Wat betekent vitaliteit vandaag de dag, nu zorg, klimaat en vertrouwen in instituties onder druk staan? En hoe kunnen hogescholen daarin het verschil maken – niet alleen als opleider, maar ook als partner in maatschappelijke verandering?  

Het antwoord ligt voor een belangrijk deel in samenwerking. Vanuit die overtuiging startten vier Zuid-Hollandse hogescholen acht jaar geleden samen het SPRONG-programma Vitale Delta, gefinancierd door Regieorgaan SIA. Het programma zette zich in om vitaliteit en gezondheid – fysiek, mentaal en sociaal, van jong tot oud – te bevorderen. Tijdens het eindsymposium op donderdag 18 september kwamen de resultaten en inzichten van deze gezamenlijke inzet samen, als sluitstuk van het programma. 

Voor de gelegenheid interviewden we Richard de Brabander (lector Ecosociaal Werk) en Janine Sikkens (onderzoeker E-health bij het lectoraat Medische technologie). Zij laten zien dat samenwerking onmisbaar is voor een gezonde en veerkrachtige samenleving. Hun perspectieven – sociaal én technologisch – lijken verschillend, maar sluiten verrassend goed op elkaar aan. 

Lees de interviews met Richard en Janine en ontdek hoe praktijkgericht onderzoek bijdraagt aan vitaliteit, veerkracht en sociale rechtvaardigheid.

Over Vitale Delta
Vitale Delta is een programma van Medical Delta waarin Hogeschool Inholland, Hogeschool Leiden, Hogeschool Rotterdam en De Haagse Hogeschool met tientallen partners werken aan een samenleving waarin mensen fysiek, mentaal en sociaal vitaal kunnen leven. Vanuit vier werkpakketten wordt praktijkgericht onderzoek gedaan – met en voor de praktijk. De Zuid-Hollandse samenwerking die binnen Vitale Delta ontstond, krijgt sinds kort een structureel vervolg in de Zuid-Hollandse Impact Alliantie (ZHIA). 

Gonneke Willemsen, directeur van het Inholland-domein Gezondheid, Sport en Welzijn, onderstreept dat belang: “Vitale Delta laat zien hoe we met vier Zuid-Hollandse hogescholen onze krachten bundelen. Door kennis, onderzoek en praktijk te verbinden, versterken we samen de basis voor een gezonde en veerkrachtige samenleving.” 

Zorgtechnologie vanuit de praktijk
Janine Sikkens werkte als werkpakketleider binnen Ondersteund Vitaal, waarin technologie werd ingezet om zelfregie en vitaliteit van zorgprofessionals en cliënten te vergroten. In projecten als The Box Concept en de lichtgevende blindenstok liet ze zien hoe technologie alleen werkt als het gebruiksvriendelijk en mensgericht is. 

“Er is veel zorgtechnologie, maar het perspectief van gebruikers wordt te weinig meegenomen,” zegt Janine. “Wat we binnen Vitale Delta doen, is technologie ontwikkelen in co-creatie met de praktijk – studenten, zorgorganisaties, cliënten. Zo zorgen we dat het niet op de plank blijft liggen, maar echt impact maakt.”

Sociale rechtvaardigheid als kompas
Voor Richard de Brabander, die samen met Hogeschool Leiden werkpakketleider was van Sociaal Vitaal, draait vitaliteit net zo goed om rechtvaardigheid. “Het zijn vaak de mensen in kwetsbare posities die het hardst worden geraakt door armoede, ongezonde leefomgevingen en klimaatverandering. Sociaal werkers moeten leren om niet alleen te ondersteunen, maar ook te agenderen.” 

In zijn lectoraat ontwikkelde hij het concept ‘ecosociaal werk’, waarmee hij pleit voor een verbreding van het sociaal domein. “Sociaal werk is sociaal: we hebben een collectieve verantwoordelijkheid. Problemen zijn vaak het gevolg van systemen – en dat moet je durven benoemen.” 

Wat verbindt: het menselijk perspectief
Wat de twee onderzoekers verbindt, is hun aandacht voor mensen. Zowel Janine als Richard betrekken studenten actief bij hun onderzoek. Ze werken met echte vraagstukken van zorgorganisaties, gemeenten en bewoners – en combineren technische en sociale kennis op een manier die typisch is voor Inholland: verbindend, inclusief en dichtbij. 

De Zuid-Hollandse samenwerking die binnen Vitale Delta ontstond, krijgt sinds kort een structureel vervolg in de Zuid-Hollandse Impact Alliantie (ZHIA). Een stap die volgens beiden essentieel is. “Voor grote vraagstukken moet je samenwerken,” zegt Janine. “En die samenwerking werkt alleen als je elkaar echt vertrouwt – dat is bij ons gelukt.” 

Benieuwd naar hun verhalen?
Lees de interviews met Richard en Janine en ontdek hoe hogescholen concreet bijdragen aan vitaliteit en veerkracht in onze samenleving:

• Lector Richard de Brabander over de rol van de sociaal werker
• Onderzoeker Janine Sikkens over technologie in zorg en welzijn

Het project VIVENDI, dat draait om leefstijlcoaching bij een dwarslaesie, caudalaesie en/of spina bifida (aangeboren dwarslaesie), krijgt een RAAK-publiek-subsidie. In het project werkt lector Jasmijn Holla (Kracht van Sport en Bewegen) samen met onderwijsinstellingen en werkveld. Doel is om mensen met een dwarslaesie, mede met behulp van coaching vitaal hun leven weer op te kunnen laten pakken.

“Mensen met een dwarslaesie kampen vaker met gezondheidsproblemen zoals overgewicht en hart- en vaatziekten”, legt Jasmijn Holla uit. “Actieve spieren gebruiken energie, maar bij een dwarslaesie nemen de hoeveelheid lichaamsbeweging en spiermassa af. Hierdoor gaat de stofwisseling omlaag. Het is belangrijk dat mensen met een dwarslaesie hun leefstijl daarop aanpassen en dat is niet makkelijk.  En het ontbreekt vaak aan goede coaching op het gebied van leefstijl en dat is waar we ons met de RAAK-subsidie op gaan richten: ‘Vitaal verder na dwarslaesierevalidatie’.”

“Bij de medisch specialistische revalidatie in de tweedelijnszorg ligt de focus bij mensen met een dwarslaesie vooral op het zo zelfstandig mogelijk herpakken van het leven. Langdurige leefstijlcoaching past niet in de programma’s en komt vaak te vroeg. De eerstelijnszorg kan helpen bij leefstijlcoaching, maar daar zit veel handelingsverlegenheid omdat algemene voedings- en beweegadviezen niet passend zijn voor deze groep. Daardoor dreigen mensen met een dwarslaesie tussen wal en schip te vallen.”

Mensen verschillen en laesies ook 
Margreet van Dam kreeg nauwelijks adviezen toen zij een caudalaesie opliep. Bij een caudalaesie is de ruggenmerg intact, maar zijn de zenuwen beschadigd. Dat zorgt voor stoornissen in motoriek, gevoel en/of de functie van blaas en darmen. “Met een caudalaesie kun je vaak nog wel lopen of fietsen, maar rennen en springen lukt meestal niet meer en veel sporten vallen daardoor af. Weinig bewegen ligt dan op de loer, terwijl je vaak wel hetzelfde blijft eten. Het heeft mij in ieder geval veel energie gekost om een goede balans en passende beweegactiviteit te vinden.”

Anke Tigchelaar kreeg na haar dwarslaesie wel goede adviezen. Die adviezen in combinatie met steun van haar partner, familie en vrienden, en het schrikbeeld dat ze dik zou worden hebben haar geholpen om fit en gezond te blijven. “Eigenlijk ben ik een toevalstreffer, het kwam uit mezelf en ik kreeg op het juiste moment goed advies. Maar mensen verschillen en laesies ook. Daarom is coaching op maat echt nodig.”

Jasmijn is blij dat Inholland in dit project samenwerkt met Hogeschool van Amsterdam en Erasmus MC, professionals van revalidatiecentra Rijndam, Heliomare en Reade, Stichting Special Heroes Nederland, Kenniscentrum Sport en Bewegen, Fysiotherapie Heusdenhout, Voeding + Advies, Neuromove en Dwarslaesie Organisatie Nederland. “Dit is een breed consortium met veel expertise dat elkaar goed aanvult. Maar ook binnen Inholland werken we samen. Het associate lectoraat E-health is bij dit onderzoek betrokken en ik ben blij dat we elkaars kennis benutten.”

Leefstijlcoaching
“Waar het vooral om draait is vertrouwen”, zegt Jasmijn. “Het is belangrijk dat professionals meer vertrouwen krijgen in elkaar en meer samenwerken, ook met de mensen met een dwarslaesie die zij coachen. Zij kennen zichzelf en hun eigen lichaam het best. We kunnen dus allemaal van elkaar leren.” Het doel van VIVENDI is de kwaliteit van leven van mensen met een dwarslaesie verhogen en ernstige secundaire gezondheidsproblemen, waarvoor zij gezien hun situatie vatbaarder zijn, voorkomen. “Dat kan door als zorgprofessionals gezamenlijk leefstijlcoaching aan te bieden. Welke laesie heeft iemand? Wat is zijn of haar situatie? Welke interventie is nodig? En wie kan die het beste leveren? Met een platform voor zowel de eerstelijns en tweedelijns professional, als de persoon met een dwarslaesie, kan er goed zicht worden gehouden op het verloop van het coachingstraject en belangrijke informatie worden uitgewisseld.” Anke bevestigt hoe belangrijk dit is. “Vooral de overgang van kliniek naar huis is ontzettend zwaar. Je hebt zoveel aan je hoofd. Hulp met hoe te bewegen en gezond te eten is dan superbelangrijk.”

Uitvoerbaar en betaalbaar
“Als eerste gaan we ons onderzoek starten met het ophalen van informatie”, vertelt Jasmijn. “Wat zijn belangen, wensen en behoeftes? Wat zijn factoren die het gezamenlijk organiseren van leefstijlcoaching belemmeren of juist faciliteren? Dat willen we niet alleen horen van professionals, maar ook van mensen die een dwarslaesie hebben én hun naasten, want zij kunnen hierin een rol spelen. Verder gaan we kijken naar zorgprocessen die er al zijn. We willen namelijk ook zoveel mogelijk aansluiten op bestaande structuren. Dat is nodig om het project uitvoerbaar en betaalbaar te houden.” Uiteindelijk hoopt Jasmijn dat met de uitkomsten van dit onderzoek niet alleen mensen met een dwarslaesie kunnen werken aan een betere leefstijl, maar dat dit een basis wordt voor leefstijlcoaching voor mensen met andere motorische beperkingen.

Multidisciplinaire aanpak
Een gezonde leefstijl kan niet zonder gezonde en duurzame voeding. Mede daarom is nu ook docent-onderzoeker Marieke Nijmeijer van de opleiding  Food Commerce and Technology aangesloten bij het project. Jasmijn. “Deze interdisciplinaire samenwerking binnen Inholland is een waardevolle aanvulling voor het onderzoek, maar ook voor studenten. De opleidingen die Inholland over voeding biedt, richten zich vooral op het ontwikkelen van duurzame voeding. Tegelijk komen er ook vragen vanuit studenten die meer aandacht willen voor voeding en leefstijl. Met Marieke als een van de onderzoekers dragen we bij aan die wens.” 

