Een zomerse wandeling onder het bladerdak lijkt idyllisch, maar schijn bedriegt. Door droogte en extreme hitte kunnen zware takken onverwacht afbreken – ook als de boom er kerngezond uitziet. Deze zogenaamde ‘summer branch drop’ is een serieus risico, met name in het buitengebied waar helder boombeheer vaak ontbreekt.

Marinus van Haaften, docent-onderzoeker bij Hogeschool Inholland bij de opleiding Tuinbouw en Agribusiness en verbonden aan het lectoraat Integrale Voedsel- en Productieketens en tevens onderzoeker aan de Wageningen Universiteit, waarschuwt in een interview met Omroep Gelderland voor de gevaren. “Door droogte verliezen bomen hun interne spanning, waardoor takken verzwakken en spontaan kunnen breken”, legt hij uit. Daardoor kunnen gevaarlijke situaties ontstaan. Zoals in Gelderland waar van alle provincies de meeste slachtoffers zijn ontstaan door vallende takken en bomen in de afgelopen 24 jaar.

Hoewel in stedelijke gebieden boombeheer goed geregeld is, blijft het in landelijke gebieden achter. Eigenaren, versnipperd van particulieren, provincies tot uiteenlopende natuurbeheerders, hebben ieder hun eigen aanpak. En structureel toezicht op dat onderhoud ontbreekt. Vaak zijn particulieren zich onvoldoende bewust van de verantwoordelijk om bomen op hun grond goed te verzorgen. “De zorgplicht is wettelijk vastgelegd, maar veel mensen weten simpelweg niet dat die ook voor bomen geldt”, aldus Marinus.

Volgens hem vraagt dit urgente probleem om structurele oplossingen: regionale afspraken, meer bewustwording onder eigenaren en periodieke controles.

 Wil je hier meer over weten?
Bekijk (begin tot 2.35 min) en/of lees het interview met Marinus terug via Omroep Gelderland en denk mee over oplossingen voor een veilige zomerse leefomgeving.

Of meer weten over dit onderzoek? 
Check het onderzoeksproject op onze website: Vallende takken of bomen | Onderzoeksproject bij Hogeschool Inholland

De impact van storm Conall afgelopen woensdag heeft opnieuw het risico van vallende bomen in Nederland onderstreept. Marinus van Haaften, docent-onderzoeker bij het Kenniscentrum Agri, Food & Life Sciences (en de opleiding Tuinbouw & Agribusiness) van Hogeschool Inholland en onderzoeker bij de Wageningen Universiteit, werd hierover geïnterviewd door Editie NL en sprak bij Radio 1-programma Nieuws & Co over de resultaten van zijn onderzoek.

Steeds meer ongelukken door vallende bomen
Uit het onderzoek blijkt dat het aantal verwondingen door vallende bomen buiten de bebouwde kom de afgelopen decennia is gestegen met een gemiddelde toename van 13,2 procent per jaar tussen 1998 en 2021. “Het gebied buiten de bebouwde kom wordt steeds intensiever gebruikt, maar boombeheer is daar nog sterk versnipperd,” legt Marinus uit.

Het risico op verwondingen is in diezelfde periode aanzienlijk gestegen: van 1 op 7 miljoen in 1998 naar 1 op 1 miljoen in 2021, zeven keer zo groot. Zonder ingrijpen kan dit in 2044 oplopen tot 1 op 170.000.

Klimaatverandering en boomveiligheid
Hoewel veel mensen geneigd zijn de toename van ongelukken te koppelen aan klimaatverandering, is dit volgens Marinus geen directe factor. “In de onderzoeksperiode zien we geen toename in het aantal stormen of hun kracht,” legt hij uit, “maar veranderingen in het klimaat, zoals langere droogteperiodes of meer intense regenval, kunnen boomwortels aantasten. Dit heeft gevolgen voor de stabiliteit van de boom en de stevigheid van boomtakken.”

Op dit moment doet Marinus onderzoek naar oorzaken en bij welke boomsoorten dit vaker voorkomt. Deze boomsoorten zijn mogelijk niet goed bestand tegen klimaatverandering. “Door meer klimaatbestendige bomen te kiezen en beter na te denken over waar we ze planten, kunnen we risico’s aanzienlijk verminderen,” zegt hij.

