Wie in de muzieksector werkt, doet vaak waar zijn hart ligt. Maar die passie kent ook een keerzijde. Financiële onzekerheid, prestatiedruk en sociale media leggen een flinke druk op veel professionals. In het onderzoeksproject Heal the Healer van Hogeschool Inholland wordt die problematiek onderzocht en vertaald naar een onderwijsprogramma dat studenten weerbaarder moet maken.

“Er kwamen steeds meer signalen dat mensen in de muziekwereld worstelen met hun mentale gezondheid, maar onderzoek in Nederland ontbrak eigenlijk nog”, vertelt Maartje Houtzager, docent-onderzoeker bij het lectoraat Innovation in the Music Industry. Samen met lector Koos Zwaan en werkveldpartners onderzocht zij de mentale gezondheid van artiesten en de mensen achter de schermen. Het doel: meer bewustwording en praktische interventies voor studenten en professionals.

Mentale gezondheid is voor al die groepen een issue, benadrukt Maartje. “Dus niet alleen voor artiesten op het podium, maar ook voor programmeurs, eventmanagers, technici en alle andere professionals die een festival of concert mogelijk maken.” Daarmee is het onderzoek ook direct relevant voor studenten van het Conservatorium Haarlem, Creative Business en Leisure & Events Management, die regelmatig doorstromen naar de muziek- en evenementenwereld.

Meer dan alleen podiumstress
Uit interviews en enquêtes kwam een duidelijk beeld naar voren. Maar liefst 70 procent van de werkenden in de sector kampt met mentale gezondheidsproblemen, van angststoornissen tot burn-out en depressies. Vooral professionals tussen de 25 en 35 jaar hebben daar aanzienlijk vaker mee te maken dan gemiddeld in Nederland.

De oorzaken lopen uiteen. Maartje: “Denk aan economische onzekerheid, veel (alleen) reizen en een werkcultuur waarin stress bijna als normaal wordt gezien. Daar komen een ongezonde leefstijl en middelengebruik soms nog bovenop. Daarbij werken veel mensen als freelancer, waardoor begeleiding, pauzes of een vertrouwenspersoon lang niet altijd vanzelfsprekend zijn.” Studenten ervaren die druk vaak al, terwijl ze lessen combineren met optredens en bijbanen.

Binnen het onderzoek kreeg de invloed van sociale media veel aandacht. “Mensen moeten zichzelf voortdurend profileren. Daardoor vervagen de grenzen tussen werk en privé en gaan ze zich steeds met anderen vergelijken. Iedereen lijkt succesvol, terwijl achter dat perfecte plaatje meestal een heel ander verhaal schuilgaat.” Dat artiesten als Avicii en Armin van Buuren zich hierover uitspraken helpt, “maar er is nog altijd een wereld te winnen”, volgens Maartje.

De ratrace van sociale media
Health coach Veronique de Leon ziet die worsteling dagelijks terug. Na een carrière in de evenementenwereld richtte ze coachpraktijk SolSync op, van waaruit ze artiesten en professionals achter de schermen begeleidt. Met haar ‘The Reset Stage’ biedt ze op festivals als Dekmantel, Wildeburg en ADE werkenden backstage bovendien een plek om even op adem te komen.

“De gemeenschappelijke deler is dat iedereen veel te veel van zichzelf vraagt. Mensen blijven maar doorgaan. Ik zie crewleden die al weken productiedagen van twaalf tot veertien uur draaien en artiesten bij wie de druk van sociale media en hun carrière volledig door elkaar lopen.”

Het draait vooral om balans, vervolgt Veronique. “Sociale media zijn je visitekaartje, marketingtool en netwerk tegelijk. Je hebt ze nodig, maar ze trekken je ook een vicieuze cirkel in van scrollen, vergelijken en twijfelen. Veel mensen zijn bang dat ze worden vergeten als ze een week niets posten.” Haar advies? “Bewust omgaan met je online aanwezigheid, content vooruit plannen en dicht bij je eigen waarden blijven. Je hóeft niet mee in die ratrace.”

Onderzoek dat de klas in gaat
Op basis van het onderzoek ontwikkelde Maartje de toolbox ‘Sound X Mind – je mentale soundcheck’. Die bestaat uit drie thema’s: slim omgaan met sociale media, veerkracht en duurzame carrière. Met de korte lesmodules kunnen docenten kiezen welke onderdelen aansluiten bij hun opleiding en studentengroep.

