Hij werkte jarenlang in de voedingsmiddelenindustrie. Daar stond hij aan de basis van verschillende productinnovaties. Nu is het voor hem tijd om zijn kennis en ervaring in te zetten voor praktijkgericht onderzoek en onderwijs. “Bij Inholland kan ik mijn passies voor voeding, gezondheid, duurzaamheid, bewegen en sport op een prachtige manier combineren.” Maak kennis met Robin van den Berg, kersverse lector Food, Health & Technology. Plus trotse vader en professioneel atletiekcoach van topsporters met internationale ambities.

Robin is sinds 1 september 2024 lector binnen het Research and Innovation Centre Agri, Food & Life Sciences. Hij werkte tot half oktober direct samen met lector Feike van der Leij, die zijn werk afbouwt tot een halve dag per week. Robin neemt een bak aan ervaring mee. Hij werkte jarenlang voor TNO op het gebied van voeding en gezondheid en maakte vervolgens de overstap naar het bedrijfsleven waar hij leiding gaf aan tal van R&D-projecten. “Een van laatste projecten was bijvoorbeeld het verrijken van voedingsmiddelen met micronutriënten (ijzer) om de gezondheid van mensen in ontwikkelingslanden te verbeteren.”

Combineren van passies als onderzoek
Na ongeveer vijftien jaar in het bedrijfsleven begon het bij Robin te kriebelen. “Ik houd van toegepast, lokaal onderzoek en ook het onderwijs heeft me altijd aangetrokken. Ik raakte in gesprek met Inholland en merkte dat ik mijn passies hier op een prachtige manier kan combineren: voeding, gezondheid, duurzaamheid, bewegen en sport. Bij Inholland krijg ik de vrijheid als die ik als onderzoeker prettig vindt.”

Enorm netwerk
“Feike heeft een enorm lokaal netwerk opgebouwd waarvan ik meteen al gebruik kan maken”, constateert Robin. “Zo staan we aan de vooravond van de opvolger van Bean me Up!: Bean me Up! 2.0. Dit gaat over de lokale teelt, volledige verwerking en de vermarkting van eindproducten van de veldbonen: de hele keten dus, als duurzaam, plantaardig alternatief voor de consumptie van dierlijke eiwitten.”

Samenwerken met bedrijfsleven
Interessant is ook het project Duurzame eiwitten: Eendje meer, dat ook gericht is op de eiwittransitie maar dan met waterlinzen. In het bedrijfsleven heb ik veel ervaring met innovaties en technologieën voor de eiwittransitie en ik weet ook waar bedrijven behoefte aan hebben om zulke innovaties aantrekkelijker en beter toepasbaar te maken. Bedrijven gaan hun fabrieksprocessen niet aanpassen voor een kleine nieuwe innovatie, maar als die innovatie past binnen de bestaande fabrieksprocessen, wordt het interessant en veel sneller en opgepikt. Die ervaring ga ik bijvoorbeeld inzetten om verder te werken aan de samenwerking met het bedrijfsleven.”

Holistische benadering
Ook binnen Inholland heeft Robin oog voor samenwerking. “We zijn een grote hogeschool met volop kansen om de verschillende kennisdomeinen slim te bundelen, zoals in Delft, Alkmaar en Amsterdam. Dan denk ik bijvoorbeeld aan het domein Techniek, Ontwerpen & Informatica om gezamenlijk met het werkveld concepten te ontwikkelen op het gebied van land- en tuinbouw en voedseltechnologie tot AI, datascience, maar ook bedrijfseconomie. Want bij het opzetten van nieuwe, duurzame voedselketens en aantrekkelijke foodconcepten is een multidisciplinaire aanpak essentieel. Zo kunnen we de landbouwgrond, waar nu zo veel druk op staat, efficiënter gebruiken.”

Studenten betrekken
Studenten horen als vanzelfsprekend bij Robins plannen met het lectoraat. “Onderwijs en onderzoek moeten samengaan. Graag maak ik studenten en docenten enthousiast door hen aan de hand van onderzoeksprojecten te laten ervaren hoe ze hun kennis toepasbaar kunnen maken voor praktijkvraagstukken. Ze kunnen op allerlei manier betrokken zijn bij onze projecten, bijvoorbeeld door concepten uit te denken of hands-on onderzoekswerk te verrichten. Er lopen nu zo veel interessante, impactvolle projecten; daar zouden we veel meer ruchtbaarheid aan moeten geven. Dat alleen al zou studenten aantrekken.”

Olympische finale
Wat de plannen van Robin precies zijn? “Ik ben me nu nog aan het oriënteren en ga op zoek naar waar mijn kracht en ervaring van toevoegde waarde is voor Inholland. Zoals de koppeling met technologische innovaties. En ik zou het een gedroomde combinatie vinden om samen te werken met Sportkunde.” Want daarmee slaat Robin een brug met het werk dat hij naast Inholland doet. “Vanuit mijn eigen bedrijfje train en coach ik talentvolle atleten. Daarnaast geef ik voedingsadvies aan (olympische) topatleten. We hebben een sportief gezin: mijn vrouw en ik zijn atleet geweest en we hebben drie kinderen met een groot talent.” Om daar vol trots aan toe te voegen. “In Parijs heeft onze oudste dochter, die in mijn team traint, meegedaan aan de Olympische Spelen. Ze bereikte zelfs de finale van de 4 x 100 meter estafette.”  

In het kader van het MAP-project hebben studenten onlangs een essentiële bijdrage geleverd aan het promoten van bewuste voeding en duurzaamheid onder mbo-studenten. MAP, wat staat voor "Mbo-student in actie voor plantaardig voedsel", richt zich op het verbeteren van eetgewoonten en het verhogen van duurzaamheidsbewustzijn onder jonge studenten. Het project heeft diverse groepen studenten en scholen betrokken die op hun eigen manier hebben bijgedragen aan dit belangrijke initiatief. We spraken studenten Terri Paak, Sanne Bokhorst, Bregje Luijten, Jolien Barneveld, Jacolien Braber, Sam Langelaan, Nandani Chandoesing, en Valerie Bok van Hogeschool Inholland, Aeres Hogeschool, Haagse Hogeschool en HvA.

Onderzoeksopdracht en uitvoering
De specifieke taak van één van de studentengroepen was het werken aan werkpakket 1 van het MAP-project. Dit omvatte voornamelijk het afnemen van interviews op verschillende mbo-scholen om zo inzicht te krijgen in de eetgewoonten en het voedingsbewustzijn van de studenten. Hoewel er ook focusgroepen gepland waren, bleek dit qua tijd niet haalbaar en is dit deel van het onderzoek uitgesteld.

De studenten hebben het onderzoek zelf georganiseerd, van het opstellen van een onderzoeksprotocol tot het afnemen en transcriberen van interviews. "We hebben bijvoorbeeld een burgerschapsdag georganiseerd waar we ook interviews hebben afgenomen," vertelt student Bregje Luijten. Deze samenwerking was essentieel voor het succes van het project. Dit alles vergde een aanzienlijke mate van zelfstandigheid en organisatievermogen van de studenten.

Het project vereiste nauwe samenwerking binnen de groep, waarbij wekelijkse vergaderingen werden gehouden om het interviewleidraad en andere onderzoeksprotocollen door te nemen en aan te passen. De interviews werden vaak gezamenlijk uitgevoerd, waarbij een student de rol van interviewer op zich nam en een ander notities maakte.

De doelgroep en bevindingen
De doelgroep van het onderzoek bestond uit mbo-studenten in de leeftijd van 16 tot 20 jaar. De studenten ontdekten dat de eetgewoonten van deze groep sterk beïnvloed werden door hun ouders, met een traditionele avondmaaltijd bestaande uit vlees, aardappelen en groenten. Interessant was dat er ondanks de geografische verschillen weinig variatie was in de eetgewoonten van de verschillende regio's. Student Jolien Barneveld vertelt: “Een opmerkelijke uitzondering was een koksopleiding in Brabant, waar studenten creatievere maaltijden consumeerden.”

Het onderzoek is onderdeel van een breder initiatief van Hogeschool Inholland, dat samen met zeven andere hbo's, zeven mbo's en verschillende partners zoals het Voedingscentrum en JOGG, streeft naar het stimuleren van gezonde en duurzame eetgewoonten onder jongeren. Dit project, gesubsidieerd door regieorgaan SIA en de ministeries van LNV en VWS, richt zich specifiek op het aanmoedigen van mbo-studenten om meer plantaardig voedsel te consumeren.

Voedingskeuzes beïnvloeden
Tweedejaarsstudent Terri werkte ook mee aan het onderzoek en bracht door het afnemen van een vragenlijst onder tachtig mbo-studenten de voedingskeuzes in kaart. "Op basis van de resultaten bedachten we concepten zoals een 'hamburger-dag' met burgers met 30% groenten - 70% vlees, en vegaburgers. En een spaaractie waarbij studenten een stempel kregen als ze fruit kochten bij hun snack," vertelt Terri. Ze vindt het project interessant omdat haar vader plantaardig eet en zij daardoor zelf al regelmatig vleesvervangers eet. "Ik vind het interessant hoe je mensen juist onbewust kunt beïnvloeden om gezondere keuzes te maken."

Wat opviel in de resultaten is dat jongeren vooral kiezen voor lekker eten. Of dat eten plantaardig is of niet, maakt hen eigenlijk niet uit. Ook bleek dat jongeren hun eetgedrag niet willen aanpassen. Deze resultaten maken het extra uitdagend om met een goed concept te komen om jongeren te stimuleren meer plantaardig te eten.

Een van de grootste uitdagingen voor de studenten was het opzetten van het project vanaf nul. Het vergde veel zelfstandigheid en initiatief om structuur aan te brengen en alles te organiseren. "Wat ik uitdagend vond is dat we echt praktisch begonnen met niks en dat we eigenlijk heel het project op moesten bouwen," vertelt Jacolien Braber. Daarentegen was een van de meest waardevolle aspecten van het project de samenwerking met andere studenten en het directe contact met de doelgroep. Dit gaf hen niet alleen inzicht in de eetgewoonten van mbo-studenten, maar ook in de verschillen tussen de regio's.

Conclusie en vooruitzichten
Het project heeft de studenten veel geleerd over onderzoeksvaardigheden, samenwerking en organisatie. De bevindingen van de interviews zullen worden doorgegeven aan de docenten-onderzoekers en dienen als basis voor verdere interventies binnen het MAP-project. Dit eerste werkpakket vormt daarmee een belangrijke stap in het grotere geheel van het project, dat gericht is op het bevorderen van bewuste en duurzame eetgewoonten onder mbo-studenten.De betrokken studenten kijken terug op een leerzame en uitdagende periode, die hun vaardigheden en bewustzijn op het gebied van voeding en duurzaamheid aanzienlijk heeft vergroot.

Tweedejaarsstudenten van de opleiding Food Commerce & Technology van Hogeschool Inholland werken in projectgroepen vijf maanden aan een opdracht voor een echte opdrachtgever. Ze bedenken succesvolle vernieuwende producten en concepten die bijdragen aan gezonde en duurzame voeding en voedingskeuzes. Van het stimuleren van plantaardige voeding onder jongeren en gezonde catering op de Wereldhavendagen, tot het ontwikkelen van proteïne repen met koffiepulp.  

Gezonder eten, zonder te dwingen 
Een van de opdrachten staat in het teken van gezonder en meer plantaardi eten onder mbo-studenten. Tweedejaarsstudent Terri werkt met haar projectgroep mee aan het onderzoek genaamd MAP (mbo-student in actie voor plantaardig voedsel). Door het afnemen van een vragenlijst onder tachtig mbo-studenten, brachten Terri en haar projectgroep de voedingskeuzes van mbo-studenten in kaart. Wat opviel in de resultaten is dat jongeren vooral kiezen voor lekker eten. Of dat eten plantaardig is of niet, maakt hen eigenlijk niet uit. Ook bleek dat jongeren hun eetgedrag niet willen aanpassen. Deze resultaten maken het extra uitdagend om met een goed concept te komen om jongeren te stimuleren meer plantaardig te eten. 

Terri: “Op basis van de resultaten bedachten we concepten zoals een 'hamburger-dag' met burgers met 30% groenten - 70% vlees, en vegaburgers. En een spaaractie waarbij studenten een stempel kregen als ze fruit kochten bij hun snack. Een volle stempelkaart kunnen ze later inwisselen voor een gratis warme snack. Op die manier stimuleren we ze om fruit te bestellen bij de lunch.” 

Terri vindt het project interessant omdat haar vader plantaardig eet en zij daardoor zelf al regelmatig vleesvervangers eet. Die vleesvervangers smaken volgens Terri prima, maar mensen ertoe verplichten werkt averechts. “Ik vind het interessant hoe je mensen juist onbewust kunt beïnvloeden om gezondere keuzes te maken. Het is leuk om te zien hoe interventies zoals de hamburger-dag en de spaaractie studenten kunnen aanzetten tot gezonder eten zonder ze te dwingen.”  Wat Terri ook enthousiast maakt, is de praktische kant van de opdracht. “Voorheen werkten we aan opdrachten voor fictieve bedrijven, maar nu kun je advies vragen aan een échte opdrachtgever. En we weten dat de opdrachtgever echt iets met onze bevindingen gaat doen. Dat maakt het project extra waardevol en leuk voor mij.” 

Gezondere keuzes op de Wereldhavendagen 
De Wereldhavendagen in Rotterdam, wie kent het niet. Een groots evenement dat jaarlijks zo’n 400.000 bezoekers van over de hele wereld trekt. Op dit soort evenementen speelt eten een belangrijke rol. Ook student Julia bezoekt als Rotterdamse al sinds haar jeugd de Wereldhavendagen, wat haar extra enthousiast maakte om een onderzoek uit te voeren voor deze organisatie. Samen met haar projectgroep onderzocht ze hoe je als organisatie gezonder eten kan aanbieden, zonder dat er weerstand komt. Julia: “We vonden het belangrijk om de bezoekers niets op te dringen. Als je tegen mensen gaat zeggen: ‘Jij moet gezond eten’, werkt dat niet. Dus besloten we te kijken wat dan wel een goede manier is. Daarbij werden we geïnspireerd door Amerikaanse menukaarten, waar men de calorieën achter producten zet, om zo bewuster eetgedrag te stimuleren.” 

Julia vond het werken voor een echt bedrijf het leukste aan de opdracht. “Bij de opdrachten vanuit school blijft het leren vaak abstract. Het werken aan een écht project is voor mij heel motiverend.” De groep bedacht verschillende ‘nudge’ technieken die de organisatie in kan zetten. Het idee van de ‘bewuste menukaarten’ werkten ze volledig uit. Het advies en ontwerp liggen nu bij de organisatie van de Wereldhavendagen, in de hoop dat er binnenkort gezondere keuzes gemaakt kunnen worden door het publiek. “Dat zou ik echt te gek vinden!”, besluit ze. “Overigens is zo’n project met echte opdrachtgevers ook goed voor je netwerk. Er werd me meteen ook een stage aangeboden."   