Groen belangrijk voor de volksgezondheid
Bomen zijn belangrijk voor onze gezondheid. Extra schaduw verlaagt de temperatuur in steden en kan leiden tot een lager sterftecijfer. Minder bomen zorgen juist voor een toename van mensen die overlijden door hart-, vaat- en longziekten. "Om de positieve effecten maximaal te benutten, is het belangrijk om de negatieve effecten goed te beheren." 

Oplossingen voor de toekomst
Volgens Marinus ligt de sleutel tot meer veiligheid in betere samenwerking en uniforme naleving van richtlijnen tussen beheerders of eigenaren zoals provincies, waterschappen, Rijkswaterstaat en andere organisaties en particulieren. Gemeenten zijn de afgelopen tien jaar vooruitgegaan in boomveiligheidscontroles, maar buiten de bebouwde kom blijft dit achter. “Met het juiste beheer en het kiezen van de juiste boomsoorten kunnen ongelukken worden voorkomen,” aldus Marinus.

Een andere oplossing ligt in kennisdeling. Studenten kunnen een belangrijke rol spelen in het delen van die kennis, ze nemen het mee het werkveld in bij toekomstige functies bij natuurbeherende instanties, adviesbureaus, milieudiensten en gemeenten.

Wil je meer weten? 
Kijk dan de aflevering van Editie NL terug (item start op 45 seconden) en luister naar het Radio 1-programma  Nieuws & Co waarin Marinus zijn inzichten deelt. Of lees meer over zijn onderzoek op onze website of in Nature Springer.

Samen met onderzoeker Jeroen Sanders van Vertify, tuinbouwadviseur Wim van de Ende, docent-onderzoeker Frank van der Helm en de studenten is Peter bezig met een onderzoek naar energiebesparende teeltmethoden voor hortensia’s. Een mooi voorbeeld van hoe organisaties succesvol kunnen samenwerken met onderzoekers en studenten van Inholland. Het hortensia-onderzoek is onderdeel van het grotere onderzoeksproject ‘Het Nieuwe Telen, gas erop!.’

Met studenten werken, leren én kennis opbouwen
Het hortensia-onderzoek kwam tot stand door een eerder uitgevoerd onderzoek naar cybidium (orchidee) binnen Het Nieuwe Telen, gas erop!. Peter was enthousiast over de resultaten van het onderzoek en stapte naar Inholland met de vraag of een soortgelijk onderzoek ook mogelijk zou zijn voor zijn teelt: de hortensia. Het idee dat hij op die manier met studenten kon samenwerken en tegelijkertijd kennis opbouwen maakte hem enthousiast. Frank van der Helm, docent-onderzoeker bij Hogeschool Inholland: “Vanuit daar hebben we Jeroen Sanders van Vertify en tuinbouwadviseur Wim van der Ende erbij betrokken. Samen hebben we gekeken welke interessante aspecten er op dit moment spelen in de sector en hoe dit aansluit bij het vak Toegepast Teeltonderzoek dat tweedejaars studenten van de opleiding Tuinbouw & Agribusiness volgen. Zo zijn we gezamenlijk gekomen tot een vraagstuk voor het onderzoek. Door op deze manier tot vraagstukken te komen weten we zeker dat onze onderzoeken relevant zijn.”

Toen Frank zeven jaar geleden begon als docent bij Inholland werkte studenten voornamelijk aan fictieve opdrachten, verzonnen door docenten. Daar wilde hij verandering in brengen. “Door het werkveld te betrekken bij het onderwijs krijg je veel relevantere vraagstukken die écht spelen in de praktijk. Studenten voelen dat ook en worden uitgedaagd en gemotiveerd door het feit dat ze aan het einde van de rit iets opleveren dat echt toegepast kan worden. Je merkt ook dat de het samenwerken met bijvoorbeeld een teler en adviseur ervoor zorgt dat ze zichzelf van hun beste kant willen laten zien. En juist díe intrinsieke motivatie zorgt ervoor dat ze dieper in zo’n onderzoek duiken, beter opletten en de kennis die ze opdoen beter onthouden.”

