Ons praktijkgericht onderzoek levert een mooie bijdrage aan diverse maatschappelijke vraagstukken. In 2025 was onderzoek van Hogeschool Inholland zichtbaar op meerdere momenten in de media. Hoe brachten we dit tot stand? 

Maatschappelijke impact van praktijkgericht onderzoek vergroten gaat niet vanzelf. Het vraagt om een actieve aanpak: we nemen actuele, maatschappelijke vraagstukken als vertrekpunt van ons onderzoek en werken samen met partners uit het beroepenveld. Binnen de netwerken waarin we samenwerken wordt ons onderzoek gezien en gewaardeerd. Maar kunnen we ons praktijkgericht onderzoek ook in bredere kringen kenbaar maken? Hoe kan het onderdeel zijn van het maatschappelijk debat of een inspiratiebron voor beleidsmakers? En wat zou dat opleveren voor de zichtbaarheid van Inholland als betrouwbare publieke kennispartner voor de transitie naar een duurzame en veerkrachtige samenleving? 

Werkwijze impact maken met onderzoek 
We vergroten de maatschappelijke waarde van onderzoek door de samenwerking tussen onderzoekscommunicatie, persvoorlichting, onderzoekers en maatschappelijke partners. Samen verbinden we onderzoeksinzichten aan actualiteit, vertalen die naar herkenbare verhalen en maken die zichtbaar in het publieke debat. Zo dragen we bij aan vernieuwing in praktijk, beleid en onderwijs. We baseren ons hierbij onder andere op de aanpak van onder meer het Rathenau Instituut en hun ideeën over kairos. 

Deze doorwerking ontstaat overigens zelden door een publicatie of een mediaoptreden. Impact ontwikkelt zich in een keten van onderzoek, duiding, zichtbaarheid en vervolg. Lees het kader onderaan voor meer informatie over deze impact door onderzoekscommunicatie en persvoorlichting. 

Waardevolle mediamomenten 
Hieronder staan mooie voorbeelden van momenten waarop ons onderzoek zichtbaar landde in het maatschappelijk debat.  

Sociale veiligheid van vrouwen in de openbare ruimte 
Krista Schram is associate lector Publiek Vertrouwen in Veiligheid en onderzoekt hoe (jonge) vrouwen de openbare ruimte ervaren, en welke ruimtelijke en sociale factoren bijdragen aan (on)veiligheidsgevoelens. In aanloop naar Internationale Vrouwendag bracht zij haar visie nadrukkelijk in het publieke debat: van landelijke media-aandacht tot gesprekken met gemeenten en veiligheidsprofessionals. Door haar onderzoeksinzichten te koppelen aan een breed maatschappelijk moment versterkte zij het gesprek over sociale veiligheid in beleid, praktijk en media. 

Krista werd door Regieorgaan SIA gevraagd om te spreken op het congres Impact en Onderzoek, schreef een opiniestuk voor ScienceGuide en deelde haar ervaringen in de podcast Route naar Impact. Daarmee laat ze zien hoe onderzoekers hun kennis betekenisvol kunnen laten landen en hoe bewuste mediabenutting kan bijdragen aan maatschappelijke doorwerking. 

Financiële redzaamheid van jongeren 
Paula Smith is onderzoeker bij het lectoraat Jeugd en Samenleving met een focus op de financiële positie van jongeren en de impact van geldstress op welzijn en toekomstperspectief. Tijdens de Week van het Geld 2025 wilde ze studenten financieel bewuster maken, met onder andere een letterlijke duik in een ballenbak: een Debt Dive. Dat leidde ook later in het jaar nog tot brede zichtbaarheid in de media, zoals dit artikel van de NOS. Ook kreeg Paula vervolgvragen vanuit maatschappelijke organisaties en beleidsmakers over financiële educatie en preventie. 

AI in de muziekindustrie 
Koos Zwaan is lector Innovation in the Music Industry en onderzoekt onder andere hoe nieuwe technologie de muziekindustrie verandert. In een jaar waarin generatieve AI sterk in de belangstelling stond, werd zijn expertise gevraagd om duiding te geven aan vragen over de gevolgen voor creativiteit, verdienmodellen en de positie van makers in de muziek. Door onderzoek te verbinden aan een actueel debat, bracht hij nuance en verdieping in publieke discussies: zoals dit artikel. 

Welzijn van studenten 
Lisa Klinkenberg is onderzoeker bij het lectoraat Studiesucces. Samen met haar wilden we de impact van haar onderzoek naar studentenwelzijn vergroten. Op basis van de onderzoeksdata konden we laten zien dat het bijvoorbeeld aantoonbaar slechter gaat met uitwonende studenten. Haar onderzoek werd opgepikt, bijvoorbeeld door Het Parool. Het droeg bovendien bij aan het bredere gesprek over studentenwelzijn en de rol van onderwijsinstellingen en de samenleving daarin. 

Dag van de Huisarts 
Elke Miedema is docent-onderzoeker Gebouwde omgeving gespecialiseerd in gezondheidsbevorderende gebouwen. In aanloop naar de Dag van de Huisarts vertaalde zij onderzoeksinzichten over het effect van zorgomgevingen op gezondheid en welzijn naar de vraag: hoe richt je een gezonde wachtkamer in bij huisartsen? In de Telegraaf, op radio en landelijke televisie en in vakmedia werd hier aandacht aan besteed. Zo draagt het bij aan het professionele debat vanuit verschillende stakeholders.

Oekraïense vluchtelingen
Martin Blaakman is lector Toegankelijkheid van het Recht. Vanuit zijn onderzoek naar juridische toegankelijkheid en bestaanszekerheid deelde hij inzichten over de positie van Oekraïense vluchtelingen. Door deze kennis beschikbaar te maken op het moment dat gemeenten en organisaties met acute vragen zaten, droeg het onderzoek bij aan publieke en beleidsmatige reflectie: lees bijvoorbeeld deze opinie of luister de radio-uitzending bij Pointer terug waarin Martin recent te gast was.

Samen werken aan doorwerking 
Maatschappelijke doorwerking ontstaat in samenwerking. Wanneer onderzoekers, beleidsmakers en praktijkpartners hun kennis en perspectieven verbinden, krijgt onderzoek betekenis in de werkelijkheid van alledag. Hogeschool Inholland blijft die verbinding actief versterken. Zo bouwen we stap voor stap verder aan onderzoek dat zichtbaar bijdraagt aan samenleving, beleid en praktijk. 

Inholland in de media 
Media-optredens van onze onderzoekers vind je terug in de rubriek In de Media op Iris. Deze widget is bovendien eenvoudig toe te voegen aan de Iris-nieuwspagina, zodat mediaverhalen direct zichtbaar zijn binnen het nieuws. 

Meer weten over impact maken met onderzoek? 
Op inholland.nl/impact vind je inspiratie, voorbeelden en praktische handvatten om als onderzoeker zélf je maatschappelijke impact te vergroten. 

We lopen de trappen af van Inholland en vrijwel meteen stelt Manuel de vraag: hoe ervaar jij het hier? Ik antwoord dat dit stukje Rotterdam rauw en rommelig oogt, met de entree naar metrostation Wilhelminaplein als donkere, onaantrekkelijke tunnel. Terwijl we stilstaan bij de ingang van de metro-entree doet Manuel een korte analyse: 

“Er staat altijd onkruid. Dat heeft alles te maken met het eigenaarschap over dit stuk openbare ruimte. Het is onduidelijk wie er verantwoordelijk is voor het onderhoud en beheer? Deze sticker van de RET op het hek duidt aan dat het waarschijnlijk van de RET is. Dit is een onoverzichtelijk, donker en rommelig pad. Je ziet niet wie er om de hoek staat, aan geen van beide kanten. Het voelt onveilig. En die wirwar aan stickers? Dat is voor mij een vorm van plakvandalisme: vervuilend, vaak politiek, en steeds vaker polariserend.”

‘Ontwerp van tussenfase wordt vergeten’
We nemen afscheid van de Veemstraat en lopen richting Entrepotgebied. Manuel vertelt over het veiliger maken van gebouwen, woningen en buitenruimte door zowel in het ontwerp, als het beheer van de gebouwde omgeving expliciet rekening te houden met veiligheid. Het valt hem op hoe vaak wordt vergeten om een plan te maken voor de tussenfase: de fase tussen het afbreken van bestaand gebied en het opbouwen van het nieuwe. “In die tussenfase wordt een gebied bijna altijd vergeten, terwijl gebruik en beheer dan óók aandacht moet krijgen.”