Proteïne repen met koffiepulp 
Studente Yara verdiept zich in Dutch Gum: het ingrediënt dat overblijft nadat de koffieboon uit de koffiebes is verwijderd. Oftewel: een soort koffiepulp. Normaal gesproken wordt dit weggegooid, maar hoe mooi is het als je hier nog iets anders mee kan doen? Onder de naam Dutch Gum wordt het ingrediënt uit de koffiepulp onder andere gebruikt als textuurgever in verschillende voedingsproducten. Denk aan ijs, sauzen, snoep, repen en in de bakkerswereld. Yara: “Het bedrijf PectCof vroeg ons hoe zij dit ingrediënt nog meer kunnen inzetten. Omdat proteïne repen steeds populairder worden, besloten we hiervoor te gaan.” 

De opdracht waaraan Yara en haar groepje werken, is een volledige productontwikkeling. “Dat is precies wat ik wilde met deze opleiding”, licht ze enthousiast toe. “Producten bedenken en verbeteren. Vaak zie je in de winkel dat bedrijven hun focus leggen op een goedkopere optie, maar dat de smaak en kwaliteit hetzelfde blijven. Dat doen wij anders: het moet beter en duurzamer.” Het resultaat? Yara en haar groepje hebben proteïne repen ontwikkeld in verschillende smaken en een uitgebreid verslag geschreven waarin ze delen hoe Dutch Gum kan worden toegevoegd aan proteïne repen. Nu is het aan PectCof of zij dit verder gaan uitrollen. “Voor ons was dit een ontzettend leerzaam project. Je ontdekt welke mogelijkheden er zijn en leert veel van elkaar én van de opdrachtgever.” 

Pitches en prijzen 
De studenten kregen tijdens het jaarlijkse FICA Summer event het podium om hun producten en concepten te pitchen. In de zaal bevonden zich bedrijven, waaronder de opdrachtgevers, docenten, onderzoekers en experts uit de foodsector. Een driekoppige jury reikte diverse prijzen uit. Zo wonnen Terri en haar projectgroep de ‘creativiteitsprijs’. “Ondanks dat het onderzoek liet zien dat jongeren hun gedrag helemaal niet wíllen veranderen, bedachten jullie concepten die weldegelijk invloed kunnen hebben op hun voedingskeuzes. Een goed staaltje ‘om-denken’”, aldus de jury. 

De ‘inhoudsprijs’ ging naar studenten die onderzoek deden naar het drogen van waterlinzen, als onderdeel van het onderzoeksproject Duurzame eiwitten: Eendje meer. “Het idee dat we waterlinzen kunnen inzetten als duurzame eiwitbron in voeding, is fascinerend” onderbouwde de jury.  De prijs voor ‘the greaterst challenge’ werd gewonnen door studenten die een productlijn en keurmerk ontwikkelden voor lokale voeding op het Caribische eiland Saba.  

Hoe smaakt een yoghurtvervanger gemaakt van veldbonen? Op dinsdag 25 juni kunnen bezoekers van het jaarlijkse NWO-festival TEKNOWLOGY de proef op de som nemen. Want dan serveert Inholland op een eigen stand dit gezonde, duurzame en innovatieve hoogstandje als toetje van een complete ketenaanpak. En er valt nog veel meer te beproeven, zoals een robot die broccoli oogst en een serious game om zo energiezuinig mogelijk komkommers en tomaten te telen. Het is een bloemlezing van wat we met praktijkgericht onderzoek te bieden hebben voor agri en food.

“NWO richt zich oorspronkelijk op de academische wereld”, zegt Jeroen Wildenbeest, associate lector Smart Farming. “Maar de organisatie betrekt steeds meer het praktijkgericht onderzoek van bijvoorbeeld hogescholen. Tekenend voor die ontwikkeling is de uitnodiging die onze onderzoeksgroep kreeg voor TEKNOWLOGY in Utrecht. Als een van de weinige hbo-instellingen zijn we aanwezig om de toegevoegde waarde van ons praktijkgericht onderzoek te demonstreren.” 

Technologie in agri en food
Op een eigen stand laat Inholland zien wat we kunnen betekenen voor het innoveren en verduurzamen van de agri- en food-productieketens. “Technologie, zoals robotisering en datascience, speelt hierin een heel belangrijke rol”, zegt Jeroen. “Bijvoorbeeld om de productiekosten te verlagen en de opbrengsten te vergroten, bedrijfsrisico’s te verminderen en duurzamer te telen.”

Rijdende en vliegende robots
De meerwaarde van technologie laat zich meteen aan het begin van de productieketen gelden. “In modellen maak je voorspellingen over de groei van je gewas. Door de daadwerkelijke groei en omstandigheden te meten, stel je die voorspellingen continu bij. Wij hebben daarvoor onder meer monitoringssystemen ontwikkeld op rijdende en vliegende robots. Deze robots kunnen gewassen ook scannen op ziekten en plagen.”

Autonoom broccoli oogsten
Voor TEKNOWLOGY heeft Jeroen ervoor gekozen een ander type robot te demonstreren. “We laten zien hoe deze robot autonoom broccoli detecteert én aan de hand van de grootte van de kroon selectief oogst. Het is een antwoord op het vraagstuk rond arbeidstekorten en arbeidsmigranten in de land- en tuinbouw en biedt bedrijven daardoor meer bestaanszekerheid. Het mooie is dat de technologieën benodigd voor de teelt van broccoli en de teelt van veldbonen In essentie dezelfde zijn.”

Telen in een serious game
Ook Frank van der Helm, associate lector Levende Teeltsystemen, zal aanwezig zijn in Utrecht. Hij legt daarbij het accent op het begin van de productieketen: het telen. “Ik laat zien hoe je met serious gaming op een aantrekkelijke manier complexe zaken kunt leren en studenten kunt meegeven hoe ze data kunnen gebruiken in de kas. Op TEKNOWLOGY maken we er een eenvoudig wedstrijdje van: probeer de klimaatregeling zo in te stellen dat je zo energiezuinig mogelijk tomaten en komkommers kweekt.”

Van game naar kas
Frank maakt gebruik van een spelvariant van KASSIM, een programma dat geprogrammeerd is door Wageningen University & Research (WUR). “In mijn onderwijs kan ik simulaties maken die speciaal aangepast zijn aan wat ik mijn studenten wil leren over klimaatregeling. Door input van een groep studenten die het model met Wageningen UR getest hebben, komt het model goed overeen met hoe klimaatregeling in de praktijk echt werkt. Dat is wat het hbo doet: onderzoek en onderwijs praktijkgericht maken, en daar zijn studenten heel blij mee. En ik ook: met serious gaming kun je langdurige, complexe processen als teelt en veredeling heel goed onderwijzen. Tuinbouw vraagt nu eenmaal kassen, techniek en tijd en studenten kunnen op bedrijven niet zomaar alles doen. Nu kunnen studenten hun eerste praktijkmeters met een simulatie maken voordat ze echt de kas in stappen.”

Interesse in het onderzoek van Frank? Aanstaande maandag 24 juni is hij te gast bij De Koplopers in de Balie (georganiseerd door Regieorgaan SIA) ‘De glastuinbouw: onterecht onbemind?’

Veldboon in plaats van soja
Naast demonstraties van innovaties in het telen (door Frank) en oogsten (door Jeroen en, op zijn uitnodiging, NHL Stenden Hogeschool) laat Feike van der Leij, lector Health & Food, een bijzonder innovatief product zien én proeven. Het is een alternatief voor yoghurt; niet van koemelk maar van veldbonen. “We willen hiermee bewijzen dat je met een gewas als de veldboon de transitie kunt maken van dierlijke naar plantaardige eiwitten. En dat niet alleen, de veldboon is een goed en duurzaam alternatief voor importsoja, waarvan de productie gepaard gaat met het kappen van tropisch regenwoud, verlies van biodiversiteit, veel transportkilometers en uitbuiting van lokale boeren.”

Vervolg op Bean me up!
De yoghurtvervanger is het trotse resultaat van het afgeronde onderzoeksproject Bean me up!, waarin onderzoekers, studenten en externe partners van Inholland ervaring opdeden met het opzetten van een complete veldboonproductieketen. En dat leverde nog meer gezonde en smakelijke producten op, zoals een eiwitrijke muffin voor een dieet tegen ondervoeding bij ouderen. “Binnenkort starten we met een vervolgproject om de productieketen voor veldbonen robuuster te maken, de teelt vaker biologisch en de veldboon beter te verwaarden. Ook door waterlinzen (foodgrade eendenkroos) en een derde gewas toe te voegen zorgen we dat de functionele toepassing in voedselproducten toeneemt.”

Meer weten over de veelbelovende ontwikkeling van de veldboon?

Een consortium van vijf hogescholen – Aeres Hogeschool, HAS green academy, Hogeschool Van Hall Larenstein, Hogeschool Inholland en Hanze Groningen – is samen met bedrijven en experts een tweejarig onderzoek gestart naar de teelt en toepassing van waterlinzen. De centrale vraag is hoe dit eiwitrijke plantje duurzaam en op grote schaal geproduceerd kan worden, om het vervolgens als eiwitbron in voedingsmiddelen te kunnen verwerken. Daarmee levert het in potentie een grote bijdrage aan de eiwittransitie – de verschuiving van dierlijke naar plantaardige eiwitten – die essentieel is voor een duurzaam voedselsysteem. ”Uiteindelijk willen we waterlinzen in allerlei voedingsmiddelen verwerken, van pannenkoeken tot pesto.”

Tortilla’s op basis van waterlinzen? Die zou je over niet al te lange tijd zomaar in de supermarkt kunnen tegenkomen. De partijen die betrokken zijn bij het onderzoeksproject ‘Duurzame eiwitten: Eendje meer’ hebben namelijk hoge verwachtingen van het plantje. Feike van der Leij, lector Health & Food bij Hogeschool Inholland: “Waterlinzen hebben niet alleen een hoog eiwitgehalte, maar ook een veel hogere opbrengst per hectare dan vergelijkbare eiwitbronnen, zoals veldbonen en soja. Het plantje groeit namelijk heel snel. In dit project zoeken we naar een manier om waterlinzen op grote schaal in Nederland te telen, zodat we niet meer afhankelijk zijn van bijvoorbeeld soja uit de Amazone.”

Ook studenten werken volop mee
Het consortium van vijf hogescholen streeft naar een concurrerend teelt- en verwerkingssysteem voor waterlinzen. Eric de Bruin, lector Circulair ondernemen in de Agrifoodsector bij Aeres Hogeschool: “Ons hoofddoel is om een gezond verdienmodel te ontwikkelen waarmee we lokaal, op een duurzame manier, een maximale opbrengst aan eiwitten kunnen leveren.” Het onderzoeksproject is opgedeeld in vier werkpakketten: gericht op de teeltmethode, de bewerking van waterlinzen, de toepassing ervan in voedingsmiddelen en op kennisverspreiding. Vier hogescholen zijn elk trekker van een werkpakket; Aeres Hogeschool is penvoerder van het hele project. Ook studenten werken volop mee, vertelt De Bruin: “Met name internationale studenten benutten dit project voor hun stage of afstudeerproject. Zo legt een student uit Nigeria zich momenteel toe op de kweek van de waterlinzen. Anderen testen pesto bij een panel, om te onderzoeken hoe het zit met de acceptatie onder consumenten.”

Duurzaam op vele manieren
Uniek aan het onderzoeksproject is dat het op allerlei manieren bijdraagt aan duurzaamheid. Dat begint al bij de teelt. De Bruin: “We telen de waterlinzen in een bestaand systeem van een bollenkwekerij in Bovenkarspel. De teeltbakken voor snijbloemen staan daar van maart tot november leeg. Dat is precies het groeiseizoen van waterlinzen. We hoeven dus geen nieuwe fabriek te bouwen, de infrastructuur is er al.” In die periode van het jaar hoeft er bovendien niet extra verlicht en verwarmd te worden; de onderzoekers maken gebruik van de warmte en het licht van het seizoen. Een ander pluspunt is dat de waterlinzen gewoon in Nederland, op een relatief kleine oppervlakte geteeld kunnen worden. “Waterlinzen zijn daarmee een veel duurzamere eiwitbron dan geïmporteerde soja, of vlees”, zegt Van der Leij. “Het kan de eiwittransitie echt versnellen.” Naast de bollenkwekerij zijn nog elf andere bedrijven betrokken bij het project, onder meer op het gebied van levensmiddelentechnologie en consumentenonderzoek.

Belemmerende wetgeving
Hoewel het onderzoek veelbelovend is, komen er ook uitdagingen bij kijken. Zo zijn waterlinzen in Europa nog niet toegestaan als voedingsmiddel. “In de Verenigde Staten mag het sinds een tijdje wel de markt op en in Azië worden waterlinzen zelfs van oudsher gegeten”, vertelt De Bruin. “In Europa loopt de wet- en regelgeving op dit gebied helaas achter. Sinds kort mag wel een eiwitconcentraat uit waterlinzen gebruikt worden, maar wij willen het hele plantje benutten.” Hiervoor heeft de WUR een aanvraag lopen bij de EFSA, de Europese autoriteit op het gebied van voedselveiligheid. De onderzoekers verwachten dat de aanvraag op korte termijn wordt goedgekeurd.

Waterlinzen-ijs
In de tussentijd gaat het consortium gewoon door met experimenteren. Van der Leij: “We hebben al tortilla’s en pannenkoeken gebakken, waarbij we het water en de eieren vervingen door waterlinzen. Dat beviel goed, maar er is nog veel te onderzoeken. In droge poedervorm ruiken waterlinzen bijvoorbeeld nog te veel naar gras, daar moeten we iets aan doen. En studenten voeren ook testen uit met de kleur van het plantje.” De kern van het project is bovendien opschaling. Pas als het lukt om tonnen waterlinzen per week te produceren, wordt het interessant voor de levensmiddelenindustrie: waterlinzen als betaalbare en smakelijke eiwitbron. “Uiteindelijk willen we het verwerken in allerlei voedingsmiddelen”, blikken De Bruin en Van der Leij vooruit. “Denk aan tussendoortjes, snacks, ijs, pesto. Over een jaar of twintig kan dat zomaar compleet gangbaar zijn.”