Buiten de gebaande paden treden
Dat het inderdaad niet blijft bij een ‘verslagje’ schrijven voor school, wordt duidelijk wanneer je de betrokken partijen vraagt naar de meerwaarde dat het onderzoeksproject heeft voor hun eigen werk. Peter: “In kleine stapjes leer ik steeds weer nieuwe dingen bij. De studenten durven echt out of the box te denken, wat mij weer laat zien dat de dingen niet altijd hoeven te gaan zoals ik ze geleerd heb: zo blijkt er veel meer mogelijk dan je zelf denkt.”

Daarnaast biedt het onderzoek ook de ruimte en het budget om te experimenteren, iets waar in het dagelijks werk van telers vaak geen ruimte voor is.  Onderzoeker Jeroen van Vertify: “In een omgeving als deze kun je ook echt de extremen opzoeken. Door te spelen met verschillende watergiftstrategieën en het EC-gehalte in de voeding van de plant in combinatie met verschillende teeltfactoren, onderzoeken de studenten hoe je een compacte kwalitatief goede hortensia kunt telen op een energiezuinige manier. Dat levert waardevolle inzichten op voor zowel de telers als de sector." 

De sector in beweging
Tijdens het onderzoek zijn er ook excursies geweest waarbij andere hortensiatelers een kijkje kwamen nemen in de kas. Peter de Munck:  “Het is mooi om te zien hoe ons hortensia-onderzoek ook het besef van belang van onderzoek binnen de sector aanwakkert. Telers die het allemaal niet zo nodig vonden, zijn na hun bezoek toch enthousiast. Zo zie je dat dit soort kleinschalig onderzoek zorgt voor interesse binnen de sector. Daarnaast laat het zien dat, ondanks de relatief kleine teelt, er wél interessante dingen gebeuren en mogelijk zijn.”

De aarde wordt op grote schaal uitgeput, vervuild en vernield. De mens heeft de aarde flink ziek gemaakt. De gevolgen zijn merkbaar, of het nu gaat over voedsel, water, energie, biodiversiteit, gezondheid, veiligheid of sociale cohesie. “Wat nodig is, is een nieuw sociaal contract. Een ‘natuurlijk’ contract met een radicaal andere kijk op de relatie tussen de mens en zijn omgeving”, pleit Patrick Huntjens tijdens zijn lectorale rede. Op 20 juni is hij in Rotterdam officieel benoemd tot lector Sociale Innovatie in het Groene Domein.

Het is een sombere boodschap maar, als we Huntjens mogen geloven, geen reden tot wanhoop. “Er vindt een belangrijke omwenteling plaats. Mensen worden bewuster van de vervuiling en uitputting van onze planeet. Klimaatprotesten, burgerinitiatieven voor collectieve, lokale en duurzame voedsel- en energievoorziening, duurzame banken en supermarkten, kringlooplandbouw… Allemaal ontwikkelingen die we tien jaar geleden niet voor mogelijk hadden gehouden. De huidige manier van hoe we met de aarde omgaan, en vooral onze huidige productie- en consumptiesystemen, heeft zijn houdbaarheidsdatum bereikt. Maar verandering is moeilijk. We zitten vaak vast in oude patronen, in dominante praktijken, beleid en denkwijzen. Toch moet die verandering plaatsvinden; om de aarde bewoonbaar en leefbaar te houden voor toekomstige generaties.”

Van ego- naar eco-bewustzijn
Mensen gaan begrijpen dat zij afhankelijk zijn van elkaar en van het ecosysteem waarin ze leven. Dit is een transitie van ego- naar eco-bewustzijn. “De samenleving vraagt steeds meer om ecologisch verantwoord, economisch gedragen en sociaal verbonden. Met andere woorden: duurzaam, betaalbaar, gezond en leefbaar. We moeten op zoek naar nieuwe en structurele oplossingen die tegemoetkomen aan een maatschappelijke behoefte. Bij sociale innovatie gaat het om de juiste verbinding, het proces van effectieve samenwerking, het kijken over je eigen grenzen heen en cross-over denken, en zo gezamenlijk structurele en duurzame oplossingen bedenken voor collectieve problemen.”

