drone met deze vleugels veel gemakkelijker tussen de gewassen doorvliegen, zonder dat het planten beschadigt.”  

Helemaal nieuw is een drone met dit soort vleugels niet, maar wat dit project zo bijzonder maakt, is dat de drone maar zo’n vijftien centimeter klein mag zijn. Daarnaast moeten er ook nog minicamera’s en sensoren aan hangen die ziekten en plagen kunnen waarnemen. Al met al een pittige klus, vertelt Sven. “Wat ik mij in eerste instantie niet realiseerde, is hoe complex een kas is. Deze drone laten vliegen is een ding, maar er zijn nog veel meer variabelen waartegen de drone bestand moet zijn. Neem de tijd van de dag, de hoogte van een plant, het seizoen. Maar ook praktisch: als er een tak uitsteekt, moet de drone daar natuurlijk niet tegenaan vliegen.”   

Volgende stappen en uitdagingen in ‘Flappy’-project 
Het computermodel is inmiddels af. Nu is het tijd voor de volgende stap in het ‘Flappy’-project en daar gaat Agnieszka Nowak aan meewerken. Inholland en de TU Delft hebben haar voor dit project aangetrokken als promovendus. Zij gaat zich onder meer bezig houden met de communicatie tussen de drones. “Je wilt natuurlijk niet dat alle drones dezelfde planten gaan inspecteren. Het is dus belangrijk dat ze onderling weten wie welk deel op zich neemt”, legt Agnieszka uit. Ook moeten de drones autonoom kunnen opladen en vliegen, dus zonder tussenkomst van mensen. Mauro Gallo, associate lector Biomimicry, beaamt dat er nog veel werk aan de winkel is. “GPS, bijvoorbeeld, zorgt ervoor dat je heel gemakkelijk kunt lokaliseren, maar in een kas kan dat niet en dus moeten we hiervoor een oplossing bedenken.” “Kortom, er liggen nog heel wat uitdagingen”, lacht Agnieszka. “Maar die ga ik graag aan. Ik hoop dat we kunnen bijdragen aan een betere bestrijding van ziekten en plagen, maar ook aan het terugdringen van schadelijke bestrijdingsmiddelen.” 

Natuur-inclusieve tuinbouw
Het doel van het ‘Flappy’-project is om ervoor te zorgen dat de drones vroegtijdig informatie verzamelen over een probleem, maar dat ze ook aangeven wát een tuinder eraan kan doen en wáár exact het probleem zit. Eveline ziet met het ‘Flappy’-project dan ook zeker voordelen voor tuinders. “Biodiversiteit is ingewikkeld. Alles haakt in elkaar. Daarom zou het mooi zijn als technologie kan bijdragen aan natuur-inclusieve tuinbouw en biodiversiteit.” Dat is precies de reden waarom Mauro blij is met de bijdrage van Eveline. “Willen we écht duurzaam verbouwen, dan moeten we ook de monocultuur aanpakken en daar heeft zij ervaring mee.” Als het aan Mauro ligt, groeien er in de toekomst meerdere gewassen in een kas waarbij de ‘Flappy’-drones zorgen voor monitoring, het voorkomen van problemen en zelfs dat tuinders een seintje krijgen wanneer ze het beste kunnen oogsten.  

Onderzoek verbindende schakel tussen werkveld en studenten 
“Wat ik zo geweldig vind aan onderzoeksprojecten bij Inholland, is dat we de verbindende schakel zijn tussen onderzoek aan de ene kant, het bedrijfsleven aan de andere kant en natuurlijk onze studenten vanuit verschillende opleidingen”, zegt Mauro enthousiast. Sven heeft dat zeker zo ervaren na veelvuldig overleg met de andere partijen in het ‘Flappy’-project en ook Agnieszka ziet veel winst door theorie, praktijk, kennis en ervaring te combineren. “Ik vind het fantastisch dat we samenwerken met tuinders. Zij weten wat ze nodig hebben en kunnen dat zelf het beste aangeven”, zegt Agnieszka. Ook het werken met studenten van Inholland was voor haar een reden om bij dit project aan de slag te gaan. “Het is niet alleen theorie. We gaan met een bestaand probleem aan de gang en betrekken studenten erbij. Hoe waardevol is dat?” 