Bij ondervoeding wordt vaak gedacht aan ontwikkelingslanden, rampgebieden en hongersnoden. Maar niets is minder waar, ook in Nederland is ondervoeding een probleem. “Het is een onderbelicht probleem dat zwaarder op de zorgeconomie drukt dan obesitas”, benadrukt Feike van der Leij, lector Health & Food bij Hogeschool Inholland. Volgens de laatste cijfers is 16 procent van de kwetsbare thuiswonende ouderen en 38 procent van de ouderen in de geriatrie ondervoed en dat aantal neemt toe. Zonder koerswijziging zullen in 2027 meer dan 100.000 ouderen ondervoed zijn, blijkt uit cijfers van het Kenniscentrum Ondervoeding.

Met PLINT Ondervoeding wilde Feike van der Leij, recent winnaar van de Wij Inholland award - Onderzoeker van het jaar -  iets aan dit gezondheidsprobleem doen. En hij niet alleen. Het project is een samenwerking van de lectoraten Health & Food en Gezondheid & Welzijn van Kwetsbare Ouderen van Inholland samen met onderzoekers van twee andere hogescholen en twee mbo’s. Daarnaast zijn zorginstellingen, foodbedrijven en netwerkorganisaties gericht op de ontwikkeling en het aanbieden van foodconcepten betrokken.

Kennis onder verpleegkundigen en verzorgenden          
“Doel is om kennis onder verpleegkundigen en verzorgenden te vergroten”, zegt Robbert Gobbens, lector Gezondheid & Welzijn van Kwetsbare Ouderen. “Zij kunnen ondervoeding helpen voorkomen, waarbij de eerste stap is om zich bewust te worden van het probleem. Onder leiding van onze collega en promotieonderzoeker Jellie Zuidema zijn we de professionals gaan bevragen om na te gaan hoe we hun meer handelingsperspectief kunnen geven. Het mooie is dat alleen al het vragen stellen tot bewustwording leidt.”

Meer informatie over het onderzoek? Lees hier verder.

Vitaal & Voedzaam, hét magazine over ondervoeding voor ouderen en mantelzorgers
Om bij te dragen aan de bewustwording rondom dit probleem werd het eerste exemplaar van het magazine Vitaal & Voedzaam uitgereikt aan de doelgroep: ouderen en hun verzorgers. De uitreiking vond plaats bij zorgorganisatie Brentano in Amstelveen tijdens de week tegen ondervoeding en is het mooie eindresultaat van het tweejarige onderzoeksproject PLINT Ondervoeding. Het magazine staat vol interessante feitjes, handige tips voor ouderen en verzorgers, lekkere en voedzame recepten en verhalen van experts (zoals diëtisten en onderzoekers) en ervaringsdeskundigen.

“In twee jaar tijd hebben we veel kennis, praktijkervaring én oplossingen opgedaan om ondervoeding bij ouderen tegen te gaan. Met Vitaal & Voedzaam willen we op een informatieve en toch vermakelijke manier ouderen en hun verzorgers bewust maken van het risico op ondervoeding. We zijn dan ook erg trots op het eindresultaat”, aldus Feike van der Leij.

Download het magazine

Feike van der Leij, lector Health & Food bij het domein Agri, Food & Life Sciences is een aanstekelijke verteller. Of het nu gaat over eiwitten, veldbonen, eendenkroos, moleculaire genetica of alle samenwerkingsprojecten die hij aanjaagt, je wordt enthousiast en weet: Feikes werk doet ertoe. Elk onderzoek waar hij bij betrokken is, vliegt hij aan in het ‘5 O-verband'. Feike: “Daarmee doel ik op de noodzakelijke samenwerking tussen onderzoek, onderwijs, omgeving, overheid en ondernemers. Onderzoek doe je niet alleen in een laboratorium. Je hebt elkaar nodig om gezonde langdurige veranderingen in onze voedselproductie voor elkaar te krijgen, zodat we langer gezond kunnen leven. De Wij Inholland award voor de ‘onderzoeker van het jaar’ is dan ook zeker niet voor mij alleen.”  

Feike, opgeleid als moleculair bioloog, promoveerde aan de Rijksuniversiteit van Groningen op aardappel-biotechnologie en genetische modificatie van gewassen. “Ik onderzocht bijvoorbeeld hoe je met aardappels of suikerbiet afbreekbare visnetten kan maken uit zonlicht en CO₂”. Daarna verschoof zijn aandacht naar voeding en werkte hij als onderzoeker in de kindergeneeskunde. Hij hield zich bezig met obesitas en diabetes en raakte meer en meer geïnteresseerd in de maatschappelijke kant van voeding.”

Passie en betrokkenheid
De volgende stap in zijn carrière werd het lectorschap, eerst in Noord-Nederland en sinds 2021 bij Inholland. Feike: “Ik wilde mijn kennis niet alleen delen met andere wetenschappers maar ook met een breed publiek. Als lector aan een hogeschool kan dat, omdat ons onderzoek een duidelijke relatie heeft met wat er in de samenleving en het bedrijfsleven speelt. Zoals met het omvangrijke programma Food for Happy Ageing Daarmee onderzoeken we hoe voedingsmiddelen ons kunnen helpen langer gezond te blijven en op een gelukkige manier oud te worden. Op een manier die goed is voor het klimaat en onze leefomgeving. Dat gaat niet alleen over voedingsmiddelen, maar ook over innovaties, gedrag en zorg.”

(On)waarheden over voeding
Gezond en gelukkig leven is een dankbaar doel om na te streven, want wie wil dat nou niet? Maar hoe maak je eigenlijk de juiste gezonde keuzes? Volgens Feike geven gerenommeerde instituten als het Nederlands voedingscentrum prima adviezen. Minder enthousiast is hij over de vele ‘onzinverhalen’ die via (social) media verspreid wordt, en op geen enkel wetenschappelijk onderzoek zijn gebaseerd. “Ik vind het belangrijk dat we evidence based informatie delen met een breed publiek. Daarom besteed ik steevast een derde van mijn onderzoeksbudget aan communicatie, zodat we de resultaten en innovaties van ons onderzoek meer bekendheid bij de doelgroep kunnen geven.”

De kracht van eiwitten
Een van die innovaties is het gebruik van veldbonen en waterlinzen (eendenkroos) in voedingsmiddelen. “Allebei de gewassen zijn heel eiwitrijk en veel milieuvriendelijker dan soja en zuivel. Er zijn verschillende types eiwitten waarvan we vooral de hoogwaardige soorten benutten in ons lichaam. Gebeurt dat onvoldoende, dan bestaat er kans op ondervoeding. Ook is het belangrijk om te weten dat eiwitten je spierkracht beïnvloeden. Als je beweegt trekken je spieren samen waarna je lichaam een signaal afgeeft om eiwitten op te nemen. Deze opname zorgt voor toename van spiermassa en -kracht. Daarom zeg ik vaak dat bewegen misschien nog wel belangrijker is dan voeding als basis voor een goede gezondheid.”

Spijs van veldbonen
Met het ‘Bean me up-onderzoek’ hebben Feike, zijn collega’s en studenten hard gewerkt om de potentie van de veldboon te onderzoeken. De onderzoekers van het lectoraat bekeken, samen met externe experts, hoe de veldboon het best geteeld en geoogst kon worden en de studenten Food Commerce & Technology verwerkten ze tot een bakkerijproduct. Feike: “Nu telen boeren vooral nog veldbonen om veevoer van te maken. Maar we zijn op weg om een betere keten in gang te zetten. In sommige winkels kan je al gevulde koeken kopen met ‘spijs’ van veldbonen. Dat komt omdat sommige bakkerijen deze innovatie interessant vinden.”

Een tijdschrift voor opa en oma
Een ander onderzoek dat Feike nauw aan het hart ligt is, is het PLINT-onderzoek. Hierin wordt gekeken hoe de kans op ondervoeding bij thuiswonenden ouderen verkleind kan worden. Een belangrijke rol is daarbij weggelegd voor de mantelzorgers, die goed geïnformeerd moeten worden door experts. Studenten van de zorgopleidingen komen via de zorggroepen bij de mensen thuis. Ook foodstudenten zijn in buurthuizen zelf in gesprek gegaan met de doelgroep. “Het gesubsidieerde gedeelte van dit onderzoek is net afgesloten, maar ik zal met enkele collega’s de promovendus die nog nadere analyses maakt, blijven begeleiden. En we gaan natuurlijk onze inzichten tot dusver delen. Die zijn onder andere te lezen in het tijdschrift Vitaal en Voedzaam dat verschenen is. Een deel van het prijzengeld dat aan de award gekoppeld is, wil ik gebruiken om het tijdschrift op onze Inholland locaties te verspreiden. Studenten kunnen het dan meepikken voor hun opa en oma.”  

Silvana Herben, docent bij de Pabo en de Associate degree Pedagogisch Educatief Professional bij Inholland Den Haag  en Feike van der Leij, lector Health & Food bij het Agri Centre Food & Life Sciences, zijn de nieuwe Docent en Onderzoeker van het jaar 2023-2024. Zij kregen de bijbehorende Wij Inholland award uitgereikt tijdens de Dag van het Onderwijs & Onderzoek bij Inholland Rotterdam Rotterdam. De awards gaan jaarlijks naar collega’s die bijzonder werk verrichten. 

Zowel de jury als alle collega’s van Inholland konden stemmen op zes genomineerde onderzoekers en docenten. Silvana Herben en Feike van der Leij kwamen als winnaars uit de bus. Tijdens de zinderende finale op de Dag van het Onderwijs & Onderzoek was het eer aan collegelid en juryvoorzitter Marije Deutekom om de gelukkigen te feliciteren en in de bloemen te zetten.  “Er staan hier twee toppers, maar niemand doet dit alleen. We doen het met  z'n allen, maar tegelijkertijd is het wel een heel mooi moment om twee mensen in het zonnetje te zetten. Wij zijn trots op jullie en de organisatie is trots op jullie.”

‘Je bent sterker dan je denkt’
“Ik heb kinderen beloofd niet te hysterisch te doen, maar zoals je ziet gaat dat al niet lukken. Ik kom uit een kansarme wijk, heb heel hard gewerkt om hier te komen en dan sta je hier gewoon”. zei Silvana direct na het ontvangen van de prijs, waarbij zij haar winst direct leek op  te dragen aan kinderen uit kansarme wijken, een voor haar belangrijke doelgroep. “Voor hen heb ik een citaat van Winnie de Poeh: ‘je bent sterker dan je denkt, dapperder dan je gelooft en slimmer dan je weet'.”

‘Een enorm eerbetoon ook aan de club om mij heen’
“Ik vind het vooral ook een enorm eerbetoon aan de club om mij heen”, liet Feike weten. “Ik sta hier nu, maar al die onderzoekers, docenten en studenten die met hun creativiteit tot fantastisch mooie oplossingen komen. Daar zou ik graag de eer naartoe willen laten gaan.”

‘Silvana is een rolmodel met impact voor studenten’
Silvana Herben startte drie jaar geleden als docent schrijven op de Pabo maar bereidde al snel haar taken uit. Zo is ze inmiddels ook intensief betrokken bij het Ad PEP-programma als docent, onderwijsontwikkelaar en studentenbegeleider. Eerder werkte ze als adviseur bij een onderwijs-adviesbureau met als specialisme ‘het jonge kind’. Bij Inholland zorgde ze voor een essentiële uitbreiding kinderliteratuur en initieerde ze het ‘Jonge kind lokaal’ dat ze inrichtte met activerende en inspirerende materialen. Ook werkt zij aan een boek over thematisch werken en fijne motoriek.

Als studentenbegeleider heeft Silvana oog voor het individu en denkt concreet mee over ieders leerlijn. Studenten kunnen altijd bij haar terecht voor een serieus gesprek, maar waarderen ook het plezier dat ze uitstraalt. Collega’s over Silvana: “We bedoelen het vriendelijk als we zeggen dat Silvana zich met álles bemoeit. Meestal hoef je haar inbreng of hulp niet eens te vragen want dan heeft ze die al aangeboden. Haar ideeën zijn aanstekelijk goed en brengt ze het liefst meteen in praktijk.” Volgens de jury verdient Silvana de prijs vanwege haar belangrijke rol als rolmodel en impact op studenten. Ook haar empathie, humor en maatwerk voor studenten worden geprezen. 

‘Een uitstekende verbinder die verder kijkt dan zijn eigen domein’
Bij Feike van der Leij, van oorsprong bioloog en zeer geïnteresseerd in moleculen, begint het onderzoek altijd met maatschappelijke relevantie. Zijn drive om oplossingen te vinden voor kleine en grote problemen rondom duurzame voedings(technologie) is enorm. Bijvoorbeeld met het onderzoek Happy aging. In dit onderzoek wordt onderzocht hoe we mensen niet alleen gezond oud kunnen laten worden maar ook gelukkig. En welke uitvoerbare toepassing op voedingsgebied is daarvoor nodig? 

Feike houdt ervan studenten te begeleiden en ze te betrekken bij echte vraagstukken. Door de praktijk naar binnen te halen krijgen ze de kans om van complexe opgaven te leren. Dat je daarbij kunt falen is eveneens leerzaam, vindt Feike. Feike is volgens collega's en de jury een uitstekende verbinder die verder kijkt dan zijn eigen domein. Voeding is overal. Hij initieert contacten met bijvoorbeeld de opleiding Mondzorgkunde en met het domein Gezondheid, Sport en Welzijn. Hij roert zich ook graag in het publieke debat, kwam aan het woord in de Tweede Kamer over de suikertaks en wordt op bijeenkomsten gevraagd als spreker.

Feike  zijn onderzoek, onder andere naar duurzaamheid en circulaire economie positief ontvangen, vooral vanwege zijn publiekstoegankelijke communicatie. Verschillende beoordelaars prijzen zijn inspirerende benadering en het vermogen om complexe onderwerpen begrijpelijk te maken.

Overige genomineerden
In totaal waren zes collega's genomineerd voor de Wij Inholland award Docent & Onderzoeker van het jaar. “Allemaal toppers”, zoals Marije Deutekom aangaf tijdens de Dag van het Onderwijs & Onderzoek.  De overige genomineerden voor Docent van het jaar waren Rob van Leeuwen, docent Werktuigbouwkunde en Andries Kooijman, docent, stage- en afstudeerbegeleider bij de opleiding Business IT & Management. Naast Feike waren genomineerd voor Onderzoeker van het jaar: Monique van der Veen, onderzoeker Mondzorgkunde in Amsterdam en Tjitske Lovert, onderzoeker bij het lectoraat Diversiteitsvraagstukken in Den Haag. 

Meer informatie over de genomineerden en de Wij Inholland awards vind je hier.

Een op de acht thuiswonende ouderen is ondervoed. Van hen die gebruikmaken van thuiszorg is dat zelfs meer dan een derde. De afgelopen twee jaar hebben (docent-)onderzoekers en studenten van Hogeschool Inholland samen met een brede groep werkveldpartners gewerkt aan bewustwording van dit onderbelichte probleem. Het onderzoek leidde onder meer tot nieuwe foodconcepten. Immers: the proof is in the eating.

