Texel is een zeer toegankelijk Waddeneiland. Misschien wel iets té toegankelijk. Al is het dit jaar heel anders gezien de coronamaatregelen, maar normaal neemt elk toeristenseizoen de overlast van het autoverkeer toe. Dat strookt niet met de duurzame ambities van de gemeente. Om dit dilemma op te lossen nodigde Texel Inholland-studenten uit om in een dagenlange hackathon oplossingen te ontwerpen. “Ik ontdekte dat ik best veel kennis kon inbrengen vanuit mijn vakgebied.”

Leestijd +- 4 minuten

Begin maart maakte een groep van 40 studenten van Hogeschool Inholland en de Wageningse Hogeschool Aeres de overtocht naar Texel. Hun bagage was zeer divers. Alleen al van Inholland waren zes technische en bedrijfseconomische opleidingen van de partij voor de hackathon, naar een idee van Fred Gardner, associate lector Innovatiemodellen Duurzame Energie.

Meerwaarde hackathon
“De hackathon is heel goed voor de persoonlijke ontwikkeling van studenten”, zegt docent Bouwmanagement & Vastgoed Jos van Dam. “Ze leren hun schroom van zich af te zetten om hun mening te geven, te onderzoeken, te experimenteren, te presenteren. Ze komen bovendien in aanraking met de kijk van studenten van andere opleidingen én stakeholders, zoals ondernemers op Texel. Transdisciplinair werk is dat: precies zoals in de praktijk. En het is natuurlijk des te aantrekkelijker dat ze echt een bijdrage leveren aan Texel.”

Snel denken
De hackathon duurde vijf volle dagen. “Het was prettig om heel intensief bezig te zijn om één vraagstuk van verschillende kanten te bekijken”, zegt Melanie Duijn, tweedejaarsstudent Landscape and Environment Management. “We voerden gesprekken met ondernemers, mensen van Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en de wethouder. We kregen masterclasses in bijvoorbeeld out-of-the-box-denken en moesten ondertussen met al die verschillende studenten van ons groepje nadenken over ons concept. Dat betekent snel denken en compromissen sluiten.”

Trots gevoel
Op donderdag was het tijd om de concepten te presenteren. “We hadden niet één maar verschillende ideeën bedacht voor de mobiliteit op Texel”, vertelt Melanie. “We vonden het zonde om die te laten vervliegen. Daarom kwamen we uiteindelijk met het concept voor een kenniscentrum op Texel om de ideeën later uit te werken. Dat bleek best een goed idee, want na onze presentatie hoorde we dat Texel al zo’n centrum op wilde zetten.” Op vrijdag nam Melanie met een trots gevoel de boot terug naar het vaste land. “Je kunt in een korte tijd echt veel bereiken. En ik ontdekte dat ik best veel kennis kon inbrengen vanuit mijn vakgebied.”

Met Texelaars in de kroeg
“Dit was superleuk en hartstikke nuttig om te doen”, zegt Sophie van Bree, derdejaarsstudent Bouwkunde. “Je leert in één week zo veel en het is zo goed om bezig te zijn met een echt vraagstuk. Zo gaat een onderwerp ook enorm leven. Dat gebeurde op Texel, ook na ons programma. We belandden ’s avonds in de kroeg waar we in gesprek raakten met lokale bewoners. Hun kijk op de mobiliteit op hun eiland was heel leerzaam.”

Netwerk van busjes
Sophie wil al van kinds af aan architect worden. “In dat beroep werk je binnen bouwteams samen met verschillende disciplines en moet je rekening houden met uiteenlopende belangen. In onze groep verliep dat proces van samenwerken niet altijd even vlekkeloos. Toch bleken we met elkaar een mooi idee te hebben ontwikkeld: de Jutter, een hopperdienst die van de veerhaven helemaal naar de noordpunt rijdt. Dit combineren we met een netwerk van busjes die mensen na oproep via een app binnen tien minuten kunnen ophalen. De busjes kunnen ook goederen meenemen. Misschien is het zelfs mogelijk om bagage vanuit Den Helder te transporten, zodat toeristen hun auto kunnen laten staan.”

