Koos Zwaan wil bijdragen aan een duurzaam en gezond muziekecosysteem. Dat deed hij al jaren als associate lector Innovation in the Music Industry en sinds 7 november vergroot hij zijn spanwijdte als lector. Nog steeds met twee drijfveren: de wil om te innoveren en de liefde voor muziek. “Je moet een beetje muziekfreak zijn. Dat hebben onderzoekers in dit vakgebied met elkaar gemeen.”

For the English version, click here

Muziek en innovatie kwamen bij Koos al vroeg samen. Bijvoorbeeld tijdens zijn studie Communicatiewetenschappen, toen hij zich verdiepte in de sociale betekenis van het vernieuwende downloadplatform Napster. Later promoveerde Koos op onderzoek naar de factoren die het succes van beginnende muzikanten bepalen, om te ontdekken dat vooral een professioneel netwerk doorslaggevend is.

Lab lead International Music Industry Lab
In 2011 kwam Koos in dienst bij Hogeschool Inholland, waar hij als associate lector eerst samenwerkte met Joke Hermes binnen haar lectoraat Media, Cultuur & Burgerschap (nu: Inclusion and the Creative Industries). “Hier kon ik de basis leggen voor mijn huidige lectoraat. Daarnaast was ik docent bij verschillende opleidingen binnen het domein Creative Business en werd ik lab lead van het International Music Industry Lab, waar we samen met studenten en professionals uit het werkveld vraagstukken in het muziekecosysteem oppakken.”

Internationaal karakter
Koos is al lang actief in de industrie en heeft als associate lector een breed netwerk. “Ik merk dat mijn nieuwe titel net wat meer status geeft waardoor deuren sneller opengaan.” Ook in het buitenland, en dat is niet onbelangrijk, want de muziekindustrie is zeer internationaal. “Naast samenwerking met internationale partners, wil ik me ook blijven richten op lokale, kleinschalige onderzoeksprojecten.”

Technologische, creatieve en sociale innovatie
Wat Koos betreft valt de hele breedte van de muziekindustrie binnen de scope. Maar voor het brede begrip innovatie brengt hij wel een specifieke focus aan. “Met het lectoraat richten we ons op technologische, creatieve en sociale innovatie. Wat we daaronder verstaan? Bij technologische innovatie kun je bijvoorbeeld denken aan de invloed van platforms als Spotify en TikTok of de opkomst van generatieve AI. Het zijn ontwikkelingen van buiten de muziekindustrie waardoor businessmodellen zullen veranderen maar misschien ook wel het auteursrecht moet worden aangepast.”

AI als nieuw instrument
“Creatieve innovatie kan nauw samenhangen met de technologische ontwikkelingen”, vertelt Koos verder. “Aanvankelijk zie je bij nieuwe technologische ontwikkelingen weerstand en angst, maar ook partijen die juist mogelijkheden zien en hiermee experimenteren. Zo passen muzikanten de lengte van hun songs en intro’s aan om aan te sluiten bij de logica van Spotify. Of ze maken andere compositiekeuzes om op de korte filmpjes op TikTok opgepikt te worden. AI kan als een nieuw instrument worden ingezet om fantastische nieuwe muziek te maken. En met de inzet van extended reality, zoals augmented reality en virtual reality, kun je de muziekbeleving vergroten.”

Duurzaam en gezond
Heel actueel zijn tot slot ook de vraagstukken rond sociale innovatie, een thema dat als een mes aan twee kanten snijdt. Enerzijds is er de kracht van muziek om sociaal-maatschappelijke issues aan te kaarten, mensen daarin te verbinden en tot verandering aan te zetten. Anderzijds moet de industrie zelf werken aan tal van issues, zoals de arbeidsomstandigheden in de industrie, inclusie en de impact op het klimaat. “Door naar sociale innovatie onderzoek te doen, wil ik mijn bijdrage leveren aan een duurzaam en gezond muziekecosysteem. Dit raakt direct de profilerende thema’s van onze hogeschool: de veerkrachtige samenleving en duurzame leefomgeving.”

Onderzoeks- en innovatieagenda
In april lanceerde het lectoraat een onderzoeks- en innovatieagenda voor de Nederlandse popmuzieksector waarin de meest urgente thema’s worden geformuleerd. Illustratief voor Koos’ werkwijze is dat de agenda bottom-up en in nauwe samenwerking met het werkveld werd opgesteld. “Alle onderzoeksprojecten doen we met het werkveld. Daarnaast zoek ik de samenwerking binnen Inholland: met lectoraten van het domein Creative Business, maar ook daarbuiten.”

