“Ik voelde me voldaan en ik kon met een warm gevoel in mijn buik naar huis.” De woorden van een deelnemende jongere aan de pilot Leefstijl in de GGZ blijven hangen. In een tijd waarin steeds meer jongeren worstelen met eenzaamheid en psychische kwetsbaarheid, laat deze pilot iets bijzonders zien: sociale verbinding is niet alleen nodig, het is mogelijk. Als je maar ruimte en veiligheid biedt om het op te zoeken. Daarbij valt op dat bewegen en iets dóen vaak beter werkt dan praten alleen. Juist door samen actief bezig te zijn, ontstaat er op een natuurlijke manier ruimte voor gesprek. De drempel wordt lager, het contact vanzelfsprekender.

Binnen de pilot, ontwikkeld door Hogeschool Inholland en uitgevoerd bij ggz-instelling Arkin, staan leefstijlinterventies centraal. Denk aan samen koken en samen eten als middel om iets anders te bereiken. “In de groep vonden mensen écht aansluiting”, vertelt een van de betrokken professionals. “Ze ontdekten al snel dat ze met een vergelijkbare hulpvraag kwamen: behoefte aan sociaal contact, minder eenzaamheid. Mooi om te zien hoe snel er dan verbinding ontstaat. Je voelde: hier gebeurt iets waardevols.”

Kracht van het normaliseren
Wat deze aanpak bijzonder maakt, is de kracht van het normaliseren. Jongeren deden mee aan deze pilot omdat ze te maken hebben met psychische kwetsbaarheid en vaak vastlopen in het dagelijks leven. Jongeren worden daarbij niet aangesproken als cliënt, maar als mens. Ze stappen in een veilige groep, koken samen een maaltijd en merken gaandeweg: ik hoor erbij. Ze hoeven niets te ‘bewijzen’, alleen aanwezig zijn is genoeg. “Ik was er gewoon, deed mee, en de rest kwam vanzelf”, zoals een deelnemer het zelf omschrijft.

Pilot onderdeel van onderzoeksproject
De pilot is onderdeel van het onderzoeksproject Leefstijl in de GGZ, geleid door onder meer de onderzoekers Sheila Gopie en Anass Arrogi (beiden van het lectoraat Kracht van sport en bewegen) en onderzoeker Esther Krijnen-de Bruin (van het lectoraat GGZ-Verpleegkunde).  “Waar we van onder de indruk zijn, is dat deze jongeren – ondanks hun eenzaamheid – de uitdaging zijn aangegaan om in een groep te stappen. Het vergt moed om verbinding te zoeken als je je alleen voelt”, zeggen zij.

Factsheet met resultaten
De resultaten zijn hoopgevend. Jongeren voelen zich niet alleen gezien en gehoord, maar ook meer in staat om zelf stappen te zetten richting herstel en sociale participatie. Professionals zien dat leefstijl als ingang werkt: niet als therapie, maar als context voor ontmoeting en betekenis. “De uitkomsten hebben we samengevat in een factsheet”, vertelt Sheila, “In deze factsheet vatten we de belangrijkste resultaten vanuit zowel het perspectief van de professionals als de jongeren kernachtig samen.

Pilot verdient vervolg
Sheila zegt: “Deze pilot verdient een vervolg. Daarom roepen we andere zorginstellingen, beleidsmakers en opleiders op om mee te denken over de doorontwikkeling van deze pilot.” Denk jij mee over hoe we deze laagdrempelige vorm van verbinding toegankelijk kunnen maken voor meer jongeren met psychische kwetsbaarheid?

Lees meer over het project Leefstijl in de GGZ.

Hoe zorg je ervoor dat kwetsbare mensen toegang krijgen tot goede mondzorg? Deze vraag stond centraal tijdens een online multiplier event van het Erasmus+ Oral Health Project.  Met als antwoord: drie nieuwe onderwijsmodules. Ze zijn ontwikkeld om studenten beter voor te bereiden op persoonsgerichte mondzorg, met nadruk op interprofessionele samenwerking.

“Het gaat niet alleen over tanden,” benadrukt Berno van Meijel, lector GGZ-verpleegkunde bij Hogeschool Inholland. “Mondgezondheid raakt aan voeding, communicatie, mentale gezondheid en zelfvertrouwen. Als we mondzorg loskoppelen van de rest van de zorg, missen we de kans om levenskwaliteit echt te verbeteren.”

Drie modules, één doel: interprofessionele samenwerking
Tijdens het event werden drie nieuwe onderwijsmodules gepresenteerd. Wat ze met elkaar gemeen hebben? Ze stimuleren samenwerking tussen studenten Verpleegkunde, Social Work en Mondzorgkunde — disciplines die elkaar in de praktijk hard nodig hebben. Door al tijdens de opleiding bruggen te slaan tussen vakgebieden, worden toekomstige zorgprofessionals beter toegerust om samen te werken aan integrale zorg voor kwetsbare doelgroepen.

Victor Assunção (Universiteit van Lissabon) trapte af met een module gericht op studenten Verpleegkunde en Sociaal Werk. “Verpleegkundigen en sociaal werkers hoeven geen tandarts te worden om impact te maken,” zei hij. “Hun kracht zit in signaleren, rapporteren en opkomen voor goede zorg.” Tools zoals de Oral Health Assessment Tool helpen studenten om problemen vroeg te herkennen.

Daarna nam Nicolas Giraudeau (Universiteit van Montpellier) het over met een module voor studenten Mondzorgkunde. Zijn focus: leren omgaan met patiënten met cognitieve of fysieke beperkingen. “Veel tandartsen zijn niet gewend om samen te werken met andere zorgprofessionals,” vertelde hij. “Maar die samenwerking is essentieel voor volledige en passende zorg.”

De derde module werd gepresenteerd en ontwikkeld door Luís Francisco Soares (Instituto Politécnico de Leiria) en Claar van der Maarel – Wierink (Academic Centre for Dentistry Amsterdam (ACTA)), en draaide helemaal om interprofessioneel werken. “Goede zorg is zelden een solotaak,” stelde Luís. “Wanneer disciplines samenwerken, verbeteren de behandelresultaten aanzienlijk.”

Modules klaar voor gebruik in het onderwijs
Jolien van der Geugten, onderzoeker bij het lectoraat GGZ-verpleegkunde, liet zien hoe de modules gemakkelijk in bestaande curricula zijn in te passen. Denk aan platforms als Moodle en Edusources.nl. “We hebben gezorgd dat je ze flexibel kunt inzetten: als volledige cursus of in losse onderdelen die passen bij je onderwijspraktijk.”

Ze riep docenten op om de materialen niet alleen te gebruiken, maar ook naar eigen inzicht aan te passen. “Samen maken we onderwijs dat écht aansluit bij wat kwetsbare mensen nodig hebben.”

Samen veranderen we de zorg
Deelnemers waren het roerend eens: mondzorg verdient een vaste plek in de opleiding van álle zorgprofessionals. “Het Erasmus+ Oral Health Project is niet zomaar een onderwijsproject,” sloot Berno van Meijel af. “Het verandert de manier waarop we naar zorg kijken. Door samenwerking centraal te stellen, maken we verschil voor mensen die dat het hardst nodig hebben.”

Wil je aan de slag?
Ben je docent of zorgprofessional? Gebruik de modules in jouw onderwijs en draag bij aan een zorgpraktijk die mensen centraal stelt. Ben je student Verpleegkunde, Social Work of Mondzorgkunde? Pak je kans om samen te leren — en samen te zorgen.

De opname van het event en de lesmaterialen vind je via Edusources.nl.

Mensen met langdurige verslavingsproblemen kampen met ernstige en vaak onopgemerkte lichamelijke klachten die hun herstel ernstig kunnen belemmeren. Passende zorg blijft vaak uit. Dat blijkt uit onderzoek van het lectoraat GGZ-verpleegkunde van Hogeschool Inholland en Jellinek, gepubliceerd in het Journal of Psychiatric and Mental Health Nursing. "We wisten natuurlijk dat de uitkomsten niet fraai zouden zijn, maar deze resultaten zijn ronduit zorgwekkend," zegt onderzoeker Jackie Middeldorp. "Door hun gezondheid vaker te screenen en actief te ondersteunen in hun leefstijl, verbeteren we de levenskwaliteit van deze patiënten - én drukken we de zorgkosten."

Dit is de eerste keer dat de lichamelijke gezondheid en leefstijl van mensen met langdurige verslavingsproblemen gedetailleerd in kaart is gebracht. Daarvoor zijn 136 patiënten in gespecialiseerde verslavingszorginstellingen in Nederland ondervraagd. Hierbij is gebruik gemaakt van de Utrechtse Somatische Screening, een screeningslijst die verpleegkundig specialisten specifiek ontwikkelden voor de vroegtijdige signalering van lichamelijke gezondheidsproblemen bij patiënten met ernstige verslavingsproblemen.

Daaruit komt onder meer naar voren: 

• 88 procent van de onderzochte patiënten rookt, tegenover 19 procent in de algemene bevolking;
• 50 procent heeft een kunstgebit, zeven keer meer dan gemiddeld;
• 75 procent heeft een bijkomende medische aandoening;
• 25 procent heeft een hart- en vaatziekte;
• 20 procent heeft COPD;
• 34 procent ervoer in de afgelopen week ernstige pijn;
• 35 procent gaf aan uitputting te voelen;
• 50 procent heeft onvoldoende kennis en vaardigheden om hun medicatie, voeding en beweging zelfstandig te regelen.

Ook lopen langdurig verslaafde mensen extra risico op gezondheidsproblemen door gedrag zoals werken in de prostitutie, overdosering, gebruik van naalden die niet schoon zijn, en het gebruik van meerdere middelen tegelijk, vaak vanwege de pijn. "Zonder lichamelijk welzijn is het vrijwel onmogelijk om van verslavingsproblemen te herstellen," zegt Jackie Middeldorp, onderzoeker bij het lectoraat GGZ-verpleegkunde van Hogeschool Inholland en verpleegkundig specialist GGZ bij Jellinek.

Beperkte toegang tot zorg
Uit het onderzoek blijkt dat veel patiënten met ernstige verslavingsproblematiek wel in contact zijn met zorgverleners, maar dat essentiële informatie over hun fysieke gezondheid niet altijd wordt gedeeld. Daardoor blijven ziektes onbehandeld, met als gevolg verhoogde sterfte, onnodig lijden en hogere zorgkosten.

“Bij mensen met een verslaving duurt het vaak heel lang voordat ze bij de juiste zorgverlener in beeld komen,” zegt Jackie. “Middelengebruik en medicatie kunnen fysieke klachten tijdelijk maskeren, waardoor medische problemen soms pas laat worden onderkend. En door schaamte, angst voor stigmatisering, maar ook onderschatting van hun probleem, komen verslaafde patiënten pas in een ernstig stadium in de zorg terecht. Dat maakt de behandeling vaak complexer.”

Ook blijkt dat psychofarmaca zoals benzodiazepinen, antidepressiva en antipsychotica veel worden voorgeschreven zonder structurele monitoring van de lichamelijke gevolgen. “We zien metabole en cognitieve problemen die met een bredere en meer geïntegreerde aanpak mogelijk voorkomen hadden kunnen worden,” aldus Jackie.

Standaard leefstijlbegeleiding
Niet alleen is toegang tot zorg beperkt, ook worden screenings weinig uitgevoerd en zijn leefstijlinterventies nauwelijks ingebed. Beiden zouden volgens de onderzoekers juist standaard moeten worden.

Leefstijlbegeleiding dient, naast psychologische zorg en medicatie, structureel te worden opgenomen als volwaardige behandeloptie in de verslavingszorg. Jackie Middeldorp: “Een gezonde leefstijl draagt bij aan mentaal welzijn en herstel. Het is een noodzakelijke toevoeging om volledige zorg te geven aan deze patiënten en ze een kans te geven uit de verslaving te komen. En het mooie is: leefstijlverandering kan direct worden ingezet, zonder wachtlijst."

Tot slot zou structurele somatische screening standaard kunnen worden ingezet in de GGZ. Dat helpt om met de patiënt in gesprek te komen over hun gezondheid en is een belangrijke aanzet om te kijken naar wat de patiënt nodig heeft. Dat kan zijn verder lichamelijk onderzoek, maar bijvoorbeeld ook begeleiding op leefstijl.

Verpleegkundigen kunnen een belangrijke rol spelen in deze nieuwe aanpak van verslavingszorg. “Zij hebben de juiste kennis en kunnen de brug slaan tussen verschillende disciplines en zorgverleners. En zij kunnen patiënten begeleiden naar een gezondere leefstijl,” aldus Jackie.

Door blootstelling aan alcohol tijdens de zwangerschap kunnen ontwikkelingsstoornissen ontstaan. Maar kinderen en jongeren die daar last van hebben, krijgen vaak niet of te laat de juiste diagnose en passende zorg. Onderzoekers van het lectoraat GGZ-Verpleegkunde van Hogeschool Inholland trekken deze conclusie na meerjarig onderzoek naar hulpverlening aan kinderen en jongeren met Fetal Alcohol Spectrum Disorders. “We willen hulpverleners de kennis en tools geven om deze groep beter te signaleren en te ondersteunen”, zegt docent-onderzoeker Froukje Wielenga.

Ontwikkelingsstoornissen die ontstaan door blootstelling aan alcohol tijdens de zwangerschap noemen we Fetal Alcohol Spectrum Disorders (FASD). Het kan leiden tot blijvende hersenschade en lichamelijke afwijkingen. Dit is een breed maatschappelijk probleem. In Nederland drinkt 26,9 procent van de vrouwen in het stadium dat ze zwanger zijn, maar dit nog niet weten. En 1,9 procent drinkt alcohol nadat ze te weten zijn gekomen dat ze zwanger zijn, blijkt uit onderzoek van het Trimbos-instituut.

Beetje alcohol al schadelijk
“Veel mensen weten niet dat een klein beetje alcohol al schade kan veroorzaken bij het ongeboren kind, juist in een vroeg stadium van de zwangerschap”, zegt Froukje. “Om hier iets aan te doen moeten we beginnen bij hulpverleners en opleiders.”

Vroege diagnose en passende zorg
Kinderen met FASD hebben baat bij een zo vroeg mogelijke diagnose en vroegtijdige inzet van passende zorg. “In de praktijk zien we echter een groot gebrek aan kennis over FASD bij hulpverleners”, zegt Froukje. “Hierdoor wordt FASD vaak niet herkend als onderliggende diagnose en krijgen kinderen met FASD andere diagnoses, zoals ADHD, een autismespectrumstoornis, een hechtingsstoornis of licht verstandelijke beperking.”

Als FASD niet wordt herkend, krijgen kinderen hulp die niet goed aansluit bij hun zorgbehoeften. Froukje: “Dit kan beschadigend zijn voor het kind en frustrerend voor de hulpverleners en ouders. Het risico op bijkomende problematiek, zoals psychische problemen, wordt hierdoor groter. We willen hulpverleners de kennis en tools geven om deze groep beter te signaleren en te ondersteunen."

"Ik had liever gewild dat ik al direct wist dat ik FASD had,” vertelde een jongvolwassene met FASD de onderzoekers. “En dat ik en mijn moeder dan al de juiste zorg hadden kunnen krijgen. Dat ik gelijk een goed plekje had en dat ik de juiste hulp had kunnen krijgen.”

Tool om FASD te signaleren
Froukje en collega-onderzoekers werkten in het meerjarige onderzoeksproject nauw samen met ervaringsdeskundigen (volwassenen met FASD en ouders) en met ervaren hulpverleners uit de praktijk. Ze onderzochten onder meer de knelpunten en oplossingsrichtingen in de hulpverlening en ondersteuningsbehoeften van kinderen met FASD. Ook analyseerden ze de effectiviteit van bestaande methoden van signalering. Op basis van hun onderzoek ontwikkelden ze richtlijnen, een handreiking en trainingstrajecten, maar ook een tool. Daarmee kunnen zorgprofessionals FASD signaleren bij kinderen en jongeren, zodat zij hun begeleiding en behandeling beter kunnen afstemmen.