Ondervoeding heeft niet alleen te maken met te weinig eten. Een oudere kan ook een te eenzijdig dieet hebben. Het is dus mogelijk dat je overgewicht hebt en toch ondervoed bent. En dat kan kwalijke consequenties hebben. Want wie ondervoed is, herstelt minder of niet van een ziekte en verblijft gemiddeld gesproken langer in het ziekenhuis, waardoor de zorgkosten stijgen. “De impact van ondervoeding drukt zwaarder op de zorgeconomie dan obesitas”, weet Feike van der Leij, Inholland-lector Health & Food. Veerkracht van ouderen gaat daarmee voor een belangrijk deel door de maag. 

Samenwerking tussen zorg en food 
Met het pas afgeronde tweejarig onderzoeksproject PLINT Ondervoeding wilde Feike iets aan het gezondheidsprobleem doen. En hij niet alleen. Het project is een samenwerking van de lectoraten Health & Food en Gezondheid & Welzijn van Kwetsbare Ouderen van Inholland samen met onderzoekers van twee andere hogescholen en twee mbo’s. Daarnaast zijn zorginstellingen, foodbedrijven en netwerkorganisaties gericht op de ontwikkeling en het aanbieden van foodconcepten betrokken.

Kennis onder verpleegkundigen en verzorgenden
“Doel is om kennis onder verpleegkundigen en verzorgenden te vergroten”, zegt Robbert Gobbens, lector Gezondheid & Welzijn van Kwetsbare Ouderen. “Zij kunnen ondervoeding helpen voorkomen, waarbij de eerste stap is om zich bewust te worden van het probleem. Onder leiding van onze collega en promotieonderzoeker Jellie Zuidema zijn we de professionals gaan bevragen om na te gaan hoe we hun meer handelingsperspectief kunnen geven. Het mooie is dat alleen al het vragen stellen tot bewustwording leidt.”

Muffins en bokkenpootjes
Een ander deel van het project richtte zich op de voedingswereld. Hoe kunnen bedrijven met nieuwe concepten de ouderen voldoende, gezond en lekker laten eten? “Studenten van de opleiding Food Commerce & Technology bedachten onder meer prachtige nieuwe producten, zoals eiwitrijke muffins en bokkenpootjes gemaakt van veldboonmeel”, zegt Feike. Tot slot is het de bedoeling de resultaten van het project kenbaar te maken aan een breed publiek (zie onderstaand kader). Iedereen kan namelijk met ondervoeding te maken krijgen: bij zichzelf of als mantelzorger voor een naaste.

Leer- en InnovatieNetwerk
“Het is een heel bijzonder project geweest vanwege de complexiteit ervan en de brede, interprofessionele samenwerking”, zegt Robbert. “Voor de studenten was het een mooie vorm van buitenschools leren in een zogeheten Leer- en InnovatieNetwerk, waarbij ze samenwerkten met zorg- en foodprofessionals en studenten van andere hbo- en mbo-opleidingen. In de vorm van een bedrijfsopdracht gingen derdejaarsstudenten bijvoorbeeld aan de slag met de vraag welke methode goed werkt om ondervoeding te diagnosticeren.”

Nieuwe foodconcepten
Bijzonder waren ook de trajecten waarin studenten multidisciplinair samenwerkten met foodbedrijven om met nieuwe concepten iets te doen tegen ondervoeding. Ze werkten onder meer samen met Louis Meisen van foodconceptbureau We Design Food. “Belangrijk is dat je niet alleen kijkt naar de voedingswaarde van je product maar vooral ook hoe je het aanbiedt. Eten is een beleving: is het product avontuurlijk genoeg, zorg je voor variatie en niet altijd de combi aardappelen-groente-vlees? Creëer je een aantrekkelijke sfeer?” In een van de onderzoeksprojecten met studenten stond daarom ook eenzaamheid centraal. In een ander project werkten studenten van idee en onderzoek tot conceptvorming en toetsen aan een aantrekkelijke foodbox voor ouderen.

Graag een vervolg
Louis vond het een mooi, breed opgezet onderzoeksproject, maar – om in foodtermen te blijven – het is wat hem betreft slechts een appetizer. “Vanuit het samenwerkingsverband van PLINT zouden we bij de overheid moeten lobbyen om ondersteuning te krijgen voor een groot vervolgproject. Studenten van Inholland hebben kwalitatief goede, spannende, ambachtelijke en lekkere foodproducten ontwikkeld. Laat dit soort foodconcepten bij een groep van zeg tienduizend ouderen testen om de impact goed te meten. Zo kunnen we met harde cijfers aantonen wat investeren in goede foodconcepten oplevert.”

Rol van stadsmarkten 
Yu Yan Brockhoff is derdejaarsstudent Food Commerce & Technology. Tijdens een bijeenkomst van FICA (de Food Innovation Community Amsterdam, een samenwerkingsverband tussen onderwijs, onderzoek en bedrijfsleven waarbinnen studenten met allerlei praktijkgerichte onderzoekvragen aan de slag gaan) kwam zij meer te weten over PLINT Ondervoeding. “Ik heb samen met student Janat Ali een bedrijfsopdracht opgepakt die zich richt op de rol van de stadsmarkten bij het voorkomen van ondervoeding van ouderen. Daar hebben we verschillende oudere mensen geïnterviewd om een beeld te krijgen van hun eetpatronen en de toegankelijkheid van stadsmarkten. Als vrijwilligers zijn we ook gaan werken in een verzorgingshuis waar we ook een goed beeld kregen van wat oudere mensen voor gerechten geserveerd krijgen. Het was een leerzaam project. Sowieso om zo’n onderzoeksproject aan te pakken: wat is het vraagstuk en hoe pakken we het onderzoek het beste aan? Maar ook om in contact te komen met ouderen, in hun wereld te duiken en het belang te zien van stadsmarkten. Die zijn er niet alleen voor goede voeding, maar ook om als eenzame oudere een babbeltje te kunnen maken.” 

“De veldboon moet op ons bord en niet in de veevoederbak!” betoogt Feike van der Leij, lector Health & Food in vakblad Food & Agri Business. “Verandering begint bij de landbouw, dat is de start van de hele keten.”

Waarom is de veldboon een veelbelovende ontwikkeling in de overgang van dierlijke naar plantaardige eiwitten? Niet alleen om gezondheidsproblemen, zoals obesitas en ondervoeding, te voorkomen. Maar ook omdat het een goede vervanger is van importsoja én het gewoon lokaal verbouwd kan worden. Daarmee is het simpelweg duurzamer: “Het kost minder water, minder energie en als het in de buurt geteeld kan worden, scheelt het ook in vervuilend transport.”

Lees hier het artikel van Food & Agri Business.

Een wedstrijd winnen met een project waarvan Inholland zelf opdrachtgever is. Birthe, Noor en Jinte deden het! De drie tweedejaarsstudenten Food Commerce & Technology (FCT) presenteerden de eindresultaten van hun bedrijfsopdracht tijdens het Summer Event van de Food Innovation Community Amsterdam (FICA). Ze lieten daarmee tien andere projecten achter zich. 

Op een warme junimiddag verzamelden zo’n honderd studenten, docenten, begeleiders en een vakjury zich in Amsterdam om te luisteren naar de pitches van elf groepen studenten. Presentatrice en voormalig Inholland-student Willemijn ten Hoor, nu werkzaam bij Nutricia, nam de zaal enthousiast mee langs alle projecten.

Vega borrelplank
De opdracht die Birthe, Noor en Jinte van de afdeling Facilitaire Zaken van Inholland kregen, luidde: bedenk foodconcepten die ervoor zorgen dat studenten meer tijd doorbrengen op school en daarmee bijdragen aan een ‘sticky campus’. Jinte: “We zijn begonnen met desk- en fieldresearch. In interviews met studenten inventariseerden we hun behoeften. En we hebben gekeken op plekken waar studenten graag komen, zoals de bibliotheek. Wat maakt dat ze daar graag willen leren?”

Birthe: “De concepten die we daarna tijdens een brainstormsessie hadden bedacht, zijn we gaan testen. We hebben bijvoorbeeld een zelf samengestelde vega borrelplank tijdens de testweek gratis uitgedeeld; en ook nog koffiekaarten – met zo’n stempelkaart krijg je je tiende koffie gratis. Op beide concepten kregen we positieve reacties. Daarnaast lieten studenten ons weten dat ze een stimulerende omgeving belangrijk vinden. 

Sociale interactie
Noor: “Wij bevelen Inholland aan om op alle locaties een vending-machine neer te zetten waar studenten gezonde kant-en-klare maaltijden kunnen kopen. Als je langer op school blijft, is het fijn als je er ook kunt eten. Die maaltijden warm je zelf op in de magnetron en dat scheelt een hoop tijd als je weer thuis bent. Verder stellen we voor om vier verschillende borrelplanken te introduceren en aandacht te besteden aan de omgeving. Zorg voor een fijne studieruimte, een plek waar je kunt chillen en een goede koffiecorner. Die sociale interactie is heel belangrijk.” 

De studenten hopen natuurlijk dat hun aanbevelingen worden meegenomen, zowel bij de aanbesteding voor een nieuwe cateraar als in de nieuwbouw van Hogeschool Inholland in Amsterdam. De jury roemde de creativiteit van de pitch van dit drietal. Jurylid Ashley Foekens, zelf afstuderend aan de opleiding Food Commerce & Technology, daarnaast medeoprichter en eigenaar van SANO, sprak lovende woorden: “Jullie hebben heel goed meebewogen met de opdrachtgever. Tegelijkertijd moesten jullie het onderzoek goed afbakenen, omdat de inrichting van de ruimte niet jullie vakgebied is. Knap gedaan! We hopen samen met jullie dat Inholland dit verder gaat oppakken!””

Fermy 
Ook de pitch van de Delftse Inholland-studenten Tamara, Lea en Jort werd bekroond: zij wonnen de prijs voor het meest uitdagende project. Ze deden voor de start-up Proteins of Tomorrow onderzoek naar Fermy, een microproteïnepoeder. Het drietal testte hoe het poeder reageert als je het verwerkt in producten.

Bean me up!  
Een ander bijzonder project was ‘Bean me up’ van Jelle, Christian, Jade, Leroy en Elvi. Zij voerden een opdracht uit voor twee externe bedrijven, BRS en NMK Esbaco. De studenten ontwikkelden gevulde koeken met daarin banketspijs met vezelreststromen van veldbonen. Deze bonen worden gezien als een duurzaam alternatief voor soja, maar bij de verwerking van veldbonen blijft ook ‘vezelfractie’ over. Aan de studenten de opdracht om te onderzoeken of dit restmateriaal kan worden gebruikt in voedselproductie, zoals banketbakkersspijs. Het volmondige antwoord luidde: Ja!

Jade: “Wij denken wel dat er aan de korreligheid nog wat te verbeteren valt. Het mooie is dat producenten die hiermee aan de slag gaan, hun producten de claim ‘vezelrijk’ kunnen meegeven. In een tijd waarin veel mensen gezonder willen gaan eten is dat natuurlijk interessant.” 

Het bleef nog lang onrustig in Amsterdam, waar tijdens de borrel ook de borrelplanken van Birthe, Noor en Jinte werden geserveerd. Voedsel verbindt; deze studenten hebben het al bewezen…

Bekijk hier de aftermovie! 
 

Afschaffen die belasting op verse groente en fruit! Die boodschap verkondigde Feike van der Leij, lector Health & Food van Hogeschool Inholland, luid en duidelijk in  Den Haag tijdens een rondetafelgesprek van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport. “De afschaffing van btw op groenten en fruit is een eenvoudige financiële prikkel, een stapje naar een gezonder Nederland. Ik hoop dat er nog vele stappen mogen volgen.”

Het gesprek was georganiseerd om Tweede Kamerleden vanuit verschillende invalshoeken een beter beeld te geven over het afschaffen van btw op groente en fruit. Van der Leij pleit al langer voor het betaalbaarder en aantrekkelijker maken van gezond eten en daarin stond hij niet alleen. Samen met drie andere uitgenodigde wetenschappers deed Van der Leij een dringende oproep aan de Kamerleden om toch echt deze stap te zetten.

Er woedt al langer een maatschappelijk debat over het afschaffen van de btw op groente en fruit. Voorstanders zien hierin een middel om gezond eten betaalbaarder en aantrekkelijker te maken. Feike is een van hen. Ook in de recente podcast Onderzoekers over de toekomst kaart hij de verleiding van de ongezonde keuzes aan, terwijl een groeiende groep mensen kampt met overgewicht.

Position paper lectoren
Feike is aangesloten bij het lectorenplatform Voedsel, Voeding en Gezondheid (LPVVG), gefinancierd door Regieorgaan SIA. Vanuit verschillende hogescholen doet het platform praktijkonderzoek naar de beschikbaarheid en toegankelijkheid van duurzaam, veilig en gezond voedsel. In aanloop naar het rondetafelgesprek voor de Tweede Kamercommissie stelde het platform een position paper op over het afschaffen van btw op groente en fruit.

Praktijkrelevant onderzoek
“In het hbo gaan we praktisch om met vragen zoals deze, dat zie je terug in de oplossing die lectoren aandragen”, zegt Feike. “We stellen voor om de prijsmaatregel op korte termijn in te stellen voor de categorie vers en diepvries. Het is een duidelijk te definiëren categorie en je hebt meer dan 90 procent van de omzet van groente en fruit te pakken, want snijden, schillen, blancheren en invriezen gelden niet als bewerking. Dat lectoren in deze discussie een heel praktische insteek kiezen is tekenend voor hoe praktijkrelevant onderzoek werkt.”

Besparing op zorgkosten
Hoe eerder we de consumptie van groente en fruit stimuleren, hoe beter Nederland af is, benadrukt het LPVVG. Feike: “Het invoeren van een maatregel als het afschaffen van de btw kost de staat geld, maar dat wordt ruimschoots terugverdiend door besparing op zorgkosten vanwege de gezondheidseffecten. Doe het. Wat is er nu makkelijker uitvoerbaar dan op iets géén belasting te heffen? Dan kunnen we na invoering van deze eerste maatregel werken aan volgende maatregelen, zoals de suikertaks.”

Gevaar van wachten
Precies dit was zo’n beetje steeds het antwoord op vrijwel alle vragen die de Kamerleden stelden: zet alsjeblieft tenminste al deze stap en ja, er zijn meerdere maatregelen nodig. “Er is geen silver bullet”, verzuchtte een van de wetenschappers. Tegelijkertijd waarschuwde Van der Leij niet te wachten met het ondernemen van actie. “Het gevaar van wachten is dat er niets gebeurt. Schaf nu de belasting op groente en fruit af. Ga voor verse en onbewerkte groente, dat is simpel en kan snel worden ingevoerd.” Op het argument dat potjes groenten goedkoper zijn, merkte Van der Leij droogjes op dat de prijzen van potjes en vers met de afschaffing dan dichter bij elkaar komen te liggen.