Actief betrokken studenten
Uiteraard zoekt Koos ook de koppeling met het onderwijs. “In mijn rol als lab lead komen onderzoek en onderwijs mooi samen. In het International Music Industry Lab zijn studenten van onder meer Creative Business, Leasure & Events Management, Business Innovation en Communicatie actief. Het initiatief ligt bij de studenten zelf: binnen bepaalde kaders stellen zij hun onderzoeksdoelen op om daar in co-creatie met het werkveld aan te werken. Zo leren ze multidisciplinair werken, onderzoeken en experimenteren.”

Onderzoekers van Hogeschool Inholland hebben in samenwerking met de Popcoalitie een nieuwe onderzoeks- en innovatieagenda opgesteld voor de popmuzieksector. Hierin zijn de meest urgente thema’s en vragen vanuit de sector, waar onderzoek gewenst is of waar innovaties nodig zijn, in kaart gebracht. Op 12 april jl. is de nieuwe agenda gepresenteerd aan de bij de Popcoalitie aangesloten organisaties. Vervolgstap is de matchmakingbijeenkomst op 6 juni, georganiseerd met steun van CLICKNL, waarbij het doel is te komen tot consortia die gezamenlijk onderzoeks- of innovatieprojecten willen opstarten.

For English press here.

Post-COVID impuls
Na de COVID-19 pandemie was het tijd om een nieuwe impuls te geven aan de muziekindustrie. Het stilleggen van de live popmuziek tijdens de pandemie heeft grote gevolgen heeft gehad voor makers, organisaties en medewerkers in deze branche. Het heeft daarnaast de aandacht gevestigd op al langer lopende vraagstukken, zoals een eerlijke vergoeding voor makers, de kwetsbare arbeidssituatie van medewerkers en onregelmatige werktijden. Tegelijkertijd heeft de pandemie de industrie ook gedwongen te experimenteren met nieuwe verdienmodellen, waaronder hybride en online optredens. Nu de podia, clubs en festivals weer open zijn, is er een groot tekort aan personeel, waardoor de werkdruk nog hoger is geworden. Dit alles terwijl maatschappelijke kwesties zoals inclusie, diversiteit, klimaatverandering en digitale ontwikkelingen blijven spelen.

Voorbeeldfunctie van de popsector
Het is juist vanwege de maatschappelijke impact van muziek dat de popsector een voorbeeldfunctie heeft voor andere sectoren, vindt Koos Zwaan, associate lector Innovation in the International Music Industry bij Hogeschool Inholland. ‘Muziek heeft de kracht om te verbinden en te verbeelden en is voor velen belangrijk voor hun identiteit. Om deze verbeeldingskracht in te zetten en een impact te hebben op maatschappelijke vraagstukken, zijn slimme samenwerkingen tussen de popsector en kennispartners zoals hbo-instellingen en universiteiten noodzakelijk. Dit kan gerealiseerd worden door onderzoeks- en innovatieprojecten die een impuls geven aan vernieuwing en samenwerking in de popmuziekindustrie’, aldus Zwaan. Inholland werkt samen met partners uit het werkveld aan dit soort projecten in het International Music Industry Lab, waarvan Koos Zwaan lab lead is.

Thema’s onderzoeks- en innovatieagenda
De thema’s van de agenda zijn tot stand gekomen met input van vertegenwoordigers uit de hele popsector die is opgehaald tijdens verschillende werksessies. Daarnaast is input verzameld van congresbezoekers bij het Congres Podia Festivals Evenementen (september 2022), No Man’s Land (december 2022) en Eurosonic Noorderslag (januari 2023).De hoofdthema’s zijn: talentontwikkeling, professionalisering, inclusie & diversiteit, nieuwe digitale technologie & businessmodellen, mentaal & fysiek welzijn, maatschappelijke impact van popmuziek, klimaatimpact en internationalisering. De volledige agenda is te downloaden van de website.

Martijn Kramers, namens het dagelijks bestuur van de Popcoalitie: ‘Deze agenda biedt kansen voor innovatieve oplossingen die impact gaan hebben op het versterken van onze industrie en zal richting geven aan een duurzaam en gezond muziekecosysteem. Denk daarbij aan eerlijke praktijken voor alle belanghebbenden, inclusiviteit voor medewerkers, duurzaamheid van activiteiten, alles vallend binnen de waardeketen van de Nederlandse popmuzieksector.’

Matchmakingbijeenkomst
De volgende stap is het bij elkaar brengen van partijen uit het brede werkveld van de popmuziek, onderzoekers van hogescholen en universiteiten en partijen die samenwerkingsprojecten kunnen financieren. Met dit doel organiseren Inholland en de Popcoalitie, gesteund door CLICKNL, een matchmakingbijeenkomst. De gewenste uitkomst van deze bijeenkomst is dat er rondom de vragen uit de agenda samenwerkingsverbanden worden gevormd die verder onderzoek initiëren en innovaties voor en met de popsector gaan ontwikkelen én implementeren. Deze bijeenkomst vindt plaats op dinsdag 6 juni 2023 in het A-lab te Amsterdam.