De ruimtevaartsector is een bolwerk van witte mannen. Maar verandering komt eraan, dankzij vrouwelijke rolmodellen zoals Niamara van Woggelum. Na een rijke carrière in de lucht- en ruimtevaart is ze geland bij Inholland waar ze als docent meiden aanmoedigt hun talenten te benutten en bruggen bouwt tussen studenten en bedrijven om gelijkwaardige kansen te creëren. Niamara maakt het verschil en daarvoor werd ze uitgeroepen tot Spacelady of the Year. Samen met een groot netwerk van ‘spaceladies’ organiseerde ze begin maart het Champions X Change-event om ruimte te scheppen voor studenten met diverse achtergronden.

Niamara is gewend om een buitenbeentje te zijn. “Mijn ouders komen uit het vroegere Nieuw-Guinea en hebben me geleerd om te overleven in de Nederlandse maatschappij.” Na de middelbare school ging ze haar eigen weg. “Waar andere meiden kozen voor beroepen in de zorg of voor de modevakschool, wilde ik straaljagerpiloot worden bij de actieve luchtverdediging van de luchtmacht.” Ze legde sport- en psychologische testen met succes af tot bleek dat haar zicht niet goed was. “Toen besloot ik om op het mbo vliegtuigbouwkunde te studeren, als een van de weinige meiden. Nog steeds zijn er nauwelijks meiden die voor deze of vergelijkbare opleidingen kiezen.” Op de introductieweek werd ze vreemd aangekeken: “De stewardessenopleiding is op kamp”, zeiden ze bij de receptie.

‘Meisje, bewijs jij je eerst maar eens’
Als stagiair stuitte Niamara op een generatie van mannen die haar aankeken met een blik van: meisje, bewijs jij je eerst maar eens. Ze zette door en ging van het mbo naar Hogeschool Inholland. Niamara kwam te werken bij Airborne Composites, een start-up die overduidelijk niet was ingericht op vrouwelijke medewerkers. “De mannen moesten even het kantoor uit zodat ik me kon omkleden.” Bij dit bedrijf heeft Niamara ervaren hoe het is om te werken in een mannenwereld. “Deze industrie was niet gemaakt voor mij, ik was te klein en had niet genoeg kracht om bepaalde tools te bedienen.”

Ontwikkelen van satellieten
Toen ze als stagiair aan de slag ging bij Dutch Space, later onderdeel van Airbus, waar Niamara altijd van gedroomd had om er te werken, viel Niamara uit de toon. “Een leidinggevende zei letterlijk niet goed te weten hoe ze met me moesten omgaan, omdat hij nooit een vrouw in zijn team had gehad. “Ik gaf aan hoe ik me voelde en hij wist daar geen raad mee.” Haar laatste werkervaring deed Niamara op bij GTM Advanced Structures. “Ik had het geschopt tot manager operations bij een bedrijf dat onderdelen van satellieten ontwikkelde. Hier had ik al die jaren voor gewerkt. Maar toen kreeg ik reuma en het lukte me niet om het werk vol te houden vanwege de fysieke belasting."

Minor Space Engineering
Omdat Niamara was afgekeurd, kwam ze in een re-integratietraject terecht en nam ze contact op met Inholland om in het onderwijs te werken. Sinds 2023 zet Niamara haar ruime ervaring in het werkveld in voor praktijkles in composieten. Fysiek werken haar handen niet meer goed mee, maar met haar brein en mond is niets mis. Voor de minor Space Engineering in de terminal van Inholland in Delft geeft ze les in het werken in de cleanroom, begeleid ze studenten om hun talenten in te zetten en zoekt ze geschikte afstudeerplekken en toekomstige banen. “Ik merkte dat ik energie kreeg van het onderwijs. Door het betekenisvolle werk, de ruimte voor eigen initiatieven en aanpassing in werktijden ben ik zo opgeknapt, dat ik mijn rolstoel nu niet meer nodig heb.”

Een rolmodel voor studenten
Niamara is een bruggenbouwer tussen studenten en het bedrijfsleven, bijvoorbeeld door binnen haar netwerk te vragen naar stageplekken en naar de behoefte van de industrie. Dit is nodig omdat de toegang voor meiden lastig is in de mannenwereld die de ruimtevaartsector is. “Ik neem mijn studenten ook graag mee naar Bremen voor een van de grootste ruimtevaartexposities die er is. Daar introduceer ik hen bij bedrijven. Tijdens zulke trips wil ik de meiden een veilige omgeving bieden waar ze zichzelf kunnen zijn en het beste van zichzelf kunnen geven. Ook in de terminal staat mijn deur altijd open. Vrouwelijke studenten komen ook echt naar me toe voor gesprek over van alles. Voor hen ben ik een rolmodel om mee te sparren. Daarmee bied ik hun iets wat ik vroeger nooit heb gehad.”

