Bas van der Vliet, organisator vanuit Inholland Alkmaar, windt er geen doekjes om: “Binnen vijf jaar dreigt een tekort van bijna 200.000 zorgprofessionals. Door vergrijzing en arbeidsmarktkrapte moeten we slimmer gaan werken, zonder de menselijke maat te verliezen.” Medeorganisator en dagvoorzitter Bart Zwagemaker (Omring) vult aan: “Het symposium laat zien wat er mogelijk is als onderwijs, praktijk en onderzoek de handen ineenslaan. Die kruisbestuiving is precies wat we nodig hebben om de zorg vooruit te helpen.”

Ruimte voor technologie én menselijkheid
In break-outsessies, op de informatiemarkt en zelfs via een VR-bril die het perspectief van een patiënt weergaf, werden deelnemers uitgedaagd om anders naar zorg en technologie te kijken. De rode draad? Technologie moet naadloos aansluiten bij en vanzelfsprekend onderdeel worden van de dagelijkse praktijk.

Volgens associate lector Zorgrobotica Margo van Kemenade verandert de rol van de zorgprofessional namelijk ingrijpend. “Minder handen aan het bed, méér ruimte voor menselijk contact. Laat technologie het zware, vieze en repetitieve werk overnemen, zodat er weer tijd is voor een arm om iemand heen. Dat lukt alleen als zorgverleners zélf aangeven wat wel en niet werkt."

Durven doen
Twee keynote-sprekers hielden het publiek een spiegel voor. Nico van Meeteren, directeur van Topsector Life Sciences & Health en hoogleraar aan het Erasmus MC, pleitte voor een omslag van toekomstbestendig naar toekomstbehendig: wendbaar omgaan met verandering. “Stop met eindeloos vergaderen en ga dóen. Richt de zorg in rondom gezondheid in plaats van ziekte, en verbind die met formele netwerken en met de informele initiatieven in buurten en wijken.”

Innovator Sjoerd Emonts schetste een toekomstbeeld voor 2040 vol virtuele ziekenhuizen, gezondheidsapps en robotassistenten – technologieën die vandaag al bestaan. “Over zestien jaar zijn veel innovaties van nu gemeengoed. De vraag is: durven we onze comfortzone te verlaten en deze ook echt te omarmen?”

Co-creatie als sleutel
“Inzet van technologie vraagt om een evidence based aanpak. Je kunt het niet zomaar ‘erbij plakken’”, waarschuwde Marije Holstege van lectoraat Geriatrische Revalidatie (Inholland/Omring) tijdens het levendige panelgesprek. Daarin werd met zorg- en welzijnsprofessionals, onderzoekers en opleiders besproken hoe technologie écht kan bijdragen aan betere zorg. Hun belangrijkste conclusie: technologische innovaties hebben pas impact als je ze sámen ontwikkelt én evalueert - met zorgverleners, cliënten en naasten. Alleen dan sluiten oplossingen aan bij wat er in de praktijk nodig is.

Marije: “Het vraagt om een herontwerp van zorgpaden, bijvoorbeeld via blended zorg, een slimme mix van digitaal en persoonlijk contact. Zo kijken we naar herstel thuis: wat werkt, voor wie en waarom? Dat moet leidend zijn, niet de techniek op zich.”

Ybranda Koster, opleider bij de Master Advanced Health Informatics Practice (AHIP) – vanaf 1 september Master Digitale Transformatie in Zorg en Welzijn - van Inholland, ziet hoe studenten daarin het verschil kunnen maken. “Technologie moet zo vanzelfsprekend worden dat we het nauwelijks nog benoemen. Daarom leren onze studenten niet alleen hoe iets werkt, maar vooral ook hoe ze anderen meenemen in verandering.”