Wisselwerking
Wat Melanie overkwam, gebeurde ook met Sophie: het idee van haar groepje sloot naadloos aan bij ideeën die al in het werkveld leefde. “Frappant was het voorstel om openbaar vervoer in te zetten voor goederentransport”, zegt directeur Bart de Vries van Taxi & Busonderneming Texel. “Want een week later kwam Connexxion met hetzelfde idee. En zo was ik ook blij verrast door een concept van een andere groep om vanuit een hub in Den Burg een stervormig logistiek netwerk op te zetten. Precies met dat idee speelt ons bedrijf. Ik zou dat met studenten graag verder willen onderzoeken.” Volgens De Vries is de wisselwerking het mooie van de hackathon. “Studenten hebben een echte case en wij op Texel bruikbare ideeën.”

In 2030 energieneutraal
Wethouder Hennie Huisman was ook verrast door de creativiteit en bruikbaarheid van de voorstellen. “In elk ervan zaten goede punten. En soms gewoon heel praktische, zoals het simpele idee om op accommodaties gratis fietsen te zetten. Dat kunnen we nu al invoeren. Van een verbazingwekkend hoog niveau waren ook de presentaties. Ze zagen er gelikt en ludiek uit, zo knap kom ik ze in mijn werk lang niet altijd tegen.” Texel heeft een intentieverklaring met Inholland om vaker deze vormen van leergemeenschappen te organiseren. “Studenten én ons eiland worden er beter van. We willen in 2030 energieneutraal zijn. Dan helpt het om de creativiteit van een diverse groep studenten de vrije loop te laten.”

Kenniscentrum
Pepijn Lijklema was medeorganisator van de hackathon. Jaren geleden bleef hij als student aan de TU Delft op het eiland hangen. Na zijn onderzoek bedacht hij als zelfstandige de energieneutrale verlichting op Texel. Inmiddels organiseert hij met zijn bedrijf TexLabs sessies met studenten, onder meer van Inholland. “Wat mij zeer aansprak was het idee van de studenten voor een kenniscentrum. Ik loop al langer met die gedachte rond. Met zo’n kenniscentrum kun je studenten structureel bij het eiland betrekken en daarmee iets doen tegen de trek van jongeren uit plattelandsgemeenten zoals Texel. Het eiland heeft economisch veel te bieden. Een kenniscentrum zou Texel nog beter op de kaart zetten.”

Nieuwe leergemeenschappen
Het is de tweede hackathon op Texel en volgens Lijklema de beste tot nu toe. “Mooi zou zijn om ook bijvoorbeeld mbo-studenten te laten aanschuiven.” Van Dam weet dat Inholland sowieso op bredere schaal wil doorgaan met het organiseren van leergemeenschappen. “Maar misschien doen we dat dan zeven weken lang zodat we er nog meer uit kunnen halen. En dan deels online; daar doen we in deze tijd noodgedwongen veel ervaring mee op.”

Welke onderzoeker van Inholland die maatschappelijk relevant en praktijkgericht onderzoek heeft gedaan verdient volgens jou de Wij Inholland award in de categorie onderzoek? We zijn op zoek naar een Inholland-onderzoeker en onderzoeksteams die innovatief onderzoek hebben gedaan, aansluitend op de Inholland-thema’s gezond, duurzaam en creatief én daarmee een brug slaand naar het werkveld. De uitreiking vindt plaats tijdens de Dag van het Onderzoek, dinsdag 25 juni 2019 bij Inholland Den Haag. Je hebt tot 24 mei 2019 om je voordracht in te zenden.

Naast een eervolle vermelding krijgt de winnaar een award, volop publiciteit en een geldbedrag van 2.500 euro om te besteden aan individuele scholing en persoonlijke ontwikkeling. Hierbij kan gedacht worden aan een cursus, workshop, congres of werkbezoek gerelateerd aan de onderzoeksactiviteiten.

