Op 26 juni kwamen 32 lectoren en (docent)onderzoekers uit het domein van de Gebouwde Omgeving samen in Grasso – Space for Digital Minds in ’s-Hertogenbosch. Tijdens deze bijeenkomst stonden actuele uitdagingen zoals verdichting, digitalisering, duurzaam bouwen en maatschappelijke betrokkenheid centraal, en is gezamenlijk gewerkt aan verdere samenwerking en kennisdeling. 

De dag begon met een plenaire sessie, waarin Anita van Pol (directeur van de Academie voor Duurzaam Gebouwde Omgeving, Avans), Nienke Fabries (directeur Centre of Expertise Veiligheid & Veerkracht, Avans), Ingrid Janssen (lector Duurzaam Gebouwde Omgeving, Avans) en Perica Savanovic (lector Gebouwde Omgeving, Hogeschool Inholland) reflecteerden op de rol van praktijkgericht onderzoek in maatschappelijke transities. 

Wat er die dag aan inzichten werd opgehaald, werd samengevat in de bijdrage van Ingrid Janssen:  

Daarna volgde de posterpresentatie ‘Ranking the Stars’, waarin lopend onderzoek binnen het netwerk werd gedeeld. In de parallelsessies gingen deelnemers vervolgens dieper in op specifieke thema’s. 

De sessie over Urban Living Labs, gemodereerd door Cecilia Chiappini (Avans/Zuyd), ging in op de kracht van lokale leeromgevingen waarin praktijk, onderzoek en beleid samenkomen. Met bijdragen van Ad Schenkels (Avans), Nurhan Abujidi en Herwin Sap (Zuyd) werd verkend hoe deze labs bijdragen aan gebiedsontwikkeling én onderwijsvernieuwing. De sessie over een leven lang ontwikkelen in de gebouwde omgeving, onder leiding van Perica Savanovic en Ellen Kerbusch (Zuyd), stond in het teken van de vraag hoe kennisinstellingen flexibel kunnen inspelen op de leerbehoeften van professionals in een snel veranderende sector. 

Volgens Perica Savanovic ligt de kracht van de kennisdag in het gezamenlijk optrekken: 

Hij ziet bovendien kansen in meer thematische variatie, concrete casussen en het betrekken van bestuurlijke partners in toekomstige edities. 

De dag werd afgesloten met een netwerkborrel waarin nieuwe verbindingen en vervolgplannen zijn ontstaan. Met deze opbrengsten zetten we opnieuw stappen richting toekomstbestendig onderwijs en praktijkgericht onderzoek in de gebouwde omgeving. 

Op donderdag 26 juni 2025 vindt de zevende kennisdag van het Nederlands Lectorenplatform Gebouwde Omgeving (NL-GO) plaats bij Avans Hogeschool in Den Bosch. Onder het thema ‘Kansrijke dilemma’s in praktijkgericht onderzoek en onderwijs voor de gebouwde omgeving’ gaan lectoren, onderzoekers, studenten en opleidingsverantwoordelijken met elkaar in gesprek over actuele vraagstukken in het vakgebied.

Het programma biedt inspirerende sessies over onder andere Urban Living Labs en een leven lang ontwikkelen in de gebouwde omgeving. Tijdens de pauze (14.00 - 14.45 uur) is er een posterpresentatie waarin praktijkgericht onderzoek centraal staat. Dé gelegenheid om kennis te delen, inspiratie op te doen en nieuwe samenwerkingen te starten.

Oproep: doe mee aan de posterpresentatie!
Werk je aan onderzoek binnen de gebouwde omgeving? Meld je dan aan voor de posterpresentatie en deel je inzichten met collega’s uit het werkveld. Aanmelden kan tot 1 juni 2025 via la.dontis-vanbommel@avans.nl. Bij aanvang kun je je poster (A0-formaat en staand) inleveren.

Locatie: Grasso, Parallelweg 27, Den Bosch
Tijd: 12.30 – 17.30 uur
Aanmelden voor deelname aan de kennisdag kan via de volgende link.

Route per auto
Grasso is per auto eenvoudig te bereiken en ligt op ongeveer een uur rijden van Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en anderhalf uur van Antwerpen. Stel je navigatie in op Parallelweg 30, ’s-Hertogenbosch. Parkeren kan bij Grasso en in de wijk rondom Grasso. Let op: in dit gebied is het betaald parkeren.

Route per openbaar vervoer
Grasso bevindt zich op ongeveer vijf minuten loopafstand van Centraal Station ‘s-Hertogenbosch. Kies voor de uitgang Paleiskwartier/Brabanthallen en volg het bord ‘Brabanthallen’ naar rechts. Als je het spoor aan je rechterhand houdt, ben je na ongeveer 700 meter op je bestemming.

Zo’n 150 onderzoekers, lectoren, studenten, programmamanagers en bestuurders ontmoetten elkaar op woensdag 16 oktober tijdens het symposium Hogeschoolonderzoek in Energie en Circulariteit op hogeschool Windesheim in Zwolle. Het doel van dit symposium was om de deelnemers te inspireren over de kansen en mogelijkheden van hogeschoolonderzoek en de impact daarvan.