Studenten als verbinders
Ook studenten van Inholland waren van de partij. Lorne, eerstejaars AHIP-student en werkzaam bij Erasmus MC, merkt hoe AI steeds meer technische taken overneemt in de radiotherapie. “Daardoor ontstaat ruimte voor meer aandacht voor het menselijke aspect. Maar ik zie ook weerstand: veel collega’s houden vast aan oude routines. Mijn taak is om die brug te slaan, door te luisteren, uitleg te geven hoe technologie ons werk beter maakt, en kleine stappen te zetten.”

Vierdejaarsstudent Verpleegkunde Shirley herkent de veranderende praktijk. “De zorgprofessional van de toekomst is flexibel en ontwikkelingsgericht. Dankzij praktijkgerichte lessen en de nauwe koppeling met het werkveld, voel ik me echt voorbereid vanuit mijn studie. Vandaag gaf me zóveel motivatie om die toekomst ook echt vorm te gaan geven.”

Wat gebeurt er als je studenten en zorgprofessionals samen een wetenschappelijk artikel laat ontleden? Je krijgt geen klassieke leesclub, maar een dialoog waarin allerlei inzichten elkaar versterken. Onder aanvoering van het bijzonder lectoraat Geriatrische Revalidatie en de masteropleiding Advanced Health Informatics Practice (AHIP) ontstond een leerervaring die verder ging dan de theorie. Wetenschappelijke inzichten konden naar de dagelijkse zorg praktijk vertaald worden.

"We wilden de krachten van onderwijs, onderzoek en praktijk écht bundelen", zegt Ineke Stolte, docent methoden van onderzoek bij AHIP. De masteropleiding van Inholland leidt professionals op die werken op het snijvlak van zorg en ICT, met focus op digitale innovaties in de praktijk. “In het eerste jaar leren onze studenten al kritisch naar wetenschappelijke artikelen kijken, via zogeheten journalclubs. Marije Holstege, bijzonder lector geriatrische revalidatie, deed iets soortgelijks: zij organiseerde al een leesclub met professionals van GRZPLUS, het innovatiegerichte samenwerkingsverband van Omring en Zorgcirkel. Waarom zouden we die niet samenbrengen?”

Samen kritisch kijken
De eerste gezamenlijke leesclub vond in november vorig jaar online plaats. Besproken werd een recent artikel naar de ervaringen van behoefte van zorgprofessionals rond het gebruik van apps en beeldbellen (mobile health genoemd) bij geriatrische revalidatie. Ook de auteur van het artikel was aanwezig. Ineke: “Dat maakte het extra interessant. Hij gaf eerst een korte toelichting over de onderzoeksmethode en de aanleiding. Daarna gingen studenten en zorgmedewerkers in kleine groepjes in gesprek: wat staat er precies in zo’n artikel, en wat kun je ermee in je eigen praktijk? Tot slot stelden we de auteur nog wat gerichte vragen. Dat werkte ontzettend goed.”

Theorie wordt praktijk
"Wat het zo leuk maakte, was dat we een concreet advies gaven aan de zorgverleners", zegt Winette Siepel, tweedejaarsstudent AHIP. Ze werkt als testcoördinator bij het Isala ziekenhuis en richt zich op e-health en zorgtechnologie. "In eerdere leesclubs bleven we vaak in de theorie. Nu moesten we onze kennis echt vertalen naar bruikbare aanbevelingen. Dat gaf zoveel meerwaarde. Ja, het is spannend om ineens voor ervaren zorgprofessionals te presenteren, maar al snel merk je dat iedereen hetzelfde doel heeft: samen de zorg verbeteren." Wat haar betreft mogen er vaker dit soort leesclubs worden georganiseerd, liefst met meerdere zorgorganisaties. “Dit versterkt het gesprek tussen onderzoek en praktijk.”

Leren van elkaars perspectief
Ook de zorgprofessionals van Omring waren enthousiast, vertelt bijzonder lector Marije. “Onze medewerkers leren beter hoe ze wetenschappelijke artikelen kunnen interpreteren en vertalen naar hun eigen praktijk. Tegelijkertijd brengen de AHIP-studenten hun academische kennis en praktijkervaring uit uiteenlopende zorg- en ICT-omgevingen mee. Die mix leidt tot scherpe, verrassende inzichten.”