Toiletpot op straat
Richting het Entrepotgebied staan we stil op een pleintje dat open zicht geeft van het water in de Rijnhaven naar het water in het Entrepotgebied. Dat is ruimtelijk goed bedacht volgens Manuel, alleen is de inrichting van dit pleintje minder goed gelukt. Auto’s en werkbusjes staan er geparkeerd, een toiletpot staat buiten naast de voordeur en de bloembakken zijn verwilderd. Ook de grote ramen, bedoeld als ‘ogen op de straat’, zijn dichtgeplakt met posters van de mondzorgkliniek. Daardoor is het zicht vanuit het gebouw op de openbare ruimte volledig verdwenen. “Nogmaals, de architect kan het mooi bedenken, maar in het beheer, gebruik en onderhoud ervan gaat het vaak mis”, zegt Manuel.

Kinderen én ouderen gebruiken park samen
Lopend naar onze bestemming pleit Manuel voor het multifunctioneel en flexibel gebruik van ruimte, waar kinderen, jongeren, ouderen én gezinnen gebruik van maken. Daar is het Hefpark een prachtig voorbeeld van. Hij noemt het een common place in tegenstelling tot public space: “In de Hefwijk woont 80 procent mensen met een niet-westerse achtergrond. Die vullen en gebruiken het Hefpark met elkaar. Vroeger gebeurde dat vaak: op een stuk grond verbouwde de een pompoenen en de ander liet er kippen scharrelen.”

Veilig, leuk en gemoedelijk
Het Hefpark heeft een bestuur en een van de regels is: geen alcohol in het park. De gebruikers doen alles zelf, zoals het plaatsen van de ecologische speeltoren en nu het bouwen van toiletten van restmaterialen. "Het park is inclusief, want allerlei verschillende mensen gebruiken het. Om iedereen aan te trekken, moet het park diversiteit bieden, zoals het volleybalveld, moestuintjes, perenbomen, de speeltuin en de BMX-baan. We zien dat mensen met verschillende achtergronden en leeftijden elkaar hier spontaan ontmoeten. Daardoor is het er veilig, leuk en gemoedelijk." Manuel ergert zich niet aan het afval in het Hefpark. “Niks is perfect.”

Hefpark als onderzoeksveld 
In het internationale onderzoek naar common places waar Manuel aan meewerkt, is het Hefpark onderzoeksgebied. Volgens Manuel gaat dat over hoe het er reilt en zeilt: wat zijn de succesfactoren, de belemmeringen en de verbeterpunten? Daarin wordt onder andere gekeken naar zichtlijnen, veiligheidsgevoel, doorstroom, aantrekkelijkheid, sociale binding en economische duurzaamheid (door zelf eten te verbouwen, hebben mensen goedkoop gezond voedsel).

De intentieverklaring rondom flexvermogen is een gezamenlijke reactie op de toenemende druk op het elektriciteitsnet. Door als collectief met overheden, instellingen en bedrijven vraag en aanbod slimmer op elkaar af te stemmen, wordt het mogelijk om meer duurzame energie te benutten zonder het net verder te belasten. 

“Inholland levert niet alleen kennis, maar ook schaal,” vertelt Frans Deeleman, programmadirecteur EnergieRijk Den Haag. Met de toetreding van Inholland als volwaardig lid van de Adviesraad breidt het samenwerkingsverband tussen publieke en private partijen in Den Haag zich verder uit. “Deze stap van ‘aspirant lid’ naar ‘volwaardig lid’ is geen symbolische,” zegt Monique Koelewijn, directeur Vastgoed bij Inholland. “Als hogeschool kijken we kritisch naar de verduurzaming van ons eigen vastgoed. Vanuit onze maatschappelijke rol werken we mee aan grote stedelijke opgaven, zoals de energietransitie. Mooi dat we nu ook met onze gebouwen kunnen meedoen aan dit programma. Met WKO-installaties, zonnepanelen en mogelijk zelfs batterijopslag kunnen we flexibel omgaan met ons energieverbruik en -opslag. Daarvoor is samenwerking met netbeheerders en beleidsmakers essentieel.” 

Een jarenlange bouwsteen in een ontwikkelprogramma
De betrokkenheid van Inholland bij ERDH begon al in 2022, toen lector Gebouwde Omgeving Perica Savanović bij zijn overstap naar Inholland zijn kennis en onderzoek naar het programma verdere invulling gaf. Hij schreef een drieluik aan onderzoeksartikelen die inzicht gaven in de strategische uitdagingen van duurzame samenwerking binnen ERDH. 

Daarin stonden vragen centraal als: hoe houd je overheden, netbeheerders en vastgoedeigenaren op één lijn in de verduurzaming? Hoe manage je risico’s zonder innovatiekracht te verliezen? En hoe zorg je ervoor dat duurzame kansen op zowel gebouw- als gebiedsniveau écht worden gerealiseerd? Deze inzichten zijn mede richtinggevend geweest voor de verdere ontwikkeling van ERDH als collectief programma. 

Levend lab voor studenten en onderzoekers 
De deelname van Inholland betekent meer dan een plek aan tafel: het opent de deur naar samenwerking in onderzoek én onderwijs. Naast verschillende lectoraten kunnen straks studenten van onder andere de opleidingen Bouwkunde, Engineering, Facility Management en Landscape & Environment Management meewerken aan actuele vraagstukken van ERDH. 

“Dit is precies waar het bij praktijkgericht hoger onderwijs om draait,” zegt Perica. “We werken samen met gemeenten, netbeheerders en marktpartijen. Studenten leren niet alleen uit een boek, maar vooral in en van de praktijk waarin (docent)onderzoekers proactief helpen innoveren – en dat bereidt hen beter voor op hun toekomst als professional.” 

Zo wordt duidelijk: de toekomst van energie ligt niet alleen in techniek of beleid, maar juist ook in onderzoek én in het klaslokaal. “Kennisinstellingen als Inholland spelen hierbij een sleutelrol,” aldus Frans. “Zij leveren met onderzoek en innovatieve ontwikkelingen een directe bijdrage aan actuele transities en leiden de mensen op die deze transitie straks vorm gaan geven.” 

Volgens Inholland-collegelid Marije Deutekom en ondertekenaar van de overeenkomst is de samenwerking met EnergieRijk Den Haag een mooi voorbeeld van waar Inholland als kennisinstelling voor staat. “Met projecten als deze kunnen we echt impact maken. We bundelen expertises, kijken naar creatieve samenwerkingsvormen en kunnen zo bijdragen aan de grote transitie naar een duurzame en veerkrachtige samenleving.” 
 

Op donderdag 26 juni 2025 vindt de zevende kennisdag van het Nederlands Lectorenplatform Gebouwde Omgeving (NL-GO) plaats bij Avans Hogeschool in Den Bosch. Onder het thema ‘Kansrijke dilemma’s in praktijkgericht onderzoek en onderwijs voor de gebouwde omgeving’ gaan lectoren, onderzoekers, studenten en opleidingsverantwoordelijken met elkaar in gesprek over actuele vraagstukken in het vakgebied.

Het programma biedt inspirerende sessies over onder andere Urban Living Labs en een leven lang ontwikkelen in de gebouwde omgeving. Tijdens de pauze (14.00 - 14.45 uur) is er een posterpresentatie waarin praktijkgericht onderzoek centraal staat. Dé gelegenheid om kennis te delen, inspiratie op te doen en nieuwe samenwerkingen te starten.

Oproep: doe mee aan de posterpresentatie!
Werk je aan onderzoek binnen de gebouwde omgeving? Meld je dan aan voor de posterpresentatie en deel je inzichten met collega’s uit het werkveld. Aanmelden kan tot 1 juni 2025 via la.dontis-vanbommel@avans.nl. Bij aanvang kun je je poster (A0-formaat en staand) inleveren.

Locatie: Grasso, Parallelweg 27, Den Bosch
Tijd: 12.30 – 17.30 uur
Aanmelden voor deelname aan de kennisdag kan via de volgende link.

Route per auto
Grasso is per auto eenvoudig te bereiken en ligt op ongeveer een uur rijden van Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en anderhalf uur van Antwerpen. Stel je navigatie in op Parallelweg 30, ’s-Hertogenbosch. Parkeren kan bij Grasso en in de wijk rondom Grasso. Let op: in dit gebied is het betaald parkeren.

Route per openbaar vervoer
Grasso bevindt zich op ongeveer vijf minuten loopafstand van Centraal Station ‘s-Hertogenbosch. Kies voor de uitgang Paleiskwartier/Brabanthallen en volg het bord ‘Brabanthallen’ naar rechts. Als je het spoor aan je rechterhand houdt, ben je na ongeveer 700 meter op je bestemming.

Onlangs vond de jaarlijkse Inhollandse Nieuwe plaats. Dit is een succesvol event voor eerstejaars studenten van de opleidingen Civiele Techniek, Bouwkunde en Bouwmanagement & Vastgoed. Tijdens deze avonden presenteerden zij hun werk aan familie, vrienden en docenten. De expositie werd gevolgd door een prijsuitreiking. Dit moment markeert de eerste 100 dagen van hun studie. En het bood bezoekers een kans om het harde werk van de studenten te bewonderen, inzicht te krijgen in het onderwijs en gezamenlijk trots te zijn op de groei die zij al hebben doorgemaakt.