Welk onderzoek komt in aanmerking?
Voor de Wij Inholland award - Onderzoek 2019 komen alle onderzoeksprojecten in aanmerking die zijn uitgevoerd door een onderzoeker of onderzoeksteam in dienst van Inholland. Daarnaast hebben de projecten geresulteerd in een publicatie of ander tastbaar onderzoeksresultaat.

Winnaar 2018
Vorig jaar ging de award naar Petra Boersma (onderzoekslijn Gezondheid & Welzijn van Kwetsbare Ouderen) voor haar onderzoek naar de Veder Contact Methode om te communiceren met mensen met dementie.

Wat zijn de beoordelingscriteria?
De beoordelingscriteria zijn gebaseerd op het Inholland Onderwijskompas en het Brancheprotocol Kwaliteitszorg Onderzoek (BKO):

• Persoonlijk en dichtbij: het onderzoek is van belang voor het onderwijs en de beroepspraktijk, en de resultaten worden in het onderwijs en het werkveld gebruikt.
• Durf te leren: het onderzoek is gericht op innovatie en vernieuwing, zowel in aanpak als qua doorwerking.
• Diversiteit als kracht: het onderzoek heeft een discipline- en/of domeinoverstijgend karakter of is op andere wijze gericht op verbinding.
• We bekennen kleur: het onderzoek draagt bij aan de profilerende thema’s Duurzaam, Gezond en Creatief.
• Kwaliteit in interactie: het onderzoek heeft een grondige methodologische basis en is het resultaat van coproductie met andere partijen.
• Grensverleggend onderzoek: is dit jaar het thema van de Dag van het Onderzoek en daarmee een extra criterium. Waarom is juist dit onderzoek grensverleggend?  

Jury
De jury maakt uit alle inzendingen een eerste selectie op basis van de bovengenoemde criteria. Dit leidt tot een shortlist van drie onderzoeken die vervolgens nader beoordeeld worden door de jury. De samenstelling van de jury wordt later bekendgemaakt. 

Hoe draag je iemand voor?
Je kunt een eigen onderzoek inzenden, maar ook een ander voordragen. De inzending bevat in ieder geval onderstaande informatie:

• een motivatie per criterium waarom het onderzoek voor de Wij Inholland award - Onderzoek 2019 in aanmerking komt;
• een korte beschrijving van het onderzoeksproject;
• achtergrondinformatie over de onderzoeker (bijvoorbeeld curriculum vitae);
• een kopie van een publicatie/publiciteit over het onderzoeksresultaat.

Je kunt de inzending tot 24 mei 2019 per e-mail versturen naar Bart Muusse. de secretaris van de jury.

De ambitie van het grootste Waddeneiland is om op korte termijn zelfvoorzienend te zijn met duurzame energie en water. Om deze veelomvattende ambitie handen en voeten te geven, gaan studenten van Inholland van opleidingen op het gebied van techniek, energetica, tuinbouw, voedselvoorziening, toerisme, ruimtelijke ordening, ecologie en bedrijfskunde gezamenlijk kijken naar een aanpak om het eiland 100% duurzaam te maken op de gebieden energie, materialen, economie, voeding en water.

Kanteling naar duurzame, circulaire samenleving
“We staan aan het begin van een proces waarbij onze maatschappij kantelt naar een duurzame, circulaire samenleving. Noodgedwongen door klimaatverandering en een tekort aan primaire grondstoffen. En ook verplicht door internationale afspraken die zijn gemaakt in Parijs en het nationale Klimaatakkoord,” aldus Fred Gardner, associate lector Innovatiemodellen Duurzame Energie bij Inholland. “Om die nieuwe samenleving, die nieuwe economie en energievoorziening vorm te geven, zijn mensen nodig. Jonge mensen die tijdens hun opleiding leren omgaan met deze transitie, begrijpen wat er nodig is en dat vanzelfsprekend vinden..”

Wereldwijd spannen landen zich in om de uitstoot van broeikasgassen tegen te gaan en duurzamere vormen van energie en materiaalgebruik te omarmen. Van fossiele brandstoffen en uitputbare grondstoffen naar nieuwe bronnen en materialen. Maar ook andere processen zoals gewassen die met kunstlicht of op zoute ondergrond groeien. De wereldbevolking groeit en daarmee is deze toename één van de grootste uitdagingen van deze tijd. De oplossing wordt bepaald door de ontwerpers van de toekomst. 