Volgens Marije zit de kracht in het samenbrengen van die verschillende perspectieven. "Voor professionals is het een scholingsmoment: ze leren kritischer kijken naar onderzoek en leren hoe de resultaten te vertalen naar de eigen praktijk. En studenten oefenen in het overbrengen van complexe informatie aan mensen uit het werkveld. Zo ontstaat er een echte kruisbestuiving – met concrete verbeteringen voor de zorg als resultaat."

Tastbare uitkomsten
De leesclubs zijn meer dan een leerzame bijeenkomst: het is een investering in de zorg van morgen, benadrukt Marije. “Elke leesclub levert een factsheet op met samenvatting en aanbevelingen. Die publiceren we en bespreken we in het managementteam van GRZPLUS met het doel een plan te maken voor toepassing van de inzichten. Op die manier vertalen we de inzichten uit het artikel én de discussie naar concrete verbeteracties in de praktijk. Soms worden ze zelfs meegenomen in promotietrajecten binnen het Medical Delta Living Lab Blended Rehabilitation.”

Investeren in toekomstbestendige zorg 
Juist nu is de verbinding tussen onderzoek, praktijk en onderwijs belangrijker dan ooit, benadrukken alle betrokkenen. Marije: “De zorg verandert in rap tempo. Onderzoek kan een vliegwiel zijn voor innovatie – maar dan moet je wél de tijd nemen om stil te staan bij wat echt werkt.” Ineke vult aan: “In een tijd van vergrijzing, personeelstekorten en digitalisering is samenwerken essentieel. Evidence based practice en kritisch blijven nadenken helpt om zorgprocessen slimmer, efficiënter en menselijker te maken. Alleen zo houden we de zorg werkbaar en toekomstbestendig.”

Leerpunten en vervolg
Voor studenten bleek het presenteren aan professionals leerzaam en uitdagend. Ineke: "We merkten dat onze studenten soms wat dominant waren in de discussies. Zij zijn gewend methodologisch kritisch te denken. Volgende keer laten we de professionals eerst hun inzichten delen, zodat de dialoog nog gelijkwaardiger wordt." Al met al was de leesclub zo’n succes dat een vervolg niet lang op zich laat wachten. De volgende sessie staat gepland voor november 2025, opnieuw met deelname van studenten én zorgprofessionals.

Digitalisering: ook in de sector Zorg en Welzijn kunnen we niet zonder. Op internet worden we echter overspoeld met informatie hierover. Op www.icthealth.nl kun je lezen hoe het echt zit. Als student in Zorg en Welzijn kun jij gratis toegang krijgen tot de premium artikelen op deze website.

De master Advanced Health Informatics Practice (AHIP) van Inholland werkt samen met ICT & health. Hierdoor mogen we de informatie op de website met jullie delen. Hoe het werkt? Ga naar www.icthealth.nl en klik op ‘account’. Je kunt vervolgens je e-mailadres van Inholland noteren en klikken op ‘Verstuur mij een login link’. In je mailbox ontvang je de link waarmee je wordt ingelogd.

Reden genoeg dit feestelijk te vieren met de nieuwe cursisten en alle partners die deze opleiding mogelijk hebben gemaakt. De leergang is opgezet door de zorgaanbieders Omring en WilgaerdeLeekerweideGroep (WLG), Hogeschool Inholland via Inholland Academy en mede gefaciliteerd door de gemeente Hoorn en de Westfriese Bedrijvengroep. En de plannen zijn groots; na deze zorgacademy volgt ook een opleiding voor de ICT- en technieksector.