Eenvoudige financiële prikkel
Een ander argument dat werd genoemd is dat rijkere mensen nu al meer groenten en fruit kopen en van de afschaffing van btw daar vooral van zouden profiteren. Maar Van der Leij ziet dat niet als een probleem. “Er is zeker een inkomenskloof waaraan gewerkt moet worden, maar de discussie over inkomens mag niet gaan over de rug van de gezondheid van de gehele bevolking.”

Waar de wetenschappers ook eensgezind over waren, is dat ze hopen dat het niet bij deze ene maatregel blijft. Suikertaks, een verbod op reclame van ongezonde producten, btw op ongezonde producten verhogen, ideeën waren er genoeg. Om echt meer winst te maken naar een gezondere samenleving, is meer nodig, beaamt ook Van der Leij.

Suikertaks en groente- en fruitsubsidie in de media
Dat dit onderwerp enorm speelt en er ook vanuit de media interesse is in de visie van Feike blijkt wel uit de artikelen die volgden, onder andere een opiniestuk in het Parool. Daarin pleit Feike voor een suikertaks én subsidie op groente en fruit. “Zo creëren we een permanent voordeel op gezond eten en moedigen we een kostenneutrale shift naar een gezonder voedselpatroon aan.” Ook in zijn recente column voor Food & Agri Business herhaalt Feike zijn boodschap om de gezonde keuze te stimuleren. “Maar omdat de effecten van afschaffen van btw op groente niet erg groot zijn schaffen we het liever helemáál niet af. We doen liever niks dan weinig.”

Als tweede lab in de videoserie Wicked Problems bezoeken we het Food Science & Innovation lab. Onderzoekers van het lectoraat Health & Food, docenten en studenten van de opleiding Food, Commerce & Technology werken met andere onderwijsinstellingen en bedrijven aan complexe vraagstukken uit de praktijk. Van onder andere het optimaliseren van maaltijdboxen voor thuiswonende ouderen met het risico op ondervoeding, het bedenken van nieuwe producten met pompoenen die anders zouden worden weggegooid en het creëren van vernieuwende voedingsmiddelen in de ‘Challenge Ondernemen’. Allemaal projecten die bijdragen aan het verduurzamen van de voedselketen en dus onze leefomgeving! 

Lector Health & Food Feike van der Leij en docenten en leercoaches Marinka Gelevert en Annemiek Hollander lichten toe hoe onderzoek, onderwijs en praktijk samenwerken aan de initiatieven die onderdeel zijn van dit lab. Als partners van het lab delen Cor Bakker, directeur Lentiz onderwijsgroep, en Roland Tabor, founder Fabafull, de ervaring en inzichten die ze hebben opgedaan. En Adriënne te Beest en Rico Brinksma, studenten Food Commerce & Technology, laten weten hoe zij tot innovatieve ideeën zijn gekomen en wat de ervaring in het lab hen tot nu toe heeft opgeleverd!      

De Inholland labs
Inholland-labs zijn leer- en experimenteeromgevingen waarin studenten, docenten, onderzoekers en partners vanuit het werkveld met belanghebbenden uit de omgeving werken aan een gezamenlijk antwoord op complexe praktijkvraagstukken van nu en de toekomst. Denk bijvoorbeeld aan onderwerpen als de energietransitie, voldoende gezond en veilig voedsel of preventie in zorg en welzijn. Alle deelnemers zijn proactief, ontwikkelgericht en leren met en van elkaar. Door de onderlinge verschillen in kennis, ervaring en perspectief versterken ze elkaar. De labs zijn veelal ook fysieke plekken waar vanuit interactie met de omgeving plaatsvindt en waar men elkaar ontmoet om samen te leren, te onderzoeken en te innoveren. 

Meer weten over de Inholland-labs? Ga naar de website van Wicked Problems. 

In de serie Expeditie Noord-Holland van TV NH onderzoekt boer Ayoub hoe het boerenleven eruit ziet in de toekomst. En hoe ons voedsel dan wordt geproduceerd. Daarom nam hij een kijkje in de keuken bij onze opleiding Food, Commerce & Technology. Daar keek en proefde hij mee in het onderzoek dat we binnen de opleiding en vanuit het lectoraat Health & Food uitvoeren met studenten en samenwerkingspartners naar duurzame voedselinnovaties die goed en gezond zijn voor mens én planeet.     

Onze lector Feike van der Leij  bij Health & Food en onderzoeker Els van Uffelen lichten de kansen van de eiwitrijke veldboon toe. Zo kan de veldboon als lokaal alternatief voor de geïmporteerde sojaboon dienen waardoor vervuilend transport beperkt blijft. En zijn plantaardige eiwitten, wanneer je ze direct tot je neemt in gezond voedsel in plaats van via vlees, ook minder belastend voor het milieu. In het onderzoeksproject ‘Bean me up!’ werken zij samen met diverse partners waaronder Food Innovation Community Amsterdam (FICA) aan de ontwikkeling en vermarkting van veldbonen als alternatief voor importsoja voor menselijke consumptie en als bron voor plantaardig eiwit.       

Boer Ayoub proeft ook diverse producten die gemaakt zijn uit veldbonen, zoals veldbonenmelk en een sausbasis voor knoflooksaus, en waarmee nu geëxperimenteerd wordt om deze ook smaakvol te krijgen. En student Stan Smit laat Ayoub ook brood proeven gemaakt van veldbonen. “Het smaakt niet per se anders”, stelt Ayoub. Stan licht toe: “We proberen het ook zoveel mogelijk op normaal brood te laten lijken, zodat mensen het ook graag eten.” 

  
Inholland werkt vanuit het Centre of Expertise (CoE) Groen, als groene hogeschool van de Randstad, samen met de drie andere groene hogescholen van Nederland: Aeres, HAS Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein. Met die CoE Groen zijn we onderdeel van het Groenpact, hét innovatieplatform en samenwerkingsverband voor het groene domein.

Meer weten over de transitie naar plantaardige eiwitten?    
In de podcastserie Onderzoekers over de Toekomst vertelt Feike hier meer over.

Het volledige artikel op TV NH lezen? 
Boer Ayoub proeft 'veldbonenmelk': "Smaakt naar slootwater met ganzenpoep!" - NH Nieuws 

Het onderzoek was fascinerend! Kinderen kregen de opdracht om vier bekertjes met verschillende citroenzuuroplossingen te proeven en ze in volgorde van 'minst zuur' naar 'meest zuur' te zetten. De zuurgraden varieerden van pH3,0 (zeer zuur) tot pH7,0 (water).  Sommige kinderen proefden feilloos het verschil tussen twee dicht op elkaar zittende zuurgraden. De activiteit trok veel belangstelling, mede dankzij Professor Smakeleuk (ook bekend als goochelaar Harry Vogel, tevens docent) die met zijn trucs kinderen en ouders naar de opstelling lokte.

In de tent was er ruimte voor negen kinderen tegelijk, die aan speciale sensoriektafels plaatsnamen om de bekertjes in volgorde te zetten. Buiten stonden ook nog twee grote vier-op-een-rij spellen, terwijl in de tent arcade-kasten stonden die als 'fruitmachines' dienden en het spel en de proeverij combineerden.

De opkomst was zo groot dat er extra bekertjes moesten worden gekocht en formulieren bijgedrukt. Voor de resultaten is nog enig geduld nodig: de betrokken studenten zijn bezig met het analyseren van de tests. 

Vleesvervangers, veevoer en industriële producten zoals biodiesel. Soja kent vele toepassingen en het is plantaardig. Maar is het ook duurzaam? Door ontbossing, verlies van biodiversiteit en bodemverschraling door monocultuur, is dat veel minder dan het lijkt. En dan hebben we het nog niet eens over transport en de daarmee gepaard gaande kosten en uitstoot. Niet verwonderlijk dat Feike van der Leij, lector Health & Food, zo enthousiast is over de duurzame kansen van de eiwitrijke veldboon. In de podcastserie Onderzoekers over de Toekomst vertelt hij erover.     

“De veldboon is een goed alternatief voor soja en kan gewoon hier in Nederland worden verbouwd”, zegt Feike. “Met het onderzoeksproject ‘Bean me up!’ werken we aan de ontwikkeling en vermarkting van veldbonen als alternatief voor importsoja voor menselijke consumptie en als bron voor plantaardig eiwit.” Een transitie van dierlijke eiwitten naar plantaardige is namelijk hard nodig, meent Feike. “Plantaardige eiwitten zijn simpelweg duurzamer. Het kost minder water, minder energie en als het in de buurt geteeld kan worden, scheelt het ook in vervuilend transport.” Voor Feike is het zeker dat verandering moet beginnen bij de landbouw. “Dat is de start van de hele keten.”     
 

‘Een koe kan heel goed op gras’     
De veldboon is rijk aan waardevolle eiwitten. Goede eiwitten dragen bij aan een gezonde leefstijl, maar bijvoorbeeld ook aan het tegengaan van ondervoeding. Oftewel, het is uitermate geschikt voor menselijke consumptie. Echter, op dit moment belandt de veldboon vaak als krachtvoer in de voerbakken van vee. Feike sprak er al eens over in vakblad Nieuwe Oogst. “Er zijn onderzoeken die uitwijzen dat koeien die gras eten gezonder vlees geven dan koeien die worden gevoerd met krachtvoer. Maar de melkveehouder wordt afgerekend op vetpercentages en eiwitpercentages, en die zijn te sturen met krachtvoer. Zonde en lang niet altijd nodig”, vindt Feike.   

    
Overheid moet veldboon omarmen   
Daarom ziet Feike het liefst dat de overheid de veldboon omarmt. “In ieder geval tijdelijk is het nodig om de veldboon van de grond te krijgen, want momenteel levert het boeren te weinig op.” Of zoals een boer hierover op internet schrijft: “Als een koper voor mijn veldbonen meer biedt dan het voordeel om het aan mijn vee te voeren, verkoop ik het aan die koper. Biedt hij minder dan gaat het naar mijn vee.” Feike vindt dat begrijpelijk, maar niet wenselijk. “Willen we werken aan duurzaamheid, dan kan dat alleen door het bieden van financiële impulsen. De veldboon moet dus op de politieke agenda.”    

Aan Inholland, de studenten, het onderwijsveld en de werkpartners van het onderzoeksproject ‘Bean me up!’ zal het niet liggen. Zij zien niet alleen het duurzame belang van de veldboon, maar ook genoeg lekkere mogelijkheden. Het eten van plantaardige voeding moet een feestje zijn, is niet voor niets meer dan eens gezegd. 

Meer weten over duurzaam en gezond eten en welke rol de veldboon hierin speelt?   
Beluister de podcast nu via jouw favoriete podcast-app zoals Spotify, Google Podcast of Apple Podcast. En vergeet je niet te abonneren! Zo ben je als eerste op de hoogte van nieuwe afleveringen van Onderzoekers over de Toekomst.

Op 24 april 2023 verscheen het opinie-artikel 'Voer een suikertaks in én een subsidie op groente en fruit’ in het Parool. Lector Health & Food bij Inholland, Feike van der Leij, pleit samen met lectoren Herman Peppelenbos en Annet Roodenburg van HAS green academy voor het inzetten van financiële prikkels voor een gezondere samenleving.  “Om een echte verandering op gang te brengen is een hogere belasting op suiker noodzakelijk. Door tegelijkertijd de btw op groente en fruit te verlagen, hoeft dat consumenten niets extra’s te kosten”, aldus de lectoren.

Feike werd uitgenodigd in de Tweede Kamer voor een rondetafelgesprek met de commissie voor VWS over het afschaffen van btw op groente en fruit. Lees hier meer over waarom dit volgens Feike gezonder eten aantrekkelijker maakt.

In onze obesogene samenleving kunnen we nauwelijks meer aan de zoete, spotgoedkope verleidingen ontsnappen. Inmiddels hebben ruim 2,3 miljoen Nederlanders ernstig overgewicht (obesitas) met een verhoogd risico op een slechtere gezondheid. Een ongezond voedingspatroon is goed voor een kwart van de sterfgevallen aan chronische ziekten. En de vooruitzichten zijn niet optimistisch. Meer groente en fruit eten is goed voor ons. Toch lijkt de verlaging van de btw op groente en fruit naar nul procent ver weg. Het rapport Een btw-nultarief voor groente en fruit van onderzoeksbureau SEO in opdracht van de ministeries van Financiën en VWS stelde eind maart dat btw-verlaging juridisch niet houdbaar, moeilijk uitvoerbaar en duur is, en nauwelijks effect heeft op de consumptie van groente en fruit.

Maar we weten dat sturen op financiële prikkels effectief is. In het Verenigd Koninkrijk besloten fabrikanten alleen al door de aankondiging van belastingverhoging op suiker in 2016, het suikergehalte in hun producten te verlagen. Bovendien, belastingverlaging op gezond voedsel is een effectieve maatregel. Ook het SEO verwacht dat een afname van 10 procent in prijs leidt tot een toename van 5 procent in consumptie, en het prijsvoordeel wordt dan naar verwachting niet besteed aan ongezonde producten, ook als er géén suikertaks wordt ingevoerd.

Belastingen

Het kabinet kan het consumptiepatroon van Nederlanders dus sturen met financiële prikkels. Maar om een grote verandering in dat consumptiepatroon te veroorzaken, hebben we meer dan half werk nodig. Door een suikertaks in te voeren én het btw-tarief op groente en fruit te verlagen tot ónder de 0 procent, dus een ‘negatieve btw’ of een uit de suikertaks betaalde subsidie die zich voor de consument vertaalt in korting, kan het kabinet een schokeffect teweeg brengen in ons consumptiepatroon. Zo creëren we een permanent voordeel op gezond eten en moedigen we een kostenneutrale shift naar een gezonder voedselpatroon aan.

Het SEO denkt dat prijsregulatie via btw juridisch niet houdbaar is, want het zou niet duidelijk zijn wat er valt onder groente en fruit. Dit lijkt een gelegenheidsargument. We kunnen heel eenvoudig beginnen met vers en versgesneden groente en fruit. Daarmee hebben we het grootste deel van de groente- en fruitaankopen te pakken. Wees daarbij niet bang voor rechtszaken. Die bieden kansen om een broodnodig nieuw precedent te scheppen waarin het belang van volksgezondheid zwaarder weegt dan de handel.