Samenwerking met Hogeschool van Amsterdam
Zowel Hogeschool Inholland als Hogeschool van Amsterdam gaan studenten bij dit project betrekken. “We hebben al een vierdejaarsstudent Sportkunde die als stagiair binnen het project aan de slag gaat en twee studenten Voeding en Diëtetiek van de Hogeschool van Amsterdam.”

Dit onderzoeksproject is medegefinancierd door Regieorgaan SIA, onderdeel van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO)

Vandaag (maandag 20 maart) is de kick-off van het  project METAHEALTH. Mondzorgkunde-docent Monique van der Veen, associate lector eHealth Laurence Alpay en postdoc Sensory and Consumer Research & lecturer Vera van Stokkom zijn vanuit Hogeschool Inholland betrokken bij dit project. 

Vorig jaar heeft de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) de NWA-ORC subsidieaanvraag voor het project METAHEALTH gehonoreerd: een bedrag van in totaal 10 miljoen euro. Het meerjarige project is opgedeeld in verschillende pakketten en onderwerpen. 

Eerst luisteren, dan pas ontwikkelen
ACTA-hoogleraar en Mondzorgkunde-docent Monique van der Veen start met werkpakket 1. Ze vertelt hoe belangrijk inclusie is, óók bij de verbetering van mondzorg: “Binnen werkpakket 1 kijken we naar het gehele systeem rondom mondgezondheid en gezond gewicht bij kinderen in de eerste duizend dagen, opgroeiend in kwetsbaar makende omstandigheden. We maken daarbij gebruik van een ‘common risk factor approach’. Overgewicht/obesitas en gaatjes (cariës)/tandbederf hebben gezamenlijke onderliggende risicofactoren. Daarom is het logisch om al deze factoren tegelijkertijd mee te wegen.”

“Dit houdt in dat we dus naar de rol van het gezin kijken, maar ook naar de sociale leefomgeving: het directe sociale netwerk, formele én informele zorg betrokken bij deze gezinnen. Tegelijkertijd betrekken we ook beleidsmakers om te kijken naar zaken als fysieke leefomgeving:

• Wat is hun woonsituatie;
• Wat is het winkelaanbod en wat is het voedselaanbod;
• Zijn er wel speel-/sport- of beweegruimtes in de buurt;
• Hoe groen is hun leefomgeving;
• Wat zijn hun vervoersmogelijkheden?

Het probleem is dat we best goed zijn in het bedenken van interventies om mensen te ondersteunen bij het verbeteren van hun mondzorg, alleen we bereiken de doelgroep die er het meest baat bij zou kunnen hebben niet. Kwetsbare gezinnen hebben vaak meer aan hun hoofd dan mondzorgkunde.

Met een participatief actieonderzoek willen we daarom eerst investeren in écht luisteren naar de doelgroep. Het is de bedoeling om bij buurthuizen en spelinlopen aan te sluiten bij activiteiten waar onze doelgroep interesse in heeft. Om zodoende via gesprekken eerst te achterhalen waar zij behoefte aan hebben, in plaats van direct allerlei tools te gaan ontwikkelen. Alleen op die manier kunnen we er in de toekomst voor zorgen dat interventies die ontwikkeld worden ook echt bij hen aansluiten en gebruikt worden. Op die manier verlagen we de toegang tot zorg in het algemeen en leidt dit tot een inclusieve mondzorg.”

Meer over METAHEALTH
METAHEALTH, een onderzoek dat 8 jaar gaat lopen, heeft de volgende doelen vastgesteld:

1. De interactie tussen leefstijl, omgeving en micro-organismen onderzoeken tijdens de zwangerschap en de eerste 1000 dagen;
2. Bekijken hoe de zorg beter kan aansluiten bij de behoefte en complexe dagelijkse realiteit van kinderen en gezinnen;
3. Effectieve interventies co-creëren ter preventie van overgewicht en tandbederf.

E-coaching blijkt een efficiënte en kostenbesparende methode om Nederlanders met overgewicht te helpen naar een gezonde(re) leefstijl. Maar hoe kunnen hbo-geregistreerde leefstijlcoaches het beste gefaciliteerd worden bij de inzet van e-coaching? Deze vraag stond centraal tijdens het het project Inzet Technologie voor Leefstijlcoaches (iTLC). De onderzoeksresultaten worden donderdag 29 september gepresenteerd tijdens het Symposium Leefstijl en Technologie van 13.00 tot 17.00 uur in de Meervaart te Amsterdam. 

Vanuit de Inholland-lectoraten E-health en Kracht van Sport werkten associate lector Laurence Alpay en docent-onderzoeker Katja Braam mee aan het project. In het project werkte Hogeschool Inholland als onderzoekspartner samen met de Hogeschool van Amsterdam, de aanvrager van het project. Dat die samenwerking goed is verlopen, net als de samenwerking met mooie werkveldpartners, blijkt wel uit de concrete resultaten die zijn opgeleverd en de enorme hoeveelheid nieuwe informatie die is verworven. 

Ook benieuwd naar de resultaten? Meld je aan voor het gratis symposium! 

Aanleiding: alsmaar stijgende zorgkosten overgewicht 
De aanleiding van het onderzoeksproject zijn de kosten van leefstijltrajecten bij overgewicht. Dit zijn trajecten die je met een leefstijlcoach doorloopt om overgewicht tegen te gaan. Je doorloopt stappen door te meten, te bewegen, je dieet aan te passen, om zo uiteindelijk tot een gezondere leefstijl te komen. Omdat dit soort trajecten vaak meerdere jaren beslaan zijn de kosten hoog. Bovendien kampt de helft van de Nederlanders van boven de 20 jaar met overgewicht en dat aantal groeit jaarlijks. 

E-coaching 
E-coaching is goedkoper dan face-to-face sessies en een optimale inzet ervan levert daardoor een significante bijdrage aan het verlagen van de nationale torenhoge zorgkosten. Maar hoe kunnen hbo-geregistreerde leefstijlcoaches gefaciliteerd worden bij de inzet van e-coaching voor de begeleiding van hun cliënten binnen een leefstijltraject? Dat was de onderzoeksvraag binnen het iTLC-project. 

E-coachgids voor leefstijlcoaches 
Als concreet resultaat van het onderzoeksproject is voor de leefstijlcoaches een platform (website) ontwikkeld, ecoachgids.nl. Dit platform helpt hen technologie in te zetten in de begeleiding van een client met overgewicht naar een gezondere levensstijl. 

Onderwijsmateriaal voor studenten, docenten en toekomstige leefstijlcoaches 
Voor studenten, docenten en toekomstige leefstijlcoaches, zoals paramedische studenten of hbo-omscholingsstudenten, is onderwijsmateriaal ontwikkeld om inzicht te bieden in de mogelijkheden van e-coaching en hoe ze de e-coachgids kunnen gebruiken. Het onderwijsmateriaal kan ook gebruikt worden om eigen medewerkers binnen scholen te coachen. 

Eerste reacties vanuit leefstijlcoaches en cliënten op de resultaten 
Coaches erkennen de meerwaarde van e-coaching en vinden dat het platform eenvoudig te gebruiken is. Het platform is met name van waarde voor de jonge leefstijlcoach, de wat oudere leefstijlcoach met minder digitale kennis en de toekomstige leefstijlcoach die de technieken nog eigen moet maken. Verbeterpunten zijn er ook. Voor de meer ervaren leefstijlcoach mist het platform meer diepgang om hen verder te helpen. 

Eerste reacties vanuit cliënten? 
Wat betreft de cliënten is er een grote groep die openstaat voor e-coaching als aanvulling op hun face-to-face coachingsmomenten en verwacht dat het zo makkelijker wordt om de gestelde doelen te behalen. 

Resultaten terugzien binnen Inholland? 
Bij Inholland kunnen studenten binnen het kenniscentrum Gezondheid, Sport en Welzijn het platform ecoachgids gebruiken. In de opleiding Sportkunde wordt het platform in het aankomend studiejaar geïntegreerd in de lesstof van het vak bewegen en leefstijl voor derdejaarsstudenten. 

Meer weten of aanmelden? 
Meer informatie vind je op de website van het symposium, waar je je ook kunt aanmelden.

Hogeschool Inholland, SEIN en Heliomare hebben een gezamenlijke overeenkomst ondertekend om innovatie in de zorg te versnellen. De partners brengen, onder de naam Living Lab Blended Zorgverlening, de komende vijf jaar expertise, menskracht, tijd en budget in om een kick-start te geven aan een gezamenlijke innovatie community.

Innovatie is noodzaak
Het vergrijzen van onze samenleving, de groeiende patiëntenstroom en de steeds grotere schaarste aan zorgverleners, maken dat innovatie in de zorg geen luxe maar noodzaak is. Het vormt dan ook een strategisch speerpunt van deze drie organisaties. Innoveren als het vernieuwen en verbeteren van behandelingen, zorgtrajecten, en dienstverleningsprocessen met digitale middelen. Vanuit de meerwaarde voor patiënten en professionals, de mens centraal. Maar juist binnen de zorg gaan de ontwikkelingen niet snel genoeg.

De coronapandemie is katalysator gebleken voor zorginnovatie. Zo bleek het noodgedwongen consult-beeldbellen vaak tijdwinst en meer ‘relaxte’ consulten op te leveren voor zowel arts als patiënt. Ook bleken observatiefilmpjes, door ouders gemaakt in de thuissituatie (in plaats van in een lab) vaak een beter beeld te geven van een kind. Hierdoor konden zorgverleners adequatere feedback geven. En bleken instructiefilmpjes van zorgverleners heel effectief. Want hierdoor kon het kind de instructie bekijken als het relevant was, bijvoorbeeld een ‘Zo trek je je jas aan’-filmpje bij het naar school gaan. Dit zijn ‘lowtech’ toepassingen van technologie. Ook op hightech gebied is er veel potentie (AI voor zorgprocessen, domotica, serious gaming en gamification, virtual en augmented reality).

Living Lab Blended Zorgverlening
SEIN, Heliomare en Inholland willen deze en andere waardevolle ervaringen niet verloren laten gaan en waar mogelijk nieuwe innovaties ontwikkelen en toepassen. Met het Living Lab Blended Zorgverlening beogen zij zorginnovatie een structurele plek te geven. Het Living Lab is dé zorginnovatie community waarin vraagstukken rondom zorg en technologie aangevlogen worden. “Innovatie is namelijk een complex proces waarin bij uitstek expertise uit verschillende disciplines samenkomt. Door co-creatie en interprofessionele samenwerking kan veel meer worden bereikt dan wat elke partner apart zou kunnen”, aldus Laurence Alpay, projectleider en associate lector eHealth bij Hogeschool Inholland.