Zorgprofessionals
Docenten van de Inholland-masteropleiding Advanced Health Informatics Practice (AHIP) hebben de leergang IZWT samen met de zorgaanbieders ontwikkeld. Zorgprofessionals kunnen met hun voltooide leergang vrijstellingen verwerven in de masteropleiding.

Ybranda Koster, docent van de masteropleiding AHIP & docent-onderzoeker van de onderzoekslijn Medische Technologie vertelt over het nut van deze post-hbo. “In deze tijd is de noodzaak van technologie in de zorg veel duidelijker geworden waardoor deze opleiding veel waarde toevoegt. En dat zien zorgprofessionals ook. De zorgkant kan veel van de technische kant leren en andersom. Want ze brengen allemaal hun eigen achtergrond en expertise mee en zijn allen geïnteresseerd in het technische aspect en de zorg zelf.”

Rob Doms, teamleider van de masteropleiding AHIP: “De verbinding tussen de zorg en het technische stuk is belangrijk. Alleen zo zorg je voor een effectieve samenwerking.”

Thessa (34) is een van de studenten. Zij is regisseur welzijn bij woonzorggroep Samen. “Ik merkte dat de zorg achterliep op technisch vlak. Het nu leren is leuk, maar het werkbaar maken op de werkvloer, dat is waar je het voor doet. Als ik 'super glue' kan zijn tussen zorg en ICT dan zie ik daarvoor hele mooie kansen.”

Rob Doms vult nog aan: “De volledige groep komt uit de regio West-Friesland, zij werken in verschillende zorginstellingen. Ze hebben allemaal een verschillende achtergrond van facilitair projectleider tot fysiotherapeut.“

Kansen voor de regio
De nieuw gestarte opleiding is in meerdere opzichten een kans voor de regio. Het aantrekken van (post) hbo-onderwijs houdt de regio aantrekkelijk voor de talenten die de opleiding gaan volgen. Daarnaast zijn diverse innovatieve ICT- en techniekbedrijven betrokken bij het programma door bijvoorbeeld het houden van gastlessen en organiseren van excursiedagen. Daarmee bouwt de opleiding ook aan de onderlinge regionale relaties. Ten slotte beantwoordt deze opleiding ook aan de actualiteit, die door corona nog urgenter is geworden. Hoe kan zorg (op afstand) nog beter worden ingezet, ook met het oog op de zorgvraag en techniek van morgen?

Zorg voor de toekomst
Een zorgaanbod waarin de mens centraal staat en de techniek ondersteunend is, is wat de grondleggers van deze opleiding, Omring en WLG voor ogen hebben. Deze zorgaanbieders zien veel mogelijkheden met de opleiding. “Dat deze studie juist nu in dit hectische jaar van start gaat is fantastisch”, aldus Jolanda Buwalda voorzitter Raad van Bestuur Omring. “Het bijzondere daarbij is dat de deelnemers het programma ook nog verder kunnen optimaliseren door hun inbreng en ervaring uit de praktijk. Dat is veelbelovend ook voor de volgende leergang.”

Iris van Bennekom, bestuurder van de WilgaerdenLeekerweideGroep vult aan. “Nu de mensen steeds langer thuis blijven wonen, de zorg complexer wordt binnen de instellingen en de krapte op de arbeidsmarkt groter wordt, zien we hierin een verbindende factor voor het toepassen van nieuwe technologie voor het zorgpersoneel. Ze moeten goed uitgerust worden met deze kennis. We zien het enthousiasme hiervoor groeien. Vooral de combinatie van menselijke aandacht ondersteund door de technologie zal onze zorg een goede impuls geven.”

Meer opleidingen
De start van deze post-hbo is een goed begin. Leren in de praktijk, zogenaamde living labs, krijgt zo vorm. De ambities zijn zelfs groter, ook naar andere sectoren. Wethouder Van der Ven is blij met deze ontwikkeling. “Post-hbo past helemaal in het raadsbesluit ‘meer stad worden’. Om jongeren, young professionals en zorgpersoneel aan onze regio te binden.” 