“Texel is de wereld in het klein. Daarom is het een ideale plaats voor studenten en onderzoekers. Het eiland kan deze jonge mensen goed gebruiken om vorm te geven aan de transitie,” legt Pepijn Lijklema van TexLabs uit.

Marjan Minnesma
Tijdens de hackathon volgen de studenten inspirerende gastcolleges onder andere van Marjan Minnesma, directeur van Urgenda, een organisatie die verduurzaming van Nederland wil versnellen. Ook gaan de studenten in gesprek met de gemeente en lokale ondernemers om te verkennen waar de uitdagingen en kansen zijn om zelfvoorzienend te worden.

Deze werkweek wordt mede mogelijk gemaakt dankzij de Comenius Teaching Fellows beurs van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO).

Dit eerste Innovatiecafé is de beoogde aftrap van een reeks avonden waarbij onderwerpen als sociaal ondernemen, robotica, energietransitie en Haarlem Smart City aan de orde komen. Komende periode wordt bekeken welke duurzaamheidsinitiatieven in Haarlem spelen en welke ondernemingen daarin al succesvol zijn. Volgens Stephan Kooijman van de gemeente Haarlem is in het regionale bedrijfsleven veel interesse voor economische ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid. Bedrijven willen vooral weten waar kansen liggen, waar het goed gaat en waar het spaak loopt, en wat de rol is van de overheid en het onderwijs. Het Innovatiecafé brengt antwoorden op dergelijke vragen in beeld.

Het eerste Innovatiecafé
Op 18 januari staat de afsluiting van de landelijke Week van de Circulaire Economie centraal. Twee bedrijven die meedoen aan dit evenement blikken hierop terug. Directeur Walter de Wit van Jan de Wit Autocars vertelt hoe een deel van zijn bussen voortaan rijdt op brandstof die CO₂-uitstoot veroorzaakt. Jonge ondernemers die nog studeren aan Hogeschool Inholland in Haarlem vertellen hoe zij naar innovatie en duurzaamheid kijken. Frénk van der Linden, duurzaamheidsambassadeur van de gemeente Haarlem, komt met een gesproken column. Singer/songwriter Melle Boddaert, student aan het Conservatorium Haarlem van Hogeschool Inholland verzorgt de muziek en brengt werk van anderen en zichzelf ten gehore.

Vooraf aanmelden
De inloop is op 18 januari vanaf 15.30 uur. De interviews worden in een pittig tempo van 16.00 tot 17.00 uur door ‘cafébaas’ Jaap Sluis gehouden. De borrel na afloop is een laagdrempelige manier om innovatiecontacten tussen vertegenwoordigers van bedrijven, overheden en het onderwijs te initiëren en/of te verder te verdiepen. De toegang is gratis. Ook belangstellenden van buiten de regio zijn welkom. Graag vooraf online aanmelden of via sluis@decoalitie.nl.

Het is de bedoeling om in 2019 váker een Innovatiecafé te houden. Volgens Hans Stroomberg van Sociëteit Vereeniging haalt zijn organisatie Het Innovatiecafé graag in huis: "Veel van onze leden zijn ondernemer of ondernemend van geest en hebben interesse in de materie. Omdat iedereen - dus ook niet-leden - welkom is, kan Het Innovatiecafé uitgroeien tot een plek waar kennis breed wordt gedeeld en ondernemers interessante contacten op kunnen doen. Oók met het onderwijs en overheden."

Locatie 
De Sociëteit Vereeniging is gevestigd aan de Zijlweg 1 in Haarlem.

Hoe ontwerp je een energiesysteem dat nu én in de toekomst duurzaam is? Daar deden studenten van Inholland onderzoek naar. Voor het onderzoek kozen ze het eiland Texel als studieobject. Fred Gardner, associate lector Innovatiemodellen Duurzame Energie bij Inholland Alkmaar, begeleidde het onderzoek. Hij schreef er het rapport Sustainable Systems over, dat hij tijdens de TerraTechnica Meet Up presenteerde op 16 oktober bij Inholland Alkmaar.