Door FASD vroegtijdig te signaleren, te laten diagnosticeren en door de hulp af te stemmen op de kracht en kwetsbaarheid van het kind, kan de kwaliteit van leven op korte en lange termijn worden verbeterd. “Daarvoor moeten we inzetten op het verspreiden van kennis over FASD en passende ondersteuning”, zegt Froukje.

Meer aandacht in onderwijs
Ook de professionals van de toekomst moeten worden meegenomen, benadrukt ze. "FASD komt nog nauwelijks aan bod in opleidingen, waardoor professionals de kennis missen om FASD te herkennen en de zorg aan te passen aan de specifieke zorgvragen die gerelateerd zijn aan FASD. In het onderzoeksproject werken we daarom nauw samen met de opleidingen Social Work en Verpleegkunde."

Een masterstudent schuifelt moeizaam naar voren en laat zich kreunend op een stoel ploffen. “Dit is mevrouw Jansen”, vertelt een andere masterstudent. “Ze was gevallen en opgenomen in het ziekenhuis.” “Ja,” zegt haar tegenspeelster met een bibberig stemmetje, “maar nu weet ik het niet meer. Waar moet ik naartoe?” Van valpreventie tot het stimuleren van gezonder eten: studenten van de Master of Advanced Nursing Practice (MANP) pitchen tijdens de themadag Preventie hun ideeën voor een betere gezondheid. “Met een themadag zoeken we openlijk de verbinding tussen onderwijs, onderzoek en praktijk”, vertelt curriculumontwikkelaar Marjolein Roemaat.

De studenten die de masteropleiding volgen, doen dat in duale vorm. Vier dagen in de week werken ze als verpleegkundige in opleiding tot specialist (VioS). Daarnaast zijn ze een dag per week bezig met onderwijsactiviteiten. Als ze hun opleiding hebben afgerond moeten ze zelfstandig beslissingen kunnen nemen: diagnoses stellen, medicatie voorschrijven en bijvoorbeeld besluiten om een behandeling te stoppen.

Ervaring in de praktijk
“Om je werk als VS (verpleegkundig specialist, red.) goed te kunnen doen moet je ervaring hebben in de praktijk en een gedegen medische en wetenschappelijke basis hebben”, legt Marjolein uit. “Wat is gangbaar voor de patiëntenpopulatie? Wat is jouw rol als VS? Tegelijk moet je weten wat de protocollen zijn, welke onderzoeken relevant zijn en hoe je die moet interpreteren. Wij leren studenten om naar al deze aspecten te kijken, zodat ze op basis daarvan de best mogelijke beslissingen kunnen nemen en daarnaar handelen.”

Landelijk beroepsprofiel
De afgelopen paar jaar heeft Inholland hard gewerkt aan herziening van de opleiding. “In Nederland hebben we pas twintig jaar verpleegkundig specialisten”, vertelt Marieke Ruiter, docent professionele vorming en studiecoach. “In 2018 is er een landelijk beroepsprofiel vastgesteld. Daarmee zijn we als hogeschool aan de slag gegaan. Het resultaat is de huidige master”

Onderzoekend vermogen en evidence based handelen
Het is een master die past bij Inholland, vindt ook Marjolein. “Juist in de zorg is de combinatie van onderzoek, onderwijs en praktijk essentieel. Onze studenten zijn geen wetenschappers, ze zijn met patiënten bezig. Maar het is wel belangrijk dat zij een onderzoekend vermogen ontwikkelen en dat verbinden met evidence based handelen. Stel, een patiënt komt met hoofdpijnklachten. Als specialist moet je natuurlijk klinische kennis hebben over hoofdpijn, maar ook weten welk onderzoek actueel is. En wat zijn eerdere ervaringen die in de praktijk zijn opgedaan? Op basis daarvan kun je met de patiënt bespreken wat de beste oplossing is.”

Zelf onderzoek doen
Margriet Bijlholt, docent wetenschappelijke vorming, bevestigt het belang van onderzoekend vermogen. “Om evidence based te kunnen werken moet je begrijpen hoe onderzoek in elkaar steekt. Daarom doen studenten ook zelf onderzoek. Je leert begrijpen wat bijvoorbeeld beperkingen van een onderzoek zijn. Daarmee kun je onderzoeksresultaten meer op waarde schatten.”

Moed om te pionieren
Marieke begeleidt als studiecoach de studenten op hun werkplekken. Het gaat namelijk naast onderzoekend vermogen ook om de verdieping van de klinische kennis en ontwikkeling naar meer zelfstandigheid en leiderschap. “Ik volg hun ontwikkeling tot VS. Zo moeten de studenten een verbetervoorstel maken voor een aspect van de zorg die zij in de praktijk leveren. Daarvoor hebben de studenten niet alleen kennis nodig, maar ook een kritische blik, creativiteit en moed om te pionieren. Daarop baseren ze het onderzoek dat ze gaan doen vanuit hun eigen werkplek.”

Verbinding met lectoraten
“Een andere manier om het onderzoekend vermogen te stimuleren is door verbinding te zoeken met de lectoraten. We laten de studenten zien wat er mogelijk is op gebied van verpleegkundig onderzoek, zodat zij dit kunnen vertalen naar hun eigen functie als VS.  Een themadag als deze waar meerdere lectoren presentaties geven, met de studenten in gesprek gaan en jureren, draagt daaraan bij.” De wens voor een goede samenwerking met MANP is ook vanuit het lectoraat nadrukkelijk aanwezig, laat lector en bijzonder hoogleraar GGZ-Verpleegkunde Berno van Meijel weten. “We vinden het belangrijk om onze specialistische expertise op bepaalde gebieden waar we onderzoek op verrichten of verricht hebben, te delen met docenten en studenten van de MANP. Daarnaast denk ik dat studenten het waarderen wanneer zij onderwijs krijgen op inhoudelijke gebieden van onderzoek met een hoog niveau van specialistische kennis en ervaring.”

Pitch: consultatiebureau voor ouderen
Terwijl ‘mevrouw Jansen’ nog in de stoel zit, legt de andere student uit dat voor een betere valpreventie ze een eerdere screening bij ouderen adviseren. Kort door de bocht: een consultatiebureau voor ouderen vanaf de pensioengerechtigde leeftijd. Het biedt tegelijk mogelijkheden om ook aandacht te vragen voor andere relevante onderwerpen als leefstijl en eenzaamheid.

Volgende pitch: gewichtige samenleving
Er volgt een applaus en de volgende groep komt naar voren voor hun pitch. Het gaat over hart- en vaatziekten waarbij ze zich hebben toegespitst op overgewicht. Gezond voedsel moet goedkoper en het ongezonde duurder. Daarnaast mag er in een supermarkt bij binnenkomst tot aan de kassa enkel gezond eten te vinden zijn. Voor de ongezonde producten moet je naar de hoeken van de winkel. Met trots laten ze tot slot een bewegend poppetje zien van een stuk fruit waar twee oogjes je vrolijk aanstaren. “Uit onderzoek blijkt dat dit de verkoop van groente en fruit stimuleert”, vertelt een student enthousiast. “Alles voor een gewichtige samenleving.”

Beste idee van de dag
De pitch voor hart- en vaatziekten wint ‘het beste idee van de dag’ en de studenten zijn blij verrast. “Zelf waren we al blij met ons idee, maar dit is wel leuk”, glundert masterstudent Josine Verhoeks. “Het gaat altijd over de gedragsverandering van de consument”, vult teamgenoot Rachel Kooy aan. “We moesten iets creatiefs bedenken en hebben ons daarom gericht op de voedselindustrie.”

Bewegen tot gezonde keuzes
Jurylid Berno van Meijel, lector GGZ-Verpleegkunde, is nog enthousiaster: “Hun ideeën zijn erg goed. We worden via marketingstrategieën eindeloos beïnvloed om keuzes te maken die lang niet altijd gezond zijn. Dit verloopt heel vaak via onbewuste beïnvloeding. Het is een uitstekend idee om vergelijkbare strategieën in te zetten om mensen juist te bewegen tot gezonde keuzes. Dit soort ideeën hebben mijn aandacht en neem ik absoluut mee in mijn eigen werk.”

Urgentie van preventie
Zeker is dat de themadag de urgentie van preventie bij de studenten heeft aangewakkerd. “Preventie moet een groter onderdeel van mijn werk worden”, zegt Josine beslist. “In de spreekkamer moet er meer aandacht voor zijn. Wat zijn gewoontes en welk gedrag kan positief bijdragen? Ik hoop daar als toekomstig verpleegkundig specialist echt iets in te kunnen betekenen.” Berno denkt dat zijn lectoraat hier ook een rol in kan spelen. “Preventie vraagt heel veel creativiteit. De dialoog tussen onderzoekers en mensen uit de praktijk is enorm waardevol om nieuwe initiatieven te ontwikkelen en deze in de praktijk door te voeren. Bovendien helpt het mij ook aan nieuwe ideeën voor onderzoek. Ik heb als lector de nodige ervaring met onderzoek op bepaalde inhoudelijke thema's, maar de studenten zijn juist vaak de inhoudelijke experts.”

De Els Borst Prijs 2022, de jaarlijkse ‘Nobelprijs’ voor verpleegkundig specialisten AGZ en GGZ, is gewonnen door Karin den Boer. Eerder dit jaar won zij al de Impactpijs Palliatieve Zorg. Karin is verpleegkundig specialist en onderzoeker bij Antes en lid van de kenniskring van het lectoraat GGZ Verpleegkunde van Hogeschool Inholland.  Zij is voorgedragen door directe collega’s en een lid van haar kenniskring vanwege haar inzet op het vlak van palliatieve zorg binnen de ggz.

Foto: Iris Spaink (bron: anteszorg.nl)

Binnen de ART-kliniek van Antes heeft Karin speciale aandacht voor proactieve palliatieve zorg. Zij combineert haar werk als regiebehandelaar en wetenschappelijk onderzoeker en heeft zo een op de zorgpraktijk gerichte toolkit ‘proactieve palliatieve zorg in de ggz’ geschreven.

De ontwikkeling en het testen van de toolkit is uitgevoerd binnen een samenwerkingsverband van Inholland, NIVEL (prof. dr. Anneke Francke en dr. Anke de Veer), Amsterdam UMC en Parnassia Groep. Hiervoor is een subsidie van ZonMw verkregen.

De Els Borst Prijs is vernoemd naar oud-minister Els Borst van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. De prijs wordt jaarlijks uitgereikt door beroepsvereniging V&VN VS  aan dé verpleegkundig specialist die zich op bijzondere wijze verdienstelijk gemaakt heeft voor de ontwikkeling van het beroep van verpleegkundig specialisten. De Els Borst Prijs bestaat uit een geldbedrag van 500 euro, een beeld en een oorkonde. 

 

Karin den Boer, verpleegkundig specialist en onderzoeker bij Antes en lid van de kenniskring van het lectoraat GGZ-Verpleegkunde van Hogeschool Inholland, is genomineerd voor de Els Borstprijs 2022. Dit meldt anteszorg.nl. Karin is voorgedragen door directe collega’s en een lid van haar kenniskring GGZ Verpleegkunde vanwege haar inzet op het vlak van palliatieve zorg binnen de ggz. (bron foto: anteszorg.nl)

Karin combineert haar werk als verpleegkundig specialist met een promotietraject om de somatische en palliatieve zorg binnen Antes te verbeteren. Karin is daarnaast part-time verbonden aan de Hogeschool Inholland en geeft door heel Nederland scholing en voorlichting over palliatieve zorg binnen de GGZ.

Op 3 februari dit jaar won ze ook al de Jaarprijs Palliatieve Zorg Impact 2022 met de door haar ontwikkelde toolkit ‘Proactieve palliatieve zorg in de GGZ’. De vakjury vond de Toolkit de meeste sociale impact maken en extra relevant voor de praktijk omdat er nog nauwelijks aandacht is voor palliatieve zorg in de GGZ.

Lees verder op anteszorg.nl

Het Festival van Preventie werd georganiseerd op 8 juni door het Centre of Expertise Preventie in Zorg & Welzijn van Hogeschool Inholland in het Meervaart Theater in Amsterdam. Door en met Inholland-studenten, medewerkers en netwerkpartners, bedoeld voor iedereen die niet alleen wilde hóren over onderzoeken op het gebied van preventie, maar die preventie ook daadwerkelijk met alle zintuigen wilde beleven.

 
Het festival ging vooraf aan het Gala van Preventie, het feestelijke avondprogramma op dezelfde dag, in coproductie met New Scientist, waar toonaangevende sprekers de rol van preventie vanuit hun verschillende expertise belichtten. “Fantastisch natuurlijk, al die experts op het podium”, zegt Noor Christoph, programmamanager van het Centre of Expertise. “Maar daarnaast wilden we het thema nu ook eens ervaarbaar maken voor iedereen. Zodat je zelf kunt ontdekken hoe heilzaam bewegen is, wat voeding kan doen en op hoeveel gebieden preventie van toepassing is.”

Kiezen waar je behoefte aan hebt

Zo konden bezoekers ervaren hoe het is om te vliegen als een vogel met Birdly (VR-technologie waarbij je stuurt met je eigen lijf), zelf een smoothie in elkaar fietsen bij Shake-je-fit of zich tegoed doen aan een krekelburger of ‘groentetuintje met dip’. Er kon worden ‘blijgetankt’ met complimenten en peptalks om je mentaal weer op te laden, de ervaren masseurs met een visuele beperking van The Chairmen at Work gaven ontspannende stoelmassages en ook in de groene Jungle Kamer kon er op dat vlak gerelaxt worden. Livemuziek was er van CHAI, ook kon er live worden meegeluisterd met diverse interessante podcasts. En eigen ideeën op het gebied van preventie mocht men pitchen in de Dragon’s Den. “Dit festival is een verademing”, vonden twee bezoekende Inholland-docenten. “Je kiest zelf waar je behoefte aan hebt, maakt je eigen indeling. Wij zijn congressen gewend waarbij alleen maar wordt gezonden en dan is dit weer een keer heel wat anders. Open, actief en prettig."

Minstens zo enthousiast reageerden bezoekers op de doorlopende voorstellingen van de jongerenwerkers van 2DO. Participatietheater voor en door jongeren, waarin ervaringsdeskundigen je deelgenoot maakten van de knelpunten in hun leven. Enorm inspirerend, aldus het publiek. “Heerlijk out-of-the-box en knap hoe ze grote thema’s zoals eenzaamheid, gender en #metoo op een toegankelijke manier bespreekbaar maken met een breder - en vooral ook ouder - publiek. Wat een energie!”

Schatkist aan expertise

Bij het Centre of Expertise gaat het om het stimuleren van samenwerkingen en het financieren van projecten, maar zeker ook om het actief inzetten van de eigen expertise die in huis is bij het bedenken van hands-on oplossingen voor urgente maatschappelijke preventie-vraagstukken. In de bovenzalen van het festival kon men dan ook verrassende workshops bijwonen. Over innovatie in RT-onderwijs, over de vele toepassingen van e-health in de praktijk, en over ‘Goed Gevoed Ouder Worden’: een project vanuit PLINT waarin vierdejaars verpleegkundestudenten op originele wijze voor de bezoeker/mantelzorger visueel maakten hoe het eruitziet als ouderen gezond (en voldoende) eten. Ook elders op het festival pitchten PLINT-studenten hun creatieve ideeën om ondervoeding bij ouderen te voorkomen. In de bioscoop draaide een aangrijpende documentaire over zorgrobot Alice.