De belangrijkste conclusie van het symposium was dat een integrale aanpak van praktijkgericht onderzoek een belangrijke rol speelt in de energietransitie en de transitie naar een circulaire economie. Hiermee kunnen we samen met overheden en burgers echt impact maken en verbinding leggen met zowel het werkveld als het onderwijs. De professional speelt hierin een belangrijke rol en kan zijn of haar netwerk benutten om kennis te delen en op te halen en impact zichtbaar te maken. Hoe kunnen we dit nog beter samen oppakken en praktijkgericht onderzoek beter positioneren? Er was gedurende de dag veel ruimte voor discussie over dit soort onderwerpen.

De rol van docent-onderzoekers
Naast inhoudelijke kennissessies over bijvoorbeeld verdienmodellen en samenwerkingsvormen, was er ook een sessie die inging op de rol van docent-onderzoekers. Docent-onderzoekers hebben de unieke, maar ook lastige taak om een brug te slaan tussen onderwijs en onderzoek. Ze brengen studenten onderzoekend vermogen bij ten behoeve van hun toekomstige beroepsuitoefening. Tegelijkertijd dagen ze via lectoraatsonderzoek het werkveld uit en helpen ze hen vernieuwen ten behoeve van maatschappelijke opgaven en transities. Ze spelen een belangrijke rol bij de transitie van hogescholen van onderwijs- naar kennisinstellingen. De praktische invulling van deze rol verschilt sterk. Daarom werden ervaringen gedeeld om van elkaar te leren.

Posterpresentaties van onderzoekers en Professional Doctorates
Er waren ook zo’n 35 posterpresentaties van lopende onderzoeken, waaronder die van de  Professional Doctorates. Nederlandse hogescholen zijn in 2023 gestart met een pilot voor dit eigen doctoraatstraject. In dit nieuwe programma staat praktijkgericht onderzoek centraal. De posterpresentaties lieten een veelheid aan onderzoek zien, waarbij de samenhang tussen het onderzoek en de praktijk vaak duidelijk naar voren kwam. De posters van de drie Professional Doctorates waren allemaal genomineerd voor het onderzoek met de meeste impact, samen met die van een aantal andere onderzoekers.

Onderzoek met meeste impact
Rosa Kappert, senior onderzoeker bij ENTRANCE - Centre of Expertise Energy van de Hanze, heeft de prijs voor de beste pitch en poster met meest duidelijke impact gewonnen. Met haar presentatie over haar onderzoek ‘Stappenplan industriële Energy Hubs’ heeft ze de aandacht gevestigd op de aanpak van netcongestie bij bedrijventerreinen. De posters worden gebundeld en gepubliceerd via de websites van de platforms.

Het symposium werd georganiseerd door de lectorenplatforms Urban Energy, NL-Gebouwde Omgeving en Energievoorziening in Evenwicht en de HBO Thematafel Energietransitie & Circulariteit. 

Op maandag 27 maart 2023 vindt de tweede 4TU/14UAS Research Day Digitalisation van de Gebouwde Omgeving plaats bij TU Eindhoven. Dit jaarlijkse evenement wordt mede georganiseerd door Nationaal Lectorenplatform Gebouwde Omgeving en 4TU.Bouw. Hier staan state-of-the-art onderzoeks- en implementatieresultaten in digitalisering van de gebouwde omgeving centraal.

Ben je docent, onderzoeker of student in dit gebied? Stuur dan je werk in vóór 14 februari en meld je aan om een overzicht te krijgen van de activiteiten van 4TU en 14UAS. Via deze link kunnen papers ingediend worden en kun je je aanmelden. 

Meer weten? Lees hier meer over het evenement.

Doel van deze kennisdag
Op 6 juli was het Nationaal Lectorenplatform Gebouwde Omgeving te gast bij de Haagse Hogeschool. Deze dag stond in het teken van hoe we ons als hogescholen positioneren binnen de nieuwe TKI Bouw en Techniek, de stand van zaken rondom de MMIP’s, de nieuwe platformregeling voor het doorontwikkelen van lectorenplatforms door SIA en de continuering van NL-GO. En natuurlijk de kennismaking met onderzoek en onderwijs van de Haagse Hogeschool, die deze dag faciliteerde.

Nieuw TKI Bouw en Techniek
De overgang van BTIC naar TKI Bouw en Techniek is gestart; Topconsortium voor Kennis en Innovatie in ontwerp bouw en techniek, waarin we CO2 vrij en toekomstbestendige gebouwde omgeving nastreven. TKI Bouw en Techniek focust zich op 3 Meerjarige Missiegedreven Innovatie Programma’s (MMIP), met een gelijkwaardige en complementaire inbreng vanuit NL-GO. Onze vertegenwoordigers per MMIP zijn:

• Circulaire bouw en infrastructuur: Nurhan Abujidi (1e contactpersoon) en Frank Suurenbroek
• Levensduurverlening gebouwde omgeving: Willem Böttger (1e contactpersoon) en Christian Struck.
• Klimaatadaptief, natuurinclusief en omgevingsbewust bouwen (emissieloos valt hier ook onder): Floris Boogaard (1e contactpersoon) en Theo de Bruijn
• Voor alle MMIP’s worden Programma Advies Raden (PAR) ingericht, samengesteld uit personen uit quadrupel helix waarin expertise vanuit kennisinstellingen, bedrijfsleven, overheid en ‘unusual suspects’ wordt gebundeld.