Korte voedselketen
Het stoort Huntjens dat hij in de supermarkt appels uit Chili of een Ghanese ananas kan kopen. “Ze worden per vliegtuig getransporteerd, omdat wij het hele jaar door verse producten uit de hele wereld willen eten. Of de aardappels die we van hier naar Duitsland exporteren, terwijl in tegengestelde richting een vrachtwagen rijdt met Duitse aardappels voor de Nederlandse markt. Dat is niet normaal, toch?” Althans, niet als je naar de gevolgen kijkt om dit voor elkaar te krijgen. Voor een gemiddeld gezin van 4 personen is de CO₂-uitstoot door voedselproductie, -transport, -verwerking en - verpakking ongeveer even groot als de CO₂-uitstoot door wonen, energie en autogebruik samen. “Bovendien weet je nagenoeg niets over de omstandigheden van de lokale boeren, vissers en andere voedselmakers in deze (verre) landen, hun arbeidsomstandigheden, productiemethoden of hun omgang met natuur- en dierenwelzijn. Door producten uit eigen regio te kopen, bespaar je enorm veel voedselkilometers, en heb je meer inzicht in waar het product vandaan komt. Dat is het idee van de korte voedselketen.”

Eten van eigen bodem
Een groot voordeel van korte lijnen tussen burger en boer is dat boeren een eerlijke prijs kunnen krijgen voor hun product. Het bespaarde geld kunnen ze investeren in landbouw met minder chemische bestrijdingsmiddelen, minder kunstmest, en meer ruimte en betere voeding voor hun dieren. Huntjens: “Het doel van de Zuid-Hollandse Voedselfamilie is om in 2036 80% van het voedsel van eigen bodem te consumeren. Om dat te bereiken, gaan we obstakels tegenkomen. Maar dat is niet erg, ik moet als lector wat te doen houden, toch?” Belangrijker vindt hij het dat we leren van de obstakels, en samen op zoek gaan naar andere, creatieve manieren. “We hebben nog een lange weg te gaan, maar het borrelt en bruist overal.”

Samen het verschil maken
Dat ziet hij ook landelijk gebeuren. Het energieakkoord, klimaatakkoord en recent nog het pensioenakkoord. Het zijn de succesverhalen van het poldermodel, maar toont gelijk ook een aantal minpunten van de Nederlandse variant op het Rijnlands model: een doorgeschoten overlegcultuur, trage besluitvorming, verschuivende doelen en het ontbreken aan ruimte om te excelleren. Huntjens pleit voor een hernieuwd Rijnlands model. “Polderen, prima. Maar de verduurzaming van onze samenleving zal vooral uit de samenleving zelf moeten komen. Door sociale innovatie. Door democratische vernieuwing. Door nieuwe coalities in horizontale netwerken: een coalition of the willing, die het mogelijk maakt om te excelleren. Door maatschappelijke processen zo te reorganiseren dat meer problemen op het niveau van de gemeenschap opgelost kunnen worden. Door samenredzaamheid.”

Versnellen
Als voorbeeld noemt Huntjens de Duurzaamste Kilometer van Nederland. “Dit is een horizontaal innovatienetwerk in Leiden, met als doel om het gebied rondom Station Leiden Centraal en de Schipholweg – waar dagelijks meer dan 70.000 mensen gebruik van maken – vóór 2025 te transformeren in de Duurzaamste Kilometer van Nederland.” Vanuit Inholland kijkt Huntjens naar het grote plaatje maar het begint met kleine stappen. “Elke verandering heeft een begin nodig. Dat noem je het butterfly-effect; een vlinder kan aan de andere kant van de wereld een storm veroorzaken. We gaan verdiepen, verbinden, vernieuwen, en versnellen. Door samen te werken kunnen we het verschil maken. Want de aarde, dat zijn wij.”

