Voor haar afstudeeronderzoek verruilde vierdejaarsstudent Pien Lalleman de collegebanken in Delft voor het Waddeneiland Schiermonnikoog. Daar woonde ze drieënhalve maand en werkte ze samen met Natuurmonumenten aan een vraagstuk dat direct invloed heeft op de natuur: hoe houd je duingebieden open en gezond? Pien studeert Landscape and Environment Management (LEM) bij Hogeschool Inholland in Delft.  “Toen ik aan mijn studie begon, wist ik vooral dat ik iets met groen wilde doen. Wat precies, wist ik nog niet. Juist doordat de opleiding in het begin breed is, ontdek je gaandeweg wat bij je past. Voor mij bleek dat natuurbeheer en ecologie te zijn.

Onderzoek midden in de natuur
Voor haar afstudeeronderzoek ging Pien aan de slag bij Natuurmonumenten. De organisatie wilde weten hoe begrazing kan helpen om een deel van de duinen op Schiermonnikoog open te houden. Door onder andere stikstof en het afnemen van de konijnenpopulatie groeien duingebieden steeds sneller dicht met struiken en bomen. Daardoor verdwijnen planten en dieren die juist afhankelijk zijn van open duinen. Pien onderzocht welke dieren het meest geschikt zijn om die ontwikkeling tegen te gaan. “Ik heb gekeken naar verschillende soorten grazers, zoals geiten, schapen en paarden. Sommige dieren eten vooral gras, terwijl andere juist ook struiken en jonge boompjes aanpakken. Dat maakt een groot verschil voor hoe een gebied zich ontwikkelt.”

Niet alleen achter een laptop
Een belangrijk deel van het onderzoek speelde zich buiten af. Pien maakte kaarten van de vegetatie, analyseerde luchtfoto’s en controleerde haar bevindingen vervolgens in het veld. “Ik ben heel veel buiten geweest om te kijken of de situatie overeenkwam met wat ik in de literatuur en datasets zag. Zo krijg je een veel beter beeld van wat er daadwerkelijk gebeurt in een gebied.” Tijdens haar onderzoek observeerde ze niet alleen de begroeiing, maar ook vogels, planten en andere soorten die in het gebied voorkomen. 

Wonen op een Waddeneiland
Voor het onderzoek verhuisde Pien tijdelijk naar Schiermonnikoog. Een bijzondere ervaring die haar veel heeft gebracht. “In het begin vond ik het best spannend. Het was winter, donker en ik kende er niemand. Maar toen de lente begon, zag ik het eiland echt tot leven komen. Overal kwam de natuur tot bloei. Dat was heel bijzonder om mee te maken.” Die periode maakte haar enthousiasme voor natuurbeheer alleen maar groter. “Ik was al geïnteresseerd in duingebieden, maar door mijn tijd op Schiermonnikoog is dat nog sterker geworden.”

 Van onderzoek naar advies
Op basis van haar bevindingen stelde Pien een concreet beheeradvies op voor Natuurmonumenten. Daarin beschrijft ze welke dieren kunnen worden ingezet en hoe zij over verschillende delen van het gebied kunnen worden verdeeld. Natuurmonumenten gebruikt haar onderzoek als onderbouwing voor toekomstige keuzes in het beheer van het gebied. “Het is heel leuk om te weten dat mijn onderzoek straks kan bijdragen aan de praktijk. Misschien lopen er niet direct morgen geiten rond, maar mijn advies wordt wel meegenomen in de plannen voor de toekomst.” 

Theorie en praktijk komen samen
Volgens Pien sloot het onderzoek goed aan op wat ze tijdens de opleiding heeft geleerd. "Tijdens de studie leer je naar landschappen kijken en onderzoeken hoe gebieden worden ingericht en beheerd. Daardoor had ik een goede basis om aan dit onderzoek te beginnen. Natuurlijk leer je in de praktijk weer nieuwe dingen, maar je merkt dat de kennis uit de opleiding echt van pas komt.” 

Toekomst in het natuurbeheer
Na haar afstuderen wil Pien graag verder in het natuurbeheer. Waar precies, weet ze nog niet. “Ik wil graag werken aan het beheer van natuurgebieden. Vooral de kust en de duinen vind ik heel interessant. Daar hoop ik in de toekomst iets mee te kunnen doen.” Met haar onderzoek op Schiermonnikoog heeft ze in ieder geval al een bijzondere eerste stap gezet.

Wat gebeurt er met padden, kikkers en salamanders wanneer ze tijdens hun jaarlijkse trektocht een put of kolk (straatafvoeren) inlopen? Voor vierdejaarsstudent Landscape and Environment Management Mees Biemond is dat geen theoretische vraag, maar het onderwerp van zijn afstudeeronderzoek. Tijdens zijn stage in de gemeente Ede onderzocht hij waar padden, kikkers en salamanders naartoe trekken in het voorjaar, en hoe ze onderweg vast komen te zitten in straatputten waar ze niet meer uit kunnen.  Zijn onderzoek draagt direct bij aan natuurbehoud én laat zien hoe ecologie, onderzoek en samenwerking samenkomen in de praktijk.

Bescherming van amfibieën in de bebouwde omgeving
Mees loopt stage bij RAVON (Reptielen Amfibieën Vissen Onderzoek Nederland). De organisatie doet onderzoek naar verschillende diersoorten en zet zich in voor bescherming en behoud van biodiversiteit. Tijdens zijn afstudeerstage werkte Mees mee aan de campagne Pad uit de Put. Deze campagne richt zich op een probleem dat veel mensen niet kennen. In het voorjaar trekken amfibieën van hun overwinteringsplek naar voortplantingswateren. Onderweg komen ze regelmatig terecht in straatputten en kolken. Door de steile en gladde wanden kunnen ze daar vaak niet meer uit ontsnappen.

“Veel mensen kennen het probleem van amfibieën die wegen oversteken, maar putten vormen ook een groot risico”, vertelt Mees. “Als ze eenmaal in zo’n put terechtkomen, kunnen ze er vaak niet meer zelf uit. En niemand die het ziet” Om dieren uit straatputten te helpen, ontwikkelde RAVON kleine trapjes die in de put worden geplaatst, zodat ze zelf weer naar boven kunnen komen.

Op zoek naar migratieroutes
Voor zijn afstudeeronderzoek bracht Mees eerst in kaart waar amfibieën in Ede actief zijn tijdens hun voorjaarstrek. Op plekken waar veel amfibieën trekken, onderzocht hij straatputten om te bepalen waar uitklimtrapjes het meeste effect hebben. Dat betekende veel veldwerk. Tijdens het onderzoek inventariseerde hij samen met vrijwilligers  ruim 4.800 amfibieën. Daarnaast opende en controleerde hij duizenden straatputten. “Uiteindelijk heb ik bijna 6.000 keer een put gecontroleerd. Dat is behoorlijk intensief werk, omdat je telkens moet bukken, tillen en soms ook bladeren en water uit de put moet scheppen.” Ondanks de grote inspanning vond hij ongeveer honderd amfibieën in de gecontroleerde putten. Toch was dat voldoende om waardevolle conclusies te trekken. “Voor het onderzoek maakt het niet zoveel uit of je één of honderd amfibieën in een put vindt. Elke waarneming geeft informatie over waar maatregelen nodig zijn.”

Vrijwilligers maken het verschil
Een belangrijke les tijdens het onderzoek was volgens Mees de waarde van vrijwilligers. Het monitoren van amfibieën gebeurt grotendeels dankzij mensen die zich vrijwillig inzetten voor natuuronderzoek en bescherming. “Vrijwilligers zijn eigenlijk onmisbaar. Een gemeente als Ede is veel te groot om overal tegelijk onderzoek te doen. Dankzij vrijwilligers krijg je een veel beter beeld van wat er gebeurt.” Ook de samenwerking met de gemeente speelde een belangrijke rol. Op basis van zijn onderzoeksresultaten schreef Mees een adviesrapport waarmee RAVON en de gemeente kunnen bepalen waar uitklimvoorzieningen geplaatst kunnen worden. De uitvoering vraagt echter tijd. Verschillende afdelingen binnen de gemeente  zoals het rioolbeheer moeten betrokken worden voordat maatregelen daadwerkelijk kunnen worden uitgevoerd.

Van kaartanalyse tot ecologisch veldwerk
Tijdens zijn onderzoek maakte Mees veel gebruik van kennis en vaardigheden die hij tijdens de opleiding heeft opgedaan. Vooral zijn ervaring met GIS-software kwam goed van pas. “Met GIS kun je allerlei gegevens combineren, zoals waterstructuren, groenvoorzieningen en eerdere waarnemingen. Daarmee kun je voorspellen waar amfibieën zich waarschijnlijk verplaatsen.” Juist de combinatie van data-analyse en praktisch veldwerk spreekt hem aan. Tijdens de opleiding koos Mees bewust voor de groene richting, waarin ecologie en natuurbeheer centraal staan. “Ik word enthousiast van ecologie en natuuronderzoek. Tijdens de opleiding is die interesse alleen maar groter geworden.”

Onderzoek met directe impact
De resultaten van het onderzoek worden niet in een la gelegd. RAVON gebruikt de uitkomsten als onderdeel van een groter project waarbij in vier jaar tijd veertig gemeenten worden onderzocht. Dankzij financiering vanuit de Postcode Loterij kunnen gemeenten ondersteuning krijgen bij het uitvoeren van maatregelen. Voor Mees is het waardevol om te zien dat zijn werk daadwerkelijk wordt gebruikt. “Het mooiste is dat het onderzoek direct iets oplevert voor de bescherming van dieren. Als je een uitgeputte pad uit een put kunt halen en weer richting het water kunt brengen, geeft dat veel voldoening.”

Een blik op de toekomst
Nu zijn afstudeeronderzoek bijna is afgerond, denkt Mees na over zijn volgende stap. Een masteropleiding behoort tot de mogelijkheden, maar voorlopig wil hij eerst werkervaring opdoen binnen het werkveld van natuurbeheer en ecologie. “Ik heb gekeken naar een master, maar ik wil eerst ontdekken wat ik in de praktijk kan betekenen. Als ik buiten aan het werk ben en amfibieën kan helpen, dan vind ik dat op dit moment misschien nog wel het leukst.” Zijn stage laat zien hoe breed het werkveld van Landscape and Environment Management is. Van ecologisch onderzoek en data-analyse tot samenwerking met gemeenten en natuurorganisaties: het zijn allemaal onderdelen van het werk aan een leefomgeving waarin mens en natuur beter samen kunnen bestaan.

Hoe maak je stadsparken en recreatiegebieden in Haarlem en Heemskerk groener, klimaatbestendiger én aantrekkelijk voor bewoners? In het ABC Architectuurcentrum Haarlem presenteerden onlangs studententeams van Landscape and Environment Management (LEM) van Hogeschool Inholland hun plannen hiervoor. Geen theoretische oefening, maar ontwerpen die inspelen op urgente vragen rond klimaat en biodiversiteit.  

Tien weken lang werkten tweedejaarsstudenten aan het toekomstbestendig maken van bestaande parken en recreatiegebieden. In Haarlem gaat het om het Kenaupark, Frederikspark en Florapark, in Heemskerk om projectgebeid De Watertuinen 2.  

Hittestress, piekbuien en droogtes 
“Door klimaatverandering krijgen we steeds vaker te maken met hittestress, piekbuien en langere droogtes”, zegt Marjan de Croon, docent-onderzoeker bij Inholland. “Tegelijk verandert de manier waarop we parken gebruiken en komen er steeds meer mensen bij. Dat vraagt om andere keuzes in hoe we onze leefomgeving inrichten.” 

Juist daarom gaan studenten hier nu al mee aan de slag, samen met gemeenten, provincies, waterschappen en partners uit het werkveld. Ze werken aan actuele vraagstukken, terwijl het onderwijs zo nauw verbonden blijft met de praktijk. 

Vrijheid in denken 
“Superuitdagend”, zeggen de studenten. “Je merkt dat wat je verzint ertoe doet. Werken voor een echte opdrachtgever is serieuzer dan een gewone schoolopdracht, maar juist daardoor veel leuker. Je hebt te maken met budget, beleid en bewoners, en je hoort de problemen van dichtbij. Daardoor kom je ook met betere oplossingen.” 

Het leukste? De vrijheid in ontwerpen. Van een kronkelend avonturenpad met stapstenen en een touwbrug tot een stukje ‘rimboe’ en eetbare planten langs een beek – alles kan. “Als je zo bezig bent met beplanting en inrichting, ga je ineens veel meer zien. Je kijkt anders naar je omgeving en krijgt meteen ideeën hoe het beter kan.” 

Verrassend in Haarlem 
In Haarlem kregen studenten de opdracht om monumentale Zocherparken aan te pakken, vernoemd naar ontwerper Jan Zocher. “Die parken zijn ooit vooral ontworpen om mooi te zijn, en veel minder om natuur en dieren te helpen”, zegt Marjan. “Dat wringt nu. Ze zijn prachtig, maar ook een tijdsbeeld. En daar wordt soms nogal voorzichtig mee omgegaan. Studenten kijken daar frisser naar en zien juist kansen.”  

Eerst duiken ze het gebied in en brengen ze de randvoorwaarden in kaart: wat is er al, wat moet blijven en wat kan anders? Mag een boom verplaatst of juist niet? Daarna vertalen ze dat naar een plan, met onder meer ruimte voor water en bloemen voor insecten. 

Klaar voor de toekomst 
“We willen dat onze studenten snappen wat er speelt en hoe je met groenbeheer kunt inspelen op klimaatverandering en de leefomgeving gezonder en aantrekkelijker maakt”, zegt docent Martijn van Drunen. “Want vroeg of laat krijgen ze hier allemaal mee te maken. Als professional, maar ook gewoon als inwoner.” 

De kern? Leren kijken. “Als je echt ziet wat er gebeurt in een gebied, ontdek je hoeveel er mogelijk is. Dus eerst begrijpen, daarna pas ontwerpen - en vervolgens iets toevoegen dat waarde heeft. Misschien wel het belangrijkste dat ze meekrijgen”, besluit hij, “is dat kleine aanpassingen grote impact kunnen hebben. En dat ze daarin straks zelf het verschil maken.”

Dat levert verrassende ideeën op, ziet opdrachtgever Berry van der Hoorn van Platform Groen Haarlem. Voor het Kenaupark bedachten studenten bijvoorbeeld een medicinale kruidentuin met een klein theehuisje én een ‘Zochermeertje’ voor wateropvang en verkoeling. In het Florapark kozen ze voor duidelijke zones om te sporten, te ontspannen en elkaar te ontmoeten, met veel kleurrijke, inheemse beplanting ertussen. “Ze combineren slim natuur, huidig gebruik en beleving”, zegt Berry. “Daardoor worden parken niet alleen groener, maar ook leuker en bestand tegen verandering.”

Als jouw plan echt iets in gang zet 
Ook beleidsadviseur water en klimaatadaptatie Sander Zabicki van gemeente Heemskerk ziet de waarde van de samenwerking. “Studenten houden zich bezig met dezelfde uitdagingen waar wij voor staan. Belangrijk, want we hebben mensen die Nederland klimaatadaptief kunnen inrichten hard nodig.”  

De Watertuinen 2 in Heemskerk is een gebied waar wateropvang, natuur en recreatie samenkomen. Hier bouwen studenten voort op bestaande maatregelen en voegen ze nieuwe ideeën toe, zoals natuurvriendelijke oevers, egelvriendelijke hagen en slimme waterstructuren die regenwater beter vasthouden en geleidelijk afvoeren. “Sommige plannen zijn realistisch, andere ambitieuzer, maar dat is juist goed”, zegt Sander. “Ik neem in ieder geval twee originele voorstellen mee terug.”  

Eerder werden ideeën van studenten al deels uitgevoerd in Heemskerk, zoals insectenmuren en takkenwallen van snoeiafval langs een snelweg. 

Merijn, Annelies en Lotte vertellen hoe zij hun passie voor natuur, ecologie en milieu hebben omgezet in betekenisvol werk. Of je nu droomt van een baan als boswachter, ecologisch projectleider of wateradviseur: deze opleiding biedt een stevige basis én volop mogelijkheden om impact te maken.

“We zorgen voor 40.000 voetbalvelden natuur ” -            Merijn, boswachter ecologie bij Staatsbosbeheer
Merijn hield altijd al van de natuur. Na zijn studie Landscape & Environment Management werkt hij nu als boswachter bij Staats Bosbeheer. Samen met twee teams zorgt hij voor zes Natura 2000-gebieden op de grens van Zuid-Holland en Zeeland. Dat zijn Europees beschermde natuurgebieden waar veel planten en dieren leven. 

Zijn werk gaat niet alleen om buiten zijn, maar vooral om snappen wat er gebeurt in het landschap. Hij geeft advies aan de teams in het veld en kijkt steeds of de doelen worden gehaald. “Het is steeds schakelen tussen wat ik weet, wat ik zie, welke acties we doen en hoe we dat volgen,” zegt hij. “Pas als alles samenkomt, weten we of ons werk echt effect heeft.” 

“Ik zorg dat planten & dieren kunnen leven in de stad” - Annelies, projectleider bij SWECO
Annelies wilde graag werken op het snijvlak van natuur en de leefomgeving van mensen. Nu werkt ze als projectleider Ecologie bij SWECO, een groot internationaal adviesbureau dat werkt aan duurzame oplossingen voor steden en natuur. “Ik werk in kleine hechte teams van maximaal 16 mensen aan projecten die ik zelf mag kiezen. Zo blijft het persoonlijk, ook binnen zo’n grote organisatie,” vertelt ze enthousiast. 

Annelies helpt bijvoorbeeld bij het bouwen van speciale hutjes voor beschermde dieren, zoals de boerenzwaluw. Ook onderzoekt ze waar vogels als huismussen en gierzwaluwen wonen. Wist je dat gierzwaluwen altijd hoog in het dak nestelen, omdat ze niet op de grond kunnen landen? Met haar werk zorgt Annelies ervoor dat planten en dieren veilig blijven, zelfs als er nieuwe huizen of wegen worden gebouwd. 

“Ik onderzoek alles wat er in de waterbodem gebeurt in Delfland” - Lotte, waterbodemadviseur bij Delfland
Lotte wilde graag iets doen met water en milieu. Nu werkt ze als adviseur en onderzoekt ze de kwaliteit van de waterbodem en de waterveiligheid in het beheergebied van Delfland. “Ik lever een belangrijke bijdrage aan gezond waterbeheer. Dat is juist nu superbelangrijk,” vertelt ze. 

Haar werk bestaat uit het uitzetten van waterbodemmonsters, het analyseren van vervuiling en het geven van advies over maatregelen. De kennis die ze tijdens haar opleiding opdeed over waterkwaliteit en milieuwetgeving gebruikt ze nu dagelijks in de praktijk. 

Wat betekent de stijgende zeespiegel voor een stad als Den Haag? En hoe benut je het potentieel van zeewier als grondstof van de toekomst? In het onderwijsprogramma COAST werken studenten Landscape and Environment Management van Hogeschool Inholland Delft aan urgente, echte vraagstukken rond de Nederlandse kust. Het leverde verrassende inzichten én waardevolle samenwerking op tussen onderwijs, overheid en ondernemers.

Den Haag als proeftuin voor toekomstdenken
Student Jorien van Gend en zijn projectgroep kregen van de gemeente Den Haag een open opdracht: onderzoek hoe Den Haag op de lange termijn leefbaar en veilig kan blijven bij een stijgende zeespiegel. “We moesten nadenken over hoe je het gebied anders kunt inrichten. Welke ruimtelijke keuzes kun je maken, nu al, om voorbereid te zijn op de toekomst?” vertelt Jorien.

De groep koos voor een natuur-inclusieve benadering: niet vechten tegen het water, maar meebewegen met natuurlijke systemen. Duinen werden onderdeel van de stad, water kreeg ruimte en kwetsbare plekken werden op creatieve wijze versterkt. “We liepen zelf door Scheveningen, spraken met bewoners en professionals, en merkten: hier speelt veel. Dat maakte het onderwerp tastbaar.” 

Jonge denkers, frisse ideeën
Marlies Augustijn, beleidsadviseur duurzame leefomgeving bij de gemeente Den Haag, begeleidde het project vanuit het beleidstraject Haagse verkenning zeespiegelstijging. “We wilden weten hoe jonge mensen, studenten, naar deze complexe opgave kijken. Ze benaderden de opdracht met veel nieuwsgierigheid en kwamen met verrassend goed onderbouwde ideeën. Een aantal van hun inzichten sluit aan bij scenario’s die wij als gemeente momenteel verkennen – dat gaf ons extra aanleiding om die denkrichtingen verder mee te nemen in onze analyse.”

“Voor ons is het belangrijk om jonge denkers te betrekken,” vervolgt Marlies. “Het levert inspiratie op voor ons eigen denkproces en helpt om verschillende perspectieven mee te nemen in de verkenning. Studenten kijken vaak vanuit een frisse invalshoek, en dat zet ons weer aan het denken.”

Zeewier als kansrijk gewas
Student Isabel werkte aan een totaal andere opdracht binnen COAST: het verkennen van de mogelijkheden van zeewier als duurzame grondstof. Haar groep onderzocht hoe je lokaal gekweekt zeewier kunt verwerken tot bruikbare producten – van bioplastic tot voedsel. “We zijn in gesprek gegaan met ondernemers, hebben excursies gedaan en gekeken naar de hele keten: van teelt tot toepassing,” zegt Isabel.

Hun voorstel: een zeewierknooppunt in de regio dat teelt, verwerking en afname aan elkaar koppelt. Zeewier groeit snel, heeft geen zoet water of landbouwgrond nodig, en neemt CO₂ op. “We zagen echt hoe groot de potentie is. Zeewier kan een rol spelen in klimaatadaptatie, voedselzekerheid én de circulaire economie,” vertelt Isabel. Ook de samenwerking met betrokken ondernemers was leerzaam. “Ze namen ons serieus, maar daagden ons ook uit om verder te denken. Dat maakt het echt anders dan een opdracht uit een boek,” zegt ze. 

Van idee naar impact
Voor beide studenten zat de kracht van COAST in de koppeling met de praktijk. Jorien: “Je leert hoe je je ideeën vertaalt naar de echte wereld. Niet alles is maakbaar – en daar moet je in je ontwerp rekening mee houden.” Isabel beaamt dat: “Juist doordat je werkt met echte opdrachtgevers en echte dilemma’s, voel je verantwoordelijkheid. Dat maakt het spannend én motiverend.”

Marlies Augustijn ziet het programma dan ook als een effectieve brug tussen het werkveld en onderwijs. “Het is inspirerend om te zien hoe studenten in korte tijd zoveel leren én bijdragen. Voor ons als gemeente is dit een manier om onconventionele inzichten op te halen én jong talent te enthousiasmeren voor de opgaven van morgen.”

Project COAST laat zien hoe breed en actueel het werkveld van Landscape and Environment Management is. Van klimaatadaptatie tot biogrondstoffen: studenten worden opgeleid tot professionals die niet alleen meedenken, maar ook dóen.

Verduurzamen en bierbrouwen: misschien niet de meest voor de hand liggende combinatie. Toch maakte Sam, derdejaarsstudent Landscape and Environment Management bij Hogeschool Inholland, er zijn stage van. Bij bierbrouwer HEINEKEN Nederland onderzoekt hij hoe het terrein van de bierbrouwerij, nog groener kan. Om zo de biodiversiteit te verhogen én bij te dragen aan de gezondheid van de medewerkers. “Het is tof om te zien hoe een grote brouwerij als HEINEKEN Nederland zich inzet voor verduurzaming en hoe ik daar vanuit mijn stage bij kan helpen.”