Kickoff evenement Flappy-project
Kom op woensdag 10 mei 2023 naar het kick-off evenement van het Flappy-project! Inholland studenten en collega's zijn van harte uitgenodigd deel te nemen. De onderzoekers delen graag hun ambities met je,  net als de onderzoeksactiviteiten die nodig zijn om de projectdoelen te bereiken. 

Meer informatie & aanmelden

De verleiding van vette of zoete snacks rond etenstijd, supermarkten waar de   ongezonde producten voor het grijpen liggen; mede daardoor groeit het aantal mensen met overgewicht. Het is noodzakelijk om met goede alternatieven te komen. Naast gezondheidsproblemen zijn er ook andere uitdagingen op het gebied van voeding, zoals voedselverspilling, transport, verlies van biodiversiteit en dierenwelzijn. In deze aflevering van de podcastserie Onderzoekers over de Toekomst vertelt Feike van der Leij, lector Health & Food bij Inholland, over een veelbelovende ontwikkeling in de overgang van dierlijke naar plantaardige eiwitten: de veldboon. Samen met food-ondernemer Roland Tabor legt hij uit waarom dit helpt om  mens en aarde gezond te houden.

Gezond én ook nog eens lekker!
“Het punt is,” zegt Feike, “gezonde dingen zijn vaak niet lekker. Visolie bijvoorbeeld, heel gezond, maar niet lekker. De kunst is dus om ervoor te zorgen dat we gezond eten lekker maken.” Onderzoekers, studenten en werkveldpartners zijn daar druk mee bezig. Dat doen ze onder meer met het onderzoeksproject ‘Bean me up!’ , dat zich richt op de ontwikkeling en vermarkting van veldbonen. “Deze boon is rijk aan eiwit, een belangrijke brandstof en bouwstof voor ons lichaam. Bovendien is de veldboon een goed alternatief voor soja”, legt Feike uit. Dat klinkt natuurlijk fantastisch, maar ook al is de veldboon nog zo gezond, lekker is ‘ie’ niet. En met een muffige bonensmaak ga je de voedselindustrie niet veroveren. Tenzij je de smaak van de veldboon weet te veranderen. En dat is precies wat veldwerkpartners en studenten van Inholland onderzoeken in het project Bean me up!.

Appeltaartmuffins als eiwitrijk tussendoortje  
Roland Tabor is medeoprichter van Fabafull, producent van plantaardige tussendoortjes. Hij steekt zijn hand uit en biedt een muffin aan. “Een appeltaartmuffin”, zegt hij. “Vanmorgen vers gebakken.” Het ruikt goed. In ieder geval zeker niet naar bonen. Al bij de eerste hap lichten de ogen van de proevers op en volgen positieve reacties en in no time zijn alle muffins schoon op. “We doen nog onderzoek naar wat nog meer lekker is, maar deze muffins zijn al een succes”, vertelt Roland. Momenteel biedt hij ze als eiwitrijk tussendoortje aan in de zorg, maar zijn ambitie is om een breed scala aan eiwitrijke tussendoortjes te leveren aan bijvoorbeeld sportscholen, online en uiteindelijk zelfs op festivals. “De muffin is het bewijs dat we lekkere plantaardige producten kunnen maken zonder dat deze sterk bewerkt zijn. Als we er maar tijd en geld in steken en dat maakt het belang van deze bijzondere onderzoeksprojecten gelijk duidelijk”, zegt Roland die bij het Bean me up! project betrokken is.