Een avond vol trots en innovatie
Bij elke opleiding die onder de Bachelor Built Environment valt werd een prijs uitgereikt voor het beste project. De avond startte met een expositie, waar bezoekers de projecten konden bewonderen en stemmen op hun favoriet. Vervolgens gaven studenten korte pitches en vond de prijsuitreiking plaats. Het werk van de studenten werd tijdens de Inhollandse Nieuwe gepresenteerd met posters, video’s en maquettes, verspreid over twee avonden in Alkmaar en Haarlem. De avonden werden afgesloten met een borrel om informeel met elkaar na te praten.

De eerste 100 dagen
Tijdens de eerste maanden van hun studie werkten studenten aan praktijkgerichte projecten:

• Civiele Techniek-studenten ontwierpen een jachthaven met sluis en fietsbrug.
• Bouwkundestudenten maakten een ontwerp en 3D-model van een onderzoekershuis in de duinen.
• Bouwmanagement & Vastgoed-studenten ontwikkelden een stedenbouwkundig plan met woningtypes en verkaveling.

Prijswinnaars

• Haarlem – Bouwmanagement & Vastgoed: ‘Triangulum’ van Florian Gorissen, Milan Seves, Nikki van Blokland, Chergeo Pracht en Max Duijnisveld. Hun ontwerp integreerde de driehoekige vorm van de kavel in een sterk totaalconcept. “We hadden niet verwacht dat we zouden winnen, maar we hadden het stiekem wel gehoopt. We zijn ontzettend blij en vooral trots op het eindproduct, de samenwerking en de creativiteit die we hebben laten zien", aldus de studenten.
• Haarlem – Bouwkunde: Patricia Melchers, Myke van Duin en Deninnio Abendanon wonnen met een innovatief en bouwkundig sterk ontwerp voor een onderzoekershuis.
• Alkmaar – Civiele Techniek: ‘Inlevend civiel’ van Tristan Feller, Bink Ketting, Rob Knol, Gijs de Vreugd en Thijs Willemse. Hun draaibrug viel op door originaliteit en technische finesse.
• Alkmaar – Bouwkunde: Niels van Dam, Sem van Overbeeke, Manon Visser, Miranda Nibbering en Fabian Buis wonnen met een doordacht en visueel sterk gepresenteerd ontwerp.

Waarom Inhollandse Nieuwe?
Dit evenement geeft studenten de kans om hun werk te presenteren en trots te zijn op hun prestaties. Familie en vrienden worden betrokken bij hun leerproces, wat de band met de opleiding versterkt. Inhollandse Nieuwe weerspiegelt de visie van Hogeschool Inholland op samen leren en bouwen aan de toekomst.

De recente editie van Inhollandse Nieuwe toont de sterke start van onze eerstejaars studenten en hun potentie voor de toekomst.

Het woningtekort op Texel vraagt om slimme en duurzame oplossingen. Daar hebben 27 studenten van Hogeschool Inholland de afgelopen maanden hun tanden in gezet. Tijdens de minor Omgevingsbewust Ontwerpen, in samenwerking met de Kenniswerkplaats Texel, presenteerden zij op dinsdagavond 14 januari 2025 de resultaten van hun intensieve onderwijsproject. De jury was onder de indruk van de creatieve oplossingen en riep het plan ‘Straatje erbij’ uit tot winnaar.

De toekomst van Texelse woonvormen
Texel kampt al jaren met een tekort aan betaalbare woningen en geschikte huisvesting voor tijdelijke arbeidskrachten. Met dat vraagstuk gingen de studenten aan de slag. De studenten zijn afkomstig van de Inholland-opleidingen Bouwkunde, Civiele Techniek en Bouwmanagement & Vastgoed en een student komt van de opleiding Management van de Leefomgeving van Van Hall Larenstein Leeuwarden. Ze ontwikkelden in multidisciplinaire teams zeven uiteenlopende plannen, specifiek gericht op de behoeften en kernwaarden van het eiland. De ontwerpen werden toegepast op bestaande Texelse locaties.

“Wat een enorme dosis creativiteit, betrokkenheid en slimme oplossingen kwamen er voorbij!” aldus Gaby Boumans-Beijert, Programmamanager Stichting HR Netwerk Texel. “De plannen laten zien dat deze studenten echt meedenken met het eiland en met oplossingen komen die aansluiten bij wat Texel nodig heeft.”

Interactieve benadering: De Juttersactie
Op maandag 13 januari, de dag voor de eindpresentaties, gingen de studenten al de straat op tijdens “De Juttersactie”. Met installaties en prototypes stonden ze op verschillende plekken in Den Burg om hun ideeën te delen met de lokale bevolking. Texelaars werden uitgenodigd om feedback te geven en mee te denken. “Dat leverde waardevolle inzichten op die we direct in onze plannen hebben verwerkt,” vertelt Miriam Uitterhoeve, docent Built Environment en kwartiermaker onderwijs, onderzoek en werkveld bij Inholland.

Een straatje erbij: de winnende visie
Het ontwerp “Straatje erbij” werd door de jury – bestaande uit Christien Groen (Stichting Woontij), wethouder Remko van de Belt en Cynthia Hegeman (OSG De Hogeberg) – uitgeroepen tot het beste idee. Het plan stelt voor om in elk dorp op Texel een extra “straatje” met woningen te realiseren. Hierbij is rekening gehouden met de Texelse kernwaarden zoals duurzaamheid, behoud van karakter en leefbaarheid.

“Dit plan is niet alleen haalbaar, maar ook een echte toevoeging voor Texel,” zegt wethouder Van de Belt. “Het sluit perfect aan bij de behoefte van onze dorpen.”

Andere creatieve oplossingen
Hoewel “Straatje erbij” de prijs in de wacht sleepte, spraken de overige presentaties ook tot de verbeelding. De andere studentgroepen kwamen met:

• Wonen waar je werkt: Huisvesting voor tijdelijk personeel.
• Woningopgave Texel – Een stap vooruit: Innovatieve oplossingen voor groeiende woonvraagstukken.
• Inbreiden met behoud van karakter: Wonen in dorpen zonder de unieke sfeer te verliezen.
• Betaalbare & innovatieve woonconcepten voor starters.
• Natuurinclusief wonen: Duurzame ontwerpen waarin natuur en mens samenkomen.
• Herbestemmen op Texel: Nieuwe functies voor bestaande gebouwen.

Toekomstplannen

De presentatieavond markeerde niet alleen het einde van de minor, maar ook het begin van verdere samenwerking tussen Hogeschool Inholland en Texel. “Texel ziet ons volgend jaar graag terug,” vertelt Miriam Uitterhoeve. “We kijken ernaar uit om met een nieuwe groep studenten opnieuw een waardevolle bijdrage te leveren aan dit prachtige eiland.”

De presentaties en ontwerpen zijn beschikbaar in de kennisbank van Kenniswerkplaats Texel.

“Voor de transitie naar een systeem van hernieuwbare energie moet je verschillende rollen en belangen goed zien te coördineren. Technologie is meestal niet de beperkende factor.” Dat zegt Zinzi Wits. Als industrieel ecoloog krijgt ze met een professional doctorate (PD) de kans om te onderzoeken hoe energie-ecosystemen vorm kunnen krijgen. “Ik richt me allereerst op Texel, omdat daar alle uitdagingen samenkomen.”

“Tot voor kort was ons energiesysteem centraal georganiseerd”, zegt Zinzi. “Je had enkele energieproducenten aan de ene kant en aan de andere kant grootverbruikers en consumenten zoals jij en ik. Nieuwe energiebronnen als zon en wind zorgen voor een omwenteling van deze ‘orde’. En daarnaast kunnen consumenten nu ook producenten zijn, dankzij lokale opwek van bijvoorbeeld zonne-energie. Die ontwikkelingen vragen om een herontwerp van ons energiesysteem. Om effectief gebruik te maken van de beschikbare energie en deze op te slaan en uit te wisselen, zodat we bijvoorbeeld ook in de winter onze gebouwen kunnen verwarmen.”

Energie-ecosystemen
In deze nieuwe orde kunnen zogeheten energie-ecosystemen, onderling verbonden lokale netwerken, een rol spelen. Zinzi spreekt bewust van ‘ecosystemen’, refererend aan de natuur. “Heel inspirerend vind ik bijvoorbeeld hoe mycelium werkt. Het is een ondergronds netwerk van schimmeldraden in de bodem die de uitwisseling van energie en voedingsstoffen mogelijk maakt. Via dit netwerk zijn bomen onderling met elkaar verbonden. Het geheel wordt decentraal gestuurd. Het is een interessant voorbeeld van hoe we lokale energie-ecosystemen kunnen opzetten. Dit zou ik nader willen onderzoeken.”