Onderhoudende masterclasses 
Daarnaast was er een indrukwekkend aanbod aan masterclasses, verzorgd door diverse lectoren en Inholland-docenten. ‘Stoppen met roken in de GGZ door Berno van Meijel, lector en bijzonder hoogleraar GGZ-Verpleegkunde, ‘Leefstijl in beeld van jongvolwassenen met een psychose-kwetsbaarheid’ door Wilma Swildens, lector Interprofessionele zorg in de GGZ of ‘De mond als spiegel voor de gezondheid’ door Karl Parisius, klinisch epidemioloog en docent Mondzorgkunde. En last but zeker not least ‘Totally bananas’, waarin lector Medische Technologie Harmen Bijwaard liet zien wat bananen te maken hebben met radioactieve straling en de diagnostische beeldvorming in ziekenhuizen. Chris Bergman gaf vanuit Chairmen at Work een luchtige, interactieve ‘lezing’ over afstand en nabijheid en de manier waarop hulpverleners zich tijdens mogelijk escalerende situaties op een veilige manier kunnen positioneren ten opzichte van de patiënt. 
 
“Het was een prachtig succes”, aldus Marije Deutekom, lid van het College van Bestuur van Hogeschool Inholland. “Ik heb samen met studenten en docenten vanuit de hele hogeschool van alles ervaren en geleerd, ik heb veel horen lachen en geweldige nieuwe dingen gezien. Deze mooie mix van interactie, laagdrempeligheid en kennisoverdracht hopen we in de toekomst zeker te kunnen voortzetten.”

Hoe kunnen jij en ik het verschil maken? Het is een van de vragen die centraal stonden tijdens het Gala van Preventie, dat onlangs werd georganiseerd in Theater Meervaart in Amsterdam. Een co-productie van het Centre of Expertise Preventie in Zorg & Welzijn van Hogeschool Inholland en populairwetenschappelijk tijdschrift New Scientist.
 

Preventie is de komende jaren belangrijker dan ooit. De maatschappij staat met name op het gebied van zorg en welzijn onder druk: lange wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg, tekorten in ziekenhuizen en de effecten van de pandemie. “Er is een andere manier van denken nodig”, zegt Marije Deutekom, Inholland-collegelid en samen met Jim Jansen van New Scientist presentator van de avond. “Preventie speelt een rol tijdens ons hele leven. We moeten dan ook problemen niet pas aanpakken wanneer ze zich voordoen, maar onze aankomende professionals leren om al veel eerder te acteren. Om daarbij met andere vakgebieden samen te werken, want alleen zo kunnen we de grote maatschappelijke vraagstukken oplossen. Dit gala is dan een unieke avond waarin onderzoek, opleiding en beroepspraktijk samen kijken naar kansen en mogelijkheden.”

 Op het podium belichtte een keur aan experts, BN’ers en ervaringsdeskundigen het thema ‘Preventie van 0-100 jaar’ vanuit uiteenlopende oogpunten.

Goede start

Voor een goede start in een mensenleven zijn de eerste duizend dagen van het grootste belang, aldus Tessa Roseboom, hoogleraar Vroege Ontwikkeling & Gezondheid aan de Universiteit van Amsterdam. Alle invloeden en ervaringen die we in deze periode meemaken - vanaf een enkele cel tot tweejarige peuter - vormen ons tot wie we zijn. Volgens Roseboom is daarom investeren in een goede start voor elk kind de ultieme vorm van preventie.

 Hersenwetenschapper Erik Scherder was somber(der) van toon: wereldwijd lijden 41 miljoen kinderen tussen 0-5 jaar aan obesitas, terwijl in het regeerakkoord niet meer dan twee regeltjes zijn terug te vinden over bewegen. “Waarom komt niemand in actie?”, vroeg hij zich af. Om ook een positiever geluid te laten horen had Scherder motivational speaker Willem Hooft uitgenodigd. Vijf jaar geleden kwam hij door een motorongeluk in een rolstoel terecht en sindsdien heeft hij alles op alles gezet om zijn droom van professioneel (zit-)kitesurfen te verwezenlijken. Het geheim achter zijn veerkracht? “Je moet de regie pakken door te focussen op wat je écht leuk vindt.”

Sociale context

“Wat ons betreft houdt preventie in dat je met ouders en zorgprofessionals, maar ook met vrijwilligers uit de wijk een rijke opvoedcontext creëert voor (kwetsbare) jongeren”, zegt Femke Kaulingfreks, lector Jeugd en Samenleving bij Hogeschool Inholland. “Zo zorg je ervoor dat ook zij toegang vinden tot hulpbronnen en ondersteuning.” Daarin zag zij veel raakvlakken met het verhaal van cultureel antropoloog Anne-Mei The over het bieden van hulp aan mensen met dementie. “Ook daarin ging het meer over het kunnen aangaan van waardevolle relaties en het vinden van erkenning en respect in je omgeving, dan over iemands individuele ontwikkeling. Interessant om te zien hoe dat terugkomt in onderzoek van mensen in heel andere levensfasen.”

Het systeem zijn we zelf
Oud-minister Jet Bussemakers, hoogleraar en voorzitter van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving, riep op tot een klein beetje burgerlijke ongehoorzaamheid als je daarmee teruggaat naar de bedoeling. “Als een heel goed initiatief misschien niet helemaal past binnen de strakke regelgeving, interpreteer het dan zo dat het wel kan.” Want het systeem, zo stelde zij, dat zijn wij zelf. En neurowetenschapper Gert Holstege en dochter en biochemicus Henne vertelden over hun onderzoek naar vitale honderdplussers. “Zijn jouw ouders en grootouders oud geworden? Dan word jij dat waarschijnlijk ook.”

Informatief met een kwinkslag

Entertainment was er in de vorm van cabaret van Dolf Jansen, er was dans van Cardiac Output en muziek van Conservatoriumstudente Rose Marin. Een mooie afwisselende avond, vond het publiek: “Informatief met een kwinkslag en een boodschap die overduidelijk is!” Berno van Meijel, lector en bijzonder hoogleraar GGZ-Verpleegkunde van Inholland (zie foto onderaan), prees de variatie in de presentatie van jong naar oud. “Het onderstreept goed hoe belangrijk het thema van preventie is en ook hoe we onze gezondheidszorg belasten door voortdurend achter de streep te beginnen met interventies.” Zelf hield Van Meijel als spreker een pleidooi voor ‘minder pillen, meer leefstijl in de GGZ’.

Kippenvelmomenten
Marije Deutekom: “Mooi aan dit soort onderzoek vind ik de kippenvelmomenten, zoals het verhaal van Willem Hooft en Anne-Mei The. Dan zie je dat we impact met elkaar kunnen hebben, dat we samen het leven van mensen daadwerkelijk kunnen beïnvloeden en verbeteren. We hebben met het gala kleine tipjes van de sluier opgelicht en dat gaan we wat mij betreft de komende jaren verder uitbouwen.”

Karin den Boer heeft de Jaarprijs Palliatieve Zorg Impact 2022 in ontvangst mogen nemen tijdens het ‘10^e Amsterdam Symposium Palliatieve Zorg 2022’ op 3 februari. Ze won de prijs met de Toolkit ‘Proactieve palliatieve zorg in de GGZ’. De uitreiking Jaarprijs Palliatieve Zorg Impact is een initiatief vanuit het Expertisecentrum Palliatieve Zorg van Amsterdam UMC. De vakjury vond de Toolkit de meeste sociale impact maken en extra relevant voor de praktijk omdat er nog nauwelijks aandacht is voor palliatieve zorg in de GGZ.

Hoe voelt het om deze prijs in ontvangst te mogen nemen?
“Natuurlijk ben ik ongelofelijk blij en trots! We hebben door de prijs zoveel aandacht voor de toolkit gekregen: we werden echt overladen met reacties op social media.  Er blijkt zoveel interesse in de toolkit te zijn.  De boost die we hiermee hebben gekregen hadden we anders nooit gehad. Dat is naar mijn idee fantastisch nieuws voor de kwetsbare doelgroep. Mijn doel van de toolkit was om hem wijd te verspreiden en dat lukt nu heel aardig. Ik zou bijna willen zeggen ‘mission accomplished' maar dat is te optimistisch: er is nog veel te doen.”

Wat houdt de toolkit precies in?
“De toolkit bestaat uit een boekje waarin vijf stappen beschreven staan van het hele palliatieve zorgproces in de GGZ.  De tools die daarvoor gebruikt worden bestonden al en wij hebben daar een selectie uit gemaakt. De stappen lopen van de signalering van de behoefte aan palliatieve zorg bij de patiënt tot aan het verlenen van nazorg aan de naasten van de overleden patiënt. ”

Hoe helpt de toolkit Inholland-studenten en professionals?
“Een van de redenen waarom we het onderzoek waar de toolkit uit is voortgekomen zijn gestart, is dat er weinig aandacht is voor palliatieve zorg bij opleidingen. Dit terwijl je erop kunt rekenen dat, waar je na je opleiding ook terecht komt in de zorg, je wel eens met een overlijden te dealen krijgt.  Ook in de GGZ.  Juist om de reden dat de palliatieve zorg een beetje een ondergeschoven kindje is, hebben we de toolkit ontwikkeld: als houvast voor de zorgprofessional in de GGZ. De toolkit is overigens ook goed in de verslavingszorg in te zetten hebben we onderzocht. En zowel in ambulante als klinische settings. ”

Samenwerking
De Toolkit is één van de resultaten van het samenwerkingsproject ‘Proactieve palliatieve zorg voor mensen met een ernstige psychiatrische aandoening: ontwikkeling, invoering en evaluatie van een interventieprogramma’ vanuit Amsterdam UMC (locatie VUmc), Hogeschool Inholland en Nivel. Tijdens het project werd samengewerkt met MIND Platform, opleidingsinstelling GGZ-VS, Parnassia Groep (waaronder Antes, Parnassia Den Haag, Brijder en Bavo Europoort), Jellinek Utrecht en Tactus Verslavingszorg. Het project werd mogelijk gemaakt door ZonMw en maakt deel uit van het ZonMw-programma ‘Palliantie. Meer dan zorg’. Het project valt onder de onderzoekslijn van Inholland GGZ-Verpleegkunde.

Resultaten project
De Toolkit ‘Proactieve palliatieve zorg in de GGZ’, bijbehorende trainings- en implementatiehandleiding en literatuurstudie zijn hier gratis te downloaden. 

De ‘Toolkit Proactieve palliatieve zorg in de GGZ ’ is een van de drie genomineerden voor de Jaarprijs Palliatieve Zorg Impact 2022 met hoofdonderzoeker en verpleegkundig specialist Karin den Boer van Hogeschool Inholland als een van de samenstellers van de toolkit. Tijdens het tiende Amsterdam Symposium Palliatieve Zorg 2022 op 3 februari, geeft Karin, net als de andere genomineerden, een korte presentatie, waarna de winnaar bekend wordt gemaakt.

Wat houdt de toolkit in?
De Toolkit Proactieve palliatieve zorg in de GGZ bestaat uit tools en methodieken die al worden ingezet in de palliatieve zorg. Het biedt ggz-hulpverleners handvatten en structuur om een palliatieve zorgbehoefte tijdig te herkennen.  Ook zitten er tools en methodieken in voor proactieve zorgplanning. Daarnaast bevat het instrumenten voor het bieden van goede palliatieve zorg aan mensen met een ernstige psychiatrische aandoening en een levensbedreigende lichamelijke aandoening. De Toolkit is gebaseerd op een wetenschappelijke literatuurstudie, het Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland en de inbreng van vertegenwoordigers van cliënten, naasten en professionals. De samenstellers van de Toolkit zijn hoofdonderzoeker van dit project en verpleegkundig specialist Karin den Boer, lector GGZ-Verpleegkunde Berno van Meijel, onderzoekers van de samenwerkingspartners Anneke Francke en Anke de Veer en experts uit het werkveld palliatieve zorg en de GGZ Heidi de Kam en Tineke Vos.

Niet meer levensverlengend handelen
Over hoe de toolkit bij kan dragen aan het verzachten van de laatste levensfase vertelt Joke: “Op de psychiatrische afdeling waar ik werk, woonde al tientallen jaren een oudere dame. Haar leven mocht tot een einde komen vond ze: ‘Als ik nu een acute ziekte krijg waar ik aan dood kan gaan, wil ik niet behandeld worden.’ Haar arts wist van haar wens, zei ze, dat leek haar voldoende. Maar haar arts ging al snel met pensioen en behalve ik, wist niemand dat ze rustig wilde sterven als het moment daar was. Toen hebben we er aan de hand van verschillende instrumenten uit de toolkit voor gezorgd dat die informatie op alle noodzakelijke plekken beschreven stond. Het gaf haar heel veel rust.”

Die rust bij patiënten, naasten en het behandelteam, is precies wat we willen bereiken met de toolkit: “Je moet begrijpen dat mensen die in de GGZ werken niet dagelijks te maken hebben met patiënten die zeer binnenkort overlijden. Zo’n situatie kan voor stress zorgen. Een voorbeeld van een tool uit de toolkit die kan helpen om de stress te verminderen, is het Zorgpad Stervensfase. Hierin wordt stapsgewijs uitgelegd waar men aan moet denken in de laatste week van iemands leven. Dit zijn zaken als: zijn de contactgegevens van naasten compleet en is er met de familie gesproken? Welke symptomen heeft de patiënt en is eventuele medicatie aanwezig? Alles wordt systematisch nagelopen en dat geeft veel houvast aan de betrokken hulpverleners. Die houvast geeft uiteindelijk ook rust voor de patiënt en zijn naasten en dát is ons doel. "

Samenwerking
De Toolkit is één van de resultaten van het samenwerkingsproject ‘Proactieve palliatieve zorg voor mensen met een ernstige psychiatrische aandoening: ontwikkeling, invoering en evaluatie van een interventieprogramma’ vanuit Amsterdam UMC (locatie VUmc), Hogeschool Inholland en Nivel. Tijdens het project werd samengewerkt met MIND Platform, opleidingsinstelling GGZ-VS, Parnassia Groep (waaronder Antes, Parnassia Den Haag, Brijder en Bavo Europoort), Jellinek Utrecht en Tactus Verslavingszorg. Het project werd mogelijk gemaakt door ZonMw en maakt deel uit van het ZonMw-programma ‘Palliantie. Meer dan zorg’.

Resultaten project
De Toolkit ‘Proactieve palliatieve zorg in de GGZ’, bijbehorende trainings- en implementatiehandleiding en literatuurstudie zijn hier gratis te downloaden. 

Programma en inschrijving 
Bekijk het complete programma van het tiende Amsterdam Symposium Palliatieve Zorg.

Door onder meer medicatie en een ongezonde leefstijl hebben patiënten met ernstige psychische aandoeningen (EPA) een sterk verhoogde kans op chronische, lichamelijke ziektes. Dat heeft een verlaagde levensverwachting van 15 tot 20 jaar - ten opzichte van de algemene bevolking - tot gevolg. Het is daarom van belang dat er geregeld screening van de fysieke gezondheid plaatsvindt en dat de leefstijl van de patiënt voldoende aandacht krijgt. Het is voor zorgprofessionals lastig om deze interventies op te nemen in hun dagelijkse praktijk.

Effectiviteit GILL-interventie
De huidige studie probeert te onderzoeken of de door verpleegkundigen geleide eHealth-module GILL (Gezondheid in Lichaam en Leefstijl) een effectieve manier is om de lichamelijke gezondheid en het leefstijlgedrag bij deze patiëntengroep te verbeteren. De GILL-interventie is speciaal ontwikkeld voor en met EPA -patiënten en zorgprofessionals.

Samenwerking
Het onderzoek is een uitgebreide samenwerking tussen Amsterdam UMC, Inholland, VU Amsterdam, NHL Stenden Hogeschool Leeuwarden, Albeda College, MIND en Hogeschool van Amsterdam.