Tussen hoop en vrees
“Jouw rede geeft mij een gevoel tussen hoop en vrees. Ik zie verandering in ons handelen en doen maar vraag me af of dat genoeg is”, aldus Drees Peter van den Bosch, van Willem&Drees, die na afloop van de rede de paneldiscussie leidt. “Een transitie gaat niet zonder pijn, dat moeten we accepteren. Maar kan je onder die omstandigheden een nieuw sociaal contract afsluiten?” Volgens boer/filosoof Jan Huijgen ontbreekt het vaak nog aan de sense of urgency. “Er moet nog aardig wat gebeuren, de vraag is of ons systeem in orde is om duurzame doelen te bereiken. Als boeren en burgers samenwerken, raak je ze in hun verantwoordelijkheid. Voedsel verbindt! Maar dat vraagt om een nieuw ontwerp.” Huntjens vult aan dat het generaties kan duren voor het zover is. “Het zou toch mooi zijn als lokaal, duurzaam en zelfvoorzienend verbouwen ons exportproduct wordt.” Dat beaamt Prof. Dr. John Grin, hoogleraar Duurzaamheidstransitie bij de UvA. “Mensen worden steeds minder gelukkig van geld. Als je de markt verandert en waarde toekent aan lokale producten, dan kan je de pijn wegnemen. En vergroot je gelijk de trots op de streek.”

Wethouder Sonja Smit van Midden-Delfland geeft aan dat groen moeilijk te economiseren is. “Daar zijn andere regels voor nodig, en bedrijven die lef tonen om te veranderen.” Een oplossing is co-creëren waar bestaande instituties niet uitkomen, aldus Eelco Fortuijn, directeur Goedewaar en grondlegger Ecokeur. “Zowel op macro- als microniveau en interdisciplinair. Uit de losse initiatieven en lokale voorbeelden kunnen we putten als de economische pijn te groot wordt.” Er is nog een lange weg te gaan maar de weg is hoopvol. En daarover wordt, onder het genot van lokale hapjes en knisperende krekels, nog lang nagepraat.

Tijdens zijn lectorale rede gaat Huntjens ook in op de recente uitspraak van landbouwminister Carola Schouten in het AD dat eten 'te goedkoop' zou zijn waardoor het milieu te zwaar wordt belast, voedsel wordt verspild en boeren te weinig verdienen.

In een reactie geeft Huntjens aan dat een eerlijke prijs voor voedsel alleen mogelijk is door transparantie over waar ons voedsel vandaan komt, hoe dat op ons bord gekomen is en wat de gevolgen daarvan zijn op alle aspecten van duurzaamheid. "Onderzoek laat zien dat voor een gemiddeld gezin de CO2-uitstoot door voedselproductie, -transport, -verwerking en -verpakking ongeveer even groot is als de CO2-uitstoot door wonen, energie- en autogebruik samen." 

Duurzaam, betaalbaar, gezond en leefbaar
Huntjens sluit met zijn rede aan bij de actualiteit. Verduurzaming van ons bestaan is begonnen. We zijn meer en meer bereid om verantwoordelijkheid te nemen. Om te veranderen en duurzamer te gaan leven. Sociale innovatie speelt daarin een belangrijke rol.

“De duurzaamheidstransitie is in feite onze zoektocht naar een nieuw sociaal contract: een ‘natuurlijk’ sociaal contract,” vertelt Huntjens. “Mensen gaan begrijpen dat zij afhankelijk zijn van elkaar en van het ecosysteem waarin zij leven. Dit is een transitie van ego-bewustzijn naar eco-bewustzijn. De samenleving vraagt steeds meer om een maatschappelijke ordening en omgeving die ecologisch verantwoord, economisch gedragen en sociaal verbonden is. Met andere woorden: duurzaam, betaalbaar, gezond en leefbaar.”

Naar een ‘natuurlijk’ sociaal contract
In een ‘natuurlijk’ sociaal contract worden collectieve problemen niet alleen overgelaten aan de vrije markt en afgeschoven op individuele verantwoordelijkheid, maar worden collectief, structureel en duurzaam opgelost door middel van sociale innovatie.

Dit is een proces van effectieve samenwerking dat leidt tot nieuwe, structurele oplossingen die tegemoetkomen aan een maatschappelijke behoefte, zoals voedselzekerheid en -veiligheid, water, energie, klimaatveiligheid. En die zich focussen op grootstedelijke ontwikkelingen, sociale cohesie en circulaire economie.