Onderzoek op Texel
In de zes jaar deeltijd die ze heeft voor haar PD-traject hoopt Zinzi te kunnen illustreren hoe een energie-ecosysteem eruit kan zien en integraal kan worden ontworpen. Hiervoor werktze nauw samen met de Inholland lectoraten Slimme materialen voor de energietransitie en Gebouwde omgeving en sluit ze aan op de onderzoeksagenda’s van lectorenplatform Energievoorziening in evenwicht (LEVE) en Urban Energy. Voor haar PD-traject begint ze op Texel. “Hier komen veel aspecten van de energietransitie samen. Er is bijvoorbeeld sprake van netcongestie dus meer aanbod of vraag naar stroom dan het elektriciteitsnet aankan en het eiland heeft ambitieuze duurzaamheidsdoelstellingen. Bewoners, bedrijven en politici realiseren zich dat ze elkaar nodig hebben om tot oplossingen te komen, onder meer voor grootschalige opwek. Of om vraag en aanbod van energie slim te koppelen en reststromen te delen. Hoe geef je dit met elkaar vorm? Welke tools kunnen daarbij helpen? Met mijn PD-onderzoek wil ik dit soort kennis ontwikkelen. Het kan ook voor heel veel andere gebieden waardevol zijn.”

Kansen benutten
Samen met werkveldpartners identificeert Zinzi de kansen voor energie-ecosystemen waarvan belanghebbenden kunnen profiteren. Ze kijkt daarbij naar milieu en techniek: hoe kun je optimaal en gebruikmaken van duurzaam opgewekte energie? Maar ook naar sociaal-maatschappelijke factoren, zoals: hoe kunnen burgers participeren? En economische, bijvoorbeeld: welke (maatschappelijke) waarde leveren organisaties in een energie-ecosysteem? Om deze kansen te benutten zal Zinzi samen met stakeholders, onderzoekers en studenten van Inholland kennis verzamelen en oplossingen ontwerpen. “Bijvoorbeeld een waterstofinstallatie die een overschot aan zonnestroom omzet in waterstof, waarbij we het restproduct zuurstof gebruiken voor waterzuivering.” Zinzi bouwt daarnaast voort op eerdere projecten van Inholland, zoals het verduurzamen van vakantieparken. “Vakantieparken bieden een prachtige omgeving om duurzame innovaties aan een breder publiek te tonen en om interventies te testen.”

Integrale aanpak
“Door een integrale aanpak wil ik het dieperliggende probleem bestrijden dat we bezig zijn met (over)exploitatie van de aarde”, zegt Zinzi. “We moeten bij ontwerp rekening houden met de mogelijkheid om grondstoffen te hergebruiken of af te breken. Laten we ook bewust zijn van de arbeidsomstandigheden en milieueffecten die de winning van schaarse materialen meebrengt. Dat vraagt om kritische reflectie op ons gebruik van energie en wat voor soort groei die ten dienste staat: regeneratie of uitputting.”

Duurzame energie eco-systemen vergroten veerkracht samenleving
Het radicaal anders vormgeven van onze energiehuishouding is nodig voor een transitie naar een duurzame en veerkrachtige samenleving, stelt Zinzi. “Met milieu- en omgevingsbewuste ontwerp van energie-ecosystemen moeten we voorkomen dat we snel ondoordachte innovaties gaan toepassen waarmee we grondstoffen uitputten, extra afval veroorzaken en die we produceren onder slechte arbeidsomstandigheden. Om de veerkracht van de samenleving te vergroten is het belangrijk dat burgers deelnemen aan de transitie en daar betekenis aan ontlenen voor zichzelf. Om de toekomst vorm te geven moeten zij het heft in handen durven te nemen.”

Praktijkgericht toegepast onderzoek
In haar opleiding tot industrieel ecoloog heeft Zinzi geleerd om samen te werken met verschillende disciplines. Daar plukt zij nu de vruchten van. “In mijn PD kan ik veel van wat ik geleerd heb in uiteenlopende vakgebieden in praktijk brengen. En ik krijg ruimte me te ontwikkelen als expert. Ik geniet zowel van het pionieren op het gebied van praktijkgericht toegepast onderzoek, als van de rol van verbinder, natuur-geïnspireerd theoreticus en pragmatisch idealist.” Er is actie nodig, stelt ze. “Daarom ben ik blij dat ik bij Inholland met een PD kan starten, want daarin is ruimte om vanuit theoretische onderbouwing in de praktijk interventies te doen.”

Zo’n 150 onderzoekers, lectoren, studenten, programmamanagers en bestuurders ontmoetten elkaar op woensdag 16 oktober tijdens het symposium Hogeschoolonderzoek in Energie en Circulariteit op hogeschool Windesheim in Zwolle. Het doel van dit symposium was om de deelnemers te inspireren over de kansen en mogelijkheden van hogeschoolonderzoek en de impact daarvan.

De belangrijkste conclusie van het symposium was dat een integrale aanpak van praktijkgericht onderzoek een belangrijke rol speelt in de energietransitie en de transitie naar een circulaire economie. Hiermee kunnen we samen met overheden en burgers echt impact maken en verbinding leggen met zowel het werkveld als het onderwijs. De professional speelt hierin een belangrijke rol en kan zijn of haar netwerk benutten om kennis te delen en op te halen en impact zichtbaar te maken. Hoe kunnen we dit nog beter samen oppakken en praktijkgericht onderzoek beter positioneren? Er was gedurende de dag veel ruimte voor discussie over dit soort onderwerpen.

De rol van docent-onderzoekers
Naast inhoudelijke kennissessies over bijvoorbeeld verdienmodellen en samenwerkingsvormen, was er ook een sessie die inging op de rol van docent-onderzoekers. Docent-onderzoekers hebben de unieke, maar ook lastige taak om een brug te slaan tussen onderwijs en onderzoek. Ze brengen studenten onderzoekend vermogen bij ten behoeve van hun toekomstige beroepsuitoefening. Tegelijkertijd dagen ze via lectoraatsonderzoek het werkveld uit en helpen ze hen vernieuwen ten behoeve van maatschappelijke opgaven en transities. Ze spelen een belangrijke rol bij de transitie van hogescholen van onderwijs- naar kennisinstellingen. De praktische invulling van deze rol verschilt sterk. Daarom werden ervaringen gedeeld om van elkaar te leren.

Posterpresentaties van onderzoekers en Professional Doctorates
Er waren ook zo’n 35 posterpresentaties van lopende onderzoeken, waaronder die van de  Professional Doctorates. Nederlandse hogescholen zijn in 2023 gestart met een pilot voor dit eigen doctoraatstraject. In dit nieuwe programma staat praktijkgericht onderzoek centraal. De posterpresentaties lieten een veelheid aan onderzoek zien, waarbij de samenhang tussen het onderzoek en de praktijk vaak duidelijk naar voren kwam. De posters van de drie Professional Doctorates waren allemaal genomineerd voor het onderzoek met de meeste impact, samen met die van een aantal andere onderzoekers.

Onderzoek met meeste impact
Rosa Kappert, senior onderzoeker bij ENTRANCE - Centre of Expertise Energy van de Hanze, heeft de prijs voor de beste pitch en poster met meest duidelijke impact gewonnen. Met haar presentatie over haar onderzoek ‘Stappenplan industriële Energy Hubs’ heeft ze de aandacht gevestigd op de aanpak van netcongestie bij bedrijventerreinen. De posters worden gebundeld en gepubliceerd via de websites van de platforms.

Het symposium werd georganiseerd door de lectorenplatforms Urban Energy, NL-Gebouwde Omgeving en Energievoorziening in Evenwicht en de HBO Thematafel Energietransitie & Circulariteit. 

Tijdens vakanties sta je er misschien niet bij stil. Maar ook het vakantiepark waar jij zo heerlijk van je vrije tijd genoot, heeft flinke duurzaamheidsuitdagingen. Hoe kan de energievoorziening van deze parken slimmer en duurzamer worden? Hoe gaan ze om met problemen als netcongestie? Onderzoekers, docenten en studenten van Hogeschool Inholland bogen zich tijdens een multidisciplinair onderzoeksproject over de uitdagingen op Texel en leverden tools en concepten op voor technologische toepassingen en gedragsverandering. En dat smaakt volgens alle betrokkenen naar meer. 

Recreatiebedrijf De Krim Texel ontvangt al meer dan vijftig jaar vakantiegangers. “We vernieuwen deze en onze andere locaties voortdurend”, zegt KAM-coördinator Marcel Slikker. “Dat betekent ook verduurzamen en slim omgaan met energie. Het park is een dorp op zich met een capaciteit van vijfduizend bezoekers. Netcongestie speelt een steeds grotere rol: overstijgt onze energievraag het aanbod niet? Om dit vraagstuk aan te pakken, moeten we slimmer en zuiniger omgaan met energie. Dit zit in technologische oplossingen én in gedragsverandering.” 