Goed opgeleide talenten zijn ook goed voor de regio én het bedrijfsleven vindt Hans Huibers, voorzitter WBG. “Wij hopen dat deze studenten de start zijn van veel bredere ontwikkelingen in West-Friesland van hoger onderwijs in de regio. Het is goed dat er op maat gemaakt hbo-aanbod is om professionals, straks ook in andere sectoren, in de regio te behouden.”

Ook Hogeschool Inholland ziet kansen met deze nieuwe opleiding. “De vraag voor deze post-hbo komt uit het werkveld en we zijn er trots op dat we met innovatieve technieken de zorg kunnen verrijken. Dit om de zelfregie en zelfstandigheid van mensen in de samenleving te vergroten. Deze studenten en professionals zetten een voortrekkersrol neer in het vakgebied”, legt Vera van Waardenbrug, manager onderwijs & onderzoek Nursing bij Hogeschool Inholland uit.

Docent Ybranda Koster voegt toe: “De opdrachten waar deze leergang aan werkt voegen ook echt iets toe aan de organisatie waar ze de opdracht voor doen, ze nemen deze immers mee naar de leergang.”

Feestelijke start
Aan het einde van de eerste cursusdag kijkt Larissa (48) werkzaam bij Omring, terug. “Het is toch wel even spannend terug in de schoolbanken.” Met de andere cursisten gaan zij ruim een jaar lang om de twee weken op dinsdag gezamenlijk met de theorie aan de slag. “Mijn dagelijkse werkzaamheden bestaan momenteel uit corona, dus ga deze opleiding grotendeels in eigen tijd doen. Maar deze kennis is belangrijk om de zorg aantrekkelijk te houden. Het is de toekomst.”

Lees meer over de start van deze post-hbo in het Noordhollands Dagblad.

Lees meer over de samenwerking op het gebied van onderwijs van Hogeschool Inholland met regio West-Friesland.

Meer informatie over deze en toekomstige (post) hbo-opleidingen is te vinden via talentacademywestfriesland.nl.

Als eerste in Nederland zijn initiatiefnemers Cordaan en OLVG, in samenwerking met de huisartsen in Amsterdam en ondersteund door het Zilveren Kruis, bezig met de ontwikkeling van de Virtual Ward, een technologisch platform voor een deel van de zorg in Amsterdam. Een patiënt wordt vaak door verschillende partijen binnen de zorg behandeld. “Alle zorgverleners hebben contact met de patiënt, maar meestal niet onderling”, vertelt Karen Bruysters. “Dan stroken de adviezen niet altijd met elkaar. Ze vragen aan de patiënt wat de andere zorgverlener met hem heeft afgesproken. Dat zorgt voor ruis.” Tot nu toe zijn er wel overdrachtsdocumenten, maar dat is vaak een eenmalige actie en eenrichtingsverkeer. Met het hulpmiddel Virtual Ward hebben ze allemaal dezelfde informatie.

“Waar mogelijk verplaatsen we de zorg van het ziekenhuis naar de eigen omgeving van de patiënt, waarbij hij wordt gecoacht en gemonitord op afstand”, licht Karen toe. "Hoewel de behoefte aan een dergelijk zorghulpmiddel al langer bestaat, zien we, nu we te maken hebben met het coronavirus, hoe belangrijk het is om meer zorg op afstand te organiseren." De Virtual Ward dient niet alleen ter vervanging van een ziekenhuisopname: "Door deze samenwerking verplaatsen we zorg, kunnen we waar mogelijk ook zorg voorkomen en de regie meer bij de patiënt zelf leggen. Het is een platform dat bijdraagt aan een betere samenwerking tussen de verschillende schotten in de zorg. Het uiteindelijke doel is om minder zorg te hoeven leveren en ontvangen. En dan ook nog in de laagste laag die mogelijk is. Dus in eerste instantie bij de patiënt in zijn thuissituatie, indien nodig met behulp van thuiszorg of huisarts, en pas in laatste instantie in het ziekenhuis.”