Preventie op het gebied van gezondheidszorg gaat een steeds grotere rol spelen. Mede door COVID-19 is aangetoond hoe belangrijk preventie is én hoe belangrijk het is om ook hulp op afstand te kunnen bieden. Docent-onderzoeker Esther Krijnen (onderzoekslijn GGZ Verpleegkunde), die donderdag 17 juni om 11.45 uur gaat promoveren, is blij met de aandacht voor het onderwerp, maar wil graag ook meer aandacht voor terugvalpreventie.

“Er worden ongelofelijk veel apps en programma’s ontwikkeld op preventiegebied en e-health blijft booming. De vraag is natuurlijk: hebben mensen echt iets aan die apps, worden programma’s echt gebruikt en zijn ze effectief? In mijn promotietraject heb ik het GET READY-programma geëvalueerd. Dat richt zich specifiek op terugvalpreventie voor patiënten die hersteld zijn angst- en/of depressieve stoornissen. Vaak wordt gedacht dat mensen die hersteld zijn geen hulp nodig hebben, terwijl je vaak ziet dat er juist nog veel behoefte is aan ondersteuning ook ná herstel...terugvalcijfers zijn hoog.”

Programma werkt beter met begeleiding
“Bijzonder resultaat uit het onderzoek was dat het essentieel bleek om e-health te combineren met persoonlijk contact met een hulpverlener. Zónder die combinatie zie je een afname in gebruik van het programma en (mogelijke) afname in de werking. Alleen e-health is dus niet genoeg.

Ik hoop dan ook met dit onderzoek te bereiken dat ik zowel patiënten als hulpverleners bewust kan maken dat veel leed voorkomen kan worden door ná de behandeling terugvalpreventie te bespreken. En hen direct de tools in handen geef om hier ook praktisch mee aan de slag te gaan met het GET READY-programma.”

Wat houdt het GET READY programma in?
“Het terugvalpreventieprogramma GET READY bestaat uit contacten met praktijkondersteuners huisarts-GGZ (POH-GGZ) en e-health modules. Patiënten en POH-GGZ vullen samen een terugvalpreventieplan in en patiënten houden hun angst- en stemmingsklachten bij in een online dagboek.

Patiënten vonden de e-health modules informatief, terwijl de POH-GGZ een heel belangrijke rol spelen in het motiveren en steunen van patiënten om met e-health aan de slag te gaan en te blijven.”

Gepromoveerd…en dan?
“Ik wilde graag promoveren op een onderwerp waarbij ik wetenschap en praktijk kon verbinden. De mogelijkheid om nu binnen Inholland ‘Leer- en innovatienetwerken (LIN’s) op te zetten binnen de ggz is een kans die ik met beide handen aangrijp. Je ziet ook met de oprichting van het Centre of Expertise: Preventie in Zorg & Welzijn, dat het domein GSW ook bewust kiest voor deze richting. Mijn promotieonderzoek en het opzetten van de LIN’s passen perfect in die ontwikkeling.”

Lees meer over Esther’s onderzoek

De geestelijke gezondheidszorg (GGZ) vindt steeds meer plaats in de wijk gecombineerd met andere disciplines uit de eerste lijn en welzijnsorganisaties. Volgens Wilma Swildens, lector Interprofessionele zorg in de GGZ, is dat een gunstige ontwikkeling. In haar lectorale rede op 29 maart ging ze in op de vraag hoe interprofessioneel samenwerken kan bijdragen aan herstel van cliënten met ernstige psychische aandoeningen. “Dit vraagt om professionals die over de eigen grenzen kunnen heen kijken. GGZ-teams in de wijk zijn voor studenten een goede omgeving om dit te leren.”

Wilma’s rede in de Utrechtse Boothstraatkerk is haar officiële start als lector bij Inholland. “Wilma werkt ook voor GGZ-instelling Altrecht en dat illustreert de goede samenwerking die we met deze werkveldpartner hebben”, Marije Deutekom, directeur van het Domein Gezondheid, Sport & Welzijn. Voordat het tijd is voor haar rede, geeft Marije het woord aan Berno van Meijel, lector GGZ-Verpleegkunde bij Inholland en aan Russel Cummins, ervaringsdeskundige bij GGZ-instelling Altrecht.

Positief stimuleren
Tussen Berno en Russel volgt een boeiend gesprek over leefstijl, herstel en de invloed van een goede hulpverlener. “Patiënten in de ggz leven gemiddeld 20 tot 25 jaar korter dan andere mensen”, weet Berno. “Dat maakt aandacht voor leefstijl zo belangrijk, liefst vanuit een integraal perspectief.” Russel erkent het belang. “Maar wat niet helpt is mensen onder dwang te veranderen. Ga na waarom iemand blowt of rookt, probeer positief te stimuleren en geef hoop dat het lukt.” Berno knikt: “Het is een individueel proces. Wat voor de een werkt, werkt voor de ander niet.” En daarom heb je volgens Russel als hulverlener bepaalde competenties nodig. “Je moet compassie hebben en nieuwsgierig zijn naar de ander, niet als casus of ziektebeeld, maar als compleet mens.”

Onderzoek bij Altrecht

Lex de Grunt is bestuurder van Altrecht, waar Wilma onderzoek doet naar herstelgerichte zorgvernieuwing, maatschappelijke participatie en preventie. “Sinds 1996 doe je dat rond de vraag hoe mensen met ernstige psychische aandoeningen op verschillende levensterreinen kunnen herstellen”, spreekt hij haar toe. “Jouw recente onderzoek laat zien dat de inzet van gebiedsteams goede resultaten oplevert voor patiënten. We zijn trots op jou als onderzoeker.”

CoE Preventie in Zorg & Welzijn
Namens Inholland spreekt ook Marije haar trots uit. “Jouw onderzoekslijn past perfect in onze Centre of Expertise Preventie in Zorg & Welzijn. Hier werken we interprofessioneel samen voor een gezonde samenleving en combineren we onderzoek en onderwijs om de professional van de toekomst op te leiden. Met compassie en nieuwsgierigheid als kernwaarden, zoals Russel zo mooi zegt.”

Zelfmanagement en empowerment
In haar rede breekt Wilma een lans om de wensen van cliënten centraal te stellen en meer interprofessioneel en gebiedsgericht te werken. “Hoe kunnen we dit organiseren met oog op herstel van mensen met ernstige psychische aandoeningen? Hoe stemmen we onderwijs aan toekomstige professionals hierop af? Dat zijn de onderzoeksvragen van mijn onderzoekslijn.” Volgens Wilma biedt Inholland hiervoor een goede plek. “Mijn onderzoekslijn is ingebed in het brede Domein Gezondheid, Sport & Welzijn. We werken samen met nursing, social work, medische technologie, sport- en mondzorgkunde. Allemaal vanuit één visie: zelfmanagement en empowerment bij cliënten bevorderen.”

Resultaten interprofessionele, gebiedsgerichte GGZ
Wilma toont onderzoek waaruit blijkt dat interprofessionele, gebiedsgerichte GGZ tot herstel leidt. Zoals met de inzet van in de wijk werkende FACT-teams (Flexibele Assertive Community Treatment), die flexibel en multidisciplinair inspelen op de zorgbehoefte van de cliënt. “Maar ook het inschakelen van familie, naasten en van ervaringsmedewerkers bij crisissituaties is van belang. Proeftuinen met Gebiedsteams GGZ laten net als FACT-teams goede uitkomsten zien. Cliënten functioneren na verloop van tijd bijvoorbeeld beter, ervaren een hogere kwaliteit van leven. Daarnaast biedt gebiedsgericht werken extra voordelen. Cliënten ervaren een ruimere toegang tot zorg, zijn erg tevreden dat ze met diverse zorgvragen op een plek dichtbij huis terecht kunnen en hun gevoel van persoonlijke veiligheid is groter.”

T-shaped professionals
“Gebiedsgerichte, interprofessionele GGZ vraagt om T-shaped professionals die over de eigen grenzen heen kijken", stelt Wilma. "Studenten van het cluster Nursing en van Social Work kunnen zich hierop voorbereiden als ze samen casussen oplossen. Teams voor GGZ in de wijk zijn goede leeromgevingen om praktijkkennis op te doen. We vormen leernetwerken en werken samen met GGZ-instellingen. En voor alle onderdelen van het onderzoeksprogramma schakelen we studenten in.”

Moreel kompas gebruiken
“Opleiden van professionals die niet alleen technisch bekwaam zijn, maar ook breed kijken met empathisch vermogen en die hun moreel kompas gebruiken, dat is wat we bij Inholland ten diepste willen”, zegt Huug den Deugd, lid van het College van Bestuur. Hij overhandigt een beeldje als ceremonie voor Wilma’s officiële inauguratie. “Welkom in onze community van lectoren. Ik wens je veel plezier, succes, kracht en passie.”

Heb je de lectorale rede gemist of wil je er meer over lezen? Kijk de lectorale rede terug of maak een download van het redeboek.

Op maandag 29 maart spreekt Wilma Swildens, lector Interprofessionele zorg in de GGZ van Hogeschool Inholland en Altrecht GGZ, haar lectorale rede uit via livestream. In haar rede ‘Gebiedsgericht werken aan herstel’ gaat Wilma in op de vraag hoe interprofessioneel samenwerken kan bijdragen aan herstel op de verschillende levensgebieden van cliënten met een ernstige psychische aandoening. Wil je erbij zijn? Je kan je nog aanmelden!

Mensen met ernstige psychische aandoeningen hebben naast een lange ziekteduur ook beperkingen in het dagelijks functioneren. Daarom is niet alleen hulp nodig bij klinische behoeften, zoals psychiatrische behandeling en crisisopvang, maar ook bij humanitaire behoeften (fysieke veiligheid, geschikte woning, acceptatie als persoon, gezondheid en leefstijl) en rehabilitatiebehoeften (zelfstandig wonen, sociale contacten, werk). Om in deze behoeften te voorzien wordt de zorg steeds vaker ambulant en gebiedsgericht georganiseerd. Dit blijkt in de praktijk nog geen eenvoudige opgave. Want hoe doe je dat in nauwe samenwerking met ervaringsdeskundigen en met inzet van verschillende professionals en naasten van de cliënt?

In haar rede, die tevens de formele start vormt van de onderzoekslijn Interprofessionele Zorg in de GGZ, gaat lector Wilma Swildens in op deze thematiek. Voorafgaand aan de rede geven Berno van Meijel (lector en hoogleraar GGZ-Verpleegkunde, Hogeschool Inholland en Amsterdam UMC) en Russel Cummins (ervaringsdeskundige/beleidsmedewerker, Altrecht GGZ) een presentatie over lichamelijke gezondheid, een gezonde leefstijl en herstel in de GGZ.

Meer informatie en aanmelden
De lectorale rede van Wilma Swildens vindt 29 maart 2021 plaats, van 15.00 tot 17.00 uur via een livestream (vanuit de Boothstraat kerk in Utrecht). 

Je kunt je aanmelden via inholland.nl/interprofessionele zorg.

Op maandag 29 maart spreekt Wilma Swildens, lector Interprofessionele zorg in de GGZ van Hogeschool Inholland en Altrecht GGZ, haar lectorale rede uit in Utrecht. In haar rede ‘Gebiedsgericht werken aan herstel’ gaat Wilma in op de vraag hoe interprofessioneel samenwerken kan bijdragen aan herstel op de verschillende levensgebieden van cliënten met een ernstige psychische aandoening. Meld je alvast aan als je erbij wilt zijn!

Mensen met ernstige psychische aandoeningen hebben naast een lange ziekteduur ook beperkingen in het dagelijks functioneren. Daarom is niet alleen hulp nodig bij klinische behoeften, zoals psychiatrische behandeling en crisisopvang, maar ook bij humanitaire behoeften (fysieke veiligheid, geschikte woning, acceptatie als persoon, gezondheid en leefstijl) en rehabilitatiebehoeften (zelfstandig wonen, sociale contacten, werk). Om in deze behoeften te voorzien wordt de zorg steeds vaker ambulant en gebiedsgericht georganiseerd. Dit blijkt in de praktijk nog geen eenvoudige opgave. Want hoe doe je dat in nauwe samenwerking met ervaringsdeskundigen en met inzet van verschillende professionals en naasten van de cliënt?

In haar rede, die tevens de formele start vormt van de onderzoekslijn Interprofessionele Zorg in de GGZ, gaat lector Wilma Swildens in op deze thematiek. Voorafgaand aan de rede geven Berno van Meijel (lector en hoogleraar GGZ-Verpleegkunde, Hogeschool Inholland en Amsterdam UMC) en Russel Cummins (ervaringsdeskundige/beleidsmedewerker, Altrecht GGZ) een presentatie over lichamelijke gezondheid, een gezonde leefstijl en herstel in de GGZ.

Meer informatie en aanmelden
De lectorale rede van Wilma Swildens vindt 29 maart 2021 plaats, van 15.00 tot 17.00 uur via een livestream vanuit Utrecht (Jacobikerk of Boothstraat kerk). Indien de coronamaatregelen het toelaten is de bijeenkomst voor een beperkte groep ook bij te wonen op locatie.

Je kunt je aanmelden via inholland.nl/interprofessionele zorg. Daar vind je ook het programma.

Om onderzoek te doen naar de effectiviteit van stoppen-met-roken-programma’s bij mensen met een ernstig psychiatrische aandoening (EPA) hebben lector en bijzonder hoogleraar Berno van Meijel (GGZ-verpleegkunde Inholland / VUmc-InGeest/Parnassia Groep) en Marcel Adriaanse (Gezondheidswetenschappen, VU) een gezamenlijke subsidie van 510.000 euro toegekend gekregen. De subsidie wordt beschikbaar gesteld door Stichting tot Steun VCVGZ en ZonMw.

Mensen met een ernstig psychiatrische aandoening (EPA) roken vaker in vergelijking met de algemene bevolking. Roken is een belangrijke oorzaak van vroegtijdig overlijden van mensen met EPA, vooral vanwege hart- en vaatziekten en aandoeningen van de luchtwegen die optreden als gevolg van het roken.

Een stoppen met roken-programma is belangrijk om deze achterstand op gezondheidsgebied bij mensen met EPA te verminderen. In Nederland zijn deze programma’s echter nog onvoldoende getest op effectiviteit. Van Meijel en Adriaanse gaan daarom onderzoek doen naar de implementatie en effectiviteit van een stoppen met roken-programma in vergelijking met de gebruikelijke zorg bij volwassen mensen met EPA.

Dit programma duurt een jaar en wordt uitgevoerd door ambulante behandelteams in de specialistische ggz. Deelnemers krijgen medicatie, in combinatie met gedragsondersteuning door opgeleide verpleegkundigen en lotgenotenondersteuning. Met als doel dat meer mensen met een EPA stoppen met roken en de gezondheidsproblemen als gevolg van het roken afnemen.

Het onderzoek start begin 2020 en duurt in totaal vier jaar. In 2023 worden de resultaten verwacht.

De bijzondere leerstoel GGZ-verpleegkunde van Inholland-lector Berno van Meijel is per ingang van 1 oktober met vijf jaar verlengd. Hij blijft met zijn herbenoeming ook de komende jaren verbonden als bijzonder hoogleraar aan de Vrije Universiteit/VUmc. Het topkader van VU/VUmc oordeelde positief over de resultaten over de afgelopen vijf jaar en de positionering binnen het werkveld van de GGZ-verpleegkunde.

“De verlenging van de termijn is erg belangrijk om het werk van de afgelopen jaren goed voort te kunnen zetten”, aldus prof. dr. Berno van Meijel. Hij uit zijn waardering voor alle inzet die de afgelopen jaren door onderzoekers en docenten is geleverd om tot goede resultaten te kunnen komen. “Samen staan we sterk om het vakgebied van de GGZ-verpleegkunde verder te ontwikkelen.”