Vakantieparken als proeftuinen 
Energiecongestie speelt in heel Nederland. Omdat vakantieparken gemeenschappen op zich zijn, kunnen ze heel goed fungeren als proeftuinen in de gezamenlijke zoektocht naar oplossingen. “De Krim heeft één aansluiting op het landelijke elektriciteitsnetwerk”, weet Bronia Jablonská, senior onderzoeker Gebouwde Omgeving bij Inholland. “Achter de meter zit een gesloten systeem waarop de vakantieverblijven en voorzieningen zoals zwembaden, winkels en horeca zijn aangesloten. De vraag is hoe je het energieverbruik slim afstemt en hoe je opgewekte energie gebruikt en opslaat voor eventueel later gebruik.” 

Onderzoek naar verduurzaming  
Het vraagstuk leidde in september 2022 tot het onderzoeksproject Verduurzaming vakantieparken. Daaraan namen behalve De Krim ook vakantiepark en camping De Nollen, camping De Lepelaar, villapark Residentie Texel en Taskforce Vitale Verblijfsrecreatie van Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord deel. De provincie Noord-Holland steunde het project binnen het Innovatieprogramma Lerend Innoveren. 

Grote groep betrokken studenten 
Het project viel onder het lectoraat Gebouwde Omgeving in samenwerking met het lectoraat Slimme materialen voor de energietransitie. Een grote groep studenten van verschillende opleidingen was betrokken bij het onderzoek naar de technische en bedrijfseconomische haalbaarheid van slimme energieoplossingen, ook om de parken zelfvoorzienend te maken. Niet alleen van technische opleidingen zoals Elektrotechniek, Werktuigbouwkunde en Bouwkunde, maar ook van Finance & Control en Business Studies (afstudeerrichting marketing).  

Leerzaam, multidisciplinair project 
“De studenten leren in zo’n multidisciplinair project heel veel van elkaar”, zegt Bronia. “Bovendien moet je voor een optimaal geïntegreerd energiesysteem niet alleen naar de technologische kant kijken. Gebruikers moeten de technologische oplossingen ook accepteren en voor vakantieparken moeten ze betaalbaar zijn.” 

Kennis toepassen in de praktijk 
Volgens Marcel zijn de vakantieparken een goede plek voor studenten om hun kennis toe te passen in de praktijk. “Het gaat om concrete vraagstukken rond verduurzaming. Ze leren hoe je kennis over techniek, gedragsverandering en marketing bijeenbrengt om in een doorlopend proces van verduurzaming stappen te zetten. Ik zag hoe de multidisciplinaire samenwerking een uitdaging voor hen was, hoe ze daarvan leerden en er met enthousiasme in gingen.” 

Onderzoek in verschillende fasen 
Groepen studenten gingen in verschillende fasen aan de slag. Ze inventariseerden eerst de installaties en het energieverbruik op de vakantieparken. Daarna spitste het onderzoek zich toe op enkele kansrijke casussen om te werken aan de vitaliteit van de vakantieparken en de kansen van innovatieve energieoplossingen voor het bedrijfsleven in deze regio. De resultaten kunnen ook nuttig zijn voor andere vakantieparken en campings in Noord-Holland Noord. 

Hackathon voor duurzaam gedrag 
In een hackathon boog een grote groep marketingstudenten zich over de vraag hoe je personeel en bezoekers tot duurzaam gedrag kunt aanzetten. Bronia: “Daar kwamen goed ideeën uit rond bewustwording, nudging, beloning en positieve bekrachtiging, zoals een puntensysteem om energie te besparen, de mascotte van een van de parken die kinderen spelenderwijs aanzet tot duurzaam gedrag en kleurveranderingen in douches om je aan te moedigen op tijd de kraan dicht te draaien.” 

Technische en bedrijfseconomische haalbaarheid 
“Studenten onderzochten ook haalbaarheid van slimme energieoplossingen”, zegt Hugo Booms, docent-onderzoeker bij het domein Business, Finance & Law van Inholland. “Belangrijk is om duurzaam opgewekte energie voor langere tijd op te slaan, en met name in de vorm van warmte later te gebruiken. Want het verwarmen van zwembaden, vakantiewoningen en douchewater kost veel energie. Zo hebben de studenten onder meer de haalbaarheid onderzocht van warmtebatterijen: een innovatieve technologie om op een compacte manier warmte voor een seizoen op te slaan.” 

Warmtebatterijen voor vakantiehuizen 
De studenten van de technische opleidingen gingen in overleg met de externe partners na welke geschikte oplossingen er zijn voor energie-opslag. “Vervolgens onderzochten de studenten Finance & Control de kosten en baten hiervan voor de vakantieparken”, zegt Hugo. “Met als conclusie dat warmtebatterijen voor vakantiehuizen interessant kunnen zijn.”  

Middelen om te verduurzamen 
Marcel haakt aan: “De studenten leverden een model op om die kosten en baten van installaties te berekenen. Maar ook tools en inzichten gericht op marketing en gedragsverandering. Het zijn allemaal middelen die we in onze rugzak kunnen stoppen om te verduurzamen. Eén sleutel tot succes bestaat niet, het is een proces in kleine stappen.” 

Hopen op een vervolg 
Om het verduurzamingsproces op de vakantieparken voort te zetten hoopt Marcel, net als de andere partners, op een vervolg van het project. “We kunnen de verschillende disciplines van Inholland goed gebruiken. Ook voor nieuwe groepen studenten is zo’n proeftuin op Texel razend interessant.” Hugo is het daarmee eens: “Later als afgestudeerde professionals zullen ze deze uitdagingen ook tegenkomen.” Volgens Bronia kunnen de vakantieparken ruimte bieden voor meerdere vraagstukken. “Ook bijvoorbeeld voor de inzet van duurzame materialen, zoals myceliumcomposieten, een netwerk van schimmeldraden en biologische materialen. Wat mij betreft zijn we nog lang niet klaar op Texel.” 

De Lijnbaan is een iconisch winkelgebied in het centrum van Rotterdam. Al meer dan zeventig jaar trekt het bezoekers van ver buiten de stad. De gemeente Rotterdam, ondernemersvereniging BIZ Rotterdam Centrum en onderzoekers en studenten van Hogeschool Inholland sloten de handen ineen om het gebied nog wat aangenamer te maken voor een breed publiek. Het multidisciplinaire project levert (prijswinnende) resultaten op.

“De Lijnbaan is revolutionair”, zegt Manuel López, docent-onderzoeker bij het lectoraat Gebouwde Omgeving. “Het is gebouwd volgens de principes van het modernisme en het was het eerste autovrije winkelgebied ter wereld. Inmiddels staat het symbool voor de wederopbouw van Rotterdam. Een echt rijksmonument.”

Moties gemeenteraad
Rijksmonumenten verdienen soms extra aandacht om een trekpleister te blijven. Dat vond ook de Rotterdamse gemeenteraad, die in 2023 enkele moties aannam om de Lijnbaan een aangenamer gebied te maken voor een breed publiek. “Een van de moties riep op om hiervoor studenten in te schakelen”, zegt Maurits Janmaat, accounthouder van de gemeentelijke afdeling Wijkveiligheid.

Specialisme Inholland
Maurits nam contact op met Manuel. “Wij hebben eerder projecten samen gedaan en ik weet dat Manuel en Inholland gespecialiseerd zijn in de vraag hoe de inrichting van de openbare ruimte effect heeft op de veiligheidsbeleving van mensen. Bovendien geef ik als gemeente studenten graag de gelegenheid om zich verder te ontwikkelen door een praktijkgericht onderzoeksproject.”

Tientallen studenten
In september 2023 ging het project van start. Tientallen derde- en vierdejaarsstudenten Integrale Veiligheidskunde kregen de opdracht om in groepjes interventies te ontwikkelen om het veiligheidsgevoel en de sfeer in het Lijnbaangebied te verbeteren. Ook BIZ Rotterdam Centrum, een vereniging van winkel- en horecaondernemers en vastgoedeigenaren, is betrokken bij het project. “Studenten liepen hier rond en spraken met verschillende ondernemers”, zegt Pauline Buurma, directeur van BIZ Rotterdam Centrum. “Ze sloten ook aan bij gesprekken over veiligheid die wij met de betrokkenen in het gebied voeren.”