Snel van start
De eerste projecten zijn inmiddels van start gegaan. Project ‘VR’, omdat VR-technologie veelbelovend is voor de behandeling van beweegproblemen en angstaandoeningen; en ‘Symphonic eMotions’, een programma waarmee mensen met een beperking door middel van bewegingen zelf muziek kunnen maken. Hierdoor worden zij op een plezierige manier uitgenodigd om specifieke oefeningen te doen en te bewegen.

Daarnaast onderzoeken de partners hoe zij deze innovatie community een nog grotere kick-start kunnen geven. Dit door middel van een leergang op maat op het gebied van zorginnovatie voor medewerkers en ketenpartners. 

Het gebruik van robottechnologie kan de menselijkheid terugbrengen in de zorg. Dit onderstreept Margo van Kemenade, sociaal wetenschapper en general manager van Inholland Academy, in haar proefschrift ‘Moral Concerns of Caregivers about Social Robots in Eldercare’. Zij verdedigt woensdag 11 november haar proefschrift aan de faculteit Sociale Wetenschappen van de Vrije Universiteit in Amsterdam.

Ouderen vormen een steeds groter deel van de Nederlandse bevolking. Met de vergijzing neemt ook de druk op de zorg toe en met name op zorgpersoneel. De inzet van zorgrobots zou een deel van de oplossing kunnen vormen, maar veel zorgverleners zien geen heil in de kunstmatige helpende hand.

Volgens Margo van Kemenade wijzen veel zorgverleners de hulp van een zorgrobot af uit ethische bezwaren. “Zij zijn bang geen ‘goede zorg’ meer te kunnen leveren als een robot zorgtaken zou overnemen. Het is hierbij belangrijk te beseffen dat elke interventie die een vermindering van menselijk contact of menselijke aanraking als resultaat heeft, een gruwel is in de ogen van zorgprofessionals. Als zorgverleners zelf ervaren dat het nog steeds mogelijk is om zogeheten goede zorg te leveren, inclusief menselijk contact, omdat een zorgrobot andere taken uitvoert die de werklast verlicht, dan zal dat het gebruik van deze vorm van technologie bevorderen.”

Geef robottechnologie een vaste plek in het mbo en hbo
Van Kemenade pleit met haar onderzoek dan ook voor meer bewustwording van de ontlasting van bepaalde zorgtaken door de zorgrobot. Naast het faciliteren van deze ervaring voor het huidige zorgpersoneel, pleit de onderzoeker ook om de mogelijkheden van de zorgrobot te implementeren in het mbo- en hbo-onderwijs. “Het inrichten van zogeheten Living Labs en het aanbieden van lessen in ethiek versus zorgtechniek in het curriculum van beroepsopleidingen in de zorg kunnen onderdeel zijn van een doordachte introductie van deze nieuwe en zeer snel ontwikkelende vorm van zorgtechnologie. Mijn onderzoek laat zien dat het gebruik van robottechnologie de zorg niet hoeft te ontmenselijken, maar juist eerder deze menselijkheid weer terug kan brengen.”

‘Ik ben Alice’
Het onderzoek van Margo van Kemenade heeft aan de basis gestaan van onder andere de documentaire ‘Ik ben Alice’ (zie trailer hieronder), eerder uitgezonden bij de NPO. In deze film krijgen oudere dames een gezelschapsrobot in huis, om zo de dilemma’s rondom sociale interactie met robots in beeld te brengen. Is het wel ethisch verantwoord om ouderen op te vrolijken met een robot? De dames in de documentaire vonden het in ieder geval erg jammer dat ze ook weer ‘afscheid moesten nemen’ van Alice.

Over Margo van Kemenade
In het onderwijs is Margo van Kemenade al langer aan de slag met robottechnologie. Zo schreef ze, in samenwerking met studenten, een adviesrapport om zorgtechnologie te implementeren bij de Inholland-opleiding Verpleegkunde. Ook deed ze samen met lector Cock Heemskerk (Robotica) onderzoek in het kader van ‘Het Slimste Huis’, en een vergelijkende studie in samenwerking met hbo’ers en mbo’ers. In 2015 sleepte ze de NWO-KNAW Eurekaprijs in de wacht voor Wetenschapscommunicatie. Verder is ze onder andere auteur van het studieboek Ethiek voor techniek en ICT.

Margo van Kemenade verdedigt haar proefschrift woensdag 11 november om 9.45 uur. Vanwege de coronamaatregelen vindt de plechtigheid zonder publiek plaats, maar is wel te volgen via VU Beadle’s Office, het Youtube-kanaal van de VU.

In het Medical Delta Living Lab Geriatric Rehabilitation @Home werken Hogeschool Inholland, De Haagse Hogeschool, Hogeschool Rotterdam samen met de Stichting Omring. Vanuit Inholland zijn lector Robbert Gobbens (Gezondheid en Welzijn van Kwetsbare Ouderen) en associate lector Laurence Alpay (E-health), onderdeel van de onderzoekslijn Medische Technologie, betrokken. 

Thuis revalideren gunstig voor herstel en kwaliteit van leven
Thuis revalideren na een opname is voor geriatrische patiënten gunstig voor het herstel en de kwaliteit van leven. Voor een snelle en soepele overgang van de geriatrische revalidatiezorg naar huis is echter niet altijd adequate ondersteuning beschikbaar. E-health kan cliënten en mantelzorgers thuis ondersteunen bij de revalidatie en de eigen regie en zelfmanagement van de betrokken ouderen bevorderen. “Ik ben ervan overtuigd dat e-health positief bijdraagt aan de revalidatie van ouderen en ook hun kwaliteit van leven verhoogt", zegt Robbert Gobbens.

Het Medical Delta Living Lab betreft een authentieke leeromgeving waarin studenten van diverse technische en zorg- en welzijnsopleidingen interprofessioneel aan de slag gaan met onderzoekers, het bedrijfsleven en de zorg. En ook met de ouderen en mantelzorgers zelf, op zoek naar effectieve e-health oplossingen. De vraagstukken uit het werkveld kunnen docenten bovendien gebruiken in hun lessen. Volgens Laurence Alpay zorgt juist door deze benadering, met co-creatie en co-design, ervoor dat alle stakeholders betrokken zijn: "Niet alleen bij het ontwerpen, maar ook bij de realisatie en implementatie van technologische oplossingen gericht op geriatrische revalidatie.”

Het living lab van Inholland is één van de vier nieuwe living labs waarin Zuid-Hollandse hogescholen deel uitmaken van Medical Delta, samen met zorginstellingen en bedrijven. De living labs hebben ieder 200.000 euro aan subsidie ontvangen. In alle labs, naast Inholland ook ondergebracht bij Hogeschool Rotterdam, De Haagse Hogeschool en Hogeschool Leiden, staan kansrijke technologische innovaties centraal om actuele zorgtechnologische vraagstukken op te lossen, met prominente aandacht voor preventie en zorg dichtbij huis.

Ondernemen, onderwijs en onderzoek onder één dak
Bijzonder aan de opzet van de living labs is dat lectoren van verschillende disciplines én zorginstellingen samen praktijkvragen oppakken. Ook bedrijven, eindgebruikers en universiteiten doen mee. Onderwijs, toegepast onderzoek en ondernemen vormen zo een bijzondere eenheid. De living labs geven op deze manier een extra stimulans aan het ‘health & technology-ecosysteem’ in Zuid-Holland. Eerder zijn al vijf andere living labs opgezet.

De nieuwe living labs krijgen hun vorm de komende maanden. Naast het Medical Delta Living Lab Geriatric Rehabilitation @Home gaat het om de volgende living labs:

• Het Medical Delta Living Lab Better In Better Out richt zich specifiek op de fitheid van patiënten met kanker voorafgaand en tijdens een behandeltraject. Dit lab komt voort uit een samenwerking tussen De Haagse Hogeschool en Hogeschool Rotterdam, in samenwerking met praktijkpartner HMC.
• Het Medical Delta Living Lab VIT for Life is met name bedoeld om met behulp van technologie mensen gezonder te krijgen die een verhoogd risico hebben op leefstijl-gerelateerde gezondheidsklachten. De Haagse Hogeschool, Hogeschool Rotterdam, de Stichting WMOradar en kinderfysiotherapie Westland werken samen in dit living lab.
• Het Medical Delta Living Lab Integrative Medicine Technology kijkt vooral naar non-farmacologische, complementaire en persoonsgerichte behandelwijzen, zoals het gebruik van natuurlijke producten bij de behandeling van klachten bij chronische aandoeningen, en het aantonen van de werking hiervan. Hogeschool Leiden, Hogeschool Rotterdam, NVAA en Cure+ werken hierin samen.

Over Medical Delta
Medical Delta is een interdisciplinaire samenwerking van meer dan 280 wetenschappers van Erasmus Universiteit, Erasmus MC, TU Delft, LUMC, Universiteit Leiden en hogescholen die samen met bedrijven en overheden aan technologische oplossingen voor de zorg werken. Dit doet Medical Delta met dertien interdisciplinaire wetenschappelijke programma’s en met praktijkgerichte field- en living labs. Medical Delta vormt hiermee de spil van het Health & Technology ecosysteem in Zuid-Holland en daarbuiten. Zie ook: www.medicaldelta.nl.

Als eerste in Nederland zijn initiatiefnemers Cordaan en OLVG, in samenwerking met de huisartsen in Amsterdam en ondersteund door het Zilveren Kruis, bezig met de ontwikkeling van de Virtual Ward, een technologisch platform voor een deel van de zorg in Amsterdam. Een patiënt wordt vaak door verschillende partijen binnen de zorg behandeld. “Alle zorgverleners hebben contact met de patiënt, maar meestal niet onderling”, vertelt Karen Bruysters. “Dan stroken de adviezen niet altijd met elkaar. Ze vragen aan de patiënt wat de andere zorgverlener met hem heeft afgesproken. Dat zorgt voor ruis.” Tot nu toe zijn er wel overdrachtsdocumenten, maar dat is vaak een eenmalige actie en eenrichtingsverkeer. Met het hulpmiddel Virtual Ward hebben ze allemaal dezelfde informatie.

“Waar mogelijk verplaatsen we de zorg van het ziekenhuis naar de eigen omgeving van de patiënt, waarbij hij wordt gecoacht en gemonitord op afstand”, licht Karen toe. "Hoewel de behoefte aan een dergelijk zorghulpmiddel al langer bestaat, zien we, nu we te maken hebben met het coronavirus, hoe belangrijk het is om meer zorg op afstand te organiseren." De Virtual Ward dient niet alleen ter vervanging van een ziekenhuisopname: "Door deze samenwerking verplaatsen we zorg, kunnen we waar mogelijk ook zorg voorkomen en de regie meer bij de patiënt zelf leggen. Het is een platform dat bijdraagt aan een betere samenwerking tussen de verschillende schotten in de zorg. Het uiteindelijke doel is om minder zorg te hoeven leveren en ontvangen. En dan ook nog in de laagste laag die mogelijk is. Dus in eerste instantie bij de patiënt in zijn thuissituatie, indien nodig met behulp van thuiszorg of huisarts, en pas in laatste instantie in het ziekenhuis.”