Zorgpad op maat
Hoe werkt dat dan in de praktijk met samenwerking en thuismonitoring? “Om een voorbeeld te noemen: een wijkverpleegkundige kan een foto uploaden en consult vragen aan andere specialisten. Je kunt in verband met de privacywetgeving niet het hele dossier kopiëren, maar wél relevante informatie ontsluiten. Daarnaast stelt de Virtual Ward je in staat om regelmatig vragenlijsten af te nemen bij patiënten: wat heb je vandaag gegeten en gedronken, hoe gaat het, hoe voel je je? Er kan dan een belletje gaan rinkelen als er iets niet is zoals het hoort te zijn. Dreigt het mis te gaan met iemand? Dan wordt er een zorgpad op maat ingesteld waarbij je de frequentie en aard van monitoring aanpast, afhankelijk van de staat waarin de patiënt zich bevindt.”

Dankzij de Virtual Ward werken zorgverleners beter samen. “Het mooie is dat ze elkaars kracht opzoeken, met ondersteuning van dit platform. En de overdracht is continu actueel. Daardoor krijgt de patiënt niet alleen een medisch advies om bijvoorbeeld meer te bewegen, maar wordt ook meteen bekeken waarom het nu niet lukt om te bewegen en wat dan wél past. Meer op maat van elke patiënt, waarbij je voorbij je eigen kennis en specialisme kijkt.”

Agile-methode
In maart is begonnen met de bouw van het platform. “Daar trekken we een half jaar voor uit. We hebben daarbij gekozen voor de Agile-methode, waarbij we in korte sprints onderdelen maken en er gelijk in de praktijk al mee werken. Gaandeweg maken we aanpassingen en toevoegingen. Zo laten we het langzaam groeien.”

Begin maart, vlak voor de coronacrisis, presenteerde Karen Bruysters de Virtual Ward al bij Inholland tijdens de alumnidag van de master Advanced Nursing Practice. En straks op 28 mei dus in het webinar ICT in Zorg en Welzijn. Naast Karens keynote zijn er twee breakoutsessies over het Zorginnovatiehuis (Merlijne Sonneveld) en over online spreekuren van huisartsenposten (Max Analbers).

Belangstellenden zijn van harte uitgenodigd om van 19.00 tot 20.30 uur gratis deel te nemen aan dit webinar. Als je je aanmeldt krijg je van tevoren de deelnamelink toegestuurd. Aanmelden kan via de webpagina van het webinar.

Een zestal docenten uit mbo en hbo volgde dit najaar de Experttraining e-health van Inholland Academy. Een verdieping op de eerder gevolgde basistraining. Met als kers op de taart een zelfontwikkeld en praktisch toepasbaar onderwijsproduct of e-health-toepassing voor de eigen opleiding. Janneke Scheerman, docent bij de Inholland-opleiding Mondzorgkunde en Linda Leuven, docent Verpleegkunde bij Nova College volgden de training. Wat voor onderwijstoepassing hebben zij ontwikkeld?

De samenleving verandert. Het aantal zorgverleners neemt af, terwijl het aantal patiënten toeneemt. E-health biedt de kans om de zorg doelmatiger te organiseren. Dat maakt de inzet van nieuwe technologieën steeds belangrijker. Maar hoe zorg je ervoor dat ze ook daadwerkelijk worden gebruikt? “De opleidingsmanager van de opleiding Mondzorgkunde heeft mij de opdracht gegeven om een onderwijsmodule te ontwikkelen om studenten op de hoogte te brengen van nieuwe mobiele technieken en inzicht te geven hoe ze deze technieken in kunnen zetten bij het verbeteren van de mondzorg”, vertelt Janneke.