Als lector bekijkt Feike dit onderzoeksproject ook vanuit het onderwijsperspectief. “Voor mij is onderzoek verweven in onderwijs, omdat het dé manier is om onderwijs aantrekkelijk te maken en het onderzoek samen met jonge talenten uit te voeren. En het werkt. Ik heb maar liefst vijf afstudeerders momenteel!” vertelt Feike enthousiast. “Het slaat aan omdat we kijken naar actuele onderwerpen en samen met het werkveld zoeken naar oplossingen en mogelijkheden. Zo is er inmiddels veldbonenyoghurt en maken we veldbonenijs.” Binnenkort start Inholland met het nieuwe voedselproject: ’Duurzame eiwitten: eendje meer’ over eendenkroos. “Het is het gewas met de grootste totaalopbrengst per hectare”, legt Feike uit. “We gaan als Inholland nu samen met werkveldpartners onderzoeken hoe we een optimaal eiwitpercentage kunnen bereiken.” Ook wordt de smaak van eendenkroos onderzocht. “Zeker is dat we nog heel veel kunnen ontdekken waarbij gezond ook echt lekker kan zijn.”

Meer weten over duurzaam en gezond eten en welke rol de veldboon hierin speelt?  
Beluister de podcast nu via jouw favoriete podcast-app zoals Spotify, Google Podcast of Apple Podcast. En vergeet je niet te abonneren! Zo ben je als eerste op de hoogte van nieuwe afleveringen van Onderzoekers over de Toekomst.

In de stadstuin worden ecologische en sociale doelen gecombineerd. Richard de Brabander, lector Ecosociaal werk: ‘We moeten naar andere vormen van economie, waarbij de mens een bescheidener rol speelt. Minder ikke ikke ikke maar samen het ecosysteem waar we deel van uitmaken centraal stellen.”  

Directeur Erik Sterk ziet die visie terug in zijn stadstuin: “Eerlijk delen is een principe in de natuur en dat is ook het principe van goed samenleven. We gebruiken dat in deze tuin. Zo leren we hier van en met elkaar én van de natuur.”

Het Leer -en innovatienetwerk (LIN) dat Richard samen met Erik bij de Munt heeft opgericht, draagt bij aan deze insteek van het lectoraat en aan een veerkrachtige samenleving. Een bonte verzameling van studenten van allerlei opleidingen, onderzoekers van verschillende lectoraten, lokale ondernemers en buurtbewoners draagt bij aan het vergroenen en verduurzamen van de wijk en helpt een gezonde leefomgeving creëren.

Word jij ook vriend van Rotterdamse Munt?
Groen zorgt voor een levendige stad en een gezonde planeet. Groen draagt bij aan meer verscheidenheid van planten en veerkrachtig waterbeheer. Groen werkt positief voor onze gezondheid, vergroot ons geluksgevoel én zorgt ook voor een superverse en smaakvolle oogst. Doe ook mee en wordt vriend van de Rotterdamse Munt. Met kennis, kunde en financiële steun maak je als vriend meer Groen voor de stad mogelijk.

De wereld staat voor flinke uitdagingen als het gaat om hoe we energie en materialen gebruiken. De groeiende wereldbevolking, stijgende energievraag en de noodzaak om uitstoot van broeikasgassen te verminderen, dwingen ons om creatief te denken over hoe we onze energie- en materialenbehoeften op een duurzame manier kunnen vervullen. Lector Composiet Rogier Nijssen en lector Gebouwde Omgeving Perica Savanović delen in de podcastserie Onderzoekers over de Toekomst hun visie op hoe we de transitie naar een duurzame toekomst kunnen vormgeven. Rogier: “Kijk altijd naar het grotere geheel. En vooral: blijf optimistisch.”