Daarnaast richt TKI Bouw en Techniek zich op cross-over thema’s (tussen MMIP’s en tussen de TKI’s) die een grote rol van betekenis spelen, namelijk digitalisering, industrialisatie en human capital.

Als praktijkgericht onderzoek en lectorenplatform zijn wij vertegenwoordigd in werkgroepen en mede door ons kernteam kunnen we snel stappen maken van en naar de 26 lectoraten gebouwde omgeving in alle regio’s. Dus met een goed proces kunnen we heel snel en diep tot in regio’s komen met input en ook omgekeerd, met de uit regio’s verzamelde input, samen met onze partners feedback geven.

De lijn die we voorstaan is denken vanuit wat nodig is aan gezamenlijke programma’s vanuit integraliteit en (regionale) samenwerking in plaats van uitvragen op deelonderwerpen vanuit standaard calls in competitie.

Continuering NL-GO – platformregeling SIA
De platformregeling van Regieorgaan SIA (Platformregeling) is bedoeld voor het ondersteunen van bestaande lectorenplatforms en nieuw te vormen netwerken op thema's waar nog geen platform op actief is. Marcus van Leeuwen, programmamanager SIA, legt uit dat de looptijd in de nieuwe platformregeling nu tussen de 2 of 3 jaar is, het budget blijft echter hetzelfde als voor de oorspronkelijke regeling van 2 jaar. Er zijn 4 ophaalmomenten waarop ingediende aanvragen worden verzameld en beoordeeld. Het 1e ophaalmoment van SIA is mbt registratie 15 september 2022 en mbt aanvragen 29 november 2022.

We gaan zeker door met NL-GO en zullen dan ook een continuering aanvragen!

Kennismaking Haagse Hogeschool: koppeling onderwijs – praktijkgericht onderzoek 
Tijdens deze geslaagde dag hebben we kennis gemaakt met deze mooie organisatie. Volgens Nellie van de Griend, directeur Faculteit Technologie, Innovatie en Samenleving, laat de Haagse Hogeschool zich niet beperken door de structuur die ze gekozen hebben als organisatie. “Elke structuur heeft voor- en nadelen, als je de mensen die erin werken maar de ruimte geeft om structuurloos te denken.”

Daarna heeft Sander Mertens ons meegenomen in de samenwerking tussen verschillende lectoraten van de Haagse Hogeschool binnen het Kenniscentrum Mission Zero. Waarin de focus van het onderzoek ligt op 4 grote disciplines; techniek, economisch, participatie en wetgeving. Dit doen ze samen met het onderwijs, onder andere met opleidingscluster Built Environment. Het doel is “iedere dag de meest impactvolle leeromgeving voor de stad, de aarde en jezelf zijn”. Om dat te bereiken werken ze dus samen met lectoraten, bedrijfsleven, overheid en gebruikers.

Een van die lectoraten en aangesloten bij NL-GO is het Lectoraat Future Urban Systems met lector Rizal Sebastian. Hij maakt de koppeling tussen wat er speelt op beleidsniveau met wat nodig is vanuit praktijkgericht onderzoek. Die kennis dan overdragen aan onder andere studenten, zodat zij een grotere impact kunnen maken op de gebouwde omgeving.

Programma

• 13.30 - 14.00 uur - Inloop NL-GO kennisdag
• 14.00 uur - Start online meeting
• 14.00 - 14.05 uur - Welkom op Haagse Hogeschool
  door Nellie van de Griend, faculteitsdirecteur
• 14.05 - 14.15 uur - Introductie Kenniscentrum Mission Zero
  door Sander Mertens, leading lector en directeur expertisecentrum
• 14.15 - 14.25 uur - Introductie Opleiding Built Environment
  door Stephan van Berkel, hogeschooldocent
• 14.25 - 14.35 uur - Introductie Lectoraat Future Urban Systems – Digital Transformation
  door Rizal Sebastian, lector en hoofd kenniskring
• 14.35 - 14.45 uur - Korte pauze
• 14.35 - 14.45 uur - TKI Bouw en Techniek
  door Perica Savanović
• 15.00 - 15.30 uur - Stand van zaken MMIP's:
  * MMIP Circulaire bouw en infrastructuur
  * MMIP Levensduurverlenging Gebouwde Omgeving
  * MMIP Klimaatadaptief, natuurinclusief en omgevingsbewust
     bouwen
  door Perica Savanović en Christian Struck
• 15.30 - 15.40 uur - Intro gesprek "NL-GO continuïteit"
  Marcus van Leeuwen, SIA over de platformregeling voor het opstarten en doorontwikkelen van lectorenplatforms 
• 15.40- 16.00 uur - Gesprek continuïteit NL-GO 
  In gesprek over het doorontwikkelen van NL-GO en lectorenplatforms
• 16.00 uur - Einde online meeting
• 16.00 - 16.30 uur - Borrel en netwerken voor aanwezigen op locatie

Op 5 april vond de 4e Kennisdag NL-GO plaats bij en in samenwerking met TNO. Het was een succesvolle middag en we zien een goede samenwerking tegemoet.