Tijdens de opleiding Landscape and Environment Management is er veel samenwerking met projecten voor gemeentes, provincies en overheden. Stuk voor stuk interessante projecten vond Sam, maar voor zijn stage besloot hij een andere weg in te slaan. “Ik wilde graag bij een commercieel bedrijf aan de slag en zien wat daar mogelijk is op het gebied van duurzaamheid.” Zijn vader tipte hem om een kijkje te nemen bij HEINEKEN Nederland en daar vond hij zijn stage ‘Sustainability’.

Groen en gezond
HEINEKEN Nederland heeft ambitieuze doelen als het gaat om verduurzaming in de brouwerij en de hele keten. Eén van deze doelen is het vergroenen van het brouwerij terrein in Zoeterwoude. Bedrijventerreinen zijn vaak de meest versteende en verharde gebieden van Nederland, wat zorgt voor klimaatoverlast. Sam: “Denk bijvoorbeeld aan regenwater dat niet de grond in kan en dus zorgt voor overstromingen. Of platte zwarte daken die in de zomer zo heet worden dat het niet uit te houden is.” Een mooie aanleiding om te kijken naar mogelijkheden om te vergroenen, zoals bij de HEINEKEN brouwerij in Zoeterwoude. Maar er speelt nog iets belangrijks mee: het welzijn van medewerkers. Tijdens zijn stage onderzoekt Sam de positieve effecten van een groene werkomgeving op de mentale en fysieke gezondheid van medewerkers. “Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat een groene omgeving stress vermindert, zorgt voor meer vitamine D inname én social contact tussen mensen stimuleert.”

Door middel van een enquête bracht Sam de behoeften van de brouwerij medewerkers in kaart.  “Mensen willen graag buiten vergaderen en werken of in hun pauze een wandeling over het brouwerij terrein maken.” Daarom verwerkte hij in zijn ontwerp onder andere een wandelroute en meer picknickbanken op het brouwerijterrein.

Maar vergroening is niet zo makkelijk als het lijkt, legt Sam uit: “Wat je vaak ziet is dat mensen naar het tuincentrum gaan, mooie vaste beplanting neerzetten en denken: nu is het vergroend. Maar zo werkt het niet.” Voor vergroening die écht iets goeds doet voor het milieu is diversiteit nodig. “Als je vergroent met verschillende soorten bomen en planten die van nature voorkomen in Nederland ontstaat er een mooie balans. Zo trek je ook bijen, vlinders en bloemen aan en dat is goed voor de biodiversiteit.” Alle kennis die Sam tijdens zijn opleiding opdeed over natuur, biodiversiteit en milieu komt mooi van pas.

Masterclass organiseren
Naast zijn eigen stageonderzoek, werkt Sam ook mee aan andere projecten binnen HEINEKEN Nederland. Zo organiseerde hij samen met de Provincie Zuid-Holland en HEINEKEN collega’s een Masterclass Vergroenen op Bedrijventerreinen. De bezoekers van het event waren erg divers, van ambtenaren van de gemeente Alphen aan den Rijn tot milieuadviseurs en hoveniers. Maar allemaal met hetzelfde doel: kennis uitwisselen over biodiversiteit en duurzaamheid om zo de omgeving nog net wat groener te maken. Sam: “Ondanks dat ik geen ervaring had met evenementen organiseren, kon ik goed meewerken. Van het regelen van catering tot meewerken aan de invulling van het programma.”  

Bouwen aan de toekomst
Wat Sam het leukste vindt aan zijn stage bij HEINEKEN Nederland? “Ik krijg veel vrijheid, vertrouwen en wordt bij heel veel dingen betrokken. Het is heel bijzonder om te zien dat een groot bedrijf als HEINEKEN, met duizenden medewerkers, zich zo inzet voor verandering. Als een koploper in Nederland iets doet met duurzaamheid of biodiversiteit, heeft het gelijk hele grote impact op de omgeving en andere bedrijven. Het is tof om daaraan mee te werken.”

Bijdragen aan een groenere toekomst is ook hetgeen dat Sam enthousiast maakt over zijn opleiding. Al sinds jongs af aan is hij graag buiten en in de natuur. Dat hij nu met zijn opleiding het verschil kan maken, motiveert hem. “De opleiding is zo belangrijk in deze tijd van klimaatverandering. Tien jaar geleden dachten overheden en bedrijven nog ‘we zien het wel’, maar het moet nu écht gebeuren. En daar kunnen mensen als mijn medestudenten en ik aan bijdragen.”

Kleine aanpassingen, grote impact
Aan het einde van zijn stage levert Sam een advies en ontwerp op voor de projectlocatie van de HEINEKEN brouwerij in Zoeterwoude. Naast het onderzoek onder de medewerkers, literatuuronderzoek en zijn eigen kennis, stemt hij zijn plannen af met belangrijke personen op dit gebied. Zo kan hij een concreet en haalbaar plan maken. Sam: “Een heel praktisch voorbeeld: op een brouwerij lopen veel leidingen door de grond, hier moet je rekening mee houden bij het plaatsen van bomen.”

Sam kreeg de opdracht om zo wel met out-of-the-box ideeën te komen als kleine aanpassingen. “Ik heb een aantal radicale ideeën ingebracht, zoals het vervangen van complete gebouwen voor groen, maar ook oplossingen die heel makkelijk te realiseren zijn, zoals meer picknickbanken. Zo krijgen ze een compleet beeld van wat er allemaal mogelijk is in het gebied en kunnen ze daarin keuzes maken.”  

Maatschappelijke uitdagingen vragen om interdisciplinaire samenwerking en dat was de opzet van het Erasmus+ Blended Intensive project “Regenerative Cultural Practices” dat het Inholland-domein Creative Business organiseerde in Ercolano in Zuid Italië, afgelopen herfst.  Zo’n 60 studenten van onder andere richtingen toerisme, creative business, social work, landschapsarchitectuur, en zelfs biologie van vier verschillende universiteiten kwamen samen om te werken aan een duurzamer en socialer toerisme in Ercolano, een arme voorstad van Napels.

Click here for English version

In postindustriële omgevingen zoals de metropool Napels, kan toerisme een weg naar ontwikkeling bieden. Tenminste, als de valkuilen van niet-duurzaam stedelijk bestuur kunnen worden vermeden (Horgan en Koens, 2024). Het stimuleren van de dialoog tussen studenten en lokale gemeenschappen stimuleert het identificeren van oplossingen die voldoen aan de unieke behoeften van het gebied, waardoor studenten begrijpen hoe regeneratief cultureel erfgoedbeheer alternatieve ontwikkelingspaden kan bevorderen (Gerritsma en Horgan, 2024).

Ercolano heeft veel te bieden op het gebied van natuur en cultureel erfgoed, echter de lokale gemeenschap profiteert hier niet altijd van, en voelt zich ook geen eigenaar. Het erfgoed wordt  beheerd en geëxploiteerd door een kleine groep mensen en ook zij worstelen met het vraagstuk hoe dit kostbare erfgoed “te delen met de gemeenschap”. Op zoek naar nieuwe perspectieven werden studenten uitgenodigd om te werken aan een reeks concepten die de kwaliteit van leven en plaats kunnen verbeteren, in nauwe samenwerking met lokale maatschappelijke organisaties.

Het samenwerken binnen verschillende disciplines, verschillende academische niveau’s en bovendien verschillende culturen ging niet zonder slag of stoot. Studenten hadden echt  de tijd nodig om elkaar te leren kennen en te begrijpen, terwijl ze tegelijkertijd onder druk stonden om binnen een paar dagen een prototype te ontwikkelen.

Maar juist ongemak zorgt voor persoonlijk groei en het leren omarmen van verandering. Als onze studenten ‘changemakers’ moeten worden, dan is het belangrijk dat we ze hier in trainen.

Uiteindelijk mochten de studenten hun ontwerpen presenteren aan een groep van lokale experts en stakeholders, die verrast waren door de creativiteit en frisheid van sommige ideeën.  

Zo zorgde dit project voor een verdieping van het begrip weerbaar, omdat het niet alleen de weerbaarheid van de lokale gemeenschap en natuur onderzocht, maar ook de eigen weerbaarheid van de student en het deelnemende team.

Dit BIP-programma was het hoogtepunt van een aantal maanden nauwe samenwerking met partners van de Universiteit van Napels Federico II, Munster Technological University Cork en Vilnius Technical University en onze lokale partner Variable K. die onze missie voor bottom-up sociale transformatie inspireerde en ondersteunde. Het resultaat was een intensief, interdisciplinair programma dat online masterclasses combineerde met praktijkervaring in het veld.

Het Blended Intensive Programme (BIP)-model maakt korte, intensieve programma's mogelijk die gebruikmaken van innovatieve manieren van leren en lesgeven, in hybride omgevingen. Door nieuwe en flexibelere mobiliteitsvormen mogelijk te maken, kunnen BIP's studentenmobiliteit openstellen voor alle achtergronden, studiejaren en opleidingen. Daarnaast leent het thema zich zeer goed om over de domeinen heen, samen te werken. Aan deze BIP namen, naast de docenten van CRB, ook collega’s deel van Social Work en TOI. De volgende editie zal in mei 2025 worden georganiseerd door de collega’s van het domein TOI en heet “Regenerative Placemaking, The Power of Nature”.

<sub>Verwijzingen
Gerritsma, R., & Horgan, D. (2024). De Urban Leisure and Tourism Labs als broedplaatsen voor interventies op het gebied van duurzaam toerisme: het delen van inzichten vanuit onderwijskundig onderzoeksperspectief op regeneratieve placemaking in Amsterdam en Rotterdam. Toeristische interventies, 129-140.

Koens, K., Stompff, G., Vervloed, J., Gerritsma, R., & Horgan, D. (2024). Hoe diep is uw lab? Inzicht in de mogelijkheden en beperkingen van living labs in het toerisme. Tijdschrift voor Destination Marketing & Management, 32, 100893.</sub>

Sepp Zweekhorst, student Landscape and Environment Management bij Hogeschool Inholland, is één van de laatste twee jongeren in de running om Jongerenvertegenwoordiger Biodiversiteit en Voedsel te worden. Als nationale jongerenvertegenwoordiger wil Sepp de stem van jongeren laten horen bij bestuurders op het allerhoogste nationale en internationale niveau. “Uiteindelijk is het ook onze toekomst waar over gesproken wordt en daarin mag de brede stem van jongeren niet ontbreken.”

Duurzaam voedselsysteem
Buiten zijn studie is Sepp zeer actief in de medezeggenschap. Zo richtte hij ander halfjaar geleden zelf een jongerenraad op voor het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug en participeert hij in de gemeentelijke politiek binnen de Gemeente Utrechtse Heuvelrug. Nu hij de kans krijgt om interesse en studieachtergrond in natuur, voeding en duurzaamheid in te zetten als jongerenvertegenwoordiger, is hij enthousiaster dan ooit. Sepp: “Ik wil me inzetten voor een duurzaam voedselsysteem waarin ruimte is voor de natuur. En de functie van jongerenvertegenwoordiger is in Nederland het hoogst haalbare op het gebied van jongerenparticipatie.”

Sepp gelooft dat iedereen liefde voor natuur heeft. Oók gelooft hij dat iedereen gezond, lekker en voldoende eten wil, het liefst van eigen bodem. Maar hoe zijn de vraagstukken van onze natuur die achteruit gaat, een gezonde leefomgeving én voedselveiligheid samen te brengen in een land als Nederland? Dat is een uitdaging waar Sepp zich hard voor wil maken. “Het zijn onderwerpen die vaak botsen en waarover veel mensen het niet eens zijn. En de vraag is: richten we ons op technologie of op de natuur als we kijken naar toekomstbestendige oplossingen?”

Thema’s als biodiversiteit en voedsel staan volgens Sepp erg in de belangstelling bij jongeren. “Waar wij onze prioriteit leggen, hoeft niet altijd overeen te komen met de manier waarop de politiek het vooral voor ons invult. Als jongerenvertegenwoordiger wil ik onze stem laten horen.”

Den Haag, Brussel en de VN
Zeuren langs de zijlijn heeft volgens Sepp geen zin, daarom wil hij zelf in actie komen. Als jongerenvertegenwoordiger ga je in gesprek met jongeren van diverse achtergronden en overtuigingen, met als doel een breed gedragen jongerenvisie te agenderen en bespreekbaar te maken op nationale en internationale platformen in Den Haag, Brussel en zelf de VN. Er jongerenvertegenwoordigers op vier thema’s: Europese Zaken, Mensenrechten en Veiligheid, Duurzame Ontwikkeling en Biodiversiteit en Voedsel. Samen trekt de Nationale Jeugdraad door het land om van jongeren te horen wat zij belangrijk vinden. Deze input nemen zij mee in conferenties en toppen in binnen- en buitenland. “Je vormt eigenlijk de brug tussen jongeren en de (inter)nationale politiek”, legt Sepp uit.

Verkiezingen
Het sollicitatieproces voor de rol als jongerenvertegenwoordiger is intensief en duurt ruim twee maanden. Na het insturen van een sollicitatiebrief mocht Sepp als één van de twaalf kandidaten op kennismaking komen bij de huidige jeugdraad. Vervolgens bleven er vier jongeren over die een pitch en gastles moeten geven voor een jongeren- en vakjury, waarna er nog maar twee finalisten overblijven. Inmiddels is Sepp één van deze twee finalisten.

Tussen 5 en 12 oktober organiseert de Nationale Jeugdraad verkiezingen. “Op dit moment ben ik stemmen aan het verzamelen. Daarnaast moet ik op 12 oktober een pitch geven op het event ‘je bent jong en je wilt wat’, waar een vakjury van het ministerie beoordeelt of ik de stem van jongeren goed kan vertalen naar internationale conferenties en toppen.” Uiteindelijk krijgt Sepp voor zijn pitch een cijfer dat, samen met een berekend cijfer van het aantal stemmen, bepaalt wie de nieuwe jongerenvertegenwoordiger wordt voor de komende twee jaar.

Duidelijke doelen
“Ik ben opgevoegd met het idee dat het onze gezamenlijke verantwoordelijkheid is om de wereld op een betere manier door te geven aan volgende generaties”, vertelt Sepp. Als jongeren vertegenwoordiger heeft hij dan ook drie duidelijke doelen voor ogen: de verdeeldheid in Nederland tegengaan, Den Haag aanspreken op de uitvoering van internationale afspraken en alternatief voor het gebruik van pesticiden aanmoedigen.

Sepp: “Maar bovenal wil ik horen wat er speelt bij jongeren en hoe zij de toekomst voor zich zien. Ik wil antwoord krijgen op de vraag: Wat gaan we eten? Over 30 jaar.”

De Lijnbaan, de bekendste winkelstraat van Rotterdam, was het eerste verkeersvrije winkelcentrum van de wereld. In 1949 begon de aanleg van de Lijnbaan, een speciale voetgangerszone midden in de stad. In de loop der tijd is de Lijnbaan gemoderniseerd en heeft het meerdere transformaties ondergaan. Een belangrijke transformaties die nu speelt, is de vergroening van dit winkelgebied. Een uitdaging die Anna Sieburgh, vierdejaars student Landscape and Environment Management (LEM) zeer aansprak. “Het is inspirerend om te werken aan een project dat de stad groener en aantrekkelijker maakt," zegt Anna.

Iconisch Rotterdam
Anna's zoektocht naar een afstudeerstage begon met een duidelijke visie: een project waarin ze haar passie voor natuur en ontwerp kan combineren. Ze speurde door talloze vacatures, sprak met docenten en netwerkcontacten en bezocht diverse bedrijven. Uiteindelijk na het plaatsen van een LinkedIn-bericht vond ze haar ideale plek bij de Gemeente Rotterdam. "Het was een intensieve zoektocht, maar toen ik hoorde over het vergroeningproject van de Lijnbaan, wist ik dat dit perfect bij me paste," vertelt Anna. “De mogelijkheid om een iconisch stukje Rotterdam duurzamer en aantrekkelijker te maken, was precies wat ik zocht.”

Een multidisciplinaire werkomgeving
Bij de Gemeente Rotterdam kreeg Anna de kans om samen te werken met afstudeerders van verschillende opleidingen, wat een rijke en multidisciplinaire werkomgeving creëerde. "We werken allemaal aan hetzelfde doel: de Lijnbaan groener maken," legt Anna uit. Ze werkt samen met studenten van Integrale Veiligheidskunde, Bouwkunde, Business Studies, Bouwmanagement en Vastgoed/ Ruimtelijke ordening, die ieder hun eigen expertise inbrengen. "Het is fascinerend om te zien hoe onze verschillende invalshoeken samenkomen. Waar ik mij focus op de groene inrichting en duurzaamheid, brengen anderen ideeën over onderwerpen zoals veiligheid en digitalisering. Deze samenwerking zorgt ervoor dat we een veelzijdig en goed doordacht plan ontwikkelen." Het project vereist niet alleen haar kennis en vaardigheden, maar ook haar vermogen om effectief te communiceren en samen te werken met anderen.  "Het is een leerzame ervaring die me voorbereidt op de praktijk na mijn afstuderen," zegt Anna enthousiast.

Groene en gastvrije omgeving
Anna heeft een aantal innovatieve oplossingen bedacht om het winkelgebied te transformeren tot een groene en gastvrije omgeving. Een van haar ideeën is om een slinger van groen aan te leggen in het midden van de straat, met geïntegreerde bankjes aan de zijkanten en lage begroeiing. “Hierdoor ontstaat niet alleen een aantrekkelijk groen element, maar ook een plek waar mensen kunnen ontspannen en genieten van de omgeving.” Daarnaast streeft Anna ernaar om meerstammige bomen toe te voegen en de bestaande houten luifels te voorzien van groene daken. Dit draagt niet alleen bij aan het uiterlijk, maar ook aan de klimaatadaptatie van het gebied. Met haar doordachte ontwerpen en focus op functionaliteit, hoopt Anna de Lijnbaan te transformeren tot een levendig en groen winkelgebied waar zowel bewoners als bezoekers van kunnen genieten.

Brede aanpak van de opleiding 
Anna is bijna klaar met haar afstudeerstage bij de Gemeente Rotterdam. Terugkijkend op haar leerzame reis, benadrukt ze hoe waardevol haar tijd bij de LEM-opleiding is geweest. "De brede aanpak van de opleiding heeft me de kans gegeven om mijn interesses te ontdekken en te verdiepen," zegt ze. Ze raadt de LEM-opleiding dan ook ten zeerste aan voor studenten met een brede interesse en een passie voor natuur en de stad. “Als je nog niet precies weet wat je wilt, is LEM een uitstekende keuze. Je maakt kennis met veel verschillende gebieden en je kunt je specialiseren in wat je het meest aanspreekt." Anna kijkt met veel enthousiasme naar haar toekomstige carrièremogelijkheden, waarin ze vooral haar creativiteit en kennis van de natuur kan combineren. "Ik ben klaar voor de volgende stap en kijk ernaar uit om een positieve impact te maken, waar ik ook terechtkom," besluit ze.

De tweedejaarsstudenten van de opleidingen Landscape and Environment Management en Dier in de Duurzame Samenleving van Hogeschool Inholland Delft werkten gedurende tien weken samen aan het ontwerpen van een agrarisch natuurgebied in Rhoon. Het doel was om een advies te formuleren gericht op het bevorderen van natuurinclusieve bedrijfsvoering, waardoor natuur, recreatie en landbouw harmonieus naast elkaar kunnen bestaan. Een mooi voorbeeld van hoe verschillende disciplines samenwerken aan concrete vraagstuk uit de praktijk.

Natuurinclusieve maatregelen
Hoe kunnen we onder de druk van stedelijke groei ruimte blijven bieden aan zowel natuur als voedselproductie en landbouw? Dat is het vraagstuk van het tweedejaars vak Transitie in Landelijk Gebied, dat samenwordt gevolgd door studenten Landscape and Environment Management (LEM) als Dier in een Duurzame Samenleving (DDS). I Inholland-docent Maurice Herkrath legt uit: "Met alle actuele problemen zoals stikstof, waterkwaliteit en te veel mest, kijken we vooral naar natuurvriendelijke (natuurinclusieve) oplossingen en nieuwe manieren voor boeren om geld te verdienen. Dan denken we aan meer dan alleen traditionele landbouw." Maar hoe bereik je dat? Om dit te onderzoeken kregen studenten een uitdagende opdracht: een plan bedenken voor de polders rond Rhoon, in samenwerking met de gebiedscoöperatie Buijtenland van Rhoon. Ze checkten alle bestaande regels en kaders voor het gebied en kwamen met originele en vooral spannende ideeën om de visie van de opdrachtgever aan te vullen

Elkaar aanvullen
In totaal werkten 42 studenten, verdeeld in zes groepen van zowel LEM- als DDS-studenten, gedurende tien weken aan ideeën voor de inrichting van verschillende polders in Rhoon. DDS-student Fenne legt uit: “We begonnen met een inventarisatie: welke grond bevat onze polder? Welke regels gelden er? Welk type ondernemer zit hier? En waar heeft de moderne recreant behoefte aan?” Het resulteerde in frisse ideeën voor een pluktuin met inheemse bloemen en fruit, en creatieve middagen waarbij de wilgentakken van de talloze wilgenbomen die er staan worden gebruikt – denk aan mandenvlechten en vogelhuisjes maken. “We hebben een mooi visueel eindproduct en zelfs een brochure gemaakt”, zegt Fenne trots. 

De samenwerking was in het begin wat onwennig, maar al snel werd het vooral leuk én leerzaam. “Veel onderdelen, zoals bodemonderzoek, waren nieuw voor ons. Wij weten veel van dier en bedrijfsvoering, zij van het ecologische aspect. Zo vul je elkaar goed aan.” Dat hun eindvoorstel zich meer op planten dan op dieren richt, vindt Fenne geen probleem. “Zolang het maar bij het gebied en de opdracht past, want daar gaat het uiteindelijk om.”

Blik op de toekomst
LEM-student Mees bracht zijn bodeminventarisatie-expertise in: “We hebben goed gekeken naar de diverse lagen van de bodem en ondergrond, en kansen en knelpunten tegen elkaar afgezet in een SWOT-analyse. Dat geeft een goed beeld van wat je wel en niet kunt doen met het gebied. Daarna hebben we tijdens een brainstorm opgehaald wat we vanuit beide opleidingen willen.” Samen bedachten ze een kinderspeelplaats met nepfossielen onder het zand, educatieve bordjes met QR-codes verspreid over het landschap, een vogelkijkmuur, een pluktuin, en een trendy blotevoetenpad “om de connectie tussen mens en natuur te versterken.”

 Het multidisciplinaire aspect van het project beviel Mees hartstikke goed. “Ik hou ervan om vanuit verschillende inzichten tot een goedlopend project te komen, met oplossingen waar iedereen achter staat. Hoe meer partijen, hoe leuker! Zelf heb ik veel geleerd van ‘hun’ SBMC-methode, die veel duidelijkheid gaf over welke partijen profijt hebben van bepaalde acties. Op hun beurt kregen zij van ons kennis mee over planten en bodemonderzoek. Dit was een waardevolle blik in de toekomst, waarin we immers nog veel vaker zullen samenwerken.”

Ter inspiratie
Docent Maurice benadrukt dat de ideeën door de opdrachtgever zeker ter inspiratie worden meegenomen. “Maar deze opdracht diende eigenlijk twee doelen. Allereerst was men op zoek naar de innovatieve out-of-the-box-ideeën van deze studenten. Daarnaast ging het om het delen van belangrijke kennis mét de studenten. Dit project is uniek in Nederland en dient als model voor toekomstige inrichtingen. Met de opgedane kennis zijn deze studenten nu in staat om uitstekende plannen te ontwikkelen, of ze nu werken binnen Staasbosbeheer, de veehouderij of de landbouw. Uiteindelijk zullen ze elkaar allemaal moeten weten te vinden om met elkaar een veelbelovende visie voor het landschap te kunnen creëren."