Ze gebruikte de bijeenkomsten van de experttraining om de module te ontwikkelen. “De module bestaat uit diverse colleges over e-health en digitale gedragsveranderingstechnieken. Daarnaast gaan de studenten zelf aan de slag in werkgroepen. Ze krijgen de opdracht om in de appstore een mondzorg-app uit te zoeken en deze vervolgens aan elkaar te presenteren. In deze presentaties geven studenten onder andere aan welke digitale gedragsveranderingstechnieken in de app zijn verwerkt. Je kunt als docent wel vertellen welke apps er allemaal zijn maar beter is het om studenten de vaardigheden aan te leren om een app goed te beoordelen op functionaliteit en toepasbaarheid.”

De module is nog geen vast onderdeel van het curriculum van de opleiding Mondzorgkunde. “Het voordeel van deze opzet is dat het onderwijs niet elk jaar veranderd hoeft te worden. Binnenkort bespreek ik met de curriculumcommissie hoe de module toegepast kan worden. Tot die tijd kan ik de opzet alvast testen, door de module als keuzeonderwijs aan te bieden.” Janneke was de enige deelnemer vanuit haar opleiding. “Achteraf vond ik dat jammer. Je mist dat je inhoudelijk met elkaar kunt sparren om zo het onderwijsproduct naar een hoger niveau te tillen. Gelukkig hebben de trainers, Laurence Alpay en Ybranda Koster, veel ervaring in het opzetten van onderwijs. Zij hebben me dan ook goed kunnen helpen waardoor ik uiteindelijk toch een mooie module heb kunnen ontwikkelen.”

Altijd actueel en up-to-date
Linda was niet de enige deelnemer vanuit het Nova College. “We namen het leeuwendeel van de plekken in beslag”, lacht ze. Een afvaardiging van maar liefst vijf Nova-docenten Verpleegkunde volgde de training als groep. “Er is van alles te bedenken op het gebied van e-health. Een app, robot of de inzet van Facetime om maar wat mogelijkheden te noemen. Al pratende kwamen we erachter dat de meerwaarde voor het Nova College niet was om een nieuwe toepassing te bedenken, maar om te zorgen dat e-health in het onderwijs geïntegreerd wordt.”

De trainingsbijeenkomsten hebben de vijf collega’s vervolgens gebruikt om e-health in de opleiding te integreren. Zoals in het verpleegplan. “Hierin staat welke zorg iemand nodig heeft en waar je op moet letten bij de verzorging. We hebben een vaste vraag toegevoegd: hoe pas je e-health toe? Het voordeel is dat studenten actief op zoek gaan naar de toepassingen die op dat moment beschikbaar zijn. Met verrassende uitkomsten, studenten zijn echt heel goed en creatief in het zoeken naar mogelijkheden. Daarbij zorg je er op deze manier ook voor dat wat je toepast up-to-date is en dat je niet afhankelijk bent van bepaalde toepassingen, die wellicht over een poosje weer verouderd zijn.” Hoe de studenten het toevoegen van de vraag vinden? “Het is ze volgens mij niet eens opgevallen! Voor hen is het een gegeven. Vanaf het moment dat ze de vraag lezen, vinden ze het niet meer dan normaal om na te denken over e-health-toepassingen.”

Toepassen in de praktijk
Laurence Alpay, associate lector E-health bij Inholland en een van de trainers: “Met de experttraining hebben we gekeken hoe we e-health kunnen toepassen in de praktijk van het onderwijs. Tijdens de training werkte iedereen aan een eigen product of onderwijseenheid. De deelnemers voelden zich echt eigenaar van hun onderwijsproduct.” Dat kan Linda beamen, ze was erg onder de indruk van de trainers. “Het is hun kracht om de juiste, open vragen te stellen. Hierdoor ga je nadenken over waar je echt behoefte aan hebt en krijg je de vrijheid om breder te denken dan het ontwikkelen van een e-health-toepassing. Zonder hen waren we nooit tot deze oplossing gekomen.”