Zorgpad op maat
Hoe werkt dat dan in de praktijk met samenwerking en thuismonitoring? “Om een voorbeeld te noemen: een wijkverpleegkundige kan een foto uploaden en consult vragen aan andere specialisten. Je kunt in verband met de privacywetgeving niet het hele dossier kopiëren, maar wél relevante informatie ontsluiten. Daarnaast stelt de Virtual Ward je in staat om regelmatig vragenlijsten af te nemen bij patiënten: wat heb je vandaag gegeten en gedronken, hoe gaat het, hoe voel je je? Er kan dan een belletje gaan rinkelen als er iets niet is zoals het hoort te zijn. Dreigt het mis te gaan met iemand? Dan wordt er een zorgpad op maat ingesteld waarbij je de frequentie en aard van monitoring aanpast, afhankelijk van de staat waarin de patiënt zich bevindt.”

Dankzij de Virtual Ward werken zorgverleners beter samen. “Het mooie is dat ze elkaars kracht opzoeken, met ondersteuning van dit platform. En de overdracht is continu actueel. Daardoor krijgt de patiënt niet alleen een medisch advies om bijvoorbeeld meer te bewegen, maar wordt ook meteen bekeken waarom het nu niet lukt om te bewegen en wat dan wél past. Meer op maat van elke patiënt, waarbij je voorbij je eigen kennis en specialisme kijkt.”

Agile-methode
In maart is begonnen met de bouw van het platform. “Daar trekken we een half jaar voor uit. We hebben daarbij gekozen voor de Agile-methode, waarbij we in korte sprints onderdelen maken en er gelijk in de praktijk al mee werken. Gaandeweg maken we aanpassingen en toevoegingen. Zo laten we het langzaam groeien.”

Begin maart, vlak voor de coronacrisis, presenteerde Karen Bruysters de Virtual Ward al bij Inholland tijdens de alumnidag van de master Advanced Nursing Practice. En straks op 28 mei dus in het webinar ICT in Zorg en Welzijn. Naast Karens keynote zijn er twee breakoutsessies over het Zorginnovatiehuis (Merlijne Sonneveld) en over online spreekuren van huisartsenposten (Max Analbers).

Belangstellenden zijn van harte uitgenodigd om van 19.00 tot 20.30 uur gratis deel te nemen aan dit webinar. Als je je aanmeldt krijg je van tevoren de deelnamelink toegestuurd. Aanmelden kan via de webpagina van het webinar.

“E-health is een breed begrip”, zegt Alpay. “Eigenlijk vallen daar alle digitale middelen onder om de gezondheid van mensen te verbeteren. Denk aan mobiele applicaties en interactieve websites. Technologisch kan er heel veel en de ontwikkelingen blijven doorgaan, bijvoorbeeld richting slimme horloges en kleding met sensoren. Niet alleen de technische werking is belangrijk, maar ook de mens zoals die in de visie van Inholland centraal staat.”

Acceptatie van e-health
Je kunt nog zulke mooie applicaties ontwikkelen, als specialisten en patiënten ze niet gebruiken, heb je er weinig aan. Vandaar dat Alpay kijkt naar wie de e-health-middelen gebruikt en in welke context. “Het gaat om de acceptatie en het gebruik van die middelen. Daarbij is het heel belangrijk te beseffen dat ze professionals niet vervangen maar ondersteunen. Het uitgangspunt is om hun werk gemakkelijker te maken. Zijn professionals zich daarvan bewust, dan zijn ze eerder bereid die middelen te omarmen.”

Via co-creatie naar maatwerk
Bij de ontwikkeling van nieuwe e-health-middelen is de focus op de mens, de gebruiker, zeer belangrijk, benadrukt Alpay. “Ik ben voorstander van co-creatie. Betrek in een vroeg stadium technologen én gebruikers bij het ontwerp, zij moeten elkaars taal leren begrijpen. Bekijk vanuit een multidimensionaal perspectief of een oplossing in een bepaalde context kans van slagen heeft. Dat is altijd maatwerk, want wat bijvoorbeeld in de thuiszorg werkt is niet per se succesvol in de fysiotherapie.”

Effectievere zorg?
Natuurlijk kijken bestuurders en financiers in de zorg naar de effectiviteit van e-health. Besparen instellingen er geld mee? Kan er meer zorg worden gegeven met minder mensen, nu de arbeidsmarkt zo krap is? Er is geen eenvoudig antwoord. “De resultaten zijn slechts versnipperd voor handen. Er zijn veel meer effectstudies en best practices nodig.”

Studenten bewust maken
Het onderzoek van Medische Technologie richt zich op een aantal thema’s, zoals zelfmanagement: hoe kan e-health zelfmanagement van patiënten bevorderen. Of persuasieve e-health: kunnen applicaties de levensstijl van patiënten én gezonde burgers beïnvloeden en gedragsverandering ondersteunen. Alpay slaat met haar medeonderzoekers ook een brug naar het onderwijs. “We willen studenten bewust maken van de nieuwe technologische mogelijkheden en ook kritische kijken naar deze technologische ontwikkeling. Zij zijn immers de professionals van de toekomst. Daar hoort ook professionalisering van docenten bij. Met trainingen maken we hen daarvan bewust.”

Over vijf jaar
Volgens Alpay is e-health niet meer weg te denken uit de zorg, zeker niet over pakweg vijf jaar. “Dan verwacht ik dat burgers betere toegang hebben tot gevalideerde medische informatie. Ook zullen er meer applicaties beschikbaar zijn voor consumenten om gezond te blijven. De bewustwording van de meerwaarde zal zijn toegenomen en meer instellingen maken meer gebruik van e-health. Die ontwikkeling komt er ook echt als alle medische opleidingen e-health een stevige plek geven in het curriculum. En dan zal je zien dat e-health vanzelfsprekend wordt voor de komende generatie zorgprofessionals.”

Om de bewustwording onder toekomstige beweeg- en leefstijlprofessionals wat betreft de technologische mogelijkheden en de toepassing van e-health voor leefstijlverbetering te vergroten, zijn ervaringsverhalen van leefstijlprofessionals opgehaald. Deze zijn samengevoegd in een video, speciaal voor derde- en vierdejaarsstudenten van de opleiding Sportkunde. Zo gebruikt Gert Jan de Jong, alumnus Sportkunde, apps en wearables in de begeleiding van cliënten binnen zijn eigen personal training bedrijf.

"In de praktijk van leefstijlcoaching komt steeds meer aandacht voor e-health", vertellen Joan Dallinga en Katja Braam, onderzoekers Kracht van Sport. "We merken dat de toepassing hiervan in de dagelijkse praktijk om nieuwe kennis en vaardigheden vraagt. Daarom willen we de huidige en toekomstige leefstijlprofessionals hulpmiddelen aanreiken. Zo willen we hen ondersteunen om e-health te benutten in de begeleiding van hun cliënten. Met deze onderwijsmodule maken we daarmee een start.”

De video is onderdeel van een online e-health-module op het gebied van leefstijlverbetering. Een projectgroep, bestaande uit docenten Sportkunde en onderzoekers vanuit Kracht van Sport en Medische Technologie, dragen bij aan het onderzoeksproject, dat gefinancierd wordt door het Rengelink fonds.

Een zestal docenten uit mbo en hbo volgde dit najaar de Experttraining e-health van Inholland Academy. Een verdieping op de eerder gevolgde basistraining. Met als kers op de taart een zelfontwikkeld en praktisch toepasbaar onderwijsproduct of e-health-toepassing voor de eigen opleiding. Janneke Scheerman, docent bij de Inholland-opleiding Mondzorgkunde en Linda Leuven, docent Verpleegkunde bij Nova College volgden de training. Wat voor onderwijstoepassing hebben zij ontwikkeld?

De samenleving verandert. Het aantal zorgverleners neemt af, terwijl het aantal patiënten toeneemt. E-health biedt de kans om de zorg doelmatiger te organiseren. Dat maakt de inzet van nieuwe technologieën steeds belangrijker. Maar hoe zorg je ervoor dat ze ook daadwerkelijk worden gebruikt? “De opleidingsmanager van de opleiding Mondzorgkunde heeft mij de opdracht gegeven om een onderwijsmodule te ontwikkelen om studenten op de hoogte te brengen van nieuwe mobiele technieken en inzicht te geven hoe ze deze technieken in kunnen zetten bij het verbeteren van de mondzorg”, vertelt Janneke.

Ze gebruikte de bijeenkomsten van de experttraining om de module te ontwikkelen. “De module bestaat uit diverse colleges over e-health en digitale gedragsveranderingstechnieken. Daarnaast gaan de studenten zelf aan de slag in werkgroepen. Ze krijgen de opdracht om in de appstore een mondzorg-app uit te zoeken en deze vervolgens aan elkaar te presenteren. In deze presentaties geven studenten onder andere aan welke digitale gedragsveranderingstechnieken in de app zijn verwerkt. Je kunt als docent wel vertellen welke apps er allemaal zijn maar beter is het om studenten de vaardigheden aan te leren om een app goed te beoordelen op functionaliteit en toepasbaarheid.”

De module is nog geen vast onderdeel van het curriculum van de opleiding Mondzorgkunde. “Het voordeel van deze opzet is dat het onderwijs niet elk jaar veranderd hoeft te worden. Binnenkort bespreek ik met de curriculumcommissie hoe de module toegepast kan worden. Tot die tijd kan ik de opzet alvast testen, door de module als keuzeonderwijs aan te bieden.” Janneke was de enige deelnemer vanuit haar opleiding. “Achteraf vond ik dat jammer. Je mist dat je inhoudelijk met elkaar kunt sparren om zo het onderwijsproduct naar een hoger niveau te tillen. Gelukkig hebben de trainers, Laurence Alpay en Ybranda Koster, veel ervaring in het opzetten van onderwijs. Zij hebben me dan ook goed kunnen helpen waardoor ik uiteindelijk toch een mooie module heb kunnen ontwikkelen.”

Altijd actueel en up-to-date
Linda was niet de enige deelnemer vanuit het Nova College. “We namen het leeuwendeel van de plekken in beslag”, lacht ze. Een afvaardiging van maar liefst vijf Nova-docenten Verpleegkunde volgde de training als groep. “Er is van alles te bedenken op het gebied van e-health. Een app, robot of de inzet van Facetime om maar wat mogelijkheden te noemen. Al pratende kwamen we erachter dat de meerwaarde voor het Nova College niet was om een nieuwe toepassing te bedenken, maar om te zorgen dat e-health in het onderwijs geïntegreerd wordt.”