Inholland Delft vormt de solide basis van waaruit vierdejaarsstudenten zich de rol van Green Junior aanmeten en aan de slag gaan voor echte opdrachtgevers. De Green Juniors teams zijn multidisciplinair samengesteld met studenten van de vier ‘groene’ opleidingen: Food Commerce & Technology, Dier in de Duurzame Samenleving, Landscape and Environment Management en Tuinbouw & Agribusiness. De kers op de taart vormen de videopresentaties van hun bevindingen op het jaarlijkse Green Juniors Filmfestival – beoordeelt door een vierkoppige jury onder leiding van Vincent Hodde (Education department van Eye Filmmuseum). 

Hittestress bij runderen 
In opdracht van Lerica le Roux-Pullen, onderzoeker bij de Dienst Landbouwkundig Onderzoek van Wageningen Food Safety Research, is een van de teams aan de slag gegaan met het vraagstuk ‘Hittestress en natuurlijke remedies: oplossingen voor de veehouderij’. De Green Juniors brachten middels literatuuronderzoek, vakbeursbezoek, interviews en bevraging van werkveldexpert Nico Sas (melkveehouderij Sas), de bestaande situatie in kaart. Wat blijkt? “Runderen kunnen al vanaf 18°C symptomen van hittestress vertonen”, vertelt Shanika, student Dier in de Duurzame Samenleving.  

“Uit ons onderzoek kwamen drie natuurlijke middelen die melkveehouders in kunnen zetten om de symptomen van hittestress bij hun vee te bestrijden: Natriumbicarbonaat, Capsicum en Kaoliniet. Dit uiteraard naast het vereiste van goed management van de leefomgeving van de runderen”, vertelt Food Commerce & Technology student Irene. De studenten hebben hun bevindingen en aanbevelingen vervolgens in foldervorm gegoten en aangeboden op de Vakbeurs Rundveehouderij. De aanbevelingen zijn zelfs opgenomen in de nog te verschijnen nieuwe versie van het Stalboekje melkvee: handboek voor natuurlijke diergezondheidzorg met kruiden en andere natuurproducten. .

Duurzaam zwerfpad-ontwerp 
Het meest outside-the-boxvraagstuk kwam van Stichting Blauwzaam. Dit is een platform voor duurzaam ondernemen in Alblasserwaard & Vijfheerenlanden, de regio bekend van het wonderschone Kinderdijkpad langs de iconische molens. De studenten werd gevraagd een nieuwe wandelroute, ook wel ‘zwerfpad’ genoemd, samen te stellen. Het zwerfpad heeft als specifiek doel het reguleren en verspreiden van het massatoerisme in het kwetsbare natuurgebied. Student Landscape and Environment Management Kjed: “Wij zijn bezig geweest met het ontwerpen van een duurzame wandelroute door een natuurmuseum”. 

Gebruikmakend van moderne software, hun eigen gemaakte wandeltochten, een gebiedsexpert genaamd ‘De Visdief’ en lokale boeren, hebben deze Green Juniors een gedegen proof of concept afgeleverd aan de betrokken ketenpartners. Waarover studente Dier in de Duurzame Samenleving Sofie zeer hoopvol opmerkt: “Ik kan niet wachten tot natuurliefhebbers uit binnen- en buitenland ons zwerfpad gaan bewandelen.” 

De winnaar onder de winnaars 
Als onderdeel van het project maakten de Green Juniors een film en presenteerden deze tijdens het jaarlijkse Film Festival. “Aan veel van de vertoonde projecten ben ik persoonlijk verbonden; het is geweldig om zulke mooie resultaten te zien”, verhaalt dagvoorzitter van het filmfestival Jan Willem Donkers, Manager Business Development Agri Food & Life Sciences bij Inholland. Er kan echter maar één winnaar zijn: het project Quality of bell pepper from vertical farms. Juryvoorzitter Vincent Hodde roemde hun gebruik van timelapses, waardoor het publiek een unieke inkijk in het groeiproces van de paprikaplant werd gegeven. “Een creatieve en goedgekozen filmtechniek.” 

Optimale kweek in vertical farms 
Deze winnende groep onderzocht voor het project Fieldlab Vertical Farming hoe met behulp van blauw licht en ver-rood licht paprikaplanten optimaal opgekweekt kunnen worden in een Vertical Farming klimaatkamer. Een tuinder van het Montreahof in Berkel en Rodenrijs gaf bij dit onderzoek de kaders aan, vertelt Tuinbouw & Agribussiness student John. Hij is zoon van een radijsteler uit het Westland en dus erg thuis in de branche. Sjoerd Van Marrewijk, assistent-onderzoeker bij Vertify, begeleidde de studenten bij hun onderzoek in de wereld van Vertical Farming.  

Naast de pragmatisch ingestelde John, bestond de groep ook uit meerdere Chinese studenten. John: “De juiste balans vinden tussen de meer theoretisch ingestelde Chinese studenten en de pragmatische insteek van onze Nederlandse teamleden was geen enkel probleem en maakte de taakverdeling juist makkelijker. De cultuurverschillen en omgangsvormen vormden een grotere te nemen horde. Maar door de samenstelling van mijn groep heb ik meer geleerd over de internationale context van de sector.” 

Het resultaat van dit onderzoek toont dat het enkel en alleen prijstechnisch nog niet interessant is voor opkwekers om over te stappen op de klimaatkamer. Sjoerd van Marrewijk (Vertify): “De kracht van het opkweken met Vertical Farming zit hem in de planbaarheid, reproduceerbaarheid en sturingsmechanismen van de klimaatkamers. Ook de traditionele teelt van allerlei andere gewassen, plukt de vruchten van deze bevindingen”. 

Circulaire daadkracht voor de sector 
Met deze lichting Green Juniors heeft de sector weer meer circulaire daadkracht gekregen om onze maatschappij en de economie toekomstbestendiger te maken. Het is de taak voor de nieuwe jaargang studenten om het goede werk voort te zetten. Opdrachtgever en onderzoeker Lerica le Roux-Pullen: “De hoeveelheid vergaarde informatie, inzichten en meningen heeft een positief effect op de toekomst van het vakgebied: aan de enthousiaste werkhouding van de studenten zal het in ieder geval niet liggen.” 

’t Weegje is een prachtig klein natuurgebiedje net onder Gouda, waar mensen kunnen varen, recreëren, de hond uitlaten en genieten van de vrije natuur. Maar doordat het ligt ingeklemd tussen snel-, vaar- en spoorwegen kunnen omwonenden er maar moeilijk komen. Hoe kunnen de bereikbaarheid en verbinding met aangrenzende natuurgebieden worden verbeterd? Met dit vraagstuk gingen tweedejaarsstudenten van Landscape and Environment Management van Hogeschool Inholland Delft aan de slag. In februari presenteren zij hun eindoplossingen aan opdrachtgever het Gouds Watergilde, Groenalliantie Midden Holland, Gemeente Gouda, Gemeente Waddinxveen, ProRail, het Waterschap en Staatsbosbeheer. 

Verbinding & bereikbaarheid

Het Gouds Watergilde is een werkgroep van de Historische Vereniging 'Die Goude', die zich bezighoudt met het behoud en herstel van water rondom Gouda. Jaco Mebius is lid van de werkgroep en als geohydroloog gespecialiseerd in alles wat met grondwater te maken heeft. "Elk jaar vragen wij de Inholland-studenten om verbeteringsplannen te maken voor specifieke gebieden in de omgeving. Dat levert altijd een schat aan innovatieve ideeën op als waardevolle aanvulling op de bestaande perspectieven." Onderwerp dit jaar is 't Weegje, een natuurgebied dat volledig ligt ingesloten tussen de A12, het Gouwe-kanaal en een spoordijk enerzijds, en een industrieterrein en een stuk bos anderzijds. Jaco: "Aan de studenten de vraag hoe de bereikbaarheid en de verbinding met andere natuurgebieden kan worden vergroot. Een uitgelezen kans om originele en gedurfde oplossingen te bedenken én uiteindelijk ook visueel te maken."

Van analyse tot ontwerp

Over deze opdracht bogen acht teams van vijf tweedejaarsstudenten Landscape and Environment Management zich voor het vak Beleid & Ontwerp. Het project is opgedeeld in twee fases, legt student Yair uit. “De eerste fase draait om een rapportverslag en het bedenken van twee scenario's over wat er volgens ons met ‘t Weegje en omgeving moet gebeuren. Daarvoor bezochten we eerst met z'n allen het natuurgebied. Vervolgens verzamelden we informatie en maakten we een zorgvuldige inventarisatie en analyse van het gebied. In een tussenpresentatie toonden we onze oplossingen aan de betrokken partijen, die nuttige feedback gaven. In fase twee staat het ontwerpen en tekenen van ons idee centraal. We werken alles uit op papier en presenteren dat aan het einde van het project aan aan Het Watergilde, Groenalliantie Midden Holland, ProRail, Gemeente Gouda, Gemeente Waddinxveen, Prorail, het Waterschap en Staatsbosbeheer.” 

Focus op natuurbehoud

De studenten worden aangespoord om out-of-the-box te denken, zonder rekening te houden met de financiële haalbaarheid van hun plannen of politieke standpunten. "Idioot mág, zolang je het maar onderbouwt", lacht Yair. Hun oplossingen omvatten de aanleg van een strandje tegen hittestress en een pont voor fietsers en wandelaars. “Het is een kwestie van voortdurend keuzes maken en compromissen sluiten. Er spelen zoveel belangen. Zo wil ProRail dat er zo min mogelijk gebeurt met de grond rondom de rails, terwijl dat een gigantische versnippering van het gebied betekent. Uiteindelijk hebben wij ervoor gekozen om een al bestaande wegverlaging onder het spoor verder door te trekken het gebied in. Op die manier creëer je een unieke groenverbinding voor mens én dier tussen ’t Weegje en de verderop gelegen natuurgebieden. Ons team kiest dus voor groen - een behoorlijke afweging, want de kosten hiervan zijn veel hoger dan van een spoordijkverhoging bijvoorbeeld. Doorslaggevend waren de honderden grutto's, dat zijn beschermde weidevogels, die elk voorjaar hierheen komen om aan te vetten.”

De jeugd heeft de toekomst

Het Watergilde is blij met de samenwerking met de hogeschool. Jaco: "De studenten leren op een gestructureerde manier ideeën te vormen over de inrichting van bestaande gebieden en hun oplossingen te visualiseren en te presenteren aan echte partijen. Het is belangrijk om jongeren te betrekken bij de inrichting van steden en kwesties zoals water- en erfgoedbeheer, omdat zij hier straks zelf zullen wonen. Water is niet alleen belangrijk voor recreatie, maar ook als transportmiddel, groenvoorzieningen, biodiversiteit, klimaatadaptatie, noem het maar. Al deze functies proberen we mee te nemen in onze opdrachten om de studenten uit te dagen na te denken over de complexe rol van water in onze samenleving. Dit zijn de professionals van de toekomst en wij horen graag hoe zij aankijken tegen problemen die nú spelen."

Creatief en praktisch

Van Yair mogen alle schoolopdrachten in deze vorm worden aangeboden. "Geweldig om zo creatief bezig te zijn met schetsen en kaarten. We krijgen praktische tools mee en worden in werkcolleges en allerlei ondersteunende lessen begeleid door mensen van school én uit het werkveld. Eigenlijk zijn alle vakken dit semester om de opdracht heen georganiseerd, zoals publieksrecht en beleid, maar we krijgen ook Illustrator-lessen. Als jongeren is dit onze kans om nieuwe inzichten aan te dragen waar de oudere generatie misschien niet aan gedacht heeft. En wie weet gebruiken ze straks elementen uit een van onze ontwerpen. Hoe gaaf is dat!"

Holwerd: voorheen een welvarend handelsdorp gelegen aan zee, is nu voornamelijk bekend als een plaats gelegen aan een dijk. Achter deze dijk strekt zich de Waddenzee uit, waar het dorp een breed leefgebied biedt met diverse kwelders en als broedplaats voor vogels. Ondanks dit prachtige landschap, heeft het dorp te maken met een flinke uitstroom van inwoners. Verschillende boeren en politici zijn het project "Holwerd aan Zee" gestart om dit probleem aan te pakken. Hierbij heeft de opleiding Landscape and Environment Management van Hogeschool Inholland Delft zich ook aangesloten.

De afgelopen acht jaar heeft het project Holwerd aan Zee geleid tot verschillende initiatieven. Op de plek waar vijftig jaar geleden nog plannen waren om de Waddenzee verder in te polderen, is nu een nieuw plan ontstaan in tegenovergestelde richting. “Er wordt in ons plan veel meer focus gelegd om de natuurlijke dynamiek”, vertelt Robin Dubero student Landscape and Environment Management. Robin heeft samen met zijn groepsgenoten deelgenomen aan het project en reisde hiervoor twee keer af naar het dorp: “Het gaf het project een hele andere dynamiek, je krijgt er veel meer gevoel bij als je door zo’n dorp heenloopt.” 

Het stimuleren van toerisme met zilte pluktuinen
Het project Holwerd aan Zee is gericht is op het herstellen van de verbinding tussen het dorp Holwerd en de zee. Het dorp is in de loop der jaren steeds verder van de kust verwijderd geraakt, wat heeft geleid tot armoede en beperkte economische kansen. Het project omvat het doorbreken van de dijk en het creëren van binnenwater, waardoor meer toerisme, een haven en een betere visserij mogelijk worden. 

Robin en zijn groep hebben voor het project diverse ideeën en initiatieven bedacht, waaronder het verplaatsen van een pier en de oprichting van zilte pluktuinen. "In Holwerd stroomt natuurlijk binnenwater dat afkomstig is van de Waddenzee: zout water. Ons plan is om dit te innoveren met zilte gewassen en een soort pluktuin te creëren waar de lokale bevolking en toeristen tegen een kleine vergoeding hun eigen gewassen en groenten kunnen plukken," legt Robin uit. Dit idee bevordert niet alleen het toerisme, maar ook duurzame landbouwpraktijken en de ontwikkeling van nieuwe exportproducten zoals zilte aardappelen die bestand zijn tegen verzilting.

Het belang van locatiebezoeken
Het bezoek aan Holwerd heeft Robins perspectief op het project veranderd. Hij realiseerde zich dat een bezoek aan de locatie essentieel is om echt te begrijpen wat de huidige situatie in Holwerd is. “Het zien van het afgelegen dorp en het begrijpen van de gevolgen van de kustverplaatsing heeft mij en mijn groepsleden heel erg geholpen met het bedenken van ideeën voor dit project.”

Hoewel het project nog in de beginfase zit en er nog veel werk moet worden verzet, is Robin van mening dat zijn ideeën en die van zijn medestudenten serieus worden genomen. “Het project Holwerd aan Zee is een lange termijn project dat veel investeringen vereist. Maar het is wel duidelijk dat het potentieel heeft om het toerisme te stimuleren, de economie te verbeteren en duurzaamheid te bevorderen.”

Unieke praktijkgerichte opleiding
De enthousiaste derdejaars LEM-student heeft gekozen voor de ‘groene richting’ binnen de opleiding vanwege zijn liefde voor de natuur en het buiten zijn. "Het is juist de diversiteit aan opdrachten en de ervaringen die ik tijdens het veldwerk heb opgedaan die deze studie zo uniek maken. We hebben veel tijd doorgebracht bij de Bloemenplas in Delft, waar ik ontzettend veel heb geleerd," vertelt Robin enthousiast. Volgens hem is de opleiding bijzonder vanwege de praktische benadering en het veldwerk, die zijn interesse hebben gewekt en een cruciaal onderdeel vormen van zijn studie.

Huib is derdejaars student Landscape and Environment Management. Voor zijn stage reisde hij af naar Sri Lanka, een land dat al een lange tijd op zijn bucketlist stond. Jungle, oceaan én bergen: Sri Lanka heeft het allemaal. Door de vriendelijke bevolking voelde Huib zich er al snel thuis. Tijdens zijn stage deed hij onderzoek naar het grootste koraalrif van het eiland, dat is er namelijk slecht aan toe. Terwijl het koraal een belangrijke rol speelt voor de visserij en het toerisme. Om de situatie te verbeteren onderzocht Huib hoe ze de lokale bevolking bewust kunnen maken van de waarde van het koraal. 

Sri Lanka: het paradijs 
Met zijn groene natuur, indrukwekkende tempels en wildlife is Sri Lanka hét paradijs voor de avonturier. Het eiland in Zuid-Azië staat bekend om het mooie weer en de vriendelijke bevolking. Voor Huib was het zes maanden zijn thuis omdat hij er stageliep bij een non-profit organisatie. Maar waarom Sri Lanka? “Ik heb veel gereisd en houd enorm van Azië. Toen ik twee jaar geleden in Azië was wilde ik heel graag Sri Lanka bezoeken. Helaas ging dat toen door corona niet door” vertelt Huib. Toen hij tijdens zijn studie de kans kreeg om naar het buitenland te gaan, greep hij deze zonder twijfel. Via een docent kwam hij in contact met een student die ook stage had gelopen op Sri Lanka. “Haar verhalen waren zo positief dat ik besloot het te gaan doen. Het eiland heeft prachtige natuur en de mensen zijn er ontzettend vriendelijk. Ik voelde me er direct thuis.”

Koraal voor een gezond ecosysteem 
De organisatie waar Huib stageliep heet Environmental Foundation Limited (EFL). Het is een non-profit organisatie die zich bezighoudt met de ecosystemen, het klimaat en de duurzaamheid op het eiland. Een belangrijk onderdeel hiervan is het koraalrif. Huib: “Koraal is heel belangrijk voor een gezond ecosysteem onder water. Zo is een kwart van alle vissen afhankelijk van het koraal. Daarnaast zijn de visserij en toerisme twee belangrijke sectoren voor het eiland.” Levend koraal betekent meer vis voor de visserij én kan meer toeristen aantrekken. “Het zou natuurlijk geweldig zijn voor mensen die willen snorkelen of duiken dat er ook iets moois te zien is.” 

Helaas is het koraal er niet goed aan toe, het is grotendeels dood. Dit komt voornamelijk door een natuurverschijnsel dat ‘El Niño’ heet en ervoor zorgt dat het zeewater sterk opwarmt. In 2016 was de meest destructieve keer, wat ervoor zorgde dat het koraal op Sri Lanka verbleekte en doodging. Maar naast dit natuurverschijnsel is de manier waarop er gevist wordt, de grootste oorzaak. “Vissers gooien bijvoorbeeld hun netten op de bodem van de oceaan en gaan dan varen. Ze nemen dan alles met zich mee. En je hebt zelfs nog dynamietvisserij. Dan gooien ze gewoon een staaf dynamiet in het water. Alle vissen gaan dan dood en komen naar boven. Dat is heel makkelijk vissen maar verpest het hele ecosysteem” legt Huib uit.

Bewustwording van de lokale bevolking 
Om de staat van het koraal te verbeteren onderzocht Huib hoe ze de lokale bevolking bewuster kunnen maken van de waarde van het koraal. Met focus op de mensen die er het meest afhankelijk van zijn: vissers en ondernemers in toerisme. “Het bleek dat deze mensen nauwelijks weten hoe belangrijk het koraal eigenlijk is en wat zich allemaal afspeelt onder water.” Om hen hier bewuster van te maken organiseerde Huib samen met zijn collega's verschillende activiteiten. Zo maakten ze informatieve posters voor scholen over beschermde schildpadsoorten en wat vissers beter wel en niet kunnen doen. Ook plaatsen ze informatieve borden op de plekken waar de vissersboten vertrekken. Voor overheidsmedewerkers, lokale vissers en eigenaren van bijvoorbeeld kitescholen en restaurants organiseerden ze milieuworkshops. De deelnemers kregen les van professoren over het milieu en de ecosystemen op het eiland.  

Duiken met een marine professor 
Een van de tofste dingen tijdens zijn stage vond Huib het duiken samen met een marine professor. “In eerste instantie zou ik onderzoek doen naar de huidige staat van het koraal. Uiteindelijk werd hier een marine professor voor ingehuurd, maar ik mocht alsnog mee met het duiken!” Onder water werd een meetlint neergelegd en op verschillende punten langs dat lint gefilmd. Zo werd gemeten uit hoeveel procent levend koraal, steen en zand de bodem bestond. Huib: “Ze hadden in april al een meting gedaan en dan tijdens mijn stage in december. En het goede nieuws is dat het levend koraal is toegenomen in die periode! Wat erg bijzonder is, omdat dit een vrij korte tijd is voor het koraal om te herstellen.” 

Het ultieme doel van zijn onderzoek: een positieve houding van de lokale bevolking tegenover het koraal. “We willen vooral dat ze het belang van het koraal inzien en samen zorgen voor een gezond ecosysteem. Er zijn natuurlijk wel overheidsinstanties die het gebied beschermen, maar we willen dat de bevolking het eigenlijk zelf gaat managen. Dat zou echt een wereld van verschil maken.” 

Waarom deze opleiding? 
Huib zit inmiddels in het derde jaar van de opleiding Landscapeg and Environment Management. Waarom hij voor deze opleiding heeft gekozen? “Ik houd heel erg van natuur en ik vind het belangrijk dat daar goed mee omgegaan wordt. Je leert tijdens deze studie heel veel over de wereld, hoe dingen werken en hoe je met mensen om moet gaan. En als je het zo bekijkt: met deze studie kun je jouw steentje bijdragen aan een beter klimaat. Want klimaat is nu natuurlijk ‘trendy’, maar het is wel écht belangrijk.” 

Uiteindelijk wil Huib de komende jaren rondreizen en meewerken aan milieuprojecten, zoals hij met zijn stage ook gedaan heeft. 

De gemeente Alphen aan den Rijn is een ambitieuze gemeente die écht werk wil maken van verduurzaming. De focus ligt met name op het versnellen van energietransitie, klimaatadaptie en de circulaire economie in het bedrijfsleven en op bedrijventerreinen. Om dit soort transities een nieuwe impuls te geven besloten Johan van Veen, accountmanager Bedrijven voor de gemeente Alphen aan den Rijn, en Marc Koene, duurzaamheidsadviseur bij de Omgevingsdienst Midden-Holland (ODMH), in zee te gaan met de opleiding Landscape and Environment Management (LEM) van Hogeschool Inholland.

“Als gemeente staan we voor een aantal grote verduurzamingsuitdagingen. Om tot nieuwe inzichten en innovatieve oplossingen te komen, wilden we graag samen werken met jonge mensen” vertelt Johan. “We waren vooral benieuwd of er verassende uitkomsten zouden komen uit de vraag die we neer hebben gelegd bij de studenten". En dat bleek zeker het geval te zijn. "Het was ‘parelvissen’ tijdens de eindpresentaties,” vult Marc aan.

Duurzaamheid en klimaatbestendigheid
Twee groepen tweedejaarsstudenten Landscape and Environment Management kregen voor het vak stedelijke ontwikkeling en leefomgeving vanuit de gemeente Alphen aan den Rijn en ODMH de opdracht om de bedrijventerreinen Heimanswetering en Hoogewaard te toetsen op duurzaamheid en klimaatbestendigheid, en ideeën uit te werken voor verbetering op deze gebieden. Een interessant en uitdagend vraagstuk volgens student Job de Braak. “Juist op plekken zoals bedrijventerreinen worden de gevolgen van klimaatverandering steeds duidelijker. Doordat deze terreinen vaak voornamelijk bestaan uit verharde materialen als asfalt of beton, is er weinig afvoer van regenwater. Ook hittestress vormt een steeds ernstiger probleem op bedrijventerreinen. Momenteel is de hittestress nog tegen te gaan met zonnebrand en waterflesjes, maar dat zal niet lang meer duren.”