Zestien verbetervoorstellen
Manuel begeleidt de studenten en voedt hen met zijn kennis over nudging: hoe kun je mensen op een subtiele manier verleiden tot positief gedrag? Zo heeft hij jaren geleden een handboek geschreven over veilig ontwerp en beheer, waarbij het draait om goede zichtbaarheid, eenduidigheid van functies, toegankelijkheid en aantrekkelijkheid van ruimten. “In totaal leverden de studentengroepen zestien voorstellen voor interventies op”, zegt hij. De moeilijkheid was dat de Lijnbaan een rijksmonument is, waaraan je dus weinig mag veranderen. “De meeste stelden dan ook voor om lichtprojecties in te zetten.”

Ontwerpen voor lichtprojecties
Na de voorstellen van begin dit jaar ging meteen de tweede fase van het project in. Afstudeerders en onderzoekers van het lectoraat Gebouwde Omgeving werken sinds februari de meest veelbelovende voorstellen verder uit. Zo maakte Manuel zelf ontwerpen voor de lichtprojecties. “Het zijn vrouwengezichten in art deco-stijl met veel groen en vogels om de historische context van de Lijnbaan te verbeelden.”

Multidisciplinair project
“Interessant is het multidisciplinaire karakter van het project”, vindt Manuel. “Dat komt bijvoorbeeld naar voren in de brede betrokkenheid van ons domein Techniek, Ontwerpen en Informatica: in een digitale omgeving maken we de Lijnbaan na, zodat we het effect van interventies kunnen testen door mensen met een VR-bril er virtueel te laten rondlopen. Daarnaast doen studenten Landscape and Environment Management onderzoek naar meer groen in het winkelgebied. En vanuit het Urban Leisure & Tourism Lab Rotterdam doen studenten onderzoek naar placemaking: hoe kunnen we het Lijnbaangebied nog aantrekkelijker maken?”

Interventies echt uitvoeren
De lichtprojecties, de ideeën om meer groen te plaatsen op de luifels van de Lijnbaan: Pauline is blij met de voorstellen van de studenten. “Ik vind het ook hartstikke leuk om met hen samen te werken, ze te helpen en te prikkelen. Fijn is ook dat ze zelf een belangrijke doelgroep zijn in het winkelgebied en dus kunnen zien wat succesvol kan zijn. Helemaal mooi is dat de gemeente de intentie heeft ondertekend om enkele interventies ook uit te voeren.”

Student Safety Award
“Het voorstel van studenten voor de art deco-lichtprojecties gaan we echt gebruiken. Tijdelijk, als proef”, zegt Maurits. En dat is niet voor niets, want het gaat om een prijswinnend voorstel: de studenten Integrale Veiligheidskunde die dit voorstel het beste wisten uit te werken, ontvingen hiervoor op 21 mei uit handen van burgemeester Ahmed Aboutaleb de Student Safety Award. “Inholland gaat onderzoeken hoe de lichtprojecties op de Korte Lijnbaan uitpakken”, vertelt Maurits verder. “Wie weet is dat aanleiding voor ons om ook op andere plekken in de stad projecties in te gaan zetten.”

Wie denkt dat de stad weinig te bieden heeft aan biodiversiteit heeft het mis, schrijft Berry van der Hoorn in zijn artikel in Stadswerk. Berry is onderzoeker bij Biodiversiteit in de stad, en geeft aan dat de diversiteit aan planten in steden groot is. Op hun beurt faciliteren deze planten een groot aantal soorten insecten. Maar de effectiviteit van maatregelen die gemeenten of projectontwikkelaars nemen om stedelijke biodiversiteit te vergroten, wordt lang niet altijd onderzocht. Daardoor is niet bekend of doelen worden behaald en welke maatregelen beter werken dan andere. Berry pleit voor gerichte monitoring omwille van de biodiversiteit. In dit artikel geeft hij samen Richard Witte een beknopt overzicht van verschillende vormen van monitoring in de stad.

Uit studies blijkt dat in de stad meer bijen leven dan in het landelijk gebied of in natuurgebieden. Doordat 55 procent van de wilde bijen op de Rode Lijst staat, dragen steden hiermee een verantwoordelijkheid voor het behoud en herstel van populaties. Bij gemeentebesturen groeit de aandacht voor stedelijke biodiversiteit. De stedelijke habitat van vele soorten wordt verbeterd door maatregelen om de kwaliteit en de connectiviteit van groenblauwe infrastructuren te verbeteren. Of de maatregelen effectief zijn, kunnen we pas beoordelen wanneer we monitoren. Tot die tijd baseren we ons op aannames die niet altijd kloppen.

Lees hier het hele artikel van Stadswerk

Bron: Stadswerk, magazine voor professionals op het gebied van de leefomgeving, nr. 04-2024

De eerste lichtprojecties zijn te zien op de Korte Lijnbaan: twee statische projecties gericht op de bankjes van de fastfoodketens met vrouwengezichten uit jaren vijftig, omringd door bloempatronen en gestileerde vogels. In het midden van de Korte Lijnbaan komt een roterende projectie van vliegende vogels. De ontwerpen zijn van Manuel López, docent-onderzoeker bij Inholland, en verwijzen naar de beginjaren van de Lijnbaan toen er nog vogelkooien stonden met daarin papegaaien.

Elk seizoen nieuwe projecties
Buiten regende het hard terwijl burgemeester Aboutaleb 21 mei de Student Safety Award uitreikte aan de vier studenten Integrale Veiligheidskunde die hun concept van de lichtprojecties het beste hebben uitgewerkt. Kylie van Dommelen (links op de foto) is één van hen: “Ons idee is makkelijk inzetbaar. We hopen dat de lichtprojecties mensen aantrekken die houden van de artistieke beelden en dat daardoor daklozen en gebruikers minder aanwezig zijn op de Lijnbaan.” Met dit creatieve idee kunnen verschillende projecties gedaan worden, blikt ze vooruit. ”Ik stel me voor dat artistieke mensen kunst kunnen inzenden, wat een periode wordt getoond. Dat varieert continu, zodat er steeds iets nieuws te zien is op de Lijnbaan.”

Effect van lichtprojecties
De eerste testronde gebeurt met de simpelste projectievorm en een aantal afstudeerders is gestart met hun onderzoek naar de veiligheidsbeleving van het Lijnbaangebied mét de lichtprojecties. Elferoy Lobotoe, student Bachelor of Built Environment (BBE) gaat digitaal de lichtprojecties testen in een VR-omgeving die een replica vormt van het Korte Lijnbaangebied. “Het doel is om de effectiviteit van de lichtprojecties te beoordelen, voordat ze daadwerkelijk worden toegepast in het gehele Lijnbaangebied.” Nadat proefpersonen met een VR-bril door de virtuele omgeving hebben genavigeerd, vullen zij een vragenlijst in over de lichtprojecties. 

Hij vergelijkt zijn resultaten met die van Marjolein Hilberts, die soortgelijke tests uitvoert, maar in de fysieke omgeving. Zo komen beide afstudeerstudenten tot een waardevolle vergelijking van het effect van de lichtprojecties. Nick Blom test de veiligheidsperceptie met fysiologische meetapparatuur: Galvanic Skin Response’. Door de fysieke reactie te meten wanneer respondenten foto’s zien met verschillende kenmerken van de gebouwde omgeving onderzoekt hij of dat een meer valide wijze is om veiligheidsbeleving te meten dan met enquêtes.

‘Lijnbaangebied absoluut de moeite waard’
“Ons ultieme doel voor dit project was niet alleen het bedenken van innovatieve interventies, maar ook het verzekeren dat deze praktisch uitvoerbaar, effectief en door de gemeenschap worden omarmd”, zegt Manuel López. “We willen dat bezoekers weten dat de Lijnbaan een winkelstraat is die absoluut de moeite waard is om te bezoeken - zowel bij daglicht als tijdens de sfeervolle avonduren.”

Gemeente Rotterdam, Hogeschool Inholland en BIZ Rotterdam Centrum bundelen in dit project de krachten om dit gebied nog fijner, beter en aangenamer te maken voor iedereen. Met als doel een levendig en inclusief Lijnbaan-gebied te creëren waar bewoners, bezoekers en ondernemers met plezier samenkomen.

Luister het radio-interview met Manuel López bij Radio Rijnmond (vanaf 16.58 minuten):

Lees ook:
Artikel AD Rotterdams Dagblad - 23 mei 2024
Studenten werken aan een bloeiend Lijnbaan-gebied (inholland.nl) - 22 september 2023

Beeld: Bart Stoutjesdijk

Bij onze hogeschool zijn onderwijs en praktijkgericht onderzoek onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het zijn gelijkwaardige kerntaken. Zij versterken elkaar en met maatschappelijke vraagstukken als uitgangspunt houdt onderzoek ons onderwijs up-to-date. Om te zien ‘wie waarmee bezig is’ kwamen (associate-)lectoren van Hogeschool Inholland eind oktober bijeen. Ook ging het over de impact die we als hogeschool willen maken met praktijkgericht onderzoek.