Programma

• 14.00 - 15.00 uur - Regulier NL-GO overleg
• 15.00 -16.00 uur - Kennismaking NL-GO en TNO door Perica Savanović & Nancy Westerlaken
• 16.00 - 17.00 uur - Rondleiding lab door Tim Dijkmans
• 17.00 - 18.00 uur - Borrel / napraten

On April 1, the first 4TU/14UAS Research Day on "Digitalization in the Built Environment," which was co-organized by 4TU.Bouw and the Lectorenplatform Gebouwde Omgeving (NL-GO) and hosted by the Saxion University of Applied Science.

Since 2018, three Dutch Technical Universities and the 14 HBO/UAS institutes have been working with the industry to develop a Construction Industry Digitalization Agenda for the Netherlands. During this process, possibilities were investigated under the auspices of BTIC (Bouw en Techniek Innovatiecentrum) in collaboration with governmental organizations and applied science institutes (TO2). This led to interesting discussions about industry ambitions, funding opportunities, ongoing research as well as R&D projects and student exchanges. Whilst these successful activities expanded organically, the research day has served as a springboard for establishing a more comprehensive collaboration between TUs and UASs.

During the event, 4TU and 14UAS announced their collaboration in this area and 4TU.Bouw and NL-GO exchanged handshakes in order to advance the subject further and facilitate knowledge generation and dissemination. It is envisaged that by doing so, the Netherlands' transition agendas will be accelerated. Enabling greater coordination between the institutes and the opportunities creates values for education and research projects, as well as the development of – digitalization, energy transition, circular economy, and other (often mutually influenced and linked) change - agendas.

The event started with a panel discussion on the value and challenges of a strong cooperation between 4TU and 14UAS. Senior and junior researchers from both sides debated and discussed how digitalization can facilitate sustainable developments in the building and construction sector. It was agreed that digitalization is a challenge as well as an enabler. Panelists highlighted examples of how digital processes and tools can serve to reduce emissions, resource consumption and costs across the value chain, whilst also increasing productivity.

Two research presentation sessions were held on building and infrastructure projects, data management, visualization, data models, simulation, and digital twins, as well as organizational and management aspects. During the sessions, it became evident that digitalization is vital for more than only documenting the built environment. It has been discussed what digitalization means for the built environment in terms of infrastructure, buildings, and transportation, and the strong (integration) link to the transition agenda(s). It asserted that we need to intensify our efforts to generate digital twins of the built environment very soon in order to guide and govern the transition agendas toward carbon reduction and the circular built environment.

Session 1 has particularly focused on data modelling, interoperability and Semantic Web, and decision support systems.

Digitalization has the potential to increase efficiency throughout the value chain of the built environment. Researchers indicated that having access to digital twins of infrastructure assets benefits the renovation, maintenance and construction planning of infrastructural projects. In an interesting case, a mobile laser scanner has been used to capture the geometric representation of the Railway Catenary Arches to create a digital twin.

Because of the multidisciplinary nature of the architecture, engineering, and construction (AEC) sector, an intensely well-managed and flawless flow of information between all stakeholders is required during the project phases. Although the involvement of people with cognitive skills is still necessary for validating these requirements, it is error-prone and contributes to flaws in a project's information flow. It has been demonstrated that Semantic Web Technologies can significantly improve the efficiency of data exchange in the industry.

To meet the Paris Climate Agreement targets, the housing renovation process must be significantly scaled up. It has been demonstrated that digitalization can significantly accelerate renovation rates by providing required information for large-scale tenders and industrialized constructions via a data platform for managing the physical characteristics of existing dwellings for performing calculations and analyses. It has also been stated that data privacy and standardization must still be addressed because the required data belongs to different knowledge domains, is dispersed across multiple data sources, and is owned by various organizations.

Session 2 featured presentations on interesting applications of digitalization and digital twins in asset management and maintenance, performance gap evaluations and education.

Cables and pipelines are the energy infrastructure of cities and will become more relevant in light of the energy transition. Tangentially construction project teams apply trial trench digging and the Ground Penetrating Radar (GPR) to localize cables and pipelines which heavily relies on expert skills and expertise.

A systematic decision-support method for onsite utility localization practices aids practice in making sound decisions on the type of utility surveying method to be employed.

Traditional heating experiments to determine the as-built heat loss coefficient (HLC), such as a co-heating test, cannot be used on a large scale to determine the energetic performance gap of a building as they are costly and intrusive. Onboard monitoring systems, such as smart meters, combined with data analysis techniques enable the determination of the HLC on a larger scale.

Emerging technologies like image processing and artificial intelligence can assist engineers in collecting, annotating, and categorizing field data for a more efficient evaluation of ageing structures. In an interesting study, AI-based image processing methods were used to aid in structural monitoring and defect detection for more efficient building maintenance. When compared to standard engineering inspections, the technique is more cost-effective.

Currently, construction training is largely based on the tacit knowledge of individual instructors who develop training strategies/content based solely on their personal experiences. As a result, there is a lack of uniformity, consistency, and standardization in construction training. The concept of the Digital Twin (DT) emerged in recent years as a result of efforts to create a virtual replica of the real world using advanced digital and sensing technologies. DT can be viewed as an unprecedented opportunity to create reality-inspired, open-world, scalable, and adaptable virtual learning platforms.

The event concluded with a plenary debate on how the event should be organized in the near future, how to increase the visibility of this platform, and how to make this a regular annual assembly of significance.