De trainingsbijeenkomsten hebben de vijf collega’s vervolgens gebruikt om e-health in de opleiding te integreren. Zoals in het verpleegplan. “Hierin staat welke zorg iemand nodig heeft en waar je op moet letten bij de verzorging. We hebben een vaste vraag toegevoegd: hoe pas je e-health toe? Het voordeel is dat studenten actief op zoek gaan naar de toepassingen die op dat moment beschikbaar zijn. Met verrassende uitkomsten, studenten zijn echt heel goed en creatief in het zoeken naar mogelijkheden. Daarbij zorg je er op deze manier ook voor dat wat je toepast up-to-date is en dat je niet afhankelijk bent van bepaalde toepassingen, die wellicht over een poosje weer verouderd zijn.” Hoe de studenten het toevoegen van de vraag vinden? “Het is ze volgens mij niet eens opgevallen! Voor hen is het een gegeven. Vanaf het moment dat ze de vraag lezen, vinden ze het niet meer dan normaal om na te denken over e-health-toepassingen.”

Toepassen in de praktijk
Laurence Alpay, associate lector E-health bij Inholland en een van de trainers: “Met de experttraining hebben we gekeken hoe we e-health kunnen toepassen in de praktijk van het onderwijs. Tijdens de training werkte iedereen aan een eigen product of onderwijseenheid. De deelnemers voelden zich echt eigenaar van hun onderwijsproduct.” Dat kan Linda beamen, ze was erg onder de indruk van de trainers. “Het is hun kracht om de juiste, open vragen te stellen. Hierdoor ga je nadenken over waar je echt behoefte aan hebt en krijg je de vrijheid om breder te denken dan het ontwikkelen van een e-health-toepassing. Zonder hen waren we nooit tot deze oplossing gekomen.”

Verpleegkundige-in-opleiding Samira vindt het een meerwaarde om met Elektrotechniek samen te werken. “Als verpleegkundige ken je de technische mogelijkheden vaak niet. Dan kan het gebeuren dat je een oplossing bedenkt die helemaal niet kan, en dat is zonde van je tijd en energie. In deze opzet krijg je tijdens de brainstorm gelijk al feedback zodat je je kunt richten op een haalbare oplossing. Dankzij de e-healthdagen ben ik me veel bewuster geworden van de meerwaarde van andere vakgebieden. Je hebt elkaar nodig om tot een goede oplossing te komen.” Haar groepsgenoot Anouk, student Verpleegkunde, gaat zelfs nog een stap verder. “Alleen Verpleegkunde en Elektrotechniek bij elkaar is niet genoeg. Je zou er ook iemand bij moeten hebben voor de financiën of die verstand heeft van verzekeringen. En zo zijn er vast nog andere disciplines die van meerwaarde kunnen zijn bij het bedenken van een zorgoplossing.”

Buiten de eigen kaders denken
Toenemende vergrijzing en dreigende personeelstekorten; de problemen in de zorg maken de inzet van technische zorgoplossingen steeds belangrijker. “Er is technisch veel mogelijk maar dat sluit niet altijd aan bij de zorg. De zorg moet aangeven waar ze behoefte aan heeft.” En dat lukt alleen als je elkaar weet te vinden, aldus Ybranda. “Ik merk dat de studenten Verpleegkunde na de e-healthdagen meer out-of-the-box denken en ook buiten de eigen kaders van hun eigen opleiding durven te kijken. Ze betrekken sneller andere partijen bij hun oplossingen. Dat vind ik een goede ontwikkeling.”

Radartjes beginnen te draaien
In totaal gingen dit jaar ruim 400 eerstejaarsstudenten van de opleidingen Verpleegkunde (Amsterdam en Alkmaar) en Elektrotechniek (Alkmaar) in Alkmaar aan de slag met het bedenken van e-healthoplossingen. In een Hackaton-achtige werkvorm werkten ze in groepjes aan een oplossing voor een casus, bestaande uit een doelgroep, probleem en doelstelling. Kjell, student Elektrotechniek: “In het begin ging het over zorg en ziektebeelden, dat vond ik minder interessant. Voor mij werd het pas leuk toen we naar de oplossing gingen zoeken. Al gingen mijn radartjes al wel draaien toen mijn groepsgenoten van Verpleegkunde het probleem in beeld probeerden te krijgen. Dat heb ik wel geleerd, dat je voor een goede zorgoplossing die medische informatie gewoon nodig hebt.”

Over de schutting kijken
Het werken met e-health binnen diverse opleidingen zorgt ervoor dat toekomstige professionals leren van het belang van de ontwikkelingen op zowel zorg als technologisch gebied. Niels Gemen is als docent bij de opleiding Verpleegkunde bij de e-healthdagen betrokken. “De e-healthdagen brengen zorg en elektrotechniek bij elkaar. We bieden onze studenten de mogelijkheid om over de eigen schutting heen te kijken. Met mooie resultaten!” Hij doelt op de diverse oplossingen die na afloop van elk dagdeel aan elkaar worden gepresenteerd. “Het mooiste zou zijn als we na de e-healthdagen samen verder gaan met het uitwerken van de oplossingen. Nu gebeurt dat nog binnen de opleidingen afzonderlijk. Hoe kunnen we dit nog verder integreren? En wellicht ook nog andere opleidingen betrekken? Dan ontstaan er echt mooie dingen!”

Onverwachte combinatie die werkt
Cees Jeroen Bes is docent Elektrotechniek en begeleidt de groepjes waar nodig. “Onze studenten waren niet gelijk enthousiast. Verpleegkunde, wat moesten ze daar in hemelsnaam mee? Nu denken ze er anders over. Als techneut mis je de medische kennis, en de verpleegkundigen missen de technische bagage. Het is wellicht een onverwachte combinatie maar je vult elkaar aan, en hebt elkaar nodig als je op zoek gaat naar technische oplossingen in de zorg.” Dat heeft ook Ruben ervaren. De student Elektrotechniek was deelnemer in zowel oktober als december. “Na de vorige keer zijn we verder gegaan met onze oplossing: een technisch geavanceerd pillendoosje. Maar al snel liepen we tegen bepaalde vragen aan. Hoeveel pillen slik je eigenlijk? Waar moet het doosje aan voldoen? Toen hebben we achteraf contact gezocht met een van de studenten Verpleegkunde uit ons groepje. Wil je dat jouw oplossing echt werkt, dan heb je elkaar gewoon nodig.”

Vandaag gaat de e-healthweek van start. Het doel van deze landelijke campagne is om de kennis en vaardigheden op het gebied van digitale ondersteuning in de zorg te vergroten. Hoe kun je dit beter doen dan door het zelf te ervaren? Dat is de reden dat Laurence Alpay (associate lector E-health) en docent-onderzoekers van Medische Technologie op vrijdag 31 januari de workshop 'Meer impact op leefstijlverandering' organiseren. Er zijn nog een aantal plekken vrij dus meld je snel nog aan!

Je leefstijl blijvend veranderen gaat over het algemeen niet zonder slag of stoot. De inzet van e-health kan daar bij helpen. Zo worden er allerlei apps ontwikkeld die kunnen helpen bij het verbeteren van je leefstijl en gedrag. Denk aan stappentellers, running apps die je stimuleren om nog een kilometer verder te rennen of apps die je helpen gezonder te eten. In al deze gevallen gaat het over het veranderen van gedrag. Maar welke functionaliteiten en mogelijkheden in apps helpen nou echt bij het veranderen van gedrag? Tijdens de workshop 'Meer impact op leefstijlverandering' op 31 januari in Diemen gaan we met dit vraagstuk aan de slag.

Wat ga je doen?
Na een korte uitleg over het gedragsveranderingsmodel van Fogg ga je dit model toepassen op een aantal concrete gezondheid- of beweegapps. Samen verken je welke technieken de houding of het gedrag van de patiënt/cliënt veranderen. Het doel van de workshop is om inzicht te krijgen in waar je op moet letten bij het kiezen van een app voor leefstijlverandering; voor jezelf of voor je cliënten. 

Interesse?
De workshop 'Meer impact op leefstijlverandering' duurt 90 minuten en wordt gedurende de ochtend twee keer gegeven. Er is maar een beperkt aantal plaatsen beschikbaar dus meld je snel aan. Heb je vragen? Neem dan contact op met Laurence Alpay. 

Gezond leven en een gezonde leefstijl is voor iedereen belangrijk, maar niet altijd makkelijk. IkPas, ook wel bekend als dry january, duurt maar een maand. Gezonder eten na de feestdagen wordt al op de proef gesteld bij de eerste nieuwjaarsborrels en wie begint met werken na de vakantie is zijn ontspannen houding ook vaak al snel weer kwijt. Je leefstijl blijvend veranderen gaat over het algemeen niet zonder slag of stoot. De inzet van e-health kan daar bij helpen.

Zo worden er allerlei apps ontwikkeld die kunnen helpen bij het verbeteren van je leefstijl en gedrag. Denk aan stappentellers, running apps die je stimuleren om nog een kilometer verder te rennen of apps die je helpen gezonder te eten. In al deze gevallen gaat het over het veranderen van gedrag. Maar welke functionaliteiten en mogelijkheden in apps helpen nou echt bij het veranderen van gedrag? Tijdens de workshop 'Meer impact op leefstijlverandering', georganiseerd door associate lector E-Health Laurence Alpay en docent-onderzoekers Medische Technologie, op 31 januari in Diemen gaan we met dit vraagstuk aan de slag.

Wat ga je doen?
Na een korte uitleg over het gedragsveranderingsmodel van Fogg ga je dit model toepassen op een aantal concrete gezondheid- of beweegapps. Samen verken je welke technieken de houding of het gedrag van de patiënt/cliënt veranderen. Het doel van de workshop is om inzicht te krijgen in waar je op moet letten bij het kiezen van een app voor leefstijlverandering; voor jezelf of voor je cliënten. 

Interesse?
De workshop 'Meer impact op leefstijlverandering' duurt 90 minuten en wordt gedurende de ochtend twee keer gegeven. Er is maar een beperkt aantal plaatsen beschikbaar dus meld je snel aan. Heb je vragen? Neem dan contact op met Laurence Alpay. 

Leestijd: +- 3 minuten

Met haar dubbelrol als associate lector (hbo) en practor (mbo) heeft Laurence Alpay een brug weten te slaan tussen het mbo en hbo. “Het was mijn opdracht om het compleet nieuwe practoraat een plek te geven binnen het Nova College en zo de bewustwording bij studenten en docenten als het gaat om praktijkgericht onderzoek op het raakvlak van zorgen technologie te vergroten. Niet alleen in het mbo maar ook in het hbo. Want juist de andere cultuur binnen het mbo, de andere manier van werken, kan een toevoeging zijn aan huidige en toekomstige onderzoeksprojecten.” In de twee jaar als practor heeft Alpay het Nova College goed leren kennen en een netwerk opgebouwd. “Ik weet het mbo te vinden, en zij mij. Als practor heb ik zo een bijdrage geleverd aan zowel de emancipatie van het mbo als het belang van praktijkgericht onderzoek in het algemeen.”

Samenwerking blijvend versterken
Laurence Alpay blijft vanuit haar werkzaamheden bij Inholland betrokken bij het practoraat. Zo blijft ze de samenwerking tussen de onderzoekslijn E-health en het practoraat Zorg en Welzijn Technologie versterken. Alpay: “De wereld van het mbo is in beweging, en in de zorg en welzijn nemen de mogelijkheden en het belang van technologie toe. Wij kunnen trots zijn op het feit dat het practoraat zich na de pioniersfase door ontwikkelt en de verbinding tussen onderwijs, praktijkgericht onderzoek en werkveld verder gaat versterken.”