De samenwerking tussen Hogeschool Inholland, het Amsterdam UMC (afdeling Psychiatrie), de Parnassia Groep, de Opleidingsinstelling GGZ-Verpleegkundig Specialisten en de vele overige samenwerkingspartners is zeer vruchtbaar gebleken. Berno ziet de toekomst met vertrouwen tegemoet: “De vele projecten die nu lopen en voorbereid worden, en relevantie hebben voor het onderwijs en de beroepspraktijk, zijn van grote waarde voor de ontwikkeling van ons vak!”.

Welke onderzoeker van Inholland die maatschappelijk relevant en praktijkgericht onderzoek heeft gedaan verdient volgens jou de Wij Inholland award in de categorie onderzoek? We zijn op zoek naar een Inholland-onderzoeker en onderzoeksteams die innovatief onderzoek hebben gedaan, aansluitend op de Inholland-thema’s gezond, duurzaam en creatief én daarmee een brug slaand naar het werkveld. De uitreiking vindt plaats tijdens de Dag van het Onderzoek, dinsdag 25 juni 2019 bij Inholland Den Haag. Je hebt tot 24 mei 2019 om je voordracht in te zenden.

Naast een eervolle vermelding krijgt de winnaar een award, volop publiciteit en een geldbedrag van 2.500 euro om te besteden aan individuele scholing en persoonlijke ontwikkeling. Hierbij kan gedacht worden aan een cursus, workshop, congres of werkbezoek gerelateerd aan de onderzoeksactiviteiten.

Welk onderzoek komt in aanmerking?
Voor de Wij Inholland award - Onderzoek 2019 komen alle onderzoeksprojecten in aanmerking die zijn uitgevoerd door een onderzoeker of onderzoeksteam in dienst van Inholland. Daarnaast hebben de projecten geresulteerd in een publicatie of ander tastbaar onderzoeksresultaat.

Winnaar 2018
Vorig jaar ging de award naar Petra Boersma (onderzoekslijn Gezondheid & Welzijn van Kwetsbare Ouderen) voor haar onderzoek naar de Veder Contact Methode om te communiceren met mensen met dementie.

Wat zijn de beoordelingscriteria?
De beoordelingscriteria zijn gebaseerd op het Inholland Onderwijskompas en het Brancheprotocol Kwaliteitszorg Onderzoek (BKO):

• Persoonlijk en dichtbij: het onderzoek is van belang voor het onderwijs en de beroepspraktijk, en de resultaten worden in het onderwijs en het werkveld gebruikt.
• Durf te leren: het onderzoek is gericht op innovatie en vernieuwing, zowel in aanpak als qua doorwerking.
• Diversiteit als kracht: het onderzoek heeft een discipline- en/of domeinoverstijgend karakter of is op andere wijze gericht op verbinding.
• We bekennen kleur: het onderzoek draagt bij aan de profilerende thema’s Duurzaam, Gezond en Creatief.
• Kwaliteit in interactie: het onderzoek heeft een grondige methodologische basis en is het resultaat van coproductie met andere partijen.
• Grensverleggend onderzoek: is dit jaar het thema van de Dag van het Onderzoek en daarmee een extra criterium. Waarom is juist dit onderzoek grensverleggend?  

Jury
De jury maakt uit alle inzendingen een eerste selectie op basis van de bovengenoemde criteria. Dit leidt tot een shortlist van drie onderzoeken die vervolgens nader beoordeeld worden door de jury. De samenstelling van de jury wordt later bekendgemaakt. 

Hoe draag je iemand voor?
Je kunt een eigen onderzoek inzenden, maar ook een ander voordragen. De inzending bevat in ieder geval onderstaande informatie:

• een motivatie per criterium waarom het onderzoek voor de Wij Inholland award - Onderzoek 2019 in aanmerking komt;
• een korte beschrijving van het onderzoeksproject;
• achtergrondinformatie over de onderzoeker (bijvoorbeeld curriculum vitae);
• een kopie van een publicatie/publiciteit over het onderzoeksresultaat.

Je kunt de inzending tot 24 mei 2019 per e-mail versturen naar Bart Muusse. de secretaris van de jury.

Leestijd: +- 4 minuten

Donderdag 18 april belichtten onderzoekers, docenten, ervaringsdeskundigen, studenten en werkveldvertegenwoordigers tijdens de gelijknamige conferentie wat ‘de mens centraal stellen’ betekent in de praktijk en welke invloed dit heeft op hoe professionals hun werk doen. “Met als doel de praktijk, het beleid en het onderwijs te verbeteren,” licht (voormalig) lector Stimulering Gezonde Samenleving, samensteller en redacteur van de bundel Thomas Kampen toe.

Het is een drukte van jewelste in het Haarlemse Hodshon Huis, sinds 1841 de thuisbasis van de Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen (KHMW) die samen met Inholland deze bijeenkomst organiseert. Thomas Kampen geeft aan dat de betekenis van ‘de mens centraal’ te ontleden is in drie H’s: hoofdzaak, holisme en humane verhoudingen. Hoofdzaak gaat over de mens prioriteren boven regels en richtlijnen. “Beleid suggereert dat er meer mogelijk is en ontkent daarmee de bureaucratische realiteit”, aldus Kampen. Holisme heeft volgens hem twee betekenissen: de mens als geheel beschouwen en de mens in zijn context zien. De laatste H draait om het menselijker maken van hulpverleningsverhoudingen in zorg en welzijn. “De drie H’s geven aanleiding tot een kritische houding van professionals.”

Vraagtekens
Daar kan Heleen Jumelet, domeindirecteur Gezondheid, Sport en Welzijn van Inholland, zich in vinden. “Dit is de verdieping die we zoeken. Het geeft concrete en kritische aanknopingspunten voor de inhoud van het onderwijs, het handelen van professionals, de richting van ons onderzoek en draagt tevens kritisch bij aan beleidsontwikkelingen. Steeds weer nodigen we uit om kritisch te blijven, te blijven nadenken waarom je iets doet en vraagtekens te durven zetten. Dat hebben wij ook gedaan met het vraagteken in de titel van de bundel.”

Jumelet is trots op de bijdragen in de bundel. “Het is een verdieping van het uitgangspunt van alle opleidingen en lectoraten. Een holistische mensvisie: de mens als geheel en de mens in de context. Dat is essentieel voor al onze studenten en de professionals in de praktijk van zorg, sport en welzijn. Hun handelen, keuzes en wijze van samenwerken worden er immers door bepaald. En dat levert regelmatig dilemma’s op. Die kun je niet wegwuiven, dan gaat kwaliteit verloren en laat je mensen uiteindelijk in de steek of verleen je niet de meest optimale steun. Deze middag en de bundel nodigen uit om steeds met elkaar te zoeken naar steeds verdere uitwerking, verdieping en praktische toepasbaarheid.”

Echt en oprecht luisteren
Luisteren vormt de rode draad van de middag. “En bedenken wat de situatie voor de persoon - en soms ook diens omgeving - betekent. Pasklare oplossingen zijn vanwege de complexiteit vaak ongepast.” Als ervaringswerker bestrijdt Astrid Phillips armoede in Amsterdam. “Daarna kun je samen kijken wat deeloplossingen zijn, hoe zaken dragelijk worden. En doorvragen: wat is de context, wat heb je zelf al geprobeerd, wat is het grootste acute probleem? Dán stel je de mens centraal.” Dat heeft ook Wilma Klomp ervaren in de jaren die ze als cliënt in de psychiatrie doorbracht. “Ze hadden geen idee wat er in mij omging. Tot er een hulpverlener was die doorvroeg, voorbij de wanhoop keek en mij naast patiënt ook zag als moeder, als iemand die zelf ook zorgt en zorgen heeft. Als mens dus. Dat vormde de basis voor een écht gesprek, en de start van herstel.”

Dat het belangrijk is om je gehoord te voelen én dat iemand echt handelt, weet ook studente Annabelle de Wit. Met haar project 'Mijn personal coach aangepast sporten' streeft zij ernaar kinderen met een beperking actiever te laten zijn. “Als je bij een sportclub aankomt met een kind met ADHD en autisme, dan geven ze niet thuis.” In het getoonde filmpje staat de jongen die ze begeleidt op het voetbalveld. Hij straalt. Net als zijn moeder, die zich eindelijk gehoord en gesteund voelt. “Een sportcoach luistert, regelt, legt contacten en doet nazorg. Samen zoek je naar de oplossing, daarbij maak je gebruik van elkaars expertise. Praktijk, onderwijs en onderzoek moet een geheel zijn. Dan krijg je dingen voor elkaar”, aldus de Sportkundestudente.

Grenzen stellen en kritisch blijven
Overheersten bij de verhalen van de ervaringsdeskundigen reacties van ongeloof en herkenning, bij de stellingen na de pauze gaat het er steviger aan toe. Roel van Goor, associate lector Jeugd en Samenleving stelt dat jongeren beter moeten luisteren naar jeugdprofessionals. “De oplossing zit in iemand zelf. Als opvoeder moet je de veilige omgeving creëren om het gesprek te voeren”, pareert een aanwezige jeugdarts. Opvoeden is grenzen stellen, geeft Heleen Jumelet aan. “Als je dat niet meer doet – parallel trouwens met het onderwijs - bied je geen context, veiligheid en structuur aan. Dan laat je jongeren in de steek en bied je onvoldoende motivatie, ruimte en duidelijkheid om het leren te ondersteunen.”

Lector Medische Technologie Harmen Bijwaard en zijn associate Laurence Alpay verdedigen de stelling dat je in zorg en welzijn moet streven naar zoveel mogelijk zelfredzaamheid, én dat technologie daarin een rol moet spelen. Het ‘moeten’ valt niet goed bij collega-lector Robbert Gobbens (Gezondheid en Welzijn van Kwetsbare Ouderen). Hij geeft aan dat ouderen menselijk contact soms belangrijker vinden dan zelfredzaamheid. “Technologie is wat mij betreft geen moeten maar een middel.”

Als laatste zet Berno van Meijel, lector GGZ-Verpleegkunde, aan tot het creatief omgaan met regels omdat dat de enige manier is om als professional de mens centraal te zetten. “Regels kunnen belangrijk en behulpzaam zijn maar ze moeten niet domineren.” Een toeschouwer nuanceert de stelling: “Je moet niet creatief maar goed met regels omgaan. Al mogen wat mij betreft de overbodige regels geschrapt worden.”

Betekenisvolle discussie
De mens centraal, na een enerverende middag blijkt het begrip meer discussie op te roepen dan vooraf gedacht. “Dat is goed! Ik hoop nog vaak zulke betekenisvolle discussies te voeren”, aldus Heleen Jumelet. Dagvoorzitter Marije Deutekom, lector Kracht van Sport, nodigt de aanwezigen uit de dialoog voort te zetten en te concretiseren in onderzoeksprogramma’s en het onderwijs. “De volgende bijeenkomst zetten we praktijk- en onderzoeksvoorbeelden over ‘de mens centraal in diens context’ centraal. Zo zetten het expertisecentrum De Gezonde Samenleving, het werkveld, de wetenschap, ervaringsdeskundigen en onderwijs, samen steeds weer stappen verder.”

Leven met dementie is voor zowel de persoon als de mantelzorger vaak een grote opgave. Naarmate de dementie vordert, komen de zelfmanagementtaken steeds meer in handen van de mantelzorgers. Dit kan een enorme last zijn voor mantelzorgers, zowel op lichamelijk als emotioneel en sociaal vlak. Verpleegkundigen en verzorgenden kunnen ondersteuning bieden bij het zelfmanagement van zowel persoon met dementie als de mantelzorgers. Judith: “Uit een onderzoek met vragenlijsten en gesprekken met verpleegkundigen en verzorgenden bleek dat zij zelfmanagementondersteuning voor mensen met dementie als onderdeel van hun werk zien. Daarnaast kwam uit het onderzoek naar voren dat zij zich niet altijd bewust zijn dat de mantelzorger ook ondersteuning behoeft. Het is essentieel dat verpleegkundigen en verzorgenden ook oog hebben voor de ondersteuningsbehoeften van de mantelzorgers.”

Mailcontact vergroot waardering en erkenning
Judith onderzocht of de inzet van e-health nuttig kan zijn bij het bieden van zelfmanagementondersteuning aan mantelzorgers. In een effect- en procesevaluatie onderzocht zij de meerwaarde van gepersonaliseerde mailcontacten tussen een gespecialiseerd dementieverpleegkundige en een mantelzorger bij het omgaan met gedragsveranderingen door de dementie. “De effectevaluatie liet geen significant positieve resultaten zien in de mate waarin mantelzorgers zichzelf in staat achtten om goed te reageren op het veranderd gedrag, tussen de groepen met en zonder persoonlijke mailcontacten. De procesevaluatie liet wel zien dat de mantelzorgers de mailcontacten waardeerden. De informatie en het advies in de mailcontacten is toegespitst op hun situatie en daarnaast ervaren de mantelzorgers hierdoor ook erkenning van de verpleegkundige.”

Persoonlijke ondersteuning
Eén van de conclusies van Judith is dat verpleegkundigen en verzorgenden mensen met dementie en mantelzorgers kunnen helpen door gepersonaliseerde ondersteuning te bieden als het gaat om zelfmanagement. “Deze ondersteuning kan gedeeltelijk online maar mag het face-to-face contact nooit helemaal vervangen. Dit geldt zeker ook wanneer de online ondersteuning rechtstreeks aan de persoon met dementie is gericht.” Ook is het belangrijk dat verpleegkundigen en verzorgenden moeten beschikken over voldoende vaardigheden. “Uit onderzoek bleek dat dit niet altijd het geval is. Extra scholing kan dan nodig zijn.”

Dit onderzoek is gefinancierd door ZonMw, programma 'Tussen weten en doen'. Betrokken organisaties bij dit proefschrift zijn Nivel, VUmc, Trimbos, Geriant, Alzheimer Nederland en Inholland.

Patiënten die zichzelf beschadigen, hoe ga je daar als verpleegkundige mee om? Nienke Kool, verpleegkundige én onderzoeker bij de Inholland-onderzoekslijn GGZ-Verpleegkunde, werkt al 23 jaar in de psychiatrie. Ze promoveerde op het onderwerp zelfbeschadiging en schreef samen met verpleegkundige Meike Grol het boek Achter de littekens – hulpverlenen bij zelfbeschadiging. Doel van het boek is zorgprofessionals van handvatten te voorzien.

Meike Grol en Nienke Kool beschrijven wat zelfbeschadiging is, hoe cliënten ertoe komen om dit te doen en hoe je als hulpverlener deze cliënten kunt ondersteunen. Zij vullen theorie en resultaten uit wetenschappelijk onderzoek aan met praktijkervaringen van hulpverleners en cliënten. Aan bod komen thema’s als verslaving, het onderscheid tussen zelfbeschadiging en suïcidaliteit, zelfbeschadiging als een manier van aandacht vragen en zelfbeschadiging binnen de huidige maatschappij. Aan de hand van theoretische beschouwingen en casussen komen de mogelijke behandelingen aan de orde.

Ook worden er concrete tips gegeven:

1. Maak contact
"Kijk of je een gesprek aan kunt gaan over de zelfbeschadiging. Wees nieuwsgierig. Als je jezelf niet beschadigt, is het moeilijk om het te begrijpen. Je mag dus vragen: hoe zit het? Hoe werkt het? Mogen we er samen naar kijken? Ga naast de persoon lopen die zichzelf beschadigt."

2. Bouw een vertrouwensband op
"Bij de meeste mensen die zichzelf beschadigen is het lastig om vertrouwen op te bouwen. Vaak hebben mensen veel meegemaakt, ook met hulpverleners. Het gedrag kan eerder zijn bestempeld als een manier om aandacht te vragen, als een eigen keuze waar je ook zelf weer mee kunt stoppen. Zo makkelijk is het niet! Investeer in de patiënt en kom je afspraken na om het vertrouwen op te bouwen."