Het was helaas wederom een online ‘meeting’, daar waar we ons oorspronkelijk hadden voorbereid op een eerste fysieke bijeenkomst. In de hoop dat we tenminste de vierde NL-GO kennisdag als eindelijk een brede 1e fysieke bijeenkomst zouden kunnen aankondigen, hebben we ook gewacht met de plaatsing van dit bericht. We zullen echter moeten wachten hoe de inmiddels ingevoerde lockdown uitpakt voordat we voorzichtig aan een fysieke kennisdag kunnen denken. In de tussentijd wensen we iedereen een gezonde reflectieperiode toe!

De derde kennisdag stond in de teken van twee inhoudelijke onderwerpen:

• Positionering van praktijkgericht onderzoek in het Nederlands landschap van nationale programma’s vanuit ons perspectief van integrale regionale ontwikkelingen, en
• Continuïteit van lectorenplatforms/samenwerking en noodzakelijke (beleid)kaders vanuit onderwijs en subsidieregelingen
  Naast de vertegenwoordiging vanuit verschillende lectoraten van zeven hogescholen (Avans, Haagse Hogeschool, Hanze, HU, HvA, HZ en Saxion), namen ook de vertegenwoordigers van Bouwend Nederland, Domein Built Environment en Regieorgaan SIA deel aan het programma. Onderstaand de gezamenlijke conclusies en vervolgacties.

Voor een goede positionering van praktijkgericht onderzoek is het belangrijk om in kaart te blijven brengen wat de meerwaarde ervan is. Door een duidelijk inhoudelijk verhaal in combinatie met steeds ontwikkelende casussen. En ondanks de situatie waarin vooralsnog ‘ieder voor zich bezig is’, mede doordat bijvoorbeeld ruimtelijke ontwikkeling in de loop der jaren versnipperd is geraakt of dat verschillende calls dat vereisen, werken aan gezamenlijk reflecterend vermogen over praktijkgericht onderzoek als een key-enabling-methodology. Het is nodig om de generieke werkwijze bij praktijkgericht onderzoek scherper te formuleren, waarbij het heel belangrijk is om niet zichzelf los in regio’s terug te trekken. Bouwend Nederland: “blijven focussen op zichtbare aansluiting met de ‘technologisch gedreven’ landelijke kennis- en innovatieprogramma’s en processen, en tegelijkertijd de ‘integraal gedreven’ regionale aanpak laten horen en blijven voeden”.

Continuïteit van lectorenplatforms blijkt geen vraag meer te zijn. Iedereen is overtuigd van de meerwaarde ervan en de aanjaagfunctie die platforms in het verbeteren van samenwerking vervullen. Regieorgaan SIA vindt platforms waardevol en daarbij hoort een vorm van blijvende ondersteuning. Domein Built Environment, dat kennisuitwisseling als focus heeft, ziet een mooie kans voor koppeling key-enabling-methodologies en praktijkgericht onderzoek aanpak: “het is regionaal uitwisselen dat verdere ontwikkeling aanjaagt”. Het beeld vanuit lectoraten is dat de uitwisseling in het verleden een ad-hoc karakter had. Nu het landelijk en beter is georganiseerd, wordt dat duidelijk als een positieve verandering ervaren en iets om vast te houden. 

Een welkome verdere opvolging zouden nieuwe (type) calls zijn, die samenwerking en integraliteit bevorderen. De koppeling met onderwijs verloopt inzake gebouwde omgeving direct via lectoraten. De vraag is hoe de verschillende Centers of Expertise – die interfacultair tussen academies en opleidingen, maar ook tussen hogescholen acteren – een effectieve rol te geven in de borging van continuïteit en kwaliteit.

Programma

• 9.30 - 09.40 uur - Inleiding / Introductie
• 09.40 - 10.00 uur - Positionering van praktijkgericht onderzoek
  In het Nederlands landschap van nationale programma's, vanuit ons perspectief van integrale regionale ontwikkelingen; hoe samen op te treden.
• 10.00 - 10.20 uur - Uitwisselingen in kleine groepen
• 10.20 - 10.30 uur - Gezamenlijk actieplan
• 10.30 - 10.40 uur - Pauze
• 10.40 - 11.00 uur - Continuïteit van platforms/ samenwerking en noodzakelijke (beleid)kaders vanuit onderwijs en subsidieregelingen
• 11.00 - 11.20 uur - Uitwisselingen in kleine groepen
• 11.20 - 11.30 uur - Gezamenlijk actieplan
• 11.30 uur - Einde

Doel van deze kennisdag
Deze kennisdag stond in het teken van de samenwerking tussen wetenschappelijk onderzoek aan universiteiten en praktijkgericht onderzoek aan hogescholen en het gezamenlijk onderzoek in Europa.

Krachtige stappen
Na de presentaties van de sprekers zijn we in gesprek gegaan over de kansen en mogelijkheden van samenwerking tussen 4TU Bouw en praktijkgericht onderzoek 14 UASNL. Daarna hebben de werkgroepen ‘circulariteit’, ‘digitalisering’, ‘infrastructuur’, ‘gebiedsontwikkeling en klimaatadaptatie’ en 'energietransitie bestaande bouw' een update gegeven van alle lopende programma’s en concrete projecten. Om zo kennis uit te wisselen en zichtbaar te maken waar iedereen mee bezig is en hoe we daarin kunnen samenwerken.