Oplossingen voor verduurzaming
De samenwerking tussen de gemeente, ODMH en de studenten startte met een bezoek aan de genoemde bedrijventerreinen, waar de studenten ook direct in gesprek raakten met ondernemers die er gevestigd zijn. De ondernemers stelden de studenten prikkelende vragen en schetsten de problemen waar zij tegenaan lopen op het gebied van verduurzaming. Het eerste deel van de opdracht betrof het analyseren van de terreinen op sterke en zwakke punten met betrekking tot duurzaamheid. “Als omgevingsdienst werken wij met een speciaal instrument om in kaart te brengen hoe duurzaam een terrein op dit moment is. Het is dus erg waardevol dat de LEM-studenten tijdens hun opleiding ook al werken met dit instrument. Dit levert data op waar wij écht iets mee kunnen,” aldus Marc. Op basis van de uitkomsten van deze analyse hebben de studenten een verbeterplan aangeleverd met uitgewerkte oplossingen voor het verduurzamen van de terreinen.

Elektrische veerdienst
Het meest creatieve en innovatieve idee dat aan het einde van het traject gepresenteerd werd was een elektrische veerdienst als alternatief voor de auto’s en bussen die nu de werknemers vervoeren van Alphen aan den Rijn naar het bedrijventerrein Hoogewaard. Marc: “Dit was een verduurzamingsoplossing waar wij zelf nooit aan hebben gedacht. De studenten hebben een rooster ontwikkeld voor de veerdienst en de prijzen uitgewerkt. Zelfs de wijze waarop we aan veerboten kunnen komen is uitgedacht. Dit plan is echt verassend en concreet.” Een idee dat zelfs de wethouder van Alphen aan den Rijn verraste. “Dat is ook het hele doel van dit project. Om het gesprek over verduurzaming op gang te brengen tussen de verschillende partijen binnen de gemeente. De plannen van de studenten dragen enorm bij aan het op gang brengen van dat gesprek en maken de urgentie van de transities duidelijk.”

Wat de studenten ervan vonden om hieraan bij te kunnen dragen? “Het voelt goed om mensen aan het denken te zetten over duurzame oplossingen die niet geheel voor de hand liggen, maar die na onderzoek en demonstratie praktischer en bereikbaarder blijken dan je in eerste instantie denkt.”

Praktijkonderwijs wordt vaak onderschat door veel opleidingen. “En toch mag de kracht van praktijk niet vergeten worden,” aldus Esther van Nieukerken, praktijkdocent voor de opleiding Landscape and Environment Management (LEM). Een jaar geleden is Esther gestart als praktijkdocent voor vakken als ecologie en plantenherkenning. “Ik vind het heel belangrijk dat studenten voldoende praktijkervaring opdoen, het echt ervaren is zo essentieel voor hun loopbaan.” 

Met een achtergrond in biologie opgedaan bij de Universiteit in Wageningen en een tussenjaar in Noorwegen solliciteerde Esther vorig jaar voor deze functie in Delft. “Deze vacature sprak me zo erg aan, vooral vanwege mijn achtergrond en opleiding. Het leek me daarom heel mooi om mijn kennis over te brengen op onze studenten.” En met deze motivatie is Esther vervolgens gestart in Delft als praktijkdocent bij de opleiding LEM.

Van kleins af aan
Met de paplepel ingegoten, zo noemt Esther het ook wel, want haar vader is ook bioloog. “Vroeger vond ik het al superleuk om te de natuur te ontdekken en te zien hoe alles ontstond. Maar het interesseerde mij toen wel minder dan het me nu interesseert. Dat zal ook wel door de leeftijd komen. Ik vind het daarom heel leuk om te zien hoe erg onze studenten betrokken zijn bij de natuur.” Esther geeft nu les in vakken zoals ecologie en plantenherkenning. Vooral ecologie trekt Esther enorm aan: “De verbinding tussen verschillende levensvormen vind ik superinteressant!” 

Een perfecte combinatie
Als praktijkdocent ontkom je er natuurlijk ook niet aan om ook wat theorie bij te brengen. Maar eigenlijk vindt Esther dat niet zo heel erg. “Het is juist de combinatie, die is perfect. Na een les theorie vervolgens het gebouw uit en het echt laten zien en de studenten hun gang laten gaan. Ik denk dat je op deze manier het beste les kan geven!” 

Praktijk op school
De studenten ervaren gedurende deze studie verschillende vormen in praktijkgericht onderwijs. Zo wordt er praktijk gegeven op school zelf. “Ik verzamel zelf de planten en onze studenten leren de namen van deze planten en hoe ze deze het beste herkennen.” Naast het herkennen van planten leren de studenten ook te determineren. Dit houdt in dat wanneer een student een plant niet herkent er via een boek bepaalt wordt welke plantsoort het is. 

Aan de slag buiten
Naast het praktijkonderwijs in de klas, vindt de praktijk ook plaats via verschillende excursies. Buiten, daar gebeurt namelijk het echte werk. Tijdens deze excursies worden er onder andere watermonsters genomen, bodemonderzoek verricht en planten gedetermineerd. Binnenkort gaan de eerstejaars op excursie door heel Nederland. Van Utrecht in een rechte lijn door naar Groningen ervaren de studenten hoe ze fysische geografie erin de praktijk uit ziet oftewel onderzoek naar bodem vormende processen. Daarnaast leren ze ook hoe ze verschillende planten kunnen herkennen en op welke bodem de plant het beste groeit. “Het is heel leuk om te zien dat studenten tijdens het eerste blok de theorie krijgen, iets wat vaak nog vaag is in het begin. Vervolgens krijgen ze tijdens deze week de kans om de theorie in de praktijk te ervaren.”

Een stijgende zeespiegel, extreme weersomstandigheden en zichtbare schade aan de natuur. Met een veranderend klimaat ontkomen bedrijven er niet aan om te verduurzamen. Stichting Gebiedsfonds Delft Technology Park (SGDTP) wil bekijken wat de mogelijkheden zijn om de campus van Delft te verduurzamen. Tijdens de Green Juniors kregen vijf studenten Landscape and Environment Management de mogelijkheid om vernieuwende en haalbare maatregelen op te stellen. Maatregelen die gericht zijn op duurzaamheid en het verbeteren van de leefomgeving. Christiaan Knaap: “Het is een actueel onderwerp waarmee je vele kanten op kunt. En waarbij je out-of-the box kunt denken.” 

Wageningen als voorbeeld
Tijdens het eerste blok van de Green Juniors ging de groep van vijf studenten aan de slag met het vraagstuk van SGDTP. Omdat duurzaamheid een groot begrip is heeft de groep de onderwerpen opgedeeld in vijf thema’s: klimaatadaptatie, leefomgeving, circulariteit, mobiliteit en energie. Marvin Klijn: “Ieder lid had een eigen thema waar onderzoek naar gedaan is.” Om goed te bekijken wat er allemaal mogelijk is met verduurzaming op een campus heeft de groep vooral gekeken welke maatregelen Wageningen Campus heeft genomen. Christiaan: “Wageningen heeft de duurzaamste campus van de wereld. We vonden het daarom een mooi uitgangspunt om Delft daarmee te vergelijken.”

Slimme maatregelen
Aan de hand van verschillende onderzoeken heeft de groep tien maatregelen bedacht om de campus van Delft te verduurzamen. Van het aanleggen van slimme blauwgroene daken tot het plaatsen van bladloze windturbines. Christiaan: “We hebben maatregelen bedacht die direct te implementeren zijn, zoals de koffiekringloop sluiten. Maar er zitten ook maatregelen tussen die meer werk en financieel tijd nodig hebben zoals de parkfunctie vergroten.” Marvin: “Het is nu aan SGDTP of ze deze maatregelen gaan toepassen. Ze hebben in ieder geval een heel mooi overzicht met mogelijkheden.” 

Bladloze windturbine 
Een van de leukste maatregelen vond de groep toch wel de bladloze windturbines. Marvin: “In de toekomst komen er mogelijk nog andere energiebronnen op de markt. Een van deze mogelijk nieuwe duurzame energiebronnen zijn de windturbines van Vortez. De kracht van dit ontwerp zit in het opwekken van energie met de wind als energiebron met een lagere milieubelasting.” Het ontwerp hiervan is niet schadelijk voor vogels en zorgt voor minder overlast voor omwonende dan windmolens.

Expertmeeting met ondernemers
In het onderzoeksproces heeft de groep een expertmeeting georganiseerd. De experts bestonden uit ondernemers uit de regio Delft. Samen met deze groep is er tijdens een interactieve sessie gesproken over de duurzaamheidsopgave waar Delft Campus voor staat. Marvin: “Ik vond deze interactieve sessie met de experts echt super leerzaam. Je krijgt zoveel inzichten van mensen die veel kennis hebben. Dit verplichte onderdeel vanuit Green Juniors was zeker een meerwaarde.” 

Tijdens de voorjaarsvakantie reisden 18 leerlingen van Inholland Delft, Alkmaar en Haarlem af naar Texel voor de Hackathon Planet Texel. Onder hen maar liefst 11 Landscape and Environment Management (LEM) studenten. Een week in het teken van een groot maatschappelijk probleem waar het eiland mee kampt, namelijk jongerenhuisvesting. “Scholieren van 15 jaar die zich nu al zorgen maken om hun toekomst op het eiland, dat hakt er wel in”, aldus Denise, een van de deelnemende studenten. In teams van studenten met ondersteuning van experts, docenten en stakeholders, werd er gewerkt aan duurzame oplossingen voor het probleem.

Volgens Denise van Zon, tweedejaars LEM-student, was de hackathon op Texel een boost voor haar schoolleven. “Ik werd tijdens deze week echt uitgedaagd om anders te denken en met vernieuwende ideeën te komen. Het was zo anders dan het traditioneel oplossen van een probleem zoals je dat tijdens je opleiding doet.” Door in gesprek te gaan met verschillende betrokkenen partijen, zoals bewoners en ondernemers van het eiland, ging Denise samen met haar drie teamgenoten aan de slag met een oplossing voor jongerenhuisvesting. Iets wat Denise ook terug ziet komen in haar opleiding: “We zijn bij LEM vaak bezig met het in kaart brengen van verschillende actoren die een rol spelen bij een probleem of vraagstuk, dit kon ik erg goed toepassen tijdens de hackathon. Je kijkt wie er allemaal te maken heeft met het probleem, wie de meeste belangen en invloed heeft. Vanuit daar kun je gaan bepalen met wie je aan tafel wil zitten en waar je het over gaat hebben. Uiteindelijk zijn zij degenen die ook echt met de oplossing aan de slag moeten en moeten gaan samenwerken, dus zij moeten het belang ervan inzien.”

Om echt trots op te zijn
Bij de start van de hackathon had tweedejaars LEM-student Mees van Breukelen er nog een hard hoofd in: “Het probleem dat aan ons werd voorgelegd is zo groot en complex, dat ik op de eerste dag dacht: dit gaat helemaal niks worden. Maar gaandeweg kom je samen tot een oplossing. Aan het einde van de week heb je iets neergezet waar je echt trots op kunt zijn, en dat is heel erg vet”. Het team van Mees bestond naast LEM-studenten ook uit een studenten Technische Bedrijfskunde, Business Studies en Werkbouwtuigkunde. Diversiteit die volgens hem zorgde voor een leuke dynamiek. “Normaal gesproken denk en werk je binnen je eigen bubbel. Je kijkt toch op dezelfde manier tegen dingen aan als je medestudenten. Dit keer kwamen we allemaal met hele andere ideeën en standpunten.” Uiteindelijk kwamen zij op het idee om bestaande woningen op te splitsen in meerdere woningen. Ze hadden namelijk berekend dat op dit moment 550 alleenstaanden op Texel groter dan 120 vierkante meter wonen. Het ‘rechtwonen’ zou volgens Mees en zijn team ook helpen tegen eenzaamheid bij ouderen.

Idee pitchen
Gedurende de week kwamen verschillende experts langs om de studenten meer bij te brengen over bijvoorbeeld Design Thinking, de werking van onze politiek, de energietransitie en het geven van een goede pitch. En vooral dat laatste vonden de studenten erg waardevol. Denise: “Aan het einde van de week moesten we onze oplossing gaan presenteren voor een vakjury, een jury van Texelse scholieren, de stakeholders en experts. Dit moest in de vorm van een pitch van vijf minuten en dat is best wel pittig.” Gelukkig kregen de studenten hulp van twee ervaren docenten. Waar de een meer op de informatieoverdracht gefocust was, hielp de ander bij het aantrekkelijk maken van de boodschap. Uiteindelijk werd de oplossing van Denises team, een woonfonds voor maatschappelijk startkapitaal voor het bouwen van betaalbare woningen, uitgeroepen tot winnaar van de hackathon. 

Tijd voor ontspanning
Of er ook tijd was om het eiland te ontdekken en leuke dingen te doen? Ja zeker! De eerste avond op het eiland werd er een bezoek gebracht aan een schapenboer waar de studenten getuigen waren van de geboorte van een lammetje. En uiteraard werd ook de plaatselijke kroeg bezocht na een harde dag werken. Mees: “Het grappige was dat we zelfs na ‘werktijd’ doorgingen met ons project. We vroegen de kroegbaas wat hij van ons idee vond terwijl we een biertje met hem dronken. Het was tof om te zien hoe gemotiveerd we allemaal waren om tot een échte oplossing te komen, dat had ik nooit verwacht.”

Vertical farming oftewel verticale landbouw is een vorm van landbouw waarbij gebruik wordt gemaakt van gestapelde kweeklagen in fabriekshallen, kantoren of winkels. Tijdens het project Green Juniors van Inholland Delft kregen Tim van der Mout, Mathijs Teerds, Demy Huijsman, Floor van der Marel en Amarins Brandsma de kans om marktonderzoek te doen naar Vertical Farming met als opdrachtgever Wageningen Universiteit (WUR). Tim: “De keuze voor deze opdracht was snel gemaakt, het sprak mij direct aan.” 

Vertical farming ontwikkelt zich snel, niet alleen door economische ontwikkelingen. Gewassen telen in meerdere lagen in leegstaande kantoorpanden heeft positieve gevolgen. De teelt wordt duurzamer en efficiënter. Ook hoeven pesticiden lang niet meer altijd gebruikt te worden. Verticale landbouw kan zo een revolutie  teweegbrengen in de productie van verse groenten. Door gewassen in lagen te telen onder gecontroleerde omstandigheden, kunnen garanties worden gegeven over de hoeveelheid en de kwaliteit van de productie, elke dag van het jaar, onafhankelijk van het weer en klimaat(verandering).

Meerwaarde vertical farming onder doelgroep 
De studenten deden onderzoek onder jongvolwassenen, jongeren tussen de 18 en 30 jaar die nog weinig kennis hebben van het onderwerp. “Wij kregen de opdracht om een advies uit te brengen met welke doeltreffende communicatiemiddelen we de meerwaarde van vertical farming onder de aandacht van de doelgroep kunnen brengen.” De groep, bestaande uit studenten van meerdere opleidingen, is hier direct mee aan de slag gegaan. De mix aan studenten zorgde soms wel voor extra werk. “Wij als tuinbouw-studenten waren al bekend met deze vorm van landbouw, maar de meiden van Food moesten zich hier eerst nog goed in verdiepen.” 

Van ‘tuinbouw naar communicatie’ 
Hoe verder in het traject van het project, hoe meer communicatie er aan bod kwam. “Het was wel grappig om te zien, wanneer we met communicatiemiddelen aan de slag gingen,  de rollen omgedraaid werden. Demy en Floor hadden meer verstand op dit vlak. Wij als tuinbouwstudenten hebben hier weer van opgestoken.” Tim gaf aan dat hij het heel erg prettig vond om met studenten te werken aan dit project die juist niet van zijn opleiding afkwamen. “Je krijgt ook mee hoe het bij een andere opleiding eraan toegaat.” 

Het resultaat van vertical farming 
Uiteindelijk heeft de groep een mooi advies kunnen geven aan de WUR waar ze uiteindelijk mee verder kunnen. “Het was een hele leerzame opdracht waar we veel resultaten uitgehaald hebben afkomstig van 500 respondenten. Hieruit kunnen we concluderen dat de doelgroep het belangrijk vindt dat bij producten die zij aanschaffen minder bestrijdingsmiddelen zijn gebruikt, er minder uitstoot van CO2 is geweest en dat de producten jaarrond beschikbaar zijn. Vertical farming sluit hier dan goed op aan.”

 Wil jij het project terugkijken? Dat kan, deze groep studenten heeft een hele interessante video gemaakt over hun project. 

Duurzaamheid, inclusiviteit en welvaartsverdeling. Zomaar drie grote en actuele vraagstukken waar bedrijven en organisaties ‘iets mee moeten’. Maar hoe vertaal je zulke abstracte onderwerpen naar de dagelijkse praktijk? Daar is creatief denken en dus een creatieve geest voor nodig, betoogt Theo Ploeg. Als learning director van het International Music Industry Lab van Hogeschool Inholland Haarlem probeert hij die manier van denken te stimuleren bij studenten. 

De achtergrond van Theo Ploeg ligt in de vormgeving, wat hij onder meer doet vanuit zijn Studio Hyperspace. Daar ligt ook de oorzaak dat hij zijn naam normaliter niet met hoofdletters schrijft: hij vindt het uit esthetisch oogpunt mooier om alleen kleine letters te gebruiken. Sinds februari 2021 is ploeg als learning director verbonden aan het International Music Industry Lab (kortweg: IMI Lab). In die rol komt veel samen van ander werk dat Theo Ploeg doet en deed. Onder meer in de design sociology en als muziekjournalistiek en docent. “Van 2000 tot en met 2011 heb ik ook in Haarlem gewoond en in die tijd ben ik een beetje verliefd geworden op deze stad, dus het is fijn om weer terug te zijn.” 

Gelijkwaardige partners 
“Het IMI Lab is bedoeld voor studenten van alle Inholland-opleidingen die direct in de muziekindustrie aan de slag willen”, vervolgt Ploeg. “Daarbij werken studenten als gelijkwaardige partners samen met partijen uit het werkveld. Zoals festivalorganisator Elrow en Buma/Stemra, de belangenbehartiger op het gebied van muziekauteursrecht. Je zou verwachten dat er voornamelijk Conservatorium-studenten in het Lab actief zijn, maar daar zou ik er juist wel wat méér van willen zien. Momenteel zijn er met name studenten van opleidingen als Business Innovation, Tourism Management en Leisure & Events Management. Dat interdisciplinaire is juist de kracht van het lab én is ook wat de muziekindustrie nodig heeft. Muzikaliteit, creativiteit, zakelijk inzicht en praktische realisatie zijn daar steeds meer met elkaar verweven.” 

Behapbare units 
“In het Lab houden we ons simpel gesteld bezig met de vraag hoe de muziekindustrie gezonder kan worden gemaakt. Bijvoorbeeld op het gebied van duurzaamheid en diversiteit, maar ook als het gaat om eerlijke betaling. Ook houden we ons bezig met hoe de industrie eruit komt te zien tegen de achtergrond van innovaties en marktontwikkelingen. Denk aan blockchain, artificial intelligence en crypto’s. Ik constateer in het algemeen dat bedrijven worstelen met de vraag ‘wat ze daar mee moeten’.” 

“Ondernemers zijn goed in wat ze doen en hebben onvoldoende kennis, tijd of aandacht om te bedenken hoe ze die abstracte onderwerpen implementeren binnen de organisatie. Soms wordt er een extern bureau ingehuurd om een rapport te schrijven, maar in mijn ogen mis je dan de benodigde interne linkjes – en dus draagvlak. Ik heb de indruk dat ‘het bedrijfsleven’ juist behoefte heeft aan mensen binnen de organisatie die in staat zijn zulke abstracte onderwerpen terug te brengen tot praktisch niveau, naar kleine, behapbare units.” 

Speculative Design 
“De manier waarop een ontwerper denkt, werkt daar naar mijn mening heel goed voor. Ik ga daarbij uit van speculative design: hoe denk je dat de wereld er over tien à vijftien jaar uitziet? Zet dat om in een ontwerp en kijk van daaruit hoe je dat terugvertaalt naar wat je nú moet doen om daar te komen. Persoonlijk of met je organisatie. Die manier van denken vraagt om je eigen manier van denken opzij te zetten, te kijken door de ogen van anderen, rekening te houden met allerlei ontwikkelingen die op ons af komen. Met dus als uitgangspunt dat je ook iets gaat dóen. We zijn sterk gewend om eerst uitgebreid na te gaan denken en pas als dat is afgerond in actie te komen – áls het al zover komt, denk aan iets als de klimaattop in Glasgow. Wat mij betreft moet vooral het ‘doen’ leidend zijn, hand-in-hand met denken natuurlijk, zoals we dat doen met de methodiek van design thinking.” 

Ontwerpers en kunstenaars 
“Onlangs heb ik een workshop Creative Mind gegeven bij de Startup Campus van Inholland. Daar zag ik dat studenten, na een aarzelende start, heel goed uit de voeten kunnen met zo’n ‘doen-aanpak’. Je ziet ze van hun eigen comfortzone naar een nieuwe comfortzone gaan, dankzij de kracht van verbeelding. In die zin denk ik dat de wereld momenteel veel behoefte heeft aan ontwerpers en kunstenaars. Wanneer hun manier van denken en werken samensmelt met de theoretische inslag, komen we tot nieuwe manieren om grote onderwerpen te laten landen. Binnen het IMI Lab willen we studenten stimuleren om op die manier te kunnen denken, omdat zij de professionals zijn die hiermee aan de slag zullen moeten.” 

Ondernemers in de agri-, food- en tuinbouwsector dragen vaak veel meer bij aan een duurzame en circulaire maatschappij dan  zichtbaar is voor consumenten . Het blijft lastig om hen te enthousiasmeren voor duurzame alternatieven. Tijdens hun vierde jaar krijgen studenten  van Inholland Delft de kans om het verhaal van duurzame bedrijven zichtbaar te maken om zo de impact te vergroten.

Ieder jaar organiseert Inholland Delft  voor de vierdejaarsstudenten het project Green Juniors. Studenten van de verschillende opleidingen (Food Commerce and Technologie, Dier in de Duurzame Samenleving, Landscape and Environment Management en Tuinbouw & Agribusiness) krijgen de kans om samen te werken aan een groot project uit het werkveld. De meeste projecten hebben een multidisciplinair karakter en de focus ligt vaak ligt op een verbindend thema als ondernemen. De opleidingen halen ieder jaar projecten op bij opdrachtgevers uit het werkveld, waaruit studenten vervolgens een keuze maken.

Een andere kijk 
“Het project zit goed in elkaar. Studenten ervaren hoe ze met studenten van andere opleidingen en disciplines, moeten samenwerken”, vertelt Teffany Kartopawiro, een van de docentbegeleiders van Green Juniors. “Op deze manier ervaren de studenten dat iedere student een andere denkwijze heeft. Dit kan tijdens dit project heel mooi samengebracht worden, waardoor ieders expertise wordt gebruikt en zo de krachten worden gebundeld.” Teffany merkt ook dat de studenten professioneel omgaan met een opdrachtgever. Ze organiseren zelf de consultancy-uren met docenten en regelen met de opdrachtgever verschillende overlegmomenten en een uiteindelijke expertmeeting.