3. Breng het hele proces in kaart
"Het is goed om je te realiseren dat mensen die zichzelf al een tijd beschadigen niet altijd meer door hebben waarom ze dit doen. Het is daarom belangrijk om eerst met de patiënt het hele proces in kaart te brengen. Door de verschillende stappen die leiden tot zelfbeschadiging helder te hebben, kun je de patiënt het idee geven weer controle te hebben over de zelfbeschadiging en kun je het gesprek aangaan over stoppen."

4. Praat erover
"Vroeger werd gedacht: door over zelfbeschadiging te praten, kun je mensen op ideeën brengen. Maar het is juist belangrijk dat je bij elke nieuwe patiënt al aan het begin vraagt: wat doe jij als je het moeilijk hebt? Doe je jezelf dan weleens pijn? Soms zeggen mensen ja, soms nee. Soms zeggen ze na twee maanden: 'ik doe het toch wel'. Door ernaar te vragen geef je aan: dit is een onderwerp waar het over mag gaan."

Daarnaast is Achter de littekens vooral een waardevol naslagwerk voor psychologen, psychiaters, pedagogisch medewerkers, sociotherapeuten, verpleegkundigen, maatschappelijk werkers en andere professionals die te maken krijgen met patiënten die zichzelf beschadigen.

Tijdens de conferentie op 18 april bij het Hodshon Huis in Haarlem presenteren acht onderzoeksgroepen van Inholland een bundel waarin 'De mens centraal' vanuit de verschillende beroepspraktijken in het sociale- en gezondheidsdomein aan bod komt. Want de mens centraal, wat betekent dat in de praktijk? En hoe leiden we studenten op voor die praktijk waarin we steeds proberen uit te gaan van de burger/patiënt, maar waarin de waan van de dag dat niet altijd makkelijk maakt?

Persoonlijke verhalen
Deze middag wordt letterlijk ‘de mens’ centraal gezet. Met hun persoonlijke verhalen vertellen drie ervaringsdeskundigen binnen zorg en welzijn hoe zij denken dat de mens centraal zou moeten staan. Thomas Kampen, lector Stimulering Gezonde Samenleving en initiatiefnemer van de bundel, interviewt hogeschooldirecteur Heleen Jumelet en hoogleraar Gezondheid en Maatschappij Louise Gunning over interprofessioneel werken, empowerment en de mogelijkheden en beperkingen van nieuwe technologieën. Vervolgens gaan de lectoren die een bijdrage hebben geleverd aan de bundel met elkaar, experts uit het sociale, zorg- en sportdomein en de zaal over deze thema’s in debat. Wat betekenen ze voor het werk van zorgprofessionals? En voor het onderwijs waar de zorgprofessionals van de toekomst worden opgeleid?

René ten Bos, denker des vaderlands, sluit de conferentie af met een reflectie op de bundel.

Aanmelden
De conferentie wordt georganiseerd door Hogeschool Inholland en de Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen en is gratis toegankelijk voor geïnteresseerden. Aanmelding kan via www.inholland.nl/menscentraal.

In oktober is dr. Janneke Scheerman, docent bij de opleiding Mondzorgkunde van Hogeschool Inholland, naar Montpellier afgereisd voor de bijeenkomst ‘Global mOralHealth Workshop’. Zij was daar op uitnodiging van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO-ITU 'Be He@lthy, Be Mobile') en de Universiteit van Montpellier (Frankrijk), die samen de driedaagse bijeenkomst organiseerden.

Tijdens de bijeenkomst is onder andere gediscussieerd over hoe de mondgezondheid van de gehele wereldbevolking verbeterd kan worden via mOralHealth-technologieën. mOralHealth, oftewel mobile Oral Health, staat voor het leveren van mondzorg via mobiele apparaten, zoals een tablet en een mobiele telefoon. “Dit sluit naadloos aan bij het onderwerp waar ik op 26 september van dit jaar op ben gepromoveerd: de ontwikkeling en evaluatie van een mobiele app ter verbetering van de mondhygiëne, de WitGebit app.”

Mondgezondheid wereldwijd bevorderen
Het doel van de bijeenkomst in Montpellier was om internationale experts en vertegenwoordigers van verschillende landen bijeen te brengen om kennis uit te wisselen, de mogelijkheden van mOralHealth-toepassingen te bespreken, een academisch netwerk op te richten en bij te dragen aan de ontwikkeling van het mOralHealth-handboek. Een aantal deskundigen kreeg de gelegenheid om een lezing te houden over de mOralHealth-toepassingen binnen hun land. Scheerman organiseerde in Montpellier diverse werkgroepen waarin wereldwijde casussen besproken werden.

Handboek voor overheden
De conclusies van de bijeenkomst worden verwerkt in het mOralHealth-handboek dat de WHO naar verwachting in mei 2019 publiceert. Het handboek maakt deel uit van een reeks 'Be He@lthy, Be Mobile'-handboeken, die uitgebreide informatie verschaffen over hoe grootschalige mobiele gezondheidsprogramma’s kunnen worden ontwikkelend, geïmplementeerd en geëvalueerd om niet-overdraagbare ziekten en hun risicofactoren te voorkomen. De handboeken worden aan overheden aangeboden en bieden ondersteuning aan personen en/of instanties die een nationaal mOralHealth gezondheidsprogramma willen opzetten. Het handboek mOralHealth waaraan Janneke Scheerman meeschrijft, bevat onder andere informatie over programmabeheer en -activiteiten, inhoudsontwikkeling en het opzetten van systemen voor monitoring en evaluatie.

De Gezonde Samenleving
Met haar aandeel aan deze werkgroep en het schrijven van het handboek draagt Janneke zowel bij aan de onderwijsontwikkeling van de leerlijn ‘eHealth toepassingen binnen de mondzorg’ voor de opleiding mondzorgkunde, als aan De Gezonde Samenleving, een van de profilerende thema’s van Hogeschool Inholland.

Een vaste beugel maakt het lastig voor jongeren om hun gebit goed te verzorgen. Als gevolg van slechte mondhygiëne kunnen onder andere ontkalkingen van het glazuur en tandvleesontsteking ontstaan. Dat is zonde, vindt promovenda Janneke Scheerman, verbonden aan de onderzoekslijn GGZ-Verpleegkunde: “Deze ontkalkingen zijn na het verwijderen van de vaste beugel zichtbaar als witte of bruine vlekken op het gebit”. Scheerman voerde daarom promotieonderzoek uit naar het ontwikkelen en evalueren van een smartphone app - de WitGebit app - ter verbetering van de mondverzorging en -hygiëne van jongeren met vaste apparatuur. Aankomende 26 september promoveert ze op haar onderzoek.

Na haar studie Mondzorgkunde bij Inholland studeerde Scheerman (zie foto) Gezondheidswetenschappen aan de Vrije Universiteit in Amsterdam waar ze in 2010 haar Master behaalde. In 2012, na vier jaar als docent bij Inholland gewerkt te hebben, startte ze parttime met haar promotieonderzoek. “Ik wilde daarin bij voorkeur beide studies combineren. Tijdens de studie Gezondheidswetenschappen leerde ik hoe je op een planmatige wijze gezondheidsprogramma’s kunt ontwikkelen, namelijk met behulp van Intervention Mapping. Dit is een beslissingsprotocol dat richtlijnen en werkdocumenten biedt om stapsgewijs, op basis van wetenschappelijk bewijs, gezondheidsprogramma's te ontwikkelen en te implementeren. Door het systematische gebruik van empirische gegevens en theoretische inzichten te begeleiden, helpt Intervention Mapping onderzoekers bij het identificeren en selecteren van geschikte gedragsveranderingsmethodieken. Tot mijn verbazing was dit protocol nog niet toegepast binnen de mondzorg. Zo kwam ik op het idee om een mondzorgprogramma via Intervention Mapping te ontwikkelen.”

De app
De WitGebit app is een zelfsturend programma en is thuis te gebruiken. De app richt zich op twee mondgezondheidsgedragingen: het onderhouden van een goede mondhygiëne (het beheersen van een goed tandplaqueniveau) en het gebruik van een voldoende hoeveelheid fluoride. Na installatie vult de beugeldrager een aantal registratievragen in. Op basis van deze informatie verstrekt de app informatie, persoonlijk advies en korte instructievideo’s. Vervolgens helpt de app persoonlijke doelen op te stellen, actieplannen te formuleren en herinneringen in te stellen. De app heeft ook een timer ter ondersteuning van het poetsen. Voor de geïnteresseerden: de WitGebit app is gratis te downloaden voor zowel voor Android als iOS.

De ontwikkeling
Onderzoek heeft aangetoond dat programma’s die zich richten op de causale factoren van het gedrag (gedragsdeterminanten) met succes gedrag veranderen en deze gedragsverandering bestendigen. Om deze reden heeft Scheerman eerst onderzoek verricht naar de factoren van het gedrag. “Naast uitgebreid literatuuronderzoek naar de psychosociale factoren heb ik het huidige mondhygiënegedrag verder onderzocht. Honderdzestien jongeren met vaste beugel vulden in dit kader vragenlijsten in. Daarnaast bleek uit twintig interviews met jongeren dat twee keer poetsen per dag nog wel lukt, maar dan vaak niet zo lang als aanbevolen. Ook mondhygiënemiddelen, zoals ragers, werden slechts af en toe gebruikt, terwijl frequent gebruik hiervan tot minder tandplaque leidt. Van fluoridemondspoeling zagen ze meestal het nut niet in. Waar ze wel het nut van inzien? Hun mobiel. Die hebben ze te pas en te onpas in hun hand en daar heb ik gebruik van gemaakt.”

Gedrag beïnvloeden
Smartphones bieden, vanwege hun functionaliteit en bereik, een goede mogelijkheid om preventieve mondzorg te leveren. Het aanbieden van zorg via mobiele apparaten wordt Mobile Health (mHealth) genoemd. “Toen ik zes jaar geleden begon aan mijn onderzoek was ik hier nog redelijk uniek in. Nu zie je dat ook andere aanbieders, zoals Oral-B en Philips, een app hebben ontwikkeld. Het merendeel van die apps richt zich voornamelijk op het verhogen van de motivatie om het gebit te reinigen en maken weinig gebruik van de mogelijkheden en functies die mobiele telefoons bieden. De apps verschaffen met name informatie over de voortgang van de behandeling en promoten mondzorgproducten. De WitGebit app biedt naast het verschaffen van gezondheidsinformatie ook een coachingsprogramma, daarmee vergroot je de kans op een gedragsverandering en het behoud hiervan.”

Versie 2.0
Werkt de app helemaal naar tevredenheid? “De app is bewezen effectief, het gebruik ervan verandert daadwerkelijk de mondhygiëne. Een kleine kanttekening is dat ondanks een verbetering de mondhygiëne na de interventieperiode nog niet optimaal is. Dit blijft een uitdaging, omdat je eenmaal te maken hebt met een doelgroep met andere prioriteiten dan hun mondgezondheid. Ook is er nog ruimte voor verbetering in het design en de gebruiksvriendelijkheid van de app.” Of ze de app hierop gaat verbeteren? “Dit is afhankelijk van de tijd en financiële middelen die ik tot mijn beschikking heb. Het lijkt me interessant om de app ook nog op andere gezondheidsgedragingen en -uitkomsten te richten, zoals het verminderen van suikergebruik ter preventie van mondziekten en tegelijkertijd ook ter preventie van diabetes en obesitas.”

Na haar promotie blijft Janneke Scheerman bij de opleiding Mondzorgkunde werkzaam als docent en is zij betrokken bij (inter)nationale onderzoeksprojecten ten aanzien van mHealth, gedragsverandering en mondzorg. Voor meer informatie: janneke.scheerman@inholland.nl.

Op 27 juni won Petra Boersma de Wij Inholland award in de categorie Onderzoek voor haar onderzoek naar de Veder Contact Methode, een manier om contact te maken met mensen met dementie. Hoe gaat het nu met haar? “Het waren hectische weken. De hoeveelheid publiciteit en berichten, echt ongekend. Daar ben ik blij mee. Niet dat ik zelf graag in het middelpunt sta, liever niet zelfs, maar het betekent aandacht voor de methode, de doelgroep en theater Veder, dat aan de methode ten grondslag ligt.”

De Veder Contact Methode is een positieve manier van contact maken met mensen met dementie; vrolijk en met aandacht voor hun belevingswereld. “En met gebruik van theatrale, muzikale en poëtische communicatie. Dit prikkelt de mensen met dementie tot contact. Echt contact. De methode is eenvoudig toe te passen tijdens alle dagelijkse zorgmomenten en helpt zorgverleners om het contact met mensen met dementie lichter te maken.” Theater Veder en de hele methode zijn de afgelopen jaren in haar hart geslopen, al vond Boersma zichzelf in het begin minder geschikt voor het theatrale deel. “Zingen, dansen, een rol aannemen… dat ligt ook enigszins buiten mijn comfortzone maar ik heb het ondertussen wel geleerd. Wat me vooral aansprak toen ik voor het eerst over de Veder Methode hoorde, was de combinatie van onderzoek, zorg, communicatie en dementie. Als verpleegkundige in de psychiatrie vond ik het contact met cliënten altijd al het mooist.”

Dilemma
Haar loopbaan startte eind jaren tachtig, met het afronden van de HBO-V in Groningen. Werk en studie wisselden elkaar vervolgens af. Van psychiatrisch verpleegkundige (AMC) via de deeltijdstudie Psychologie (UvA) en de opleiding Klinische epidemiologie en biostatistiek (AMC) naar beleidswerk, eerst in de ouderenzorg en later bij Inholland. “Heel divers, hè”, lacht ze. “En dat was gelijk ook mijn valkuil. Want door de reorganisatie binnen Inholland stond ik in 2012 voor een persoonlijk dilemma. Management? Inhoudelijk werk? Onderwijs? Terug de verpleging in? Ik wist het even niet meer.”

PhD
Ze besloot dat dit het moment was om - eindelijk - promotieonderzoek te gaan doen. “Dat wilde ik al heel lang.” Zo kwam ze in de zomer van 2012 terecht bij professor Rose-Marie Dröes, hoogleraar psychosociale hulpverlening voor mensen met dementie bij de afdeling Psychiatrie van het VU Medisch Centrum in Amsterdam. “Zij vertelde over de Veder Methode en al snel bleek dat alles wat ik in mijn leven aan opleiding en werk had gedaan, hierin samenkwam. Ik kon ook nog eens gelijk starten. Ik heb de kans dan ook met beide handen aangegrepen.” Tot het najaar van 2017 werkte ze, naast haar promotieonderzoek, parttime als opleidingsadviseur voor Pedagogiek en Management bij Inholland Academy. Vanuit Inholland werd ze begeleid door Berno van Meijel, naast lector GGZ-verpleegkunde ook hoogleraar GGZ-verpleegkunde aan VU Medisch Centrum. Vanuit de Universiteit van Amsterdam werd ze begeleid door professor Julia van Weert, hoogleraar Gezondheidscommunicatie bij de afdeling Communicatiewetenschap. Op 13 oktober 2017 verdedigde ze haar onderzoek en behaalde ze de graad Doctor.

Vervolg
En nu? De Veder Methode inmiddels met dit onderzoek grondig onderzocht. Maar er speelt genoeg. “Vorig jaar heeft Vilans, de koepelorganisatie voor langdurige zorg, de Veder Methode al erkend als één van de interventies. En noem het toeval, maar net na het winnen van de award kreeg ik een mail van Vilans met de vraag of hetzelfde erkenningstraject wellicht ook interessant is voor de Veder Contact Methode!” Ter verduidelijking: de Veder Methode, zonder Contact dus, is een interactieve huiskamervoorstelling waarin acteurs mensen met dementie uitdagen tot het maken van echt contact. Bij de Veder Contact Methode worden onderdelen uit deze voorstelling ingezet in de 24-uurszorg. Niet door acteurs maar door zorgverleners. “Als ook de Veder Contact Methode wordt erkend, dan moet er worden nagedacht over hoe de methode over te dragen is. Handleidingen, video’s, e-learning en ga zo maar door. En daarnaast is het belangrijk om deze manier van persoonsgerichte communicatiemethoden in curricula van mbo- en hbo-onderwijs op te nemen. Werk genoeg dus.”