Programma

• 15.00 - 15.10 uur - Ontvangst en welkom
• 15.10 - 15.30 uur - Samenwerking en inhoudelijke focus 4TU.Bouw en visie op versterkende wisselwerking wetenschappelijk onderzoek aan universiteiten en praktijkgericht onderzoek aan hogescholen.
  Door Maarten Hornikx, Scientific director 4 TU Bouw en Professor Building Acoustics and Vice-Dean Dept. Built Environment at TU/e
• 15.30 - 15.50 uur - Mogelijkheden en kansen gezamenlijk onderzoek in Europa.
  Door Eelko Steenhuis, Coördinator EU Office UASNL
• 15.50 - 16.00 uur - Pauze
• 16.00 - 16.25 uur - Hoe kunnen we gezamenlijk de koppeling maken tussen 4TU Bouw en praktijkgericht onderzoek 14 UASNL
• 16.25 - 16.55 uur - Update lopende inhoudelijke lijnen programma's:
  1. Digitalisering 
  2. Circulariteit
  3. Infrastructuur
  4. Gebiedsontwikkeling en klimaatadaptatie
  5. Energietransitie bestaande bouw
•  16.55 - 17.00 uur - Afsluiting en einde

Omschrijving programma's

1. Digitalisering
Digitalisering in de ontwerp, techniek en bouw (OTB) sector wordt beschouwd als gamechanger, zowel tijdens de ontwerp- en productiefase van gebouwen, als ook tijdens de gebouwexploitatie. Door de enorme maatschappelijke opgave worden digitale technologieën toegepast, bijvoorbeeld voor industrialisering & automatisering, ervoor zorgend dat het tekort aan vak personeel gecompenseerd wordt. Een intensieve digitalisering in de bouwketen resulteert naar verwachting in nieuwe vormen van samenwerking.

NL-GO heeft als doel de digitalisering van de bouw te versnellen door het stimuleren en faciliteren van praktijkgericht onderzoek. Onderwerpen welke hierin een rol spelen zijn: Digital Twins, Robotics, Artificial Intelligence alsmede Virtual, Augmented en Mixed Reality. Er zijn landelijk verschillende activiteiten opgestart welke ruimte bieden voor praktijkgericht onderzoek. 

2. Circulariteit
Circulariteit in gebouwde omgeving is bij uitstek een onderwerp dat integraal benaderd dient te worden. In onze bijdragen aan het BTIC Circulaire Bouweconomie programmalijn ligt momenteel de nadruk op het vormgeven van ‘circulair ontwerpen voor gebouwen en infrastructuur’. Het ideaalbeeld zijn bouwprojecten in regionale programma’s als ontwikkelomgevingen, waarin het ook mogelijk is om gedeeld voortschrijdend inzicht door te laten werken in én door alle fasen van het bouwproces heen; van initiatief en opgave definitie, tot integraal ontwerp, uitvoering en (her)gebruik.

3. Infrastructuur
Doelstelling van het thema Infrastructuur is om een kennis- en technologie impuls te geven aan de grote (vervangings)opgave van de infrastructuur waar Nederland voor staat. Het gaat om toekomstbestendige en robuuste netwerken, die passen bij de opgaven op het gebied van mobiliteit, klimaat, materiaal- en energiegebruik.

Hiervoor is behoefte aan:

• verduurzaming,
• data-gedreven beheer,
• efficiënte en hindervrije renovatie en vernieuwing.

4. Gebiedsontwikkeling en klimaatadaptatie
Lectoraten werken aan oplossingen die gericht zijn op concrete praktijkopgaven op het niveau van regio, stad en wijk. Gebiedsontwikkeling betreft daarbij een procesmatige aanpak middels ontwerpend onderzoek, waarbij klimaatadaptatie onderwerpen verplicht integraal en door verschillende schaalniveaus heen meegenomen worden. Samen met 4TU.Bouw collega’s zoeken we naar manier om tot onderlinge regionale kruisbestuiving te komen, en een landelijke meerjarige kennis- en innovatieprogramma.

5. Energietransitie bestaande bouw
We kijken hoe het een en ander zich ontwikkeld heeft. We zullen stilstaan bij wat er momenteel loopt, bij de link met het lectorenplatform Urban Energy en we kijken samen naar de toekomst. En wij geven een update met betrekking tot Professional Doctorate pilot Energie & Duurzaamheid.

Op 16 december organiseerde NL-GO de eerste online Kennisdag. De leden van NL-GO, lectoren van 14 ‘Built Environment’- hogescholen in Nederland, SIA, BTIC, VH Domein Built Environment en Bouwend Nederland kwamen ‘online’ bij elkaar, met als gastsprekers Henk Visscher van BTIC en Marcus van Leeuwen van SIA.

Doel van deze kennisdag
Het geven van een eerste aanzet voor een langdurige integrale aanpak van maatschappelijke opgaven. Eén van de belangrijkste conclusies van de gesprekken: een integrale samenwerking/aanpak, waarbij multidisciplinair en intersectoraal praktijkgericht onderzoek wordt gedaan, is nodig om te kunnen innoveren. Een belangrijke vereiste voor versnelling en opschaling zijn kennisprogramma’s die op dezelfde uitgangspunten gebaseerd zijn.