Nieuwe practor
Sander Boelsma wordt de opvolger van Laurence Alpay. Boelsma is al 13 jaar verbonden aan het Nova College. De eerste jaren is hij als docent bij de zorg- en welzijnsopleidingen aan de slag gegaan met de agogische vakken, later hield hij zich als docent bij de ICT-opleidingen bezig met applicatieontwikkeling en ICT-innovatie. Nu gaat hij zich inzetten als practor voor het professionaliseren van de zorg- en welzijnsopleidingen binnen het mbo en het aangesloten werkveld. Om zichzelf te professionaliseren, volgt Sander de master Advanced Health Informatics Practice (AHIP) bij Inholland die opleidt tot praktijkonderzoeker en professional die de brugfunctie kan vervullen bij informatiserings- en innovatieprojecten binnen de (gezondheids)zorg en welzijnszorg.

Verdere professionalisering
Het practoraat ondersteunt bij het inbedden van technologie in het curriculum van het Zorg en Welzijn-onderwijs. Momenteel werken de onderzoekers binnen de opleiding Verpleegkunde aan e-health in de methodiek van het verpleegplan, de omgang met domotica en het includeren van de monitoring van tiltechnieken. Daarnaast werkt het practoraat aan de professionalisering van docenten doordat zij kunnen meewerken in het practoraat of kunnen deelnemen aan de Inholland e-health basis- en experttraining. In deze training maken docenten kennis met e-health en ontwikkelen zij onderwijs waar e-health een plek in krijgt. Verder bedenkt het practoraat samen met het werkveld en het onderwijs nieuwe projecten en stimuleert daardoor praktijkgericht onderzoek. Het draait bijvoorbeeld een project met SEIN rondom mobiel werken in samenwerking met Inholland.

Digitale competenties
Het practoraat Zorg en Welzijn Technologie is verbonden aan de Inholland-onderzoekslijnen Medische Technologie en E-health en heeft als focus: zorgtechnologie ontwikkelen die erop gericht is om zelfmanagement (eigen regie) van cliënten te vergroten. Daarnaast richt het practoraat zich op digitale competenties van de (toekomstige) zorg- en welzijnsprofessionals zodat zij om kunnen gaan met het gebruik van technologie in zorg en welzijn. Het practoraat werkt onder andere samen met het practoraat Ouderenzorg en Wijkgericht Werken (practor Joke Christiaans, verbonden aan de Inholland-onderzoekslijn Gezondheid en Welzijn van Kwetsbare Ouderen), het practoraat Smart Technology Skills en het domein Techniek (practor Tom Hogendoorn).

De groep bestond uit vijf docenten van het Nova College, locatie Hoofddorp (opleiding Verpleegkunde) en een docent Mondzorgkunde van Hogeschool Inholland. Onder begeleiding van Ybranda Koster, Rob Doms en Laurence Alpay gingen zij aan de slag met de producten e-health in de methodiek van het verpleegplan, omgang met domotica, monitoring tiltechnieken en e-health in de mondzorg. Na drie bijeenkomsten waren de deelnemers in staat om hun product te implementeren in het onderwijs.

Toepassen in de praktijk
Laurence Alpay, associate lector E-health bij Inholland en practor Zorg en Welzijn Technologie bij Nova College: “Tijdens de basistraining hebben de deelnemers inzicht gekregen in de wereld van e-health en in de mogelijkheden binnen het onderwijs. Met de experttraining zijn we een stap verder gegaan en hebben we gekeken hoe we e-health kunnen toepassen in de praktijk van het onderwijs. Tijdens de training werkte iedereen aan een eigen product of onderwijseenheid. De deelnemers voelden zich echt eigenaar van hun onderwijsproduct. Ja, de experttraining was een mooie verdieping op wat ze eerder geleerd hebben.”

Pitchen
Ook de deelnemers waardeerden de training als zeer positief, bleek uit de evaluatie. Een van de deelnemers gaf aan: “Deze training is een waardevol middel voor de professionalisering van de docenten op het thema e-health, op maat en gepersonaliseerd.” De persoonlijke aandacht en feedback maar ook het leren van elkaar en het delen van ervaringen waren volgens de deelnemers van meerwaarde. De laatste trainingsdag stond geheel in het teken van het pitchen van de verschillende eigen producten. “Het is stimulerend om met interprofessionele perspectieven te kijken naar de rol van e-health in het onderwijs”, aldus een van de deelnemers.

Vernieuwing en doorontwikkeling
De trainingen op gebied van e-health worden al een aantal jaren aangeboden. In het kader van de Vitale Delta – een consortium bestaande uit Hogeschool Rotterdam, Hogeschool Leiden, De Haagse Hogeschool en Hogeschool Inholland dat zich inzet voor vitaliteit en gezondheid van jong tot oud in de Deltaregio Leiden, Den Haag en Rotterdam – zal Inholland zowel de basis- als de experttraining voor docenten vanuit het werkpakket Ondersteund Vitaal vernieuwen en doorontwikkelen. Vervolgens zal de training via de Inholland Academy ook bij de andere drie hogescholen aangeboden worden.

Leestijd: +- 3 minuten

IT moet een hulpmiddel zijn, geen last
Het Radboudumc wil voorop lopen in de ontwikkeling van innovatieve, duurzame en betaalbare gezondheidszorg. Maar hoe krijg je de mensen op de werkvloer hierin mee? Als ‘verbindingsofficier’ is het aan Jacqueline om in het ziekenhuis mens, werk-/zorgprocessen en digitale systemen werkbaar op elkaar af te stemmen. En ‘meekrijgen’ is een woord dat Jacqueline liever niet gebruikt. “IT moet een hulpmiddel zijn, geen last.” Dus ‘verleiden’ is een beter woord in deze.

Systemen hebben een enorme invloed op het werk en vooral op de werkprocessen. Wil je als ziekenhuis een nieuw systeem introduceren, zoals het elektronisch patiëntendossier (EPD), dan klinkt dat in eerste instantie interessant. De meeste mensen zeggen verandering namelijk leuk te vinden. Maar vraag een mens of hij zelf wil veranderen, om bijvoorbeeld een systeem goed te kunnen gebruiken, dan komt er regelmatig een andere reactie. Zo zit de mens nu eenmaal in elkaar.

Systemen moet je niet opleggen
In de gezondheidszorg worden systemen maar al te vaak van bovenaf opgelegd. “Dat moet van IT”, is een veelgehoorde uitspraak onder zorgverleners in Radboudumc. “Systemen kun je niet opleggen, want ze zijn nooit een doel op zich”, benadrukt Jacqueline. Systemen zijn hulpmiddelen die het werken makkelijker horen te maken. Ook wordt bij een ervaren knelpunt in de praktijk vaak snel in oplossingen gedacht. “Ik wil een app”, hoort ze dan van haar collega-zorgverleners, terwijl helemaal niet vanzelf spreekt dat de gekozen oplossing (een app) het ervaren probleem zal oplossen. Doorvragen geblazen dus en inzicht geven in al bestaande, maar vaak onbekende oplossingen.

Een tolk tussen de domeinen
Jacqueline gaat dan ook dagelijks in gesprek met zorgverleners op de werkvloer om te achterhalen wat de problemen zijn om van daaruit samen tot een oplossing te komen. Dankzij haar jarenlange ervaring in de patiëntenzorg begrijpt ze snel wat er speelt en is daardoor goed in staat de vertaling tussen de domeinen van patiëntenzorg en ICT te maken. De mens in zijn context staat daarbij centraal. Overigens gebruikt Jacqueline liever de term informatiemanagement in plaats van IT.

Digitale systemen, zoals een geïntegreerd Elektronisch patiëntendossier (EPD), zijn mooi maar niet oneindig flexibel helaas. Uiteindelijk zal een professional bereid moeten zijn een aanpassing in het werkproces te doen om zo tot een optimale fit met het systeem te komen. Hierdoor kan een systeem niet alleen gebruikt, maar ook benut gaan worden. Daarom kijkt ze dagelijks samen met zorgprofessionals én patiënten hoe processen efficiënter ingericht kunnen worden. Ze haalt ideeën voor verbeteringen op, trechtert en toetst deze aan de strategische doelen van het Radboudumc. Pas daarna wordt gesproken over digitale ‘oplossingen’ of technologie.

Zoals Jacqueline aangeeft, biedt de verbinding tussen techniek, processen en mens mooie kansen voor (toekomstig) zorgprofessionals. Onze master Advanced Health Informatics Practice haakt hier precies op in en slaat de brug tussen de domeinen. Ook bij de opleiding Verpleegkunde is er veel aandacht aan de nieuwste zorgtechnologie.

“De verbinding tussen technologische ontwikkelingen en zorg wordt steeds belangrijker”, geeft Jacqueline aan. “Ik hoop dan ook van harte dat we een nieuwe generatie zorgverleners warm kunnen krijgen dat ze zich met deze beide vakgebieden gaan bezighouden."

#ondersteuningdoortechnologie #activerendonderwijs #leergemeenschappen #beroepsproducten

E-health is een thema dat alle domeinen raakt en verbindt. Bijvoorbeeld de technologische kant, de businesscase of de zorgverlener en de patiënt. Het is een maatschappelijk thema dat alleen in de breedte van alle opleidingen en in samenwerking met het werkveld goed kan worden opgepakt. Om die reden kunnen studenten van alle opleidingen van Inholland en Nova College meedoen.

Uitdagingen op het snijvlak van zorg en technologie
Tijdens de Makathon (spreek uit als ‘make-a-thon’) werken studenten samen aan een actueel innovatievraagstuk op het snijvlak van zorg en technologie. Studenten maken daarbij kennis met innovatieve werkvormen als ‘cocreatie’, ‘design thinking’ en ‘scrum’. Omdat deze werkvormen ook voor docenten nieuw zijn, krijgen docenten voor aanvang een training ‘Makathon Coach’.

Foto's: Makathon 2018

“Eigenlijk is het raar dat we onze studenten nog steeds grotendeels opleiden binnen de eigen opleiding,” vertelt Rob Doms. Naast teamleider master Advance Health Informatics Practice, en projectleider van het Inholland Health & Technology Centre is hij een van de trekkers van de Makathon. “Pas na hun afstuderen komen ze in het werkveld en maken dan kennis met professionals met een andere opleiding. In deze vorm leren studenten van verschillende opleidingen al tijdens de opleiding interprofessioneel samen te werken, elkaar te ontdekken, maar ook de cliënten!”

Casussen rechtstreeks uit de praktijk
In 2017 was er al een Makathon Smart Solutions voor de watersector. Deze Makathon werd georganiseerd door PWN, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en 3D Makers Zone. Vorig jaar verbleven deelnemers voor de eerste keer drie dagen lang bij de Hartekamp om hun kiezen te zetten in uitdagende casussen. Op de uitnodiging van de zorginstelling kwamen zo’n 120 docenten, studenten en leerlingen uit het vo, mbo en hbo af op de Makathon. Vanuit Inholland deden studenten en docenten mee van de opleidingen Verpleegkunde, MBRT, Sportkunde, Social Work en Informatica.