Dat de onderzoekers van SEO denken dat verlaging van de btw moeilijk uitvoerbaar is, is te begrijpen als we kijken naar de recente problemen bij bijvoorbeeld de toeslagenaffaire. Maar – anders dan bij voorstellen tot btw-verlaging – over de uitvoerbaarheid bij btw-verhógingen horen we zelden klachten bij de belastingdienst. Een recente verhoging van het lage btw-tarief van 6 procent naar 9 procent bleek eenvoudig te regelen.

De echte prijs van producten

Bij eerdere ontmoetingen met ons lectorenplatform gaf de Federatie Nederlandse Levensmiddelenindustrie aan dat we vooral geen suikertaks in moeten voeren, omdat daarmee voeding in haar geheel duurder zou worden. Zeker in deze tijd van hoge inflatie is dat een goed punt. Daarom is een suikertaks in combinatie met een subsidie, dus een btw-tarief van onder de nul voor groente en fruit, juist nu een goed idee. Zo moedig je een kostenneutrale verschuiving naar een gezonder voedingspatroon aan. Daarbij kunnen we de extra opbrengsten van de suikertaks inzetten om gezond eten onder kinderen en jongeren te bevorderen, zoals elke schooldag fruit voor basisschoolleerlingen.

True pricing, ofwel de échte kostprijs van producten inclusief sociale en maatschappelijke kosten, zou de ideale manier zijn om verandering in consumptiegedrag te realiseren. Dat moet op termijn het doel zijn, en kabinet en parlement doen er goed aan nu al stappen te zetten in die richting. Maar true pricing vraagt grote veranderingen en is niet een-twee-drie doorgevoerd. Draaien aan de fiscale knoppen is wel op korte termijn te realiseren, zoals de genoemde btw-verhogingen hebben bewezen. Ook de onderzoekers van SEO denken dat een subsidie op groente en fruit beter uitvoerbaar is dan een btw-verlaging, met mogelijk grotere effecten en minder kosten voor de overheid.

Bijna de helft van de Nederlanders boven de 20 jaar heeft inmiddels overgewicht. Dit is een van de belangrijkste aanjagers van de snel stijgende gezondheidskosten, die volgens het RIVM zullen stijgen naar 96 miljard euro in 2060. Het menselijk lijden en de gigantische kosten maken dat wachten geen optie meer is. De gezonde keuze moet de makkelijke keuze worden. Wees creatief, verzin een recept en zet de gezondheid van Nederland bovenaan het menu.

De verleiding van vette of zoete snacks rond etenstijd, supermarkten waar de   ongezonde producten voor het grijpen liggen; mede daardoor groeit het aantal mensen met overgewicht. Het is noodzakelijk om met goede alternatieven te komen. Naast gezondheidsproblemen zijn er ook andere uitdagingen op het gebied van voeding, zoals voedselverspilling, transport, verlies van biodiversiteit en dierenwelzijn. In deze aflevering van de podcastserie Onderzoekers over de Toekomst vertelt Feike van der Leij, lector Health & Food bij Inholland, over een veelbelovende ontwikkeling in de overgang van dierlijke naar plantaardige eiwitten: de veldboon. Samen met food-ondernemer Roland Tabor legt hij uit waarom dit helpt om  mens en aarde gezond te houden.

Gezond én ook nog eens lekker!
“Het punt is,” zegt Feike, “gezonde dingen zijn vaak niet lekker. Visolie bijvoorbeeld, heel gezond, maar niet lekker. De kunst is dus om ervoor te zorgen dat we gezond eten lekker maken.” Onderzoekers, studenten en werkveldpartners zijn daar druk mee bezig. Dat doen ze onder meer met het onderzoeksproject ‘Bean me up!’ , dat zich richt op de ontwikkeling en vermarkting van veldbonen. “Deze boon is rijk aan eiwit, een belangrijke brandstof en bouwstof voor ons lichaam. Bovendien is de veldboon een goed alternatief voor soja”, legt Feike uit. Dat klinkt natuurlijk fantastisch, maar ook al is de veldboon nog zo gezond, lekker is ‘ie’ niet. En met een muffige bonensmaak ga je de voedselindustrie niet veroveren. Tenzij je de smaak van de veldboon weet te veranderen. En dat is precies wat veldwerkpartners en studenten van Inholland onderzoeken in het project Bean me up!.

Appeltaartmuffins als eiwitrijk tussendoortje  
Roland Tabor is medeoprichter van Fabafull, producent van plantaardige tussendoortjes. Hij steekt zijn hand uit en biedt een muffin aan. “Een appeltaartmuffin”, zegt hij. “Vanmorgen vers gebakken.” Het ruikt goed. In ieder geval zeker niet naar bonen. Al bij de eerste hap lichten de ogen van de proevers op en volgen positieve reacties en in no time zijn alle muffins schoon op. “We doen nog onderzoek naar wat nog meer lekker is, maar deze muffins zijn al een succes”, vertelt Roland. Momenteel biedt hij ze als eiwitrijk tussendoortje aan in de zorg, maar zijn ambitie is om een breed scala aan eiwitrijke tussendoortjes te leveren aan bijvoorbeeld sportscholen, online en uiteindelijk zelfs op festivals. “De muffin is het bewijs dat we lekkere plantaardige producten kunnen maken zonder dat deze sterk bewerkt zijn. Als we er maar tijd en geld in steken en dat maakt het belang van deze bijzondere onderzoeksprojecten gelijk duidelijk”, zegt Roland die bij het Bean me up! project betrokken is.

Als lector bekijkt Feike dit onderzoeksproject ook vanuit het onderwijsperspectief. “Voor mij is onderzoek verweven in onderwijs, omdat het dé manier is om onderwijs aantrekkelijk te maken en het onderzoek samen met jonge talenten uit te voeren. En het werkt. Ik heb maar liefst vijf afstudeerders momenteel!” vertelt Feike enthousiast. “Het slaat aan omdat we kijken naar actuele onderwerpen en samen met het werkveld zoeken naar oplossingen en mogelijkheden. Zo is er inmiddels veldbonenyoghurt en maken we veldbonenijs.” Binnenkort start Inholland met het nieuwe voedselproject: ’Duurzame eiwitten: eendje meer’ over eendenkroos. “Het is het gewas met de grootste totaalopbrengst per hectare”, legt Feike uit. “We gaan als Inholland nu samen met werkveldpartners onderzoeken hoe we een optimaal eiwitpercentage kunnen bereiken.” Ook wordt de smaak van eendenkroos onderzocht. “Zeker is dat we nog heel veel kunnen ontdekken waarbij gezond ook echt lekker kan zijn.”

Meer weten over duurzaam en gezond eten en welke rol de veldboon hierin speelt?  
Beluister de podcast nu via jouw favoriete podcast-app zoals Spotify, Google Podcast of Apple Podcast. En vergeet je niet te abonneren! Zo ben je als eerste op de hoogte van nieuwe afleveringen van Onderzoekers over de Toekomst.

Gedurende twintig weken werkten studenten van de groene opleidingen van Hogeschool Inholland aan duurzaamheidsvraagstukken voor nationale en internationale bedrijven, onderwijsinstellingen en gemeentes. Van het ontwikkelen van plantaardige yoghurt van veldbonen en het verduurzamen van de tuinbouwsector in Marokko, tot het ontwerpen van een duurzame stadsboerderij en voortgezet onderwijs in vertical farms. Studenten laten werken aan duurzame oplossingen voor échte maatschappelijke vraagstukken: een win-win-situatie.  

“Onze studenten zijn van een bevlogen generatie die wil werken aan innovatieve ideeën en praktische oplossingen. In de Green Juniors projecten hebben ze de tijd om met een frisse blik naar multidisciplinaire vraagstukken te kijken die bij organisaties vaak niet aan bod komen. Daarmee doen de studenten waardevolle praktijkervaring op, leren ze van de experts die hen begeleiden en bouwen ze aan hun netwerk. Een mooie win-win dus”, aldus docent Frank van der Helm. 

Plantaardige yoghurt van veldbonen
Plantaardige vervangers voor dierlijke producten worden veelal gemaakt van soja. Deze wordt geïmporteerd vanuit verre landen, niet erg duurzaam dus. Om plantaardige producten te verduurzamen, doet een consortium van werkveld en onderwijs in het project Bean me up! onderzoek naar de mogelijkheden van het gebruiken van lokaal geteelde veldbonen. De veldboon is vanwege het hoge eiwitgehalte en duurzaamheid erg geschikt, alleen maakt een ongewenste bijsmaak het gebruik voor voedingsproducten nu nog lastig. Food Commerce & Technology studenten Joppe van Baar en Sam Hanou gingen de uitdaging aan om een fermentatieproces te ontwikkelen waarbij de off-taste van de veldboon wordt geneutraliseerd. En met succes! “Heel knap hoe de studenten hebben gespeeld met veldbonenmelk en enzymen om de suikers vrij te spelen die nodig zijn voor fermentatie tot yoghurt” aldus lector Feike van der Leij. Uiteindelijk hebben de studenten sensorische testen kunnen doen met hun yoghurt, tijdens de Dag van het Onderwijs & Onderzoek. Als klap op de vuurpijl werd hun project beloond met de FICA juryprijs tijdens het FICA Winter Event. 

Verduurzaming tuinbouw in Marokko 
In opdracht van Learning Community Greenport Horti Campus en als onderdeel van Groenpact versnellingsprogramma Internationalisering, gingen een groep Tuinbouw & Agribusiness studenten aan de slag met het verduurzamen van de tuinbouw in Marokko. Op dit moment wordt daar namelijk 100 liter water verbruikt voor het verbouwen van 1 kilo tomaten. En dat kan, met de juiste kennis en technieken, veel duurzamer vertelt student Justin Middelburg. “Op dit moment wordt er in Marokko nog in de grond geteeld. Maar in de kas kun je het klimaat beter besturen en water circuleren. Daar heb je maar 5 liter water nodig voor 1 kilo tomaten.” Op dit moment kampt het land met een watertekort, dus een innovatie als deze zou hier echt verschil in kunnen maken.  

Om bij te kunnen dragen aan deze verduurzaming deden de studenten verkennend onderzoek naar de scholingsmogelijkheden voor tuinbouwstudenten en –professionals in Marokko. De studenten reisden af naar Agadir om onder andere een bezoek te brengen aan de University of IAV Hassan II. Daar gingen ze in gesprek met tuinbouwstudenten over hun curriculum en mogelijkheden om dit innovatiever te maken. De studenten bezochten ook tuinbouwbedrijven en zagen met eigen ogen hoe de teelt daar nu gaat. “Het is altijd een eye opener om te zien hoe de sector in andere landen is. Het brengt ook weer mooie kansen met zich mee voor de Nederlandse tuinbouwsector”, aldus student Bas van Dijk. Want een samenwerking tussen de Nederlandse en Marokkaanse tuinbouwsector is voor beide landen een interessante kans. “In Marokko kun je in hele andere seizoenen telen dan in Nederland. Hier ligt in de winter de tomatenproductie stil, zeker nu de energieprijzen zo hoog zijn. In Marokko ligt die teelt dan weer stil in de zomer vanwege de hitte. Door samen te werken kan er het hele jaar rond geteeld worden.” En dat is niet alleen financieel aantrekkelijk, maar ook duurzamer. “In Nederland pompen we heel veel energie onze kassen in, in landen als Marokko hoeft dat niet.”  

Tijdens hun bezoek aan Agadir werd op het terrein van de universiteit de eerste glazen kas geopend. Deze zal gebruikt worden voor onderzoek, onderwijs en training. Een mooie eerste stap in de richting van een duurzame sector! 

Stadsboerderij 2.0 voor gemeente Haarlem 
In opdracht van Natuur en Milieu Educatie (NWE) van de gemeente Haarlem gingen Landscape and Environment Management studenten aan de slag met het ontwerpen van de Stadsboerderij Schotertuin 2.0 in het Schoterbos. Ze werkten samen met Bouwkunde studenten van Inholland om tot een integraal ontwerp te komen. Duurzaamheid, ecologie, habitateisen voor dieren en educatie stonden in het ontwerpproces centraal. “Omdat het Schoterbos een waterrijke omgeving is met veel flora en fauna, hebben we bijvoorbeeld natuurvriendelijke oevers in het ontwerp verwerkt. Die maken de overgang van land naar het water makkelijker voor dieren. Ook hebben we een wadi ontworpen, deze kan water opvangen én speelt een belangrijke rol voor amfibieën” vertelt student Simon van den Bos. Naast de natuurlijke dieren die voorkomen in het gebied, zullen er schapen, geiten, varkens, kippen en ezels gehouden worden op de boerderij. Ook hiervoor ontwierpen de studenten verblijven die voldoen aan de habitatseisen van de dieren. “Verder vroeg de gemeente ons om na te denken over de mogelijkheden voor educatie op de Stadboerderij 2.0. Door bijvoorbeeld een steiger te plaatsen in de natuurvriendelijke oever kunnen kinderen met schepnetjes vissen naar onderwaterdieren” legt student Max Püttman uit.  

Voortgezet onderwijs in vertical farms  
De projecten werden feestelijk afgesloten tijdens het Green Juniors Film Festival in Delft. De studenten maakten een film over hun project en deze werd getoond aan opdrachtgevers, docenten, studenten en een vakjury. De jury nomineerde de drie beste films. Uiteindelijk was de eer aan juryvoorzitter Vincent Hodde van het Eye Filmmuseum om Het Groene Kalf uit te reiken aan de winnende groep. De prijs ging naar studenten die een vertical farm realiseerden in de TechTuin van het Damstede Technasium. In deze kassen kunnen de leerlingen kennismaken met de tuinbouwsector en de technieken achter het verbouwen van gezond en duurzaam eten. Hiervoor ontwikkelden de studenten ook lesmateriaal. “We zijn erg blij met het resultaat van dit project. Op deze manier maken onze leerlingen kennis met de technologieën die voor toekomstige en innovatieve voedselproductie gebruikt worden”, complimenteert opdrachtgever Iris Weyer hen. De groep ging niet alleen naar huis met Het Groene Kalf, maar werd ook beloond met een mooie geldprijs! 

Ondervoeding bij ouderen in Nederland is een onderschat probleem. Maar liefst 35% van de thuiswonende ouderen die thuiszorg krijgt, is ondervoed. Om meer bewustwording te creëren voor dit probleem en te werken aan een oplossing om deze ondervoeding tegen te gaan, werken tweedejaars studenten van Food Commerce & Technology aan praktijkopdrachten. Als onderdeel van de onderzoeken PLINT Ondervoeding en Bean me up! werken de studenten in opdracht van het bedrijfsleven aan foodinnovaties die ervoor moeten zorgen dat ouderen voldoende voedingsstoffen binnen krijgen en dat er wordt bijgedragen aan de eiwittransitie 2.0.