Krachtige stappen
Na een plenaire aftrap zetten de deelnemers krachtige stappen tijdens de deelsessies op de Bouw en Techniek Innovatiecentrum (BTIC) thema’s: ‘circulariteit’, ‘digitalisering’, ‘infrastructuur’ én ‘gebiedsontwikkeling en klimaatadaptatie’ en 'energietransitie bestaande bouw': werkgroepen zijn ingericht en opgestart. Tijdens de plenaire afronding bespraken de deelnemers de verdere voortgang.

Programma

• 15.00 - 15.10 uur - Ontvangst en welkom
• 15.10 - 15.20 uur - Stand van zaken meerjarige programmafinanciering door  Bouw en Techniek Innovatie Centrum (BTIC) MT Henk Visscher
• 15.20 - 15.50 uur - In gesprek over andere vormen van financiering met Henk Visscher van BTIC en Marcus van Leeuwen van SIA.  
• 15.50 - 16.00 uur - Indeling werkgroepen programma's / thema's  
• 16.00 - 16.40 uur - Inhoudelijke virtuele sessies werkgroepen:
  1. Werkgroep Digitalisering
  2. Werkgroep Circulariteit
  3. Werkgroep Infrastructuur
  4. Werkgroep Gebiedsontwikkeling en klimaatadaptatie
  5. Werkgroep Energietransitie bestaande bouw      
• 16.40 - 16.55 uur - Gezamenlijke terugkoppeling vanuit Werkgroep sessies
• 16.55 - 17.00 uur - Afsluiting en einde

Omschrijving werkgroep-sessies

1. Digitalisering
Digitalisering in de ontwerp, techniek en bouw (OTB) sector wordt beschouwd als gamechanger, zowel tijdens de ontwerp- en productiefase van gebouwen, als ook tijdens de gebouwexploitatie. Door de enorme maatschappelijke opgave worden digitale technologieën toegepast, bijvoorbeeld voor industrialisering & automatisering, ervoor zorgend dat het tekort aan vak personeel gecompenseerd wordt. Een intensieve digitalisering in de bouwketen resulteert naar verwachting in nieuwe vormen van samenwerking.

NL-GO heeft als doel de digitalisering van de bouw te versnellen door het stimuleren en faciliteren van praktijkgericht onderzoek. Onderwerpen welke hierin een rol spelen zijn: Digital Twins, Robotics, Artificial Intelligence alsmede Virtual, Augmented en Mixed Reality. Er zijn landelijk verschillende activiteiten opgestart welke ruimte bieden voor praktijkgericht onderzoek. 

Tijdens de werkgroep-sessie Digitalisering worden de activiteiten geïntroduceerd en mogelijkheden gediscuteerd om de beschikbare ruimte in te vullen.

2. Circulariteit
In de transitie naar een circulaire bouweconomie richt het Bouw en Techniek Innovatie Centrum (BTIC)  zich op concrete praktijkopgaven. Een van deze opgaven is de zoektocht naar het creëren van circulaire viaducten. Op weg naar een circulaire bouweconomie komen we diverse obstakels tegen (denk aan regelgeving, bouwmethoden, nieuwe materialen, conditiemetingen). 

Op welke wijze kunnen lectoraten gebouwde omgeving bijdragen aan het wegnemen van deze obstakels én de stap naar circulaire viaducten helpen vormgeven.

3. Infrastructuur
Doelstelling van het thema Infrastructuur is om een kennis- en technologie impuls te geven aan de grote (vervangings)opgave van de infrastructuur waar Nederland voor staat. Het gaat om toekomstbestendige en robuuste netwerken, die passen bij de opgaven op het gebied van mobiliteit, klimaat, materiaal- en energiegebruik.  

Hiervoor is behoefte aan:

• verduurzaming,
• data-gedreven beheer,
• efficiënte en hindervrije renovatie en vernieuwing.

4. Gebiedsontwikkeling en klimaatadaptatie
Het Bouw en Techniek Innovatie Centrum (BTIC) werkt door middel van ontwerpend onderzoek en citizen science aan oplossingen die gericht zijn op concrete praktijkopgaven op het niveau van regio, stad en wijk. De uitdagingen waaraan wij vanuit lectoraten een belangrijke bijdrage gaan leveren, zijn omvangrijk: kustbescherming, bodemdaling, hoogwaterbescherming rivieren, opvang piekbuienbelasting en het voorkomen van stedelijke hitte- en windproblemen.

5. Energietransitie bestaande bouw
Het thema energietransitie is als eerste thema opgepakt binnen het Bouw en Techniek Innovatiecentrum. We kijken even terug hoe in de zomer van 2018 tot een programma is gekomen en hoe het eea zich ontwikkeld heeft. We zullen stilstaan bij wat er momenteel loopt, bij de link met het lectorenplatform Urban Energy en we kijken samen naar de toekomst.

Het officiële begin is gemaakt: samen legden we tijdens het eerste brede overleg op 28 oktober een mooie basis voor het Nationaal Lectorenplatform Gebouwde Omgeving (NL-GO).

Tijdens het overleg kwamen ook de BTIC-thema’s aan de orde. Deze zijn kansrijk als ieder – vanuit de verbinding met de eigen thema’s – zich daaraan geheel of gedeeltelijk aan committeert.

We zijn blij met de energie die we vanuit het overleg voelen over de mogelijkheden en kansen om elkaar te versterken: door samen doen bereiken we meer!