“Mede dankzij praktijkgericht onderzoek zijn Inholland-studenten voorbereid op de uitdagingen van morgen”, zegt Marije Deutekom. Namens het college van bestuur was zij initiatiefnemer van de bijeenkomst. “Ook docenten profiteren als zij direct betrokken zijn bij praktijkgericht onderzoek. Het helpt hen om hun lessen beter te maken en zich verder te professionaliseren in hun vakgebied.”

Als onderwijs- én onderzoeksinstelling
Marije haalt het Strategisch Plan van onze hogeschool aan: “We willen bijdragen aan een vitale metropool. Daarbij zijn maatschappelijke vraagstukken ons vertrekpunt. Hierin willen we een kennispartner zijn in verbinding met het werkveld, een innovatiemotor voor de verschillende regio’s van de Inholland-locaties. Die rol kunnen we alleen vervullen als onderwijs- én onderzoeksinstelling. Onze lectoren, docent-onderzoekers, docenten en studenten werken, onderzoeken en leren met elkaar én het werkveld. Zo leren we vanuit de praktijk en werken we aan oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken.”

Elkaar beter leren kennen
De lectoren geven richting aan ons praktijkgericht onderzoek. Op 30 oktober kwamen zij bijeen. “Het idee is om elkaar beter te leren kennen en nog beter te zien wie waarmee bezig is”, zegt Marije. “Zo stappen we sneller naar elkaar toe voor de domeinoverstijgende vraagstukken die we gezamenlijk kunnen aanpakken, bijvoorbeeld binnen de profilerende thema’s duurzame leefomgeving en veerkrachtige samenleving.”

Echt impact maken
De lectorenbijeenkomst ging ook over de impact die we willen maken met praktijkgericht onderzoek. Marije refereert opnieuw aan het Strategisch Plan. “Als je kijkt naar onze ambities: wat vinden we belangrijk en aan welke criteria moet ons praktijkgericht onderzoek dan voldoen? Hoe maken we daadwerkelijk impact op het onderwijs, het onderzoeksdomein en het werkveld en hoe kunnen we dat laten zien?”

Bedrijven betrekken
“Ik denk dat betrokkenheid van het werkveld een heel belangrijk criterium is voor onze onderzoeksprojecten”, zegt Frank van der Helm, associate lector levende plantenteeltsystemen. “Hoe groter hun betrokkenheid in het proces, bijvoorbeeld door co-creatie, hoe beter de nieuw ontwikkelde kennis bij hen beklijft. Veel beter dan wanneer we die kennis alleen maar zouden delen via een onderzoeksrapport.”

Kennis breed uitwisselen
“Voor ons onderzoek is onderlinge uitwisseling van kennis heel belangrijk”, zegt Perica Savanović, lector Gebouwde omgeving. “Daarin zoeken we bijvoorbeeld ook andere hogescholen op waarvan we ons normaal gesproken willen onderscheiden. En daarin kunnen we trots zijn op Inholland. Tegen collega's van de Hogeschool van Amsterdam zeg ik wel eens plagerig: zullen we jullie helpen? Want Inholland zit niet alleen in Amsterdam maar doet onderzoek met partners in de hele Randstad en daarbuiten. En tegen mensen in het werkveld benadruk ik de pluspunten van praktijkgericht onderzoek: we sparren met professionals en betrekken toekomstige professionals, onze studenten. Daarmee zijn we onderscheidend ten opzichte van het academisch onderzoek van universiteiten.”

Meer interdisciplinair samenwerken
Volgens Marije mogen we, net als Perica, meer vanuit trots vertellen welk prachtig onderzoek we met onze hogeschool doen. “De één-Inholland-gedachte is daarbij een middel om meer interdisciplinair samen te werken en ons verder te ontwikkelen als kennispartner binnen onze profilerende thema’s: de duurzame leefomgeving en de veerkrachtige samenleving.”

Docent en onderzoeker
Hierbij vallen praktijkgericht onderzoek en onderwijs steeds meer samen. Niet alleen op organisatieniveau, maar ook in het dagelijks werk dat we als collega’s verrichten. Frank is daar zelf een voorbeeld van. “Ik ben jaren docent-onderzoeker geweest. De waarde van die gecombineerde functie heb ik altijd omarmd. Ook als associate lector blijf ik onderwijs geven. De kennis uit het onderzoek dat ik doe, neem ik mee om mijn lessen beter te maken en me verder te professionaliseren in mijn vakgebied.”

Oproep: werk ook mee aan ons onderzoek
Frank, Marije en Perica zouden docenten willen oproepen mee te werken aan het onderzoek van Inholland-collega’s. Marije: “Het is mooi om als onderwijsprofessional met hart voor je eigen vakgebied samen met studenten het werkveld te helpen veranderen in onderzoeksprojecten.” Perica voegt toe: “Naast de meerwaarde om je als professional te ontwikkelen zorgt onderzoek ook voor verdere afwisseling in je werk als docent.”

Geïnteresseerd in ons onderzoek?
Ben je benieuwd welk onderzoek we uitvoeren in jouw vakgebied? Kijk eens op onze website. Spreekt jou een thema of concreet onderzoeksproject aan? Neem dan contact op met de betrokken collega.

Om het stadsverwarmingsnet in Den Haag verder te verduurzamen hebben meerdere grote (semi-)publieke en private vastgoedeigenaren dinsdag een ‘warmteconvenant’ ondertekend met Eneco. Ook is de ‘Stadsbatterij’ in werking gesteld, waarbij accu’s worden gebruikt om het overvolle elektriciteitsnet in stedelijk gebied te ontlasten. Het zijn belangrijke mijlpalen in het programma EnergieRijk Den Haag (ERDH), waarin ook Hogeschool Inholland betrokken is vanuit het lectoraat Gebouwde Omgeving. 

Foto's ondertekening: @Rijksvastgoedbedrijf, Bas Kijzers

Lector Perica Savanovic van het Inholland-lectoraat Gebouwde Omgeving van Hogeschool Inholland is ook voorzitter van het Nationaal Lectorenplatform Gebouwde Omgeving en nauw betrokken bij het programma. Drie wetenschappelijke publicaties staan op zijn naam die verbonden zijn aan ERDH om de voortgang methodologisch vast te leggen. De eerste twee zijn al gepubliceerd. De publicaties dragen bij aan het delen en verrijken van kennis en ervaringen vanuit EnergieRijk Den Haag. Het programma ERDH sluit mooi aan op het thema Duurzame leefomgeving van Inholland. In samenwerking met het werkveld, praktijkgericht onderwijs en onderzoek werken we aan duurzame oplossingen die bijdragen aan een goede kwaliteit van leven, voor nu en later.   

Samenwerking nodig voor complexe innovatieve programma's
"Met het tekenen van de warmteconvenant laat ERDH zien hoe vanuit een ontwikkelprogramma de benodigde samenwerking voor energietransitie actief gezocht en vormgegeven wordt”, laat Perica in een reactie weten. “Eneco is namelijk als een externe partij niet direct betrokken in het programma(team). Het plaatsen van de Stadsbatterij is een voorbeeld van het actief én experimenteel inzetten van (technische) innovaties voor gebiedsgerichte oplossingen, als onderdeel van de gekozen Trias Territoria aanpak. Daarmee wordt een concrete bijdrage geleverd op meerdere niveaus van complexe energietransitie doorontwikkeling.” Zie ook de eerste en tweede wetenschappelijke publicatie van Energierijk Den Haag.  

Warmteconvenant
Het warmteconvenant is ondertekend door het Rijksvastgoedbedrijf, provincie Zuid-Holland, BAM, Unie van Waterschappen, Nationale Politie, Haaglanden Medisch Centrum en Eneco. Wat betreft het stadsverwarmingsnet gaan de partijen kennis en initiatieven uitwisselen. Ook volgen concrete maatregelen, zoals het testen van de impact van temperatuurverlaging bij alle gebouwen van de partners. Eerste onderzoeksresultaten geven aan dat ook met een lagere aanvoertemperatuur van het stadsverwarmingsnet de gebruikers een comfortabele werkplek blijven ervaren, met minder energiegebruik en minder CO2-uitstoot tot gevolg.  

“Met het tekenen van dit warmteconvenant bereiken we een nieuwe mijlpaal”, zei demissionair minister voor Klimaat en Energie, Rob Jetten, in een videoboodschap bij de ondertekening. “Hierdoor kunnen we samen een volgende stap zetten naar een verdere verduurzaming van het stadsverwarmingsnet in Den Haag.”  