Welke onderzoeker van Inholland die maatschappelijk relevant en praktijkgericht onderzoek heeft gedaan verdient volgens jou de Wij Inholland award in de categorie onderzoek? We zijn op zoek naar een Inholland-onderzoeker en onderzoeksteams die innovatief onderzoek hebben gedaan, aansluitend op de Inholland-thema’s gezond, duurzaam en creatief én daarmee een brug slaand naar het werkveld. De uitreiking vindt plaats tijdens de Dag van het Onderzoek, dinsdag 25 juni 2019 bij Inholland Den Haag. Je hebt tot 24 mei 2019 om je voordracht in te zenden.

Naast een eervolle vermelding krijgt de winnaar een award, volop publiciteit en een geldbedrag van 2.500 euro om te besteden aan individuele scholing en persoonlijke ontwikkeling. Hierbij kan gedacht worden aan een cursus, workshop, congres of werkbezoek gerelateerd aan de onderzoeksactiviteiten.

Welk onderzoek komt in aanmerking?
Voor de Wij Inholland award - Onderzoek 2019 komen alle onderzoeksprojecten in aanmerking die zijn uitgevoerd door een onderzoeker of onderzoeksteam in dienst van Inholland. Daarnaast hebben de projecten geresulteerd in een publicatie of ander tastbaar onderzoeksresultaat.

Winnaar 2018
Vorig jaar ging de award naar Petra Boersma (onderzoekslijn Gezondheid & Welzijn van Kwetsbare Ouderen) voor haar onderzoek naar de Veder Contact Methode om te communiceren met mensen met dementie.

Wat zijn de beoordelingscriteria?
De beoordelingscriteria zijn gebaseerd op het Inholland Onderwijskompas en het Brancheprotocol Kwaliteitszorg Onderzoek (BKO):

• Persoonlijk en dichtbij: het onderzoek is van belang voor het onderwijs en de beroepspraktijk, en de resultaten worden in het onderwijs en het werkveld gebruikt.
• Durf te leren: het onderzoek is gericht op innovatie en vernieuwing, zowel in aanpak als qua doorwerking.
• Diversiteit als kracht: het onderzoek heeft een discipline- en/of domeinoverstijgend karakter of is op andere wijze gericht op verbinding.
• We bekennen kleur: het onderzoek draagt bij aan de profilerende thema’s Duurzaam, Gezond en Creatief.
• Kwaliteit in interactie: het onderzoek heeft een grondige methodologische basis en is het resultaat van coproductie met andere partijen.
• Grensverleggend onderzoek: is dit jaar het thema van de Dag van het Onderzoek en daarmee een extra criterium. Waarom is juist dit onderzoek grensverleggend?  

Jury
De jury maakt uit alle inzendingen een eerste selectie op basis van de bovengenoemde criteria. Dit leidt tot een shortlist van drie onderzoeken die vervolgens nader beoordeeld worden door de jury. De samenstelling van de jury wordt later bekendgemaakt. 

Hoe draag je iemand voor?
Je kunt een eigen onderzoek inzenden, maar ook een ander voordragen. De inzending bevat in ieder geval onderstaande informatie:

• een motivatie per criterium waarom het onderzoek voor de Wij Inholland award - Onderzoek 2019 in aanmerking komt;
• een korte beschrijving van het onderzoeksproject;
• achtergrondinformatie over de onderzoeker (bijvoorbeeld curriculum vitae);
• een kopie van een publicatie/publiciteit over het onderzoeksresultaat.

Je kunt de inzending tot 24 mei 2019 per e-mail versturen naar Bart Muusse. de secretaris van de jury.

Een jaar is ze nu associate lector Living in an Urban Delta, onderdeel van Inholland Sustainable Solutions. In dat jaar heeft Hiltrud Pötz al aardig wat bereikt. “Ik zet me in voor de integratie van meer groen en water in de stad om klimaatadaptie, biodiversiteit en een beter leefklimaat te bevorderen. Hierbij betrek ik alle stakeholders en natuurlijk ook de bewoners van de stad. Dat lukt alleen als je met elkaar samenwerkt. En juist dat laatste is de grootste uitdaging van dit moment. Daarom initieer ik onderzoek dat én de steden verduurzaamt én studenten beter leert samenwerken. Dan heb je een echte win win win win win-situatie.”