Agenda

• Kort kennismakingsrondje
• Opzet NL-GO, inclusief planning voor komende twee jaar
• BTIC programma’s (stand-van-zaken en deelname)
• Communicatie

Per 1 september 2020 is NL-GO van start gegaan. Om de wisselwerking tussen onderzoek en werkveld te versterken. Benieuwd naar wat dit voor jou kan betekenen?

Lectorenplatform
Een lectorenplatform, waarin lectoren van verschillende hogescholen samenwerken, is meestal georganiseerd rondom 1 thema dat aansluit bij de agenda’s van de topsectoren en grote maatschappelijke vraagstukken. Regieorgaan SIA, onderdeel van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), financiert, stimuleert en werkt samen met deze lectorenplatforms.

Wat maakt NL-GO uniek

• NL-GO richt zich inhoudelijk in eerste instantie op de kennisprogramma's: ‘digitalisering’, ‘circulariteit’, ‘infrastructuur’ én ‘gebiedsontwikkeling en klimaatadaptatie’ van het Bouw en Techniek Innovatie Centrum.
• NL-GO brengt de voor de gebouwde omgeving relevante lectoraten bij elkaar. Hierdoor ontstaat de mogelijkheid om praktijkgericht onderzoek aan hogescholen landelijk zichtbaar te positioneren.
• NL-GO werkt, ingebed in landelijke structuren, ook hecht samen met de Hoger Onderwijs Groep Bouw & Ruimte (HOG) en met de Vereniging Hogescholen. De continuïteit van NL-GO platformactiviteiten zal na een tweejarige initiatieffase grotendeels ondersteund en geborgd moeten worden door de hogescholen en opleidingen vertegenwoordigd door de HOG.
• NL-GO richt zich inhoudelijk in eerste instantie op de kennisprogramma's: ‘digitalisering’, ‘circulariteit’, ‘infrastructuur’ én ‘gebiedsontwikkeling en klimaatadaptatie’ van het Bouw en Techniek Innovatie Centrum.
• NL-GO brengt de voor de gebouwde omgeving relevante lectoraten bij elkaar. Hierdoor ontstaat de mogelijkheid om praktijkgericht onderzoek aan hogescholen landelijk zichtbaar te positioneren.
• NL-GO werkt, ingebed in landelijke structuren, ook hecht samen met de Hoger Onderwijs Groep Bouw & Ruimte (HOG) en met de Vereniging Hogescholen. De continuïteit van NL-GO platformactiviteiten zal na een tweejarige initiatieffase grotendeels ondersteund en geborgd moeten worden door de hogescholen en opleidingen vertegenwoordigd door de HOG.
• NL-GO richt zich inhoudelijk in eerste instantie op de kennisprogramma's: ‘digitalisering’, ‘circulariteit’, ‘infrastructuur’ én ‘gebiedsontwikkeling en klimaatadaptatie’ van het Bouw en Techniek Innovatie Centrum.
• NL-GO brengt de voor de gebouwde omgeving relevante lectoraten bij elkaar. Hierdoor ontstaat de mogelijkheid om praktijkgericht onderzoek aan hogescholen landelijk zichtbaar te positioneren.
• NL-GO werkt, ingebed in landelijke structuren, ook hecht samen met de Hoger Onderwijs Groep Bouw & Ruimte (HOG) en met de Vereniging Hogescholen. De continuïteit van NL-GO platformactiviteiten zal na een tweejarige initiatieffase grotendeels ondersteund en geborgd moeten worden door de hogescholen en opleidingen vertegenwoordigd door de HOG.

Wisselwerking onderzoek en werkveld versterken
Onderzoek aan hogescholen excelleert door een traditioneel sterke band met het (regionale) werkveld. Deze kracht moet  door middel van een bundeling van onderzoekscapaciteit, kennis en vaardigheden worden geuit.

Hiervoor is het nodig dat lectoraten (gekoppeld aan Built Environment opleidingen) van de 14 hogescholen in Nederland zich verbinden en actief bijdragen aan de activiteiten van het platform.

Het doel is met elkaar én met regionale partners samen te werken én van elkaar te leren. Naast de wisselwerking tussen wetenschappelijk onderzoek en implementatie in praktijk, zal NL-GO de nadruk leggen op het proactief en samen met regionale partners inbrengen van ontwikkelingsaanpakken vanuit praktijk in (inter)nationale onderzoeksprogramma’s. Om vervolgens het geleerde gericht regionaal en breed nationaal terug te koppelen, naar zowel het domein van praktijk en innovatie als naar domein van beleid en regulering. Als een transformatieve coalitie sterk verbonden met een omvangrijke achterban van onderzoekende, creatieve en innovatieve mensen en partijen.

De initiatiefnemende lectoren zijn Perica Savanović (Avans Hogeschool, voorzitter), Mieke Oostra (Hogeschool Utrecht), Christian Struck (Saxion), Masi Mohammadi (Hogeschool van Arnhem en Nijmegen), en Willem Böttger (HZ University of Applied Sciences).

Denk en doe mee!
Wil je aansluiten en meebouwen aan een coalitie, die bouwt aan vernieuwing?

Neem contact op met NL-GO coördinatie- en communicatieadviseur Marja van der Zanden: wjm.vanderzanden@avans.nl!