Stadsbatterij
In aanwezigheid van staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat Vivianne Heijen, gedeputeerde Rijkaart van de provincie Zuid-Holland en wethouder Kapteijns van de gemeente Den Haag is ook de Stadsbatterij in werking gesteld. Met de Stadsbatterij kan duurzame energie worden gebruikt op andere momenten dan deze worden opgewekt, kan elektriciteit worden geladen wanneer deze ruim - dus goedkoop - voorhanden is, bijvoorbeeld bij veel wind of overvloedige zonneschijn. Daarnaast worden pieken en dalen in het lokale elektriciteitsnet met de Stadsbatterij opgevangen en wordt het net daarmee ontlast. En op de wat langere termijn zouden batterijen zoals de Stadsbatterij ingezet kunnen worden in zogenaamde smartgrids, oftewel elektriciteitssystemen die de vraag naar elektriciteit beïnvloeden aan de hand van het aanbod op dat moment. 

Over EnergieRijk Den Haag
Het warmteconvenant en de Stadsbatterij zijn initiatieven vanuit het programma EnergieRijk Den Haag (ERDH), een samenwerkingsverband tussen het Rijk, Provincie Zuid-Holland, de Gemeente Den Haag en diverse (semi-) publieke en private partners.  ERDH streeft naar de volledige verduurzaming van de belangrijkste overheidsgebouwen in het centrumgebied van Den Haag. Opgedane kennis en ervaring worden gedeeld met andere vastgoedeigenaren- en beheerders om er zo samen voor te zorgen dat overheidsgebouwen in 2040 energieneutraal zijn. 

Lees ook het artikel op de website van EnergieRijk Den Haag: Warmteconvenant getekend en Stadsbatterij in gebruik genomen 

Nationaal Regieorgaan Praktijkgericht Onderzoek SIA heeft groen licht gegeven voor de start van het project Groenblauwe Stad. Het tweejarig onderzoek voert Hogeschool Inholland uit in samenwerking met Hogeschool Van Hall Larenstein, Aeres Hogeschool, Hanzehogeschool en HAS Green Academy. Dit onderzoek, dat gericht is op het vergroenen en verblauwen van stedelijke gebieden, levert een bijdrage aan de kennis rond het klimaatbestendig maken van onze steden, het bevorderen van biodiversiteit en leefbaarheid, evenals het verbeteren van de gezondheid van de bewoners. 

Klimaatadaptieve steden  
Meer groen (natuur) en blauw (water) in en om de stad helpt om steden klimaatbestendig te maken en draait om stadsnatuur. Zo dragen groenblauwe maatregelen in de stad, zoals groene daken, wadi's, regentuinen en waterparken bij aan het verminderen van wateroverlast, droogte en hittestress in stedelijke gebieden. Tegelijkertijd dragen deze maatregelen bij aan het versterken van de biodiversiteit, het verbeteren van de leefbaarheid en het bevorderen van de gezondheid van de bewoners.

Praktische handvatten  
Projectleider Saskia Heins, senior onderzoeker bij het nieuwe Lectoraat Designing Regenerative and Resilient Cities aan Hogeschool Van Hall Larenstein: ‘Hoewel de voordelen van groenblauwe maatregelen algemeen bekend zijn, worden ze nog niet vanzelfsprekend en op grote schaal toegepast. En meestal nog niet als onderdeel van groenblauwe netwerken in de stad of in aansluiting op het omliggende landelijke gebied. Daarnaast ontbreekt het vaak aan een integrale aanpak. Dan wordt een maatregel bijvoorbeeld alleen ingestoken vanuit wateropvang, waardoor kansen worden gemist voor biodiversiteit of bewegen. Met het onderzoek "Groenblauwe Stad" willen we effectieve maatregelen in beeld brengen en steden voorzien van praktische handvatten voor het toepassen van deze groenblauwe maatregelen.'   

Vanuit Inholland is Berry van der Hoorn, onderzoeker bij Gebouwde Omgeving, betrokken als projectleider voor een viertal casussen. Deze hebben betrekking op de verspreiding van wilde bijen in Haarlem, de vergroening van industrieterrein de Waarderpolder in Haarlem, verblijfplaatsen van vleermuizen in Heemskerk en biodiverse wateropslag in tuinbouwgebied Heemskerkerduin.

Casestudies verspreid over Nederland 
Uitgangspunt van het onderzoek is de al bestaande kennis rond effectiviteit en toepasbaarheid van groenblauwe maatregelen. Welke best-practices zijn er bijvoorbeeld al bekend? Vanuit deze bestaande kennis wordt gekeken wat hiervan toegepast kan worden in vijf casestudiegebieden verspreid over Nederland: Almere, Rotterdam – Zoetermeer, Groene Metropoolregio Amsterdam, Groene Metropoolregio Arnhem – Nijmegen en Noord-Nederland. Bij deze casestudieaanpak, aangevuld met effectmetingen en belevingsonderzoek, staat het leren van elkaar centraal. Om kennis uit te wisselen organiseren de onderzoekers een Groenblauwe Safari langs de verschillende casestudiegebieden en een slotsymposium, zodat de nieuw opgedane kennis ook landt in de rest van Nederland.

Samenwerking en financiering 
De vijf hogescholen werken binnen het onderzoek samen met diverse casestudiepartners en overkoepelende deelnemers aan de Learning Community. Financiering komt vanuit het programma Praktijkkennis voor Voedsel en Groen van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV), in coördinatie met het Nationaal Regieorgaan Praktijkgericht Onderzoek SIA (onderdeel van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO)) en van de consortiumpartners. 

Voor een bloeiend Rotterdams Lijnbaan-gebied gaan de studenten Integrale Veiligheidskunde van Hogeschool Inholland komend semester aan de slag. Dit is een gezamenlijk project met de gemeente en de ondernemers en vastgoedeigenaren van de BIZ Rotterdam Centrum. 

Burgemeester Ahmed Aboutaleb hield op 11 september een korte toespraak voor de studenten en genodigden. Ook zette hij in het Auditorium van Inholland Rotterdam met Pauline Buurma, directeur Organisatie Rotterdam Centrum en Inholland-collegevoorzitter Bart Combee, zijn handtekening onder de intentieverklaring.

Van september tot december ontwerpen derde- en vierdejaarsstudenten interventies om de veiligheid en leefbaarheid in het Lijnbaan-gebied te verbeteren. Vervolgens zullen deze interventies van januari tot juli 2024 door studenten en docent-onderzoekers van de opleiding en het lectoraat Gebouwde Omgeving geïmplementeerd, geëvalueerd en verder ontwikkeld worden binnen experimentele omgevingen.

Van onderwijs- naar kennisinstelling 
Volgens Perica Savanović, Lector Gebouwde Omgeving, zijn docent-onderzoekers essentieel voor het trekken van zo'n interdisciplinair project. Die zorgen voor structuur en voor het borgen van de kennis die ontwikkeld wordt. In een volgende fase van onderzoek kan een nieuwe lichting studenten verder met die kennis, onder begeleiding van docent-onderzoekers." Volgens Perica groeit Inholland op deze manier van sec een onderwijsinstelling naar een kennisinstelling.

“Ons ultieme doel voor dit project is niet alleen het bedenken van innovatieve interventies, maar ook het verzekeren dat deze praktisch uitvoerbaar, effectief en door de gemeenschap worden omarmd”, zegt docent-onderzoeker Manuel López. Hij verwacht dat het project zal resulteren in drie unieke, creatieve interventies. “We willen dat bezoekers weten dat de Lijnbaan een winkelstraat is die absoluut de moeite waard is om te bezoeken - zowel bij daglicht als tijdens de sfeervolle avonduren.”

‘Ongelooflijke kans’
"Als student IVK maak je niet alleen kennis met de theorie, maar pas je deze ook daadwerkelijk toe in de echte wereld. Dit project laat zien hoe wij als studenten een concrete impact kunnen maken in de gemeenschap. Het is een ongelooflijke kans om te leren terwijl je bijdraagt aan een betere omgeving," zegt IVK-student Amber Broere.

Gemeente, Hogeschool Inholland en BIZ Rotterdam Centrum bundelen de krachten om dit gebied nog fijner, beter en aangenamer te maken voor iedereen. Met als doel een levendig en inclusief Lijnbaan-gebied te creëren waar bewoners, bezoekers en ondernemers met plezier samenkomen. 

Met interdisciplinariteit zit het wel goed
Vanuit Inholland zijn op dit moment al drie domeinen betrokken: 
- Business, Finance and Law (BFL), waar de studenten Integrale Veiligheidskunde vandaan komen
- Techniek, Ontwerpen en Informatica (TOI), waar lectoraat Gebouwde Omgeving onder valt
- Agri Food & Life Sciences (AFL) waar docent-onderzoeker Berry van der Hoorn meedoet met oog op een natuur-inclusieve oplossing voor het Lijnbaan-gebied
- Creative Business (CB), want het Rotterdamse Urban Leisure and Tourism lab gaat waarschijnlijk ook aanschuiven.

Beeld: Bart Stoutjesdijk, student Creative Business