De casussen komen rechtstreeks uit de praktijk. Zoals logistieke problemen met het cliëntenvervoer. En hoe kom je af van de papieren rompslomp bij nieuwe medicatie? Ook afvalscheiding stond op de agenda, net als het verminderen van het energie- en waterverbruik bij de veelal zelfstandig wonende cliënten. In gemixte teams gingen studenten aan de slag.

Studenten krijgen er energie van
“De studenten zijn heel enthousiast, krijgen er energie van en hebben het er nog steeds over,” geeft Doms aan. Al moesten sommigen ook best even wennen. Zoals informaticastudenten die bij wijze van spreken nog nooit cliënten van een zorginstelling van dichtbij hadden gezien. “Maar aan het eind van die drie dagen waren vriendschappen ontstaan en kwam er spontaan contact tot stand . De Makathon maakt het werkveld menselijk én dichtbij, ook leer je communiceren met andere ‘beroepsgroepen’. En ook voor docenten is het interessant, die met deze onderwijsvorm extra kennisvaardigheden in handen krijgen om die werkvormen die bij de Makathon horen ook in het eigen onderwijs in te voeren.”

Gezien het succes, zal de Makathon in de toekomst steeds meer beleid worden. Doel is niet alleen in Haarlem, maar ook op andere Inholland-locaties een Makathon aan te bieden, al dan niet als onderdeel van het curriculum.

Meer info en aanmelden voor de Makathon.

In de ochtend werd er gestart met een inleidend college over e-health van de Inholland-onderzoekslijn Medische Technologie. Aansluitend was er een korte introductie van Zorg van Nu, een initiatief van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Het ministerie verzorgt een grootscheepse voorlichtingscampagne met betrekking tot veranderingen in de zorg. Dit jaar ligt de nadruk op zorginnovaties die kwaliteit van leven van patiënten en zorgverleners verbeteren, zoals de rol van domotica. Domotica is het toepassen van elektronica en huisnetwerken door automatisering van processen in en om de woning.

Mini-hackaton
De studenten gingen in groepen aan de slag tijdens een mini-hackaton om oplossingen te zoeken voor diverse praktijkproblemen. De studenten kwamen met leuke ideeën om techniek toe te passen in de zorg. Zo bedachten zij speciale exo-skeletten om kinderen met mobiliteitsproblemen te laten spelen, douches met een droogfuncties voor mensen met vermoeidheidsproblemen, een 'voel-bioscoop' voor blinde kinderen en een VR-bril met masker om kinderen te laten ervaren wat de negatieve gevolgen van roken zijn. 

Deze week is het de nationale e-healthweek. Van 21 tot en met 26 januari worden landelijk diverse initiatieven georganiseerd om de kennis en vaardigheden op het gebied van digitale ondersteuning in de zorg onder de aandacht te brengen. Ook Inholland doet mee. Laurence Alpay, als associate lector eHealth verbonden aan de onderzoekslijn Medische Technologie: “Het is geweldig dat er deze week extra aandacht is voor eHealth, maar vanuit onderzoek zijn we hier het hele jaar door mee bezig.”

Voor haar onderzoek werkt Alpay samen met verschillende onderzoekslijnen en opleidingen. Samen met de opleiding Sportkunde en de onderzoekslijn Kracht van Sport doet ze onderzoek naar een module eHealth voor leefstijlverbetering, en begeleidt ze diverse afstudeerprojecten die aanzetten tot een gezonde leefstijl. Met de opleiding Verpleegkunde, het Nova College (waar Alpay practor Zorg en Technologie is) en SEIN (centrum voor epilepsie) doet ze onderzoek naar de ervaringen van mobiel werken binnen SEIN. “En met Hogeschool Leiden, Hogeschool Rotterdam en de Haagse Hogeschool doen we onderzoek om de vitaliteit en gezondheid in Zuid-Holland te verbeteren. In het kader van de minor Zorgtechnologie van Hogeschool Rotterdam bijvoorbeeld, hebben studenten met de onderzoekslijn Medische Technologie gewerkt aan een project rondom thuisrevalidatie bij ouderen met e-health.”

Vitaliteit en gezondheid
Het gebruikmaken van technologische innovaties is een van de speerpunten binnen de visie van de Gezonde Samenleving. De technologievarianten die veel voorkomen voor een e-health-toepassing zijn webapplicaties en webportalen, mobiele applicaties (apps), elektronische patiëntendossiers en persoonlijke gezondheidsdossiers, sensoren (bijvoorbeeld thuis), zelfmetingen, activiteitenmonitors en videocommunicatie. “Toch is er geen grootschalige inzet van e-health over het gehele spectrum van toepassingen. Terwijl sommige toepassingen - zoals elektronische dossiervoering bij artsen - breed zijn ingevoerd, blijven andere nog achter”, aldus Alpay.

Kennis essentieel
Alpay constateert dat nieuwe technologieën in zorg en welzijn zich snel ontwikkelen. Ook web- en mobiele applicaties zijn beschikbaar op het gebied van leefstijl, gezondheid en hulp of begeleiding op afstand. “Het is van belang dat opkomende zorgprofessionals goed zijn aangesloten bij de technologische ontwikkelingen en weten hoe deze in te zetten zijn in de zorg. Daarbij is kennis over e-health-technologieën essentieel om keuzes te maken bij welke doelgroepen, op welke momenten en onder welke voorwaarden toegevoegde waarde ontstaat.” Daarnaast is kennis over het ontwerp van e-health-toepassingen van belang. Alpay werkt met collega's aan een methodologische aanpak voor het ontwerp van persuasieve e-health. Deze aanpak wordt ingezet in zowel onderwijs als onderzoek.

Interprofessioneel samenwerken
Zoals Alpay al aangaf, is Inholland het hele jaar door bezig met het onder de aandacht brengen van e-health. “Het blijft wat mij betreft zeker niet bij deze ene week.” Dat blijkt ook zeker uit de grote hoeveelheid activiteiten die dit jaar rondom e-health op stapel staan of net gestart zijn. Op 11 januari vond een mini-hackathon plaats en vorige week startte bij de Inholland Academy de Basis- en Experttraining eHealth voor docenten. De komende tijd staan er diverse evenementen op de planning, zoals het Vitaal Delta Symposium ‘Samen werken aan vitaliteit’ op 11 april, het jaarlijkse seminar ICT in de Zorg op 23 mei bij Inholland in Diemen, en participatie in de Makathon Smart Solutions voor Zorg & Welzijn van 15 tot en met 17 mei bij Hartekamp Groep in Heemstede. “Samen werken aan uitdagende casussen, direct uit de praktijk, en deze vanuit verschillende disciplines bekijken. Dat is de kracht van een Makathon. In de onderzoeksprojecten die we met verschillende opleidingen, onderzoekslijnen en instellingen uitvoeren, doen we eigenlijk hetzelfde maar dan het hele jaar rond. Door interprofessioneel samen te werken krijg je zorg en technologie bij elkaar. En vergroot je de kennis op gebied van eHealth.”

De deelnemers resideerden drie dagen lang in het prachtig gelegen monumentale pand op de grens van Heemstede en Bennebroek om hun kiezen te zetten in een van de zes uitdagende casussen. Vanuit Inholland zijn studenten en docenten van de opleidingen Verpleegkunde, MBRT, Sportkunde, Social Work en Informatica op de Makathon afgekomen. “Vooraf kreeg iedere coach een training om studenten beter te begeleiden tijdens een hackathon”, vertelt coach Margot Koeneman, docent Sportkunde bij Inholland Haarlem. “De studenten in mijn team erkennen elkaars expertises, zijn flexibel en hebben veel voor elkaar over, al kenden ze elkaar vooraf nog niet.” Fikret Õzdemir, docent Elektrotechniek van het Nova College, beaamt dit. “Net als de collegialiteit tussen de coaches. Allemaal komen we van een ander opleidingsinstituut maar door de Makathon weten we elkaar voortaan te vinden.”

Casussen
De casussen komen rechtstreeks uit de praktijk. Zoals het cliëntenvervoer; busjes rijden achter elkaar aan omdat sommige cliënten niet met elkaar overweg kunnen. Over logistieke problemen gesproken: soms lijkt het of er voor elke bestelling bij de lokale supermarkt een apart bestelbusje langskomt. Schrikbarend: jaarlijks komt er 140 ton medicijnen in ons water terecht! En hoe kom je af van de papieren rompslomp bij nieuwe medicatie? Afvalscheiding is een probleem, net als het verminderen van het energie- en waterverbruik bij de veelal zelfstandig wonende cliënten. Uitdagingen genoeg! De organisatie zorgt dat elke casus minstens door één team wordt gekozen.

Teamspirit
Remmelt Veenkamp, docent Social Work bij Inholland Haarlem, wilde onderzoeken of de Makathon toegevoegd moet worden aan het nieuwe curriculum. “De casuïstiek sluit aan bij de opleiding en studenten doen hier hands-on onderzoek. Daarnaast leren ze buiten hun werkveld te denken en werken ze samen met andere disciplines. Ja, ik ben enthousiast!” Dat geldt ook voor Ybranda Koster, docent Verpleegkunde bij Inholland Amsterdam. “De eerste dag was het voor zowel de studenten als de coach even aftasten maar toen de rollen eenmaal waren verdeeld, kreeg iedereen er energie van. Ik ben supertrots op wat we in drie dagen met elkaar hebben bereikt.”

Anders denken
Voor Gina Mulder, eerstejaarsstudente MBRT van Inholland Haarlem, is het niet de eerste keer dat ze aan een hackathon meedoet. “Mbo, hbo, Informatica, MBRT… je leert van je teamgenoten. Bij deze Makathon sta je ook echt tussen je doelgroep. Je kunt medewerkers en cliënten vragen wat ze van jouw idee vinden.” Remco van der Kruis, communicatieadviseur bij de Hartekamp Groep, is onder de indruk van de kwaliteit en de inzet van de studenten, al is niet alles toepasbaar. “Drie dagen is te kort om alle problemen boven tafel te krijgen en sommige oplossingen zijn te duur. Maar het zet ons aan om anders na te denken. Echt super dit.”

Ja maar…
Drie dagen samen optrekken, nadenken, werken, stressen en, voor wie dat wilde, een overnachting op het terrein, gaan niet in de koude kleren zitten. Op hun laatste reserves pitchen de teams hun oplossing aan de jury. Astrid Nienhuis, burgemeester van Heemstede, maakt als juryvoorzitter de prijswinnaars bekend. “Dat onderwijs, zorg, bedrijven en gemeente op deze manier samen tot oplossingen komen, vind ik een prachtige vorm van leren.” Ze roept bedrijven en instellingen op om de ideeën te adopteren, en daar wordt grif gebruik van gemaakt. Op de derde plek eindigt PaperSavers met de Green Meds-app, een app om de toediening van medicatie te digitaliseren. De tweede plek is voor Blauwe Energie. ‘Punt uit’, een systeem dat apparaten uitzet als je voorbij een bepaald punt loopt, beloont cliënten als ze energie besparen. De hoofdprijs gaat naar Ja maar! In hun app ‘Kliekjes, ga je dat nog opeten?’ kunnen cliënten voedsel aanbieden of vragen. De jury was onder de indruk van de uitvoerbaarheid en het uitgebreide adviesrapport. Na de prijsuitreiking werd het weer stil op het Hartekampterrein. Moe maar voldaan gingen de deelnemers en coaches op huis aan.