Meiden werven
Niamara zet zich ook in om meiden enthousiast te maken voor techniek en vooral voor de ruimtevaart. “Het is belangrijk dat de instroom breed en divers is”, zegt ze. “In deze sectoren moet je om kunnen gaan met stress, kritisch vermogen hebben en oplossingen bedenken voor complexe vraagstukken. Daarvoor heb je mensen nodig met diverse achtergronden.” Zo is Niamara betrokken bij het Programma Beethoven, een samenwerking tussen onderwijs, industrie en overheid om meer talenten op te leiden voor de semiconindustrie. Niamara richt zich met name op meiden om hun interesse in deze sector te wekken.

Space Lady of the Year
In 2025 werd Niamara uitgeroepen tot Space Lady of the Year, een prijs van Space Ladies Night Out (SLNO): een professioneel netwerk van ongeveer 300 vrouwelijke professionals in de ruimtevaartsector. De prijs was voor haar inzet als rolmodel in de ruimtevaartsector, als bruggenbouwer tussen studenten en bedrijven voor stageplekken en toekomstige banen en om gelijke kansen te bieden voor iedereen.

Fix the system
Als rolmodel hoopt Niamara studenten en bedrijven in beweging te zetten en niet in hokjes te laten denken. “Als engineer kun je alle kanten op. Maar daarvoor moet je als vrouw wel je plek aan tafel opeisen en je mond open doen. Anders word je niet gehoord door je mannelijke collega’s. Laat jezelf zien.” De ruimtevaartsector is een harde mannenwereld. Om dat te veranderen zou de bal niet alleen bij de individuele vrouw en student horen te liggen. “Zoals VHTO zegt (een organisatie die zich inzet om de participatie van meiden en vrouwen in techniek en IT te verhogen, red.): fix the system, not the girls.”

Joeri Verheul (22) studeert Aeronautical Engineering, en is met J-St3ps zijn eigen 3D-printservice begonnen. Hij heeft nu een betaalde hobby.

Frisse blik op technische mogelijkheden
“Ik zet als young professional voornamelijk stappen om mezelf te laten groeien. Niet alleen als het gaat om ondernemerschap maar ook in het dagelijkse leven. Verantwoordelijkheid nemen in bijvoorbeeld op tijd komen, afspraken nakomen en respectvol met mensen omgaan. Dat valt wat mij betreft ook onder professioneel gedrag. Als ik een deal sluit met klanten, verwachten zij dit ook van mij. Ik breng bij klanten een frisse blik mee op de technische mogelijkheden. Hoewel ik veel kennis heb van hoe het 3D-printen ‘vroeger’ ging, zit ik nu echt op de cutting edge van het 3D-printen. Zo combineer ik ‘oude’ technieken met de nieuwste innovaties. Dat ik daarin een brug kan zijn, vind ik geweldig.”

De meeste klanten komen via-via bij mij
“Ik ben sinds 2019 al bezig met 3D-printen en sinds kort dan ook echt gestart als ondernemer. Ik werk voor bedrijven die bijvoorbeeld onderdelen nodig hebben om hun productieproces te optimaliseren. Denk aan startups die nog geen geld hebben om zelf te investeren in 3D-apparatuur, maar deze innovatieve oplossingen wél nodig hebben. Die zijn bij mij aan het juiste adres."

"Het liefste werk ik in co-creatie mét de bedrijven. Ik denk mee met de klant en ben overtuigd van de kwaliteit van mijn product. Mijn standaard ligt boven verwachting mét die persoonlijke benadering. Zo werk ik nu voornamelijk in Delft en kom ik met de fiets mijn producten zelf afleveren. Ik vind het fijn om het gezicht te zien van een klant waarmee ik werk. Dat spreekt de mensen aan. Ik ben wel actief op Instagram, LinkedIn en YouTube, maar merk toch dat de meeste klanten via-via bij mij terecht komen.”

Mensen inspireren met mijn nieuwste technieken
“Ik hou van dingen maken, maar was nooit zo goed met mijn handen. Waar ik wel goed in was? Online tekenen en 3D-tekenen. En 3D-printen is de snelste manier om van idee naar een tastbaar product te gaan. Het was op mijn lijf geschreven.

In mijn derde studiejaar liep ik stage bij NLR (Netherlands Aerospace Center, red.). Daar heb ik zes maanden lang in een hele professionele 3D-printomgeving gewerkt. Op basis van die kennis borduur ik nu voort en bouw ik uit in een eigen setting. Behalve een product afleveren wil ik ook graag kennis delen. Ik help bedrijven realiseren hoe waardevol 3D-printen kan zijn. Sommige hebben er wel van gehoord, maar denken dat het niet voor hen van toepassing is. Dat tegendeel bewijs ik graag!