Eén van de initiatieven is de Comenius-aanvraag, die ze samen met collega’s van onder andere Gezond, Sport en Welzijn heeft lopen. De aanvraag bedoeld om onderwijs anders vorm te geven rondom het thema klimaatadaptatie en verduurzaming van steden. “Wil je meer groen in de stad, dan moet je zorgen dat kennis gekoppeld wordt en de betrokkenen begrip krijgen voor elkaars vakgebied en belangen. Vanuit verkeerskunde heb je nu eenmaal andere belangen dan vanuit groenbeheer, ruimtelijke ordening of civiele techniek. Maar wil je de stad echt vergroenen, dan heb je elkaar nodig en moet je elkaar leren begrijpen of in ieder geval weten wat alle belangen zijn. Over je eigen grenzen heen kijken, niet om het te kúnnen maar om elkaars taal te spreken en een betere gesprekspartner te zijn.” Onlangs hebben Pötz en consorten te horen gekregen dat de aanvraag is toegekend. Zij kunnen officieel starten met een minor waarin studenten van verschillende opleidingen een half jaar lang samen werken aan projecten en casussen. “Vanuit respect voor de ander en het begrip voor andermans belangen tot nieuwe oplossingen komen. Consensus creëren in plaats van reageren op elkaars meningen. Dat geeft veel meer energie.”

RAAK-aanvraag voor vak(groep)overstijgend onderzoek
Samen met lector Patrick Huntjens (Sociale innovaties in het groene domein), is Pötz een RAAK-aanvraag aan het voorbereiden. “We verwachten in het voorjaar van 2020 van start te kunnen gaan. Als ons de aanvraag wordt gegund, natuurlijk.” Ook hier gaat het om vak(groep)overstijgend onderzoek waar meerdere mensen aan kunnen werken en waarin verschillende problematieken aan de orde komen, zoals klimaatadaptie, gezondheid, bewonersparticipatie en vergroening. “We hebben twee stadswijken die we door bewoners en gemeente samen te laten werken, willen vergroenen. Het interessante is de twee wijken te vergelijken.”

Afstudeeratelier
Om ook buiten lopende projecten te stimuleren dat studenten elkaar weten te vinden, wil Pötz met de opleiding Landscape & Environment Management (LEM) een afstudeeratelier opzetten. Een plek waar kennis wordt opgebouwd en studenten van elkaar leren, waar kennis te vinden en te koppelen is. “Ik heb nu een afstudeerder die bezig is met groenblauwe schoolpleinen. Dat is gezonder voor de motoriek van de kinderen en beter voor het klimaat en de biodiversiteit, en het leert kinderen sociale vaardigheden want ze spelen anders. De volgende keer kan je een andere student dit onderwerp laten verdiepen, uitgaande van de basis die er al ligt.” Het afstudeeratelier zet Pötz samen met de opleiding LEM op. Vervolgens willen ze dit uitbreiden met ook andere opleidingen. “We zijn momenteel bezig om dit verder vorm te geven.”

Verbinding
De verbinding met de praktijk, dat vindt Pötz zo geweldig aan het hbo. “Ik kom van de universiteit, waar een minder sterke relatie was met de praktijk. Wat ik daarin mis, is de praktijktoets. Ik ben er voorstander van dat hbo en universiteiten vaker met elkaar samenwerken. Dan krijg je een theoretische onderbouwing die in de praktijk is getoetst.” Verbinding loopt als een rode draad door alles heen waar Pötz zich mee bezig houdt. “Verbinding, samenwerken, het zoeken naar op de natuurgebaseerde oplossingen en dat esthetisch mooi in steden in te passen. Dat laatste wil ik ook altijd, dat het mooier wordt. Mijn filosofie is dat ik van een probleem een kans maak en laat zien dat het mooier, gezonder en efficiënter kan door met de natuur mee te werken.”