Jacoline kreeg de prijs tijdens het tiende ICN NP/APN congres in Rotterdam, uitgereikt door de beroepsvereniging V&VN VS voor Verpleegkundig Specialisten. Jacoline: “Ik was blij verrast dat ik werd genomineerd voor de beste Masterthesis van 2018 en mijn innovatieonderzoek mocht toelichten in een pitch. Geweldig om nadien de prijs in ontvangst te nemen! Naast de oorkonde en feestelijke bos bloemen, won ik een geldbedrag en een eervolle vermelding in het vakblad Dé Verpleegkundig Specialist. Een heel mooi begin van mijn carrière als verpleegkundig specialist.

‘Een passende interventie voor een actueel praktijkprobleem’
Lovend zijn de woorden van haar begeleidende docent Esther Hospes: "Jacoline heeft in haar innovatieproject een relevant en actueel praktijkprobleem gesignaleerd en daarvoor op vakkundige en daadkrachtige wijze een passende interventie geïmplementeerd. De resultaten van haar onderzoek zijn heel relevant voor de praktijk en het is geweldig dat haar werk ook met deze scriptieprijs is beloond."

Samen met tien studenten van andere hogescholen had Jacoline de eer om in Rotterdam haar onderzoek te pitchen. Voor haar onderzoek, gericht op de verpleging van oudere patiënten met kanker, implementeerde zij een screeningsinstrument om de kwetsbaarheid van patiënten te bepalen voorafgaand aan het oncologisch behandelbesluit. Haar conclusie is positief in die zin dat haar screeningsinstrument leidt tot een toename van het aantal verwijzingen voor een uitgebreid geriatrisch assessment.

Door vergrijzing, de toenemende incidentie en overleving van kanker neemt het aantal oudere oncologiepatiënten toe. De groep kent onderlinge verscheidenheid in vitaliteit en kwetsbaarheid. Het afnemen van een ‘comprehensive geriatric assessment’ (CGA) wordt aanbevolen om te identificeren welke oudere patiënten meer risico lopen op complicaties en toxiciteit. “In het innovatieproject dat ik als verpleegkundig specialist in opleiding in het Antoni van Leeuwenhoek heb opgezet met behulp van een projectgroep, is het gevalideerde screeningsinstrument ‘G8’ ingevoerd. Het screeningsinstrument G8 kan bepalen welke patiënt van 70 jaar of ouder baat heeft bij een CGA.”

Aansluiting op visie De Gezonde Samenleving
Het project sluit aan bij de visie De Gezonde Samenleving van de Hogeschool Inholland. Het is gericht op het optimaliseren van de behandeling en zorg voor de groeiende groep ouderen met kanker. Het CGA getuigt van een integraal mensbeeld, waarbij de zorgbehoeften van de patiënt op somatisch, psychisch, functioneel en sociaal gebied worden onderzocht. Op basis van het CGA worden geriatrische interventies geformuleerd, gericht op het bevorderen van zelfmanagement of empowerment van de oudere patiënt en diens naasten.

In het innovatieproject wordt een brug geslagen tussen de specialismen oncologie en geriatrie. Dit sluit aan bij het interprofessioneel werken, een belangrijk punt in het visiedocument De Gezonde Samenleving. De verpleegkundig specialist oncologie kan hierin een brugfunctie vervullen, vanwege de betrokkenheid gedurende het gehele behandeltraject en de kennis van zowel het medisch als verpleegkundig domein. Hierdoor kunnen ondersteunende interventies vanuit beide domeinen worden ingezet en gemonitord.

Ook andere masterstudenten presenteerden
Naast Jacoline mochten vier andere ANP-masterstudenten van Inholland hun abstracts, oftewel de samenvattingen van hun onderzoek, presenteren. Zo onderzocht Peter van der Voort, in samenwerking met de Inholland-onderzoekslijn GGZ-verpleegkunde of bijeenkomsten van ‘peer-support-groepen’ het sociale netwerk van homoseksuele asielzoekers versterken, zodat zij minder psychische klachten ontwikkelen. Een andere student, Nancy Karimberg-Turkstra onderzocht of het 4D-communicatiemodel voor meer tevreden patiënten in de huisartsenpraktijk zorgt en minder frequente bezoekers.

Ellen van der Stelt-Geudeke onderzocht hoe er binnen verschillende gezondheidscentra van asielzoekerscentra seksuele voorlichting wordt gegeven. Dit om de voorlichting te kunnen verbeteren vanwege het groeiend aantal Eritrese asielzoekers dat de afgelopen jaren onbedoeld zwanger raakte. En Ilse Oltmann onderzocht in hoeverre de interventie TENS pijn bij patiënten met chronische pijn vermindert.

Akwa, alliantie kwaliteit in de ggz heeft in juni lector Berno van Meijel (GGZ-Verpleegkunde) benoemd als bestuurslid. Naast de benoeming van Van Meijel zijn er nog vier nieuwe bestuursleden benoemd. Hiermee is het voltallige bestuur van akwa compleet.

Het nieuwe bestuur bestaat uit leden met diverse achtergronden en expertises:

• Stynke Castelein: medisch socioloog, bijzonder hoogleraar herstelbevordering bij ernstige psychische aandoeningen Rijksuniversiteit Groningen/Lentis, hoofd onderzoek Lentis
• Arnoud van Buuren: psychotherapeut, voormalig voorzitter LVVP
• Bart Groeneweg: bestuurslid Depressievereniging, bestuurder diverse organisaties
• Ralph Kupka: hoogleraar bipolaire stoornissen VU Medisch Centrum; psychiater bij GGZinGeest en Altrecht
• Berno van Meijel: lector en bijzonder hoogleraar GGZ-Verpleegkunde Hogeschool Inholland, VU Medisch Centrum, Parnassia Groep en Opleidingsinstelling GGZ-VS

Gezamenlijk besluit
Akwa, alliantie kwaliteit in de ggz is in het voorjaar van 2018 opgericht, na afspraken tussen de gezamenlijke ggz-partijen (professionals, patiënten en hun naasten, aanbieders en zorgverzekeraars) en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Het kwaliteitsinstituut heeft als kerntaken de (door)ontwikkeling en implementatie van kwaliteitsstandaarden en kwaliteitsregistraties en zal onder regie van professionals en patiënten en hun naasten komen te staan.

Optimaal profiteren
Stynke Castelein en Berno van Meijel zijn twee van de nieuw benoemde bestuursleden. "Kwaliteitszorg moeten we voortdurend toetsen op de directe impact die het heeft op de behandeling van de patiënten en naasten in de geestelijke gezondheidszorg (ggz). Zo profiteren zowel patiënten, naasten als professionals optimaal van de aangeboden zorg. Kwaliteit is zwakke punten verbeteren, maar zeker óók sterke punten benadrukken." Ralph Kupka vult aan: "Kwaliteit van zorg is een intelligent samengaan van wetenschappelijke evidentie en klinische expertise, afgestemd op die ene persoon die voor je zit." Bart van Groeneweg: "Goede kwaliteitszorg maak je altijd samen!'

Kwaliteit zorg borgen
Voorzitter Cathy van Beek is verheugd met de benoemingen: "Met dit breed samengestelde en enthousiaste team kunnen we ons gezamenlijk richten op het verder verbeteren en borgen van de kwaliteit van zorg en het genereren kwaliteitsinformatie die voor patiënten, professionals en financiers van de zorg van betekenis is. We gaan in gesprek, aan de slag en maken zo samen van akwa een succes."

Kwaliteitsinstituut voor de ggz
De komende maanden krijgt akwa, alliantie kwaliteit in de ggz nader vorm. Per 1 januari 2019 is de organisatie operationeel en is akwa hét kwaliteitsinstituut voor de ggz. Akwa zet in op kwaliteit, toegankelijkheid en doelmatigheid van de geestelijke gezondheidszorg. Dat gebeurt met de (door)ontwikkeling en ondersteuning van de implementatie van kwaliteitsstandaarden en kwaliteitsregistraties. Patiënten, hun naasten en professionals hebben hierbij de regie. Bij de uitvoering zijn ook zorgaanbieders en financiers betrokken.

Op 27 juni, tijdens de Dag van het Onderzoek in Den Haag, wordt de Wij Inholland award in de categorie Onderzoek uitgereikt. De jury, bestaande uit Huug de Deugd (lid College van Bestuur), Robbert Gobbens (lector Gezondheid en welzijn van kwetsbare ouderen), Ineke van Halsema (kennisprofessional en directeur HRM bij De Haagse Hogeschool), Katrin Tazelaar (hoofd van Inholland Sustainable Solutions en het Research and Innovation Centre TOI) en Johannes van der Vos (senior beleidsadviseur onderzoek), maakt bekend wie van de genomineerde onderzoekers de prijs in ontvangst mag nemen. Nieuwsgierig naar de genomineerden? Hieronder stellen we ze kort, in alfabetische volgorde, voor:

Petra Boersma – positief contact met mensen met dementie
Een positieve manier van contact maken met mensen met dementie, vrolijk en met aandacht voor hun belevingswereld. “En met gebruik van theatrale, muzikale en poëtische communicatie. Dit prikkelt de mensen met dementie tot contact. Echt contact.” Zoals de zorgverlener die dagelijks de benen van een cliënt insmeert, complimenten geeft over zijn schaatsbenen en vervolgens met hem net-alsof door de woonkamer schaatst. “Het doet hem denken aan het zwieren vroeger op het ijs, samen met zijn vrouw. Een positieve herinnering. Die oprechte glimlach… zo mooi.” De methode is eenvoudig toe te passen tijdens de 24-uurszorg en helpt zorgverleners om het contact met mensen met dementie lichter te maken. “Een positief bijeffect was dat de training de zorgverleners stimuleerde tot een betere samenwerking. Belangrijk nu is om dergelijke persoonsgerichte communicatiemethoden in curricula van mbo- en hbo-onderwijs op te nemen.” Petra mag met recht trots zijn op haar onderzoek.

Philip Karré – de balans tussen geld verdienen en sociaal betrokken zijn
Sociaal ondernemerschap, sociale doelen bereiken met een commercieel bedrijf, het is een hype. “De verwachtingen van politiek en maatschappij zijn enorm. Maar tegelijkertijd weten we nog maar weinig over hoe het werkt en hoe sociaal ondernemers omgaan met de spanning tussen de sociale en de commerciële logica.” In het onderzoek van Philip staat sociaal ondernemerschap in de praktijk centraal. Er wordt gekeken naar de kansen en uitdagingen, en de rol van de gemeente als sociale partner hierin. “Dat levert nieuwe inzichten op, onder andere in de rol die sociaal ondernemers kunnen spelen in de aanpak van maatschappelijke vraagstukken. Ook levert het lessen op voor hoe de gemeenten zich daar op een productieve manier toe kan verhouden.” Vanzelfsprekend is Philip trots op zijn onderzoek maar: “De award geeft ook mooi aan wat er binnen Inholland aan onderzoek wordt gedaan. Die bandbreedte, mooi toch!”

Vera van Stokkom – de smaak van groenten
Vera was zelf vroeger een moeilijke eter. Later werd ze juist nieuwsgierig naar eten, specifieker: naar groenten. “Veel mensen eten onvoldoende groenten, terwijl het wel een belangrijk onderdeel is van een gezond voedingspatroon. Wat maakt dat men groenten wel of niet lekker vindt? Is dat smaak? Textuur? Ik ben, samen met studenten, vooral op zoek gegaan naar hoe groenten aan te passen zijn zodat ze wel als lekker worden ervaren.” Na het afronden van haar promotieonderzoek, eind dit jaar, wil ze verder. “Praktische en toepasbare productconcepten, nieuwe groentemomenten… er is nog zoveel te ontdekken. Ik wil vooral dat er iets mee gedaan wordt.” Of ze het een eer vindt dat ze is genomineerd? “Zeker! Of ik nu win of niet, ik vind het fantastisch dat ik op deze manier inzicht kan geven in mijn onderzoek en aandacht kan krijgen voor het onderwerp.”

Guido Walraven e.a. – jezelf worden en de wijk meenemen
In Rotterdam is een cultuurwerkplaats met een dubbele doelstelling. In eerste plaats gericht op de artistieke en persoonlijke ontwikkeling van jongeren en daarnaast op een constructieve bijdrage van de deelnemende jongeren aan hun wijk. “Vandaar de titel van het onderzoek: ‘jezelf worden en de wijk meenemen’.” Het bereik en effectiviteit van projecten cultuureducatie voor kinderen en jongeren is een bekend, taai probleem. Want wanneer heeft een dergelijk project impact? Aan welke voorwaarden moet je voldoen? “Wij hebben in Rotterdam als actieonderzoeker meegedraaid, als experts input geleverd en via kennisateliers een lerende werkwijze ingezet. Multidisciplinair, artistiek en wijkgericht.” De opdrachtgevers waren er blij mee en hebben de resultaten benut voor aanpassingen in de aanpak. Voor de rapportages, de checklist en de handreiking is ook landelijk ruime belangstelling en waardering. “Ook de nominatie voor de Wij Inholland award zie ik als waardering van het onderzoek. Ik ben er blij mee.”

Wij Inholland award - Onderzoek
Voor de Wij Inholland Award - Onderzoek 2018 komen onderzoeksprojecten in aanmerking die zijn uitgevoerd door een onderzoeker of onderzoeksteam in dienst van Inholland. Daarnaast hebben de projecten geresulteerd in een publicatie of ander tastbaar onderzoeksresultaat. De beoordelingscriteria zijn gebaseerd op het Inholland Onderwijskompas en het Brancheprotocol Kwaliteitszorg Onderzoek (BKO).

De inzending om in aanmerking te komen voor de Wij Inholland award in de categorie ‘Onderzoek’ is verlengd tot woensdag 23 mei 2018. Ben jij of ken jij een onderzoeker of onderzoeksteam die innovatief onderzoek heeft gedaan dat aansluit op de Inholland-thema’s gezond, duurzaam en creatief én daarmee een brug slaat naar het werkveld? Draag deze dan voor! De uitreiking vindt plaats tijdens de Dag van het Onderzoek op 27 juni 2018 bij Inholland Den Haag.

Naast een eervolle vermelding ontvangt de winnaar een award, volop publiciteit en een geldbedrag van € 5.000,- om te besteden aan individuele scholing en persoonlijke ontwikkeling. Denk hierbij aan een cursus, workshop, congres of werkbezoek gerelateerd aan de onderzoeksactiviteiten.

Welk onderzoek komt in aanmerking?
Voor de Wij Inholland Award - Onderzoek 2018 komen alle onderzoeksprojecten in aanmerking die zijn uitgevoerd door een onderzoeker of onderzoeksteam in dienst van Inholland. Daarnaast hebben de projecten geresulteerd in een publicatie of ander tastbaar onderzoeksresultaat.

Wat zijn de beoordelingscriteria?
De beoordelingscriteria zijn gebaseerd op het Inholland Onderwijskompas en het Brancheprotocol Kwaliteitszorg Onderzoek (BKO):

• Persoonlijk en dichtbij: het onderzoek is van belang voor het onderwijs en de beroepspraktijk, en de resultaten worden in het onderwijs en het werkveld gebruikt.
• Durf te leren: het onderzoek is gericht op innovatie en vernieuwing, zowel in aanpak als qua doorwerking.
• Diversiteit als kracht: het onderzoek heeft een discipline- en/of domeinoverstijgend karakter of is op andere wijze gericht op verbinding.
• We bekennen kleur: het onderzoek draagt bij aan de profilerende thema’s Duurzaam, Gezond en Creatief.
• Kwaliteit in interactie: het onderzoek heeft een grondige methodologische basis en is het resultaat van coproductie met andere partijen.