Studenten krijgen daarnaast via een webpagina toegang tot betrouwbare informatie en hulpmiddelen. Die centrale plek is bewust opgezet, omdat bestaande initiatieven en best practices vaak lastig vindbaar waren.

Ook krijgt verwachtingsmanagement nadrukkelijk aandacht. “Veel studenten hebben een te rooskleurig beeld van een carrière in de muziek. Daarom laten we ze nadenken over vragen als: welke kant wil ik op en wat doe ik als het anders loopt dan gehoopt? Dat helpt om later veerkrachtiger in de sector te staan.”

De volgende stap: de praktijk bereiken
“Er komt gelukkig steeds meer aandacht voor mentale gezondheid en veiligheid”, merkt Veronique. “Wat ik zo sterk vind aan dit onderzoek, is dat het niet bij praten blijft. De uitkomsten zijn wetenschappelijk onderbouwd en vertaald naar concrete interventies. Daardoor worden ze hopelijk sneller serieus genomen.”

Zij ziet daarbij een positieve ontwikkeling bij de jongste generatie. “Vroeger was het vaak: niet lullen maar poetsen, tot het ongezonde aan toe. Terwijl ik denk dat we juist iets kunnen leren van jongeren die beter naar hun eigen lichaam luisteren. Laten we het aanmoedigen als iemand bewuste keuzes maakt en grenzen stelt.”

Voor Maartje is de toolbox pas het begin. De pilotversie wordt komend studiejaar verder ontwikkeld en geïntegreerd in het onderwijs. Daarna hoopt ze de opgedane kennis samen met coaches en andere werkveldpartners ook beschikbaar te maken voor professionals in de branche. “Mijn droom is dat deze kennis niet binnen de muren van Inholland blijft, maar uiteindelijk de hele muzieksector bereikt.”

Het initiatief werd gelanceerd tijdens de laatste editie van Amsterdam Dance Event (ADE) in samenwerking met de Dutch Support Group. Rosaline Tóth, artiestencoach/ emotietherapeut en initiatiefnemer van Dutch Support Group, lichtte destijds in Trouw toe: “Het lijkt alsof het dj-leven vol rozengeur en maneschijn is, maar het is ook een eenzaam bestaan. Vaak zijn het heel creatieve en gevoelige mensen waarvan wordt verwacht dat ze op het podium plotseling een superster zijn. Dat geeft regelmatig frictie.” 

Herkenning voor artiesten 
Mandy de la Porte, oud-student Leisure & Events Management, ontwikkelde in 2024 voor haar afstudeerproject een platform met verschillende onderdelen, zoals een artiestenpanel, video’s van interviews met artiesten en een postercampagne om mentaal welzijn in de muziekindustrie te adresseren, en vond daarvoor de samenwerking met Dutch Support Group. 

Dat het project direct omarmd werd door het werkveld maakt Mandy trots: “Het is bijzonder om te zien dat iets wat ooit begon als mijn afstudeerproject nu daadwerkelijk impact heeft backstage op grote festivals als DGTL. Dat artiesten zich herkennen in de boodschap en ermee aan de slag gaan, laat zien hoe relevant en nodig dit onderwerp is. Ik ben trots dat ‘It’s not all roses’ bijdraagt aan meer bewustzijn en een gezondere cultuur in de muziekindustrie.” 

Roep om meer aandacht voor mentaal welzijn 
Op DGTL is ‘It’s not all roses’ opgenomen in de artist briefing en aanwezig in het Artist Village. “Met een team van vier therapeuten en coaches staan we klaar voor artiesten die in gesprek willen over mentale veerkracht en welzijn”, vertelt Rosaline. “Dit is voor Dutch Support Group een nieuwe manier van werken. Wij geloven dat dit een belangrijke stap is richting meer bewustwording in een wereld waar succes vaak gepaard gaat met flinke persoonlijke druk. We hopen dat festivals, samen met managers en boekingskantoren, in de toekomst meer ruimte en budget kunnen vrijmaken om deze – zeer nodige – zorg te bieden aan artiesten.” 

Koos Zwaan is lector Innovation in the Music Industry bij Inholland en lab lead van het IMI Lab. Hij werkt momenteel aan het onderzoeksproject Heal the Healer om de mentale gezondheid in de muziekindustrie te verbeteren: “Het is fantastisch dat dit belangrijke concept van onze alumna is opgepakt door Dutch Support Group en dat ‘It’s not all roses’ op deze manier verder wordt gebracht. Met het festivalseizoen in aantocht is het bittere noodzaak dat er meer aandacht komt voor mentaal welzijn van artiesten.”