Een tool voor een varkenshouderij 
Teffany begeleidt op dit moment een projectgroep die aan de slag is voor een varkenshouderij: ‘Zuiderzeevarken; Good Food, Good Mood’. Een project dat streeft naar veel ruimte, licht en een ondergrond (stro) waarin de varkens kunnen wroeten. Hun vlees wordt rechtstreeks afgezet naar ongeveer 25 slagers in Noord-Holland. Ook zijn er steeds meer restaurants die het vlees van Zuiderzeevarken op de kaart zetten. 

Om de consument meer te verbinden met ‘de stal’ is de eigenaar op zoek naar een tool die de interactie mogelijk maakt tussen de varkens en de consument. “ Studenten van de opleidingen Dier in de Duurzame Samenleving en  Food Commerce and Technology zochten voor dit project de samenwerking met studenten van de opleidingen Informatica en Elektrotechniek. "Ondanks dat deze opdracht buiten de comfortzone van sommige studenten valt, is de groep heel hard bezig met de ontwikkeling van de juiste software. De studenten zoeken heel goed de samenwerking op met partijen die iets voor hen kunnen betekenen.”

Een frisse blik
Naast dat de leeropbrengst voor de studenten heel groot is, is het voor opdrachtgevers ook een hele mooie kans om een casus uit hun bedrijf te laten bekijken door studenten. “Ik merk dat opdrachtgevers altijd heel erg tevreden zijn met het resultaat.  Studenten hebben een frisse blik, ze denken anders en ze lopen niet al jaren mee met het bedrijf. Daarnaast leveren ze niet altijd een standaard verslag in. Met de Green Juniors zijn de studenten vrij om een creatief product te ontwikkelen als eindresultaat.”

“In totaal werden er meer dan 15 van dergelijke vraagstukken ingebracht door opdrachtgevers uit het werkveld”, vertelt Ted van der Klaauw, leercoach en docent bij de opleiding Bouwmanagement & Vastgoed bij Inholland. “Denk aan gemeenten, ontwikkelaars, bouwbedrijven en woningbouwcorporaties. Een kolfje naar de hand van onze studenten, die opgaan voor hun ‘bachelor of Built Environment’. Het gaat hier om vierdejaarsstudenten die zich aan het voorbereiden zijn op hun afstuderen, van de Inholland-locaties Alkmaar, Haarlem en Delft. Er wordt gewerkt in multidisciplinaire teams, bestaande uit wisselende combinaties van studenten van de opleidingen Bouwmanagement & Vastgoed/ Ruimtelijke Ontwikkeling, Bouwkunde, Civiele Techniek en Landscape and Environment Management.”

College in het park
Eén van die studenten is Shannon Horsten van Bouwmanagement & Vastgoed bij Inholland Haarlem. Haar team stort zich op een vraagstuk van de gemeente Haarlem om te komen tot een campusontwikkeling. Ook Hogeschool Inholland zelf werkt in Haarlem en op andere locaties aan een zogenoemde ‘campusvisie’. Shannon: “Het is heel gaaf dat je als student zijnde, waar deze gewenste ontwikkeling voor bedoeld is, daar een plan voor mag maken. Ik denk dat wij zelf ook het beste aanvoelen wat er hier beter kan. Op het huidige voorplein van de hogeschool na, is het gebied nu niet heel aantrekkelijk en zijn er weinig tot geen openbare voorzieningen. We werken daarom aan een voorstel met een parkje waar je even kunt ontspannen of wandelen in de pauze, of misschien zelfs college kunt krijgen in de zomer.”

Onderlinge samenhang
“De realisatie van nieuwe woningen, met name voor in Haarlem hoognodige sociale huur en studentenwoningen, maakt onderdeel uit van het plan. Verder denken we aan restaurants en winkeltjes, zowel voor studenten als voor de buurt. Die onderlinge samenhang kan wat ons betreft worden verbeterd. Denk aan de sportschool die nu in de hogeschool gevestigd is en ook toegankelijk is voor de buurt. Kan die bijvoorbeeld worden opgenomen in de plint van de nieuwe bebouwing en worden vergroot zodat er meer mensen gebruik van kunnen maken?”

Vraagstuk gemeente Alkmaar
Ook in het vraagstuk van de gemeente Alkmaar is samenhang met ‘de omgeving’ belangrijk, vertelt student Demi Hilterman. “Onze opdracht is het transformeren van een wat grauw bedrijventerrein naar een groen en aantrekkelijk woon-/werkgebied. Met een groene verbinding tussen het kanaal aan de ene en het Oosterhout-park aan de andere kant. We krijgen binnen die kaders alle vrijheid om met een eigen voorstel te komen. Dat is leuk, zeker omdat we heel erg out-of-the-box mogen denken. Maar ook lastig omdat er zóveel opties zijn. Denk aan architectonische keuzes en de invulling van buitenruimten, maar ook aan de gewenste woonvormen die je er over pak hem beet twintig jaar wilt hebben.”

Het kanaal de wijk in trekken
“Daarbij beginnen we natuurlijk niet op nul. Er is al bebouwing en er zijn bedrijven gevestigd, hoe kunnen die straks een plekje krijgen? We denken aan flexplekken, maar ook aan een plint met voorzieningen als een supermarkt, apotheek, et cetera, met daarboven woningen. We zijn gestart met het opstellen van een zogenoemd ‘vlekkenplan’. Dat hebben we besproken met de gemeente Alkmaar als opdrachtgever en met twee experts: een makelaar en een ontwikkelaar. Die noemen dingen waar we zelf niet aan gedacht hadden. Zoals het realiseren van een haventje, zodat je het kanaal meer ‘de wijk in trekt’. Mede op basis van de feedback moeten we nu komen tot een totaalplan, met daarbij uiteraard ook een StiKo* en een kosten-/batenanalyse.”
* StiKo betekent StichtingsKosten, oftewel de totale kosten voor de bouw van een onroerende zaak.

Andere kijk en expertise
De groep van Demi bestaat uit vier Haarlemse studenten Bouwmanagement & Vastgoed en één Alkmaarse student Civiele Techniek. “Dit is een typische Bouwmanagement-opdracht. Maar als het ontwerp echt vorm krijgt, hebben we de expertise nodig van de student Civiele Techniek voor zaken als wegen, parkeerplaatsen en ontsluiting van het gebied.” Shannon werkt met een meer gevarieerde groep, met ook studenten Bouwkunde en Landscape en Environment Management. Shannon: “Omdat je met studenten van andere opleidingen samenwerkt, die een andere kijk en expertise hebben, leer je weer van elkaar. In mijn studie Bouwmanagement & Vastgoed hebben we wel wát geleerd over digitaal tekenen van gebouwen, maar dat kunnen we niet zo mooi als de studenten Bouwkunde, om maar een voorbeeld te noemen.”

Eind januari moeten alle groepen hun definitieve ontwerp presenteren, waarmee de opdrachtgevers verder aan de slag kunnen. Docent Ted van der Klaauw voorziet dat daar weer vervolgvragen voor ‘zijn’ studenten uit voortkomen, zoals haalbaarheidsonderzoeken of adviesrapporten. “Dat past ook bij onze wens om duurzame relaties met onze partners aan te gaan. En het is voor onze studenten goed om deze opdrachten voor ‘echte’ opdrachtgevers te doen. Tijdens dit hele proces zie ik dan ook dat ze het heel serieus aanpakken en dat ze presentaties geven die leuk, leerzaam en motiverend zijn. Dat maakt me, in combinatie met het kwaliteitsniveau dat wordt geleverd, echt trots.”

Beter en professioneler
Demi: “Het is toch anders dan wanneer je het ‘voor de docent’ doet. Onze opleidingen zijn vrij persoonlijk, dus de docent ken je al vrij goed. Voor een externe opdrachtgever bereid je het toch net even beter en professioneler voor. Met ook nog eens de kans dat ons ontwerp over x jaar daadwerkelijk gerealiseerd wordt, dat zou toch te gek zijn?”. Ook Shannon kan haast niet wachten om het totaalplan te presenteren – en vooral om te zien dat het wordt uitgevoerd: “Ik denk dat ons voorstel voor de campusontwikkeling heel goed zou zijn voor de school én voor de omgeving. Het kan echt mooier worden.”

Duurzaamheid is een begrip dat binnen enkele jaren is uitgegroeid tot het samen optrekken en samenwerken aan duurzame oplossingen binnen de Inholland-domeinen Agri, Food and Life Sciences en Techniek, Ontwerpen en Informatica. Hier vervullen de medewerkers en studenten van Hogeschool Inholland een grote rol in. Onderwerpen als klimaatverandering, energie, grondstoffen en circulariteit zijn erg actueel en daar wordt veel aandacht aan besteed. Sterker nog, studenten staan te springen om met dit soort thematieken aan de slag te gaan. Ze worden opgeleid tot de professionals van morgen, maar gaan al tijdens hun studie zeer gedreven aan de slag met dit soort maatschappelijke uitdagingen.

Daarbij leggen we in alle onderwijs- en onderzoeksactiviteiten focus op een bijdrage aan een duurzame, gezonde en creatieve samenleving. Inholland leidt zo professionals op die vanuit hun eigen specifieke vakmanschap en expertise hun plek in de samenleving vinden.

De Dag van de Duurzaamheid
Inholland Delft staat bekend als een kleine, groene hogeschool in de Randstad, waarbij  duurzaamheid centraal staat bij alle opleidingen. Deze duurzaamheidsvraagstukken krijgen bij iedere opleiding een ander perspectief. De wereld blijft nu eenmaal veranderen en met verschillende oplossingen, innovaties en invalshoeken kunnen we beetje bij beetje de wereld verduurzamen. Samen staan we voor veel duurzame uitdagingen. Tijdens de Dag van de Duurzaamheid is het belangrijk dat dit onderwerp als normaal gezien gaat worden. Deze dag geeft er een jaarlijkse impuls aan door het onderwijs aan te moedigen en het zichtbaar te maken.

Liefde en draagkracht voor de wereld
Als samenleving moeten we de juiste balans tussen people, planet en profit vinden. Dus duurzaam werken met passie en respect voor het draagvermogen van de wereld, met tegelijkertijd een gezonde focus op (verdere) economische groei. Alleen dan kun je zorgen voor een goede kwaliteit van leven, voor nu en voor toekomstige generaties. Binnen de opleiding Landscape and Environment Management van Hogeschool Inholland in Delt is er veel liefde en daagkracht voor vraagstukken rondom een duurzame en toekomstbestendige samenleving. Door onderwerpen als ruimtegebrek en milieu in de Randstad te tackelen en studenten bewust te maken van vernieuwende oplossingen rondom gezonde en groenere steden. Ook docenten raken hier enorm door geïnspireerd. Zo koos docent Maurice Herkrath ervoor om zijn eigen tiny house te bouwen: “Het wonen in een tiny house zorgt voor een lage ecologische voetafdruk. Alle voorzieningen in en rondom het huis zijn gericht op verduurzaming door zelfvoorzienend zijn en verhoging van biodiversiteit.”

'We moeten het anders gaan doen dan anderen, duurzaamheid kunnen we niet meer over het hoofd zien.'
Binnen de opleidingen Tuinbouw & Agribusiness en Food Commerce and Technology werken studenten met het laten groeien van groene en levende producten. Zij zullen immers met veel grote issues te maken krijgen. Alex van der Zwart (docent en onderzoeker) is van mening dat bedrijven dit onderwerp meer eigen moeten maken. “Een bedrijf dat niet bezig is met verduurzaming, is een bedrijf dat niet relevant is. Om relevant te blijven moeten bedrijven er dus voor zorgen dat de gehele organisatie dit onderwerp omarmt. Door kleine stappen te maken, kun je toch voor veel impact zorgen.” Opleidingen werken dan ook nauw samen met bedrijven om ervoor te zorgen dat zij aan de slag gaan met duurzamere oplossingen.“Onze studenten gaan vanaf jaar twee al aan de slag met echte bedrijfsopdrachten uit de sector. Deze werkwijze stimuleert ook de docent-experts om mee te gaan in deze vernieuwende thematieken binnen de eigen sector.”

Vernieuwende visie op gebied van duurzaamheid binnen de studierichting
Het welzijn van mensen, dieren en natuur is een belangrijk onderwerp voor een duurzame samenleving. Binnen de opleiding Dier in Duurzame Samenleving is ook een transitie gaande richting het duurzaamheidsaspect. Ilona Buddingh-Maas (hybride docent Dier in de Duurzame Samenleving en expert op gebied van duurzaamheid) houdt zich bezig met verschillende onderwerpen die samenhangen met duurzaamheid. “Ik ben me gaan bezinnen hoe de aarde als geheel in elkaar steekt, welke rol duurzaamheid daarin heeft en hoe ik en anderen hier aandacht en invulling aan kunnen geven.” 

Voor de opleiding Dier in de Duurzame Samenleving richt Ilona zich samen met het docententeam op de vraag wat de opleiding als een duurzame samenleving ziet, wat dierenwelzijn inhoudt en hoe dit samen met de andere elementen van duurzaamheid verder geïntegreerd kan worden in het studieaanbod. “We zijn als team de afgelopen maanden aan de slag gegaan met het ontwikkelen en formuleren van een visie op duurzaamheid voor deze studierichting. Zo kunnen we helder overbrengen waar de opleiding voor staat, hoe duurzaamheid gezien wordt en hoe dit vertaald wordt naar de studie-inhoud.” Uiteindelijk hoopt Ilona de visieontwikkeling op duurzaamheid en de vertaling hiervan naar de studie-inhoud ook mee te ontwikkelen en door te voeren bij andere opleidingen binnen Inholland.

Duurzaamheid en techniek
Het lijkt als een onwerkelijke combinatie maar duurzaamheid speelt ook een hele grote rol bij de opleidingen Aeronautical & Precision Engineering. Als er nu wordt gekeken naar speerpunten binnen de luchtvaart staat duurzaamheid in de top 3 of top 4. “De luchtvaart is ontzettend actief binnen dit thema omdat er veel kansen in zitten, maar omdat het ook moet”, vertelt Arnold Koetje, manager van de Applied Sciences Labs Aeronautical and Precision Engineering. "Het is een maatschappelijke uitdaging hoe we met elkaar, maar ook met de aarde omgaan. De luchtvaart speelt hier op verschillende manieren in. Vliegen op synthetische kerosine, waterstof en elektrisch vliegen zijn hier voorbeelden van, waarbij we met project DragonFly op dit moment een elektrisch sportvliegtuig aan het ontwikkelen zijn. Samen met bedrijven is onlangs een nieuw subsidievoorstel ingediend om een nieuwe elektrische aandrijflijn te ontwikkelen waardoor meerdere vliegtuigentypes zonder uitstoot kunnen vliegen.

“Iedereen moet aan de slag met duurzaamheid. Sterker nog, als je het niet belangrijk maakt binnen je organisatie kun je je afvragen of je nog wel bestaansrechten hebt. Ook onze studenten willen een bijdrage leveren aan een duurzame toekomst. Dit is vaak vanuit hun eigen idealisme en de verwachting dat wij, binnen het onderwijsprogramma, hier ook iets mee doen. Ik ben daarom ook persoonlijk gedreven om goede hbo-ingenieurs af te leveren."

Binnen Inholland werken opleidingen, studenten en medewerkers samen aan duurzame oplossingen voor verschillende maatschappelijke uitdagingen. Studenten worden voortdurend uitgedaagd vraagstukken vanaf andere perspectieven te bekijken en te komen met bruikbare en werkbare innovaties. Onze afgestudeerden, de professionals van morgen, zijn hierdoor van grote toegevoegde waarde voor het bedrijfsleven. Hun frisse, vernieuwende en no-nonsense mentaliteit worden dan ook met open armen ontvangen door toekomstige werkgevers.

Een klein dorpje verscholen in Friesland: Holwerd aan Zee. Jaren geleden is Holwerd begonnen met een ‘brutaal’ en vooruitstrevend burgerinitiatief dat ondertussen is uitgegroeid tot een groot project. Holwerd had twee opdrachten klaarliggen waarmee de studenten van de opleiding Landscape and Environment Management in Delft aan de slag konden . Namelijk de herontwikkeling van het bedrijventerrein ‘Lands Welvaren’ en de ontwikkeling van de kwelder.

Binnen Holwerd wil men de dijk doorbreken en een binnenmeer laten ontstaan. Dit meer moet dienen als een beleefmeer met een aansluitend recreatiegebied. Deze groep studenten - Lisa van der Klugt, Mathijs Slappendel, Rosa Nuijens, Melanie Duijn, Jurgen Dalhuisen en Renske Bezemer - is aan de slag gegaan met het omvormen van het bedrijventerrein tot recreatiegebied. “We zijn op papier begonnen maar verder ging alles online. We konden zelfs niet naar het gebied afreizen”, vertelt Lisa.

Vertrek van jongeren
De gehele regio van Holwerd wordt op de schop genomen, het terrein moet een bijdrage gaan leveren aan de ontwikkelingen in het gebied. “We zijn gestart door in gedachte het hele terrein leeg te maken en hebben we bedacht wat er allemaal mogelijk was met de grond. We hebben daarbij goed bekeken hoe we alle partijen hierbij kunnen betrekken. Maar ook moest het project wel haalbaar blijven. Veel punten om rekening mee te houden”, vertelt Melanie. Doordat Holwerd een krimpregio is en er veel jongeren uit het dorp vertrekken, was vanuit de opdrachtgever een eis dat de recreatie een bijdrage levert aan de bewoners van het dorp. Hiermee hoopt Holwerd de krimp tegen te gaan en jongeren te voorzien van werk.

Terpgarage
Het was erg lastig voor alle groepsleden het gehele project online aan de slag te gaan. Melanie: “Je hebt geen goed beeld van het gebied, waardoor je je moeilijker in kunt leven.” Omdat Holwerd last heeft van een parkeertekort werd één van de eerste ideeën een 'terpgarage' (zie illustraties hieronder). Mathijs: “Holwerd heeft al een noodparkeerplaats, alleen dreigt deze onder water staan, door het stijgen van de zeespiegel. Daarom is een terpgarage met 480 plekken een goede oplossing om het parkeertekort op te lossen.” De terpgarage gaat op in het landschap, kan dienen als uitkijkpost en is ook verbonden met uitkijkpunten voor vogelaars. “De opdrachtgever was in eerste instantie niet heel enthousiast over dit idee, maar uiteindelijk zagen ze het ecologische doel ervan en werden ze wel enthousiast”, vertelt Renske.

Kwelder Kunst
Naast de terpgarage wilde de groep ook meer sport, kunst en cultuur aantrekken. Hier ontstond het idee voor een cultuurhal. De cultuurhal deelt de ruimte met een 'urban' sportvoorziening. “Holwerd heeft op dit moment al twee beelden die kenmerkend zijn voor het dorp. Dit willen we uitbreiden met een kunsthal. Omdat de kunsthal naast de kwelder (begroeide stukken land dat bij hoog water onderloopt) komt te staan hadden we het idee om het de naam Kwelder Kunst te geven”, vertelt Rosa. Naast kunst en cultuur heeft de groep veel andere ideeën aangedragen zoals een wellnesscentrum in een typische Friese boerderij. Maar ook het herbestemmen van het Delta-Bouw-gebouw. Dit gebouw zou dan dienen als locatie voor detailhandel en hotel. Lisa: “Doordat we over allerlei details hebben nagedacht is het project heel goed ontvangen door onze opdrachtgever.”

Terugblik
Nu is het project afgerond en zijn alle ideeën gepresenteerd aan de opdrachtgever. Melanie: “De opdrachtgever was erg enthousiast over onze ideeën. Vermoedelijk zal het wel nog even duren voordat de plannen uitgevoerd zullen worden.” Terugkijkend, is de groep studenten erg positief over het project ondanks dat ze alles vanuit huis hebben gedaan. “Gelukkig zijn Mathijs en ik nog een keer met de motor naar Holwerd gereden. Dit heeft ons verslag uiteindelijk ten goede gebracht en ons beeld over het dorp versterkt”, vertelt Jurgen. De groep hoopt vooral dat alle ideeën die zijn aangedragen, Holwerd kunnen versterken in de recreatieve groei.

Duurzaamheid is een hot topic en zorgt voor het evenwicht tussen mens, milieu en economie. Drie onderwerpen waar onze nieuwe Inholland-collega Ilona Buddingh – Maas een overtuigende mening over heeft. Het is haar missie om een duurzame wereld te creëren en heeft hierover het boek ‘BEGIN met duurzaamheid’ geschreven. Daarnaast biedt ze verschillende workshops en trainingen aan bij bedrijven. Ook is ze sinds februari voor 16 uur per week de hybride docent bij de opleiding Dier in de Duurzame Samenleving: “Ik vind het belangrijk om mijzelf te blijven ontwikkelen, het onderwijs is daar een mooie plek voor. Daarnaast voel ik me erg betrokken bij dieren en natuur wat mooi past in groene opleidingen als ‘Dier in de Duurzame Samenleving’.”

Met een sneltreinvaart
Voordat Ilona zich op het onderwerp duurzaamheid stortte, heeft ze verschillende economische studies afgerond in Groningen. Vervolgens is ze bij multinationals aan de slag gegaan. “Ik heb hier veel geleerd over hoe bedrijven werken. Het was hard werken, gericht op het halen van businesstargets en altijd maar doorgaan. Ik ervaarde het als een sneltrein; je zit erin of je gaat eruit. Daar zit geen middenweg in.” Na zo’n zeven jaar op deze manier gewerkt te hebben, was het tijd om te reflecteren en een nieuw pad in te slaan.

Tijd voor reflectie
Duurzaamheid speelde voor Ilona altijd al een belangrijke rol in haar leven. Tijdens de periode van reflectie ontdekte ze dat dit onderwerp dichtbij haar ligt. Ze had er alleen nog weinig concrete invulling aan gegeven. “Ik ben me gaan verdiepen in duurzaamheid,toen helder werd waar dit voor mij over ging, vroeg ik me af waarom ik hier niet veel eerder mee was begonnen. Ik ben me ook gaan bezinnen hoe de aarde als geheel in elkaar steekt, welke rol duurzaamheid daarin heeft en hoe ik en anderen hier aandacht en invulling aan kunnen geven.” Door het stellen van al deze vragen is Ilona gestart met het schrijven van haar eerste boek: BEGIN met duurzaamheid. Hierin legt ze uit hoe je in vijf BEGIN-stappen samen met anderen een nieuwe realiteit creëert. Ook biedt ze verschillende ‘BEGIN met duurzaamheid’ workshops en trainingen aan bedrijven en geeft ze colleges over duurzaamheid aan de Haagse Hogeschool.

Agrarische keten
“Het geven van colleges ervaarde ik als een verrijking voor mijn inhoudelijke kennis en ontwikkeling op het gebied van duurzaamheid. Dit ben ik verder gaan uitbouwen. Onder andere door het mee-ontwikkelen en geven van een masterclasses Duurzaam Ondernemen.” Via de Rabobank Ondernemers Academie kwam Ilona in aanraking met de agrarische tak en daarmee geconfronteerd met de realiteit van agrarische ondernemers. “De situatie in die keten is helaas niet best. Er zijn veel uitdagingen die om een oplossing vragen.” Gedreven om hierin mee te denken, is ze zich daarom nog meer gaan verdiepen in deze sector en heeft vervolgens meegeschreven met het hoofdstuk:' Agriculture in Transition' voor het boek: Changing the Game van Lucas Simons & André Nijhof. “De affiniteit met de groene sector is hierdoor toegenomen. Toen ik de functie van hybride docent duurzaamheid bij de opleiding ‘Dier in de Duurzame Samenleving’ tegenkwam, sprak mij dit meteen aan. De positieve gesprekken met Jojanneke de Koning (teamleider van de opleiding, red.) vergrootten mijn enthousiasme waardoor ik deze kans met plezier heb gegrepen.”