Benieuwd naar de overige foto’s? Kijk op de Facebook-pagina van de Hartekamp Groep.

Hogeschool Inholland, de Hartekamp Groep en het Nova College organiseren op 16, 17 en 18 mei 2018 een driedaagse Makathon Smart Solutions voor Zorg en Welzijn in Heemstede. Dit jaar is het thema duurzamere en groenere zorg door inzet van slimme technologie. Alle studenten van Hogeschool Inholland en het Nova College kunnen meedoen.

Zorgtechnologie is een thema dat alle domeinen raakt en verbindt. Bijvoorbeeld de technologische kant, de businesscase of de zorgverlener en de patiënt. Het is een maatschappelijk thema dat alleen in de breedte van alle opleidingen en in samenwerking met het werkveld goed kan worden opgepakt. Om die reden kunnen studenten van alle opleidingen van Inholland en Nova College meedoen.

Tijdens de Makathon werken studenten samen aan een actueel innovatievraagstuk op het snijvlak van zorg en technologie. Studenten maken daarbij kennis met innovatieve werkvormen als ‘cocreatie’, ‘design thinking’ en ‘scrum’. Omdat deze werkvormen ook voor docenten nieuw zijn, krijgen docenten voor aanvang een training ‘Makathon Coach’.

In 2017 was er Makathon Smart Solutions voor de watersector. Deze Makathon werd georganiseerd door PWN, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en 3D Makers Zone. De editie vond 4, 5 en 6 oktober 2017 plaats in de 3D Makers Zone in Haarlem.

Meedoen aan de Makathon? Meld je nu aan!
Neem voor meer informatie contact op met Rob Doms (rob.doms@inholland.nl).

Laurence Alpay, associate lector eHealth bij Inholland is gedetacheerd aan het Nova College als practor Zorgtechnologie sinds 1 januari 2018. Op deze manier gaat zij bij beide instellingen invulling geven aan e-health, samen met het werkveld. In het kader van de nationale e-healthweek vertelt zij over het belang van e-health voor de moderne zorg.

Met alle ontwikkelingen in de technologie is er een breed palet aan toepassingen en applicaties beschikbaar binnen de zorg. “Toch is er geen grootschalige inzet van e-health over het gehele spectrum van toepassingen”, vertelt Alpay. “Sommige toepassingen, zoals elektronische dossiervoering bij artsen, zijn breed ingevoerd terwijl andere nog achterblijven. Voorbeelden hiervan zijn het zelf online bijhouden van gezondheidsgegevens of toegang hebben tot gegevens over doktersbezoeken of behandelingen.”

Kennis onmisbaar voor toegevoegde waarde van technologie
Alpay benadrukt dat het vooral van belang is dat opkomende zorgprofessionals goed zijn aangesloten bij technologische ontwikkelingen en weten hoe zij deze in kunnen zetten in de zorg. “Kennis over e-health-technologieën is essentieel om de juiste keuzes te maken om ervoor te zorgen dat er een toegevoegde waarde ontstaat. Hierbij moet er nagedacht worden over de volgende vragen. Voor welke doelgroep is welke applicatie te bedienen, op welke momenten en onder welke voorwaarden is dit mogelijk?”

Het gebruik maken van technologische innovaties is een van de speerpunten binnen de visie van de Gezonde Samenleving. “Met deze innovaties kunnen zorgverleners ook de eigen regie van cliënten versterken”, zegt Alpay. “E-health applicaties spelen een belangrijke rol bij de verrijking van ondersteuning van zelfmanagement (self-empowerment, .red) zoals bijvoorbeeld een patiëntenportal om verschillende diensten samen te brengen of een persoonlijk gezondheidsdossier waar de cliënt informatie in kan opslaan en beheren.”

“Daarnaast kan e-health zorgverleners meer mogelijkheden bieden om integraal samen te werken. Denk hierbij aan de communicatie met andere zorgverleners, het uitwisselen van medische gegevens, elektronisch doorverwijzen van patiënten of het consulteren van collega’s.”

Samenwerking
Voor haar onderzoek werkt Alpay samen in de kenniswerkplaats Inholland Health & Technology met de master Advanced Health Informatics Practice (AHIP) en met onder andere het Research and Innovation Centre Techniek Ontwerpen en Informatica (RIC-TOI). Voorbeeld hiervan is het onderzoeksproject KIEM 21st century skills met Cock Heemskerk, lector Robotica. Centraal in dit onderzoek staan de ‘21st century skills’, die mbo’ers en hbo’ers verpleegkunde nodig hebben bij het gebruik van robots in de thuiszorg.

Naast de ontwikkeling van de eHealth-onderzoekslijn aan de hand van de onderzoeksprojecten probeert Alpay vooral de verbinding met onderwijs te versterken. Mooie voorbeelden hiervan zijn onder andere de docententraining e-health ‘train de docent’ en de Makathon ‘Smart Solutions’ voor studenten.

Alpay maakt deel uit van de onderzoeksgroep Gezondheid & Zelfmanagement van het Kenniscentrum De Gezonde Samenleving. Het associate lectorschap eHealth, verbonden aan het lectoraat Medische Technologie, zal nauw samenwerken met het practoraat Zorgtechnologie van het ROC Nova College.

Een practoraat is een expertiseplatform met een onderzoekscomponent als onderdeel van een mbo-instelling. Het heeft als doel om de kwaliteit van het onderwijs voor studenten, docenten en werkveld te verbeteren door praktijkgericht onderzoek te doen naar ontwikkeling van de beroepspraktijk voor het onderwijs.

Heb je vragen? Neem dan contact op met Laurence Alpay laurence.alpay@inholland.nl

Voorbeelden van andere onderzoeksprojecten:

• Vitale Delta (SIA-sprong) – samen met Hogeschool Leiden, Hogeschool Rotterdam, De Haagse HogeschoolPraktijkgericht onderzoek om vitaliteit en gezondheid in Zuid-Holland te verbeteren.

• Apps voor sport en beweging – samen met opleiding Sportkunde en lectoraten Kracht van Sport/Medische TechnologieDiverse projecten om bijvoorbeeld fysieke activiteit bij mensen met overgewicht te stimuleren of de leefstijl van oudere werknemers te verbeteren.

• Afstudeerproject Compaan tablet – samen met opleiding Social Work en gemeente Haarlem Onderzoek naar het gebruik van een speciale tablet voor ouderen. Doel: empowerment (meer participatie, minder eenzaamheid).

• Afstudeerproject - samen met opleiding Mondzorgkunde onderzoek doen naar het gebruik van digitale middelen en de behoefte van thuiswonende ouderen naar mondgezondheidgerelateerde informatie en instructies via eHealth.

De gemeente Haarlem heeft als aandachtspunt het thema Domotica voor ouderen. Deze maand is een pilot van start gegaan met een speciale Haarlemse editie van het Compaan-pakket dat bestaat uit de Compaan Tablet en het Compaan Portaal. De tablet is speciaal ontwikkeld om te voorzien in de behoeften van ouderen en hun omgeving. De ouderen kunnen in een afgeschermde omgeving bijvoorbeeld e-mailen, skypen, foto’s ontvangen, spelletjes doen, beeldbellen en meldingen ontvangen met betrekking tot medicijninname. De mantelzorger kan gebruikmaken van specifieke functies als medicatieherinnering, goedemorgenmelding, een gedeelde agenda en contact via het familieportaal.

Kwalitatief onderzoek
De studenten Social Work, Anouk Bijlsma en Alies van Dodewaard, analyseren met behulp van kwalitatief onderzoek de ervaringen van ongeveer vijftien ouderen (en eventueel hun mantelzorgers) met de Compaan. Anouk en Alies vinden het belangrijk om dit onderzoek te doen. Alies: "Met de vergrijzing in Nederland zullen de druk op de ouderenhulpverlening en eenzaamheid onder ouderen steeds meer toenemen. Ik denk dat eHealth een grote rol kan spelen in de aanpak van deze problemen. Anouk vult aan: “Het lijkt ons heel mooi om dit van dichtbij mee te maken en te zien of de Compaan een verschil kan maken."

Primeur
Het lectoraat Medische Technologie van Hogeschool Inholland is samen met de gemeente opdrachtgever voor dit onderzoek. Volgens Laurence Alpay, associate lector eHealth en docent voor de master Advanced Health Informatics Practice (AHIP), is dit een primeur: “Dit is het eerste project van ons lectoraat in samenwerking met Social Work. Goed om te zien dat er vanuit een welzijnsopleiding meer belangstelling komt voor e-health. De studenten gaan uit hun comfortzone en begeven zich op een ander terrein dan ze gewend zijn: ze durven te leren! Daarnaast is het de eerste keer dat de gemeente Haarlem en Inholland samenwerken op het gebied van zorgtechnologie. Ik zie hier een mooie verbinding met het Inholland-thema De Gezonde Samenleving: empowerment, eigen regie voor ouderen, waarbij gebruik wordt gemaakt van technologische innovaties in de zorg en welzijn. De Compaan is een nieuw digitaal middel en wij gaan nu achter de schermen kijken wat je ermee kunt doen.”

Beeldbellen met Zweden
Eerder deze maand kreeg de 87-jarige mevrouw Oostdam als eerste inwoner de Haarlemse editie van de Compaan uitgereikt door wethouder Jur Botter (Wmo/Welzijn). “Eén van mijn kinderen woont in Zweden. Met beeldbellen op de tablet kan ik haar straks veel vaker spreken. Bovendien zie ik, ondanks de afstand, toch mijn achterkleinkinderen opgroeien!” Na de overhandiging van de Compaan ging mevrouw Oostdam gelijk aan de slag. Met een paar drukken op het scherm werd verbinding gelegd met haar dochter in Scandinavië. Na een half uur was ze al volledig overtuigd. “Ik ben zo blij! Contact met mijn familie wordt nu veel makkelijker.” Wethouder Jur Botter voegde toe: “Ik denk dat dit nog maar het begin is. Straks zijn nog veel meer mooie, nieuwe technieken voor ouderen toegankelijk.”

De ouderen die de Compaan het komende half jaar krijgen, worden geselecteerd door de gemeente die in contact staat met Alies en Anouk, zodat zij de senioren kunnen benaderen voor een interview. Tussen maart en juni voeren ze het onderzoek uit.

Deze week is het de nationale e-healthweek. Wil je meer weten over het onderwerp e-health en activiteiten tijdens deze week, kijk dan op de website.