Om in contact te komen en op de hoogte te blijven van de laatste ontwikkelingen, ga ik regelmatig naar beurzen. Zo was ik naar een beurs in Parijs met een klant. Daar was ik als bezoeker. Maar laatst (13/14 mei) stond ik met mijn eigen stand op de Maker Faire in Delft. Met mijn eigen spullen! Dat vond ik spannend maar ook leuk. Ik wil mensen inspireren met mijn nieuwste technieken.“

Er is altijd een oplossing
“Vanaf februari 2023 doe ik mee met het Start Up Programma van SUCH. Zij geven me vooral het stukje awareness. Ik doe veel dingen waarbij ik niet stil sta of de juiste woorden voor heb. Het uitwerken van mijn businessmodel en verder induiken op het stuk ondernemerschap, zijn écht van toegevoegde waarde."

“De omgeving waarin je leert is heel belangrijk. Het leuke bij SUCH is, je leert allemaal hetzelfde maar iedereen past het geleerde zo aan zodat het bij hun eigen bedrijf past. Dan krijg je de leerstof ook op een andere kant te zien, waardoor je nóg meer leert. Iedereen die meedoet met het programma, wil daar ook echt zijn. Dat geeft een extra motivatie.”

“Ik raad iedereen aan: begin gewoon en ga wat aankloten. Dit is wat ik heb gedaan en het werkt tot nu toe. Neem die stap, het gaat een keer fout maar er is altijd een oplossing als je goed communiceert.”

Wil je ook iets laten 3D printen of nieuwsgierig naar een workshop van Joeri? Neem vooral contact met hem op via Instagram of LinkedIn.

Benieuwd wat er  allemaal moet gebeuren  voordat astronauten  daadwerkelijk naar de maan kunnen? De simulatiemissies van ICEE Space  op aarde zijn levensecht en worden uitgevoerd om uiteindelijk daadwerkelijk veilig de ruimte in te kunnen. De gelukkige Renate Huurman mag in het kader van haar opleiding Luchtvaarttechnologie meedoen aan de CHILL-ICE II-missie, als rescuecoördinator. “Dankzij Inholland kan ik met deze missie mijn droom najagen.” 

Een aparte combinatie 
Geneeskunde en de ruimtevaart, misschien een aparte combinatie, maar voor Renate een droom om met beide bezig te zijn. “Ik had altijd al geneeskunde willen studeren maar dit was lastig vanwege de strenge selectieperiode en omdat ik een te laag gemiddelde had voor biologie. Omdat ik naast geneeskunde een passie heb voor de techniek, heb ik besloten om Luchtvaarttechnologie bij Inholland Delft te studeren.” Naast haar opleiding is Renate wel betrokken gebleven bij de medische wereld. Ze is vrijwilliger als evenementenhulpverlener bij het Rode Kruis en krijgt jaarlijks EHBO-trainingen. “Zo blijf ik toch verbonden aan geneeskunde en kan anderen helpen waar het nodig is.”

 CHILL-ICE II-missie
Centrale rol in het CHILL-ICE II-project spelen ‘analoge astronauten’ die in de lavatunnels van IJsland missies doen en scenario's simuleren om de situatie op de maan zo goed mogelijk te benaderen. IJsland is gekozen vanwege de geologische gelijkenissen met de situatie op de maan. De leefbaarheid in de habitat wordt onderzocht en bijvoorbeeld hoe astronauten moeten omgaan met noodsituaties. En welke effecten hebben het gebrek aan zonlicht?

Renate: "In mijn rol als rescuecoördinator ben ik verantwoordelijk voor de veiligheid van de astronauten en het Mission Control Team. Dit team stuurt de gehele missie en de astronauten op afstand aan.” Voordat de missie van start gaat neemt Renate het team mee in een uitgebreide EHBO-cursus. “Ik laat mijn teamleden zien dat er tijdens de missie keuzes gemaakt moeten worden.  Bijvoorbeeld wanneer de veiligheid van de astronauten dermate in gevaar komt dat de simulatie onderbroken moet worden.”

Droom verwezenlijkt 
De simulaties tijdens de missie zijn  vooraf op basis van onderzoeksvragen vastgesteld. Tijdens de missie zelf is het belangrijk om de simulaties zo écht mogelijk te laten lijken. “Zo hebben de astronauten tijdens deze missie een speciaal pak aan en dragen ze ook zuurstoftanks. Ze verblijven in speciale tenten die bestand zijn tegen hoge druk, die ook op de maan aanwezig is.” Renate is superenthousiast dat Inholland een financiële bijdrage heeft kunnen geven, zodat zij mee kan doen aan dit project. Ze geeft ook zelf aan: “Al deze ervaringen die ik tijdens dit project kan opdoen zullen onwijs leerzaam zijn, ook voor mijn persoonlijke ontwikkeling!”