Jury

De jury maakt uit alle inzendingen een eerste selectie op basis van de bovengenoemde criteria. Dit leidt tot een shortlist van drie onderzoeken die vervolgens nader beoordeeld worden door de jury.

De jury bestaat uit:

• Huug de Deugd (lid College van Bestuur),
• Robbert Gobbens (lector ‘Gezondheid en welzijn van kwetsbare ouderen’),
• Ineke van Halsema (kennisprofessional en interim-directeur HRM bij De Haagse Hogeschool),
• Katrin Tazelaar (hoofd van Inholland Sustainable Solutions en het Research and Innovation Centre TOI)
• en Johannes van der Vos (senior beleidsadviseur onderzoek).

Hoe draag je iemand voor?
Je kunt een eigen onderzoek inzenden, maar ook een ander voordragen. De inzending bevat in ieder geval onderstaande informatie:

• een motivatie per criterium waarom het onderzoek voor de Wij Inholland award - Onderzoek 2018 in aanmerking komt;
• een korte beschrijving van het onderzoeksproject;
• achtergrondinformatie over de onderzoeker (bijvoorbeeld curriculum vitae);
• een kopie van een publicatie/publiciteit over het onderzoeksresultaat.

Je kunt de inzending tot 23 mei 2018 per e-mail versturen naar Cataline Sinnige, de secretaris van de jury.

Landelijke data praktijkgericht onderzoek gebundeld in atlas
De minister van OCW, Ingrid van Engelshoven, heeft donderdag 19 april het eerste exemplaar van de Atlas Onderzoek met Impact in ontvangst genomen. Met deze atlas, die in samenwerking met Regieorgaan SIA is gemaakt, geeft de Vereniging Hogescholen vorm aan de ambitie om overzicht te bieden aan hogescholen en onderzoekers ter bevordering van verdere onderlinge afstemming en samenwerking. Zodat op die manier meer focus en massa van praktijkgericht onderzoek ontstaat. Daarnaast is de atlas een mooi instrument om aan de stakeholders van het hbo te laten zien wat de omvang van het praktijkgericht onderzoek is, waar het op is gericht en hoe het is georganiseerd. Minister van Engelshoven: “Met deze Atlas heb ik de impact van het hbo in handen. Deze Atlas maakt maar weer eens duidelijk hoe groot de meerwaarde van het hbo is.”

Ggz-wachttijden te lang: wat helpt wel?
Staatssecretaris Blokhuis van VWS is niet blij met de te lange wachtlijsten voor psychische hulp en spreekt ggz-instellingen aan op hun verantwoordelijkheid. Er zijn nog altijd mensen met bijvoorbeeld autisme of angstoornissen, die vaak vele maanden moeten wachten op hulp. Als positieve uitzondering met een succesvolle aanpak van wachtlijsten, noemt Blokhuis een terugvalpreventieprogramma welke leidde tot extra behandelcapaciteit van 600 patiënten. Het betreft een samenwerkingsproject tussen Altrecht GGZ, Rintveld Eetstoornissen en de Inholland-onderzoekslijn GGZ-verpleegkunde van lector Berno van Meijel.

HiPerGreen maakt kans op Computable Award
Het project HiPerGreen mag zich woensdag 9 mei presenteren voor de jury van de Computable Awards 2018. Hipergreen is het project waarmee studenten Luchtvaarttechnologie in samenwerking met Inholland-lector Cock Heemskerk (Robotica) een vervolg geven aan het project Drones in de kas. De jury van de Computable Awards selecteer de genomineerden voor de prijs in de categorie ICT-project van het Jaar in het Onderwijs. De winnaar wordt op 30 oktober 2018 bekendgemaakt. Onder de kandidaten zijn verder organisaties als Microsoft, Vrije Universiteit Amsterdam en FutureNL.

Farming in Europe met Olaf van Kooten
Olaf van Kooten, lector Duurzame verbindingen in de Greenport, vertelt in de online-aflevering Farming in Europe van de newssite France 24, hoe Nederland met innovatieve kastuinbouw aan de weg timmert. Ondanks een gebrek aan land en zonlicht, is het aan onze kassen te danken dat Nederland als voedselexporteur wereldwijd op de tweede plaats staat.

Trainingssessie voor prijswinnaars Mbo Onderzoeksdag 
Voor de prijswinnaars van aanmoedigingsprijzen Mbo Onderzoeksdag 2017 organiseerde Hogeschool Inholland in april een training. Het ging onder andere over onderzoeksmethodologie bij toegepast onderzoek, zoeken naar additionele geldstromen en subsidies en valorisatie. Ook de koppeling tussen mbo en hbo stond centraal met betrekking tot de oprichting van practoraten in het mbo en het betrekken van het bedrijfsleven bij praktijkgericht onderzoek. 

Jaarverslag onderzoeksgroep Onderwijzen en Leren in Diversiteit 
Het jaarverslag 2017 van de onderzoeksgroep Onderwijzen en Leren in Diversiteit staat online. Uit diverse onderzoeksprojecten is een aantal research highlights geselecteerd, gepresenteerd in de vorm van een e-zine. 

Op woensdag 27 juni aanstaande vindt de Inholland Dag van het Onderzoek 2018 plaats. Na het Pop-up Lab van vorig jaar staat dit jaar het thema Onderzoekscultuur centraal. Wat hebben we nodig om het onderzoek bij Inholland op het next level te krijgen? Wat betekent dit voor onderzoekers, studenten, docenten, managers en staf?

De Dag van het Onderzoek 2018 vindt plaats in Den Haag en wordt geopend door onze collegevoorzitter Jet de Ranitz. Keynote speaker is Daan Andriessen, voormalig lector van Inholland en tegenwoordig lector Methodologie van Praktijkgericht Onderzoek bij Hogeschool Utrecht. Hij spreekt over de landelijke ontwikkelingen en schijnt zijn licht op het thema Onderzoekscultuur. Inholland-collegelid en portefeuillehouder onderzoek Huug de Deugd gaat in op de toekomstplannen voor het onderzoek bij Inholland. Aansluitend reikt hij de Wij Inholland award - Onderzoek 2018 uit.

Na de lunch volgen er twee workshoprondes rond relevante subthema's zoals Peer review en intervisie, De nieuwe gedragscode onderzoek, Ethische commissies, Vernieuwende manieren van onderzoek doen en Impact van onderzoek. In de vorm een interactief debat werken we daarna gezamenlijk aan nieuwe perspectieven voor het onderzoek bij Inholland. Om 17.00 start de borrel.

In de komende weken volgt meer informatie.

Aanmelden
De Dag van het Onderzoek vindt op woensdag 27 juni 2018 plaats bij Inholland Den Haag. Aanmelden kan tot 22 juni 2018. 

Vragen?
Mocht je een vraag hebben, of na aanmelding toch verhinderd zijn, stuur dan een e-mail naar Bart Muusse (Stafafdeling Onderwijsbeleid & Juridische Zaken).

Om professionals in zorg, welzijn en veiligheid (beter) te leren werken en omgaan met ‘verward gedrag in de wijk’ gaan twee grote interprofessionele projecten van start. Daarbij zijn Dynamiek van de Stad, GGZ-verpleegkunde en Publiek Vertrouwen en Veiligheid betrokken samen met diverse opleidingen van Inholland, Hogeschool Rotterdam en Hogeschool Utrecht. Onderzoeksfinancier ZonMW heeft onlangs groen licht gegeven voor onder meer deze twee projecten.

Hbo-brede onderwijsmodule
Onder de werktitel ‘Interprofessioneel werken ten behoeve van personen met verward gedrag’ werken Hogeschool Utrecht en Hogeschool Inholland samen aan een project om een onderwijsmodule door te ontwikkelen, op den duur te gebruiken door alle hogescholen in Nederland. Het gaat om een flexibele inzetbare keuzemodule voor onderwijs aan diverse professionals (in opleiding) die een actieve rol (kunnen) vervullen bij de opvang van psychisch kwetsbare burgers in de praktijk.

De noodzaak voor de ontwikkeling van een dergelijke module ligt in het feit dat de maatschappij steeds vaker geconfronteerd wordt met een diversiteit aan personen met ‘verward gedrag’. Het gaat hier om mensen met verschillende soorten aandoeningen of beperkingen, bijvoorbeeld psychisch, verstandelijk of verslaving, die problemen ervaren in wonen, werk en opleiding, gezondheid of andere ‘levensdomeinen’. Deze mensen dreigen soms de grip op hun leven te verliezen waarbij zij mogelijk zichzelf of andere schade berokkenen.

Om deze problematiek het hoofd te bieden is interprofessionele samenwerking vanuit diverse sectoren noodzakelijk. Gezien de complexiteit van de problematiek is vaak hbo-denk- en werkniveau onmisbaar om met deze doelgroep om te gaan en de samenwerking met andere professionals te coördineren. Ook moeten professionals strategisch kunnen manoeuvreren bij soms conflicterende belangen in de omgang met patiënten met een ernstige psychische ontregeling. Het is daarom belangrijk dat hogescholen studenten zo vroeg mogelijk structureel aandacht besteden aan expertiseontwikkeling, ‘rolarticulatie’ en strategisch inzicht in dit soort complexe strategieën bij genoemde doelgroep.

Vanuit Inholland zijn onderzoekers van GGZ-verpleegkunde en docenten en studenten van de opleidingen Verpleegkunde, Social Work en Veiligheidskunde betrokken, met Berno van Meijel, lector en bijzonder hoogleraar GGZ-verpleegkunde als stuurgroeplid. Verder is het werkveld betrokken vanuit onder andere de GGZ-instelling Parnassia Groep.

Minor CONNECT
Vanuit Dynamiek van de Stad werkt Hogeschool Inholland samen met de Hogeschool Rotterdam (penvoerder) aan de minor CONNECT om studenten van verschillende opleidingen te leren interprofessioneel samen te werken aan het oplossen van vraagstukken rond personen met verward gedrag. De minor is bedoeld voor studenten van de opleidingen Social Work, Verpleegkunde, Sociaal Juridische Dienstverlening, HBO-Recht en Integrale Veiligheidskunde en wordt beschikbaar voor alle hogescholen.

Aanleiding voor de ontwikkeling van deze minor is dat men in de regio Rotterdam-Rijnmond en Zuid-Holland Zuid behoefte heeft aan een goede domeinoverstijgende aanpak om mensen met verward gedrag te ondersteunen. “Een tbs-er die na vijftien jaar plotseling terugkeert in de wijk. Een dementerende oudere die uren voor haar ouderlijk huisdwaalt. Een jongeman van Marokkaanse afkomst die alle hulp en psychische behandeling afwijst. Professionals en bewoners in de wijk worden geconfronteerd met een diversiteit aan personen met verward gedrag. Om tot een inclusieve en veilige wijk te komen is samenhangende en persoonsgerichte zorg nodig die over de domeinen van zorg, welzijn en veiligheid heen reikt”, aldus de samenvatting in de subsidieaanvraag.

Tijdens de minor leren studenten kennis en vaardigheden, krijgen ze een praktijkgerichte module en een specialisatie, gericht op migranten met verward gedrag en hun familie. Aan de hand van kritische beroepssituaties werken studenten in interdisciplinair samengestelde teams aan casussen. Ter afsluiting organiseren ze een werkconferentie waarbij ze de beroepssituaties en oplossingen analyseren en delen met professionals en ervaringsdeskundigen uit de praktijk.

Zo’n 220 professionals, managers, onderzoekers en beleidmakers kwamen 15 februari naar het symposium Somatiek en leefstijl in de GGZ in Diemen. Centraal tijdens het symposium, georganiseerd door de onderzoekslijn GGZ-Verpleegkunde van lector Berno van Meijel, stonden de resultaten van het SIA-RAAK-project ‘Leefstijl En Fysieke gezondheid van patiënten met EPA’ (LEF). Dit is afgelopen twee jaar uitgevoerd om de implementatie en de effecten te onderzoeken van een vernieuwend programma voor somatische screening en leefstijlbevordering bij patiënten met ernstige psychiatrische aandoeningen (EPA).

Dagvoorzitter Berno van Meijel opende het symposium. Wiepke Cahn hoogleraar Lichamelijke gezondheid bij psychiatrische aandoeningen aan de Universiteit Utrecht en hoofd onderzoek van het zorgprogramma Lijf & Leven, gaf een boeiende lezing over de grote gezondheidsachterstand bij patiënten met een ernstige psychische aandoening en de wegen die ingeslagen zouden moeten worden om hier verbetering in aan te brengen.

Onderzoeksresultaten
Nienke van der Voort, Inholland-docent en –onderzoeker en projectleider van het LEF-project, presenteerde vervolgens de resultaten. Kernpunt was dat het in de alledaagse praktijk van de GGZ een grote uitdaging is om tot gedragsverandering te komen ten aanzien van somatiek en leefstijl, zowel voor de patiënt als voor de professionals.

De prikkelende lezing van psycholoog en auteur Martin Appelo ging voort op dit thema van gedragsverandering en riep op tot realistische verwachtingen: mensen veranderen hun gedrag maar zeer moeilijk en het maakt weinig uit of je nu patiënt of hulpverlener bent.

De dag werd afgesloten met een duopresentatie van verpleegkundig specialist Ronald Touw en een ervaringsdeskundige van de Parnassia Groep. Zij lieten samen zien hoe met vereende inspanningen en goede onderlinge steun grote veranderingen in de fysieke en psychische gezondheid kunnen worden gerealiseerd door doelgerichte aanpassingen in de leefstijl.

“Het was een succesvolle dag waarmee bijgedragen werd aan de missie van het Domein Gezondheid, Sport en Welzijn rond het kernthema De Gezonde Samenleving, in het bijzonder ten aanzien van het deelthema zelfmanagement”, aldus lector Berno van Meijel.

Drs. Frans Clignet verdedigt vrijdag 23 februari zijn proefschift aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Hij deed zijn promotieonderzoek met de titel ‘The systematic activation method. A nursing intervention study for patients with late life depression’ in het kader van de pilot Onderzoek Gezondheidszorg van het lectoraat GGZ-Verpleegkunde van Hogeschool Inholland.

In het proefschrift wordt de ontwikkeling en inhoud van het interventieprogramma beschreven, evenals de toetsing ervan op effectiviteit en implementatie. De interventie richt zich op de activering van ouderen met een ernstige depressieve stoornis met als doel dat hiermee de ernst van de depressieklachten vermindert. Patiënten leren over de samenhang tussen inactiviteit en ernst van de symptomen. Via zelfmanagementstrategieën wordt gestreefd naar gedragsverandering in de vorm van het ondernemen van (plezierige) activiteiten. Zelfmanagement is een centraal thema in de visie ‘De Gezonde Samenleving’ van het Domein Gezondheid Sport en Welzijn van Hogeschool Inholland.

Frans is werkzaam als verpleegkundig specialist GGZ bij Altrecht te Zeist. Hij is de laatste promovendus uit de reeks van vijf promovendi die in het kader van de Pilot Onderzoek Gezondheidszorg binnen het lectoraat GGZ-verpleegkunde in de gelegenheid werd gesteld promotieonderzoek te verrichten. Dit gebeurde binnen het samenwerkingsverband van de Hogeschool Inholland, het VUmc en de VU (in samenwerking met uiteenlopende veldpartijen).

De verdediging is openbaar en vindt plaats in de Aula van de Vrije Universiteit, De Boelelaan 1105, te Amsterdam.

Lees het volledige proefschrift