Duurzaamheid en dierenwelzijn
“Welzijn van mensen, dieren en natuur zie ik als een belangrijk onderwerp voor een duurzame samenleving. Voor de opleiding Dier in de Duurzame Samenleving richt ik mij samen met het docententeam op de vraag wat de opleiding als een duurzame samenleving ziet, wat dierenwelzijn inhoudt en hoe dit samen met de andere elementen van duurzaamheid verder geïntegreerd kan worden in het studie-aanbod."

"De afgelopen maanden zijn we met een deel van het team aan de slag gegaan met het ontwikkelen van de visie op duurzaamheid vanuit deze studierichting, het kiezen van richting en de vertaling hiervan naar de studie. Zo kunnen we helder overbrengen waar de opleiding voor staat, hoe duurzaamheid gezien wordt en hoe dit vertaald wordt naar de studie-inhoud. Leuk om hier vanaf september een aantal colleges over te geven.” Uiteindelijk hoopt Ilona de visie ontwikkeling op duurzaamheid en vertaling hiervan naar de studie-inhoud ook mee te ontwikkelen en door te voeren bij andere opleidingen binnen Inholland.

Beginnen met duurzaamheid
Een wereld waarin alles en iedereen die hier op aarde leeft het goed heeft, dat is een droom waar Ilona uiteindelijk naar streeft. “Het is mijn missie om bij te dragen aan een gezonde duurzame wereld met welzijn voor alles en iedereen. Ik geloof dat iedereen hier een stukje aan bij kan dragen. Waarbij ik het als belangrijk zie dat iedereen zijn of haar potentieel ziet en zodoende kan benutten en inzetten. We hebben hierin genoeg slagen te behalen”. Iedereen kan duurzaamheidsstappen zetten. Volgens Ilona is het vooral belangrijk dat je begint met het stellen van kritische vragen. Zo verken je waar duurzaamheid over gaat en waar jouw raakvlakken met dit onderwerp liggen. “Het is een stapsgewijs ontwikkelproces waarmee je jouw bijdrage aan een duurzame wereld kunt vinden en realiseren, en mooie positieve impact kunt maken.”

Meer informatie
Via deze link ontvang je de eerste twee hoofdstukken van Ilona haar boek, als het je aanspreekt om hier meer over te lezen.

Wil jij graag een keer met Ilona sparren over duurzaamheid of samen bekijken hoe je duurzaamheid verder kan integreren in jouw studierichting en/of colleges? Neem dan contact met haar op. Ze denkt graag met je mee.

Ook gelooft Ilona sterk in samenwerking in de transitie naar een duurzame wereld. Geef je binnen Inholland colleges over duurzaamheid? Dan komt ze graag met je in contact. 

Verhuisd van Luxemburg naar Nederland, heeft een duurzame zeiltocht gemaakt en woont in Delft in zijn eigen gebouwde tiny house. Maurice Herkrath is recent begonnen als docent duurzame leefomgeving bij de opleiding Landscape and Environment Management van Hogeschool Inholland Delft. Naast zijn docentschap heeft hij een passie om de wereld beetje bij beetje te verduurzamen.

In 2015 is Maurice naar Nederland verhuisd voor zijn studie in Wageningen. “Mijn studie lijkt erg op de opleiding die we bij Inholland Delft aanbieden.” Tijdens zijn studie is zijn passie voor duurzaamheid gegroeid. Daarom heeft hij zich aangemeld voor een uitdagende zeilreis. “Mijn reis startte in 2018. Tijdens de vijf weken durende toch vanuit Kaapverdië naar de Caribische Eilanden zaten wij als groep te werken aan een casus over het verduurzamen van de kledingindustrie. Ik had nooit verwacht dat ik dit zo’n ontzettend bijzondere ervaring zou vinden.”

Een droom die werkelijkheid wordt
Tijdens zijn studie in Wageningen deed Maurice zijn onderzoek naar ecodorpen in Nederland. Hier ontstond zijn eerste kennismaking met een tiny house. “Ik was er al in geïnteresseerd, maar de passie voor een leven binnen een community werd steeds groter.” Na het afronden van zijn studie ging hij op reis met zijn vriendin Denise. Tijdens deze reis droomden ze allebei om in een tiny house te wonen. Na de reis maakten zij hun droom werkelijkheid en begonnen aan de bouw van hun eigen tiny house. In 2019 heeft de gemeente Delft een stuk grond ter beschikking gesteld zodat verschillende geïnteresseerden hier hun tiny house konden neerzetten en zo een woongroep konden gaan vormen.

Ecologisch en sociaal
“Het wonen in een tiny house zorgt niet alleen voor een ecologische impact, maar ook het sociale aspect is heel groot.” Een ware community bevindt zich op het terrein. Iedereen heeft zijn eigen tiny house gebouwd. “Het bouwen van ons huis was echt fantastisch; dit was de tijd van mijn leven. Alles wat ik tot nu toe geleerd had, kon ik nu daadwerkelijk in de praktijk toepassen.” Bij de bouw van Maurice zijn huis is er geen enkele vakman of specialist aan te pas gekomen. Hij heeft het samen met zijn vriendin en schoonvader van het begin tot het einde opgebouwd.

Hergebruikte materialen
Van elektriciteit en water tot aan de bouwstructuur en het aanleggen van een dak; het was allemaal nieuw voor ze. Gelukkig heeft Maurice veel vrienden die kwamen klussen zodat het huis uiteindelijk binnen één jaar gebouwd was. “Bijna 90 procent van de materialen is hergebruikt.” Het tiny house van Maurice beslaat ongeveer 30 vierkante meter. “We hebben gelukkig niet het kleinste huis, dat is 16 vierkante meter. Dat zou ik echt te klein vinden voor met z’n tweeën.” Het is af en toe wel passen en meten maar door de losse slaapkamer konden Maurice en zijn vriendin de coronaperiode goed doorkomen.

Het begin van je studententijd kan best wel spannend zijn. Nadat jij je hebt ingeschreven bij één van de studies bij Inholland Delft is het tijd om dat nieuwe leven te gaan ontdekken. Deze nieuwe levensfase start vanzelfsprekend met een onvergetelijke introductieperiode. Vanuit Inholland Delft organiseren de studieverenigingen SV FMC en VSV Sipke Wynia het Eerstejaarsweekend (EJW). Zij nemen jou mee in de studie, de vereniging en de stad zelf. Vanuit de commissies van de verenigingen wordt er nu al gekeken hoe zij een onvergetelijke week neerzetten. Aansluitend organiseert de OWee dé ontvangstweek voor alle studenten in Delft.

In het weekend van 13 tot en met 15 augustus staat het eerstejaarsweekend van FMC en Sipke Wynia voor de deur. Dylan Kalden (FMC) en Wouter Kerkvliet (Sipke Wynia) zitten in de commissie van het EJW. Ook dit jaar is het weer een hele klus om er een spetterend weekend van te maken. Dylan: “Ik heb tijdens mijn Eerstejaarsweekend zoveel gezien. Je leert op deze manier echt de stad kennen, maar ook de ouderejaars en de studie. Omdat komend jaar mijn laatste jaar is, wilde ik heel graag in de commissie van het EJW. Dit is namelijk mijn laatste kans en die wilde ik echt pakken.”

Binnen de commissies hebben de leden verschillende rollen. Wouter: “Binnen onze vereniging zijn er meerdere commissies om het huidige bestuur te ondersteunen. Hierdoor kunnen er meerdere activiteiten worden georganiseerd. Ik ben het aangewezen bestuurslid van dit jaar. Daarmee is het mijn taak om een oogje in het zeil te houden en te zien of de commissie hetzelfde beeld uitstraalt als de vereniging.”

Activiteiten en borrels
Het EJW duurt zo’n drie dagen. Tijdens deze dagen ontdekken de eerstejaars de eeuwenoude studentenstad Delft  door middel van verschillende activiteiten. Zowel bij FMC als bij Sipke Wynia zullen de studenten verblijven in Delft. Daar vinden allerlei gezellige activiteiten plaats. Wouter: “Er hangt altijd een hele gezellige sfeer, een echt maatjesgevoel. We proberen allerlei activiteiten te organiseren waarbij studenten elkaar zo goed mogelijk leren kennen.” Dylan: “Het geeft de studenten die meedoen echt een voorsprong op de rest. Zeker tijdens zo’n eerste lesdag. Dan zie je direct dat de studenten die zijn mee geweest al een echt groepje zijn gevormd.”

Verschillende scenario’s
Het organiseren van EJW is, vanwege alle coronamaatregelen, een grote uitdaging. De organisatoren van EJW werken heel hard om de studenten die onvergetelijke introductieperiode met hun studiegenoten en studentenstad Delft te bezorgen. Wouter: “We proberen dit jaar echt in te zetten op een reguliere EJW, maar hebben dit jaar beter rekening gehouden met verschillende scenario’s.” Dylan: “Het gaat nu gelukkig de goede kant op, maar het is heel lastig om te voorspellen hoe het er tegen die tijd uit komt te zien. Ik ben best perfectionistisch maar ik probeer nu wel dingen beter los te laten.”

Tipje van de sluier
Ondanks de maatregelen proberen de studieverenigingen alles op alles te zetten om er een onvergetelijke tijd van te maken. De verschillende activiteiten zijn ieder jaar weer een verrassing voor de potentiële studenten. Dylan: “Als ik iets moet verklappen over het weekend zou dit het themafeest zijn. We organiseren op de eerste avond een thema feest waarbij iedereen volledig in dat thema gekleed moet zijn. Ook Sipke Wynia is die avond aanwezig en is dan verkleed in een ander thema. Het thema hou ik alleen nog wel voor mijzelf.” Wouter: “We organiseren normaal alleen één avondprogramma met FMC, maar dit jaar hebben we een hele dag waarbij we met FMC verschillende activiteiten gaan ondernemen.”

Meer weten over het Eerstejaarsweekend van SV FMC en VSV Sipke Wynia? Houd vooral de social mediakanalen dan goed in de gaten.

De start van de volgende versnelling
Het is tijd voor de volgende versnelling in jouw leven! De OWee is een meerdaags evenement voor alle aankomende eerstejaars studenten van de TU Delft, Hogeschool Inholland Delft en de Haagse Hogeschool. Thuis voelen in de stad waar jij gaat studeren is heel belangrijk volgens voorzitter Jules de Backer en vice-voorzitter Feline Steup. “Tijdens deze dagen krijg je zoveel te zien wat Delft te bieden heeft”, vertelt Jules. Samen met een team van acht studenten organiseren zij dit jaar een bijzondere OWee. Feline: “Iedereen wist vooraf waar ze voor tekenden, een onzekere OWee. Maar dit gaf juist een hoop energie en motivatie. Juist dit jaar is het zo belangrijk dat de OWee goed wordt neergezet. Iedereen heeft een lastig jaar achter de rug en we willen een goed begin neerzetten.”

Een community
Binnen de OWee hangt een hele goede sfeer, het voelt als een community waar zowel Jules als Feline zich er toe aangetrokken voelden. “Het voelt echt dat het onze taak om zoveel mogelijk leuke activiteiten te organiseren zodat de aankomende deelnemers echt een leuk plekje in de stad hebben”, vertelt Jules. Het is voor de komende deelnemers een bijzondere stap die ze maken. Ze gaan dan studeren en hebben zoveel meer vrijheid. Maar tegelijkertijd komt er zoveel meer op hun af en dit kan erg spannend en soms zelf stressvol zijn.

Een digitaal platform
De OWee duurt altijd één week. “We vonden het wel gek dat je één week nodig hebt om de volgende versnelling in te gaan. Dit is eigenlijk helemaal niet representatief om zo’n grote overstap te maken. We hebben daarom gekeken of we hier dingen aan kunnen toevoegen”, vertelt Jules. Vorig jaar vond er een hybride OWee plaats, hieruit bleek dat de kracht van het digitale tijdperk erg groot is. Feline: “We voegen er daarom een digitaal platform aan toe. Wanneer studenten zich vanaf juni inschrijven bij de OWee hebben zij direct toegang tot dit platform. Dit platform biedt toegang tot verschillende antwoorden op de vele vragen. Van het vinden van een huis tot het aanschaffen van boeken, alles komt aan bod. Sommige studenten zijn ook zo jong, zij hebben echt die handvatten nodig die wij kunnen aanreiken.”

De volgende Boyan Slat
Naast het digitale platform zal de OWee veel toffe activiteiten organiseren. Zo zullen er nieuwe gasten komen die het OWee willen openen. Ook de burgemeester van Delft zal alle nieuwe studenten komen verwelkomen: “Ze verwelkomt niet alleen 2500 nieuwe studenten maar ook 2500 nieuwe inwoners van de stad Delft.” Maar als tipje van de sluier willen Jules en Feline delen dat ze tijdens een activiteit in het Sciencepark verschillende Delftse initiatieven uitnodigen. “Hier kunnen de deelnemers zien wat voor vette dingen al deze Delftse studenten en ondernemers hebben ontwikkeld. Wij willen onze trots overbrengen en hopen hiermee hen te inspireren om misschien wel de volgende Boyan Slat van de Ocean Cleanup te worden”, vertelt Feline.

Het onmogelijke mogelijk maken
Door corona houdt het OWee Bestuur rekening met heel veel verschillende partijen. Zo werken zij samen met verschillende experts van de gemeente, de TU, het OMT en het RIVM. “Doordat we met hen zo nauw mogelijk communiceren hopen we op die manier alles op de juiste manier neer te zetten. Wij bepalen zelf de lat. Wij zijn als groep zo gemotiveerd waardoor we het soms lastig vinden om een dag er niet mee bezig te zijn. De gezelligheid zit er zeker nog in, maar het is soms wel goed om een keer ‘nee’ op iets te zeggen.” Het onmogelijke mogelijk maken is wat we echt proberen tijdens deze 2021-editie van het OWee.

Wil jij meer weten het OWee van dit jaar? Bekijk de social mediakanalen of de website voor meer informatie.

Je bent eruit: studeren in studentenstad Delft! Hoe fijn is het dan dat je op een gemakkelijke manier nieuwe mensen leert kennen waarmee je samen de studententijd beleeft? Hierbij kan een studievereniging ervoor zorgen dat jij de tijd van je leven hebt, nieuwe vrienden maakt, de diepte in gaat tijdens je studie en heel veel gezellige borrels kunt bijwonen. Inholland Delft heeft twee studieverenigingen: V.S.V. Sipke Wynia en S.V. FMC. Door corona was het voor deze verenigingen een gek jaar. FMC-voorzitter Sacha Kinds blikt terug op haar ‘bijzondere’ bestuursjaar.

Sacha Kinds, voorzitter Studievereniging FMC 12^e bestuur 2020 – 2021
Voor de groene opleidingen binnen Inholland Delft is SV FMC een begrip. Studievereniging Futurum Mundus Clementia (Toekomst – Wereld – Mensheid) is de studievereniging voor de opleidingen Dier in de Duurzame Samenleving, Landscape and Environment Management, Food Commerce and Technology en Tuinbouw & Agribusiness. De vereniging is in 2008 ontstaan na een fusie van drie andere studieverenigingen. Sacha: “Ik denk dat het vooral heel belangrijk is dat duurzaamheid centraal staat bij ons, net als bij alle groene opleidingen.”

De binnenkant van een fabriek bekijken
Nieuwe mensen leren kennen. Dit was voor Sacha de voornaamste reden om zich aan te sluiten bij FMC. Ook belangrijk voor haar was om de gezelligheid van het studentenleven te ervaren en hoe het is om echt een student te zijn. “Daarnaast leken de studiegerelateerde uitjes me ook superleuk. Ik wilde namelijk erg graag de binnenkant van een fabriek bekijken. Dit geeft mij weer de kans om mijn vakgebied nog beter te leren kennen.”

Eigen ontwikkeling
Sacha heeft zich direct aangemeld bij FMC, mede dankzij de hoge kortingen op laboratoriumjassen. In het tweede jaar solliciteerde Sacha om zich bij het bestuur aan te sluiten. “Ik had er een goed gevoel bij, het leek me heel leuk om bij te dragen aan zowel de vereniging als de leden. Ik zag het ook als een uitdaging binnen mijn eigen ontwikkeling. Ik wilde mijzelf graag ontplooien en dat heb ik ook zeker kunnen doen. Ik ben een heel ander persoon, zowel sociaal als communicatief ben ik erg sterk geworden. Presenteren vind ik een stuk leuker, ik sta veel zelfverzekerder voor de klas.” Binnen FMC zijn er ook verschillende rollen. Zo heb je de rol als: vicevoorzitter, secretaris, penningmeester en commissaris public relations. Sacha had gelijk oog voor de rol als voorzitter, ze vindt het fijn om de orde te bewaken.

Van fysiek naar online
Ook voor FMC was het jaar niet al te gemakkelijk. “We zijn dit jaar gestart met een fysieke eerstejaarsdag, we konden in kleine groepjes door Delft lopen om onze leden bekend te maken met de leuke stad. Maar kort erna ging alles weer naar online.” Gelukkig zijn daar veel creatieve oplossingen uit ontstaan. Zo heeft FMC verschillende online activiteiten weten te organiseren als een escape room, thema-gerelateerde borrels en een kerst-pubquiz. Ook zijn er veel cursussen georganiseerd als mindfulness en een cursus waarbij je je eigen LinkedIn-pagina leert op te starten. Al het is niet altijd gemakkelijk. “We missen wel het fysieke contact zoals met de borrel en de rondleidingen bij bedrijven. Maar het is een leuke uitdaging geweest om alles zo goed mogelijk neer te zetten. Ondanks alles heb ik erg genoten van mijn bestuursjaar. Het was daarom extra bijzonder om veel te organiseren en mensen te zien groeien.”

Leren = durven
“We hebben dit jaar meerdere tegenslagen gehad. Zo ging het opstarten met de commissie erg moeizaam, maar je leert er zoveel van. Het was heel fijn wanneer er een dilemma ontstond, dat wij dit vanuit het bestuur wisten op te lossen. Wat ik niet snel zal vergeten, dat we waren gehackt. We hebben op dat moment heel snel gehandeld en gecommuniceerd. Wat uiteindelijk goed heeft uitgepakt. Door zo’n stressvolle situatie leer je echt snel handelen!”

Waarom kiezen voor FMC?
Na Sacha haar bestuursjaar wil ze nog graag actief aangesloten blijven bij de vereniging. Zo wil ze graag in een commissie terechtkomen, waaruit ze het nieuwe bestuur kan ondersteunen. Ze hoopt dat er volgend jaar weer veel nieuwe leden zich inschrijven bij FMC. “Je moet lid worden van FMC als je je vakkennis wilt vergroten en een groot netwerk wilt opbouwen. Het ondersteunt je studie en boven dit alles is dit een geweldige kans om alles uit je studietijd te halen.” Lid worden van SV FMC? en Volg SV FMC op Instagram.

Huisduinen wil in 2050 zelfvoorzienend en volledig duurzaam zijn. Het Noord-Hollandse dorp schakelt Inholland-studenten van diverse opleidingen in om hiervoor ideeën te bedenken en uit te werken. Zoals een voedselbos en een doordacht plan om inwoners fit te houden. “Je werkt niet zo zeer voor een cijfer, maar je levert iets op waar een opdrachtgever ook echt iets aan heeft.”

Huisduinen is inmiddels een vertrouwde plek voor steeds meer studenten. Sinds september 2019 werken opeenvolgende groepen mee aan het project Thuisduinen2050. In multidisciplinaire teams pakken ze elk een half jaar lang een specifiek onderdeel op om de ambitie van een zelfvoorzienend en volledig duurzaam dorp te helpen waarmaken. In een zogeheten kenniswerkplaats kunnen ze hun kennis in de praktijk toepassen. Ze komen samen met inwoners en ondernemers, delen kennis, ontwerpen oplossingen, onderzoeken die en scherpen ze aan.

Voedselbos
Een van de ideeën voor Huisduinen is de ontwikkeling van een voedselbos. “Het was bedacht door een groep studenten vóór ons”, vertelt Ilse Zuijdam, vierdejaarsstudent Dier in de duurzame samenleving. “Inwoners verbouwen hun eigen voedsel, het brengt hen samen en je combineert het met natuur. Het sprak me aan om hiermee bij te dragen aan iets concreets. Ik kwam in een groepje terecht met studenten van Landscape and Environment Management. Ik richtte me vooral op de vraag welke rol dieren in het voedselbos kunnen hebben.”

Introductiedag
Afgelopen september startte de kenniswerkplaats voor alle groepen met een introductiedag in Huisduinen. “We kregen te horen en te lezen wat ze precies met het voedselbos wilden. We zijn toen gaan onderzoeken hoe ze dit concept haalbaar kunnen maken. We bezochten andere voedselbossen en interviewden experts. Het bleek al snel dat de combinatie met loslopende dieren niet zo kansrijk was.”

Kosten en baten
Om het voedselbos ook financieel-economisch door te lichten kreeg Ilses groepje versterking van studenten Finance & Control, zoals vierdejaarsstudent Stef Ridder. “We zetten de verwachte kosten op een rij en bedachten extra mogelijkheden voor voldoende opbrengst. In januari presenteerden we uiteindelijk ons gezamenlijk advies voor het voedselbos. We stelden voor om ook zones voor een voedselpark en een moestuin in te richten, met een dagbesteding voor mensen met een beperking en activiteiten voor de buurt.”

Verschillen in benadering
Stef vindt het een bijzonder project. “Je werkt niet zo zeer voor een cijfer, maar je levert iets op waar een opdrachtgever ook echt iets aan heeft. Nieuw is ook dat je feedback krijgt van direct betrokkenen, zoals mensen van het dorp, en voor het eerst werkte ik samen met studenten van andere opleidingen. Bij Landscape and Environment Management begonnen ze meteen allerlei ideeën te tekenen, terwijl we bij Finance & Control veel meer gericht zijn op cijfers en de vraag hoe je al die ideeën gaat bekostigen. Die verschillen in benadering zijn heel interessant.”

Bewegen voor 55-plussers
Zelfvoorzienend zijn betekent voor de inwoners ook zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen en dus gezond blijven. “Een manier om dat te doen is in beweging blijven”, zegt Sophie Nijssen, derdejaarsstudent Verpleegkunde. Ze onderzocht samen met studiegenoten en studenten van Finance & Control de mogelijkheden voor een bewegingsprogramma voor 55-plussers in Huisduinen. “Al op de eerste dag in het dorp begonnen we na te denken wat we konden ontwikkelen. We dachten aan wandelactiviteiten in de omgeving. Experts adviseerden een aantrekkelijke combinatie te maken met een natuurgids of een sportbegeleider.”

Elkaar versterken
De studenten Verpleegkunde onderzochten de motivatie van mensen om te bewegen, hielden een enquête onder inwoners en gingen na wat het beste past bij 55-plussers. “Ook zochten we partners in de omgeving die het programma en de activiteiten konden uitvoeren. De studenten van Finance & Control rekenden alles door. Je merkt dan hoe anders zij zijn opgeleid en dat je er toch samen uitkomt, elkaar verstrekt.”

Net als in de echte wereld
André Schutte, inwoner, ondernemer en projectleider van Thuisduinen2050, herkent het verhaal van de studenten. “Leren dat theorie echt betekenis krijgt in de context van de praktijk. Elkaars taal leren spreken als studenten van verschillende opleidingen. Dat is hoe het in de echte wereld gaat, dat moeten we allemaal leren en daar is deze kenniswerkplaats voor. In Huisduinen zetten we hiervoor een nieuw onderwijssysteem neer.”