Leestijd: +- 3 minuten

IT moet een hulpmiddel zijn, geen last
Het Radboudumc wil voorop lopen in de ontwikkeling van innovatieve, duurzame en betaalbare gezondheidszorg. Maar hoe krijg je de mensen op de werkvloer hierin mee? Als ‘verbindingsofficier’ is het aan Jacqueline om in het ziekenhuis mens, werk-/zorgprocessen en digitale systemen werkbaar op elkaar af te stemmen. En ‘meekrijgen’ is een woord dat Jacqueline liever niet gebruikt. “IT moet een hulpmiddel zijn, geen last.” Dus ‘verleiden’ is een beter woord in deze.

Systemen hebben een enorme invloed op het werk en vooral op de werkprocessen. Wil je als ziekenhuis een nieuw systeem introduceren, zoals het elektronisch patiëntendossier (EPD), dan klinkt dat in eerste instantie interessant. De meeste mensen zeggen verandering namelijk leuk te vinden. Maar vraag een mens of hij zelf wil veranderen, om bijvoorbeeld een systeem goed te kunnen gebruiken, dan komt er regelmatig een andere reactie. Zo zit de mens nu eenmaal in elkaar.

Systemen moet je niet opleggen
In de gezondheidszorg worden systemen maar al te vaak van bovenaf opgelegd. “Dat moet van IT”, is een veelgehoorde uitspraak onder zorgverleners in Radboudumc. “Systemen kun je niet opleggen, want ze zijn nooit een doel op zich”, benadrukt Jacqueline. Systemen zijn hulpmiddelen die het werken makkelijker horen te maken. Ook wordt bij een ervaren knelpunt in de praktijk vaak snel in oplossingen gedacht. “Ik wil een app”, hoort ze dan van haar collega-zorgverleners, terwijl helemaal niet vanzelf spreekt dat de gekozen oplossing (een app) het ervaren probleem zal oplossen. Doorvragen geblazen dus en inzicht geven in al bestaande, maar vaak onbekende oplossingen.

Een tolk tussen de domeinen
Jacqueline gaat dan ook dagelijks in gesprek met zorgverleners op de werkvloer om te achterhalen wat de problemen zijn om van daaruit samen tot een oplossing te komen. Dankzij haar jarenlange ervaring in de patiëntenzorg begrijpt ze snel wat er speelt en is daardoor goed in staat de vertaling tussen de domeinen van patiëntenzorg en ICT te maken. De mens in zijn context staat daarbij centraal. Overigens gebruikt Jacqueline liever de term informatiemanagement in plaats van IT.

Digitale systemen, zoals een geïntegreerd Elektronisch patiëntendossier (EPD), zijn mooi maar niet oneindig flexibel helaas. Uiteindelijk zal een professional bereid moeten zijn een aanpassing in het werkproces te doen om zo tot een optimale fit met het systeem te komen. Hierdoor kan een systeem niet alleen gebruikt, maar ook benut gaan worden. Daarom kijkt ze dagelijks samen met zorgprofessionals én patiënten hoe processen efficiënter ingericht kunnen worden. Ze haalt ideeën voor verbeteringen op, trechtert en toetst deze aan de strategische doelen van het Radboudumc. Pas daarna wordt gesproken over digitale ‘oplossingen’ of technologie.

Zoals Jacqueline aangeeft, biedt de verbinding tussen techniek, processen en mens mooie kansen voor (toekomstig) zorgprofessionals. Onze master Advanced Health Informatics Practice haakt hier precies op in en slaat de brug tussen de domeinen. Ook bij de opleiding Verpleegkunde is er veel aandacht aan de nieuwste zorgtechnologie.

“De verbinding tussen technologische ontwikkelingen en zorg wordt steeds belangrijker”, geeft Jacqueline aan. “Ik hoop dan ook van harte dat we een nieuwe generatie zorgverleners warm kunnen krijgen dat ze zich met deze beide vakgebieden gaan bezighouden."