Rogier en Perica bundelen de komende jaren hun krachten: zij buigen zich over de transities die onder andere op het gebied van energie en materialen nodig zijn, zodat we aan een duurzame leefomgeving en veerkrachtige samenleving kunnen bouwen. En dit gaat niet zonder slag of stoot. Want de transities zijn complex en in relatie tot maatschappelijke opgaven in duurzaamheid en veerkracht zeer veelomvattend. Bovendien zijn er vaak tegenstrijdige belangen. Hoe ga je om met deze uitdagingen? En om welke zaken maken Rogier en Perica zich soms écht zorgen? 

Van windmolens tot aanklooien    
Naast integraal samenwerken en nieuwe verdienmodellen komen er nog meer onderwerpen aan bod. Wat heeft het knakken van een windmolen bij Zeewolde bijvoorbeeld te maken met een duurzame toekomst? Wat kunnen we leren van de positieve instelling van studenten? En waarom moeten we binnen onderzoek en onderwijs vooral experimenteren en ‘aanklooien’ als het gaat over de energietransitie en materialentransitie? Ontdek hoe Rogier en Perica hier tegenaan kijken.  

Meer weten over Rogiers en Perica’s kijk op een duurzame toekomst?     
Beluister de podcast nu via jouw favoriete podcast-app zoals Spotify, Google Podcast of Apple Podcast. En vergeet je niet te abonneren! Zo ben je als eerste op de hoogte van nieuwe afleveringen van Onderzoekers over de Toekomst. Aan het eind van iedere maand duiken we met een van onze inspirerende lectoren de diepte in over hoe de wereld in hoog tempo verandert. 

De effecten van klimaatverandering zijn actueler dan ooit, zeker ook voor agrarische ondernemers. Vorig jaar kregen Brabantse boeren al vroeg in mei een sproeiverbod vanwege de droogte. In maart moesten fruittelers hun bomen beschermen tegen de vorst, die door het recordzonnige lenteweer al in bloei stonden. Het hoge waterpeil en de wateroverlast in het rivierengebied (januari 2023) lijkt ook een gevolg van de klimaatverandering. “Agrarische ondernemers reageren veelal ad hoc op effecten van klimaatverandering. Maar door je eerder en beter voor te bereiden, kun je als agrarisch ondernemer de gevolgen omzetten in kansen.”  

Aan het woord is Gerry Kouwenhoven, domeinoverstijgend associate lector van de vakgebieden Agri, Food & Life Sciences (AFL) en Business, Finance & Law (BFL) én projectleider van het nieuwe onderzoeksproject Van crisismanagement naar risicomanagement in de agrarische sector.  

Klimaatverandering leidt tot een toename van weersextremen: hogere temperaturen, toename van buien en langere droge perioden. Voor agrarische ondernemers betekent dit meer risico's met name door verdroging, hitte, vernatting en verzilting. Gerry: “We zien bij agrarisch ondernemers veel veerkracht, ze gaan goed met huidige veranderingen om. Maar extreme weersomstandigheden gaan in de toekomst vaker voorkomen. Hoe krijg je daar als ondernemer goed zicht op? En hoe ga je daar voor de lange termijn op handelen? Daar gaan we gebiedsgericht onderzoek naar doen.” 

Expertises bundelen op ‘wicked problem’ 
Gerry doet dit uiteraard niet alleen: “We brengen veel expertises bij elkaar om zo het complexe probleem van klimaatverandering zo goed mogelijk te kunnen aanvliegen.” In het project werkt het ‘groene’ domein AFL en het ‘grijze’ domein BFL samen met de lectoraten van HAS green academy, Van Hall Larenstein en Aeres Hogeschool, en met de experts van NHL Stenden op het gebied van serious gaming, met adviesbureau Delphy, Waterschap Aa en Maas en Proefbedrijf Randwijk BV. Bovendien is er samenwerking met agrarisch ondernemers, mbo’s, publieke organisaties en praktijkorganisaties. 