De associate lector zegt trots te zijn op de vele disciplines binnen Inholland die het mogelijk maken om relatief eenvoudig multidisciplinaire teams samen te stellen. Deze teams gaan met elkaar aan de slag op Texel met systeemdenken tijdens de volgende Planet Texel in maart. "Het onderzoek heeft veel informatie opgeleverd. De oplossingen voor Texel kunnen ook op grotere en soms ook op kleinere schaal worden toegepast.”

Duurzaam Texel
In hun onderzoek hebben de studenten, onder begeleiding van docenten, uitgewerkt hoe je duurzaam aan de energievraag van Texel kunt voldoen. Ze deden dat volgens de aanpak van systeemdenken. Gardner: “Dat is de beste manier om dit soort complexe problemen aan te pakken. We hebben het probleem opgedeeld in deelproblemen en daarvan modellen gemaakt waarin oorzaak en gevolg verband met elkaar hebben. Zo vereenvoudig je de werkelijkheid en creëer je verschillende mogelijke scenario’s.”

Totale systeem overzien
‘Planet Texel’ wordt als concept en studiecase opgenomen in het onderwijsprogramma van Inholland. Zo kunnen toekomstige ingenieurs leren kleine en middelgrote energienetten te ontwerpen. “Het gaat hier om systemen die energie leveren op basis van het aanbod van de natuur”, zegt Gardner. “Die systemen kunnen zonder goede energieopslag en een ‘slim’ net niet aan de variabele vraag van de gebruiker voldoen. Daarom moet de ontwerper het totale systeem kunnen overzien om daarin deelprocessen functioneel te kunnen ontwerpen. Daarna kunnen we verschillende technologieën echt op Texel testen en demonsteren in een field experiment.”

Gevolgen in beeld brengen
Complexe maatschappelijke vraagstukken als klimaatverandering en energievoorziening vragen om nieuwe, creatieve oplossingen. “Het begrijpen en modelleren van systemen kan daarbij inzicht geven”, zegt Gardner. “Dit inzicht kan worden gebruikt bij het maken van keuzes en beleid. Het geeft ook een beeld van mogelijke negatieve gevolgen voor de samenleving op langere termijn. Als je door de bril van Sustainable Systems kijkt, word je gedwongen te kijken naar de gevolgen van een ontwerpkeuze. Het rapport geeft diverse oplossingsrichtingen aan. De mensen die de beslissingen moeten nemen, kunnen op basis daarvan keuzes maken.”

Duurzaam zijn op drie gebieden
In het systeemdenken heeft iedere actie invloed op het totaal en op verschillende gebieden. Er zijn drie gebieden die de duurzaamheid bepalen: economie, milieu en samenleving. Gardner: “Die drie gebieden hangen heel sterk met elkaar samen. Je bent alleen duurzaam bezig als je met alle drie rekening houdt. Veel beslissingen worden bijvoorbeeld vooral beïnvloed door wat maatschappelijk verantwoord is.”

Samenwerking uitbreiden
Hogeschool Inholland Alkmaar gaat samen met regionale spelers, waaronder ECN en het bedrijfsleven, een Centre of Expertise opzetten. Die samenwerking maakt verdieping van kennis mogelijk voor studenten en onderzoekers. Het Centre of Expertise richt zich vooral op het regionale (decentrale) energienet. Zo werkt het mee aan een toekomstbestendige energievoorziening.

Download het rapport Sustainable Systems.

Ben jij tevreden over de manier waarop wij je informeren? Of heb je suggesties hoe het beter kan? Wat vind je bijvoorbeeld van de MyStart-app, de mails en de kaartjes die we je gestuurd hebben? 

We zijn benieuwd naar jouw mening! Daarom organiseren wij in september een studentenpanel waarin je jouw ervaringen kunt delen. Als je meedoet, krijg je hiervoor betaald. De data worden nog bekend gemaakt.

Interesse? Meld je aan via inholland@asatalent.nl