Gebakjes met veel voedingswaarde
Voor het vak Bedrijfsopdrachten werken de studenten aan opdrachten voor echte opdrachtgevers uit het werkveld. Een van de studentengroepen uit Delft is als onderdeel van PLINT Ondervoeding bezig met het ontwikkelen van groene gebakjes voor ouderen. De opdrachtgever, Jeffrey Spangenberg van foodstart-up VERT, heeft de wens om groene gebakjes te ontwikkelen: kleine gebakjes die veel voedingswaarde bevatten doordat ze voornamelijk uit groente en fruit bestaan. Student Anne-Marije: “Er komt meer bij kijken dan alleen het ontwikkelen van gebak. Het moet voedzaam zijn, het moeten herkenbare smaken zijn voor ouderen, maar daarnaast ook nog licht verteerbaar. Al deze factoren maken het een uitdagend vraagstuk. Maar het idee dat wij met ons product uiteindelijk een bijdrage kunnen leveren aan het probleem van ondervoeding, houdt ons gemotiveerd.” 

Naast het doel om ouderen meer voedingsstoffen te laten innemen, zijn de studenten ook bezig met het ontwikkelen van een app. Door middel van een game met spelelementen willen ze de zorgprofessional, de mantelzorger en de oudere inzicht geven in hun persoonlijke dieet.

Brood verrijkt met veldbooneiwit
Een studentengroep uit Amsterdam is bezig met het ontwikkelen van brood verrijkt met veldbooneiwit voor opdrachtgever Donny Craves, onderdeel van onderzoeksproject Bean me up! De broodmaaltijd wordt namelijk vaak nog wél gegeten door ouderen. Door brood te verrijken met extra eiwitten komen de ouderen op een gemakkelijke manier aan een meer eiwitrijkdieet. Maar waarom met eiwit uit veldbonen? Dierlijk eiwit wordt meer en meer vervangen door plantaardig eiwit van sojabonen uit Brazilië en de US. Dit kan duurzamer: eiwit uit lokaal geteelde veldbonen. Tijdens de tussentijdse presentatie van het project mochten opdrachtgevers, docenten en medestudenten al proeven van een eerste recept bruine bolletjes en dat viel in de smaak.

Maaltijdboxen voor ouderen  
Voor We Design Food en Vers aan Tafel, twee innovatieve foodbedrijven, is een studentengroep uit Amsterdam bezig met het ontwikkelen van een concept dat ouderen moet motiveren en stimuleren gezond en divers te eten door middel van een wekelijks thuisbezorgd maaltijdmenu. De studenten zijn gestart met het uitzetten van enquêtes onder ouderen om te achterhalen welke behoeften zij hebben op het gebied van service. De focus moet namelijk liggen op de experience van de maaltijdbox: hoe zorgen we ervoor dat de ouderen, of mensen in de omgeving van deze ouderen, de toegevoegde waarde van de service inzien? Om het hele verhaal betaalbaar te houden zullen de studenten de komende weken interviews afnemen met zorgverzekeraars om te zien of de maaltijdboxen eventueel vergoed zouden kunnen worden.

Komende periode zullen de studenten hun concepten en producten verder gaan ontwikkelen. Op 14 juni presenteren ze tijdens het FICA Summer Event hun eindresultaat voor opdrachtgevers, docenten en medestudenten.

Samenwerking onderwijs, onderzoek en werkveld
De bedrijven voor wie de studenten hun opdracht uitvoeren, zijn onderdeel van de consortia van de onderzoeksprojecten PLINT Ondervoeding en Bean me up! Een mooi voorbeeld van onderwijs, onderzoek en werkveld die samenwerken aan maatschappelijke vraagstukken. Binnen PLINT Ondervoeding werken de onderzoeksgroepen AFL en GSW samen aan het probleem van ondervoeding bij ouderen. In samenwerking met andere onderwijsinstellingen, zorginstellingen en foodbedrijven verenigd in FICA wordt er gewerkt aan bewustwording van het probleem bij ouderen en hun verzorgers en gezocht naar oplossingen om ondervoeding tegen te gaan. Bean me up! is een Europees gesubsidieerd onderzoeksproject dat zich bezighoudt met de eiwittransitie 2.0: lokaal geteelde eiwitbronnen ter vervanging van importsoja. Samen met Amsterdam Green Campus en de bedrijven verenigd in FICA wordt ingezet op het lokaal telen van veldbonen en bijgedragen aan duurzame, regionale kringlooplandbouw.

Benieuwd naar de deelnemende bedrijven verenigd in FICA en hun ervaring met de projecten? Neem dan een kijkje op de blog van FICA.

Het lectoraat Health & Food richt zich op de toepassing van kennis rondom smaak van gezonde en duurzame voeding. Nieuwe voedselbronnen zoals zeewier en andere eiwitrijke alternatieven voor vlees en zuivel zijn interessant vanwege de “vijfde basissmaak” umami. Als onderdeel van het onderzoek Aahminozuren! deed lector Feike van der Leij, in samenwerking met HZ University of Applied Sciences, literatuuronderzoek naar het tot stand komen van de smaakervaring van umami (hartigheid).

Lector Feike van der Leij van Hogeschool Inholland, student Johan Diepeveen en docent Tanja Moerdijk van HZ University of Applied Sciences deden uitgebreid literatuuronderzoek. Dit onderzoek is samengevat in een review-artikel en gepubliceerd in the Journal of Food Sciences onder de titel: “Molecular Insights into Human Taste Perception and Umami Tastants: A Review”. Het artikel gaat in op de moleculaire biologie van wat zich afspeelt bij het proeven van umami met de tong en de scheikunde van stofjes met umami-smaak. Voor voedingswetenschappers begrijpelijk gemaakte biologische en chemische informatie waar volgens the Journal of Food Sciences behoefte aan is. 

Lees het artikel via deze link. 

Gezond en lekker eten. Volgens Feike van der Leij zijn het twee handen op één goed gevulde buik. Althans, zo zou het kunnen zijn. In zijn lectorale rede op 11 oktober deed hij uit de doeken hoe hij samen met collega’s en studenten bij Inholland en talloze externe partners mensen langer gezond wil laten leven met duurzaam geproduceerd voedsel. Hoe? Door de kracht van smaak te benutten.

Feikes lectorale rede stond niet op zichzelf. Tekenend voor de samenwerking van zijn onderzoekslijn Health & Food liet hij zijn inauguratie samenvallen met de viering in Pakhuis de Zwijger van het vijfjarige jubileum van FICA, een samenwerkingsverband in Amsterdam dat bedrijven en studenten samenbrengt voor vraagstukken en innovaties rond voedsel. Feike sprak eerder als startende lector, de eerste keer voor hogeschool Van Hall Larenstein. “Toen richtte ik me op healthy ageing: langer gezond blijven. Nu ligt de nadruk op happy ageing: zo lang mogelijk gezond blijven maar wel genieten. Voeding die lekker is moet gezond zijn en gezonde voeding moeten we lekker maken.”

Bekijk hieronder de aftermovie van de lectorale rede. 

Brede hogeschool
Onder de naam Food for Happy Ageing ontrolt zich bij de onderzoekslijn Health & Food een uitgebreid onderzoeksprogramma. “We willen bijdragen aan de gezondheid van mensen, zorgen dat ze op een gelukkige manier oud worden en bijdragen aan een duurzame voedselketen.” Of dat allemaal haalbaar is? “Met de opleidingen van het domein Agri, Food & Life Sciences richten we ons hierop. Dankzij de brede hogeschool die Inholland is, kunnen we volop samenwerken met andere domeinen. En we trekken de buitenwereld erbij. Uiteindelijk is de samenwerking samen te vatten in vijf olympische o’s: ondernemers, omgeving, overheid, onderzoek en onderwijs.”

Producten uit uienpulp
“Het onderzoek van Food for Happy Ageing valt uiteen in vijf thema’s”, legt Feike uit. “Spiermetabolisme en veroudering, Gezonde voeding uit reststromen, Doelgroepenvoeding, Gepersonaliseerde voeding en de Kracht van smaak.” Bij alle thema’s kan Feike met enthousiasme voorbeelden van onderzoeksprojecten noemen. Opvallend is de grote betrokkenheid van studenten hierbij. “Jaarlijks is er in Nederland een restroom van 500 miljoen kilo uien. Dit heeft een hoog vezel- en eiwitgehalte. Onze studenten zijn bezig om eetbare producten te ontwikkelen van uienpulp, dat overblijft bij ui-restverwerking.”

Thuiswonende ouderen
Een ander sprekend voorbeeld gaat over doelgroepenvoeding. “Met studenten van het domein Techniek, Ontwerpen & Informatica hebben we een apparaat voor mensen met kauw- en slikproblemen ontwikkeld waarmee ze toch met andere mensen mee kunnen eten.” Weer een ander project richt zich op ondervoeding bij thuiswonende ouderen. “Hierbij zijn onder meer studenten van Food Commerce & Technology, Verpleegkunde en Social Work betrokken.”

Lekker, gezond, duurzaam en betaalbaar
In het thema De kracht van smaak komen volgens Feike alle overige vier thema’s van de onderzoekslijn samen. Het is immers de lekkere smaak die mensen doet eten. “Amsterdam wil in 2025, bij het 750-jarig bestaan, de food capital van Nederland zijn. Dan moeten mensen gebruik kunnen maken van de LGDB-index voor voedsel: is een product lekker, gezond, duurzaam en betaalbaar. Je kunt daar een app van maken, zodat mensen de juiste keuze kunnen maken.”

Van soja naar veldbonen
Tegen die tijd zullen de schappen vol liggen met veldboonproducten, als het aan Feike ligt. “In het project Bean Me Up! onderzoeken we de volgende stap in de zogeheten eiwittransitie. Van de eerste stap, overschakelen van dierlijke eiwit naar sojabonen, naar de volgende: minder afhankelijk zijn van import van soja door veldbonen uit Nederland te gebruiken. We hebben al muffins met veldbooneiwitten getest voor ons project met thuiswonende ouderen.”

Growth Experience Lab
Ook buiten de onderzoeksthema’s zijn studenten betrokken bij onderzoek. “We hebben het Growth Experience Lab waar studenten stagelopen bij lectoren en het prachtigste onderzoek kunnen opzetten. Een mooi voorbeeld is het onderzoek van student Haokun Fu, die de redenen van jongvolwassenen in de Randstad en Shanghai vergeleek om wel of niet vegetarisch te eten. Het geeft goed inzicht voor bedrijven om met hun producten in te spelen op de verschillende markten.”

Inauguratie
Een van de aanwezigen die ademloos zat te luisteren was Huug de Deugd, lid van het College van Bestuur van Hogeschool Inholland. “Voedsel is een bindmiddel in de samenleving. Mensen komen graag samen om voedsel te nuttigen waarbij het belangrijk is dat wat je eet je gezond maakt en houdt. De onderzoekslijn verbindt ook jonge mensen: multidisciplinaire, in de onderwijsketen. Laten we voedsel centraal stellen voor de gemeenschap van Inholland en om dat kracht bij te zetten wil ik jou, Feike, inaugureren.”

Start-ups van studenten
Na het praten kwam het proeven met een bijzondere borrel waarin die verbindende kracht van voedsel en de kracht van smaak pas echt goed tot hun recht kwamen in foodinnovaties van Inholland-studenten. Heuse start-ups als Saucijs Uniq en Bonborange deelden hun gezonde, duurzame en vooral heerlijke hapjes uit aan de aanwezigen.

Heb je de lectorale rede gemist of wil je er meer over lezen? Bekijk hier de presentatie of download het redeboekje De kracht van smaak!

Een artikel schrijven over jouw afstudeerproject voor een internationaal wetenschappelijk tijdschrift. Wie droomt daar niet van? Haokun Fu pakte de kans als student Tuinbouw & Agribusiness. Ze deed onderzoek naar de redenen van jongvolwassenen in de Randstad en Shanghai om wel of niet vegetarisch te eten. En daarin blijken beide groepen sterk te verschillen. “Het biedt een uniek kijkje in hoe we bij de verschillende bevolkingsgroepen de transitie naar een plantaardig dieet kunnen doorzetten”, prijst lector Feike van der Leij.

Haokun studeerde eerst twee jaar in Shanghai. Dankzij een samenwerking van haar universiteit met Hogeschool Inholland kon ze het Double Degree-programma volgen. Hierdoor nam ze in 2019 het vliegtuig om de laatste twee jaar in Nederland te studeren. “Ik wil graag verder in de agribusiness of voedselindustrie”, zegt ze. “In Nederland kan ik me verder verdiepen in zaken als logistiek en productieketen. Daarnaast geniet ik van het leven in Nederland, de omgeving, het comfort.”

Growth Experience Lab
Haar afstudeeronderwerp viel op een dag letterlijk in haar inbox. “Van de opleiding kregen wij als studenten allerlei suggesties voor onderzoeksprojecten.” Die suggesties kwamen van Gerry Kouwenhoven, onderzoeker bij het Research and Innovation Centre Agri, Food & Life Sciences. Gerry: “Vanwege corona konden veel stages en onderzoeksprojecten bij externe partners niet doorgaan. We hebben daarom het Growth Experience Lab opgezet waar studenten samen met onderzoekers mee konden werken aan relevante, praktijkgerichte onderzoeksprojecten. De wisselwerking met studenten is geweldig. Met hun energie, onbevangen kijk en vaak vanuit hun betrokkenheid met een betere wereld inspireren ze ons, geven ze de aanzet voor nieuwe ideeën.”

Duurzame eiwittransitie
Haokun koos al snel haar onderzoeksproject uit. “Ik vond de duurzame eiwittransitie wel cool klinken, ook al wist ik er niet veel vanaf.” Haokun haalde al snel haar kennisachterstand in. “Ik ben heel veel artikelen over dit onderwerp gaan lezen en wilde het echt goed begrijpen.” Dat was nodig, omdat studenten bij Gerry een soort sollicitatiegesprek voeren voorafgaand aan hun onderzoeksproject. “Ik vraag door over hun motivatie, wat ze precies willen onderzoeken.”

Van vlees naar plantaardig voedsel
Haokun nam vervolgens contact op met de verantwoordelijke voor het onderzoek naar de duurzame eiwittransitie: Feike van der Leij, lector Health & Food. Maar wat houdt dit onderwerp in? “Naarmate de welvaart in de wereld toeneemt, kunnen meer mensen het zich veroorloven om vlees te eten”, legt Feike uit. “Dat gebeurt onder meer in China. Maar de groeiende vleesproductie is zeer belastend voor het klimaat en de planeet. De oplossing zou een duurzame eiwittransitie zijn: als meer mensen vegetarisch of veganistisch gaan eten.”