Vroeger voorjaar gesignaleerd 
Het consortium gaat onder meer risico’s van klimaatverandering bij fruitteelt in de Betuwe onder de loep nemen. Guido van Veldhoven, teler in appels en peren, heeft daar zijn onderneming. Hij signaleert dat de bloei verschuift naar eerder in het seizoen. “De laatste jaren start het voorjaar vroeger. Maar is dat erg? Het levert mij geen productieverlies op, omdat ik mijn producten verspreid aanbiedt. Maar het betekent wel dat we eerder moeten beschermen tegen nachtvorst, eerder moeten spuiten tegen insecten en eerder het land op moeten met machines. Je moet er wel op reageren, zoals investeren in een goed drainagesysteem dat het water snel afvoert. Zo kun je bij heel natte grond – wat er vaak vroeg in het jaar is - toch met zware machines het land op.” 

Water bufferen en onderzoek naar niet-inheemse insecten 
Guido runt sinds 2003 het bedrijf met zijn ouders, dat hij in 2016 van hen overnam. Naast het drainagesysteem neemt hij op bedrijfsniveau meer maatregelen om de kwaliteit van zijn fruit hoog te kunnen houden. Ook op gebiedsniveau ziet hij mogelijkheden voor aanpassing aan het klimaat. “Hier in het rivierengebied is het beleid nu: water afvoeren, geen natte voeten krijgen. Maar om ons fruit bij extreme hitte tegen zonnebrandschade te beschermen, komen we soms water te kort om te sproeien. De beleidsmakers zouden dit waterrijke gebied beter kunnen benutten en het water bufferen voor drogere tijden.” 

Ook de komst van niet-inheemse insecten is een gevolg van klimaatverandering. Guido: “Je ziet steeds meer insecten uit Zuid-Europa oprukken naar Nederland door het warmere weer, zoals een bepaald type wants en de suzuki-vlieg (bij zacht fruit). Wat komt er nog meer? Wanneer komen ze? En hoe moet je ze bestrijden? Onderzoek en advies – liefst vanuit mijn eigen netwerk – over die veranderingen zou voor mij waardevol zijn.” 

Kruisbestuiving tussen domeinen en opleidingen 
Dit praktijkgerichte onderzoek levert nieuwe relevante kennis op. Zowel voor onderzoeksdoeleinden als input voor het (groene) onderwijs. “Binnen de opleidingen Finance & Accountancy doen we al veel met risicomanagement", vertelt Gerry. "Daarmee breng je op een gestructureerde manier risico's in kaart om ze beter te kunnen beheersen. Dat kan het ook binnen de opleidingen Tuinbouw & Agribusiness, Dier in de Duurzame Samenleving en Landscape & Environment Management  van waarde zijn. We willen binnen dit project daarom leermaterialen ontwikkelen gericht op de agrarische sector zodat ook studenten binnen AFL toekomstbestendig leren over risicomanagement.” 

Studenten doen onderzoek 
Studenten krijgen ook een rol binnen dit onderzoeksproject. Gerry: “We willen studenten transdisciplinair, dus over verschillende opleidingen heen, laten samenwerken. Dit project vraagt om een soort labsetting waarin onderzoekers en studenten met elkaar én met het bedrijfsleven kunnen samenwerken.” 

Emma van der Pijl, derdejaarsstudent Dier en Veehouderij (nu Dier in de Duurzame Samenleving), mocht al een verkennend onderzoek uitvoeren. “Binnen het gebied De Hoeksche Waard heb ik gekeken hoe melkveehouders reageren op klimaatverandering en wat de risico’s en kansen zijn. Het is interessant om gesprekken met de boeren te voeren en mijn bevindingen in een onderzoeksadvies te verwerken. Het proces van mijn onderzoek – wat er wel en niet goed ging – levert inzichten op die in het grotere project kunnen worden meegenomen.” 

Meer weten? 
Het onderzoeksproject Van crisismanagement naar risicomanagement in de agrarische sector is deze week gestart en heeft een looptijd van twee jaar. Wil je meer weten of mee werken? Neem contact op met Gerry Kouwenhoven.