Ongelooflijk enthousiast
“Iedereen in Huisduinen is ongelooflijk enthousiast over het proces”, vertelt Schutte verder. “De posterpresentaties in januari leverden prachtige resultaten op. Het mooi uitgewerkt concept van het voedselbos is echt een handboek voor ons om mee verder te gaan. Deze groep studenten was heel gretig en hebben ons met een heel mooi filmpje goed meegenomen in hun ideeën. Het bewegingsprogramma voor 55-plussers is ook heel bruikbaar. We gaan het misschien vertalen naar een duurzame vorm van toerisme om te kitesurfen, kanoën of te suppen.”

Steeds rijkere methodiek
Heleen Bouwmans ziet als expeditieleider van de kenniswerkplaats dat de nieuwe vorm van onderwijs steeds meer wortel schiet, ook bij Inholland. “De aanpak wordt meer en meer multidisciplinair. Docenten vervullen een nieuwe rol als coach waarbij ze studenten begeleiden om met design thinking en co-creatie nieuwe oplossingen te ontwerpen en te testen. De kenniswerkplaatsmethodiek wordt steeds rijker, met een beter programma, uitgebreidere toolkit, beter opgeleide professionals en inwoners die beter weten wat ze kunnen verwachten.”

Nieuwe kenniswerkplaatsen
Naast de kenniswerkplaats van Huisduinen zullen er kenniswerkplaatsen op andere locaties ontstaan, verwacht Bouwmans. Het collegevoorstel om de werkwijze ook op te zetten voor andere wijken van Den Helder is in de maak. Het past bij de verantwoordelijkheid die lokale overheden nemen om te werken aan participatie en sociale cohesie in gemeenschappen. “Dankzij de enthousiaste inzet van Inholland weten we dat een kenniswerkplaats werkt.”

Meer weten?

Lees Expeditie kenniswerkplaatsmethodiek van Heleen Bouwmans en meld je aan voor de interactieve kenniskantines, waarin we ervaringen delen en ons voorbereiden op projecten die in september gaan starten:

• 25 maart, 15.00 tot 17.00 uur (online): ontwerp van multidisciplinaire projecten op basis van de kennisagenda Thuisduinen2050
• 15 april, 15.00 tot 17.00 uur (online): procesmethodieken en vormgeving van het onderwijs in de kenniswerkplaats
• 27 mei, 15.00 tot 17.00 uur: speelveld en invulling van rollen in de kenniswerkplaats

Het Oosterdelgebied, gelegen bij het West-Friese dorp Broek op Langedijk, is verdeeld over 80 hectare land, waarin 200 eilanden verspreid liggen. Al zo’n 900 jaar liggen de eilanden op hun plek. Hierdoor is het Oosterdelgebied vrijwel onaangetast. Helaas is het gebied in de loop der jaren onder invloed komen te staan van moderne veranderingen. Lange tijd hadden deze veranderingen weinig impact. Toch begon er aan het begin van deze eeuw schade op te treden aan de oevers. Daarnaast heeft het Oosterdelgebied last van een grote toename van de geknobbelde Amerikaanse rivierkreeft. Volgens de opdrachtgever, Stichting Veldzorg, was dit de voornaamste oorzaak van de afkalving.

Een ander probleem
De oeverafkalving zorgt ervoor dat de waterkwaliteit sterk achteruit is gegaan. Ook verslechterde het doorzicht en kwamen er te veel voedingsstoffen in het water terecht. Dit alles terwijl het gebied een belangrijke locatie is als verbindingspunt voor trekvogels.

Na grondig onderzoek ontdekten Mathijn en zijn medestudenten dat de schade niet alleen veroorzaakt wordt door de rivierkreeften. Ook andere factoren spelen een rol, zoals de woelrat die gaten graaft en voorbijvarende boten die door hun vaarbewegingen schade aan de oevers veroorzaken. “De opdrachtgever was wel in een soort van shock toen we met onze informatie kwamen”, zegt Joerie.

In hun aanbevelingen schrijven de studenten onder andere dat het maaibeheer moet worden aangepast, zodat het riet daadwerkelijk blijft staan en gebruikt kan worden door verschillende dieren. “Dit zorgt voor meer stevigheid”, aldus Joeri. Andere oplossing is om de oevervegetatie te stimuleren. Ook het baggerbeheer moet worden aangepast om de oevers minder steil te maken.

Pilots
Op basis van alle uitkomsten is de groep aan de slag gegaan met mogelijke beschermingsmaatregelen aan de oever en verschillende systeemmaatregelen. De pilot bestaat uit een testfase van de verschillende maatregelen. Er worden vier variaties van oeverbescherming aangebracht en getest. Vervolgens wordt bekeken welke van de aangedragen maatregelen het beste aanslaat. Joerie: “Ze hebben daarnaast ook een referentievak om te kijken of de maatregelen hun werk zullen doen tegen de afkalving van de oevers”.

Toekomst
De opdracht is nu afgerond. Arnout: “We hebben nu nog steeds veel contact met de opdrachtgever en we zijn van plan om ook terug te gaan naar het gebied om te kijken hoe de pilots nu verder verlopen”. Gijsbert: “Het was een heel uitdagend probleem waarbij we er al snel achter kwamen dat er andere oorzaken speelde in het gebied dat de afkalving veroorzaakte.” En de grootste uitdaging?

Joerie: “Dat was om rekening te blijven houden met alle verschillende belangen in dit gebied. Dit was uitdagend maar wel heel leuk.”

Duurzaamheid is vaak een onderwerp waar veel gemeenten wel de ambitie voor hebben, maar de daadwerkelijke stap zetten is toch vaak heel lastig. Daar dachten vijf studenten van Inholland Delft anders over. Damien Oosterom, Sancia Vergunst, Kenneth Peperkamp, Marlies Smit en Rosa Zweepe ontwikkelden daarom een inspiratiegids met concrete ideeën voor een circulaire stad. 

Innovatiegroep Greenport West-Holland vroeg de studenten van de opleidingen Landscape & Environment Management en Dier in de Duurzame Samenleving, in het kader van het project Green Juniors, een inspiratiegids te ontwikkelen voor de regio Oostland. In de gids staat de creatie centraal van de gemeente Pijnacker-Nootdorp en Lansingerland als circulaire stad. Opdrachtgever Ineke Lemmen: “Ik vind het belangrijk om opdrachtgever te zijn voor dit thema. Om studenten te stimuleren na te denken en te oriënteren op de vervolgstappen die we nodig hebben om de circulaire economie een stapje dichterbij te brengen.” Bij het maken van de gids kregen de studenten ook hulp vanuit het werkveld, zoals ondernemers uit de glastuinbouw.

Verduurzaming
In de inspiratiegids hebben de studenten allerlei innovatieve en slimme ideeën uitgewerkt op het gebied van water, glastuinbouw, energie, mode, werken en op sociaal gebied. Marlies: “Een circulaire economie is het sluiten van kringlopen, maar ook het leggen van connecties tussen burgers, bedrijven en de overheid.”

Voor gemeente Pijnacker-Nootdorp en Lansingerland beschrijven de studenten op verschillende manieren waarop inwoners en ondernemers kunnen samenwerken. Hiervoor hebben de studenten verschillende ideeën aangedragen. Zoals burgers die hun tuingrond beschikbaar kunnen stellen aan lokale tuinders en in ruil daarvoor ‘vergoed’ worden in de vorm van voedsel. Maar ook andersom is het mogelijk dat bewoners gebruikmaken van kassen voor hun eigen voedselproductie. Damien: “Het concept circulaire stad gaat om zoveel mogelijk kringlopen sluitend te krijgen. Alles wat geproduceerd wordt, is dan idealiter de grondstof voor de volgende partij. Als je de productie van voedsel zoveel mogelijk lokaal kunt houden, dan bespaar je veel aan transport en daarmee energie.”

Vertical Farming
In de gids schrijven studenten ook over het telen van gewassen voor de lokale markt of hoe je als restauranteigenaar kunt samenwerken met een glastuinder en gewassen kunt verbouwen. Ook vertical farming komt aan bod waarbij gewassen worden verbouwd in stadsgebouwen.

Bredere opzet
Na maandenlang aan dit leuke project te hebben gewerkt is het nu tot een einde gekomen. Kenneth: “Gedurende de opleiding hebben we vaak aan levensechte opdrachten gewerkt. Tijdens de ontwikkeling van de inspiratiegids vond ik het wel opmerkelijk dat we veel verder gingen dan voorgaande opdrachten. Met deze inspiratiegids hebben we geprobeerd reële problemen op te lossen. Dit vind ik niet meer dan logisch als vierdejaars; er wordt toch immers verwacht dat we hierna het werkveld in gaan.”

Na maandenlang aan dit project te hebben gewerkt hebben de studenten hun ‘werk’ tijdens het Green Junior Filmfestival gepresenteerd. “Ik had van tevoren eigenlijk geen idee wat ik ervan moest verwachten. Maar er is wel iets moois uitgekomen”, vertelt Rosa. Nu blijkt dat de inspiratiegids ook uitkomst voor andere gemeenten kan bieden, hebben de studenten de gids ook met andere Greenports gedeeld.

Bekijk de Inspiratiegids.

Texel is een zeer toegankelijk Waddeneiland. Misschien wel iets té toegankelijk. Al is het dit jaar heel anders gezien de coronamaatregelen, maar normaal neemt elk toeristenseizoen de overlast van het autoverkeer toe. Dat strookt niet met de duurzame ambities van de gemeente. Om dit dilemma op te lossen nodigde Texel Inholland-studenten uit om in een dagenlange hackathon oplossingen te ontwerpen. “Ik ontdekte dat ik best veel kennis kon inbrengen vanuit mijn vakgebied.”

Leestijd +- 4 minuten

Begin maart maakte een groep van 40 studenten van Hogeschool Inholland en de Wageningse Hogeschool Aeres de overtocht naar Texel. Hun bagage was zeer divers. Alleen al van Inholland waren zes technische en bedrijfseconomische opleidingen van de partij voor de hackathon, naar een idee van Fred Gardner, associate lector Innovatiemodellen Duurzame Energie.

Meerwaarde hackathon
“De hackathon is heel goed voor de persoonlijke ontwikkeling van studenten”, zegt docent Bouwmanagement & Vastgoed Jos van Dam. “Ze leren hun schroom van zich af te zetten om hun mening te geven, te onderzoeken, te experimenteren, te presenteren. Ze komen bovendien in aanraking met de kijk van studenten van andere opleidingen én stakeholders, zoals ondernemers op Texel. Transdisciplinair werk is dat: precies zoals in de praktijk. En het is natuurlijk des te aantrekkelijker dat ze echt een bijdrage leveren aan Texel.”

Snel denken
De hackathon duurde vijf volle dagen. “Het was prettig om heel intensief bezig te zijn om één vraagstuk van verschillende kanten te bekijken”, zegt Melanie Duijn, tweedejaarsstudent Landscape and Environment Management. “We voerden gesprekken met ondernemers, mensen van Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en de wethouder. We kregen masterclasses in bijvoorbeeld out-of-the-box-denken en moesten ondertussen met al die verschillende studenten van ons groepje nadenken over ons concept. Dat betekent snel denken en compromissen sluiten.”

Trots gevoel
Op donderdag was het tijd om de concepten te presenteren. “We hadden niet één maar verschillende ideeën bedacht voor de mobiliteit op Texel”, vertelt Melanie. “We vonden het zonde om die te laten vervliegen. Daarom kwamen we uiteindelijk met het concept voor een kenniscentrum op Texel om de ideeën later uit te werken. Dat bleek best een goed idee, want na onze presentatie hoorde we dat Texel al zo’n centrum op wilde zetten.” Op vrijdag nam Melanie met een trots gevoel de boot terug naar het vaste land. “Je kunt in een korte tijd echt veel bereiken. En ik ontdekte dat ik best veel kennis kon inbrengen vanuit mijn vakgebied.”

Met Texelaars in de kroeg
“Dit was superleuk en hartstikke nuttig om te doen”, zegt Sophie van Bree, derdejaarsstudent Bouwkunde. “Je leert in één week zo veel en het is zo goed om bezig te zijn met een echt vraagstuk. Zo gaat een onderwerp ook enorm leven. Dat gebeurde op Texel, ook na ons programma. We belandden ’s avonds in de kroeg waar we in gesprek raakten met lokale bewoners. Hun kijk op de mobiliteit op hun eiland was heel leerzaam.”

Netwerk van busjes
Sophie wil al van kinds af aan architect worden. “In dat beroep werk je binnen bouwteams samen met verschillende disciplines en moet je rekening houden met uiteenlopende belangen. In onze groep verliep dat proces van samenwerken niet altijd even vlekkeloos. Toch bleken we met elkaar een mooi idee te hebben ontwikkeld: de Jutter, een hopperdienst die van de veerhaven helemaal naar de noordpunt rijdt. Dit combineren we met een netwerk van busjes die mensen na oproep via een app binnen tien minuten kunnen ophalen. De busjes kunnen ook goederen meenemen. Misschien is het zelfs mogelijk om bagage vanuit Den Helder te transporten, zodat toeristen hun auto kunnen laten staan.”

Wisselwerking
Wat Melanie overkwam, gebeurde ook met Sophie: het idee van haar groepje sloot naadloos aan bij ideeën die al in het werkveld leefde. “Frappant was het voorstel om openbaar vervoer in te zetten voor goederentransport”, zegt directeur Bart de Vries van Taxi & Busonderneming Texel. “Want een week later kwam Connexxion met hetzelfde idee. En zo was ik ook blij verrast door een concept van een andere groep om vanuit een hub in Den Burg een stervormig logistiek netwerk op te zetten. Precies met dat idee speelt ons bedrijf. Ik zou dat met studenten graag verder willen onderzoeken.” Volgens De Vries is de wisselwerking het mooie van de hackathon. “Studenten hebben een echte case en wij op Texel bruikbare ideeën.”

In 2030 energieneutraal
Wethouder Hennie Huisman was ook verrast door de creativiteit en bruikbaarheid van de voorstellen. “In elk ervan zaten goede punten. En soms gewoon heel praktische, zoals het simpele idee om op accommodaties gratis fietsen te zetten. Dat kunnen we nu al invoeren. Van een verbazingwekkend hoog niveau waren ook de presentaties. Ze zagen er gelikt en ludiek uit, zo knap kom ik ze in mijn werk lang niet altijd tegen.” Texel heeft een intentieverklaring met Inholland om vaker deze vormen van leergemeenschappen te organiseren. “Studenten én ons eiland worden er beter van. We willen in 2030 energieneutraal zijn. Dan helpt het om de creativiteit van een diverse groep studenten de vrije loop te laten.”

Kenniscentrum
Pepijn Lijklema was medeorganisator van de hackathon. Jaren geleden bleef hij als student aan de TU Delft op het eiland hangen. Na zijn onderzoek bedacht hij als zelfstandige de energieneutrale verlichting op Texel. Inmiddels organiseert hij met zijn bedrijf TexLabs sessies met studenten, onder meer van Inholland. “Wat mij zeer aansprak was het idee van de studenten voor een kenniscentrum. Ik loop al langer met die gedachte rond. Met zo’n kenniscentrum kun je studenten structureel bij het eiland betrekken en daarmee iets doen tegen de trek van jongeren uit plattelandsgemeenten zoals Texel. Het eiland heeft economisch veel te bieden. Een kenniscentrum zou Texel nog beter op de kaart zetten.”

Nieuwe leergemeenschappen
Het is de tweede hackathon op Texel en volgens Lijklema de beste tot nu toe. “Mooi zou zijn om ook bijvoorbeeld mbo-studenten te laten aanschuiven.” Van Dam weet dat Inholland sowieso op bredere schaal wil doorgaan met het organiseren van leergemeenschappen. “Maar misschien doen we dat dan zeven weken lang zodat we er nog meer uit kunnen halen. En dan deels online; daar doen we in deze tijd noodgedwongen veel ervaring mee op.”

De vijf studenten bedachten zeshoekvormige vleesbakken van gerecycled plastic. Deze vleesbakken zijn voorzien van een onderlaag die gebaseerd is op het effect dat optreedt bij bladverliezende bomen. De laag geeft in de kleuren groen (nog goed bruikbaar), oranje (nog bruikbaar) en rood (niet meer bruikbaar) de houdbaarheid van het vlees aan. Met dit idee kan voedselverspilling voorkomen worden. En de vorm leidt tot een effectiever transport.

Van powerballen tot hydrocones
Overige ideeën die tijdens de workshop zijn bedacht waren onder andere de Power Bolletjes die onder invloed van osmotische waarden water afgeven of vasthouden. De bolletjes zijn speciaal bedoeld voor planten en groenten die een zekere waterbehoefte hebben en lang houdbaar moeten zijn. Ook werd de Hydro Cone bedacht, een luchtbevochtiger gebaseerd op een dennenappel. Een ander idee voor een verpakking is gebaseerd op een zeekomkommer waardoor de structuur van de verpakking van zacht naar hard kan veranderen. Dit bespaart materiaal, ruimte en is schokbestendig. Ook de cactus diende als inspiratie. Zo bedachten studenten speciale rugzakken waar watercompartimenten in kunnen worden verwerkt.

What's in the box?
De Biomimicry workshop werd verzorgd door Britt Hendriks, afstudeerder Biomimicry bij de opleiding Dier- & Veehouderij van Inholland en Teffany Kartopawiro, docent Dier & Veehouderij. Naast een competitie tussen studentgroepen voor het beste nature inspired idee werd ook aan de studenten gevraagd ‘blind’ voorwerpen in dozen aan te raken tijdens “What’s in the box”. Hierbij moesten ze zelf bedenken wat ze dachten te voelen en dit voorwerp te associëren met Biomimicry. De studenten werden verrast door het voelen van (nep)wimpers (toegepaste techniek in windtunnels), boomschors met hars (lijm gebaseerd op hars) en klitten met weerhaakjes (klittenband).

Natuurlijke inspiratie
Studenten geven aan het eind van de workshop aan dat deze workshop ze heeft aangezet tot het nadenken over het oplossen van problemen, door af te kijken van de natuur… Of door juist inspiratie te halen uit de natuur en aan de hand daarvan dagelijkse problemen op te lossen.

In het uitstroomprofiel Smart Culture doen studenten in groepen onderzoek naar een vraagstuk uit de cultuursector, waarna ze een innovatief concept ontwikkelen als oplossing. Dat loopt van podiumkunsten en entertainment tot musea, games, kunstenaars en dancefestivals. De term Smart staat voor de focus op effectieve manieren om belevenissen te creëren die interactief en betekenisvol zijn.

Zeven groepen hebben het afgelopen half jaar in vier sprints een heel design-thinkingproces doorlopen. Na onderzoek en conceptontwikkeling hebben ze prototypes getest onder de doelgroep en experts. Uiteindelijk moesten ze nog een implementatieplan maken waarin wenselijkheid bij de consument, marketing, (financiële) haalbaarheid en begroting werden meegenomen.

OBA Smart Tour
Het leef- en leerpunt van de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA) wil een smart tour op de website van OBA Bijlmerplein laten ontwikkelen voor laaggeletterden. Het doel daarvan is om ze meer bij de activiteiten van de OBA te betrekken en ze steeds te laten terugkeren naar volgende programma’s. De groep studenten die hiermee aan de slag ging, besloot zich te richten op immigranten die Nederlands willen leren. Na uitgebreid desk- en fieldresearch en het uitwerken van enkele persona’s maakte de groep ondertitelde video’s in combinatie met foto’s en korte teksten in een 360^o tour. Het concept is al met succes getest bij de doelgroep.

Young Roots
Het Amsterdam Roots Festival zoekt meer aansluiting bij jongeren. Hoe doe je dat? Door jongeren zélf kleinschalige events te laten organiseren, bedacht de groep ‘Young Roots’. Jongeren weten zelf het beste wat ze leuk vinden. Bovendien beschikken ze over hun eigen netwerk, waardoor de stap snel gezet is om een community te creëren waarin de organiserende jongeren micro-influencers zijn. ‘Creating your dream event’ lijkt makkelijker dan het is. Plotseling ben je geen volger, maar moet je zelf een event bedenken en opzetten. “Het is verstandig om klein te beginnen”, licht student Elisa toe. “Het moet langzaam groeien.” Inmiddels heeft het Amsterdam Roots Festival een van de studenten een baan aangeboden om dit concept te realiseren. Goed nieuws dus!

Breder publiek
Veel theaters zijn op zoek naar een breder publiek. Het is niet eenvoudig om jongeren of bezoekers met een andere culturele achtergrond naar de cultuurhuizen te trekken. Toch is het de studententeams voor podium De Vorstin in Hilversum en samenwerkende podia Mozaïek in Amsterdam West en Bijlmer Parktheater in Zuidoost gelukt om zeer bruikbare eindproducten te leveren waar de opdrachtgevers ook echt mee gaan werken.

Het ultieme indoor-festivalgevoel met veel inbreng van lokale jongeren in ' Create your own festival', en persoonlijke communicatie door het theater een gezicht te geven via diverse marketinguitingen en sociale media, zijn belangrijke resultaten. In vlogs enthousiasmeren jongeren stijlzoekers en plezierzoekers van hun eigen leeftijd voor bepaalde voorstellingen.

Zuiderzeebelevenis
SAIL Amsterdam 2020 wil bezoekers een onvergetelijke en tegelijk educatieve belevenis bieden. De groep Zuiderzeebelevenis ontwierp de game ‘Modern Treasure Hunter’ waarbij kinderen bij hun bezoek aan SAIL een schat kunnen verdienen door een aantal leuke en leerzame opdrachten uit te voeren, ondersteund door een app en acteurs met schatkaarten.

Lokaal talent
Ook de twee overige teams presenteren mooie concepten. De groep Moon Jelly heeft in opdracht van het gelijknamige music marketing agency een speelse manier van kennisoverdracht uitgewerkt met behulp van een chatbot in combinatie met podcasts op een online platform voor beginnende muzikanten. Het kleinschalige festival Festimi kan volgend jaar een groter event organiseren waarbij buurtbewoners, lokaal talent en gemeente betrokken worden.

Coördinator Marie-Ange de Kort is naast docent ook als onderzoeker verbonden aan het Urban Leisure & Tourism Lab en daarmee betrokken bij de ontwikkeling van Campus aan het IJ, het toekomstige netwerk van living labs van Inholland Amsterdam/Diemen. Ze blikt terug: “Bij de aanpak van deze minor gaan onderzoek en ontwerpproces hand in hand. De vraagstukken zijn complex, dus we zijn niet tevreden met alleen maar wat losse ideeën. Gelukkig hebben onze studenten in het afgelopen half jaar laten zien dat ze tot een coherent concept kunnen komen. Ik ben trots op het eindresultaat!”

“Dit is het leukste klaslokaal van Nederland”, zo noemde een van de studenten hun eerste kennismaking met het dorp aan zee in september 2019. Het is een treffende omschrijving van het project THuisduinen2050 . Voor onbepaalde tijd zullen steeds nieuwe groepen studenten hier hun theoretische kennis in praktijk brengen om het ambitieuze plan van de inwoners waar te maken. Met THuisduinen2050 wil het dorp zelfvoorzienend worden en volledig overschakelen op duurzame energie.

Oplossingen ontwerpen in een kenniswerkplaats
Het ‘leukste klaslokaal’ is een zogeheten kenniswerkplaats, verduidelijkt Heleen Bouwmans, projectleider Onderwijs van TerraTechnica, een Noord-Hollands platform voor duurzame energie. “Hier komen studenten, bewoners, overheid en bedrijven bijeen om kennis te delen, oplossingen te ontwerpen, te toetsen en aan te scherpen. De studenten zijn daarbij aan zet. Elk halfjaar begint een nieuwe groep binnen de vier thema’s die aansluiten op de omgevingsvisie van Huisduinen: energie en duurzaamheid, voeding en gezondheid, infrastructuur en logistiek en zorg en welzijn. Met de verschillende opleidingen kan Inholland hier heel goed invulling aan geven.”