Onderzoek Shanghai en de Randstad
Dankzij haar achtergrond kon Haokun een mooi vergelijkend onderzoek doen naar de eiwittransitie in zowel Shanghai als de Randstad. Kiezen jongvolwassenen in beide stedelijke omgevingen voor een vleesrijk of plantaardig dieet? En als de keuze op het laatste valt, wat zijn daar dan de redenen voor? Eén verschil kwam al snel naar voren. De Chinezen reageerden veel sneller op de online enquête dan de Nederlanders. “Uiteindelijk vond ik met hulp van social media en docenten ook voldoende Nederlandse respondenten”, zegt Haokun.

Geld versus gezondheid
De conclusie van het onderzoek? “In de Randstad zie je echt een overgang naar een plantaardig dieet. Dat verraste me. In Shanghai zijn er relatief minder vegetariërs. Daar is vegetarisch eten een stuk duurder en hebben veel jongvolwassenen niet zo veel geld.” De redenen om over te stappen naar vegetarische producten verschilt om die reden ook. “In Shanghai is geld het belangrijkste motief, in de Randstad gaat het om gezondheid. Bij beide groepen staat het milieueffect op de tweede plaats.”

Als een huis
Gerry was onder de indruk van het onderzoek. “Het biedt mooie aanknopingspunten voor de retail en de voedingsmiddelenindustrie om in te spelen op de Nederlandse en Chinese markt. Bovendien is het nieuwe kennis die we in opleidingen zoals Dier in de Duurzame Samenleving, Food Commerce & Technology en Tuinbouw & Agribusiness ook kunnen meenemen.” Feike: “Het verhaal van Haokun staat als een huis. Het biedt een uniek kijkje in hoe we bij de verschillende bevolkingsgroepen de transitie naar een plantaardig dieet kunnen doorzetten.”

Journal of Agriculture and Environmental Sciences
Feike moedigde Haokun aan om over haar onderzoek een beknopt wetenschappelijk artikel te schrijven. “Voor een bachelorstudent is zo’n publicatie redelijk bijzonder. Er zit ook een didactische doelstelling achter. Als je je onderzoek helder moet uitleggen in een artikel, snap je het zelf ook beter. Haokun is een slimme tante en ging er voortvarend mee aan de slag.” Met succes, want het artikel kreeg een plek in de Journal of Agriculture and Environmental Sciences.

Wageningen University
Inmiddels volgt Haokun een master aan de Wageningen University. “Ik ben heel trots op de publicatie en mijn familie ook. Maar ik ben niet echt een onderzoeker. Ik voel me meer thuis in het bedrijfsleven. Of ik nog eens zo’n artikel schrijf? Wie weet. Misschien dat ik nog eens aan een onderzoeksprogramma mee doe en dan zal ik mijn best doen om daarover te publiceren.”

Op maandag 11 oktober spreekt dr. Feike van der Leij, lector Health & Food bij Hogeschool Inholland, zijn lectorale rede uit tijdens de viering van het vijfjarige jubileum van Food Innovation Community Amsterdam (FICA). Kom luisteren en meld je aan!

Klik hier om de lectorale rede van Feike live te volgen.

Feike gaat tijdens zijn rede 'De kracht van smaak!' in op zijn omvangrijke onderzoeksprogramma ‘Food for Happy Ageing’, waarmee hij sturing geeft aan de mooie ambities van zijn onderzoek. Daarnaast geeft hij antwoord op de vraag: hoe kunnen we voeding zodanig veranderen dat mensen langer gezond blijven, op een gelukkige manier, en tegelijkertijd de duurzaamheid van de voedselketen verbeteren?

Programma
Het programma ziet er als volgt uit:

• 11.00 uur: Experience 5 jaar FICA in de 'meetingroom' (inclusief vegetarisch lunchpakket) 
• 13.00 uur: Start plenair programma onder leiding van Fabian van der Horst, domeindirecteur AFL en vestigingsdirecteur Delft
• 13.05 uur: Dr. Arie Nieuwenhuizen (Wageningen University) - De kracht van spieren bij veroudering
• 13.30 uur: Prof. Monica Laureati (University of Milan) - Dynamics of food preferences over the lifespan
• 14.10 uur: Start interactief programma
• 15.20 uur: Start lectorale rede Feike van der Leij: volg de rede live via deze link
• 16.10 uur: Inauguratie lector Health & Food Feike van der Leij
• 16.30 uur: Borrel

Aanmelden
Het event is zowel fysiek als online bij te wonen. Het vindt plaats bij en vanuit Pakhuis de Zwijger in Amsterdam. Meld je snel aan of klik hier voor de livestream.

Het duurzame project ‘Bean me up!’, dat zich richt op de ontwikkeling en vermarkting van veldbonen, krijgt 900.000 euro aan Europese subsidie toegekend. Bean me up! is een initiatief van Inholland-lector Feike van der Leij (Health & Food), Amsterdam Green Campus en bedrijven verenigd via de Food Innovation Community Amsterdam (FICA).

“Plaatselijk geteelde veldbonen zijn een goed alternatief voor importsoja als bron van plantaardig eiwit in voedingsmiddelen”, zegt Feike over het project. “Door corona is onze afhankelijkheid gebleken van importproducten en bedrijven die ons minder afhankelijk maken krijgen zo een stimulans. De samenwerkingspartners geven met het project ‘Bean me up!’ de voedings- en procestechnologische ontwikkeling van de veldboonketen een sterke impuls en dragen daarmee bij aan de duurzame versterking van de regio. Dit is een voorbeeld van eiwittransitie 2.0: van soja naar veldboon betekent minder gesleep, en toch superlekker!”

'Het idee is gelijk opgepakt door onze studenten'
Het idee voor Bean me up! is eerst onderzocht door Inholland-studenten Food Commerce & Technology. Deze studenten ( tweedejaars die een half jaar aan een 'bedrijfsopdracht' werkten) waren ook de winnaars van het FICA summer-event. Feike zegt hierover: “Voor de regionale economie is de subsidie een opsteker en voor onze studenten (niet alleen van Inholland maar ook van het Clusius College in Alkmaar) biedt dit aantrekkelijk innovatief onderzoek waarmee het onderwijs actueel blijft. Het Domein Agri, Food & Life Sciences loopt al jaren mee voorop in dit soort ontwikkelingen. Kijk alleen maar eens naar de Wij-Inholland awards die door studenten in de wacht worden gesleept, daar zitten heel vaak creatieve clubjes foodies bij."

De subsidie wordt toegekend vanuit het herstelprogramma EU Next Generation, dat EU-regeringsleiders hebben ingesteld in reactie op de coronapandemie. Onderdeel hiervan is het programma REACT-EU, waarmee de Europese Unie een “groen, digitaal en veerkrachtig herstel” stimuleert van de regionale economie. Het Bean Me Up! project past hier goed bij en sluit bovendien aan op de oproep aan het kabinet door de stichting Transitiecoalitie Voedsel op Wereld Plantendag: “Maak meer plantaardig het nieuwe normaal”.

Naast de rol van Amsterdam Green Campus en Feike zijn rol in het project zijn vele via FICA aangesloten. Het gaat om een vertegenwoordiging vanuit de agri-sector (telers, Vertify, CAV Agrotheek), verwerkers van veldbonen (Biorefinery Solutions, NMK Esbaco, Donny Craves) en applicatie- en marketing specialisten zoals Willicroft en Fresh Monkeys. Hogeschool Inholland en Clusius College participeren in dit project vanuit het food-onderwijs.

Hoe draagt voeding bij aan de gezondheid van mensen? Hoe zorgen we ervoor dat mensen op een gelukkige manier oud worden? Maar ook: hoe verduurzamen we de voedselketen? Dit zijn allemaal vraagstukken die spelen op het gebied van gezondheid en duurzaamheid. Kunnen we dit allemaal wel tegelijk aanpakken? Niet zonder te innoveren in de voedseltechnologie. Waarbij we ideeën over gezonde voeding moeten laten landen in de maatschappij door slimme concepten in te zetten om consumenten te bereiken.

De kracht van smaak!
Op maandag 11 oktober spreekt Feike van der Leij, lector Health & Food bij Hogeschool Inholland, zijn lectorale rede uit tijdens de viering van het vijfarige jubileum van de Food Innovation Community Amsterdam (FICA). 

Feike gaat tijdens zijn rede 'De kracht van smaak!' in op zijn omvangrijke onderzoeksprogramma ‘Food for Happy Ageing’, waarmee hij sturing geeft aan de mooie ambities van zijn onderzoek. Daarnaast geeft hij antwoord op de vraag: hoe kunnen we voeding zodanig veranderen dat mensen langer gezond blijven, op een gelukkige manier, en tegelijkertijd de duurzaamheid van de voedselketen verbeteren?

FICA jubileum
Tijdens het jubileum van het FICA-event worden alle projecten van afgelopen vijf jaar getoond in de vorm van een expositie. In de middag zijn er lezingen van sprekers en is er een interactief programma waarbij beleving centraal staat. Hierna volgt de lectorale rede en inauguratie, met als afsluiting een netwerkborrel. Het event is zowel fysiek als online bij te wonen en vindt plaats bij en vanuit Pakhuis de Zwijger in Amsterdam. 

Dit artikel is eerder verschenen op FICA.nl

FICA vroeg Linde Naastepad, student Food Commerce & Technology, naar haar ervaring: “Het bedrijfsproject was voor ons de eerste keer dat we tijdens deze opleiding in aanraking kwamen met het echte bedrijfsleven. We vonden het heel leuk om te zien hoe onze studie kan worden toepast in (in ons geval) de bakkerij-wereld. Daarnaast was het heel interessant om van de andere groepjes te zien op hoeveel verschillende werkvelden onze studie toepasbaar is. Tijdens het FICA event kwam dit nog eens extra naar voren!”

Creativiteitsprijs
Voor Weber Cooling was het een eerste keer dat ze samen met Inholland een tweetal projecten hebben geformuleerd. Dit was best spannend volgens Hans Juursema, maar ook erg leuk: “Mooi om te zien dat twee groepen studenten zich zo weten vast te bijten in de nieuwe techniek die vacuüm koeling is. Toch zijn beide groepen in staat geweest om mooie producten (grotendeels zelfstandig) te bakken, te koelen middels vacuüm, en heldere conclusies te formuleren over de voordelen die deze techniek voor de bakkerij sector kan hebben. Respect voor de inzet van beide groepen, en super dat één van de groepen er ook nog met een prijs vandoor kon gaan! Wat ons betreft voor herhaling vatbaar”. Zeker ook omdat een van de projecten, Vacuümkoeling voor twee fasen bakken, beloond werd met een prijs voor creativiteit.

Bean me up!
Er kwamen een hoop mooie projecten voorbij tijdens het FICA Summer event, maar er kan er maar één de winnaar zijn. Projectgroep Bean Me Up! won dit jaar de prijs voor Greatest Challenge. Tijdens de bedrijfsoprdracht onderzoechten de vier studenten of de sojaboon uit Canada in bakkerijproducten vervangen kan worden door de veldbonen uit Nederland. En wat blijkt? Dat kan inderdaad! "De veldbonen kunnen worden toegepast in cakes als eiwitvervanger. Er kan zelfs spijs worden gemaakt van veldbonenpuree die weer in een gevulde koek kan worden verwerkt", vertelt Irene, een van de vier studenten, trots. Roland, projectbegeleider van Bean Me Up!, was erg tevreden over de samenwerking. “Het Bean me up! Green Juniors team was een heel leuk team om mee te werken. Ze waren enthousiast, erg gemotiveerd en ook goed georganiseerd. Ze zorgden voor regelmatig overleg en hielden mijzelf en de begeleider van NMK Esbaco goed bij de les. De praktijksessies in het Foodlab verliepen vlot en waren goed voorbereid. Gelukkig heb ik een aantal keer hun recepten kunnen proeven. De dames hebben het geweldig gedaan, dat ze gewonnen hebben verbaast me niets!”

Feike van der Leij is op 1 februari 2021 gestart als lector Health & Food van Hogeschool Inholland. Hij richt zich op de vraag hoe voeding kan bijdragen aan gezondheid, gelukkig oud worden en hoe de voedselketen kan verduurzamen.

Feike werkt al sinds 2015 als onderzoeker en docent binnen het domein Agri, Food & Life Sciences. Hiervóór deed hij onder meer biotechnologisch onderzoek aan de ETH in Zürich, geneeskundig onderzoek in het UMC Groningen en was hij zowel docent als lector bij hogeschool Van Hall Larenstein. Feike promoveerde aan de Rijksuniversiteit Groningen op genetisch onderzoek naar zetmeelvorming in aardappels. “Ik begeef me graag op het snijvlak van biologie en scheikunde en wil snappen hoe dingen op moleculair niveau werken. Voeding is een fantastisch onderwerp om die fascinerende wereld aan anderen uit te leggen. Zo heb ik moleculair-biologische processen inzichtelijk gemaakt voor het onderwijs met het Genomisch kookboek. Ook studenten van Inholland hebben hieraan meegewerkt.”

Onderzoeksprogramma Food for Happy Ageing
Voeding is voor Feike niet alleen een manier om biologie uit te leggen. “Er speelt ontzettend veel in de voedselindustrie. Vanwege vraagstukken rond gezondheid en duurzaamheid is er behoefte aan innovatie. Omdat Nederland echt heel goed is in voedselproductie kunnen wij daarin een vooraanstaande rol spelen. Met de onderzoekslijn Health & Food draag ik daar graag aan bij. Onder de noemer Food for Happy Ageing hebben we daarvoor een omvangrijk onderzoeksprogramma lopen. We willen de gezondheid van consumenten bevorderen, de duurzaamheid van de voedselketen verbeteren en ertoe bijdragen dat mensen gelukkig oud kunnen worden. Niet zo oud mogelijk worden maar zo lang mogelijk gezond blijven, daar gaat het volgens mij om. We richten ons op de combinatie van technologische innovaties en manieren om consumenten te bereiken en nieuwe concepten te laten landen in de maatschappij.”

Koppeling onderzoek en onderwijs
Feike blijft naast zijn onderzoekswerk als docent actief en studenten begeleiden. “Ik wil hen zo snel mogelijk betrekken bij echte, actuele vraagstukken, zodat ze inzien wat hun studiekeuze inhoudt en dat ze geschoold worden voor de praktijk van nu. Door de praktijk naar binnen te halen leren ze omgaan met complexe opgaven, waarbij je kunt falen. Dat hoort erbij.” Feike wil binnen flexibele modulen snel kunnen inspelen op vragen uit het werkveld om ze met studenten, ook van buiten het eigen domein, op te pakken. “Ik zoek telkens de samenwerking met wat ik de vijf O’s van de olympische ringen noem: onderwijs, onderzoek, ondernemers, omgeving en overheid. We slaan onder meer een brug met FICA, waar studenten van bijvoorbeeld de opleiding Food Commerce & Technology aan verschillende food-vraagstukken werken binnen bedrijven.”