Landscape and Environment Management
Tommie Pot richt zich als vierdejaars student Landscape & Environment Management op het thema voeding en gezondheid. “We begonnen vorig jaar met een bootcamp waarbij we met alle studenten Huisduinen verkenden en bewoners interviewden. We wilden direct van hen horen wat hun behoefte was. Ze zeiden dat ze meer lokaal en biologisch voedsel wilden, meer sociale cohesie en zelfvoorzienendheid. Er was dus een plek nodig om dit voedsel te verbouwen.”

1 hectare voedselbos
Bij hun wandeling door de omgeving zagen de studenten de potentie van de Huisduiner polder als plek om voedsel te verbouwen. “We hoorden dat de openheid van de polder gehandhaafd moest blijven. Jeffrey Tesselaar van Zuivelboerderij Tesselaar vertelde ons dat 1 hectare op zijn terrein wel verbouwd zou mogen worden. Na een enquête onder bewoners over de gewenste manier van voedsel verbouwen en toen restauranthouder Jan Bronsema in een expertmeeting aangaf geïnteresseerd te zijn in lokale producten, werkten we het idee van een voedselbos uit.”

Gemeente enthousiast
Terug bij Inholland gingen Tommie en zijn medestudenten op zoek naar de haalbaarheid van het voedselbos. “We werkten ons plan uit in een ontwerp en zijn daarmee naar de gemeente Den Helder gegaan”, vertelt Tommie. “Ze reageerden heel enthousiast. Ook bijvoorbeeld omdat het bos een parkachtige omgeving kon worden waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten.”

'Je doet er echt toe als student'
Tommie kijkt met plezier en trots terug op de afgelopen maanden. “We hebben echt iets kunnen betekenen voor het dorp en je hebt het gevoel er als student toe te doen. Je leert ook veel meer dan als je veilig op school blijft. Overleggen met bewoners, presenteren aan de gemeente: dat soort vaardigheden heb ik mezelf bijgebracht.”

'Heel fijn samenwerken met studenten'
Vanaf de aftrap is boer Jeffrey Tesselaar betrokken bij THuisduinen2050. “Ik vind het heel goed dat we met elkaar nadenken hoe we kunnen verduurzamen. Toen de studenten via een enquête vroegen of wij betrokken wilden zijn, reageerden we meteen positief. De manier van samenwerken en plannen smeden met studenten vind ik heel fijn. Het is super leerzaam voor iedereen en lekker praktisch. Toen studenten een plek zochten voor hun voedselbos, hebben wij een geschikte plek voor hen aangewezen. Of het bos ook rendabel zal zijn, weet ik niet. Ik geloof dat andere studenten dat gaan doorrekenen. Als een van de experts heb ik in het project ruimte om mijn inbreng te geven. Zo komen we met elkaar tot werkbare oplossingen.”

Onderzoek naar duurzame energie
Een grote opgave voor Huisduinen is om de energievoorziening te verduurzamen. “Hiervoor zijn heel wat oplossingen te kiezen”, weet student Elektrotechniek Sten Kortekaas: “We hebben onderzoek gedaan naar de mogelijkheden en die steeds afgezet tegen de wensen van de bewoners. Ook na de eerste kennismaking met hen zijn we teruggekeerd naar het dorp om ons plan van aanpak te presenteren. ‘Het gaat de goede kant op’, zeiden ze.”

'Echt de praktijk in duiken'
“Het is een leuke uitdaging”, zegt medestudent Dirk Tromp. “Je kunt als student echt de praktijk in duiken en een koppeling maken met de theorie die je hebt geleerd. Voordeel voor Huisduinen is dat wij, anders dan een commercieel bureau, heel open en breed naar hun vraagstuk kijken. We hebben geen financieel belang bij een bepaalde oplossing.”

Voorbeeld voor Nederland
Voor de 265 huishoudens stelden de studenten een combinatie van duurzame bronnen voor, plus een buffersysteem van verschillende soorten accu’s om de opgewekte energie later te kunnen gebruiken. “Hiermee hebben we gewoon een bijdrage geleverd aan het verduurzamen van het dorp”, zegt Sten trots. “Wie weet dat de rest van Nederland met belangstelling kijkt hoe Huisduinen dit doet.” Dirk: “Het is een enorme motivatie als mensen iets doen met jouw aanbevelingen. Van de interactie met hen heb ik veel opgestoken en ook in de manieren van onderzoek.”

Interprofessioneel werken
Projectleider Bouwmans merkt na een halfjaar de potentie van de kenniswerkplaats. “Tal van andere opleidingen kunnen aansluiten bij het project. Zo leren studenten interprofessioneel werken, precies zoals dat in het werkveld gebeurt. En behalve in Huisduinen zou Inholland dit concept op verschillende andere plekken in de Randstad kunnen openen.”

Met zijn afstudeerscriptie ‘De Bodemzorgen van Morgen’ heeft Sebastiaan de Jongh de Rachel Carson Afstudeerprijs 2019 gewonnen voor de beste hbo-scriptie op het gebied van milieu en duurzaamheid. Sebastiaan studeerde af aan de Inholland-opleiding Landscape and Environment Management en is inmiddels begonnen aan de master Environmental Sciences aan Wageningen University & Research. 

"Ik ben uiteraard erg blij met deze prijs", zegt Sebastiaan in een reactie. "Voor mij voelt het als een perfecte symbolische afsluiting van mijn opleiding in Delft. Met name door de praktische toepasbaarheid heb ik hem mogen winnen, dat is me natuurlijk gedurende jaren aangeleerd. Om dan zo met je afstudeerwerk een prijs te mogen winnen is natuurlijk erg gaaf en een bevestiging van wat ik als wist: ik ben op de goede weg!"

Toen Sebastiaan begon aan zijn opleiding bij Inholland Delft was aanvankelijk zijn plan om te werken in natuurbeheer, maar zijn aandacht verschoof steeds meer naar het milieu. “. Ik ben erg geïnteresseerd in de uitdagingen die mijn (onze) generatie te wachten staan met betrekking tot de leefomgeving en wil de aanpak van deze tot mijn beroep maken.” Inmiddels gestart in Wageningen kijkt Sebastiaan positief terug op zijn tijd bij Inholland. “Tijdens LEM heb ik veel kunnen werken aan actuele vraagstukken in samenwerking met bedrijven. Ik ben erg positief over de flexibiliteit, actualiteit en deskundigheid waarmee ik praktisch ben opgeleid gedurende de opleiding.”

Zijn scriptie schreef Sebastiaan bij de Omgevingsdienst Midden-Holland op de afdeling Bodem en Archeologie. De titel De Bodemzorgen van Morgen is een knipoog naar het RIVM-rapport De Zorgen van morgen. In dit historische (medio 1970-1980) rapport werd Nederland gewaarschuwd voor toekomstige milieuproblemen (klimaatverandering stond ertussen, maar bijvoorbeeld ook zure regen).

Nieuw beleid voor 'zeer zorgwekkende stoffen'
De scriptie van Sebastiaan gaat over de mogelijke toekomstige bodemproblemen met betrekking tot ‘zeer zorgwekkende stoffen’. “Het gaat om een - relatief nieuwe - stoffenlijst waaromheen juridisch en wettelijk strenge regels gelden en gaan gelden. Het nationale beleid is nog niet volledig uitgekristalliseerd, maar duidelijk is dat veel organisaties hiermee iets zullen moeten. Ik een rapport geschreven, onder andere over hoe organisaties dit beleid kunnen gaan voeren in relatie tot de aankomende Omgevingswet.”

Bewondering van de jury
De jury heeft veel bewondering voor De Bodemzorgen van Morgen. “Een bijzonder actueel werk wat kan dienen om omgevingsdiensten te waarschuwen: Pas op! Dit komt er aan, hier moeten jullie iets mee. Sebastiaan de Jongh heeft vanuit heel weinig heel veel gegenereerd. In korte tijd is veel informatie bij elkaar gehaald. Het werk eindigt met heldere adviezen wat de toepasbaarheid erg groot maakt.”

Over de prijs
De Rachel Carson afstudeerprijs is een initiatief van de VVM, een netwerk van milieuprofessionals en een aantal milieu-studieverenigingen. Zij willen hiermee grotere bekendheid geven aan het afstudeerwerk van studenten op het gebied van milieu en duurzaamheid. 

Met zijn afstudeerscriptie ‘De Bodemzorgen van Morgen’ is Sebastiaan de Jongh genomineerd voor de Rachel Carson Afstudeerprijs 2019 voor de beste scriptie op het gebied van milieu en duurzaamheid. Sebastiaan studeerde af aan de Inholland-opleiding Landscape and Environment Management en is inmiddels begonnen aan de master Environmental Sciences aan Wageningen University & Research.

Toen Sebastiaan begon aan zijn opleiding bij Inholland Delft was aanvankelijk zijn plan om te werken in natuurbeheer, maar zijn aandacht verschoof steeds meer naar het milieu. “. Ik ben erg geïnteresseerd in de uitdagingen die mijn (onze) generatie te wachten staan met betrekking tot de leefomgeving en wil de aanpak van deze tot mijn beroep maken.”

Zijn scriptie schreef Sebastiaan bij de Omgevingsdienst Midden-Holland op de afdeling Bodem en Archeologie. De titel De Bodemzorgen van Morgen is een knipoog naar het RIVM-rapport De Zorgen van morgen. In dit historische (medio 1970-1980) rapport werd Nederland gewaarschuwd voor toekomstige milieuproblemen (klimaatverandering stond ertussen, maar bijvoorbeeld ook zure regen).

Nieuw beleid voor 'zeer zorgwekkende stoffen'
De scriptie van Sebastiaan gaat over de mogelijke toekomstige bodemproblemen met betrekking tot ‘zeer zorgwekkende stoffen’. “Het gaat om een - relatief nieuwe - stoffenlijst waaromheen juridisch en wettelijk strenge regels gelden en gaan gelden. Het nationale beleid is nog niet volledig uitgekristalliseerd, maar duidelijk is dat veel organisaties hiermee iets zullen moeten. Ik een rapport geschreven, onder andere over hoe organisaties dit beleid kunnen gaan voeren in relatie tot de aankomende Omgevingswet.”

Inmiddels gestart in Wageningen kijkt Sebastiaan positief terug op zijn tijd bij Inholland. “Tijdens LEM heb ik veel kunnen werken aan actuele vraagstukken in samenwerking met bedrijven. Ik ben erg positief over de flexibiliteit, actualiteit en deskundigheid waarmee ik praktisch ben opgeleid gedurende de opleiding.”

Over de prijs
De Rachel Carson afstudeerprijs is een initiatief van de VVM, een netwerk van milieuprofessionals en een aantal milieu-studieverenigingen. Zij willen hiermee grotere bekendheid geven aan het afstudeerwerk van studenten op het gebied van milieu en duurzaamheid. Een vakjury besluit later deze maand over de winnaar. Tijdens een bijeenkomst op vrijdag 22 november presenteren de genomineerden  hun afstudeerscripties en wordt de winnaar bekendgemaakt.

Leestijd: +- 1 minuut.

Rosey, die Landscape & Environment Management studeert in Delft, werd de afgelopen jaar twee keer Nederlands kampioen op de Open Nederlandse Kampioenschappen en heeft het Nederlands record verbeterd op 50 meter schoolslag. Haar grootste prestatie van dit jaar was haar kwalificatie van de 50 meter op het WK in Zuid-Korea. Haar doel is om volgend jaar mee te doen met de Olympische Spelen in Tokyo.

In de finale bleef ze trampolinespringer Roel Teillers en sprintster Nargelis Statia Pieter nipt voor. De jury, bestaande uit onder andere oud topvolleyballer Peter Blangé, heeft veel waardering voor haar enthousiaste positieve aanpak in de sport en in haar studie. Deze winnaarsmentaliteit helpt haar enorm bij het realiseren van haar ambities om deel te nemen aan de Olympische Spelen en dit te combineren met goede schoolprestaties. Op de vraag of ze dezelfde spanning heeft voor een tentamen als voor een wedstrijd antwoorde ze het volgende: “Bij de halve finale van het WK had ik totaal geen spanning. Alleen voor mijn laatste tentamen wel.”  

Grote waardering voor alle genomineerden.
Inholland was over het algemeen zeer tevreden over de studievoortgang van alle genomineerden. De jury heeft voor alle genomineerden grote waardering voor de duale carrière die zij nastreven. De nominatie is al een prijs op zich. Het was een lastige opgave om een keuze te maken tussen de genomineerden. Zo is er zeer veel waardering voor Nargelis Statia Pieter als dapper voorbeeld om vanwege haar studie en sportcarrière van Curaçao naar Nederland te komen. En tevens voor Roel Teillers, de winnaar van twee jaar geleden, die op 23 juni 2019 opnieuw Nederlands kampioen trampolinespringen (individueel) is geworden en derde op het onderdeel synchroon. Komend jaar hoopt Roel af te studeren. 

Leestijd: +- 2 minuten

Lisa Huigen is betrokken vanuit het Coast Project, waarin Hogeschool Inholland al een aantal jaren samenwerkt met de werkgroep Holwerd aan Zee. Lisa: “Vanuit de werkgroep Holwerd aan Zee zijn er vier vraagstukken bij het Coast Project neergelegd. Een van deze vraagstukken is om de mogelijkheden te onderzoeken voor een ecologische en recreatieve verbinding tussen Holwerd en Dokkum, zodat Holwerd verbonden wordt met het achterland. Afgelopen periode hebben wij deze mogelijkheden onderzocht en geanalyseerd. Hieruit hebben we voor de drie belangrijkste componenten van voor Holwerd aan Zee (natuur, recreatie en landbouw) scenario's gemaakt. Komende periode gaan we verder met het maken van een visie en een plan.”

Schuilen, foerageren en voortplanten
Vanuit de opleiding Landscape & Environment Management houden Tommie Pot en drie andere studenten zich bezig met de verbinding tussen zoet en zout water in het gebied. Tom: “Dit geeft kansen voor vismigratie. We hebben een inventarisatie van het projectgebied gemaakt. In het aankomende blok gaan we de inrichting maken voor Holwerd aan Zee die bijdraagt aan de optimalisatie van de vismigratie. Hiervoor is het belangrijk om verschillende habitats te creëren waar vissen kunnen schuilen, foerageren (voedsel zoeken, red.) en voortplanten.”

Het project van Tommie en zijn teamgenoten is nog niet afgerond. “Naast dat ik meer te weten ben gekomen over vismigratie en eisen van meerdere vissoorten, vind ik het mooi om te zien dat een project als Holwerd aan Zee opgezet kan worden door burgers. Dit laat wel zien wat er mogelijk is als je een goed idee en een goed plan hebt. Met het project spreken we veel actoren en experts die hun kennis en inzichten delen. De omgang met experts en belanghebbenden is belangrijk omdat dit later in het werkveld ook terugkomt."

Hoogwater vluchtplaatsen
Studenten Silas, Yanick, Stef en Cas houden zich bezig met binnendijkse hoogwatervluchtplaatsen voor broedvogels. Cas: "Het uiteindelijke doel is om broedvogeleilanden te ontwikkelen die gebruikt gaan worden door soorten uit de rode lijst van broedvogels. De broedvogels waarop gemikt wordt zijn ‘kaalbroeders’ zoals de stern en scholeksters. Wenselijk is om de broedvogeleilanden zo in te richten dat recreatie in bepaalde jaargetijden ook mogelijk is."  De grootste kansen liggen volgens Cas in de verbinding tussen natuur en recreatie. "Hierbij zijn grote stappen in te maken. Door goede inrichtingstoepassingen te gebruiken moet dit mogelijk zijn."

Holwerter Feart
Lisa hoopt uiteindelijk een realistisch en toekomstbestendig plan neer te zetten. “Wij willen dat Holwerd minder krimpt en de vergrijzing afneemt, het dorp moet weer aantrekkelijk zijn voor recreanten en de leefbaarheid voor de inwoners moet verbeterd worden. De grootste kansen liggen bij het verbreden van de Holwerter Feart voor de recreatie en het verder ontwikkelen van duurzamere vormen van landbouw, zoals multifunctionele landbouw en natuurinclusieve landbouw, en dit kenbaar maken bij de mensen die het gebied bezoeken. Op die manier worden mensen bewust van de ontwikkelingen in het gebied en kijken zij voortaan misschien wel anders naar de agrarische sector. Ik ben tevreden wanneer we als projectgroep een plan neerzetten waarbij zowel de natuur, recreatie als de landbouw erop vooruit gaat.”

Leestijd: +- 3 minuten.

Vanaf kleins af aan heeft ze een enorme passie voor natuur. Anne: “Ik zie hoe fijn we het hebben, maar ook hoe we het allemaal naar de klote helpen. Dat gaat mij aan het hart en ik vind dat we daar verantwoordelijkheid voor moeten nemen. Ik wil me daar graag hard voor maken!” Haar passie is ontstaan bij haar grootste hobby, surfen. Een sport waar ze in 2018 Nederlands kampioen werd. “Bij een perfecte golfslag ga ik toch voor surfen in plaats van college. Ik kan altijd heel goed inschatten wat ik wel en niet kan missen. Ik probeer altijd heel goed op de hoogte te zijn. Ik zit dan ’s ochtends braaf aan mijn huiswerk, maar ’s middags lig ik in het water.”

Wereld een stukje mooier maken
Anne studeert in Delft. Met haar opleiding probeert ze de wereld een stukje mooier te maken. “Ik geloof erg dat alle kleine beetjes helpen. Dat maakt uiteindelijk een groot verschil. Dat is ook mijn levensmotto. Als iedereen zijn stukje kan bijdragen en ervoor te zorgen dat de natuur gespaard blijft. Dat wil ik mensen graag meegeven. We hebben vanuit heel verschillende invalshoeken vakken gehad. Gericht op natuur, ruimte en wetgeving waardoor puzzelstukjes weer heel erg in elkaar vallen. Zo zie je hoe de wereld in elkaar zit en hoe je dat vanuit meerdere perspectieven kunt bekijken.”

Mozambique
Waar de meeste studenten hun stageplek dichter bij huis vonden, stapte Anne uit haar comfortzone door stage te lopen in Mozambique bij de Marie Mega Foundation. Anne: “Het is een organisatie die zich inzet voor bescherming van de oceanen en de ecosystemen daarvan. Zij hebben verschillende programma’s, onderzoek en educatie. Uiteindelijk heb ik een eigen onderzoek gedaan waarin ik een vervolgplan heb ontwikkeld voor het huidige educatieprogramma. Nu kunnen scholieren zichzelf meer ontwikkelen en kennis opdoen, zodat ze betrokken blijven bij de bescherming van de oceaan. Ze hebben het vervolg geïmplementeerd en dat werpt nu zijn vruchten af. Erg tof om te zien!” Gelukkig hoefde ze haar favoriete sport niet te missen. “Ik heb in een surfparadijs gewoond. Ik werkte daar op kantoor met uitzicht op de oceaan waar regelmatig bultruggen uit het water sprongen. Erg tof!”

Leren = durven past goed bij Anne
​Anne’s docent Adrienne Deelder is trots op haar. “Leren = durven past goed bij Anne. De thema's hart volgen, doorzetten waar anderen opgeven, mening aan durven passen, een vraag stellen zijn 100 procent Anne. Ik denk dat er weinig studenten zijn die zoveel brieven gestuurd hebben om de ideale stageplek te vinden. Met haar enthousiasme kreeg ze zoveel reacties dat ze het voor het uitkiezen had.”

Daarnaast betrekt Anne altijd anderen bij het keuzeproces en stelt ze veel vragen. Ze onderzoekt eerst meningen van anderen en maakt vervolgens pas een keuze. Adrienne: “De grote uitdaging voor Anne is om fouten durven te maken. Ze wil het heel graag goed doen en zet alles op alles zodat het ook goed gaat. Maar ze mag meer op zichzelf vertrouwen en hoeft niet eindeloos meningen van anderen te peilen, vragen te stellen en om bevestiging te vragen.”

Afstuderen
In februari vertrok Anne naar Frans-Polynesië voor haar afstudeerstage. “Frans-Polynesië is een plek waar ik mij niet altijd thuis zal voelen, maar wel erg van kan leren. Het is een hele intense plek met mensen die alleen maar Frans spreken. De eilandengroep ligt geïsoleerd, ver van het vasteland. Je moet er keihard werken. Ik heb er toch voor gekozen omdat ik die stap wil maken en de uitdaging wil aangaan. Ik stap uit mijn comfortzone. Erg benieuwd, maar ook erg eng!”

Als advies aan studenten geeft ze: "Je moet je hart durven volgen. Nederland is een land waar er onwijs veel prikkels zijn. Dan is het lastig om je hart, je gevoel en het rationele te combineren. Stiekem weten we van binnen wat we echt willen. Daarom is het niet erg om fouten te maken. Je hart durven volgen en leren loslaten.”

De ambitie van het grootste Waddeneiland is om op korte termijn zelfvoorzienend te zijn met duurzame energie en water. Om deze veelomvattende ambitie handen en voeten te geven, gaan studenten van Inholland van opleidingen op het gebied van techniek, energetica, tuinbouw, voedselvoorziening, toerisme, ruimtelijke ordening, ecologie en bedrijfskunde gezamenlijk kijken naar een aanpak om het eiland 100% duurzaam te maken op de gebieden energie, materialen, economie, voeding en water.

Kanteling naar duurzame, circulaire samenleving
“We staan aan het begin van een proces waarbij onze maatschappij kantelt naar een duurzame, circulaire samenleving. Noodgedwongen door klimaatverandering en een tekort aan primaire grondstoffen. En ook verplicht door internationale afspraken die zijn gemaakt in Parijs en het nationale Klimaatakkoord,” aldus Fred Gardner, associate lector Innovatiemodellen Duurzame Energie bij Inholland. “Om die nieuwe samenleving, die nieuwe economie en energievoorziening vorm te geven, zijn mensen nodig. Jonge mensen die tijdens hun opleiding leren omgaan met deze transitie, begrijpen wat er nodig is en dat vanzelfsprekend vinden..”

Wereldwijd spannen landen zich in om de uitstoot van broeikasgassen tegen te gaan en duurzamere vormen van energie en materiaalgebruik te omarmen. Van fossiele brandstoffen en uitputbare grondstoffen naar nieuwe bronnen en materialen. Maar ook andere processen zoals gewassen die met kunstlicht of op zoute ondergrond groeien. De wereldbevolking groeit en daarmee is deze toename één van de grootste uitdagingen van deze tijd. De oplossing wordt bepaald door de ontwerpers van de toekomst. 

“Texel is de wereld in het klein. Daarom is het een ideale plaats voor studenten en onderzoekers. Het eiland kan deze jonge mensen goed gebruiken om vorm te geven aan de transitie,” legt Pepijn Lijklema van TexLabs uit.

Marjan Minnesma
Tijdens de hackathon volgen de studenten inspirerende gastcolleges onder andere van Marjan Minnesma, directeur van Urgenda, een organisatie die verduurzaming van Nederland wil versnellen. Ook gaan de studenten in gesprek met de gemeente en lokale ondernemers om te verkennen waar de uitdagingen en kansen zijn om zelfvoorzienend te worden.

Deze werkweek wordt mede mogelijk gemaakt dankzij de Comenius Teaching Fellows beurs van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO).