AI en andere digitale technologieën spelen een bepalende rol in ons leven. Dit heeft allerlei maatschappelijke gevolgen die nadelig kunnen uitpakken voor burgers, en met name kwetsbare mensen. Daarom moeten we het ontwerp, de ontwikkeling en toepassing niet alleen aan techniekexperts overlaten, vindt Cynthia Liem. Als lector Responsible Digital Society bij Hogeschool Inholland streeft ze naar een kritische, holistische kijk op digitale technologie met de burger als middelpunt.

Cynthia is op 1 september bij Inholland begonnen als lector. Daarnaast blijft ze universitair hoofddocent in verantwoorde en betrouwbare AI aan de TU Delft. Cynthia zet zich al jaren in om (discussies over) digitalisering toegankelijker te maken voor een breed publiek. “Deze discussie wordt vaak te beperkt gevoerd”, zegt ze. “Er is een kloof tussen ‘technische’ experts en ‘niet-technische’ gebruikers. Je ziet dat mensen met een niet-technische achtergrond vragen over digitale technologie snel overlaten aan techniekexperts, omdat ze zich hier zelf niet ‘slim’ genoeg voor voelen. Maar technologie speelt een grote rol in het leven van iedereen. Iedereen moet hier dus een stem in hebben.”

‘Waarheid’ van algoritmen
Volgens Cynthia moet digitale technologie veel kritischer bevraagd worden op sociaal-maatschappelijke gevolgen. “We moeten voorkomen dat slechts een select groepje experts de technologie ontwikkelt en dat die vervolgens te gemakzuchtig of afstandelijk wordt toegepast. Kijk bijvoorbeeld naar de toeslagenaffaire, en de controles op beurzen voor uitwonende studenten van DUO. Algoritmen werden vanuit dubieuze veronderstellingen ontworpen. Zo ontstond een nieuwe, onrechtvaardige waarheid die discriminatie in de hand werkte. Ook nu leeft het beeld dat AI het beter weet, in tijden van hype waarbij organisaties zo snel mogelijk AI willen toepassen.”

AI als airfryer
Laat het duidelijk zijn: Cynthia is absoluut niet tegen digitale technologie. Sterker nog, als wetenschapper in de informatica kan ze als geen ander ook voordelen benoemen en achterliggende concepten uitleggen. Voor wie IT een ver-van-mijn-bedshow lijkt, gebruikt ze graag sprekende metaforen: “AI is als een airfryer. Superhandig maar echt niet bedoeld om al je eten in te bereiden.”

Verantwoorde, inclusieve digitale samenleving
Bij Inholland ziet ze een uitgelezen kans om de discussie over het ontwerp, de ontwikkeling en de toepassing van digitale technologie breder te trekken en daarmee te werken aan een verantwoorde, inclusieve digitale samenleving. “Ik wil dit doen vanuit twee perspectieven. Allereerst het perspectief van instituten die digitalisering willen toepassen. Hoe kun je experts en professionals hierbij met een kritische, holistische blik naar technologieontwikkeling laten kijken, zodat zij hun verantwoordelijkheid pakken en de juiste behoeften benoemen? Daarnaast zijn er maatschappelijke groepen die bij deze discussies nooit aan tafel zitten en tegelijkertijd extra kwetsbaar kunnen zijn voor negatieve en onrechtvaardige gevolgen van technologietoepassingen. Wat zijn inclusievere manieren om dialogen over de impact van technologie met een representatiever en breder segment van de samenleving te kunnen voeren?”

Overtuigen met kunst
Om kritisch naar technologie te kijken en meerdere perspectieven toe te laten moet je een brede blik toelaten en de urgentie van het vraagstuk voelen. Cynthia doet hiervoor graag een beroep op kunst. “Kunst kan overtuigen, nieuwe perspectieven openen en het gevoel aanspreken”, zegt ze. “Ik gebruik in mijn publieke werk vaak mijn ervaringen als klassiek pianist. En ik zag hoe een toneelstuk over de toeslagenaffaire beleidsmakers liet doorvoelen wat voor leed er werd veroorzaakt. De culturele en creatieve sector hebben een unieke rol om de technologiediscussie te transformeren.”

Maatschappelijke impact
Binnen haar lectoraat wil Cynthia daarom de combinatie zoeken tussen kunst en praktijkgericht onderzoek om tot transformatieve, creatieve oplossingen te komen. “Inholland geeft me de ruimte om transdisciplinair met onderzoekers en maatschappelijke partijen samen te werken en zo echt impact te maken. Ik merk dat collega’s van Inholland een open blik hebben. Ze denken buiten hokjes en willen positieve verandering brengen in de praktijk. Daar pas ik goed bij.”

Concrete vraagstukken
Cynthia’s lectoraat heeft inhoudelijk veel raakvlakken met andere lectoraten van de faculteit Business, Recht en Creatieve Industrie (BRC), zoals Media, Technology & Society en Inclusion and the Creative Industries, terwijl haar achtergrond bijvoorbeeld ook expertise bij Toegankelijkheid van het Recht kan verrijken. “Ik ga graag de samenwerking aan met het onderwijs om de professionals van morgen te wijzen op de impact van technologie op mensen en om hen te leren om hun rol te pakken. Hoe precies, dat werk ik de komende tijd uit. Zeker is dat ik concrete vraagstukken ga oppakken samen met onderzoekers, studenten, docenten, professionals uit het werkveld en betrokkenen uit de samenleving.”

Opnieuw zorgt aanhoudende droogte voor problemen met Nederlandse dijken. Zo treffen Waterschappen in het westen van het land steeds meer scheuren aan en moeten in Zuid-Holland vanwege scheuren twee waterkeringen worden versterkt. Ook vorig jaar zagen we de gevolgen van droogte voor onze dijken. Het onderstreept hoe klimaatverandering onze waterveiligheid voor nieuwe uitdagingen stelt. En daarmee de blijvende relevantie van onderzoek waar Hogeschool Inholland aan heeft gewerkt voor en met Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK): hoe kunnen drones en AI helpen om problemen met dijken sneller op te sporen? 

De regen van deze dagen is welkom, maar maakt de gevolgen van wekenlange droogte niet direct ongedaan. Door klimaatverandering vraagt waterveiligheid steeds meer aandacht. Niet alleen vanwege toenemende neerslag en de stijging van de zee- en grondwaterspiegel, maar ook door perioden van droogte waardoor sneller scheuren in dijken kunnen ontstaan. 

1.600 kilometer dijk inspecteren
HHNK beheert bijna 1.600 kilometer aan dijken. Twee keer per jaar lopen medewerkers al die dijken langs om ze te inspecteren. Dat is een arbeidsintensief proces. “Daarmee wordt de vraag relevant hoe we het arbeidsintensieve werk van dijkinspectie efficiënter kunnen organiseren”, zei Dennis Elling, product owner bij Business Intelligence, Data Science en Geo van HHNK, daar vorig jaar over. “Technologische toepassingen zoals AI kunnen een uitkomst bieden. Met inzet van data- en risicogestuurde dijkbewaking vergroten we onze efficiëntie en effectiviteit.” 

Dus de vraag die HHNK en Inholland enkele jaren geleden stelden: kan dit werk worden ondersteund door drones met camera’s en AI in te zetten?

Drones detecteren scheuren
In 2020 begon HHNK samen met het lectoraat Data Driven Smart Society van Inholland een onderzoek met het detecteren van scheuren in dijken die gevoelig zijn voor droogte. De onderzoekers labelden scheuren en lieten er een drone met een camera overheen vliegen. Zo trainden ze een neuraal netwerk om aan de hand van beelden zelf scheuren te herkennen. 

Uit deze proof of concept bleek dat met AI scheuren in dijken konden worden opgespoord. Het resultaat was zo veelbelovend dat HHNK er de Waterinnovatieprijs voor ontving. Daarna ging het onderzoek verder. De ambitie was om tijdens één dronevlucht meer informatie te verzamelen over de toestand van een dijk. 

Meer zien in één dronevlucht
Want niet alleen scheuren kunnen iets zeggen over mogelijke risico’s. Ook ongewenste begroeiing en dieren kunnen van belang zijn voor een dijkinspectie. Muskusratten bijvoorbeeld graven gangen en holen en kunnen daarmee een dijk verzwakken. Het idee was daarom om AI zo te ontwikkelen dat tijdens één dronevlucht verschillende mogelijke aandachtspunten konden worden herkend. 

Om te onderzoeken of AI ook dieren op een dijk kon detecteren, ging Noah Tuil, student Applied Mathematics/Data Science, voor HHNK aan de slag met schapen. Hij onderzocht of een drone met een infraroodcamera de dieren kon herkennen. Daarbij keek hij onder meer naar de vlieghoogte en -snelheid, de benodigde beeldresolutie en het AI-model. 

“Het is mooi dat een machine objecten kan herkennen en dat het model echt werkte”, vertelde Noah destijds. “Ik had niet verwacht dat er iets positiefs uit zou komen. Dit was namelijk mijn eerste kennismaking met objectherkenning. En ik heb veel geleerd over machine learning en deep learning.” 

Voor schapen bleek de beeldherkenning te werken. Daarmee was de techniek er nog niet. Docent-onderzoeker Erik Ellinger gaf destijds aan dat kleinere en beweeglijkere dieren een volgende uitdaging vormden. “Nu is onderzoek nodig hoe je bijvoorbeeld muskusratten opspoort, want die zijn veel kleiner en beweeglijker dan schapen.” 

Nog altijd urgent
De droogte van vorig jaar maakte al duidelijk hoe relevant dit onderzoek was. Dat waterschappen nu opnieuw scheuren in dijken aantreffen, onderstreept die urgentie nog eens.Het onderzoek liet tegelijkertijd zien dat een werkend AI-model niet automatisch betekent dat de technologie direct in de dagelijkse praktijk kan worden ingezet. Er speelden ook vragen rond privacy en beeldherkenning, de vegetatie op dijken en de manier waarop de technologie kon worden ingepast in het werkproces van dijkinspecteurs. 

Juist in die verbinding tussen technologie en praktijk zag HHNK de meerwaarde van de samenwerking met Inholland. Zoals Jeroen Baars het destijds verwoordde: “De studenten verrijken ons met hun kennis van algoritmen en wij kunnen hen in contact brengen met de praktijk.”

Humanoïde robots worden steeds vaker gepresenteerd als dé oplossing voor personeelstekorten in onder meer de zorg, de bouw en de industrie. Maar is een robot die op een mens lijkt ook altijd de beste keuze? In NRC deelt onze associate lector Robotica Margo van Kemenade haar visie op de snelle ontwikkelingen rond humanoïde robots. Vanuit haar expertise op het gebied van robotica, zorg en ethiek plaatst zij kanttekeningen bij de hoge verwachtingen die rondom deze technologie leven.

Aanleiding voor het gesprek in NRC is de opening van het Humanoid Application Center (HAC) in Schiedam. Daar werken bedrijven aan de ontwikkeling van humanoïde robots die in de toekomst verschillende werkzaamheden zouden kunnen uitvoeren. De verwachtingen zijn hoog: volgens de initiatiefnemers kunnen deze robots straks helpen bij het opvangen van personeelstekorten en zullen ze uiteindelijk nauwelijks meer van mensen te onderscheiden zijn.

Margo ziet die ontwikkeling genuanceerder. Volgens haar moet niet de techniek, maar de toepassing centraal staan. "Het is een iets té hallelujaverhaal. Als de vorm de functie volgt, is het niet altijd logisch om een mensvorm voor die functie te gebruiken."

Binnen de robotica geldt al langer het uitgangspunt dat de vorm van een robot moet aansluiten bij de taak die hij uitvoert. Een menselijk lichaam is daarvoor lang niet altijd de meest efficiënte oplossing. Voor sommige werkzaamheden kan een robot met een andere vorm juist veel geschikter zijn.

De menselijke maat in de zorg
Bij Hogeschool Inholland onderzoekt Margo hoe robotica op een verantwoorde manier kan worden ingezet in de zorg. Daarbij kijkt zij niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar juist ook naar de invloed van technologie op mensen, zorgprofessionals en de samenleving.

Een belangrijk aandachtspunt is het 'uncanny valley-effect': het ongemakkelijke gevoel dat mensen kunnen ervaren wanneer een robot bijna, maar net niet helemaal, op een mens lijkt. Volgens Margo is dat een belangrijk aspect waar ontwikkelaars rekening mee moeten houden.

Niet alles hoeft menselijk te zijn
Juist daarom ziet zij veel potentie in robots die bewust niet op mensen lijken. Een bekend voorbeeld is de robotzeehond Paro, die wordt ingezet bij mensen met dementie. Onderzoek laat zien dat deze robot sociale interactie kan stimuleren en rust kan bieden, zonder het ongemak dat een bijna menselijke robot kan oproepen.

Volgens Margo laat dit zien dat de meerwaarde van een robot niet wordt bepaald door een menselijk uiterlijk, maar door de vraag of de technologie aansluit bij de behoeften van gebruikers en de context waarin deze wordt ingezet.

Technologie vraagt ook om ethische keuzes
Hoewel Margo kritisch is op de hoge verwachtingen rond humanoïde robots, benadrukt zij dat de technologische vooruitgang indrukwekkend is en volop kansen biedt. "De aandacht hiervoor is belangrijk en het is technisch heel knap dat ze deze robots kunnen maken. Maar we moeten wel kritisch blijven kijken naar waar een mensvorm daadwerkelijk meerwaarde heeft."

Die combinatie van technologische innovatie en maatschappelijke reflectie staat centraal in haar onderzoek. Als socioloog en expert op het gebied van ethiek en technologie onderzoekt zij hoe robotica op een verantwoorde manier kan bijdragen aan de zorg en aan maatschappelijke vraagstukken. Sinds 2021 werkt zij als associate lector bij het lectoraat Robotica, onderdeel van het Research & Innovation Centre Techniek, Ontwerpen en Informatica (RIC-TOI).

Lees het volledige artikel van Ben Imthorn in NRC: Vangen deze in Schiedam getramde mensenrobots het arbeidstekort op?

Roland van der Poel is de nieuwe directeur van de faculteit Natuur en Techniek (NTE) van Hogeschool Inholland. “Met Roland halen we een ervaren onderwijsman in huis met kennis in het hoger-, middelbaar beroepsonderwijs en het voorgezet onderwijs,” aldus collegevoorzitter Jeroen van den Berg over de komst van Roland. Hij start op 1 oktober 2026 bij Inholland.

Roland is zijn carrière begonnen als docent geschiedenis, economie en aardrijkskunde in het voortgezet onderwijs. Daarna heeft hij binnen diverse onderwijsinstellingen managementrollen vervuld. Momenteel is hij werkzaam als directeur van de Rotterdam Academy, een samenwerking tussen Zadkine, Albeda en Hogeschool Rotterdam, waar Ad-opleidingen worden aangeboden.

“Met zijn kennis en ervaring in het onderwijsvak verwachten we dat Roland een uitstekende bijdrage kan leveren aan het verder brengen van de faculteit Natuur en Techniek,” zegt Jeroen van den Berg. “Hij is een teamspeler en uit de gesprekken kwam zijn enthousiasme voor het onderwijs duidelijk naar voren. Ik heb alle vertrouwen in dat hij de faculteit met visie en energie verder zal versterken. Ik kijk uit naar de samenwerking!”

Samen bouwen aan een faculteit die toekomstbestendig is
“Een geweldig mooie uitdaging,” reageert Roland enthousiast op zijn nieuwe baan. “De opleidingen binnen de faculteit Natuur en Techniek zijn verbonden aan veel actuele maatschappelijk thema’s. Dat maakt deze faculteit van groot belang voor de beroepsbevolking van de komende jaren. Ik kijk ernaar uit om samen met de opleidingen, docenten, onderzoekers en alle andere collega’s verder te bouwen aan een faculteit die toekomstbestendig is en die studenten optimaal voorbereidt op de uitdagingen van morgen. Met sterk onderwijs en praktijkgericht onderzoek leveren we zo een bijdrage aan de ontwikkeling van professionals én aan de transitie naar een duurzame en veerkrachtige samenleving. Daar doe ik graag aan mee!”

Roland start op 1 oktober aanstaande. Tot die tijd blijft Frank Lommers actief als interim-directeur van de faculteit NTE. In de maand september wordt gezorgd voor een zorgvuldige overdracht.

Hogescholen hebben een belangrijke publieke waarde, maar bereiken ze die ook? In de cijfers van jaarverslagen is het tevergeefs zoeken. En een structurele samenwerking met stakeholders om maatschappelijke impact te monitoren vindt evenmin plaats. Dat is vreemd, omdat publieke waarde niet binnen de muren van een hogeschool wordt bepaald maar samen met de externe omgeving. Luc Salemans, onderzoeker bij het lectoraat Finance & Accountancy van Hogeschool Inholland, laat in zijn recente proefschrift zien hoe je als hogeschool wel je verantwoordelijkheid pakt. Management control maakt hierin het verschil. Zo vertelt hij ook in een interview met ScienceGuide.

Luc begon zijn werk bij Inholland als manager concern control. Hij vroeg zich al snel af: hoe kunnen we sturen op de maatschappelijke impact die we als hogeschool willen maken, bijvoorbeeld om bij te dragen een de kenniseconomie en aan oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen? Welke hulp biedt management control hierin: het geheel aan systemen om organisatiedoelen te bereiken en prestaties te monitoren?

Promotie aan de VU
Lucs vraag was het startschot van jarenlang academisch onderzoek. Dit eindigde maandag 8 juni met zijn promotie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. “Ik onderzocht hoe hogescholen invulling geven aan hun publieke waarde. Hoe ervaren externe stakeholders, zoals bedrijven, overheden en andere samenwerkingspartners, dit en hoe komt dit naar voren in management control van de hogescholen?”

Stakeholders buiten beeld
Luc constateerde dat de publieke waarde van hogescholen onzichtbaar blijft in hun cijfermatige verantwoording. Ook merkte hij dat er op dit gebied geen structurele samenwerking is met stakeholders. “Hogescholen bepalen hun maatschappelijke doelen natuurlijk niet in hun eentje”, zegt hij. “Daarvoor voeren ze gesprekken met externe stakeholders. Maar als het gaat om de jaarlijkse verantwoording over het behalen van die doelen zijn de stakeholders niet meer betrokken.”

Ambities formuleren, resultaten beoordelen
In zijn proefschrift laat Luc zien dat hogescholen wel degelijk kunnen sturen op publieke waarde én daar transparanter over kunnen rapporteren. Dat vraagt wel om een andere inrichting van de management control. “Publieke waarde ontstaat niet binnen de muren van een hogeschool, maar samen met de omgeving. Werkgevers, gemeenten, zorginstellingen, studenten en andere partners bepalen mede wat maatschappelijke impact is. Betrek hen daarom niet alleen bij het formuleren van ambities, maar ook bij het beoordelen van de resultaten.”

Samen evalueren en leren
Management control is geen systeem om alleen cijfers te verzamelen, maar een kompas om samen met stakeholders richting te bepalen, benadrukt Luc. “Geef stakeholders daarom een structurele plaats in de planning- en controlcyclus. Bespreek samen welke maatschappelijke doelen belangrijk zijn, evalueer periodiek de voortgang en stel waar nodig ambities bij. Zo ontstaat een continu leerproces waarin de maatschappelijke waarde steeds scherper wordt. Denk bijvoorbeeld aan werkgevers die aangeven of afgestudeerden voldoende zijn voorbereid op de arbeidsmarkt. Of aan gemeenten en maatschappelijke organisaties die meedenken over de maatschappelijke impact van onderzoek en onderwijs.”

Impact verbeteren
Samen evalueren gaat dus om verantwoording afleggen en vooral om leren, “Stakeholders brengen nieuwe perspectieven in, signaleren maatschappelijke ontwikkelingen en helpen prioriteiten scherper te stellen”, zegt Luc. “Zo wordt management control een systeem om prestaties te meten en om maatschappelijke impact voortdurend te verbeteren.”

Verankeren in de besluitvorming
Volgens Luc is juist die structurele inbedding essentieel. “Veel organisaties voeren uitstekende gesprekken met stakeholders, maar die verdwijnen vervolgens uit de formele besluitvorming. Door de dialoog onderdeel te maken van strategie, planning, uitvoering, evaluatie en verantwoording, beperkt publieke waarde zich niet tot een incidenteel project. Het wordt een vast onderdeel van de manier waarop jouw organisatie wordt bestuurd.”

Richting geven aan collega's
Management control gaat uiteindelijk over mensen. Naast doelen en indicatoren moet de focus gericht zijn op het creëren van een gezamenlijke koers. “Collega's moeten weten welke maatschappelijke bijdrage de hogeschool wil leveren en welke rol zij daarin zelf hebben. Dat vraagt om voortdurende dialoog, ruimte om samen te leren en leiderschap dat publieke waarde zichtbaar maakt in het dagelijks werk. Zo ontstaat een organisatie waarin maatschappelijke impact niet iets extra's is, maar onderdeel van iedere beslissing.”

Meer lezen?
Over zijn onderzoek is Luc uitgebreid geïnterviewd door ScienceGuide , het onafhankelijke, journalistieke platform voor hoger onderwijs, wetenschap en de kennissector. Online is ook het volledige proefschrift te vinden.

Op 1 juli staan we tijdens Keti Koti stil bij de afschaffing van de slavernij. Het is een moment van herdenken, erkennen en vieren. En ook een moment dat vragen oproept. Want wat betekent dit verleden vandaag nog? Hoe werkt het door in de levens van mensen, in onze samenleving en in het (hoger) onderwijs?   

Binnen Hogeschool Inholland is Keti Koti al langer meer dan een moment op de kalender. Het is een uitnodiging om het gesprek te voeren. Soms ongemakkelijk, soms confronterend, maar altijd waardevol. 

Meerdere activiteiten 
Dit jaar is er bij Inholland op verschillende manieren aandacht voor Keti Koti. In Amsterdam en Den Haag is deze maand een foto-expositie te zien, waarin studenten en collega’s delen wat Keti Koti voor hen betekent. Persoonlijke verhalen die raken. Verhalen over afkomst, identiteit, vrijheid en verbondenheid. 

Daarnaast organiseerde het lectoraat de CoP Van doorwerking slavernijverleden naar gelijke kansen en zou SUHolland, de Inholland-community voor Surinaamse studenten, een bezoek brengen aan het Suriname Museum in Amsterdam. Een plek waar geschiedenis tastbaar wordt en waar ruimte is voor gesprek en reflectie. Door de aanhoudende warmte konden beide activiteiten helaas niet doorgaan. De CoP is verplaatst naar 1 oktober. Wel worden er binnen de Caribische studentcommunities regelmatig ontmoetingen georganiseerd om ervaringen te delen en elkaar te versterken. Juist in die gesprekken ontstaat verbinding en herkenning.  

Tijdens de Trans-Atlantische Slavernij Herdenking op 30 juni in Den Haag verzorgde eerstejaars Pabo-student Ruudmar Martes een indrukwekkende en persoonlijke toespraak. Hij stond stil bij de betekenis van 1 juli, het belang van onderwijs en het doorgeven van het slavernijverleden en de gevolgen ervan aan volgende generaties. Die boodschap draagt hij niet alleen uit als toekomstig docent, maar ook als co-studentvoorzitter van de community Caribbean United, waar hij zich inzet voor Caribische studenten binnen Hogeschool Inholland.

De activiteiten waar studenten en collega's samenkomen maken verschil. Want verandering ontstaat niet alleen in grote plannen of beleid, maar ook in kleine momenten. In een vraag, een gesprek, een nieuw inzicht. 

Waarom inclusie perspectieven verbreedt 
“Een belangrijke pijler van inclusief onderwijs is het verbreden van perspectieven,” legt Tjitske Lovert uit, onderzoeker bij het lectoraat Diversiteitsvraagstukken van Inholland. “Het gaat om aandacht voor verhalen vanuit verschillende perspectieven. Alleen dan kunnen we ontdekken waar onze blinde vlekken zitten en bijdragen aan een samenleving waarin inclusie, gelijkwaardigheid en verantwoordelijkheid voor elkaar centraal staan.” 

Changing the Outcome 
Binnen het lectoraat Diversiteitsvraagstukken wordt gewerkt aan het project Changing the Outcome. Dit initiatief beoogt om het besef over de doorwerking van de slavernijverleden te ontwikkelen bij studenten en medewerkers zodat zij structurele ongelijkheid en bias leren (h)erkennen. Het gaat erom dat historisch besef over het slavernijverleden niet alleen wordt benoemd, maar ook betekenis krijgt in onderwijs en samenleving. Op dit moment ligt de focus op het realiseren van (alternatieve) financiering om uitvoering mogelijk te maken.  Geschiedenis leeft immers door in beelden, verwachtingen en kansen. Soms zichtbaar, vaak subtiel. Dat merken we ook in het onderwijs en op de arbeidsmarkt, bijvoorbeeld bij stagediscriminatie of in onbewuste aannames over wie vertrouwen of ruimte krijgt.  “Onze studenten zijn de professionals van de toekomst,” zegt Tjitske. “Zij maken straks keuzes over wie een stageplek krijgt of wie doorgroeit. Het gaat erom dat ze als zij zelf in de positie zijn om anderen kansen te geven, dit op een eerlijke en gelijkwaardige manier doen. Als we echt iets willen veranderen in gelijke kansen, dan begint dat hier.”  

Tools voor inclusief werken  
Hiermee kijkt het lectoraat verder. Hoe zorgen we dat deze gesprekken niet alleen in juni gevoerd worden, maar ook een plek krijgen in het onderwijs zelf? In lessen, opdrachten en beroepspraktijken?  

Om die beweging te ondersteunen en te versterken, biedt het lectoraat praktische tools die helpen om inclusie en diversiteit concreet te maken in onderwijs en samenwerking. Op de pagina Tools voor inclusief werken zijn handvatten en inspiratie te vinden voor wie hier zelf mee aan de slag wil.   

Docenten die samen verkennen hoe deze thema’s kunnen landen in hun onderwijs en studenten die hun ervaringen delen, maken die beweging zichtbaar. Met gerelateerde gastlessen en praktijkopdrachten krijgt inclusief onderwijs steeds meer vorm in het dagelijks handelen: in hoe we kijken, luisteren en met elkaar leren.  

Wie in de muzieksector werkt, doet vaak waar zijn hart ligt. Maar die passie kent ook een keerzijde. Financiële onzekerheid, prestatiedruk en sociale media leggen een flinke druk op veel professionals. In het onderzoeksproject Heal the Healer van Hogeschool Inholland wordt die problematiek onderzocht en vertaald naar een onderwijsprogramma dat studenten weerbaarder moet maken.

“Er kwamen steeds meer signalen dat mensen in de muziekwereld worstelen met hun mentale gezondheid, maar onderzoek in Nederland ontbrak eigenlijk nog”, vertelt Maartje Houtzager, docent-onderzoeker bij het lectoraat Innovation in the Music Industry. Samen met lector Koos Zwaan en werkveldpartners onderzocht zij de mentale gezondheid van artiesten en de mensen achter de schermen. Het doel: meer bewustwording en praktische interventies voor studenten en professionals.

Mentale gezondheid is voor al die groepen een issue, benadrukt Maartje. “Dus niet alleen voor artiesten op het podium, maar ook voor programmeurs, eventmanagers, technici en alle andere professionals die een festival of concert mogelijk maken.” Daarmee is het onderzoek ook direct relevant voor studenten van het Conservatorium Haarlem, Creative Business en Leisure & Events Management, die regelmatig doorstromen naar de muziek- en evenementenwereld.

Meer dan alleen podiumstress
Uit interviews en enquêtes kwam een duidelijk beeld naar voren. Maar liefst 70 procent van de werkenden in de sector kampt met mentale gezondheidsproblemen, van angststoornissen tot burn-out en depressies. Vooral professionals tussen de 25 en 35 jaar hebben daar aanzienlijk vaker mee te maken dan gemiddeld in Nederland.

De oorzaken lopen uiteen. Maartje: “Denk aan economische onzekerheid, veel (alleen) reizen en een werkcultuur waarin stress bijna als normaal wordt gezien. Daar komen een ongezonde leefstijl en middelengebruik soms nog bovenop. Daarbij werken veel mensen als freelancer, waardoor begeleiding, pauzes of een vertrouwenspersoon lang niet altijd vanzelfsprekend zijn.” Studenten ervaren die druk vaak al, terwijl ze lessen combineren met optredens en bijbanen.

Binnen het onderzoek kreeg de invloed van sociale media veel aandacht. “Mensen moeten zichzelf voortdurend profileren. Daardoor vervagen de grenzen tussen werk en privé en gaan ze zich steeds met anderen vergelijken. Iedereen lijkt succesvol, terwijl achter dat perfecte plaatje meestal een heel ander verhaal schuilgaat.” Dat artiesten als Avicii en Armin van Buuren zich hierover uitspraken helpt, “maar er is nog altijd een wereld te winnen”, volgens Maartje.

De ratrace van sociale media
Health coach Veronique de Leon ziet die worsteling dagelijks terug. Na een carrière in de evenementenwereld richtte ze coachpraktijk SolSync op, van waaruit ze artiesten en professionals achter de schermen begeleidt. Met haar ‘The Reset Stage’ biedt ze op festivals als Dekmantel, Wildeburg en ADE werkenden backstage bovendien een plek om even op adem te komen.

“De gemeenschappelijke deler is dat iedereen veel te veel van zichzelf vraagt. Mensen blijven maar doorgaan. Ik zie crewleden die al weken productiedagen van twaalf tot veertien uur draaien en artiesten bij wie de druk van sociale media en hun carrière volledig door elkaar lopen.”

Het draait vooral om balans, vervolgt Veronique. “Sociale media zijn je visitekaartje, marketingtool en netwerk tegelijk. Je hebt ze nodig, maar ze trekken je ook een vicieuze cirkel in van scrollen, vergelijken en twijfelen. Veel mensen zijn bang dat ze worden vergeten als ze een week niets posten.” Haar advies? “Bewust omgaan met je online aanwezigheid, content vooruit plannen en dicht bij je eigen waarden blijven. Je hóeft niet mee in die ratrace.”

Onderzoek dat de klas in gaat
Op basis van het onderzoek ontwikkelde Maartje de toolbox ‘Sound X Mind – je mentale soundcheck’. Die bestaat uit drie thema’s: slim omgaan met sociale media, veerkracht en duurzame carrière. Met de korte lesmodules kunnen docenten kiezen welke onderdelen aansluiten bij hun opleiding en studentengroep.

Studenten krijgen daarnaast via een webpagina toegang tot betrouwbare informatie en hulpmiddelen. Die centrale plek is bewust opgezet, omdat bestaande initiatieven en best practices vaak lastig vindbaar waren.

Ook krijgt verwachtingsmanagement nadrukkelijk aandacht. “Veel studenten hebben een te rooskleurig beeld van een carrière in de muziek. Daarom laten we ze nadenken over vragen als: welke kant wil ik op en wat doe ik als het anders loopt dan gehoopt? Dat helpt om later veerkrachtiger in de sector te staan.”

De volgende stap: de praktijk bereiken
“Er komt gelukkig steeds meer aandacht voor mentale gezondheid en veiligheid”, merkt Veronique. “Wat ik zo sterk vind aan dit onderzoek, is dat het niet bij praten blijft. De uitkomsten zijn wetenschappelijk onderbouwd en vertaald naar concrete interventies. Daardoor worden ze hopelijk sneller serieus genomen.”

Zij ziet daarbij een positieve ontwikkeling bij de jongste generatie. “Vroeger was het vaak: niet lullen maar poetsen, tot het ongezonde aan toe. Terwijl ik denk dat we juist iets kunnen leren van jongeren die beter naar hun eigen lichaam luisteren. Laten we het aanmoedigen als iemand bewuste keuzes maakt en grenzen stelt.”

Voor Maartje is de toolbox pas het begin. De pilotversie wordt komend studiejaar verder ontwikkeld en geïntegreerd in het onderwijs. Daarna hoopt ze de opgedane kennis samen met coaches en andere werkveldpartners ook beschikbaar te maken voor professionals in de branche. “Mijn droom is dat deze kennis niet binnen de muren van Inholland blijft, maar uiteindelijk de hele muzieksector bereikt.”

Hogeschool Inholland heeft op donderdag 25 juni uit handen van onderwijsminister Rianne Letschert de Nederlandse Onderwijspremie ontvangen. Het is de hoogste onderscheiding in het middelbaar beroeps- en hoger onderwijs voor innovatieve en vernieuwende onderwijsinitiatieven. In de sector hbo behaalden we de tweede plaats met de Expeditie ‘de Inholland Pabo’: een radicale transformatie van onze opleiding waar in totaal 1.500 collega’s, studenten en betrokkenen uit het werkveld jarenlang samen aan werkten.

De Nederlandse Onderwijspremie wordt jaarlijks toegekend voor onderwijsvernieuwing en -verbetering in het mbo, hbo en wo. Inholland sleepte de tweede plaats in de wacht met een premie van 800-duizend euro. “We zijn onder de indruk van de omvang van de gerealiseerde verandering”, verklaart de beoordelingscommissie. “Het laat zien hoe een vaste kern met flexibele teams met succes grote veranderingen kan realiseren.” De commissie is ook te spreken over de actieve betrokkenheid van studenten. “Door ze in de opleiding bij curriculumontwerp te betrekken leren studenten hoe ze dit later kunnen toepassen.”

Radicale hervorming
Aanleiding voor de transformatie van onze lerarenopleiding was de hoge studie-uitval en het grote lerarentekort. De opleiding moest radicaal worden hervormd: van een overvol curriculum met veel varianten naar een flexibel, praktijkgericht en ontwikkelingsgericht onderwijsprogramma, met beroepstaken als ruggengraat. In de nieuwe opleiding is het leren verschoven: van een vaste opbouw naar werken vanuit de leervragen van studenten, in verbinding met de praktijk.

Studenten, docenten en schoolopleiders uiten hun tevredenheid. “In plaats van uitgebreide, verplichte verslagen van alle vakken die je hebt, ga je aan de slag met je eigen leervraag in de praktijk”, zegt een student. “Fijn is om zo een eigen draai te geven aan wat je leert.” Een andere student vult aan: “Het studieprogramma verlaagt de werkdruk en is meer op mijn persoonlijke ontwikkeling gericht.” Een schoolopleider merkt een nauwere band met Inholland, meer inzicht in het curriculum en een krachtige koppeling tussen theorie en praktijk. Met lichte jaloezie, voegt ze er lachend toe: “Ik had vroeger graag zelf deze opleiding willen volgen.”

1.500 mensen betrokken
Bijzonder aan de transformatie is niet alleen het resultaat maar ook de weg daarnaartoe. Studenten, docenten, onderzoekers, schoolopleiders, interne en externe experts brachten hun kennis en ervaring als gelijkwaardige partners samen binnen fontwerpteams. Het ging om een ‘expeditie’, want een radicale verandering ontstaat niet in één keer, maar vraagt om een lange adem, waarbij je de route samen moet zien te ontdekken. Van 2020 tot 2025 waren in totaal 1.500 mensen betrokken om de vraagstukken te verkennen, oplossingen te ontwerpen en te implementeren.

Maar liefst vijf lectoraten van Inholland speelden een adviserende, onderzoekende, ontwerpende en uitvoerende rol. Een van de begeleiders was Manon Joosten, onderzoeker bij het lectoraat Design Thinking. Glunderend kijkt ze naar het beeldje van de Nederlandse Onderwijspremie. “Ik ben er vooral trots op dat alle betrokkenen op een andere manier het curriculum vernieuwen. Het is echt een transformatie en dat vraagt heel veel lef. Het is vallen en opstaan.”

Design doing
De lach van Guido Stompff, lector Thinking, is niet minder groot. Hij bewondert de uitvoering van de expeditie ‘de Inholland Pabo’, met de inzet van vele mensen, onder wie interne expeditieleiders Manon en Suzanne de Lange, en twee externe expeditieleiders: Nanda Deen, voor de integrale aanpak van curriculum-, systeem- en organisatieverandering, en Johan de Bruin, voor onderwijskundige expertise. “Het is een sterk staaltje design doing”, zegt Guido. “Gangbaar is dat één groep de oplossingen ontwerpt en mensen uit de praktijk ze uit voeren. Maar hier werden ontwerp en implementatie gecombineerd. Ook studenten ontwierpen mee, en dat is essentieel. Hun kennis is cruciaal om een werkbaar onderwijsprogramma te krijgen.”

Samen weten we het meest. Dat was het uitgangspunt van de expeditie om van alle kanten zo veel mogelijk kennis in te schakelen. Guido is eerlijk: “Ik heb Manon en de andere trekkers van de expeditie vooraf voor gek verklaard om zoveel mensen erbij te betrekken. En niet voor even, maar voor langere tijd. Denk bijvoorbeeld aan docenten, die ook gewoon voor de klas moeten staan. Hoe benut je de wijsheid van het collectief en voorkom je participatievermoeidheid? In deze expeditie is het gelukt om de mensen binnen boord te houden. Dat is knap.”

Een bijzondere tool om de deelnemers betrokken te houden komt van de hand van Manon. “Elk team gebruikte de zogeheten Expeditiekaart”, vertelt ze. “Hiermee kan iedereen op een laagdrempelige manier reflecteren op het verloop van de dag en vooruit blikken op hun wensen voor morgen. Zo kan elk team gezamenlijk richting zoeken, wat bij een expeditie zonder vaste route nodig is.”

Open, lerend en verbonden
Felicitaties komen ook van Jeroen van den Berg, voorzitter van het college van bestuur van Inholland. “Het behalen van de Nederlandse Onderwijspremie is een enorme erkenning voor deze uitzonderlijke prestatie. In de ontwikkeling van de nieuwe Pabo trokken onderwijs en onderzoek intensief samen op in een ontwerpproces waarin studenten via Students as Partners volwaardig meededen.”

“Deze manier van werken past bij onze visie op onderwijs en toetsing”, zegt Jeroen. “Het staat symbool voor de cultuur die we bij Inholland nastreven: open, lerend en verbonden met de praktijk en buitenwereld. We zijn trots dat we met deze vernieuwde Pabo een aantrekkelijke, praktijkgerichte opleiding bieden voor de toekomstige leerkrachten die onze samenleving hard nodig heeft.”

Vervolg
De expeditie heeft de eindstreep nog niet bereikt, benadrukt Manon. “Het fundament staat, de implementatie gaat het derde jaar in. Nu is het zaak om koers te houden en door te zetten. De premie helpt om collega’s en partners verder te professionaliseren in hun rol om de leervraag van studenten centraal te stellen en hen daarin te faciliteren. Samen met het Centre for Teaching & Learning willen we de kennis die we hebben opgedaan vastleggen voor andere opleidingen.” En misschien is er ruimte voor een onderzoekstraject over hoe je de wijsheid van het collectief inzet om maatschappelijke oplossingen te ontwerpen, werpt Manon tot slot op. “Want voor maatschappelijke uitdagingen hebben we elkaar nodig. De vraag is hoe je dit slim organiseert.”

Meer weten over expeditie ‘de Inholland Pabo’? In deze webinar leggen Manon Joosten en collega Petra van den Brom de aanpak van Expeditie ‘de Inholland Pabo’.

Op 15 juni presenteerden dertien studenten Business Studies, Creative Business en Communicatie de uitkomsten van het onderzoek, dat zij uitvoerden bij leerlingen en decanen van middelbare scholen, studenten van het mbo en organisaties op de Zuid-Hollandse eilanden Goeree-Overflakkee, Hoeksche Waard en Voorne-Putten. Zij hebben veel leerlingen en mbo-studenten gesproken in focusgroepgeprekken over welke vragen er leven over studiekeuze: wat spreekt jullie aan, wat hebben jullie nodig, wat is voor jullie belangrijk?

Vertel het verhaal achter het bedrijf
De belangrijkste conclusie uit het onderzoek was dat jongeren het verhaal missen achter de bedrijven en beroepen, en ze missen de ervaringen. Het overkoepelende advies in de beroepsproducten luidt daarom: laat júist de ervaringen zien van werken in de sector! Dit geldt ook voor de beroepsproducten die bedrijven en organisaties kunnen helpen bij hun werving en employer branding.

‘Er was zo’n positieve vibe’ 
Jeany van Beelen, associate lector Human Capital bij Inholland, is blij met wat de studenten hebben ontworpen op basis van hun onderzoek. Ook vond ze het opnieuw verrijkend hoe studenten van verschillende studies elkaar voedden en aanvulden. “De een is bijvoorbeeld sterk op plan van aanpak, de ander op inhoud en de volgende op vormgeving.” Ze is ook trots op hoe de studenten hun analyse van een van de vier sectoren presenteerden. “Ze stonden er écht en dat laat zien hoe zij zijn gegroeid tijdens hun opleiding. ’Wat doen ze dat goed, dat presenteren’, kreeg ik te horen”, glundert ze. “Er was zo’n positieve vibe.”

Kinderboek ‘Fay en het geheim van de beschermlaag’
De middag werd geopend door communicatiestudent Emilie Kok. Ze had een kinderboek gemaakt gebaseerd op interviews met mensen uit de techniek: ‘Fay en het geheim van de beschermlaag’. Met het verhaal wil Emilie laten zien dat techniek niet alleen draait vies en zwaar werk, maar ook om samenwerken, creativiteit en het bedenken van oplossingen. Onderwerpen die voor jonge kinderen misschien ingewikkeld lijken, worden door het kinderboek begrijpelijk en herkenbaar gemaakt. Het bedrijf GS Birkhoff Staalwerken B.V. in Oude Tonge was daarvoor haar inspiratiebron.

Emilie wil hiermee kinderen op jonge leeftijd bewust maken van werken in de techniek. Behalve het schrijven van het boek zette zij een les op voor de onderbouw van de basisschool. Tijdens deze les maken kinderen met behulp van het boek op een speelse en toegankelijke manier kennis met de technieksector.

Beroepsproducten in drie categorieën
De beroepsproducten van de studenten zijn te verdelen in digitale oplossingen, LOB-activiteiten en praktijkevenementen. Zo ontwikkelde Erdem Muyumyun het platform NexTechniek: een website die scholen, jongeren en bedrijven gericht op de techniek samenbrengt. Sophie Kronenburg ontwierp infographics die verschillende takken laten zien van de zorg om het negatieve beeld weg te halen bij beroepen in de zorg.

Jeffrey de Winter ontwierp LOB-challenges voor havo 3 over Agri-Food. Hij koos zelf eerst een ‘verkeerde studie’ en maakte daarom dit product om leerlingen op een eerder moment kennis te laten maken met de sector. Tom van Donkelaar bedacht de ‘Reis door de zakelijke dienstverlening'. Deze reis, waarin paspoorten en stempels, tickets en souvenirs voorkomen, heeft bestemmingen naar Logistiek, HR en Finance. Lisenka ten Hoor tot slot ontwierp de Escape Room over beroepen in de techniek en Sam Struijk wil met haar ‘Carrière diner’ leerlingen, het onderwijs en het werkveld samenbrengen.

Ook de studenten Bilal el Ouai, Lisa Verdonk, Naomi van Steensel, Sohaib Abarkan, Moesha Veldman, Jimmy Rietdijk en onderzoekers Iris van Noort, Petra Biemans, Kristian de Oude en William Hazenbroek deden mee aan dit onderzoeksproject Delta Dreamers - Bruggen bouwen.

Van prototype naar praktijk
De beroepsproducten van de studenten zijn halffabricaten en die werden na de presentaties in werkvormen aan tafels besproken. Welke kunnen we met kleine inspanningen gelijk inzetten? Wat heeft welke impact? Hoe zien we de uitvoerbaarheid en haalbaarheid? “Na de zomer gaan we hier in de Learning Community met alle betroken gemeenten, scholen en bedrijven mee verder”, vertelt Jeany. Vanuit Regiodeal is er veel enthousiasme over deze samenwerking in Delta Dreamers – Bruggen Bouwen. Jeany kijkt ernaar uit om weer door te bouwen in het volgende studiejaar.

Hoe geef je als hogeschool richting aan een wereld die voortdurend verandert? In ons jaaroverzicht 2025 laten we zien hoe we daar bij Hogeschool Inholland het afgelopen jaar invulling hebben gegeven. Samen met studenten, collega’s en partners werkten we verder aan toekomstgericht onderwijs en onderzoek met impact op de transitie naar een duurzame, veerkrachtige samenleving. 

Een duidelijke koers voor de toekomst
In 2025 scherpten we onze koers aan met de herijkte strategie ’Samen het verschil maken’. Daarmee bevestigen we waar Inholland voor staat: het ontwikkelen en aanbieden van praktijkgerichte kennis aan mensen die het verschil willen maken voor een veerkrachtige en duurzame samenleving.  

Deze koers zie je terug in ons onderwijs. We luisteren naar wat studenten nodig hebben en maken duidelijke beloftes over hun leerervaring. In een leeromgeving die betekenisvol, onderzoekend en inclusief is, krijgen studenten de ruimte om keuzes te maken en samen te leren door te doen.  

Onderwijs en onderzoek met maatschappelijke impact
Onderwijs en onderzoek versterken elkaar binnen Inholland. Samen met bedrijven, overheden en maatschappelijke organisaties werken we aan actuele vraagstukken uit de praktijk.  

Dat leidt tot tastbare resultaten. Zo brachten we tijdens SAIL 2025 studenten, docenten, onderzoekers en partners samen rondom thema’s als duurzaamheid, logistiek en innovatie. Ook onderzoeksprojecten, zoals het onderzoek naar gezondheidsbevorderende architectuur van onze onderzoeker Elke Miedema, laten zien hoe praktijkgerichte kennis direct kan bijdragen aan een gezondere en toekomstbestendige leefomgeving. 

Samen wendbaar vooruit
Tegelijkertijd stonden we voor uitdagingen, zoals dalende studententaantallen, financiële druk en snelle technologische ontwikkelingen. Dit vraagt om scherpe keuzes en een organisatie die flexibel kan inspelen op veranderingen. 

Daarom hebben we de eerste stappen gezet om onze organisatie eenvoudiger en wendbaarder in te richten. Zo houden we focus en ruimte voor wat het belangrijkst is: goed onderwijs, sterk praktijkgericht onderzoek en de mensen die dat iedere dag mogelijk maken. 

Bekijk het jaaroverzicht 
In het jaaroverzicht ontmoet je studenten, docenten, onderzoekers en partners die samen werken aan oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken. Je leest over inspirerende projecten, bijzondere samenwerkingen en de impact die we samen maken. 

Benieuwd naar de verhalen achter de resultaten van 2025? Bekijk het jaaroverzicht en ontdek hoe we samen het verschil maken. 

Wat verstaan jongeren onder criminaliteit? Waar zien zij criminaliteit terug in hun eigen leefomgeving? En kijken jeugdprofessionals naar dezelfde plekken en situaties op dezelfde manier? Die vragen stonden centraal in de foto-expositie ‘Beelden van criminaliteit: perspectieven van jongeren en jeugdprofessionals in Haarlem’. De expositie was te zien bij Kunstuitleen in Haarlem. 

Sinds juli 2025 doet Hogeschool Inholland, in opdracht van de gemeente Haarlem, onderzoek naar jongeren en criminaliteit in de stad. Het onderzoek richt zich op jongeren van 12 tot 18 jaar en brengt onder meer in kaart wat jongeren weerbaar maakt tegen criminaliteit en in hoeverre zij binding voelen met de samenleving. 

De photovoice-methode
Naast vragenlijsten onder ruim honderd jongeren is er ook kwalitatief onderzoek uitgevoerd met jongeren en jeugdprofessionals. Daarvoor is gebruikgemaakt van de photovoice-methode: deelnemers maakten foto’s van plekken, situaties of beelden die voor hen iets zeggen over criminaliteit, veiligheid, risico’s, verleiding, kwetsbaarheid of juist veerkracht. 

De foto’s vormen het startpunt voor gesprekken over hoe criminaliteit wordt ervaren en geïnterpreteerd. Daarbij wordt zichtbaar dat jongeren en professionals soms heel verschillend naar dezelfde omgeving kijken. 

Criminaliteit gaat over meer dan cijfers
“Volwassenen praten vaak over jongeren als risico, maar begrijpen pas echt wat er speelt als we met hen kijken naar hun wereld,” zegt Evelien Nijland-Rauwerdink, lector Jeugd en Samenleving bij Hogeschool Inholland. “Criminaliteit gaat niet alleen over incidenten of cijfers, maar ook over beleving, context en de manier waarop jongeren hun omgeving ervaren.” 

Volgens Nijland-Rauwerdink laat de expositie zien hoe belangrijk het is om niet alleen óver jongeren te praten, maar vooral ook mét hen. “Wat wij volwassenen zien als overlast, is voor jongeren soms een plek om te zijn. Het verschil zit niet altijd in hun gedrag, maar in onze interpretatie daarvan.” 

Aimy Heijne, student aan de Universiteit Utrecht, voerde het kwalitatieve deel van het onderzoek uit met behulp van de photovoice-methode. Zij zag hoe krachtig beeld kan zijn om perspectieven zichtbaar te maken. “Soms fotografeerden jongeren en professionals dezelfde plek, maar zagen er iets heel anders in. Dat zichtbaar maken: daar zijn foto’s heel krachtig in.” 

Wat zien we als criminaliteit?
De expositie brengt deze verschillende perspectieven samen. Bezoekers worden uitgenodigd om niet alleen naar de beelden te kijken, maar ook stil te staan bij de vragen die ze oproepen. Wat zien we eigenlijk als criminaliteit? Welke signalen pikken jongeren op? En wat missen volwassenen soms wanneer zij naar jongeren en hun leefomgeving kijken? 

De foto-expositie was bedoeld als plek voor ontmoeting en gesprek tussen jongeren, jeugdprofessionals, beleidsmakers, onderzoekers, gemeente Haarlem en andere betrokkenen. Tijdens de expositie waren verschillende betrokkenen aanwezig om in gesprek te gaan over de beelden en de eerste inzichten uit het onderzoek.

Duurzaam toerisme, circulaire economie, regeneratief toerisme, degrowth, doughnut economics: de afgelopen jaren zijn talloze concepten geïntroduceerd om toerisme toekomstbestendig te maken. Maar wat betekenen deze termen eigenlijk? Hoe verschillen ze van elkaar? En hoe kunnen ze in de praktijk bijdragen aan een echte transitie?

Hier heeft het project ‘Transitional Tourism: Rethinking Tourism in an Age of Systemic Change’, geleid door Ko Koens, lector New Urban Tourism, het afgelopen jaar samen met partners Paradise Found en Ginder naar gekeken. Het eindrapport biedt voor het eerst een helder overzicht van de verschillende perspectieven op de transitie van toerisme. Niet om nog een buzzword toe te voegen, maar om de onderliggende processen en keuzes zichtbaar te maken die nodig zijn voor een structurele verandering in toerisme.
 

Traditionele duurzaamheid

Om te begrijpen waar al die nieuwe concepten vandaan komen, is het nuttig kort stil te staan bij het verleden. Het triple-bottom-line denken – people, planet, profit – was ooit bedoeld als aanzet tot systeemverandering. Maar het werd snel gereduceerd tot een balanceer-act waarbij economische groei vrijwel altijd aan het langste eind trok. Winst mocht de kosten voor mens en natuur compenseren, zolang er maar enige ‘balans’ was. Zo werd een radicale denkwijze een rapportageformat.”

“Dat heeft geleid tot een groeiende behoefte aan concepten die verder gaan dan traditionele duurzaamheid, zoals regeneratief toerisme en degrowth, maar ook het versterken van brede welvaart of circulariteit via toerisme”, legt Ko uit. “Inmiddels zijn er zo veel van dergelijke concepten dat het lastig wordt om door de bomen het bos te zien.” Het onderzoeksrapport helpt duidelijkheid te scheppen door acht verschillende benaderingen met elkaar te vergelijken.
 

Transitie als systeemverandering

Het rapport beschrijft acht transitieve benaderingen: de Sustainable Development Goals (SDG’s), brede welvaart, equitable tourism, circulair toerisme, degrowth, regeneratief toerisme, destination stewardship en doughnut economics. Deze benaderingen delen een overkoepelend idee: transitional tourism. Dat gaat niet om het optimaliseren van het huidige systeem, maar om het vervangen van een dominant, onhoudbaar wereldbeeld door een nieuw. Door het systeem zelf te herzien: governance, marktstructuren, consumptiepatronen en de manier waarop we naar groei kijken.

Zes kernelementen definiëren dit transitieve denken. Ten eerste: het heroverwegen van de rol van economische groei en dit niet langer als vanzelfsprekend uitgangspunt nemen. Ten tweede: toerisme zien als onderdeel van een complex, levend systeem in wisselwerking met natuur en samenleving. Ten derde: een ecocentrische blik waarbij de natuur intrinsieke waarde heeft, los van economisch nut. Vervolgens een plaatsgebonden aanpak die vertrekt vanuit de behoeften van de lokale gemeenschap. Dan co-creatie: bewoners en stakeholders actief betrekken als fundament. En ten slotte: werken naar concrete actie met passende meetinstrumenten.

Acht stromingen, één beweging

De acht besproken benaderingen zijn niet gelijkwaardig in radicaliteit. De SDG’s en brede welvaart bewegen nog grotendeels binnen het bestaande groeiparadigma en zijn daarmee toegankelijker in de praktijk. Regeneratief toerisme, degrowth en doughnut economics stellen de grondslagen van dat paradigma fundamenteel ter discussie, maar zijn juist daardoor ook moeilijker te implementeren. Het rapport laat via het Three-Horizons-raamwerk zien hoe de verschillende benaderingen niet zozeer concurrenten zijn, maar eerder complementaire rollen vervullen in een geleidelijke transitie.

Elke aanpak heeft zijn sterke en zwakke kanten, afhankelijk van context, schaal en politieke realiteit. Daarom pleiten de onderzoekers voor ‘strategisch pluralisme’: een bewuste combinatie van benaderingen, afgestemd op het specifieke vraagstuk en het moment in de transitie. Een bestemming die net begint te twijfelen aan groeicijfers kiest een andere ingang dan een stad die bukt onder massatoerisme.

De praktijk loopt achter

De kloof tussen theorie en praktijk is opvallend. In de onderzochte Europese steden worden termen als ‘regeneratief toerisme’ of ‘degrowth’ regelmatig gebruikt, maar de onderliggende strategieën blijven conventioneel: betere spreiding van bezoekers, het aantrekken van ‘kwaliteitstoeristen’, hogere toeristenbelasting. Echte systeemvragen – wil je eigenlijk meer toeristen? past toerisme hier überhaupt? – worden zelden gesteld. “Het gevaar is dat dergelijke termen leiden tot transition-washing”, waarschuwt Ko. “Transitiebegrippen worden ingezet om bestaand beleid een nieuw jasje te geven, zonder dat de onderliggende logica verandert.”

Een tweede probleem is meten. KPI’s blijven gebaseerd op aantallen bezoekers, bestedingen en overnachtingen. Welzijn, sociale cohesie, ecologische draagkracht — het zijn zachte waarden die moeilijk te kwantificeren zijn, en dus buiten beeld blijven. De onderzoekers stellen ‘reflexief monitoren’ voor als alternatief: een cyclisch leerproces waarbij kwantitatieve data en kwalitatieve inzichten samen worden besproken door alle betrokkenen. Niet als externe controle, maar als onderdeel van het veranderingsproces zelf.
 

Nu is het moment

Het goede nieuws: er beweegt iets. Steeds meer bestemmingen erkennen dat toerisme meer is dan een economische motor. Bewoners tellen mee. Groei is niet langer heilig. De vraag verschuift van hoeveel naar voor wie en waartoe.

Maar erkenning is nog geen transitie. De onderzoekers adviseren: stop met debatteren over welke benadering de beste is. Analyseer je eigen context, kies een aanpak die past, ontwikkel concrete acties, zet een monitoringsproces op en betrek stakeholders gedurende het hele traject.

“De terminologie doet er minder toe dan de vraag of er echt iets verandert. En dat vraagt moed; van politici, beleidsmakers, DMO’s, ondernemers en onderzoekers. Want toerisme transitief maken is niet alleen een strategische keuze. Het is een maatschappelijke verantwoordelijkheid”, aldus Ko.

Ziekenhuizen en medisch onderzoeksinstituten voeren dagelijks vele analyses uit om te bepalen of mensen gezond of ziek zijn en welke ziekte ze hebben. Bij Inholland leiden we daar niet alleen professionals voor op. Met Helena Chon, onze nieuwe lector AI in de Biomedische Diagnostiek, onderzoeken we ook hoe het werk in de praktijk nog verder kan worden verbeterd. En zoals de naam van het lectoraat al verraadt: daarin speelt AI een sleutelrol.

Helena heeft een zeer persoonlijke motivatie om zich in te zetten voor de klinische praktijk. Een ernstig ziektegeval in haar directe omgeving speelde een belangrijke rol. “Artsen hadden geen behandelopties en konden geen prognose geven. Het maakte mij duidelijk dat nieuwe inzichten hard nodig zijn. Medisch onderzoek moet dit soort situaties in de toekomst helpen voorkomen.” Het bepaalde haar keuze om medische biologie te studeren. Direct daarna startte ze haar promotieonderzoek naar innovatieve biomarkers in relatie tot hart- en vaatziekten.

Dicht op de praktijk
Hoewel promotieonderzoek belangrijk is voor medische vooruitgang, kan de brede toepassing in de medische praktijk vaak meer dan tien jaar duren. Helena wilde dichter op de praktijk en de implementatie van innovaties zitten. “Daarom ben ik klinisch chemicus geworden. Als klinisch chemicus ben je eindverantwoordelijk voor de medisch-inhoudelijke zaken in het medisch laboratorium. Het is een hightech omgeving waarin medische apparatuur, gekwalificeerd personeel en een goed ingerichte organisatie met een hoge kwaliteitsstandaard samenkomen. Door nieuwe biomarkers beschikbaar te maken aan artsen maar ook door laboratoriumuitslagen sneller te rapporteren kun je enorme impact maken op het zorgproces. De impact van laboratoriumonderzoek is sowieso groot: ongeveer 70 procent van de medische beslissingen is mede gebaseerd op laboratoriumonderzoek.”

Belang van IT in de zorg
Door vergrijzing, krapte op de arbeidsmarkt en steeds hogere verwachtingen van de zorgsector staat er steeds meer druk op de zorgsector, ook voor de medische laboratoria. “IT-innovaties in medische laboratoria kunnen helpen om laboratoriumzorg efficiënter en beter te maken. Bijvoorbeeld door grotere delen van het werk te automatiseren, door data te onderzoeken om scherper diagnoses te stellen of door doorlooptijden te analyseren zodat je het werkproces slimmer kunt inrichten.”

Twee werelden samen
Helena volgde de master Health Informatics om zich als zorgprofessional te verdiepen in zorg-IT en de strategische en verantwoorde inzet ervan. “Dit helpt om belevingswerelden van de zorg- en IT-professionals dichter bij elkaar te brengen”, zegt ze. “Het is belangrijk om elkaars vraagstukken te begrijpen en wat de mogelijkheden en onmogelijkheden zijn van IT om het werk nog beter te doen en slimmer te organiseren. Omdat IT zo belangrijk is en steeds belangrijker wordt in laboratoria, zou ik willen dat alle analisten kennis opdoen van IT.”

Brug tussen praktijk en onderzoek
Door de opkomst van AI zal de factor IT in het laboratoriumwerk alleen nog maar groter worden. Kan AI professionals helpen om eerder, sneller en nauwkeuriger diagnoses te stellen? “AI-modellen kunnen helpen bij diagnoses, prognoses en de reactie op medicijnen. Daarnaast kunnen ze werkprocessen efficiënter vormgeven, drukte en piekbelasting voorspellen en je ondersteunen bij verslaglegging.”

AI-geletterd en datavaardig
Met het lectoraat AI in de Biomedische Diagnostiek richt Helena zich op het ontwikkelen en toepassen van AI. Daarvoor is AI-geletterdheid binnen medische laboratoria nodig. “Het begint bij de data”, zegt Helena. “Kijk bijvoorbeeld kritisch naar bloedsuikerwaarden. Komen die van voor of na een maaltijd? Als een AI-model daarin geen onderscheid maakt, kan het onterechte conclusies trekken. Of het AI-model kan überhaupt geen voorspelling maken omdat er te veel ruis in de data zit. En een AI-model dat elders is ontwikkeld, kan falen wanneer je deze in een andere context toepast. Je moet het belang van goede dataregistratie snappen om AI zinnig toe te passen.”

AI for Diagnostics Academy: AIDA
“Met het lectoraat onderzoeken we ook wat er nodig is om AI in biomedische laboratoria te implementeren”, vertelt Helena verder. “Daarvoor is bekendheid met de IT-omgeving in medische laboratoria van belang.” Sinds de start van het lectoraat is Helena bezig met de ontwikkeling van de AI for Diagnostics Academy (AIDA): een ‘simulatielab’ voor IT-vaardigheden én de implementatie van AI. “De IT-omgeving van een medisch laboratorium is uniek door de hoge mate van automatisering en de complexiteit van de data. Data-uitwisseling is specialistisch werk en vereist een goede infrastructuur en een heldere data governance. Investeringen hierin zijn kostbaar en complex, onder meer vanwege privacy en veiligheid. Dan is het fijn dat ziekenhuizen en onderzoeksinstituten eerst bij ons de mogelijkheid hebben om nieuwe AI-toepassingen te testen.”

Studenten en professionals
Bij AIDA werken studenten Biologie en Biomedisch Laboratoriumonderzoek (BML) en studenten van de opleiding Business & IT Management samen met professionals uit het werkveld. “Zoals mijn collega’s van Amsterdam UMC waaraan ik als klinisch chemicus ben verbonden”, zegt Helena. “Praktijkvragen uit het beroepenveld integreren we zo met het onderwijs, bijvoorbeeld door studenten deze vraagstukken in opdrachten te laten onderzoeken.”

Voor de toekomstige beroepsgroep
De BML-studenten leren de resultaten van het laboratoriumwerk digitaal te registreren en te interpreteren en de eerste ervaringen op te doen met AI binnen hun vak. “Zij kunnen straks een voortrekkersrol spelen bij innovaties waarin IT en AI een rol spelen”, zegt Helena. “Ook als changemakers die de ontwikkeling en adoptie helpen versnellen. En dat vanuit hun kennis over betrouwbare data als belangrijkste randvoorwaarde voor succesvolle implementatie van AI.” Helena hoopt met haar lectoraat stappen te zetten naar verantwoord en duurzaam gebruik van AI om de kwaliteit en efficiëntie van het stellen van diagnoses te vergroten en werkprocessen slimmer in te richten. “Door mijn aanstelling bij Inholland kan ik grote groepen studenten en daarmee de toekomstige beroepsgroep meenemen in de nieuwste ontwikkelingen.”

Hoe gaat een hogeschool om met studenten die anders denken, leren en voelen? Onderzoekers Jonathan Evans en Flann Naji van Hogeschool Inholland stellen die vraag op een creatieve, interactieve en confronterende wijze. “De vraag is niet: hoe passen we neurodivergente studenten aan het standaard schoolsysteem aan? Maar: hoe maken we het schoolsysteem zelf flexibeler, menselijker en inclusiever voor iedereen?”

“Er is steeds meer bewustzijn over neurodiversiteit”, zegt Jonathan. "Mensen hebben er vaker van gehoord, weten beter wat het inhoudt en we kruipen langzamerhand uit het beeld dat neurodivergentie een ziekte is die je moet genezen.” Neurodivergent betekent dat iemands brein informatie anders verwerkt dan gemiddeld. Wie wél binnen dat gemiddelde valt, heet neurotypisch. Neurodiversiteit is de overkoepelende term: het idee dat al die verschillende breinen samen de natuurlijke variatie van de mensheid vormen.

Er ontstaat dan ook een positievere kijk op wat een a-typisch brein kan betekenen. Zo wordt steeds vaker benadrukt dat neurodivergente mensen heel sterk zijn in andere dingen dan neurotypische mensen, zoals hyperfocussen op specifieke taken of patronen herkennen. "Maar daarmee ligt de nadruk ook in dit meer vooruitstrevende paradigma nog steeds op de productiviteit van de neurodivergente persoon”, zegt Jonathan. Wij zien liever een focus op de neurodivergente persoon als volwaardig mens, productief of niet. En op het veranderen van de structuren in de samenleving, zodat er plek is voor iedereen.”

De verkeerde vraag
Die focus op productiviteit in de neurodivergente mens, zegt Flann, zie je ook in het onderwijs. Goedbedoelde ondersteuningsstructuren zijn vaak gericht op de vraag: hoe kunnen we deze persoon helpen onafhankelijk te worden en een baan te vinden? Flann: “Maar dat is de verkeerde vraag. Sommige van deze mensen zullen nooit onafhankelijk zijn. En, is dat nodig? Tel je dan pas mee? De juiste vraag zou zijn: hoe kunnen we zorgen dat ook neurodivergente mensen een plek vinden binnen de samenleving waar ze op hun gemak zijn, gelukkig zijn en zo veel mogelijk zelfregie hebben?”

Flexibel en empathisch
Jonathan en Flann proberen de geesten rijp te maken voor iets wat lijkt op het Universal Design for Learning (UDL) en compassionele pedagogiek, een bijzonder flexibel systeem waarbij alle studenten hun studie naar eigen inzicht kunnen inrichten.

“Je kunt dan bijvoorbeeld kiezen hoeveel studiepunten je wilt halen binnen een semester”, vertelt Flann. “En of je de vakken live volgt of online. Of je een gewoon examen doet, een presentatie geeft, een poster maakt of iets anders wat goed bij jouw vaardigheden past.” Daarnaast kan een keuzemenu ook helpend zijn voor neurodivergente medewerkers; met opties als thuiswerken, het gebruik van noise canceling koptelefoons, ingeroosterd worden op bepaalde tijden of zelfs de mogelijkheid tot een dutje tussendoor.

Jonathan: “Heel belangrijk is ook: vertrouwen. Ons systeem lijkt ervan uit te gaan dat je niet erg betrouwbaar bent en gecontroleerd moet worden. Maar onze ervaring is het tegenovergestelde: neurodivergente mensen zijn zeer gedreven en gemotiveerd.”

Neurodiversiteit belichamen en ervaren
Om dit gesprek over neurodiversiteit uit de vorm van boeken en teksten halen, ontwikkelen Jonathan en Flan steeds weer bijzondere, creatieve en interactieve onderzoeksvormen. Variërend van de Neurodivergent Mondays en de Media Club tot aan een keuzevak voor masterstudenten rondom Participatief Actieonderzoek aan de Universiteit van Amsterdam.

“We willen het wetenschappelijk onderzoek naar neurodiversiteit uit de ivoren toren halen en naar de samenleving brengen”, zegt Jonathan. “In het bijzonder naar de community van neurodivergente personen.” “We bestuderen niet alleen de gemeenschap; we zijn er onderdeel van”, vult Flann aan.

De Neurodivergent Mondays noemen Jonathan en Flann 'het hart van hun werk'. Als onderdeel van het programma van ObA Next Lab Sluisbuurt organiseerden ze het afgelopen jaar elke maandag een open bijeenkomst, waar ze steeds een andere invulling aan gaven. Jonathan: “De ene keer was het een drop-in sessie waar mensen spontaan konden langskomen om met ons over neurodiversiteit te praten. Andere keren kozen we een specifieke aanpak.”

Recent hield het onderzoeksduo een boekenclub over neurodiversiteit. Een andere keer hebben ze een emotion networking sessie gedaan, een dialoogvorm voor gevoelige onderwerpen. En met voormalig Inholland-collega Rosa Mul hebben ze deze dialoog een zintuiglijke dimensie gegeven, door het onderwerp vanuit de zintuigen te mappen. Jonathan: “We proberen steeds de bredere gemeenschap te betrekken bij de Neurodivergent Mondays en dit te doen op de manier van ‘playful learning’. Ik denk dat we daar goed in zijn geslaagd. We hebben veel verschillende ervaringen gehad met het brede publiek.” 

Ondergerepresenteerde regisseurs en acteurs
Voor de Media Club - ook onderdeel van ObA Next Lab Sluisbuurt - hebben Jonathan en Flann films gecureerd van neurodivergente regisseurs en acteurs, een sterk ondergerepresenteerde groep in de filmwereld en op tv. In de Media Club worden deze film getoond en gezamenlijk besproken.

Over het algemeen zijn dit korte, low budget films, vertelt Jonathan, omdat er weinig middelen zijn in dit deel van de filmwereld. “Maar er zijn belangrijke uitzonderingen, zoals de duurdere en langere film ‘I Swear’, over de ervaring van een persoon met Gilles de la Tourette, een vorm van neurodivergentie die nóg meer gemarginaliseerd is.”

Sensorische muur
Deze creatieve onderzoeksvormen van Jonathan en Flann zijn nu ook te zien in de tentoonstelling ‘Neurodiversity: as Experienced and Embodied’, die ter gelegenheid van Neurodiversity Pride Week (11-18 juni) te zien is bij Hogeschool Inholland Amsterdam. Waar ze bezoekers willen laten ervaren hoe het is, ook lichamelijk, om als neurodivergente persoon door het leven te gaan.

Ze willen de neurodivergente persoon tevoorschijn laten komen vanuit een belichaamde, zintuiglijke ervaring en verschillende persoonlijke items. Flann: “We hebben een sensorische muur gecreëerd, waarbij de bezoeker verschillende objecten kan bekijken en aanraken, waaronder een stuk van het tapijt dat overal op locatie Amsterdam ligt (een nieuw, schoon stuk!)."

“We wilden bijvoorbeeld laten zien dat heel gewone alledaagse dingen als het oppervlak van een bureau of tapijt, maar bijvoorbeeld ook de manier waarop een stoel aanschuift bij een bureau een neurodivergente student of collega bovenmatig kunnen opvallen en zelfs irriteren”, vertelt Flann.

Iets wat je gewoon bént
Daarnaast is er een heel georganiseerd notitieboek te zien van een student die weet dat zij problemen heeft met organiseren. Flann: “Zij heeft heel bewust verschillende kleuren gekozen en een heel specifiek format waarin zij aantekeningen maakt om te dealen met haar ADHD.” Zo wil de tentoonstelling de ervaring van neurodivergentie ook delen als 'iets wat je gewoon bent’. “Neurodivergentie is niet goed, niet slecht, maar onderdeel van de natuur”, stelt Flann.
 
De expositie is vanaf donderdag 11 juni tot 9 juli te bezoeken in de EXPO-ruimte op de tweede verdieping bij Hogeschool Inholland Amsterdam.

Foto's gemaakt door: Kees van Dijk

Luka over het vinden van een stageplek als neurodivergente student
Het supergestructureerde notitieboekje uit de tentoonstelling is van Luka Jansen, student Medische Beeldvorming en stagiair bij het Lectoraat Diversiteitsvraagstukken. Zelf heeft ze ADHD en is ze chronisch ziek. Voor haar stage onderzoekt Luka hoe het neurodivergente studenten vergaat bij het vinden van een stage en het voltooien ervan. Voor dit onderzoek heeft ze een tiental studenten geïnterviewd. Daarnaast liep het vinden van de juiste stage voor haarzelf ook stroef.

“Er is een reden waarom ik vanuit een medische studie bij het lectoraat Diversiteits-vraagstukken ben terechtgekomen. De eerste twee jaar viel mijn studie mee. Wat wel pittig was: ik had dertien vakken tegelijk. Dus ik moest echt héél goed plannen.” Tijdens haar middelbareschooltijd had Luka veel coaching en begeleiding gehad, waar ze profijt van had tijdens de eerste jaren van haar studie (denk aan het notitieboekje!). “Maar in mijn derde jaar werd ik ook chronisch ziek en dat maakte het heel moeilijk om aan een stage te komen.”

De school wilde wel zoeken naar een stage van minder dagen, vertelt Luka. “Ze zagen vier dagen nog wel lukken, maar drie of twee dagen zou lastig worden. En omdat de stage ook dichtbij moest zijn, omdat een lange reistijd voor mij te vermoeiend was, zou het extreem lastig worden, zeiden ze. Dat zie ik ook veel terug in mijn onderzoek. Voor veel neurodivergente studenten is het moeilijk om fulltime stage te lopen. Ik heb alles en iedereen erbij gehaald: decaan, teamleider, ergotherapeut, maar het lukte me niet om een stageplek te vinden.”

Buiten de school wist Luka ook niet waar ze terecht kon. “Toen mijn diplomatermijn van 10 jaar steeds dichterbij kwam, en er maar geen beweging in kwam, heb ik me op eigen houtje helemaal suf gegoogeld en uiteindelijk de hulporganisatie ECIO gevonden. Zij hebben mij aan deze stage bij het lectoraat Diversiteitsvraagstukken geholpen. Maar vanuit mijn studie kwamen er veel vragen. Lector Machteld de Jonge heeft enorm haar best moeten doen om mijn studie zover te krijgen dat ze instemden met deze onderzoeksstage.”

Machteld, lector Diversiteitsvraagstukken vertelt over inclusie binnen Inholland
Diversiteit en inclusie staan in Nederland onder druk, stelt Machteld de Jong, lector Diversiteitsvraagstukken. “Ik zie tegelijkertijd twee bewegingen. Enerzijds trekken mensen zich terug in hun eigen bubbel. Anderzijds, zijn mensen meer dan ooit op zoek naar erkenning. Op het vlak van neurodiversiteit is er wel een enorme emancipatieslag geweest. Jongeren zitten er helemaal niet mee om te zeggen: “Ik heb ADHD” of “Ik zit op het autistisch spectrum”.”

Machteld ziet ook steeds meer dat als je het binnen je organisatie anders organiseert, neurodivergente personen veel mogelijkheden hebben om te floreren. “Je wilt als organisatie - en al helemaal als school - neurodivergente mensen bij het gesprek betrekken. Het voegt een belangrijke nuance toe. Dat Flann en Jonathan onderdeel zijn van ons lectoraat is heel betekenisvol en als team leren we veel van hen. We krijgen de mogelijkheid door hun ogen te kijken naar onderwijsprocessen, naar de organisatieinrichting en de belevingswereld van neurodivergente mensen.”

Ze vindt het goed hoeveel ruimte Inholland biedt aan het leren over het thema inclusie. “Naast een Taskforce Diversiteit & Inclusie en een Community of Practice Diversiteit en Inclusie, zijn wij als lectoraat vrij om datgene te onderzoeken waarvan wíj denken dat het nuttig is voor de hogeschool en de samenleving. Dat is mooi; onderwijs en onderzoek zijn belangrijk als middel om inclusie te stimuleren.”

Hoe gaat het met onze studenten? Die vraag staat centraal in de jaarlijkse Studentenwelzijnsmonitor (SWM). De monitor geeft Hogeschool Inholland waardevolle inzichten in welzijn, motivatie en studiesucces. Dit jaar laten de resultaten opnieuw een positieve ontwikkeling zien. 

Respons en betrokkenheid 
Met 2.445 ingevulde vragenlijsten is de respons hoger dan ooit. In voorgaande jaren lag de deelname meestal tussen de 1.500 en 1.800 studenten. “Dat is heel waardevol,” zegt Lisa Klinkenberg, senior onderzoeker Studentenwelzijn van het lectoraat Studiesucces en coördinator van de SWM. “Dankzij deze hoge respons kunnen we beter zien hoe het met studenten gaat en waar aandacht nodig is. Meerdere opleidingen, docententeams en de Studentsucces Centra hebben actief geholpen om studenten te bereiken. Dat heeft duidelijk verschil gemaakt. Complimenten aan iedereen die hieraan heeft bijgedragen, en in het bijzonder aan mijn studentpartners Christina, Nora en Daan.” 

Belangrijkste conclusies
De Studentenwelzijnsmonitor 2026 laat een overwegend positief beeld zien. De studiemotivatie is verder gestegen, de ervaren studiestress is opnieuw afgenomen en ook de levenstevredenheid laat een positieve ontwikkeling zien. Daarnaast is de ervaren docentbetrokkenheid toegenomen. 

Tegelijkertijd blijft er aandacht nodig. De prestatiedruk blijft hoog en niet alle studenten ervaren hetzelfde positieve beeld. Er zijn duidelijke verschillen tussen groepen studenten, opleidingen en locaties.

Meer motivatie, minder stress en meer verbinding
De stijgende studiemotivatie en afnemende studiestress sluiten aan bij een bredere ontwikkeling die de afgelopen jaren zichtbaar is geworden. Waar het studentenwelzijn na corona onder druk stond, lijkt er nu op meerdere vlakken sprake van herstel en verdere verbetering. 

Ook de binding binnen de opleiding krijgt een duidelijke impuls. Studenten geven regelmatig aan dat zij na afloop van lessen of colleges nog even blijven om een docent een vraag te stellen of kort in gesprek te gaan. 

“Binding met medestudenten, maar ook met docenten, is ontzettend belangrijk,” aldus Lisa. “Het draagt bij aan een fijner en veiliger leerklimaat en kan studenten helpen om gemotiveerd en betrokken te blijven. Ook uit eigen ervaring weet ik hoe waardevol het is om een goede band met een klas op te bouwen. Dat maakt het werk echt betekenisvoller.”

Klik hier om naar de factsheet te gaan.

Positief beeld, maar niet voor iedereen
Hoewel het hogeschoolbrede beeld positief is, geldt dat niet voor iedere student. De ervaren prestatiedruk blijft hoog en er zijn verschillen tussen groepen studenten, opleidingen en locaties. 

“Het hogeschoolbrede beeld is positief, maar dat betekent niet dat het met iedere student goed gaat,” benadrukt Lisa. “Juist daarom is het belangrijk om niet alleen naar gemiddelden te kijken, maar ook naar verschillen tussen groepen studenten. De SWM helpt om daar beter zicht op te krijgen.” 

De monitor laat daarmee twee bewegingen tegelijk zien: herstel en groei aan de ene kant, en blijvende aandachtspunten aan de andere. 

Bij voldoende respons kun je filteren op verschillende doelgroepen, opleidingen en locaties in het Power BI-dashboard: Studentenwelzijnsmonitor. 

De conferentie van de Design Research Society (DRS2026) in Edinburgh is dit jaar de grootste en meest competitieve editie ooit: 1.963 ingediende papers, waarvan slechts 30 tot 35 procent werd geaccepteerd. Onderzoekers van het lectoraat Societal Impact Design van Inholland mogen daar maar liefst drie keer tussen staan.

De geaccepteerde papers van lector Wina Smeenk en haar collega’s worden op 8 en 11 juni gepresenteerd. Ze gaan over AI-ondersteunde loopbaanreflectie in het ontwerponderwijs, over boundary objects als gedeelde taal in systemisch co-design, en over kennisproducten als brug tussen onderzoek en praktijk. Oftewel: drie vormen van ontwerpgericht onderzoek.

Een korte weergave van de papers:

IkigAI: loopbaanreflectie met AI

Hoe vind je als ontwerper in opleiding je richting in een vakgebied dat steeds diverser en minder voorspelbaar wordt? Onderzoekers Claudia Mayer en Wina Smeenk (Inholland) en Giulia Calabretta (TU Delft) ontwikkelden IkigAI: een workshopformat waarin ikigai – een Japanse concept over wat je leven betekenis en richting geeft – wordt gecombineerd met generatieve AI als reflectiepartner. Studenten gaan in gesprek met AI om loopbaanmogelijkheden te verkennen en hun eigen identiteit als ontwerper scherper te krijgen. De resultaten zijn veelbelovend: mits goed begeleid, helpt AI studenten verder dan reguliere reflectieoefeningen.

Claudia vertelt: “Generatieve AI is sterk in het snel genereren van perspectieven, het leggen van verbanden en het zonder oordeel doorvragen. Tegelijk mist het bewustzijn, persoonlijke context en sociale betekenis, en dat is precies waar mensen juist sterk in zijn. De IkigAI-workshop benut deze complementariteit: menselijke reflectie verrijkt door analytische inzichten van AI, zodat studenten hun profiel scherper kunnen formuleren en gerichter carrièrepaden kunnen verkennen.”

Veel studenten hebben hier baat bij, bijvoorbeeld wanneer ze in hun afstudeerfase worstelen met het verwoorden van hun professionele profiel, vervolgt Claudia. “Ze denken vanuit aannames, zitten gevangen in hun eigen bubbel of worden geremd door imposter syndroom. De IkigAI workshop gebruikt AI als neutrale spiegel die helpt die blokkades te doorbreken.”

Lees het paper of lees meer over het project Strategische waarde creëren met GenAI voor ontwerpers.

Boundary objects: ontwerpen als gedeelde taal

In Systemisch Co-Design werken ontwerpers samen met niet-ontwerpers aan complexe vraagstukken. Maar hoe zorg je dat iedereen elkaar begrijpt? Laura Niño Caceres, Sietske Klooster en Wina Smeenk (Inholland) en Caroline Hummels (TU Eindhoven) onderzochten hoe zogenoemde boundary objects – tastbare artefacten zoals een canvas of een gezamenlijke ervaring  – die brug kunnen slaan door het gesprek tussen verschillende perspectieven op gang te brengen. Ze concluderen dat deze objecten het meest effectief zijn als ze geworteld zijn in de specifieke context en cultuur van de betrokkenen.

Lees het paper of lees meer over het project Embodied Systemisch Co-Design.

Kennisproducten: onderzoek dat de praktijk bereikt

Onderzoek heeft pas impact als de kennis ook daadwerkelijk terechtkomt bij de mensen die ermee aan de slag kunnen. Koen van Turnhout (HU), Wina Smeenk (Inholland), Daan Andriessen (HU) en Miriam Losse (Saxion) presenteren een theoretisch kader voor kennisproducten: de middelen waarmee onderzoekers hun inzichten overdraagbaar maken. Ze maken onderscheid tussen kennisinhoud (wat je weet), kennisvorm (wat je verwacht dat mensen ermee doen) en uitingsvorm (de manier waarop mensen ermee in aanraking komen), en bieden praktische handvatten voor onderzoekers die hun werk meer impact willen geven.

Lees het paper of lees meer in het handboek Kennisproducten uit praktijkgericht onderzoek (Boom), waarin het kader is uitgewerkt dat met de acceptatie bij DRS2026 nu ook wetenschappelijk is gereviewd.

Sociaal werk is als een steen in een vijver. Het effect ervan golft vaak van individu naar sociale omgeving. Maar wat is die impact precies? En hoe kun je die impact zichtbaar maken en verwoorden zodat sociaal werkers en andere betrokkenen overtuigd raken van de impliciete waarde van sociaal werk? In zijn gloedvolle lectorale rede voor Hogeschool Inholland zet Niels Hermens de plannen uiteen van zijn lectoraat Empowerment & Professionalisering, met een scherpe focus op betekenisgeving en vakmanschap van sociaal werk. 

Voorafgaand aan Niels’ lectorale rede bij Inholland in Haarlem komen professionals uit het sociaal domein, onderzoekers, mensen uit het onderwijs en andere bezoekers bijeen voor twee workshoprondes. De sessies gaan over impactonderzoek in de praktijk, over reflecteren op het krachtenveld van sociaal werk aan de hand van een spel en over het normaliseren van hobbels in het leven van kinderen, jongeren en ouders.

Impact maken in de wijk
In een van de workshops delen onderzoeker Barbara van der Ent en docent-onderzoeker Jaouad Redouani (zie foto) hun ervaringen over impactonderzoek in de sociaalwerkpraktijk. Ze leggen uit dat impact van sociaal werk niet alleen te maken heeft met doelmatigheid: de beoogde effecten en verantwoording in cijfers. Impact gaat ook om betekenisgeving: wat zijn de ervaringen van inwoners? En om vakmanschap: hoe kun je je impact als sociaal werker vergroten door te reflecteren op je handelen? De deelnemers van de workshop staan stil bij de vraag welke impact van sociaal werk zij zien in de praktijk. Ze constateren een domino-effect: als één persoon wordt aangezet om vrijwilligerswerk te doen, profiteert de hele buurt. Deze impact en zeker de preventieve werking ervan is vaak onzichtbaar in cijfers, merken zij op.

Lectoraat voortzetten
In een goed gevulde grote collegezaal verwelkomt docent-onderzoeker Huub Purmer alle aanwezigen en geeft het woord aan Gonneke Willemsen, directeur van de faculteit Gezondheid, Educatie & Welzijn. “Ik ben ontzettend blij dat Niels de lijn van het levendige lectoraat Empowerment & Professionalisering voortzet”, zegt ze. “Hij legt de nadruk op impact van sociaal werk, zoekt de samenwerking met partners in de regio en heeft in zijn onderzoeksprojecten oog voor het onderwijs.”

Intrinsieke waarde
In zijn rede beantwoordt Niels de vraag waarom zijn lectoraat de focus legt op impact van sociaal werk. “Het gaat om de positionering en het gezag van het vak. Er is een risico dat sociaal werk vooral gezien wordt als middel om doelen van andere beleidsdomeinen te bereiken, terwijl het vakgebied een eigen intrinsieke waarde heeft. Ik wil sociaal werkers helpen om de taal te ontwikkelen waarmee zij duidelijk kunnen maken wat hun impact is. Bijvoorbeeld richting gemeenten, waaraan je niet alleen een cijfermatige verantwoording zou moeten afleggen, maar waar je ook zou moeten spreken in termen van betekenisgeving en vakmanschap. Dat laatste draagt bij aan de professionalisering van het vak: reflecteren op de vraag of je het goede doet en het goede goed doet.”

Empowerment
Het lectoraat legt zich toe op sociaal werk in voor iedereen toegankelijke plekken, zoals buurthuizen, scholen, jongerencentra en sportverenigingen, met focus op professionalisering. Hierbij wordt het perspectief van empowerment altijd meegenomen. Denk aan empowerment bij individuen en in gemeenschappen, zoals in maatjesprojecten. “Bij empowerment is ook de context belangrijk”, zegt Niels. “Dit gaat over de normen en waarden in de maatschappij en op overheidsbeleid. Dit geheel kan empowerment bevorderen of belemmeren.”

Vraagstelling vanuit de praktijk
“De komende jaren wil ik bijdragen aan de positionering en verdere professionalisering van het sociaal werk door sociaal werkers, hun leidinggevenden, studenten en docenten handvatten te bieden”, zegt Niels. “Om hun impact zichtbaar te maken, om woorden te geven aan hun impact en om daarop te reflecteren en hoe die impact te vergroten in het belang van inwoners.” Onderzoekers in het lectoraat hebben daarbinnen een eigen onderzoekslijn of thema. “Onze onderzoeken beginnen altijd met een vraagstelling vanuit de praktijk, waar nodig werken we domeinoverstijgend en we zoeken altijd de verbinding met het onderwijs. Vanuit de specifieke praktijkcontexten waarin wij onderzoek doen ontwikkelen we generieke kennis voor de praktijk en het onderwijs.”

Adaptief vermogen
Niels’ verhaal inspireert Marije Deutekom, lid van het college van bestuur van Inholland. “We kunnen met betekenisvol praktijkgericht onderzoek op meerdere vakgebieden de transitie in gang zetten naar een duurzame en veerkrachtige samenleving. Het is mooi om te zien hoe het lectoraat in het bijzonder bijdraagt aan het adaptief vermogen in de samenleving.” Enthousiast overhandigt Marije een draagteken aan Niels. Daarmee is zijn installatie als lector een feit.

Duurzame, inclusieve en technologisch vernieuwende mode-initiatieven breken maar moeilijk door. Dat komt door de manier waarop algemene nieuwsmedia erover berichten. Dat stelt Inholland-onderzoeker Natalia Berger in haar nieuwe boek Public Discourse and the Fashion Industry. Hoewel de mode-initiatieven volop media-aandacht krijgen, ligt de nadruk vaak op ‘mode als probleem’. Daardoor bereiken publicaties dikwijls het tegenovergestelde van wat de modeconcepten beogen, namelijk laten zien dat mode een culturele praktijk is die plezier en verbeelding brengt. 

Natalia baseerde het boek op dertien jaar onderzoek aan Hogeschool Inholland. Hiervoor analyseerde ze 2.263 artikelen over vijf thema’s gerelateerd aan de mode-industrie: dierenwelzijn, fysieke beperking, reparatiepraktijken, slimme wearables en metaverse-fashion. Berger merkt op: “De berichtgeving wekt eerder afkeer dan verlangen, versterkt uitsluiting in plaats van inclusie en focust meer op de financiële of technologische aspecten dan op creativiteit.” 

Deze omkering is een belangrijke constatering, vindt Natalia. Het is een verklaring hoe ondanks alle aandacht voor duurzaamheid het volume van (ultra-)fast fashion alleen maar verder groeit. “Dat heeft er onder andere mee te maken hoe we over de mode praten”, zegt Natalia. “Als we de mode-industrie willen veranderen, moet eerst onze taal veranderen.”

Mode zonder verlangen 
Natalia noemt een voorbeeld van hoe verkeerde framing een goed initiatief kan laten stranden: Fashion on Wheels, een ontwerpwedstrijd van De Zonnebloem voor mode voor rolstoelgebruikers. Het doel was geld inzamelen zodat de collectie van de winnende student kon worden geproduceerd. Geen enkel modemerk bleek geïnteresseerd. 

“Als je over mode schrijft, schrijf je over stijl en stoffen, maar ook over een droom, een verlangen. De berichtgeving over de rolstoelmode ging over ziekte en afhankelijkheid.” Gevolg van deze medicalisering: het idee sloeg niet aan en de groep werd verder gemarginaliseerd. 

Kolonisatie van de berichtgeving 
Het is niet alleen ‘hoe’ er over mode wordt gesproken, maar ook ‘door wie’. In de algemene media schrijven niet de modedeskundigen over mode, maar onderzoekers, ondernemers of activisten. Natalia noemt dit de ‘kolonisatie’ van de berichtgeving, ofwel, het ‘buikspreker-effect’: de mode lijkt te spreken, maar in werkelijkheid bepalen anderen de agenda en betekenis. 

“Neem bijvoorbeeld het Repair Café, een vooruitstrevend initiatief dat mensen leert dat er alternatieven zijn voor weggooien en dat repareren vaak een heel goede optie is. Sinds de succesvolle opkomst verschijnen - vooral in de lokale kranten - veel aankondigingen van het volgende café. Op papier lijkt dat positieve aandacht voor reparatie”, zegt Natalia, “maar het is niet meer dan de mededeling “daar en dan is het volgende café”. Mensen weten dat ze duurzamer moeten consumeren. Je hebt inhoudelijke, inspirerende content nodig om hen enthousiast te krijgen.” 

Reparatie betekenisvol maken 
Volgens Natalia ontbreken verhalen die reparatie betekenisvol maken. “Vertel het verhaal van een jas die ooit van je moeder was. Laat zien hoe mooi ‘visible mending’ kan zijn. Het succes van kintsugi, de Japanse reparatiekunst met goudlijm, laat zien dat mensen gevoelig zijn voor imperfecte schoonheid en veerkracht.” Juist door reparatie steeds te koppelen aan verantwoordelijkheid, haken veel mensen af. 

Natalia vond maar één voorbeeld waarin reparatie als mode werd gepresenteerd: een reportage over een reparatieatelier naast een artikel over een Nederlands model in de Paris Fashion Week. “De combinatie creëert de associatie met stijl en aspiratie.” 

Van creativiteit naar speculatie 
Hetzelfde mechanisme van ‘kolonisatie’ zag Natalia bij metaverse-fashion: digitale mode voor avatars in virtuele werelden en games. Tijdens corona was het hot voor merken als Gucci, Balenciaga en Dior om te experimenteren met digitale collecties. 

De belofte was groot. Digitale mode zou ontwerpers bevrijden van fysieke wetten: stoffen kunnen van kleur veranderen, zwaartekracht negeren en nieuwe vormen aannemen voor niet-menselijke lichamen. Toch ging de berichtgeving nauwelijks over creativiteit. “De meeste artikelen verschenen in financiële media en draaiden om metaverse-mode als investering, vergelijkbaar met NFT’s*”, zegt Natalia. 

Mode als taalsysteem 
Het werk van Natalia bouwt voort op de kritische discoursanalyse van Michel Foucault, die stelt dat taal, kennis en macht onlosmakelijk verbonden zijn. Daarnaast gebruikt ze het werk van semioticus Juri Lotman en modefilosoof Roland Barthes. Hij laat zien dat mode niet zozeer draait om kleding, maar vooral om de betekenis van die kleding. Zo staat een zomerjurk voor vakantiegevoel. 

Juri Lotman beschrijft een cultuur als een ‘semiosfeer’ met een gevestigde kern en een lossere periferie. De mode-industrie vormt de kern van de modecultuur, terwijl vernieuwers, start-ups en experimentele projecten aan de rand opereren. Dáár zit de vernieuwing. Maar die periferie krijgt in de algemene nieuwsmedia nauwelijks ruimte om een eigen taal te ontwikkelen. 

Calvinistische schaamte rond mode 
Eén oorzaak zit hem in het belang dat onze samenleving hecht aan vrije journalistiek. Van kranten wordt verwacht dat ze winst te maken. “Redacties krijgen minder tijd, minder gespecialiseerde journalisten en leunen vaker op persberichten, zoals die van Repair Café”, zegt Natalia. Daarnaast zijn journalisten niet vrij van vooroordelen. “Als een krant schrijft: “Mooi ondanks een handicap”, zegt dat veel.” 

In Frankrijk of Italië kan elegantie prima samengaan met intellect of maatschappelijk belang. In Nederland ligt dat ingewikkelder Het lijkt erop dat er in ons land nog altijd een Calvinistische schaamte rond mode bestaat. “Mode wordt gezien als oppervlakkig of decadent, en daarbij nog vervuilend en dieronvriendelijk ook. Je moet je eigenlijk schamen wanneer je van mode houdt.” Daardoor verschuift de aandacht bij innovatieve modeprojecten vaak naar nut en functionaliteit, terwijl juist de emotie en de fantasie van mode belangrijk zijn om mensen te bereiken en meer duurzaam gedrag te stimuleren. 

Liever liefde dan schuldgevoel 
Natalia legt de oorzaak niet alleen bij journalisten. Vernieuwers denken zelf ook vaak te weinig na over het narratief van hun projecten. Tijdens de Prosperity Fashion Conference in Florence sprak Natalia ontwerpers met briljante ideeën om de mode-industrie te vernieuwen. Op de vraag hoe consumenten over die innovaties zouden horen, bleef het vaak stil. 

Ook publieke organisaties en NGO’s dragen een verantwoordelijkheid, vindt Natalia. Zij mogen zich meer afvragen hoe hun communicatie uitpakt. “Bij veel mensen roept morele communicatie, zoals van goodwill-campagnes, weerstand op. Je bereikt ze beter via de liefde voor mode dan via schuldgevoel.” 

* Een NFT (Non-Fungible Token) is een digitaal eigendomscertificaat dat een uniek digitaal item vertegenwoordigt, zoals een kunstwerk, een muziekstuk of een item in een game. 

Hogeschool Inholland speelt al ruim tien jaar een centrale rol in landelijke en regionale samenwerkingsnetwerken rond maatschappelijke vraagstukken. Hierin verbindt Inholland onderwijs, onderzoek en beroepspraktijk vanuit onze missie om met praktijkgerichte kennis het verschil te maken voor een duurzame en veerkrachtige samenleving. En brengt uiteenlopende organisaties samen: van bedrijven en overheden tot andere kennisinstellingen. Daarmee heeft de hogeschool zich ontwikkeld tot een uitgesproken praktijk- en innovatiegerichte partner. Deze positie wordt bevestigd door de vorige maand gepubliceerde netwerkanalyse van onderzoeksbureau Birch naar de rol van hogescholen in de Nederlandse kenniseconomie. 

Het rapport analyseert meerjarige onderzoeks- en innovatieprojecten en laat zien hoe kennisnetwerken in Nederland zijn gegroeid, welke partijen daarin een verbindende rol spelen en hoe hogescholen zich daarin ontwikkelen ten opzichte van elkaar. 

Uit het onderzoek blijkt hoe sterk het praktijkgericht onderzoek in Nederland de afgelopen jaren is gegroeid: het aantal onderzoekspartners van hogescholen tussen 2015 en 2024 is vertienvoudigd. Het netwerk telt inmiddels ruim 64.000 unieke partners, die via hogescholen toegang krijgen tot kennis en innovatie. Uniek voor hogescholen is dat zij naast grote bedrijven en publieke instellingen bij uitstek ook het mkb weten te bereiken; ongeveer driekwart van de partners van hogescholen is mkb-bedrijf. Dit laat zien dat hogescholen juist die brede groep organisaties in de samenleving bereiken die vaak geen directe toegang hebben tot onderzoek en innovatie. 

Sterke binding werkveld met focus op praktijk en innovatie
De afgelopen jaren heeft Inholland haar samenwerkingsnetwerk flink uitgebreid, geeft het Birch-rapport aan. De hogeschool had tien jaar geleden de meest centrale positie in samenwerkingsnetwerken. In de afgelopen jaren tot nu toe groeide het netwerk verder uit tot een groot en divers geheel. De analyse van Birch stelt dat Inholland een duidelijk inhoudelijk profiel heeft op techniek, agrifood en life sciences. Ondanks dat die herkenning positief is, geeft het geen volledig beeld omdat niet alle samenwerkingspartners en expertisegebieden* zijn meegenomen in het onderzoek.  

In de analyse heeft Inholland de centrale positie vast weten te houden. Nog altijd staan we als ware verbinder in de top 3. Zo werkte in 2024 Inholland samen in 108 projecten met bijna 2.000 partners, gemiddeld 25 organisaties per project. Opvallend is dat deze samenwerkingsverbanden vaak groter zijn dan bij andere hogescholen. Bedrijven spelen hierin een belangrijke rol: Inholland werkt samen met maar liefst 1.340 unieke bedrijven. Daarmee onderscheidt onze hogeschool zich door een sterke verbinding met het werkveld en een duidelijke focus op praktijk en innovatie. 

Daarnaast werkt Inholland samen met hogescholen, universiteiten en overheden die goed aansluiten bij haar inhoudelijke profiel. “Hogeschool Inholland ontleent haar invloed in de kenniseconomie vooral aan schaal, een sterke praktijk en bedrijfsgerichtheid en een robuuste netwerkpositie, waarmee zij een sleutelrol vervult binnen regionale en landelijke samenwerkingsnetwerken,” aldus het Birch-rapport. 

‘De kracht zit in ons netwerk’
“De kracht van Inholland zit in ons sterke netwerk met bedrijven, maatschappelijke organisaties, overheden en kennispartners dat we over de jaren heen hebben opgebouwd. En waar we continu aan blijven werken”, zegt Emiel Akkermans, manager strategisch relatiemanagement bij Inholland. “Het Birch-rapport laat zien dat we een spil zijn in de kenniseconomie. Dat motiveert ons om te blijven inzetten op de samenwerking tussen de praktijk, ons onderzoek en onderwijs, of het nu gaat om vol-, deeltijd en/of onderwijs voor werkende professionals. De grote regio waar Inholland aanwezig is, helpt in het opbouwen van die mooie samenwerkingsverbanden. Tegelijkertijd brengt de omvang ook een uitdaging met zich mee. Partners verwachten meer samenhang en eenvoud in de samenwerking met Inholland. Juist daarom gaan we vanuit strategisch relatiemanagement meer de verdieping zoeken door nog meer te bouwen aan duurzame relaties.” 

‘Juist in verbinding maken we het verschil’
“Deze resultaten laten goed zien hoe belangrijk hogescholen zijn binnen regionale en landelijke ecosystemen voor innovatie en ontwikkeling”, zegt Marije Deutekom, lid van het college van bestuur van Inholland, in een reactie. “Het is een mooie erkenning voor onze sector, waarin we met beperkte middelen iedere dag werken aan de verbinding van onderwijs, onderzoek en praktijk. Juist omdat we vertrekken vanuit vragen uit de praktijk, spelen we een belangrijke rol in maatschappelijke vernieuwing. Daarin verbinden we bij Inholland verschillende disciplines met elkaar, waaronder het groene domein met techniek, gezondheid en economie. Ons netwerk representeert die verbinding en laat zien dat we daarin een unieke positie hebben. Tegelijk onderstreept dit rapport hoe belangrijk de elkaar versterkende samenwerking tussen onderzoek en onderwijs is voor het opleiden en professionaliseren van studenten en werkveld." 

Praktijkgericht onderzoek onder druk
Volgens Maurice Limmen, voorzitter van de Vereniging Hogescholen (VH), laat het rapport zien dat hogescholen een toegankelijke en waardevolle partner zijn voor praktijkgericht onderzoek. Vooral mkb-bedrijven weten de weg naar hogescholen goed te vinden voor concrete innovaties, zoals duurzame recycling of technologische toepassingen in de landbouw. Daarmee vormt praktijkgericht onderzoek een belangrijke schakel tussen onderwijs en beroepspraktijk én een motor voor innovatie en regionale ontwikkeling. 

Tegelijkertijd staat die rol onder druk. De vraag naar praktijkgericht onderzoek groeit al jaren, terwijl de financiering achterblijft. Maurice Limmen waarschuwt dat dit directe gevolgen heeft voor de innovatiekracht van ondernemers en maatschappelijke organisaties. “Voor het mkb is de hogeschool vaak de R&D-partner om de hoek: goed bereikbaar, snel en praktisch. Maar het netwerk is in tien jaar tijd vertienvoudigd, terwijl de middelen achterblijven. Daardoor komt dit onderzoek onder druk te staan, met directe gevolgen voor het verdienvermogen van ondernemers. We moeten praktijkgericht onderzoek structureel financieren; anders komen juist de bedrijven die willen vernieuwen steeds verder achteraan te staan.”   

*) De partners waarmee Inholland samenwerkt vanuit subsidies van ZonMw niet zijn meegenomen in het onderzoek van Birch. Daardoor zijn de vele samenwerkingspartners die we op gezondheid, zorg en welzijnsthema's hebben niet meegenomen. Terwijl deze wel een belangrijk onderdeel zijn van ons samenwerkingsnetwerk. 

Rosa Groen heeft haar naam mee. Als nieuwe associate lector Sociale Innovatie en Duurzaamheidstransities houdt zij zich bezig met groene transities en dan vooral de sociale kant daarvan. Ze loopt warm voor thema's als rechtvaardige energietransitie, het herstel van stedelijke biodiversiteit met behulp van jongeren- en burgerparticipatie en het lesgeven over en voor duurzame ontwikkeling (klimaateducatie). “Alleen met behulp van bottom-up initiatieven kunnen we handen en voeten geven aan rechtvaardig klimaatbeleid.”

Rosa houdt niet van stil zitten. Na haar studie geschiedenis vertrok ze naar Spanje, werd er correspondent, studeerde in Nederland door voor journalist, schreef voor verschillende kranten, besloot daarna les te geven en onderzoek te doen bij De Haagse Hogeschool, waar ze de ruimte kreeg om aan de Universiteit Leiden in deeltijd te promoveren op de relatie tussen internationale organisaties en gaststeden, werd één dag voor de verdediging van haar proefschrift uitgeroepen tot Duurzame Docent Hoger Onderwijs van het jaar, schrijft boeken en combineert sinds november vorig jaar twee functies: senior onderzoeker aan De Haagse Hogeschool én associate lector Sociale Innovatie en Duurzaamheidstransities.

Natuurlijk Sociaal Contract
Rosa voelt zich thuis bij Inholland. De transitie naar een duurzame, veerkrachtige samenleving als profilerend thema van onze hogeschool is haar op het lijf geschreven. Haar interesse in een functie als associate lector werd gewekt toen ze het boek Towards a Natural Social Contract las, een pleidooi van lector Patrick Huntjens voor een samenleving die humaner en eerlijker is, en minder destructief voor mens en natuur. “Ik was het ontzettend eens met wat hij schreef. Toen er vervolgens een kans bestond om bij zijn lectoraat te komen werken, ben ik daar vol voor gegaan.”

Systeemtransitie in gang zetten
Waar gaat Rosa zich bij het lectoraat precies voor inzetten? “De wereld heeft te maken met een combinatie van crises: klimaatverandering, onrecht, ongelijkheid en afnemende biodiversiteit, om er enkele te noemen. De oorzaken daarvan liggen diep, in de manier waarop we de samenleving en economie hebben ingericht. Met behulp van praktische tools willen we van onderop en van bovenaf het systeem veranderen.” Rosa richt zich daarbij specifiek op thema’s als rechtvaardig klimaatbeleid, klimaateducatie en jongeren- en burgerparticipatie in biodiversiteitsherstel en energietransitie.

Planetair Gezondheidskompas
Een van de projecten waaraan Rosa bij Inholland werkt gaat over ‘planetaire gezondheid’.   ”Concreet gaat dit over het integreren van planetaire gezondheid in beleidsvorming: hoe houd je op uiteenlopende beleidsterreinen rekening met planetaire grenzen rond onder meer biodiversiteit, klimaatverandering en verontreiniging. Denk aan onderzoek naar het verlagen van CO₂-uistoot bij de ontwikkeling van medicijnen of naar uitbraken van nieuwe ziekten die door muggen worden overgedragen als de aarde verder opwarmt. Hier maken we een Planetair Gezondheidskompas voor.”

Praktische tool voor beleidsmakers
Met partners van de Wageningen Universiteit, de Universiteit van Amsterdam, het Erasmus MC, RIVM, Waag Futurelab en lokale GGD’s zal het Planetaire Gezondheidskompas worden ontwikkeld om zo de impact van beleid rondom planetaire gezondheid te vergroten. Groen: “Het wordt een praktische tool voor beleidsmakers om rekening te houden met complexe wisselwerkingen tussen de gezondheid van mensen, dieren en de planeet.”

Master Duurzaamheidstransities
Rosa staat ook nog steeds met een been in het onderwijs. Ze wil een rolmodel zijn voor studenten. “Als eindredacteur heb ik samen met Aniek Draaisma van De Haagse Hogeschool het studieboek Duurzaam Onderwijs. Eerlijk, inclusief, hoopvol geredigeerd voor (toekomstige) tweedegraadsdocenten om leerlingen mee te nemen in de transitie naar een eerlijke, inclusieve en duurzame samenleving.” Daarnaast is Rosa betrokken bij de gloednieuwe master Duurzaamheidstransities die vanaf september van start gaat dankzij de samenwerking van drie hogescholen: Inholland, de Hogeschool van Amsterdam en Hanze Hogeschool. “Ik ga colleges geven en vanuit onderzoeksprojecten casussen onderzoeken samen met studenten. Hoe kunnen restaurants bijvoorbeeld van het gas af, welke interventies voor gedragsverandering vanuit de overheid zijn daarvoor nodig? Of denk aan de verschillende transities naar een meer biodiverse stad die gaande zijn in Amsterdam.”

Jongeren betrekken
Het is volgens Rosa belangrijk om studenten volop te betrekken in de transitie naar een duurzame en rechtvaardige samenleving. “Jongeren worden te weinig serieus genomen, terwijl je ze juist actief moet betrekken bij de vraagstukken waar zij later als professionals mee te maken krijgen. Daarbij gaat het om studenten van uiteenlopende opleidingen: van techniek tot het sociale domein. Alleen met een inter- en transdisciplinaire aanpak maken we vooruitgang met duurzaamheidstransities.”

Voor veel mensen is een vakantie iets om naar uit te kijken. Voor mensen met een beperking begint een reis vaak met drempels en onzekerheid. Want waar begin je? Hoe vind je betrouwbare informatie? Met het zojuist verschenen boek All Aboard, de transitie naar toegankelijk toerisme, wil Veroniek Maat, Professional Doctorate-onderzoeker bij het lectoraat New Urban Tourism, dat doorbreken. Geen zware theorie, maar persoonlijke verhalen en praktische handvatten voor professionals van nu en straks.

Ongeveer twee miljoen Nederlanders hebben een hulpvraag bij reizen, fysiek, visueel, emotioneel of mentaal. “Vakantie lijkt vanzelfsprekend”, zegt Veroniek. “Maar voor een grote groep is dat het niet. Het regelen is te ingewikkeld of te spannend, waardoor ze thuisblijven. Zonde, want reizen geeft ontspanning, vrijheid en kwaliteit van leven.”

Toegankelijk toerisme gaat over meer dan een aangepaste hotelkamer. Het raakt aan informatie, vervoer, kosten, gastvrijheid en regelmatig ook zorg. Die mix maakt het complex, voor reizigers én reisorganisaties. Tegelijkertijd ligt daar een kans. “De vraag groeit, onder meer door vergrijzing en doordat meer mensen weten dat reizen met een beperking wél kan en graag via een reisorganisatie boeken. Met meer kennis en betere samenwerking kun je die drempel verlagen en de markt vergroten.”

Een boek met tools
Een klant met een beperking wil op reis. En dan? Voor veel reisorganisaties begint daar de twijfel: wat kun je bieden en waar ligt je verantwoordelijkheid? “Veel organisaties willen wel, maar weten niet hoe ze het moeten aanpakken”, zegt Veroniek. “En wie denkt dat alles in één keer goed moet, begint vaak helemaal niet.” Haar advies: maak het klein. “Begin met één klant, één aanvraag of één product.”

In het boek All Aboard komen theorie, rechten en economische inzichten samen met verhalen van reizigers. Die laten zien waar reizigers tegenaan lopen, maar ook wat wel kan. De kracht zit in de concrete tools. Zo helpt een beslisboom bij de eerste keuze: pak je een aanvraag zelf op of verwijs je door naar een specialist? Klantreismodellen en gespreksformats brengen vervolgens in kaart wat iemand nodig heeft, van zorg op locatie tot hulpmiddelen en begeleiding. Want geen beperking is hetzelfde.

 “Ook vragen als: hoe ga je om met onzekerheid of eerdere negatieve ervaringen? Door dat concreet te maken, wordt het behapbaar. De tools helpen organisaties stap voor stap keuzes te maken en toegankelijkheid te vertalen naar beleid en communicatie, bijvoorbeeld op websites.”

Branche in beweging
Die praktische insteek komt op het juiste moment. Inclusiviteit staat hoog op de beleidsagenda van de brancheorganisatie ANVR. Toch is toegankelijk toerisme nog vaak een niche. Chris Knaap (ANVR) ziet dat dagelijks. “Gespecialiseerde aanbieders hebben veel kennis, die in de reguliere sector vaak niet tot zo’n niveau ontwikkeld is. Dat heeft voor- en nadelen. De branche kent hooggespecialiseerde bedrijven, die bovendien al samenwerken met de rest van de sector, maar uiteindelijk zou het goed zijn als reizen in het algemeen toegankelijker wordt, zodat reizigers overal terechtkunnen.”

Volgens hem begint het bij bewustwording. “Toegankelijkheid moet je vanaf het begin meenemen in hoe je reizen ontwerpt en aanbiedt.” Binnen de ANVR wordt daarom ingezet op aandacht voor het onderwerp, kennisdeling en het faciliteren van vakanties met een hulpvraag, onder meer via het Platform Aangepaste Vakanties.

“Veroniek speelt daarin een actieve rol. We benutten haar kennis zo veel mogelijk en helpen die te verspreiden, zodat de kloof tussen aanbieders verkleint. Haar boek zet het onderwerp echt weer op de kaart. Dat helpt enorm.”

Opleiden voor een andere praktijk
Blijvende verandering begint in het onderwijs, zegt Roksela Miha-Manné, voorzitter van de curriculumcommissie Tourism Management bij Inholland. De professionals van morgen bepalen immers hoe de sector er straks uitziet. Bij de opleiding Tourism Management is het profiel dit studiejaar aangescherpt, met meer focus op regeneratief, smart en inclusief toerisme. “Onze hogeschool leidt zelfbewuste professionals op die creatieve, toeristische oplossingen creëren en realiseren met duurzame impact voor een mooiere wereld."

Studenten werken aan campagnes en concepten voor verschillende doelgroepen en houden daarbij expliciet rekening met toegankelijkheid. De nadruk verschuift van theorie naar praktijk: ze testen locaties en analyseren hoe toegankelijk een bestemming echt is. “Inclusie gaat niet alleen over fysieke toegankelijkheid”, benadrukt Roksela. “Het gaat ook om je welkom voelen en echt kunnen meedoen. Als studenten dat niet zelf ervaren, begrijpen ze het niet.”

De ambitie is om toegankelijkheid structureel in het curriculum te verankeren. Dat vraagt ook iets van docenten. Daarom wordt gewerkt aan ‘train-de-trainer’-programma’s en ambassadeurs binnen de opleiding. De inzichten uit All Aboard dienen daarbij als praktische leidraad en inspiratiebron.

Van niche naar norm
“Toerisme en toegankelijkheid zijn nog te vaak gescheiden werelden”, besluit Veroniek. “Terwijl ze elkaar juist nodig hebben. Met meer kennis en betere samenwerking kunnen veel meer mensen wél op reis. Dat hoeft niet ver weg, ook een weekend in Nederland kan al het verschil maken. Maar daarvoor is een andere blik nodig.” Niet de beperking van de reiziger staat centraal, maar de omgeving die meebeweegt. “Het gaat erom dat we het samen mogelijk maken. Dat iedereen eigenaarschap voelt.”

De lancering, de vlucht en terugkeer op aarde van Artemis II brachten begin april wereldwijd veel teweeg. Voor het eerst in ruim vijftig jaar vloog er weer een bemande missie rond de maan. Ook in Nederlandse media was daar volop aandacht voor. Voorafgaand aan de missie en tijdens de missie werd Inholland-docent en ruimtevaartexpert Erik Laan geregeld gevraagd als duider, in de media én naar studenten. Hij leert een breed publiek begrijpen waarom deze missie bijzonder is, waar de risico’s zitten en waarom de terugkeer naar de maan veel meer is dan alleen een technisch spektakel.  

Artemis II werd op 1 april 2026 gelanceerd, vloog in een tiendaagse missie rond de maan en keerde op 10 april terug naar aarde. Desgevraagd plaatsen Laan en andere deskundigen de missie in perspectief. Niet alleen als historisch moment, maar als test voor de toekomst. De vlucht van Artemis II is onderdeel van NASA’s nieuwe maanprogramma en draait om de vraag of systemen, procedures en techniek in de praktijk veilig genoeg zijn voor volgende stappen. NASA positioneert Artemis II zelf ook nadrukkelijk als een testvlucht die de weg vrij moet maken voor latere missies naar de maan. 

‘Hernieuwde interesse in de maan geen toeval’
De missie is er een die geplaatst moet worden in een bredere geopolitieke en wetenschappelijke context. Daarover vertelt Erik meer in de Volkskrant en Trouw, waarin ook ervaringskundige André Kuipers aan het woord komt. Volgens hem is de hernieuwde interesse in de maan geen toeval: “We zijn zes keer op de maan geland en er achterlangs gevlogen. De Apollo-doelen waren bereikt. Maar rond de jaren 2010 werd de maan herontdekt, wetenschappelijk gezien. Er werd water gevonden, sporen van bijzondere grondstoffen. Er viel misschien nog wel wat te halen.”  

De geopolitiek speelt hierin ook een belangrijke rol. Erik wijst op de internationale concurrentie en de mogelijke aanwezigheid van waardevolle grondstoffen. Zo heeft China ook de ambitie op de maan te landen. “Een van hun redenen is de aanwezigheid van helium-3 op de maan. Hier zeldzaam, daar in overvloed. Daarmee kan potentieel heel veel energie worden opgewekt meteen fusiereactor, die alleen nog niet bestaat.” 

Tevens vormt de missie bovendien een belangrijke stap richting verdere ruimteverkenning. “Uiteindelijk wil NASA naar Mars. En door de veel lagere zwaartekracht op de maan is het veel makkelijker om vanuit daar verder te lanceren. Maar dan moet je wel de infrastructuur naar de maan hebben vervoerd om dat weer mogelijk te maken. Tegen de tijd dat dat zover is, ben je tientallen missies verder." 

Historisch moment
De technische en politieke complexiteit van het Artemis-programma en de uitdagingen van de Artemis II-missie zijn groot, ook vanuit historisch perspectief. Zo licht Erik ook in het tijdschrift KIJK en bij BNR meer toe.  Het is het meest historische moment, omdat de astronauten delen van de maan hebben gezien die nog nooit eerder met het blote oog te zien waren.  

Dark side of the moon
De technische complexiteit en uitdaging zat hem met name in de ‘dark side of the moon’-fase. Daarin was de Artemis II zo'n veertig minuten lang alle communicatie met de aarde kwijt. De tijd die dat bood om nieuwe kraters te aanschouwen is volgens Erik van belang omdat het uiteindelijk de bedoeling is om op de maan te landen. “Ik denk dat ze wel even die veertig minuten met elkaar hebben genoten, zonder gedoe vanaf de aarde.”  

In Quest benoemt Erik dat niet alleen de lancering, maar juist ook de terugkeer van de astronauten technologisch heel spannend is. “Dit is het meest risicovolle deel van de vlucht. Het is zeker spannender dan de lancering.” Zo raakte bij de vorige missie met Artemis I het hitteschild meer beschadigd dan de bedoeling was. NASA leerde hiervan en nam maatregelen om dat deze keer te voorkomen. 

Om ook de jongeren mee te nemen in de uitdagingen van de missie rond de maan, lichtte hij  deze ook toe in het NOS Jeugdjournaal, waar hij de missie op een toegankelijke manier uitlegde. Met tussenkomst van een VR-bril was onder andere goed duidelijk te maken over welke afstanden van de maan tot de aarde het gaat tijdens zo’n missie.   

Betekenis voor Inholland, studenten en onderzoek
Bij Hogeschool Inholland organiseerden Erik met programmamanager Arnold Koetje en betrokken studenten rondom de lancering een live bijeenkomst in Delft. Deze sessie bood studenten de mogelijkheid om de missie gezamenlijk te volgen en te duiden.  

De Artemis II-missie vormt volgens Erik een belangrijke inspiratiebron voor studenten. “In het vak Space Applications & Mission Analysis (SAMA) gebruiken we bijvoorbeeld de satellietbaanverandering tijdens de missie om inzicht te geven hoe je precies van de aarde naar de maan kunt ‘vliegen’.” Ook zijn zonnepanelen van een Nederlands bedrijf gebruikt tijdens de missie. “Airbus Nederland produceerde en ontwierp deze zonnepanelen. Een bedrijf waar veel van onze studenten interesse in hebben als werkgever. Tijdens de livebijeenkomst kwamen diverse Airbus-collega's over de vloer. Zo zijn weer waardevolle verbindingen gelegd met het werkveld.” 

Studenten waren erg enthousiast over de live bijeenkomsten. En vooral vanuit het Aquilo Rocket Team, een project waar studenten samen raketten ontwerpen, bouwen, testen en lanceren. Studenten waren co-host van de bijeenkomst en raakten geïnspireerd. “Ze herkennen bij Artemis II dat zij met soortgelijke uitdagingen te maken hebben, zoals bij het lanceren van hun eigen raketten. En bovendien inzien dat het hebben van astronauten aan boord, nog een extra dimensie met zich meebrengt.”  

Sociaal werkers spannen zich in om de kwaliteit van leven en samenleven van mensen te verbeteren. Die inspanningen hebben hoe dan ook impact voor mensen en de samenleving. Maar wat is die impact precies en hoe krijg je die goed in beeld? Die vragen staan de komende jaren centraal in het onderzoek van Niels Hermens, lector Empowerment & Professionalisering. Hij wil de impact van het sociaal werk niet onderzoeken met generieke cijfers maar door in te zoomen op de lokale praktijk. “Precies waar wij als hogeschool goed in zijn.” Op donderdag 28 mei deelt Niels zijn visie en aanpak tijdens zijn lectorale rede.

Meld je aan voor de lectorale rede.

Social work is een vakgebied dat moeilijk in harde cijfers te vangen is. De impact van professionals is niet eenvoudig vast te stellen, en daar heeft het vakgebied zelf last van. “Als onvoldoende duidelijk is welke impact je kunt maken, loop je het risico dat je voor doelstellingen van andere vakgebieden wordt ingezet”, zegt Niels. “Denk bijvoorbeeld aan de zorg, waarbij je als sociaal werker wordt gevraagd bij te dragen aan een gezonde leefstijl ter preventie van ziekten. Je gaat als het ware klusjes doen voor anderen, terwijl je als sociaal werker eigen doelen hebt die op zichzelf veel waarde hebben. Zoals bestaanszekerheid, veilig opgroeien en sterke gemeenschappen in wijken, en soms natuurlijk ook een gezonde leefstijl.”

Het goede goed doen
Zolang niet duidelijk is wat de impact van hun werk is, missen sociaal werkers de taal om te laten zien waarom hun werk zo belangrijk is. “Dan zijn ze bang dat beleidsmakers bij gemeenten bijvoorbeeld denken: ‘Wandelgroepen in de wijk of koffieochtenden in buurthuizen? Moeten we daar nou geld aan besteden?’ In dit soort situaties helpt het als je kunt laten zien dat je het góede doet. Maar ook dat je het goede góed doet, en daarop zelf met vakgenoten, bewoners en werkveldpartners op reflecteert. Het hoort bij de professionalisering van het vak, een wezenlijk onderdeel van ons lectoraat.”

Lokale praktijk
Voor impact van sociaal werk bestaat geen algemeen recept. Niels: “Een succesvolle aanpak in de ene buurt, kan niet of zelfs contraproductief werken in de andere. Ons onderzoek naar hoe sociaal werkers impact maken start vanuit de lokale praktijk. Wat gebeurt er precies in buurten en bij gezinnen?” En dat is een kwestie van luisteren, doorvragen en samen met professionals onderzoeken wat werkt.

Persoonlijk en dichtbij
De focus op de lokale praktijk is volgens Niels de kracht van Inholland, en zeker van Niels’ lectoraat. “Wij zijn echt persoonlijk en dichtbij en werken direct samen met partners in het werkveld, inwoners, docenten en studenten.” Het onderzoek start altijd met een concrete vraagstelling van hen, bijvoorbeeld in Haarlem waar het lectoraat een verkennend onderzoek uitvoert naar de betekenis van jongerenontmoetingsplekken voor de mentale gezondheid van de jongeren zelf. “Daar gaan we met open vizier in, zonder kadering van theoretische modellen”, zegt Niels. “Uiteraard benutten we wetenschappelijke theorieën, maar het gaat om de kennisontwikkeling in en vanuit de praktijk. Daarmee willen we in de eerste plaats professionals en het onderwijs verder brengen. Precies waar wij als hogeschool goed in zijn: onderzoekstrajecten starten vanuit een hoofdzakelijk theoretische vraag.”

Kritische blik
Niels benadrukt dat het lectoraat ook altijd met een kritische blik kijkt naar het werkveld en het onderwijs. “Ook vanuit dat kritische perspectief starten we soms. Een voorbeeld is het sociale reflexiviteitspel. Tijdens het spelen van het reflecteren studenten of sociaal werkers op een casus uit de praktijk. Het spel stimuleert hen om te zoeken naar oplossingen in de context als aanvulling op individuele ondersteuning, bijvoorbeeld collectieve aanpakken in een wijk of het agenderen van hiaten in het beleid bij de gemeente.”

Impact als rode draad
De rode draad in alle onderzoeksprojecten van het lectoraat is de vraag wat de impact van sociaal werk is op individuen, gemeenschappen en op de lokale (beleidsmatige) context. Maar daar waar de afgelopen jaren de nadruk van het lectoraat lag op empowerment, legt Niels de focus de komende jaren op professionalisering: hoe kunnen professionals hun vak versterken en duurzame impact maken? “Daarnaast richten we ons specifiek op specifieke onderzoekslijnen, waaronder jeugd en veerkrachtige gemeenschappen”, zegt Niels. “Afhankelijk van actuele ontwikkelingen en de vragen uit het werkveld vullen we andere aanvullende themalijnen flexibel in. Zo zijn we nu bezig met het ontwikkelen van themalijnen op de onderwerpen ‘Sociaal werk bij gezinnen met jonge kinderen’ en ‘Betekenisvolle ontmoeting’.”

Van lokaal naar breder maatschappelijk kader
Onderzoekers in Niels’ team kunnen zich op eigen thema’s focussen en daarvoor het gezicht naar buiten zijn. “Ik vind het heel gaaf om hen daarin de ruimte te geven om te groeien als onderzoekers en inhoudelijk experts.” Hun inzichten uit lokale situaties vertaalt Niels naar een breder maatschappelijk kader. Zo wordt niet alleen de impact van het diverse vakgebied van het sociaal werk zichtbaar. Ook wordt duidelijk hoe je die impact in beeld kunt brengen en hoe sociaal werkers, inwoners, samenwerkingspartners, onderzoekers en gemeenten samen kunnen reflecteren op de vraag hoe je de impact van het sociaal werkt optimaliseert.

Lectorale rede 28 mei
In zijn lectorale rede op donderdag 28 mei laat Niels graag zien hoe hij praktijkgericht onderzoek vormgeeft en hoe hij daarmee impact van sociaal werk zichtbaar maakt. Zo kunnen sociaal werkers een overtuigende taal ontwikkelen om met vertrouwen in zichzelf en met gezag naar buiten te spreken over hun werk en hetgeen ze teweegbrengen. “Het wordt tijd om sociaal werk op eigen verdiensten te beoordelen. Houd ons lectoraat in de gaten om te zien welke impact ons vak echt maakt.”

Meld je aan
Op donderdag 28 mei om 13.15 uur start bij Hogeschool Inholland Haarlem een inspirerend programma met workshops gevolgd door de lectorale rede van Niels. Meld je aan.

Hogeschool Inholland heeft zich aangesloten bij het convenant ‘Samen eten we Amsterdam gezond, duurzaam en eerlijk’. Op dinsdag 7 april ondertekende Marieke Nijmeijer, docent-onderzoeker bij het lectoraat Food, Health & Technology namens Inholland het convenant. “De al aangesloten deelnemers zijn blij dat wij nu ook van de partij zijn. Een mooie kans om ons nog meer te richten op het verduurzamen van eten en drinken binnen onze hogeschool. Als lectoraat stimuleren we dit en we willen hier graag aan bijdragen.” 

Diverse grote Amsterdamse werkgevers en netwerkorganisaties zijn aangesloten bij het convenant. Het betreft een belangrijke stap in de gezamenlijke ambitie om het voedselsysteem in en rond Amsterdam te verbeteren en binnen de eigen organisaties structureel gezondere en duurzamere keuzes te maken of aan te bieden. 

De organisaties hebben afgesproken hun catering en voedselomgeving stapsgewijs te verbeteren op vier thema’s: minder voedselverspilling, meer biologisch, meer plantaardig en een gezonder aanbod. Samen serveren zij minimaal 40.000 maaltijden per dag - van ontbijt tot diner, op locaties verspreid door de hele stad. Die schaal maakt hun invloed op cateraars en leveranciers groot, en daarmee ook hun verantwoordelijkheid. 

Goede resultaten tot dusver
Op de speerpunten biologisch, gezond, plantaardig en voedselverspilling zijn inmiddels goede resultaten geboekt, zo blijkt uit gedeelde resultaten en ervaringen. Focus voor aankomend jaar is om de ‘meetinstrumenten’ af te stemmen, zodat iedereen op dezelfde en juiste manier meet.  

De duurzame toekomst van Inholland
Inholland heeft de afgelopen jaren al duidelijke stappen gezet om het voedselaanbod op alle locaties duurzamer en gezonder te maken. Zo zijn er nieuwe koffieautomaten geplaatst die niet alleen energiezuiniger zijn, maar ook sneller werken en meer keuze bieden, waaronder duurzame koffie- en theesoorten. Bekers worden niet meer verstrekt. Collega’s en studenten nemen hun eigen beker mee, of lenen een herbruikbare beker bij het servicepunt. Deze maatregel vermindert de hoeveelheid afval aanzienlijk. 

Ook op het gebied van voedsel zijn belangrijke veranderingen doorgevoerd. Met onze cateraar Appèl leggen we de focus nadrukkelijk op gezonde, verantwoorde en toekomstbestendige voeding. Vega-banqueting, oftewel catering voor evenementen, is inmiddels standaard op alle Inholland-locaties, waarmee plantaardige keuzes de norm zijn geworden bij bijeenkomsten en evenementen. Daarnaast worden bij evenementen steeds vaker nieuwe duurzame voedingsproducten aangeboden, zoals vegetarische en vegan snacks met een lagere milieubelasting. Op deze manier draagt Inholland bij aan een gezondere campus én inspireert zij studenten en medewerkers om bewuste voedingskeuzes te maken. 

Wat betreft de toekomst zijn met Appèl de volgende afspraken gemaakt:  

• tot 2029 elk jaar 5 procent CO2-reductie op ingekochte goederen;
• in 2029 minimaal 70 procent plantaardig aanbod versus dierlijke eiwitten;
• tot 2029 elk jaar 5 procent toename van producten met keurmerk (uitgangspunt 2025 was 50 procent);
• in 2029 50 procent minder voedselverspilling ten opzichte van 2025;
• in 2029 is 75 procent van het gehele aanbod gezond.  

De gemeente Amsterdam heeft in 2025 het initiatief genomen tot dit convenant. Tot de deelnemende partijen behoren onder andere Amsterdam UMC, de Universiteit van Amsterdam en de Hogeschool van Amsterdam, Vrije Universiteit, Amstelring, GVB en de Openbare Bibliotheek Amsterdam. Met de aansluiting van Hogeschool Inholland én het Antoni van Leeuwenhoek komt het aantal deelnemers nu op veertien. 

Meer weten? Ontdek op onze website hoe wij bijdragen aan een toekomst waar duurzaamheid en veerkracht centraal staan. 

Collega’s uit het onderzoeksdomein van Inholland kwamen donderdag 26 maart samen bij Inholland Amsterdam voor de lectorenbijeenkomst en de Dag voor Onderzoekers. Twee bijeenkomsten die ieder op hun eigen manier laten zien dat onderzoek bij Inholland volop in beweging is: inhoudelijk, organisatorisch en als gemeenschap. 

Meer foto's zien? Bekijk het album! 

In gesprek over de Inholland-visie op onderzoek 
De lectorenbijeenkomst stond deze keer volledig in het teken van de Inholland-visie op onderzoek. Onder leiding van het kernteam Visie op onderzoek reflecteerden lectoren, associate lectoren en collega’s vanuit beleid samen op de vastgestelde conceptversie. Het doel? Scherp krijgen wat nodig is om onze beloftes aan de maatschappij waar te gaan maken: welke ontwerpprincipes helpen om als kenniscentra daadwerkelijk met de visie aan de slag te gaan?  

Collega's stonden daarom stil bij drie van de zes beloftes uit de visie. Aan de hand van concrete vragen en voorbeelden bespraken collega’s wat deze beloftes betekenen voor hun eigen werk en wat nodig is om ze verder te versterken. De diversiteit aan onderzoeksvelden binnen elke groep zorgde voor levendige gesprekken en discussie. 

"Wat ik waardevol vond aan de lectorenbijeenkomst is dat we met (associate) lectoren uit verschillende domeinen onze gezamenlijke maatschappelijke meerwaarde hebben verkend. Daarmee bouwen we aan een sterke en herkenbare Inholland-visie op onderzoek, waarin zichtbaar wordt hoe we met praktijkgericht onderzoek van betekenis zijn voor de samenleving." Jasmijn Holla, lector Kracht van Sport en Bewegen 

De ochtend werd afgesloten door Inholland-collegelid Marije Deutekom. Zij gaf een toelichting op de bewegingen die we nu maken met onderzoek, zoals de vorming van onze kennis en innovatie agenda’s (KIA’s) en dat we van zes kenniscentra naar drie gaan. De scherpe vragen uit de zaal zorgden voor een waardevol inhoudelijk gesprek.  

"Samen bouwen we aan drie impactvolle kenniscentra”, lichtte Peggy van Schijndel, manager onderzoek, vervolgens toe “Ik ben blij met de energie die ik ook dit jaar weer proef rond de KIA's: een gezamenlijke, inhoudelijke basis is wat mij betreft een belangrijk vertrekpunt. Daarnaast hoop ik dat we komend jaar echt stappen kunnen zetten om onderzoekers binnen Inholland beter te ondersteunen en beter zicht op loopbaanperspectieven te bieden."  

Een middag om elkaar te ontmoeten, leren en inspireren 
In de middag kwamen (docent) onderzoekers samen voor de tweede editie van de Dag voor Onderzoekers: een middag om elkaar in een informele setting te ontmoeten, inspiratie op te doen en ervaringen uit te wisselen. Na een gezamenlijke lunch startte het programma met een plenaire introductie door Marije Deutekom. Er werd stilgestaan bij waar we als onderzoeksgemeenschap binnen Inholland staan, welke stappen we de komende maanden zetten en welke rol iedereen daarin heeft. 

Collega’s konden kiezen uit verschillende deelsessies variërend van meer inhoudelijk tot praktische ondersteuning. Zo organiseerde het team subsidies een sessie waarin de verschillende mogelijkheden voor externe financiering van onderzoek of onderwijsinnovatie centraal stonden en stond het CTL-team AI en Onderwijstechnologie stil bij het gebruik van AI in literatuuronderzoek.   

De sfeer was open, nieuwsgierig en collegiaal. Veel collega’s gaven aan dat het waardevol was om onderzoekers van andere locaties en domeinen te ontmoeten, iets wat in de hectiek van projecten en onderwijs niet altijd vanzelf gaat. 

“Ik heb de Dag voor Onderzoekers als waardevol ervaren”. Laat Karl Parisius weten, docent-onderzoeker bij het lectoraat Gezondheid & Welzijn van Kwetsbare Ouderen “Het was goed om meer te horen over de nieuwe visie op onderzoek, met nadruk op samenwerking en de verbinding tussen onderzoek en onderwijs. Daarnaast was het mooi om collega’s te ontmoeten die vanuit verschillende rollen betrokken zijn bij onderzoek. Juist die verschillende perspectieven maken zulke gesprekken erg waardevol.”  

Samen in ontwikkeling 
De bijeenkomsten op 26 maart laten zien dat onderzoek bij Inholland volop in ontwikkeling is. Deze dag benadrukt hoe belangrijk het is dat we als één Inholland samenwerken: om kennis te delen, van elkaar te leren en elkaar zo te versterken. 

De komende tijd werken we verder samen aan de Inholland-visie op onderzoek en onze beloftes aan de maatschappij.  

Op Weten en Regelen vind je alle actuele informatie over de Inholland-visie op onderzoek en het proces richting de zomer. Heb je vragen, ideeën of aandachtspunten? Neem dan contact op met Janneke Vervloed.  

Meer weten of hulp nodig? 
Om alvast in je agenda te zetten: op donderdag 25 maart 2027 van 12:00-17:00 uur organiseren we de derde editie van de Dag voor Onderzoekers. Heb je in de tussentijd vragen, neem dan contact op met Hanna Drenth.  

Heb je ondersteuning nodig bij je onderzoek? Neem dan een kijkje op de portal Onderzoeksondersteuning.   

Hogeschool Inholland verwelkomt Paul Keessen als kwartiermaker voor het thema ‘Gezondheid, Zorg en Welzijn’ binnen de Zuid-Hollandse Impact Alliantie (ZHIA). In deze rol werkt hij vanuit Inholland samen met Hogeschool Leiden, Hogeschool Rotterdam en De Haagse Hogeschool aan het versterken van praktijkgericht onderzoek rond urgente maatschappelijke vraagstukken in de regio. 

Vraagstukken rond preventie, digitalisering en samenwerking tussen zorg en sociaal domein vragen om een gezamenlijke aanpak. Juist daar ligt de kracht van ZHIA: het bundelen van kennis, onderzoek en regionale netwerken om duurzame impact te realiseren.  

De rol van kwartiermaker: verbinden en versnellen
Als kwartiermaker bij Inholland gaat Paul een verbindende en strategische rol spelen. Hij stimuleert en faciliteert nieuwe samenwerkingen tussen lectoraten van de verschillende hogescholen en brengt publieke en private partners samen. Daarnaast verkent hij kansen voor subsidieaanvragen, ondersteunt hij bij consortiavorming en draagt hij bij aan de profilering van het thema Gezondheid, Zorg en Welzijn, zowel binnen Inholland als daarbuiten. 

Een verbinder met ervaring in praktijkgericht onderzoek
Paul brengt ruime ervaring mee. Als onderzoeker bij de Hogeschool van Amsterdam werkt hij intensief samen met zorg- en welzijnsorganisaties, gemeenten en kennisinstellingen. Hij heeft een sterke staat van dienst in het opzetten, uitvoeren en coördineren van praktijkgericht onderzoek en weet als geen ander hoe je partijen verbindt rond een gedeelde ambitie. 

Paul zegt zelf hierover: “De ambitie van de vier Zuid-Hollandse hogescholen om via praktijkgericht onderzoek gezamenlijk bij te dragen aan grote maatschappelijke vraagstukken in de regio sluit nauw aan bij mijn ervaring, expertise en motivatie. In mijn werk heb ik ruime ervaring met het opzetten, uitvoeren en evalueren van praktijkgericht onderzoek binnen het domein gezondheid en welzijn, in nauwe samenwerking met zorg- en welzijnsorganisaties, gemeenten en kennisinstellingen.” 

Een belangrijk kenmerk van zijn manier van werken is dat Paul zich nadrukkelijk profileert als verbinder. “Ik ben iemand die partijen bij elkaar brengt, gezamenlijke belangen scherp krijgt en deze vertaalt naar concrete samenwerkingen en onderzoeksinitiatieven” 

Het thema Gezondheid, Zorg en Welzijn raakt aan urgente transities zoals preventie, zelfmanagement, digitalisering en domeinoverstijgende samenwerking. Paul: “Ik zie duidelijke kansen om bestaande initiatieven verder te versterken, uit te breiden en te verduurzamen, en deze te verbinden aan regionale en landelijke ontwikkelingen. Als kwartiermaker wil ik bijdragen aan het creëren van focus, het versterken van samenwerking en het realiseren van maatschappelijke impact.” 

 Samen bouwen aan impact
Met zijn komst zet Hogeschool Inholland, samen met haar partners binnen ZHIA, een volgende stap in het versterken van de regionale samenwerking en het vergroten van maatschappelijke impact. Paul gaat zijn werk bij Inholland doen in een duorol met Jasmijn Bongers van Hogeschool Leiden. 

Korte, intensieve, hybride uitwisselingsprojecten hebben de toekomst. Dat bleek bij de International Staff Week (ISW) van Hogeschool Inholland die afgelopen week plaatsvond in Rotterdam en Amsterdam. Aan de ISW deden meer dan dertig docenten en stafleden mee uit tien verschillende landen uiteenlopend van Canada en de VS tot Jordanië, Bosnië & Herzegovina en Oekraïne.

Lees in dit bericht meer over ons internationaliseringsbeleid.

Doel was om de deelnemers vertrouwd te laten raken met de zogeheten Erasmus + Blended Intensive Programmes (BIP’s), dat zijn hybride, kortlopende  programma’s waarin minimaal drie internationale partners met elkaar samenwerken aan een maatschappelijk vraagstuk. Inholland heeft inmiddels meer dan dertig BIP’s. Marije Deutekom, lid van het college van bestuur, benadrukte in haar openingsspeech het belang van BIP’s: “Ze stellen ons in staat om grensoverstijgend en met regionale stakeholders te werken aan de transitie naar een duurzame, veerkrachtige samenleving.”

Studentpresentaties
Het bijzondere van de week was dat er ook een BIP ‘live in action’ was: ’Flavours of Connection’, een samenwerking met Yeditepe University (Istanbul) en Centria University of Applied Sciences (Finland). De studenten, 32 in totaal,  gingen op werkbezoek bij opdrachtgever Giraffe Coffee Roasters en op excursie naar de Van Nelle-fabriek. Op dinsdagmiddag presenteerden ze hun concepten aan de deelnemers van de Internationale Week.

Dat was een bijzondere ervaring, vertelt Abdul Kara, docent van de opleiding Business Studies en de initiatiefnemer van deze BIP: “Onze studenten vonden het toch wel best spannend om feedback te krijgen van internationale docenten die ze nog niet kenden. Maar er ontstond een heel mooie vibe. Het was een grote bijenzwerm. Mooi om te zien.”

‘We hebben goed laten zien waar wij internationaal voor staan’
Bij de afronding op vrijdag, met een workshop over co-design door Claudia Mayer van het lectoraat Societal Impact Design (zie foto hierboven), gaven de meeste deelnemers aan heel enthousiast te zijn geworden over de mogelijkheden van de BIP. Petra Hogendoorn-Schweighofer, strategisch adviseur internationalisering, blikte dan ook met een heel goed gevoel terug op deze week: “Ik denk dat we er echt in geslaagd zijn om onze internationale partners te laten zien waar Inholland voor staat: onze strategische ambities, onze kernwaarden en de manier waarop we ons onderwijs inrichten.”

Naast alle workshops was er ook een uitgebreid sociaal programma. Zo ontdekten de deelnemers op maandag Rotterdam en Delfshaven in het bijzonder, onder leiding van gids Jaap Versluis, docent aan de opleiding Communicatie. Donderdag was het programma in  Amsterdam, met een workshop in het Urban Leisure & Tourism Lab en een kennismaking met de Engelstalige minor ‘Future Finance’. Daarna was er alle tijd om Amsterdam verder te ontdekken.

Zelf was Versluis het meest onder de indruk van de verhalen van de zeven collega’s uit Oekraïne: “Ze hadden meer dan 24 uur in de bus gezeten om hier te komen. Alleen dat al. Wat een enorme motivatie!  En zeker gezien de extreem moeilijke situatie waarin zij les moeten geven, wilden we er alles aan doen om ze een hart onder de riem te steken.”

‘Het was een onvergetelijke week’
Roman Zvarych van de West Ukrainian National University in Ternopil vond het een onvergetelijke week. “De sfeer en de gastvrijheid waren buitengewoon goed en we hebben veel nieuwe, inspirerende contacten opgedaan. Indien het mogelijk is, willen we zeker zo snel mogelijk nog eens terugkomen. “

Dat beaamde ook Nataliya Mukan van de Lviv Polytechnic National University: “Het was fantastisch om collega’s met dezelfde mindset te ontmoeten. We werden ondergedompeld in een hechte en warme gemeenschap en dat was voor ons heel bijzonder om te ervaren.”

Als meisje hield Sietske Klooster niet van stilzitten. Ze kwam graag in de Zuid-Limburgse natuur, had een verzorgpaard en danste ballet op hoog niveau. Deze beweeglijkheid brengt ze terug in een nieuw principe voor ontwerpend onderzoeken. Met belichaamd systemisch co-design verzamelt ze betrokkenen rond een systemisch vraagstuk om hen uit hun hoofd te halen. Ze laat hen op een fysieke manier co-creëren zodat systemische verandering al doende ontstaat. In haar professional doctorate (PD) ontwikkelt ze dit principe tot een methode waarmee ook andere veranderprofessionals kunnen gaan werken.

Sietske is opgeleid als industrieel ontwerper. Al tijdens haar afstudeerproject aan de TU Delft combineerde ze het ontwerpen van producten met beweging. “Het idee is om niet zozeer een stoel of een beker te ontwerpen maar om een handeling te ontwerpen: de beweging om te zitten of de beweging om te drinken. Daarmee wijk je af van de gebaande paden in je hoofd en gebruik je je hele lichaam om tot een innovatief ontwerp te komen. Het brengt ons verder omdat ons lichaam als geheel slimmer is dan ons hoofd alleen. Je komt tot inzichten die je anders niet had kunnen bedenken.”

Lichamelijk ervaren
Het principe om bewegend te ontwerpen past Sietske inmiddels al 25 jaar toe om processen voor innovatie en systemische verandering op gang te brengen. Sietske ontwikkelde aanvankelijk de innovatiemethode Interactie Choreografie. Ze ontwikkelde die door tot een aanpak voor complexe transitievraagstukken, die nu de basis is voor haar PD rond belichaamd systemisch co-design. Ook hier is het de bedoeling om mensen uit hun hoofd te halen en vraagstukken lichamelijk te laten ervaren. Niet in je eentje, maar samen met andere betrokkenen. Zo ontstaat gezamenlijk inzicht en actie met perspectief voor systeemverandering.

Melk proeven
Sietske ontwikkelde de principes van belichaamd systemisch co-design via een zeven jarig project binnen de zuivelindustrie. “De melkproductie in Nederland is door de industrialisatie sterk veranderd”, zegt ze. “Terwijl we nu een zeer efficiënte, eenvormige en op export gerichte industrie kennen, was er vroeger veel meer diversiteit in de manier waarop we melk produceerden. Er waren verschillende koeienrassen, passend bij de verschillende Nederlandse waterrijke landschappen. En net als bij wijnen kun je dat verschil proeven: afhankelijk van de grondsoort, de vegetatie die erop groeit en het koeienras dat die vegetatie eet, smaakt melk verschillend en heeft die een verschillende samenstelling in onder meer vetten en eiwitten.”

Van sceptisch naar gemotiveerd
Onder de naam MelkSalon reisde Sietske met een proeverij-installatie door het Nederlandse landschap. Ze serveerde melk en zuivelproducten van verschillende boerderijen, landschappen en koeien. Hierbij bracht ze steeds andere stakeholders samen, zoals boeren, fabrikanten, consumenten en beleidsmakers om samen nippend te proeven uit delicate kopjes. Waar sommigen vooraf sceptisch waren over het idee van werken met diversiteit in melk, raakten ze door deze bijzondere proeverij-ervaring letterlijk fysiek gemotiveerd hier iets mee te gaan doen. “Vanuit deze gedrevenheid faciliteerde ik co-creatie tussen de stakeholders en daaruit vloeiend innovaties voort. Zo is er onder andere een hightech innovatie uit de MelkSalon ontstaan, die verschillen in melksmaak- en samenstelling op de boerderij verwerkt tot zuivelproducten, waarin die verschillen naar voren komen. Deze producten zijn nu te koop in de grotere supermarkten.”

Expertisenetwerk Systemisch Co-design
Van Inholland krijgt Sietske binnen het lectoraat Societal Impact Design de ruimte om het principe van belichaamd ontwerp door te ontwikkelen tot een methode waarmee ook andere ontwerpers systemische vraagstukken kunnen aangaan. Het kan daarmee een plek krijgen in de groeiende bibliotheek van methodologieën en kennisproducten waar het Expertisenetwerk Systemisch Co-design (ESC) aan werkt. “Mijn centrale vraag is hoe je de principes uit de MelkSalon kunt doorvertalen naar andere transitievraagstukken”, zegt Sietske. “Daartoe verken ik eerst bij welke projecten van het Expertisenetwerk ik kan aansluiten. Daarna kies ik een combinatie van projecten om mijn principes toe te passen en door te ontwikkelen in samenwerking met andere transitiemakers.”

Transitie naar een duurzame samenleving
“Ik verheug me op dit PD-traject”, zegt Sietske. “Het past bij me, vanuit mijn praktijkgerichte achtergrond. Met de PD kan ik inzichten uit mijn eigen onderzoekende ontwerppraktijk gaan delen en doorvertalen met andere transitiemakers, als bijdrage aan systemische veranderingen naar een duurzame samenleving. Graag zie ik ook dat studenten betrokken zijn bij de projecten die ik met de PD doe, zodat fysiek en belichaamd werken onderdeel kan worden van de beroepsontwikkeling.”

Aanwinst voor lectoraat en ESC
Sietske wordt tijdens haar traject begeleidt door Wina Smeenk, lector Societal Impact Design en voorzitter van ESC. Wina: “Ik ben heel benieuwd hoe Sietske haar principes in andere contexten gaat inzetten. Een PD is een aanwinst voor het lectoraat en ons ESC-netwerk omdat we met Sietske als figuurlijke ‘satéprikker’ de komende jaren embodied principes in onze lopende projecten kunnen testen en verder ontwikkelen.”

Onderzoek doen is topsport. De juiste digitale infrastructuur is dan essentieel. Onlangs werd een mijlpaal bereikt: de 150ste aanvraag voor de Research Drive (RD) binnen Inholland. Vera Hollink, docent-onderzoeker en Daniëlle Leentjens, onderzoeker vroegen de 150^ste aan. Ze vertellen hoe zij deze tool inzetten voor hun grensverleggende AI-projecten.

Voor Vera Hollink, die als 150ste aanvrager een mijlpaal markeert, was de overstap naar Research Drive (RD) een noodzakelijke stap in haar werk binnen het lectoraat Data Driven Smart Society. "Toen ik begon met mijn onderzoek, stonden veel documenten nog op mijn lokale drive," vertelt Vera. “Bestanden delen met collega-onderzoekers ging vaak nog via e-mail. Tijdens een lectoraatsvergadering werd mij gewezen op de voordelen van RD. De overstap bleek verrassend eenvoudig. Het aanvraagproces via de portal liep soepel en het uploaden van complexe datasets ging direct heel makkelijk.”

Samenwerken aan complexe AI-vraagstukken
Daniëlle Leentjens is vanuit haar rol als onderzoeker en PD-kandidaat een ervaren gebruiker. Voor haar is Research Drive de standaard geworden: bij elke goedgekeurde subsidieaanvraag wordt direct een projectpagina ingericht.

Een sprekend voorbeeld is het project AI tegen Zwerfafval, waar Daniëlle onderzoekt hoe algoritmen patronen in zwerfafval kunnen herkennen om gemeenten te ondersteunen. "In dit project werken we intensief samen met Avans Hogeschool, diverse consortiumpartners en studenten," legt ze uit. “Het grote voordeel van Research Drive is dat je ook externe partners en studenten gecontroleerd toegang kunt geven tot specifieke mappen. Zo kan iedereen elkaars voortgang monitoren en werken we met exact dezelfde datasets en deliverables. Veiligheid is hierbij cruciaal, zeker omdat we vooraf duidelijke overeenkomsten sluiten over de toegang.”

Veiligheid en continuïteit in data-analyse
Naast het gemak van delen, is de beveiliging voor beide onderzoekers doorslaggevend. Vera benadrukt dat de RD de continuïteit van wetenschappelijk onderzoek waarborgt.

De data op de Research Drive blijft enkel behouden gedurende het onderzoeksproject. Na het onderzoeksproject kan de data van de Research Drive opgeslagen worden in ‘Repositories’. En de publicaties kunnen opgenomen worden in de ‘Inholland Repositories’.

“Je hebt de garantie dat projectdocumenten en data altijd beschikbaar blijven voor het volledige team. Ook als een onderzoeker onverhoopt uitvalt of nadat een project officieel is afgerond, blijft de data behouden voor toekomstig gebruik.”

Ambities voor Big Data
Ondanks de tevredenheid zien ze ook nog kansen voor groei, passend bij de complexe aard van hun werk. Vera houdt zich dagelijks bezig met Machine Learning en Data Science, waarbij ze werkt met enorme hoeveelheden data. "Voor projecten werken we met tienduizenden foto’s," legt ze uit. “Research Drive is nu perfect voor archivering, maar voor het live trainen van deze zware AI-modellen hopen we in de toekomst op een nog hogere upload- en downloadsnelheid. Een koppeling met high-performance opslag zou een geweldige volgende stap zijn.”

Advies van de experts
Twijfel jij nog over de overstap? Als het aan de 150ste aanvrager ligt, is er geen reden tot aarzeling. Of het nu gaat om AI-gedreven dijkinspecties of fundamenteel data-onderzoek: de gebruiksvriendelijkheid en de zekerheid dat je data veilig en toegankelijk zijn, maken Research Drive tot een onmisbare schakel in het onderzoeksproces van Inholland.

Zelf aan de slag met Research Drive? 
Bezoek de portal Onderzoeksondersteuning voor meer informatie of om direct een beveiligde projectomgeving aan te vragen. 

 Tijdens de Week van het Geld (23 tot en met 27 maart) besteden we extra aandacht aan financiële zorgen onder studenten. Steeds meer studerende jongeren in Nederland kampen met financiële problemen. Door stijgende kosten voor levensonderhoud, dure huisvesting en veranderingen in de studiefinanciering hebben veel studenten moeite om rond te komen. Dat blijkt uit het recent onderzoek onder hbo-studenten van Rick Wolff, verbonden aan het lectoraat Diversiteitsvraagstukken van Hogeschool Inholland. 

“Studenten hebben steeds meer moeite om rond te komen door stijgende kosten voor levensonderhoud en dure huisvesting,” zegt Rick. “Voor sommige studenten betekent dat dat ze voortdurend moeten afwegen waar ze hun geld aan uitgeven. Ze maken bewuste keuzes waarachter financiële nood schuilt.” 

Bijbaan
Ook volgens landelijk onderzoek ervaart één op de vijf studenten in het hoger beroepsonderwijs en aan universiteiten serieuze financiële problemen. Sommigen kunnen hun collegegeld niet betalen. Hierdoor ontstaat studievertraging of studenten worden gedwongen om te stoppen met hun opleiding. Tegelijkertijd heeft het merendeel van de studenten naast de studie een bijbaan. 

Daarnaast zijn studenten steeds afhankelijker van financiële steun van hun ouders. Veel jongeren blijven langer thuis wonen om kosten te besparen. Bovendien kan niet iedere student rekenen op extra steun. Dit vergroot de kansenongelijkheid. 

Kwetsbaar
Uit interviews met studenten van Hogeschool Inholland blijkt dat vooral studenten zonder ondersteuning van hun ouders kwetsbaar zijn. Zij geven aan vaak stress te ervaren en zijn daardoor vaak afwezig tijdens colleges  en andere activiteiten op de hogeschool. Ook hebben ze moeite  om zich te concentreren door de combinatie van studie en werk. 

Rick pleit ervoor dat onderwijsinstellingen meer aandacht besteden aan financiële problemen onder studenten. Vanuit het lectoraat zijn ze daarom bezig met een soortgelijk onderzoek onder internationale studenten. “Door deze problemen eerder te signaleren en ondersteuning toegankelijker te maken, kan worden voorkomen dat geldzorgen leiden tot studievertraging of uitval,” legt Rick uit.  

Rick benadrukt dat geldzorgen geen reden mogen zijn voor een lagere kans op studiesucces. “Het is belangrijk om studenten in hun context te zien en oog te hebben voor hun leefwereld,” zegt hij. “Afwezigheid hoeft niet altijd te wijzen op een gebrek aan motivatie, het kan ook het gevolg zijn van (dreigende) financiële problemen.” 

Daarom is het belangrijk om te investeren in een goede relatie met studenten en een vertrouwensband op te bouwen. “Als die band er is, durven studenten eerder open te zijn over gevoelige onderwerpen zoals geldzorgen.” 

Hogeschool Inholland wil hier actief aan bijdragen door financiële problemen eerder te signaleren en ondersteuning toegankelijker te maken. “Op die manier kunnen we voorkomen dat geld een belemmering vormt,” zegt Rick. “En daadwerkelijk werken aan gelijke kansen voor alle studenten.” 

Meer weten?
In een uitgebreid artikel gaan onderzoekers Rick Wolff, lector Machteld de Jong en Julia Delhaas dieper in op hoe financiële lasten het dagelijks leven, het welzijn en de studieprestaties van studenten beïnvloeden. Zij laten zij zien dat geldzorgen niet alleen een kwestie van keuzes zijn, maar ook van kansenongelijkheid.

Lees het hele artikel hier: Kosten van kansen op kennis

Deze week is de Week van het Geld. Het is een mooi moment om jongeren te vragen over hun geldzaken. Want 81 procent ervaart weleens geldzorgen en 64 procent heeft soms moeite om rond te komen, blijkt uit onderzoek van State of Youth. Paula Smith, onderzoeker bij het lectoraat Jeugd en Samenleving van Hogeschool Inholland, promoveert op onderzoek naar dit onderwerp waar nog een behoorlijk taboe op rust.

Bij Hogeschool Inholland Haarlem kon je er dinsdag 24 maart niet om heen. In de hal stond een levensgrote, mooi vormgegeven container vol met ballen, inflatables en nepgeld. Wie hem toch gemist heeft: donderdag 26 maart krijg je nog een kans om op onze locatie in Amsterdam een duik te wagen in deze ballenbak. Het is een ludieke en tegelijk serieuze ervaring speciaal georganiseerd voor studenten om een diepgaand gesprek te voeren over geldzaken en geldzorgen.

Veilige discussieplek
Het concept van de zogeheten Debt Dive komt van Chantal Deken, de drijvende kracht achter Debadderen. “We bieden jongeren een brave space en save space”, zegt ze. “Wie het lef heeft om erin te springen, kan rekenen op een veilige, besloten ruimte om onder leiding van professionele gespreksleiders een verbindende en verdiepende dialoog aan te gaan over geld en schulden. Het is belangrijk voor jongeren om open te kunnen zijn over dit taboe-onderwerp.”

Tweede Debt Dive
Ook vorig jaar organiseerden Debadderen en Inholland een Debt Dive. “Wat me toen opviel?”, zegt Chantal. “Enerzijds hoe geldwijs jongeren zijn. En anderzijds hoe moeilijk het is om geen schulden te maken door de verleidingen zoals online gokken, achteraf betalen en de levensstijl van influencers waaraan jongeren zich spiegelen.”

Maatschappelijk probleem
In haar onderzoek signaleert Paula dezelfde situatie voor jongeren. “Als zoveel jongeren geldzorgen hebben moet je concluderen dat er sprake is van een maatschappelijk probleem. En dat heeft allerlei oorzaken. Kijk bijvoorbeeld naar het consumentisme, naar de prestatiemaatschappij die maakt dat je je schaamt als je niet rond kunt komen. Maar ook de moeite die jongeren hebben om een vaste, goed verdienende baan te krijgen en betaalbare woonruimte.”

Promotieonderzoek
Wat het probleem verergert is het gebrek aan kennis en vaardigheden om met geld en schulden om te gaan. “Jongeren krijgen dat thuis en op school onvoldoende mee”, zegt Paula. Met haar promotieonderzoek richt Paula zich op de vraag hoe jongeren en professionals gezamenlijk financiële educatie en financieel beleid ontwerpen gericht op het voorkomen van geldzorgen en het leren omgaan met financiële rechten, plichten en verleidingen zoals online gokken en achteraf betalen. Debt Dive levert waardevolle informatie op voor deze vraagstelling, bovenop de data uit een enquête onder mbo- en hbo-studenten. Het leidde tot bouwstenen voor een financieel educatief programma.

Financiële educatie
Voor haar onderzoek ontwierp Paula samen met Amsterdamse mbo-studenten concepten voor financiële educatie die aansluiten bij de leefwereld van jongeren: een bordspel, een financiële wegwijzer en een platform voor stages om discriminatie en andere misstanden tegen te gaan. Studenten van het grafisch lyceum zorgden voor een aantrekkelijke vormgeving. In een volgende feedbackronde waren onder meer hbo-studenten betrokken.

Voor en door jongeren
De concepten zijn dus ontwikkeld voor en door jongeren. Het is een bewuste keuze van Paula. “Jongeren worden te weinig serieus genomen”, vindt ze. “Maar zij kunnen wel degelijk vanuit hun ontwerprol meedenken en zaten als volwaardige partners aan tafel. Hun betrokkenheid is onmisbaar voor een kwalitatief hoogwaardig onderzoeksresultaat. Zonder hen had ik het niet gekund.”

De Prikkelwinkel
Ook voor de ontwikkeling van financieel beleid voor jongeren trok Paula samen op met jongeren. Een groep studenten van Social Work ging aan de slag met een opdracht voor de gemeente Haarlem. De vraag was om een interventie te ontwerpen die bijdraagt aan financieel bewustzijn en een open en inclusief dialoog onder jongeren. De studenten ontwikkelden De Prikkelwinkel. “Het is een fysiek spel voor scholieren en studenten”, zegt Chenoa Kuijt, een van de studenten van Social Work. “Je speelt een personage, krijgt een budget en gaat in drie ronden aankopen doen, waarbij de prijsprikkels en de tijdsdruk toenemen. Daarna volgen reflectiemomenten: wat heb je waarom gekocht.”

Beleidsvoorstellen
Zo heeft De Prikkelwinkel geleid tot input voor beleidsvoorstellen die Paula en haar team van onderzoekers op 24 maart overhandigden (zie foto) aan de wethouder van Haarlem en aan Gonneke Willemsen, domeindirecteur Gezondheid, Sport en Welzijn van Inholland. Voorstellen zijn bijvoorbeeld om jongeren uit te nodigen voor een laagdrempelig gesprek over geldzaken zodra ze achttien jaar worden, en om jongeren structureel te betrekken als ontwikkelaars en ontwerpers bij gemeentelijke besluitvorming over bestaanszekerheid.

De Debt Dive staat op donderdag 26 maart bij Hogeschool Inholland Amsterdam. Studenten kunnen in gesprek over geld, vragenlijsten invullen, tests doen en informatie en tips krijgen over geldzaken.

Tijdens de Week van het Geld staan we stil bij een onderwerp dat vaak onzichtbaar blijft: armoede onder studenten. Voor docent Clementine Witkamp werd de impact daarvan pas echt duidelijk toen zij zich tijdens haar master Onderwijswetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam verdiepte in financiële stress bij hbo-studenten. Wat betekent het als geldzorgen invloed hebben op studeren en je plek voelen binnen je opleiding, ook bij Hogeschool Inholland? Collegelid Marije Deutekom gaat hierover met haar in gesprek. 

Marije: “In het voorgesprek hadden we het erover dat je voor de start van je onderzoek dacht: speelt armoede onder studenten hier wel echt? Kun je ons meenemen in hoe dat beeld bij jou is gekanteld en op welk moment je besefte dat dit dichterbij en groter was dan je aanvankelijk dacht?” 

Clementine: “Ik wist oprecht niet goed hoe het zat met armoede onder studenten in Haarlem. Maar toen ik me erin ging verdiepen, zag ik dat het veel dichterbij is dan ik dacht.  Wat me vooral opviel is hoeveel studenten naast hun studie moeten werken, niet een paar uur, maar substantieel. En dat heeft direct invloed op hun aanwezigheid in de les.” Die nieuwe blik werkt door in haar dagelijks werk. Waar ze eerder vooral keek naar aanwezigheid en studievoortgang, ziet ze nu vaker de context erachter. 

Diversiteit in de praktijk
Marije: “Tijdens je master werkte je met een bredere definitie van diversiteit. Wat veranderde dat in jouw denken? En waarom is het belangrijk dat we armoede en sociaaleconomische verschillen niet als iets losstaands zien, maar als wezenlijk onderdeel van hoe kansengelijkheid in het onderwijs werkt?” 

Clementine: “Tijdens mijn master werd een brede definitie van diversiteit gebruikt en dat was voor mij echt een eyeopener. Het gaat niet alleen over culturele achtergrond, maar ook over sociaaleconomische positie, gezondheid, leeftijd en vooropleiding. Als je kijkt naar armoede, zie je hoe belangrijk die sociaaleconomische factor is. Als je ouders je financieel niet kunnen ondersteunen, moet je veel zelf betalen. Dat heeft impact op je studie.” 

Ze herinnert zich een moment tijdens een open dag. “Een meisje vroeg me wat een hbo-opleiding kost. Ik wist het collegegeld, maar niet alle bijkomende kosten. Toen realiseerde ik me: voor sommige studenten is dit geen bijzaak, maar een doorslaggevende factor.” 

Studeren is niet voor iedereen vanzelfsprekend
Marije: “Je zegt eigenlijk dat studenten soms niet alleen kiezen op interesse of talent, maar ook op wat financieel haalbaar voelt. Wat zegt dat volgens jou over hoe ‘vrij’ studiekeuzes in de praktijk eigenlijk zijn?” 

Clementine: “Ik vind dat studenten vooral een studie moeten kiezen die ze leuk vinden. Maar de realiteit is dat kosten vaak zwaar meewegen. Zeker voor mbo-studenten kan het een drempel zijn: ga je investeren in een hbo-opleiding, of kies je ervoor om meteen te gaan werken? Het is confronterend om te zien hoeveel invloed geld daarin heeft.”

Een vicieuze cirkel
In haar onderzoek kwam Clementine ook theoretische inzichten tegen die haar hielpen om patronen te herkennen, zoals de theorie van Pierre Bourdieu. 

Clementine: “Studenten met weinig financiële middelen moeten vaak veel werken. Daardoor zijn ze minder op school. En als je minder aanwezig bent, bouw je minder contact op met docenten en medestudenten. Dat heeft invloed op je gevoel van erbij horen. Uiteindelijk werkt dat ook door in je netwerk en je kansen later. Het is echt een vicieuze cirkel."  

Marije: “Wat zijn volgens jou dingen die iedere docent morgen al anders zou kunnen doen, zonder dat het meteen weer een groot nieuw project hoeft te worden?” 

Clementine: “Nou, ik probeer sowieso altijd de student te zien, maar ik begrijp gedrag nu beter. Ik oordeel minder snel en stel vaker vragen. Als een student afwezig is, denk ik niet meteen dat iemand ongemotiveerd is. Ik vraag me af: wat speelt er?” Ze noemt een voorbeeld van een student die veel stress ervoer door de thuissituatie. “De ouders woonden niet in Nederland en de student moest alles zelf regelen. Dat gaf veel druk. Dan kun je als docent niet alles oplossen, maar je kunt wel luisteren en meedenken. Dat helpt al. Bewust zijn, vragen stellen en weten waar je naartoe kunt verwijzen. Ik wist bijvoorbeeld niet dat er financiële coaches zijn binnen Inholland. Nu kan ik studenten doorverwijzen. Je hoeft het probleem niet zelf op te lossen, maar je kunt wel een belangrijke rol spelen in het ondersteunen.” 

Ze deelt haar inzichten ook met collega’s. “Ik breng het onderwerp in tijdens teamoverleggen en wil mijn presentatie nog binnen mijn team delen. Het helpt om dit samen bespreekbaar te maken.” 

Marije: “Tegelijk zie je volgens mij ook dat het systeem soms tegenwerkt, bijvoorbeeld door werkdruk, gebrek aan tijd en wisselende roosters. Wanneer wordt een individueel probleem van een student volgens jou eigenlijk een organisatievraagstuk voor Inholland?” 

Clementine: “Het kan door de werkdruk lastig zijn om een balans te vinden tussen kennisoverdracht en de verbinding maken met studenten.  Terwijl juist het contact met studenten zo belangrijk is. Daarnaast is er minder tijd voor professionalisering, terwijl kennis over dit soort thema’s helpt om signalen te herkennen.” Ook praktische zaken spelen een rol. “Het lesrooster wisselt nu vaak per week. Voor studenten die moeten werken is dat heel lastig. Ik sprak een student met een nulurencontract, niet omdat ze dat wilde, maar omdat vaste uren niet te combineren zijn met haar rooster.” 

Onderwijs dat uitnodigt
Marije: “Wat wil je ons als college van bestuur meegeven?” 

Clementine: “Aandacht en tijd voor studenten zijn belangrijker dan ooit. Studenten zijn minder vaak op school en denken soms dat ze het met AI wel redden. Juist daarom moet onderwijs iets bieden wat je niet online krijgt: goede lessen, contact en betrokkenheid. Dat is wat studenten motiveert om te komen.” 

Kennis benutten
Tot slot benadrukt Clementine het belang van het benutten van bestaande kennis. “Binnen Inholland is veel onderzoek beschikbaar, bijvoorbeeld vanuit lectoraten. Het is belangrijk dat die kennis ook echt terechtkomt in het onderwijs en het beleid. Zeker nu er weinig tijd is, moeten we slim gebruikmaken van wat er al is.” 

Als iets gratis is op internet, ben jij het product. Het is een bekende uitspraak om ons te wijzen op onze digitale rechten. Maar hoe zit het met AI-technologie? In hoeverre dient zij ons individueel en algemeen belang en hoe voorzichtig moeten we ermee omgaan? Het is een vraag die Daniëlle Leentjens niet alleen stelt aan consumenten maar ook aan makers. In haar professional doctorate (PD) gaat ze op zoek naar antwoorden door een multimodale scherminstallatie te ontwikkelen die letterlijk in dicussie gaat met mensen over AI en ethiek. 

Daniëlle begon bij Hogeschool Inholland in het onderwijs. Ze was docent human computer interaction (HCI) gaf les bij de opleiding Informatica en was er teamleider. “Ik was gefascineerd door de snelle ontwikkelingen rond data en AI”, vertelt ze. “Daarom werd ik onderzoeker bij het lectoraat Data Driven Smart Society waar ik me bijvoorbeeld bezighield met projecten zoals rond AI om zwerfafval tegen te gaan en slimme dijkinspectie met AI en drones.” 

Praktijkgerichte PD 
In 2025 werd Daniëlle vanuit het kenniscentrum van het domein Techniek, Ontwerpen & Informatica grevraagd om een PD- of PhD-traject te starten. “Ik koos voor een PD,” zegt ze. “Omdat het meer praktijkgericht is. Dat past meer bij me. Ik heb ooit een opleiding op masterniveau gevolgd aan de kunstacademie en ik schilder en ontwerp zelf. Binnen een PD is er ruimte om een onderwerp te onderzoeken door te ontwerpen en iets te maken. Dat trekt me zeer aan.” 

Technologie, ethiek en mensenrechten 
Vanuit haar rol als onderzoeker bij het lectoraat Data Driven Smart Society, begon Danielle ook nauw samen te werken met lector Ben Wagner van het lectoraat Media, Technology and Society. Hij ondersteunde haar om een sterk voorstel te ontwikkelen op het gebied van technologie, ethiek en mensenrechten. “De samenwerking tussen technische en creative expertises droeg bij aan het versterken en verdiepen van het onderzoeksvoorstel”, zegt Ben. “Het raakt aan wat we met het Digital Rights Research Team van Inholland doen: onderzoeken wat technologie in ons digitale tijdperk kan betekenen. Daniëlle is zelf een actief en betrokken lid van dit onderzoeksteam.”

Groeiende invloed van AI 
Eind 2025 diende Daniëlle met succes haar voorstel in voor haar PD-onderzoekstraject. Ze richt haar pijlen op de groeiende invloed van AI op onze maatschappij. “Door generatieve AI verandert de wereld om ons heen. We vragen AI-chatbots om advies en antwoorden op allerlei vragen, soms heel persoonlijk. Veel mensen vertrouwen op deze informatie. Maar is dat terecht? Op welke wijze beinvloedt AI ons privéleven, het bedrijfsleven en de politieke besluitvorming? Zijn we ons wel bewust van de ethische gevolgen?” 

Multimodale scherminstallatie  
Met haar PD-traject wil Daniëlle bijdragen aan bewustwording en een kritische houding stimuleren ten aanzien van AI-technologie. Ze geeft daar een creatieve en concrete invulling aan. “Mijn doel is om een publieksgerichte multimodale scherminstallatie te ontwikkelen met als naam ‘The Ethical Companion’. De installatie komt te staan in het Amsterdamse Nxt Museum, dat gewijd is aan digitale kunst, en spreekt bezoekers aan om in discussie te gaan over AI en ethiek. Hoe maak je gebruik van social media of ChatGPT? Weet je hoe het zit met je privacy en digitale rechten?” 

Ethische ontwerpprincipes 
The Ethical Companion is niet alleen een communicatiemiddel maar ook een onderzoeksinstrument. “Ik wil onderzoeken hoe je als maker ethiek als integraal onderdeel meeneemt in ontwerpprocessen van sotware-applicaties. Tijdens het creatieproces van The Ethical Companion zullen nieuwe ontwerpprincipes ontstaan die professionals kunnen helpen om ethisch denken te implementeren in hun huidige werkprocessen.” Voor het ontwerpproces wil Daniëlle interdisciplinair samenwerken met professionals én studenten. Zo duikt een student van Business IT & Management in de huidige praktijk: in hoeverre nemen ontwerpers van mens-computerinteracties ethiek mee in hun ontwerp?  

Maken, uitproberen en testen 
Daniëlle is in januari gestart. “Het wordt een ontwerpgericht onderzoekstraject van maken, uitproberen, testen en terug naar de tekentafel met een duur van vier jaar. Dat is voor AI-begrippen heel lang. Om nieuwe ontwikkelingen mee te nemen zal ik per jaar mijn doelen bijstellen. Het wordt daarom een realisatieproces waarbij ik steeds een stap terug doe om vervolgens weer vooruit te kunnen. Dat maakt het des te leerzaam. De vraag is ook hoe je als professional om kunt gaan met die snelle technologische veranderingen.” 

Afstudeeropdracht 
Voor het ontwerpproces werkt Daniëlle graag interdisciplinair samen met professionals én studenten. Zo duikt Juan Stienstra, een student van de opleiding Business IT & Management, voor zijn afstuderen in de huidige praktijk en onderzoekt hij in hoeverre ontwerpers van mens-computerinteracties ethiek meenemen in hun ontwerp van generatieve AI-applicaties. “HCI-designers ontwerpen systemen die de interactie aangaan met mensen”, zegt Juan. “Het is belangrijk dat hun ontwerpen bijdragen aan het individuele, sociale en ecologische welzijn.” Op basis van een afgenomen enquête onder deze designers valt hem op dat “er steeds meer bewustzijn en erkenning is om ethiek, menselijke autonomie en waardigheid te respecteren bij het ontwerpen van technologie, met name bij AI-systemen. Maar tools die hierbij helpend kunnen zijn moeten nog ontwikkeld worden.” Wie weet dat Juan zelf een rol daarin kan spelen. “Als ik afgestudeerd ben, verdiep ik mij graag verder in het toepassen van ethiek in ontwerpprocessen.”

Begeleiding en supervisie 
Daniëlle wordt door verschillende lectoren van Inholland begeleid. Ben is de hoofdbegeleider. Daarnaast is er ondersteuning op het gebied van onderzoeksmethoden door lector Joke Hermes (Inclusion and the Creative Industries) en van lector Cock Heemskerk (Robotica). Supervisors vanuit het werkveld zijn Nxt Museum en CHI NL. 

Adaptief vermogen 
“We staan voor een transitie naar een duurzame en veerkrachtige samenleving”, zegt Daniëlle. “Daarin is ons adaptief vermogen een belangrijk aandachtsgebied. In mijn onderzoek gaat het om AI-geletterdheid: heb je door als consument én maker wat technologie doet? Bewustwording zorgt ervoor dat je andere keuzes kunt maken en niet voor lief neemt wat AI jou voorschotelt.” 

AI-ontwerp in onderwijs 
AI-geletterdheid is een vaardigheid die Daniëlle graag terug ziet komen in het onderwijs en waar bij Inholland al veel aandacht voor is. “Studenten moeten leren hoe je nieuwe technologie kunt gebruiken in je werkende leven zodat je er bewust een waardevolle bijdrage mee kunt leveren. Niemand weet wat we er in de toekomst mee kunnen. Maar dat het bepalend wordt, is een zekerheid.” 

Hogeschool Inholland gaat samen met bedrijven, onderwijsinstellingen en overheden bouwen aan de Mechatronica Innovatie Campus Schiedam (MICS). Deze campus wordt een plek waar innovatieve maakindustrie, kennisontwikkeling en talentontwikkeling samenkomen. Studenten, onderzoekers en professionals uit de industrie werken er samen aan technologische innovaties en nieuwe productiemethoden. 

Met de campus versterken de partners de technologische industrie in Zuid-Holland en investeren zij in het opleiden van de vakmensen die deze sector de komende jaren hard nodig heeft. De samenwerking werd op 12 maart bekrachtigd met de ondertekening van een samenwerkingsakkoord door 30 regionale partners, op initiatief van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH).  

‘Technologische innovatie begint bij mensen’ 
Namens Inholland ondertekende collegevoorzitter Jeroen van den Berg: “Technologische innovatie begint bij mensen. Op de MICS brengen we talent, kennis en praktijk samen om talent te ontwikkelen en nieuwe ideeën tot leven te brengen. Zo versterken we de technologische industrie in de regio én dragen we bij aan een duurzame en veerkrachtige samenleving.” 

Voor Inholland sluit deze samenwerking aan bij de ambitie om met onderwijs en praktijkgericht onderzoek bij te dragen aan die samenleving. Onze productie- en consumptiepatronen brengen welvaart, maar leggen ook druk op de aarde en vergroten ongelijkheid. Daarom is het belangrijk om technologische innovatie te verbinden met duurzame oplossingen. 

Voorzitter van de MRDH, Jan van Zanen (burgemeester Den Haag): “Dit akkoord laat zien waartoe we in deze regio in staat zijn wanneer we onze krachten bundelen. Samen bouwen we aan een sterke maakindustrie en een toekomstbestendige economie."  

Mechatronica als motor van innovatie
Mechatronica, de combinatie van mechanica, elektronica en slimme software, vormt het hart van moderne technologie. Toepassingen zijn zichtbaar in lucht- en ruimtevaart, halfgeleiderindustrie, agrifood en de maritieme sector. Denk aan systemen die satellieten laten functioneren, precisietechnologie voor microchips en robots die gewassen verzorgen. 

Nederland heeft internationaal een sterke positie, maar staat voor de uitdaging om innovaties op te schalen naar productie. Dat vraagt om nieuwe technologie, samenwerking en voldoende technisch talent. De campus speelt juist op dat snijvlak een rol. 

Een plek waar werken, leren en innoveren samenkomen
De campus wordt een open ecosysteem waar bedrijven, onderwijs en onderzoek samenwerken aan innovaties en praktijkvraagstukken. In campusgebouw Spectrum komt een hybride techniekcentrum met gedeelde faciliteiten. Partners werken hier aan productietechnologie, robotica en automatisering, onder meer in gezamenlijke fieldlabs. De campus verbindt met locaties als het Innovatie District Delft, RDM Campus en de Duurzaamheidsfabriek en versterkt zo het regionale ecosysteem. Tegelijk staat talentontwikkeling centraal: studenten en professionals leren in een realistische werkomgeving en kunnen zich blijven ontwikkelen. 

De rol van Hogeschool Inholland en Programma Beethoven
Hogeschool Inholland speelt een belangrijke rol in het opleiden van technologische professionals. Als kernpartner binnen Programma Beethoven werkt Inholland mee aan het versterken van de Nederlandse microchipsindustrie, die de basis vormt voor technologie zoals medische apparatuur en energiesystemen. 

Vanuit expertise in onder andere lucht- en ruimtevaarttechnologie draagt Inholland bij aan het opleiden, om- en bijscholen van praktijkgerichte professionals. Door onderwijs, onderzoek en samenwerking te verbinden, wordt gewerkt aan innovatie, vakmanschap en technologische zelfstandigheid.  

Meer informatie over het programma vind je op onze website. 

Voor het eerst sinds jaren zien Amsterdammers weer meer voordelen dan nadelen van toerisme. Waar in 2022 ruim de helft van de inwoners vond dat de stad ‘vol’ was, zegt nu 52% dat toerisme kan groeien, mits het goed wordt georganiseerd. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van amsterdam&partners, Hogeschool Inholland en MMGY TCI Research.

De onderzoekers volgden bewonerssentiment rond toerisme in Amsterdam tussen 2018 en 2025. In die periode veranderde de houding van bewoners duidelijk: waar in 2022 nog een meerderheid van de bewoners vond dat de stad ‘vol’ was, is er nu meer openheid richting toeristen en meer bereidheid om bezoekers te verwelkomen. Inwoners erkennen de economische en culturele bijdrage van toerisme meer dan voorheen, maar zijn kritischer op de manier waarop toerisme wordt georganiseerd.

Geeske Sibrijns, onderzoeker: “Vergeleken met voorheen zijn meer Amsterdammers trots om toeristen in hun stad te zien. Bewoners zien hun stad als een speciale plek die ze graag aanbevelen. Tegelijkertijd zijn er meer zorgen, bijvoorbeeld over het verdwijnen van lokale tradities. Deze tegenstrijdige gevoelens laten ons zien dat inwoners hun stad graag willen delen, maar ook emoties kunnen ervaren, omdat hun stad te snel verandert.”

Toenemende steun voor maatregelen

Het onderzoek laat zien dat Amsterdammers niet tegen toerisme zijn. Ze willen vooral dat het op een manier wordt georganiseerd die goed is voor de stad en haar bewoners. Zij noemen onder meer:

• Beter spreiden van bezoekers over de stad (minder druk op het centrum);
• Duidelijke gedragsregels en communicatie voor bezoekers;
• Aanpassen van toeristenbelasting of tarieven;
• Routes of sturing om bezoekersstromen te leiden;
• Betere handhaving op overlast, zoals geluid, afval of drukte;
• Meer inspraak voor bewoners bij besluiten over toerismebeleid.

De steun voor dit soort maatregelen blijkt sinds 2022 te zijn toegenomen.

Zorgen blijven bestaan

Tegelijkertijd laat het onderzoek zien dat zorgen blijven bestaan over drukte en overlast – zoals onbeschoft gedrag, afval en geluid – maar ook over het verlies van lokale cultuur en verbondenheid met de stad. Met name bewoners die al langere tijd in Amsterdam wonen ervaren druk op hun buurt en dagelijks leven.

‘82 procent van Amsterdammers vindt toerisme nog altijd een probleem’, kopt Het Parool op basis van de onderzoekscijfers, terwijl de papieren krant schrijft: ‘Helft Amsterdam kan leven met de drukte’. De soms tegenstrijdige geluiden zijn kenmerkend voor het toerismedebat, zegt Ko Koens, lector New Urban Tourism en onderzoeker bij dit project, die geïnterviewd werd door Het Parool.

“Dat bewoners positiever worden, betekent niet dat we kunnen loslaten”, vult Maya Janssen, Managing Director Insights & Marketing bij amsterdam&partners aan. “Leefbaarheid is de basis voor een aantrekkelijke stad. Als zorgen van bewoners niet serieus worden genomen, komt het draagvlak opnieuw onder druk te staan. Daarom is het juist nu belangrijk om te sturen op kwaliteit, spreiding en gedrag. Toerisme moet bijdragen aan een stad waar bewoners zich thuis voelen en kunnen meedoen.”

Over het onderzoek

Het Resident Sentiment-onderzoek combineert drie meetmomenten (2018, 2022, 2025). Respondenten uit alle stadsdelen deelden via surveys hun kijk op drukte, leefbaarheid, cultuur, economie en toerismebeleid. Het onderzoek biedt inzicht in hoe Amsterdammers de ontwikkeling van toerisme ervaren en vormt een basis voor het gesprek over hoe toerisme kan bijdragen aan een aantrekkelijke en leefbare stad. 

Lees hier meer over het onderzoek Toerismebeleving van Amsterdammers of bekijk direct de onderzoeksresultaten.

Karin, je deed mee in het allereerste seizoen van Expeditie Robinson. En die won jij. Welke inzichten over leiderschap neem je mee uit die ervaring?
Karin: “Ik was nog jong en niet bewust bezig met vrouwelijk leiderschap of de verhouding tussen mannen en vrouwen. Het viel me wel op dat ik niet gehoord werd. Later in het programma werd ik toch tot leider gekozen. Juist omdat ik mezelf niet overschreeuwde, maar vanuit mijn sensitiviteit alles om me heen scherp analyseerde.”

Wat zegt jou dit over vrouwelijk leiderschap?
Marije: “Het is mooi te zien dat Karin haar tijd nam om verschillende perspectieven te wegen, te redeneren vanuit het collectief en dan tot een besluit te komen. Ik zou daarbij niet te veel de nadruk leggen op de spanning tussen mannelijk en vrouwelijk leiderschap. Er zijn verschillende stijlen van leiderschap die je zowel bij vrouwen als mannen kunt vinden. Wel zie ik dat mannen geleerd hebben om meer recht voor zijn raap te zijn, terwijl vrouwen meer gewend zijn om zich aan situaties aan te passen.”

Karin, je noemt onze samenleving patriarchaal. Zie je daardoor vormen van ongelijke behandeling om je heen?
Karin: “Waar moet ik beginnen? Laat ik één voorbeeld geven. Ik was een keer als tweede lezer betrokken bij een afstudeerproject. De student, een man, had een eigen bedrijf. Ik vroeg door en het bleek dat hij alleen mannelijke medewerkers aannam. Een bewuste keuze, zei hij, om me too-zaken en ander ‘gezeur’ te voorkomen. De examinator, ook een man, zei hier niets over. Dit raakte me. Het is pure discriminatie. Zo iemand laten we afstuderen. Ik mis het gesprek hierover intern.”

Marije: “Dit is inderdaad een schokkend voorbeeld dat helemaal niet past bij de waarden die we als hogeschool hebben. Als ik kijk naar eigen voorbeelden van ongelijke behandeling, dan denk ik aan hoe verschillend naar mannelijke en vrouwelijke leiders wordt gekeken. Aan vrouwen wordt dikwijls de vraag gesteld hoe ze hun taken combineren met hun ouderschap. Bij mannen gebeurt dat zelden. Als vrouw moet je je op meerdere vlakken verantwoorden waardoor je het bijna nooit goed doet.”

Karin: “Ik zie vrouwelijk leiderschap als leiderschap van een vrouw. Met alle vrouwelijke aspecten die daar bij horen: van opvoeding, rolpatronen, moederschap en zorgtaken tot zwangerschap, menstruatie en overgang. Dit mag er allemaal zijn. Daarnaast zijn er stijlen van leiderschap die vrouwelijk worden genoemd, zoals inclusief, verbindend of systemisch leiderschap. Maar ook mannen kunnen dit hebben. Door het vrouwelijk te noemen doen we het tekort en nodigen we mannen niet uit om dit te omarmen. Het gesprek over vrouwelijk leiderschap zou veel meer met mannen gevoerd moeten worden.”

Zie jij onder jonge, vrouwelijke collega’s of studenten bijzondere vormen van leiderschap?
Karin: “Ik sta daar dubbel in. Enerzijds zie ik dat jonge vrouwen zich nog steeds schikken naar de norm van onze patriarchale samenleving. Anderzijds zie ik vrijheid en onafhankelijkheid bij sommige vrouwen: hoe ze zich kleden, hoe bijvoorbeeld jonge moeders én werken én studeren bij ons. Dat bewonder ik.”

Marije: “Vroeger zag je dat veel vrouwen in leidinggevende functies wat meer mannelijk gedrag vertoonden. Nu zie ik veel meer authentiek leiderschap: vrouwen die zichzelf zijn en hun vrouwelijke kant etaleren. Authentiek leiderschap is uiteindelijk het meest effectief. Dat zie ik ook bij mezelf. Eerst vroeg ik me af hoe ik als bestuurder moest overkomen. Maar nu ben ik gewoon Marije die ook bestuurder is.”

In een video voor Internationale Vrouwendag laten we vrouwelijke studenten aan het woord. Ze leggen uit hoe ogenschijnlijk kleine opmerkingen of gebeurtenissen zich opstapelen tot een zware last. Hoe kijken jullie daarnaar?
Marije: “Het is helaas een bekend verschijnsel. Je ziet het overal: meiden en vrouwen krijgen niet ter zake doend commentaar over hun functioneren. Je wordt niet alleen op je prestaties beoordeeld maar bijvoorbeeld ook op je uiterlijk. ‘Zij heeft haar functie vast te danken aan haar uiterlijk’; dat soort opmerkingen. Wat je doet, wordt in een context geplaatst waardoor je nog beter je best moet doen om gewaardeerd te worden.”

Karin: “Opmerkingen over het uiterlijk van vrouwen, goed bedoelde adviezen of ‘ze zal wel ongesteld zijn’: het zijn signalen van een patroon dat zich al honderden jaren manifesteert. Ik en andere vrouwen hebben geleerd om het weg te lachen. Maar naarmate ik ouder word, is het makkelijker me wel uit te spreken over ongelijke behandeling en rechten van vrouwen. En dat zouden meer vrouwen én mannen moeten doen. Bij Inholland vinden we inclusiviteit toch belangrijk? Laten we deze kernwaarde dan ook in de praktijk brengen.”

Hoe kan Inholland als organisatie meer doen aan inclusie in onderwijs, onderzoek en de werkomgeving?
Karin: “Voer bijvoorbeeld het vak maatschappij in als vast onderdeel in opleidingen. Zo leren studenten, in de context van hun professie waar ze voor opgeleid worden, waar vrouwen tegenaan lopen. En je maakt mannen bewust van hun privileges.”

Marije: “Ik zou niet zoeken naar één oplossing, maar de boodschap van inclusie en diversiteit op alle mogelijke manieren willen herhalen, zowel in de wijze waarop we professionals opleiden als door een veilige haven te creëren in onze werk- en leeromgeving waar vrouwen en mannen het gesprek hierover voeren. Het moet ingebakken raken in onze cultuur.”

Wat willen jullie van elkaar weten over vrouwelijk leiderschap?
Marije: “Karin, ik ben benieuwd of jij je hele loopbaan bewust bent geweest van de man-vrouwverhoudingen. Is jouw visie op vrouwelijk leiderschap altijd hetzelfde geweest of in de loop der tijd veranderd?”

Karin: “Pas bij mijn eerste echte baan werd ik me bewust van de ongelijkheid. Daarvóór nam ik het zoals het was, ik wist niet beter. Maar toen een door mij beoogde functie niet passend werd bevonden voor een vrouw, werd het me pijnlijk duidelijk. Mijn visie op vrouwelijk leiderschap? Vroeger probeerde ik mee te doen met de mannen om niet zwak over te komen. Nu voel ik die druk niet meer en voel ik me als vrouw juist supersterk.”

“Ik vind het belangrijk dat je als vrouw de vrijheid hebt om je leiderschap in te vullen zoals je dat zelf wenst, waarbij je jezelf kunt zijn. Ik ben benieuwd in hoeverre dat een issue was voor Marije vroeger in de sport en in de academische wereld waar ze promoveerde.” 

Marije: “Ik was daar toen minder bewust mee bezig en concentreerde me vooral op mijn werkzaamheden. De sport- en de academische wereld worden gezien als competitief, maar ik moet zeggen dat ik goed gedij in zulke omgevingen. Dat maakt het voor mij ook makkelijker.”

Welke boodschap willen jullie vrouwen én mannen meegeven voor gelijkwaardigheid en een inclusieve leiderschapscultuur?
Karin: “We moeten voorkomen dat dit een onderwerp van discussie wordt exclusief voor vrouwen. Juist mannen zijn aan zet. Zij hebben immers de touwtjes in handen en kunnen echt verandering bewerkstelligen. Dus mannen: kies positie en draag dit thema verder.”

Marije: “Belangrijk is dat iedereen de ruimte krijgt om een authentiek leider te zijn en daarin te floreren. En sta open voor de krachtige punten van het leiderschap van een ander.”

Heb je Geanne Lebbink al zien staan bij bushaltes in Delft? Niet in hoogsteigen persoon, maar op levensgrote posters? De docent van de minor Space Engineering van Hogeschool Inholland is een van rolmodellen in de campagne van Equals voor meer vrouwen in de techniek. Dat is niet alleen goed voor een gelijkwaardige positie, meer diversiteit zorgt ook voor meer kwaliteit, weten ook topvrouw Angelique Looijen en lector Petra Biemans. 

Geanne begon haar carrière bij Inholland als student. Als mannelijke student. “Bij de opleiding Aeronautical Engineering zat toen slechts een handvol vrouwelijke studenten”, herinnert zij zich. “Nu is de verhouding één op vijf. Dat is beter, maar nog steeds reden om meiden bewust te maken dat ook voor hen mooi werk klaar ligt in de ruimtevaarttechnologie.” 

Pionier in de ruimtevaart 
Zelf zette Geanne haar eerste stappen bij ruimtevaartorganisatie ISISPACE, die net werd opgericht en waarvan zij de allereerste medewerker werd. Ook op persoonlijk vlak was het pionieren. “Ik besloot in transitie te gaan en werd daarin heel goed begeleid op mijn werk. Maar ik was wel overal de eerste in en dat voelde soms eenzaam.” Als transgender vrouw merkte Geanne verschillen met haar vroegere leven als man. “Ik moest meer moeite doen om mijn standpunten duidelijk te maken. Zelfs in een accepterende werkomgeving werd de stem van mij en andere vrouwen niet altijd gehoord. Wat dat betreft is mijn transitie heel verhelderend geweest. Ik weet hoe het is om bejegend te worden als man en als vrouw.” 

Meer vrouwen aantrekken om talent en perspectieven te benutten 
Begin 2025 vertrok Geanne naar Inholland. Ze werd docent bij de minor Space Engineering. Hier staat ze erop dat vrouwelijke en mannelijke studenten een gelijkwaardige rol krijgen in groepsopdrachten en dat iedereen gehoord wordt. “Onze doelstelling is om het aantal mannelijke studenten te behouden en meer vrouwen aan te trekken”, zegt Geanne. Onder andere samen met collega Niamara van Woggelum, ook Spacelady of the Year. “Want onder vrouwen zit zo veel talent dat we anders onbenut laten. Bovendien is outside-the-boxdenken in de ruimtevaart zeer belangrijk. En dan wil je diversiteit hebben zodat vraagstukken vanuit meerdere perspectieven worden belicht. Mensen met een andere ervaring kunnen oplossingen aandragen waar jij nooit aan hebt gedacht.” 

Liever gemengde teams 
Petra Biemans, lector Human Capital, is het met Geanne eens. “Gemengde teams presteren aantoonbaar beter. Voeg je het vrouwelijke perspectief toe, dan kom je tot oplossingen die extra waarde hebben. Een mooi voorbeeld van die toegevoegde waarde komt van lector Krista Schram die aantoont dat vrouwen anders kijken naar de inrichting van de publieke ruimte en ideeën hebben om die veiliger te maken, ideeën waar mannen niet zo snel op zouden komen, omdat zij die ruimte op een andere manier ervaren.” 

Beter voor innovatie 
Het aandeel vrouwen in de techniek is met 18 procent behoorlijk laag. “Daarmee gaat een hoop potentieel aan talent voor de sector verloren”, zegt Petra. “Je mist vaardigheden, perspectieven en ervaringen die zo belangrijk zijn voor innovatie. We laten hiermee als Nederland een kans liggen voor de kenniseconomie, juist in de techniek waar de ontwikkelingen zo snel gaan.”  

Hoog percentage vrouw voor techbedrijf 
Angelique Looijen is operationeel directeur van ISISPACE, waar inmiddels bijna 30 procent van de medewerkers vrouw is. “Dat is hoog voor een Nederlands techbedrijf”, zegt ze. “Op directie- en managementniveau is het zelfs fiftyfifty. Daar ben ik blij om, want we zien dat de meer gemengde teams verschillende perspectieven, kennis en denkstijlen combineren, waardoor ze creatiever, kritischer en beter in probleemoplossing zijn.” 

Aanzuigende werking vrouwelijke rolmodellen 
Volgens Angelique is het aandeel vrouwelijke medewerkers organisch gegroeid. “Als je eenmaal vrouwelijke rolmodellen hebt, heeft dat een aanzuigende werking. Zeker als zij op talentendagen en carrièrebeurzen staan.” Daarbij doet ISISPACE haar best om vrouwen te behouden. “Er is een interne coach die kan adviseren over de werk-privébalans. Dit had meteen een positief effect op het ziekteverzuim. Daarnaast besteden wij in ons gezondheidsprogramma veelvuldig aandacht aan het welzijn van vrouwen op het werk. Bijvoorbeeld met een workshop over de hormonale gezondheid van vrouwen en de impact daarvan op het werk. Dit jaar betrekken we daar ook mannelijke collega’s bij voor meer inzicht en begrip.” 

Niet met regels afdwingen 
Een vrouw als Angelique in de top van een techbedrijf helpt, is de ervaring van Petra. “Ik heb jaren in de IT-sector gewerkt, bij de het toenmalige PinkRoccade, waar een van de werkmaatschappijen een vrouw aan het roer had en erin slaagde om meer vrouwen aan te trekken.” Volgens Angelique kun je deze diversiteit moeilijk vanuit overheidsregels afdwingen. “Want als de bedrijfscultuur er niet naar is, met name rond psychologische veiligheid en inclusie, zullen vrouwen uiteindelijk toch vertrekken.” 

Beleid en praktijk 
Petra ziet wat dat betreft een verschil tussen formeel beleid en de praktijk op de werkvloer. “Ik maak me zorgen over de toenemende ‘gender-gap’ die blijkt uit veel onderzoek, waarbij een groeiende groep jonge mannen conservatieve denkbeelden heeft over de rol van vrouwen. Ook bij Inholland merken we dit. We hebben een duidelijk diversiteitsbeleid en tegelijkertijd zijn er mannelijke studenten die soms weinig respect tonen voor hun vrouwelijke docent. Het ongemakkelijke gesprek hierover moeten we durven blijven voeren.” 

Equals-rolmodellencampagne 
Het afdwingen van quota aan vrouwen in (tech)bedrijven ziet Geanne ook niet zitten. “Voor vrouwen zelf is het niet prettig om je positie te danken aan een bepaald quotum dat behaald moet worden. Ik benader het liever positiever. Zoals met de rolmodellencampagne van Equals waarbinnen Geanne ook haar eigen verhaal deelt. Ik laat mezelf zien als vrouw, waardoor andere vrouwen zich ook thuis voelen in de techniek. Ik hoop met mijn bijdrage aan de campagne een zaadje te planten, al is het maar bij één persoon. Dat zij denkt: als die Geanne een carrière kan hebben in de techniek, dan kan ik dat ook.” 

Vandaag, zondag 8 maart, is het Internationale Vrouwendag. Een dag met een rode rand. Want weinig mensen weten dat elk jaar opnieuw tientallen vrouwen in Nederland worden vermoord door hun partner of ex-partner. Volgens Yesim Candan, schrijver, presentator en onderzoeker bij het lectoraat Diversiteitsvraagstukken, kondigt dit geweld zich van tevoren aan. Ze analyseerde de voortekenen en zet ze uiteen in een nieuw boek, onder meer voor onze vrouwelijke studenten. Maar om femicide te voorkomen is er meer nodig, vindt ze. “Het wordt tijd voor een vrouwenpolitie en blijf-van-mijn-vrouwhuizen.”

Yesim noemt femicide een stille epidemie die wereldwijd rondwaart. Het gebeurt immers achter gesloten voordeuren en wordt in veel samenlevingen bedekt met stilzwijgen. Ook in Nederland. De schellen vielen van Yesims ogen ten tijde van een veel bekendere epidemie: corona. “In 2020 was er in Turkije een toename van vrouwenmoord. Een vrouw die in cement werd gegoten door haar ex, een zwangere vrouw die door haar man werd doodgestoken.”

Wij eisen ons huis op
De Turkse kunstenaar Vahit Tuna vroeg aandacht voor de moorden door honderden hakken aan een gebouw in Istanboel op te hangen. “Ik wilde mijn woede ook omzetten tot actie en vroeg hem of ik zijn idee naar Amsterdam mocht brengen”, zegt Yesim. “Sindsdien herhaal ik dit elk jaar op de Dam.” Daarmee wil ze duidelijk maken dat femicide ook een Nederlands probleem is. “Het komt meer voor dan je denkt, maar dat wordt niet benoemd, ook niet in de media. Waarom zijn vrouwen niet veilig in hun eigen huis? Dat is de kernvraag. Er is actie nodig: wij eisen ons huis op.”

Vrouwenpolitie
Volgens Yesim zijn systemische veranderingen nodig in de maatschappij. “Je hebt Roze in Blauw (politiewerk voor de LHBTIQ+-gemeenschap, red.), de dierenpolitie, maar waarom is er geen vrouwenpolitie? Als het gaat om veiligheid verdienen vrouwen net zo goed speciale aandacht, met een eigen politiekorps en een speciaal telefoonnummer om met experts te praten.”

Blijf-van-mijn-vrouwhuizen
Daarnaast ziet Yesim graag een alternatief voor de blijf-van-mijn-lijfhuizen waar vrouwen onderduiken voor hun gewelddadige partners. “Het is de omgekeerde wereld: de slachtoffers worden uit de maatschappij geplukt terwijl de daders vrij rond lopen. Ik zou het willen omdraaien: stop de daders in blijf-van-mijn-vrouwhuizen en laat hen verplicht in therapie gaan.”

11 red flags
Voor nu leven meiden en vrouwen in een maatschappij waarin ze vroeg of laat tegen een verkeerde partner aan kunnen lopen. Omdat ouders en scholen hen daar in het algemeen niet voor waarschuwen, besloot Yesim de handschoen op te pakken. Ze schreef het boek 11 red flags. Een toxische relatie herkennen en stoppen. “Voor mijn column in het magazine Linda sprak ik anoniem tientallen vrouwen over dit onderwerp. Ik begon een patroon te herkennen: elf rode vlaggen die op een ongezonde, gewelddadige relatie kunnen wijzen. Ik heb ze verder onderzocht en geverifieerd bij slachtoffers en experts.”

Van een overdaad aan liefde naar fysiek geweld
Het boek is een hulpmiddel voor vrouwen die zich afvragen of ze in een gezonde relatie zitten en voor mensen om hen heen die zich zorgen maken. Yesim zet de vlaggen neer in volgorde van toenemend gevaar. Eerst lijkt een sprookje te beginnen waarin je wordt overladen met liefde. “Maar als je na een paar maanden een verlovingsring om je vinger hebt, gaat het wel erg snel. Daarna begint de fase van isolatie, waarbij jou wordt verteld dat je familie en vrienden niet deugen. Er is emotionele chantage: ‘Als je me verlaat, dan …’ Maar ook financiële controle. Totdat er sprake is van stalking en fysiek geweld.”

Voor meiden, vrouwen en omstanders
“We moeten onze relaties checken, zoals we ook naar de tandarts gaan voor controle”, vindt Yesim. “Dat is mijn boodschap aan studenten van Inholland. Maar ook aan omstanders. We hebben allemaal wel een zus, nicht, dochter, buurvrouw of een vriendin. Hoe gezond is de relatie waarin zij zitten? Ik hoop dat mijn boek zorgt voor empowerment van vrouwen.”

Het boek 11 red flags. Een toxische relatie herkennen en stoppen van Yesim Candan is in de boekhandel en online verkrijgbaar.

In aanloop naar Internationale Vrouwendag op zondag 8 maart aanstaande heeft associate lector Gerry Kouwenhoven een opiniestuk gepubliceerd in de Volkskrant. In het artikel vraagt zij aandacht voor de vaak onzichtbare rol van vrouwen in de agrarische sector. Nederland loopt internationaal voorop in agrifood-innovatie. Tegelijkertijd blijft een groot deel van het leiderschap in de sector onderbelicht. 

Hoewel vrouwen in veel agrarische gezinsbedrijven een sleutelrol spelen in de dagelijkse bedrijfsvoering en bij strategische keuzes, wordt nog geen 6 procent van de Nederlandse agrarische bedrijven officieel geleid door een vrouw, tegenover gemiddeld 32 procent in de Europese Unie.

In de praktijk zijn vrouwen vaak wel medeverantwoordelijk voor bedrijfsontwikkeling, innovatie en opvolging. Toch blijven die rollen regelmatig buiten beeld. Vrouwen dragen de agrarische sector. Alleen niet formeel.

Maak vrouwelijk leiderschap zichtbaar
Gerry: “Wie deze rol onvoldoende erkent, schaadt de toekomstbestendigheid van de sector. Laten we vrouwen in de agrarische sector daarom ook formeel erkennen als leiders: in de dagelijkse én strategische aansturing van het bedrijf.”

Volgens Gerry is het verder niet alleen een kwestie van erkenning, maar ook van toekomstbestendig ondernemerschap. Juist nu veel agrarische bedrijven voor belangrijke keuzes staan over voortzetting, overname of beëindiging, zijn kennis, netwerk en verbindend vermogen cruciaal. Het zichtbaar maken van vrouwelijk leiderschap is daarom essentieel voor de toekomst van de sector.

Rolmodellen
Rolmodellen zijn hierbij cruciaal en die zijn er wel degelijk. Zo laat Willemien Koning‑Hoeve laat zien hoe je de dagelijkse praktijk op het erf verbindt met de bestuurskamers én het internationale podium, van coöperaties en LTO tot aan de VN. Ilone Ammerlaan bewijst in de glastuinbouw hoe je een fusie van drie bedrijven, professionele teams en datagedreven teelt samenbrengt tot strategisch leiderschap in een van de modernste sectoren van Nederland.

 De opinie sluit aan bij de verhalen uit Gerry haar essaybundel Zij die het land dragen waarin vrouwen uit de agrarische sector, ondernemers, opvolgers, bestuurders en adviseurs, vertellen over hun rol in ondernemerschap, innovatie en de toekomst van het familiebedrijf. Vorig jaar overhandigde Gerry het eerste exemplaar aan de toenmalig minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur.

 Lees het volledige opiniestuk in de Volkskrant.

Dikke beats, volle zalen. Female representation lijkt terrein te winnen, maar achter de knoppen in de studio’s blijft het opvallend stil. Slechts een klein deel van de producers in Nederland is vrouw. Dat zie je terug in het onderwijs: in het eerste jaar van de Electronic Music-opleidingen van Conservatorium Haarlem zitten dit studiejaar alleen jongens. Hoe komt dat? En wat is er nodig om dit vak ook voor meisjes en vrouwen vanzelfsprekend te maken?

Tijd voor een gesprek hierover met Conchitta Bottse van rosetta., docent aan het Conservatorium en dj/producer Esther Roozendaal (Estroe), student en dj/producer Isis Cloudt en Koos Zwaan, lector Innovatie in de Muziekindustrie bij Inholland. Samen verkennen ze waar de drempels liggen en waar ruimte is voor duurzame verandering.

Andere taal
Esther, internationaal bekend als Estroe, ziet de scheefgroei scherper dan een paar jaar geleden. Ze stond op festivals als Lowlands en Awakenings en begeleidt nu studenten. “Bij een jurering ben ik meestal de enige vrouw. Dan merk je dat we andere woorden aan muziek geven: ik praat sneller over spanningsboog en gevoel, minder over welke frequentie precies aangepast moet worden.”

Isis, derdejaarsstudent Electronic Music en de enige vrouw in haar jaar, herkent dat. “Feedback is vaak technisch. Voor mij begint muziek met sfeer – de jongens kijken naar of die kick lekker doorkomt. Maar omdat ik de uitzondering was, dacht ik dat ik fout zat. Ondanks dat ik al jaren draaide en wedstrijden won.”

En dan is er de extra toets. “Dan zeiden collega-dj’s dat ik daar niet stond vanwege mijn talent, maar omdat ik borsten heb”, herinnert Esther zich. Isis ziet hetzelfde bij het publiek: “Gekruiste armen, sceptische blik. Laat eerst maar eens zien, meisje.”

Podium geven
Voor Conchitta van rosetta, platform voor vrouwelijke en gender non-conforming producers, begint het bij beeldvorming. “Google ‘sound engineer’ en je ziet een man achter een mengpaneel. Dat bepaalt wat mensen denken dat mogelijk is. Terwijl er geweldige vrouwen achter de mooiste producties zitten, maar je ziet ze minder.”

Als programmeur bij poppodium PAARD in Den Haag zag ze het zelf: 90 procent van de line-up was witte man, omdat iedereen programmeert vanuit z’n eigen referentiekader. Toen ze bewust artiesten uit andere community’s boekte, was de eerste show direct uitverkocht. “Talent is er volop, je moet ze alleen een podium geven.”

Volgens haar brengen vrouwen niet alleen een andere blik op muziek, maar ook op hoe je met elkaar omgaat. “Als bepaalde stemmen ontbreken, mis je belangrijke perspectieven en creativiteit.” Tegelijkertijd claimen vrouwen hun werk minder snel. ‘Geïnternaliseerde onzekerheid’, noemt ze dat. “Maar zichtbaarheid is juist nodig. Zonder vrouwen is het incompleet.”

Techniek
Is produceren ‘te technisch’? Esther lacht. “Als voormalig verpleegkundige weet ik dat technisch inzicht geen kwestie van geslacht is. Ga maar eens kijken op een IC-afdeling.” Toch herkent ze de twijfel. “Ik schafte ooit peperdure apparatuur aan om eerst thuis te oefenen.” Isis: “Wij denken soms te veel na. Willen eerst alles begrijpen.”

Volgens Conchitta speelt het wél mee. “Veel instrumenten en apparatuur zijn historisch ontworpen op mannenhanden. En ook software is lang vanuit een mannelijk perspectief ontwikkeld. Hoewel populaire DAW’s (Digital Audio Workstation) als Logic en Ableton nu met visuele interfaces en kleinere, gekleurde knoppen werken. Dat is toegankelijker dan zware hardware.”

Mentale gezondheid
De ongelijkheid raakt niet alleen zichtbaarheid, maar ook welzijn en veiligheid, aldus lector Koos Zwaan. “De muziekindustrie is prachtig, maar veeleisend. 70 tot 80 procent ervaart mentale klachten, van stress tot depressie.” Onderzoek van Erasmus Universiteit en BAM! Popauteurs, de beroepsvereniging voor muzikanten, laat bovendien zien dat bijna 40 procent van de vrouwen seksueel grensoverschrijdend gedrag meemaakt, tegenover 5,5 procent van de mannen. “Dat wijst op een structureel onveiligere werkomgeving.”

Met het project Heal the Healer ontwikkelt het Inholland-lectoraat interventies om studenten weerbaarder te maken en werkomstandigheden te verbeteren. Samen met studenten van het Conservatorium, Creative Business en Leisure & Events Management. Ook Esther is hierbij betrokken. “Mentale gezondheid bespreekbaar maken is essentieel voor duurzame loopbanen.”

Wat is er nodig?
“Als we écht op kwaliteit willen selecteren, moet iedereen de kans krijgen om mee te doen”, benadrukt Esther. “Dat vraagt om zichtbare rolmodellen en veilige leeromgevingen – ook bij Open Dagen. Want zie je niemand die op je lijkt, dan denk je al snel dat je ergens niet thuishoort.” Voor haarzelf betekent dat: minder bescheidenheid, meer profileren.

De industrie beweegt al. Festivals hanteren quota, labels en booking agencies starten initiatieven, er wordt bewuster geïnvesteerd. Conchitta: “Maar je hebt tijd, ruimte en veiligheid nodig om je te durven ontwikkelen. rosetta. biedt die via workshops, coaching en community.”

Isis is scherp: “Gelijke kansen, ja, in onderwijs en programmering. Maar zonder concessies aan kwaliteit. Ik wil niet geboekt worden omdat ik een vrouw ben, maar omdat ik goed ben.”

Gespreksvaardigheden zoals ouder- en coachinggesprekken zijn een essentieel onderdeel van het curriculum van de Pabo en de Associate degree (Ad) Pedagogisch Educatief Professional (PEP). Helaas zijn de oefenmogelijkheden in de klas vaak beperkt, terwijl studenten behoefte hebben aan méér oefenen. Garmt Meulendijks, lerarenopleider bij de Pabo, en Noor Honders, werkzaam bij de Ad PEP, ontwikkelden daarom avatars waarmee hun studenten gesprekken kunnen oefenen wanneer ze maar willen.

Team EdTech introduceerde de mogelijkheid van gespreksvoering met avatars bij de Pabo en de Basiskwalificatie Didactische Bekwaamheid (BDB). Garmt ging hier verder mee aan de slag. Hij traint als lerarenopleider al jaren studenten in het voeren van oudergesprekken en vindt dat de avatar veel meerwaarde heeft. “Eerder oefenden studenten met elkaar of met collega’s in de klas, maar dat levert niet altijd de juiste ervaring op. Niet iedereen kan even overtuigend acteren. Met de avatar hebben studenten eerder het gevoel dat ze met een echte ouder aan het spreken zijn. Bovendien kunnen ze met die avatar veel vaker oefenen in en buiten de les.” De tool is geen vervanging maar een aanvulling, benadrukt hij: “Juist door de combinatie van begeleiding en nabespreken in de klas ontstaat verdieping.”

Avatar voor BDB-traject
Noor maakte kennis met de avatar toen ze een BDB-traject volgde bij Hans Rader, docent en coördinator BDB. “We gebruikten de tool om te oefenen met student-coachinggesprekken. Ik vond het leuk en zag direct kansen voor het PEP-vak coachingvaardigheden.” Voor dit vak ga je in de rol van leercoach/studieloopbaanbegeleider in gesprek met een student, een avatar. Er zijn drie casussen. De eerste is het eenvoudigst, de derde het moeilijkst. Aan het eind van het gesprek krijg je gesprekstechnische feedback op hoe je het gesprek voert en opbouwt.

Persona’s die tegengas geven 
Voor het ontwikkelen van de avatars gebruikten Garmt en Noor de interactieve leeromgeving Meta-Skills. Ze ontwierpen zelf persona’s en scenario’s en daarna maakte Meta-Skills de prompts. “We hebben de scenario’s en persona’s meerdere keren getest, aangescherpt en realistischer gemaakt”, zegt Garmt. “Ze waren eerst te vriendelijk. Taalmodellen zijn getraind op constructief meedenken, terwijl de studenten juist moeten leren omgaan met weerstand. De avatar moet wel tegengas geven!”

Snel schakelen
Noor: ‘Het maken van de avatars was niet zo moeilijk als ik dacht. Vanuit de opleiding konden we ons op de inhoud richten. We gaven onze scenario’s en wensen door, konden die testen en de feedback werd razendsnel verwerkt door Meta-Skills.” Hans Rader, die ook betrokken was bij het ontwikkelen van de avatars voor de BDB, heeft dezelfde positieve ervaring. “Het Meta-Skills-platform was er al. Wij hoefden alleen inhoudelijke input te geven en er werd snel geschakeld. We konden de avatars daardoor snel implementeren in het curriculum.”

Levensechte personen 
Hoe ziet oefenen met een avatar eruit? De student ziet op het beeldscherm een levensecht ogende persoon en praat daarmee via de microfoon. Garmt: “Je spreekt in en drukt dan op de verzendknop. De AI-avatar antwoordt direct en ook de uitdrukking op het gezicht van de AI-avatar past zich aan: blij, verdrietig, kwaad.” Voor de Pabo maakte Garmt vijf scenario’s die in moeilijkheidsgraad toenemen – van het kennismakingsgesprek tot het slechtnieuwsgesprek. Hierdoor kunnen studenten groeien. Voor het oefenen van coachinggesprekken bij PEP werkte Noor drie scenario’s uit. “De ene avatar wil graag hulp, de andere niet: die is gestuurd door de leidinggevende.”

Docenten en studenten positief
De reacties van studenten en docenten zijn heel positief. Noor: “Andere collega’s willen ook een avatar voor hun vak. En studenten ervaren dat ze vrij kunnen oefenen. Een collega vertelde me over een student die bij het oefenen met andere studenten in de klas eerst helemaal blokkeerde. Door thuis te oefenen met de avatar durft deze student nu wel in de klas én in de werkpraktijk te oefenen met gesprekken. De avatar kan dus echt iets doorbreken.”

Feedback 
Na elk gesprek krijgt de student feedback uit het systeem. Noor: “Bij het bouwen bepaal je op welke punten de studenten feedback moeten krijgen.” De avatars van de Pabo geven ook feedback, maar geen cijfer zegt Garmt. “Het gaat vooral om de reflectie van de student: hoe vaardig voel ik mij om zo’n gesprek straks in de praktijk te voeren?”

Het ontwikkelen van de avatars kostte niet veel tijd. Garmt: “De doorlooptijd was zo’n drie maanden. Zelf heb ik er ongeveer twintig uur ingestoken.” Bij Noor was dat vergelijkbaar. Ze wil graag meer avatars ontwikkelen en vraagt zich af waar ze daarvoor moet zijn. Garmt: “Je kunt een voorstel indienen bij Team Edtech van het Center of Teaching & Learning.”

Oefenen in de klas
Bij de Pabo en PEP zijn de avatars nu vaste onderdelen van het onderwijs en worden ze op verschillende manieren ingezet. Noor: ‘PEP-studenten kunnen er thuis of in de klas mee oefenen. Een student voert dan het gesprek en de ander observeert en geeft ook achteraf feedback.’ Juist dat nabespreken in de klas, bijvoorbeeld waarom het de een wel lukt om een ouder rustig te krijgen en ander niet, is heel waardevol, vindt Garmt. ‘Wij willen avatars daarom niet als stand alone tool. De tool moet verweven zijn in het aanbod in de klas anders mis je de verdieping.’  

Wil jij zelf aan de slag met nieuwe vormen van onderwijs of toetsen zoals  Garmt en Noor hebben gedaan? Of ben je benieuwd wat het CTL of team EdTech voor jouw team kan betekenen? Neem contact op met team EdTech of verken met je team de mogelijkheden van innovatievoucher van het CTL.

Ons praktijkgericht onderzoek levert een mooie bijdrage aan diverse maatschappelijke vraagstukken. In 2025 was onderzoek van Hogeschool Inholland zichtbaar op meerdere momenten in de media. Hoe brachten we dit tot stand? 

Maatschappelijke impact van praktijkgericht onderzoek vergroten gaat niet vanzelf. Het vraagt om een actieve aanpak: we nemen actuele, maatschappelijke vraagstukken als vertrekpunt van ons onderzoek en werken samen met partners uit het beroepenveld. Binnen de netwerken waarin we samenwerken wordt ons onderzoek gezien en gewaardeerd. Maar kunnen we ons praktijkgericht onderzoek ook in bredere kringen kenbaar maken? Hoe kan het onderdeel zijn van het maatschappelijk debat of een inspiratiebron voor beleidsmakers? En wat zou dat opleveren voor de zichtbaarheid van Inholland als betrouwbare publieke kennispartner voor de transitie naar een duurzame en veerkrachtige samenleving? 

Werkwijze impact maken met onderzoek 
We vergroten de maatschappelijke waarde van onderzoek door de samenwerking tussen onderzoekscommunicatie, persvoorlichting, onderzoekers en maatschappelijke partners. Samen verbinden we onderzoeksinzichten aan actualiteit, vertalen die naar herkenbare verhalen en maken die zichtbaar in het publieke debat. Zo dragen we bij aan vernieuwing in praktijk, beleid en onderwijs. We baseren ons hierbij onder andere op de aanpak van onder meer het Rathenau Instituut en hun ideeën over kairos. 

Deze doorwerking ontstaat overigens zelden door een publicatie of een mediaoptreden. Impact ontwikkelt zich in een keten van onderzoek, duiding, zichtbaarheid en vervolg. Lees het kader onderaan voor meer informatie over deze impact door onderzoekscommunicatie en persvoorlichting. 

Waardevolle mediamomenten 
Hieronder staan mooie voorbeelden van momenten waarop ons onderzoek zichtbaar landde in het maatschappelijk debat.  

Sociale veiligheid van vrouwen in de openbare ruimte 
Krista Schram is associate lector Publiek Vertrouwen in Veiligheid en onderzoekt hoe (jonge) vrouwen de openbare ruimte ervaren, en welke ruimtelijke en sociale factoren bijdragen aan (on)veiligheidsgevoelens. In aanloop naar Internationale Vrouwendag bracht zij haar visie nadrukkelijk in het publieke debat: van landelijke media-aandacht tot gesprekken met gemeenten en veiligheidsprofessionals. Door haar onderzoeksinzichten te koppelen aan een breed maatschappelijk moment versterkte zij het gesprek over sociale veiligheid in beleid, praktijk en media. 

Krista werd door Regieorgaan SIA gevraagd om te spreken op het congres Impact en Onderzoek, schreef een opiniestuk voor ScienceGuide en deelde haar ervaringen in de podcast Route naar Impact. Daarmee laat ze zien hoe onderzoekers hun kennis betekenisvol kunnen laten landen en hoe bewuste mediabenutting kan bijdragen aan maatschappelijke doorwerking. 

Financiële redzaamheid van jongeren 
Paula Smith is onderzoeker bij het lectoraat Jeugd en Samenleving met een focus op de financiële positie van jongeren en de impact van geldstress op welzijn en toekomstperspectief. Tijdens de Week van het Geld 2025 wilde ze studenten financieel bewuster maken, met onder andere een letterlijke duik in een ballenbak: een Debt Dive. Dat leidde ook later in het jaar nog tot brede zichtbaarheid in de media, zoals dit artikel van de NOS. Ook kreeg Paula vervolgvragen vanuit maatschappelijke organisaties en beleidsmakers over financiële educatie en preventie. 

AI in de muziekindustrie 
Koos Zwaan is lector Innovation in the Music Industry en onderzoekt onder andere hoe nieuwe technologie de muziekindustrie verandert. In een jaar waarin generatieve AI sterk in de belangstelling stond, werd zijn expertise gevraagd om duiding te geven aan vragen over de gevolgen voor creativiteit, verdienmodellen en de positie van makers in de muziek. Door onderzoek te verbinden aan een actueel debat, bracht hij nuance en verdieping in publieke discussies: zoals dit artikel. 

Welzijn van studenten 
Lisa Klinkenberg is onderzoeker bij het lectoraat Studiesucces. Samen met haar wilden we de impact van haar onderzoek naar studentenwelzijn vergroten. Op basis van de onderzoeksdata konden we laten zien dat het bijvoorbeeld aantoonbaar slechter gaat met uitwonende studenten. Haar onderzoek werd opgepikt, bijvoorbeeld door Het Parool. Het droeg bovendien bij aan het bredere gesprek over studentenwelzijn en de rol van onderwijsinstellingen en de samenleving daarin. 

Dag van de Huisarts 
Elke Miedema is docent-onderzoeker Gebouwde omgeving gespecialiseerd in gezondheidsbevorderende gebouwen. In aanloop naar de Dag van de Huisarts vertaalde zij onderzoeksinzichten over het effect van zorgomgevingen op gezondheid en welzijn naar de vraag: hoe richt je een gezonde wachtkamer in bij huisartsen? In de Telegraaf, op radio en landelijke televisie en in vakmedia werd hier aandacht aan besteed. Zo draagt het bij aan het professionele debat vanuit verschillende stakeholders.

Oekraïense vluchtelingen
Martin Blaakman is lector Toegankelijkheid van het Recht. Vanuit zijn onderzoek naar juridische toegankelijkheid en bestaanszekerheid deelde hij inzichten over de positie van Oekraïense vluchtelingen. Door deze kennis beschikbaar te maken op het moment dat gemeenten en organisaties met acute vragen zaten, droeg het onderzoek bij aan publieke en beleidsmatige reflectie: lees bijvoorbeeld deze opinie of luister de radio-uitzending bij Pointer terug waarin Martin recent te gast was.

Samen werken aan doorwerking 
Maatschappelijke doorwerking ontstaat in samenwerking. Wanneer onderzoekers, beleidsmakers en praktijkpartners hun kennis en perspectieven verbinden, krijgt onderzoek betekenis in de werkelijkheid van alledag. Hogeschool Inholland blijft die verbinding actief versterken. Zo bouwen we stap voor stap verder aan onderzoek dat zichtbaar bijdraagt aan samenleving, beleid en praktijk. 

Inholland in de media 
Media-optredens van onze onderzoekers vind je terug in de rubriek In de Media op Iris. Deze widget is bovendien eenvoudig toe te voegen aan de Iris-nieuwspagina, zodat mediaverhalen direct zichtbaar zijn binnen het nieuws. 

Meer weten over impact maken met onderzoek? 
Op inholland.nl/impact vind je inspiratie, voorbeelden en praktische handvatten om als onderzoeker zélf je maatschappelijke impact te vergroten. 

Jarenlang leken vrede en veiligheid vanzelfsprekend voor Nederland. Maar de wereld is veranderd. We zien de gevolgen van klimaatverandering. Cyberdreigingen zijn aan de orde van de dag en geopolitieke spanningen leiden tot nieuwe risico’s. Als hogeschool die midden in de samenleving staat moeten we hier iets mee. Met ons onderwijs en praktijkgericht onderzoek kunnen we een cruciale rol spelen om mensen, organisaties en de maatschappij weerbaarder te maken. “Het sluit aan op onze missie”, zegt Marije Deutekom. “Want veiligheid en weerbaarheid zijn voorwaarden om te werken aan een duurzame en veerkrachtige samenleving.”

“De spanningen in de wereld nemen toe”, constateert Marije Deutekom, lid van het college van bestuur. “Daarvoor kan ik als persoon en als bestuurder mijn ogen niet sluiten. De maatschappij verandert en als hogeschool moeten we onze studenten daarop voorbereiden. Wat kunnen zij doen om zichzelf, organisaties en de maatschappij veilig en weerbaar te maken? De vraag naar kennis, innovatie en (toekomstige) professionals, die in staat zijn om bij te dragen aan weerbaarheid en veiligheid van mensen, organisaties en de samenleving, groeit sterk.”

Veilig en weerbaar als voorwaarden
Marije benadrukt dat de thema’s veiligheid en weerbaarheid een logische verdieping zijn van de focus vanuit onze missie, waarin we werken aan het ontwikkelen en bieden van praktijkgerichte kennis aan mensen die het verschil willen maken voor een duurzame en veerkrachtige samenleving. “De verdieping van onze focus daarop sluit goed aan op onze missie. Want veiligheid en weerbaarheid zijn voorwaarden om te werken aan een duurzame en veerkrachtige samenleving. Alleen in een veilige, stabiele context kunnen mens, natuur en economie in balans samenleven en zich ook verder ontwikkelen. Daarbij blijven vraagstukken rond bijvoorbeeld klimaatverandering relevant, alleen komen er nu andere urgente vraagstukken bij. Denk aan hoe we omgaan met watertekorten in de zomer in combinatie met de vraag hoe we minder afhankelijk zijn van bepaalde gewassen uit het buitenland om onze autonomie te borgen in de voedselproductie.”

Thema’s gaan samen
Hogeschooldirecteur Richard Oerlemans beaamt de woorden van Marije. “Onze profilering op een duurzame en veerkrachtige samenleving is nauwelijks denkbaar zonder expliciete aandacht voor weerbaarheid en veiligheid”, zegt hij. “Deze thema’s gaan ook heel goed samen. Investeren in een duurzame, verantwoorde economie maakt ons tegelijk weerbaarder. En werk je aan veerkracht in de wijk, dan zorg je ook voor weerbaarheid en veiligheid.”

Rol voor Inholland
In opdracht van het college van bestuur voerde Richard een brede interne en externe verkenning uit naar hoe Inholland samen met andere partijen kan bijdragen aan veiligheid en weerbaarheid. Hiervoor heeft hij met veertig collega’s gesproken vanuit alle domeinen, diensten en de Academy. En daarbuiten met de Vereniging Hogescholen, andere hogescholen en diverse veiligheidsorganisaties. Daar vloeide de Inholland positionering op Weerbaarheid en Veiligheid uit voort. 

“Door onze vestigingen in Noord- en Zuid-Holland zitten we midden in een dichtbevolkte regio waarin ook veel zee- en luchthavens zitten en waar de behoefte aan weerbaarheid groot is. Wat moet er gebeuren om het hier veilig te houden en wat doe je als er een calamiteit is? Denk aan uitval van ons elektriciteitsnetwerk, verstoring van logistieke ketens of belangrijke infrastructuur. Geopolitieke spanningen vergroten bovendien de kans op sabotage. Onderschat ook niet de effecten van desinformatie en algoritmen bij polarisatie in de samenleving in het algemeen en verkiezingen in het bijzonder.”

Ontwikkelingen in onderwijs
“Met onderzoek en onderwijs willen we praktijkgerichte kennis ontwikkelen voor complexe veiligheidsvraagstukken en crisisbeheersing”, vult Marije aan. “We willen professionals opleiden die kunnen inspelen op de veranderende behoeften en vraagstukken in de maatschappij. Sommige opleidingen ook in de vorm van LLO-trajecten (leven lang ontwikkelen, red.), kunnen heel goed de veranderende behoefte in de beroepspraktijk concreet maken, zoals Verpleegkunde of Logistiek en Integrale Veiligheidskunde.” Een opleiding kan hier op verschillende wijzen invulling aan geven, van projectopdracht tot stage of minor. Marije: “Voor het lustrumfeest voor Sportkunde wordt bijvoorbeeld een dag met de marine en de politie opgezet. Onder begeleiding van deze partners kunnen onze studenten meer ervaring opdoen met zaken die met weerbaarheid te maken hebben. Zo kunnen ze onder meer stressreacties herkennen en reguleren, en om functioneel te blijven handelen in tijden van grote spanning. Daarmee vervullen zij nog beter hun toekomstige rol als vitaliteitscoach.”

Onderzoeksprojecten als voorbeeld
Ook op het gebied van praktijkgericht onderzoek zijn er al lopende samenwerkingen en een groeiend aantal kansen om met partners samen te werken aan weerbaarheid en veiligheid. “Zonder het expliciet zo te benoemen, werken we al lang aan het thema veiligheid en weerbaarheid”, zegt Richard. Binnen de lectoraten ziet hij goede voorbeelden. “Denk aan digitale weerbaarheid en mediawijsheid van het lectoraat Media, Technologie & Society onder leiding van lector Ben Wagner. Maar ook aan het lectoraat Finance & Accountancy, met de projecten in de circulaire land- en tuinbouw van associate lector Gerry Kouwenhoven. Of aan het lectoraat Ecosociaal werk onder leiding van lector Richard de Brabander met werk dat zich richt op duurzaamheid en gemeenschapszin mét elementen van weerbaarheid.”

Nieuwe partners
De vraag is ook met welke partijen Inholland hiervoor in zee gaat. “We zoeken binnen Inholland altijd naar partners die aanvullende expertise hebben en daarmee een bijdrage kunnen leveren aan de praktijkgerichte kennis die we ontwikkelen binnen ons onderwijs- en onderzoeksportfolio”, zegt Richard. Voor weerbaarheid en veiligheid zullen we blijven werken met bestaande partners ieder met een eigen expertise. Denk daarbij aan politie, veiligheidsregio’s, bedrijven, wijken en havens. Maar ook defensie. Marije: “Wel onder de voorwaarden dat we als civiele kennis- en onderwijsinstelling de focus leggen op maatschappelijke weerbaarheid, dat toepassingen of oplossingsrichtingen dus een maatschappelijke waarde hebben, dat ethiek, integriteit en kennisveiligheid geborgd zijn zoals in al onze samenwerkingsverbanden en collega’s en studenten samenwerken op basis van vrijwilligheid.”

Concrete voorbeelden zoeken
Bij steeds meer mensen groeit het besef dat we als persoon, organisatie en als maatschappij moeten investeren in onze weerbaarheid, juist om waarden als inclusiviteit en duurzaamheid te verdedigen. “We willen de bewustwording bij collega’s en studenten vergroten”, zegt Marije. “Daarnaast zoeken we concrete voorbeelden in ons onderwijs en onderzoek waarin we op een goede manier met weerbaarheid aan de slag gaan. Hoe kunnen we die voorbeelden versterken, verbreiden en versnellen? Dat brengen we de komende periode in kaart.”

Mantelzorgende kinderen van ouders met dementie lopen een groot risico op overbelasting, vaak zonder dat ze dit zelf tijdig doorhebben. Vanuit ontwerpgericht onderzoek is nu een nieuwe AI-agent ontwikkeld die hen helpt om signalen van overbelasting eerder te herkennen en bespreekbaar te maken. Deze reflectie-coach is een eerste concrete interventie uit het onderzoeksproject We kijken het nog even aan = Zorg², waaraan Wina Smeenk, lector Societal Impact Design bij Hogeschool Inholland, actief heeft meegewerkt.

De AI-agent is ontwikkeld door Stichting Regie op Dementie in samenwerking met Hogeschool Inholland en Unbeaten Studio, met financiering van ZonMw. Op 12 maart 2026 wordt de reflectie-coach voor het eerst publiekelijk gedemonstreerd tijdens de conferentie ‘Eerder zien, eerder handelen’ bij Hogeschool Inholland.

Overbelasting blijft vaak onder de radar
Uit onderzoek blijkt dat 67 procent van de (schoon)kinderen een of meerdere dagen per week zorgt voor een ouder met dementie. Driekwart van hen ervaart problemen bij het combineren van deze zorg met werk en gezinsleven. Toch worden signalen van overbelasting vaak laat herkend. Veel mantelzorgende kinderen zoeken pas hulp wanneer de druk te groot wordt en uitval dreigt.

“Kinderen groeien stap voor stap in hun mantelzorgrol”, zegt Hilma van Slooten, oprichter van Regie op Dementie en projectleider van het onderzoek. “Ze voelen zich verantwoordelijk en houden vol, terwijl ze niet altijd doorhebben dat de zorg hen langzaam overvraagt.”

Ontwerpgericht onderzoek als basis
Het onderzoeksproject We kijken het nog even aan = Zorg² is opgezet als ontwerpgericht co-designonderzoek. Onderzoekers en ontwerpers werkten samen met mantelzorgende kinderen en experts om te begrijpen waarom mensen vaak laat in actie komen en welke vormen van ondersteuning hen kunnen helpen om eerder hulp te vragen.

Binnen dit onderzoek zijn verschillende archetypen van mantelzorgende kinderen ontwikkeld. Deze archetypen maken zichtbaar hoe uiteenlopend de behoeften, copingmechanismen en dilemma’s van mantelzorgers zijn. Die inzichten vormden de basis voor het ontwerp van de AI-agent.

Reflectie-coach als preventieve interventie
De reflectie-coach is nadrukkelijk bedoeld als preventieve ondersteuning. Gebruikers vullen een profiel in en geven informatie over hun persoonlijke situatie, zoals de fase van dementie van hun ouder(s) en de beschikbare steun van partner of familie. Op basis daarvan stelt de AI-agent gerichte reflectievragen en suggereert passende vormen van ondersteuning.

Volgens Wina Smeenk is de kracht van de interventie juist dat technologie hier niet als oplossing op zich wordt ingezet: “De reflectie-coach ondersteunt mensen om stil te staan bij hun situatie en daar woorden aan te geven. Reflectie ontbreekt vaak in het dagelijkse zorgen, terwijl het essentieel is om tijdig grenzen te herkennen. Door gepersonaliseerde vragen ontstaat handelingsperspectief. Idealiter wordt deze vorm van ondersteuning vroeg aangereikt, bijvoorbeeld door casemanagers dementie of huisartsen.”

Eerste demonstratie en doorontwikkeling
De reflectie-coach wordt op 12 maart 2026 voor het eerst gedemonstreerd tijdens de conferentie ‘Eerder zien, eerder handelen’ bij Hogeschool Inholland. Bezoekers kunnen daar niet alleen kennismaken met de AI-agent, maar ook andere interventie-ideeën voor preventieve ondersteuning ervaren.

Tijdens de conferentie verschijnt ook het bijbehorende whitepaper. Regie op Dementie nodigt zorg- en welzijnsorganisaties, werkgevers en andere betrokken partijen uit om samen te verkennen hoe deze vorm van preventieve ondersteuning breder kan worden ingezet en doorontwikkeld.

Praktische informatie
Conferentie: Eerder zien, eerder handelen
Datum: Donderdag 12 maart 2026
Tijd: 12.30 – 16.00 uur
Locatie: Pina Bauschplein 4, Hogeschool Inholland Amsterdam
Aanmelden: www.regieopdementie.nl/conferentie

Elektrisch vliegen lijkt misschien nog toekomstmuziek, maar dankzij een krachtig nieuw samenwerkingsproject komt deze duurzame luchtvaartambitie steeds dichterbij. In het project SiLENT FLIGHT bundelen Hogeschool Inholland Delft en batterijontwikkelaar EagleBAT hun krachten om een revolutionaire stap te zetten: de ontwikkeling van een certificeerbare lithium-ion batterij met veel hogere energiedichtheid, speciaal voor de luchtvaart. Het project wordt mede mogelijk gemaakt door een subsidie van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), en vormt een belangrijke stap richting een duurzame en veerkrachtige samenleving.

De noodzaak van elektrische luchtvaart
De luchtvaartsector staat onder druk om te verduurzamen. Fossiele brandstoffen blijven dominant, terwijl klimaatdoelstellingen steeds urgenter worden. Elektrisch vliegen biedt uitkomst, maar batterijen zijn tot nu toe te zwaar, te beperkt in actieradius en lastig te certificeren voor gebruik in vliegtuigen. Met SiLENT FLIGHT komt daar verandering in. Door de inzet van geavanceerde silicium-anodes en een innovatief systeem om batterijprocessen te beheersen willen de partners de beperkingen van bestaande systemen doorbreken.

Samen bouwen aan duurzame innovatie
Inholland en EagleBAT werken de komende jaar drie jaar lang intensief samen om een modulair batterijsysteem te ontwikkelen dat veilig, circulair én geschikt is voor gebruik in de luchtvaart. De batterij wordt getest in het Electric Flight Lab in Delft.

"Dit project komt op het juiste moment voor onze lopende onderzoeken naar veilige luchtvaartbatterijsystemen," zegt Arnold Koetje, programmamanager bij Inholland. “Met twee elektrische testvliegtuigen in onze vloot zien we kansen om een belangrijke stap te zetten richting een certificeerbaar systeem samen met EagleBAT en luchtvaartautoriteiten als de Inspectie Leefomgeving en Transport en het Europese agentschap voor de luchtvaartveiligheid (EASA).”

Onderwijs en onderzoek hand in hand
Binnen het Electric Flight Lab van Inholland Delft werken studenten Luchtvaarttechnologie mee aan de ontwikkeling van de batterij. Via stageopdrachten en semesterprojecten worden zij intensief betrokken bij het onderzoek. Daarmee sluit de opleiding perfect aan op de veranderende behoefte van de sector. Arnold: “Wij zijn een van de weinige partijen in Nederland die engineers specifiek opleidt om te werken aan de transitie naar elektrisch vliegen. Niet alleen in dit project.”

Bekijk de vele projecten die studenten hebben in samenwerking met bedrijven als E-Flight Academy, NLR, Maeve Aerospace en Vaeridion.

Van lab naar de echte luchtvaartsector
EagleBAT, dat gespecialiseerd is in circulaire en veilige batterijsystemen met hoge energiedichtheid, ziet de samenwerking met Inholland als een unieke kans om technologie direct in de praktijk te testen. Oprichter Walter Legerstee: “Dankzij deze subsidie kunnen we met Inholland sneller ontwikkelen en valideren. De koppeling met hun testvliegtuig biedt een realistische omgeving om onze systemen klaar te stomen voor de toekomst.”

Het uiteindelijke doel is een batterij die gecertificeerd kan worden voor commercieel gebruik. De impact daarvan reikt verder dan alleen de technologie: luchtvaartbedrijven krijgen sneller toegang tot duurzame alternatieven en Nederland verstevigt zijn positie in Europa als innovatieve speler in de ontwikkeling van elektrische luchtvaart.

Bredere maatschappelijke opgave
Het project sluit nauw aan bij de maatschappelijke missie van Inholland: bijdragen aan de transitie naar een duurzame en veerkrachtige samenleving door te werken aan het vergroten van ons maatschappelijk adaptieve vermogen, verantwoorde economie en een gezonde leefomgeving. Dat levert een bijdrage aan oplossingen voor de toekomst. SiLENT FLIGHT laat zien hoe onderzoek, onderwijs en ondernemerschap kunnen samensmelten tot een innovatie met grote maatschappelijke potentie.

Op weg naar een nieuwe standaard
De komende jaren werkt het consortium toe naar een testvlucht met de nieuwe batterij, die moet aantonen dat het systeem in de praktijk functioneert en veilig piekvermogens kan leveren. Een circulair ontwerp, dat eenvoudig te repareren en demonteren is, maakt het systeem extra toekomstbestendig. Het project vormt bovendien een eerste stap richting het vaststellen van nieuwe normen en certificeringskaders voor elektrisch vliegen op batterijen.

De financiering van het project komt grotendeels uit de Subsidieregeling Circulaire Batterijen (SCB), onderdeel van het Nationaal Groeifondsprogramma Material Independence & Circular Batteries. Van het totale projectbudget van 2 miljoen euro wordt 1,5 miljoen euro gefinancierd door RVO. Dankzij deze steun kan het consortium de ontwikkeling versnellen en het onderzoek uitvoeren in nauwe samenwerking met luchtvaartautoriteiten en kennispartners.

Ben je geïnteresseerd in samenwerking of wil je meer informatie? Ga naar projectdragonfly.nl. Of neem contact op met Arnold Koetje: arnold.koetje@inholland.nl.

Benieuwd naar meer informatie over dit project? Lees hier meer over SiLENT FLIGHT.

Tweedejaarsstudenten Dier in de Duurzame Samenleving (DDS) van Hogeschool Inholland Delft werkten twintig weken aan een praktijkopdracht voor het Urban Leisure & Tourism Lab Rotterdam. Hun missie: basisschoolleerlingen laten ontdekken hoe mensen en dieren samen de stad gebruiken. En waarom dat ertoe doet.

Ganzenpoep op het gras. Een meeuw die je broodje jat. Een rat die ’s avonds langs de containers schiet. Overlast? Of gewoon medestadsbewoners die slim gebruikmaken van de ruimte die wij met z’n allen hebben ingericht? Dat dilemma stond centraal in het project van DDS-studenten Isa, Alissa en Minke. “Neem je de mens als uitgangspunt, dan betekenen ganzen inderdaad overlast”, zegt Isa. “Maar zeg je: we zijn medegebruikers van deze stad, dan ontstaat er een andere bewustwording en mogelijkheden.”

Dier tussen twee werelden
De oorspronkelijke opdracht bouwde voort op het concept ‘Het Ganzenpad’, een nog te realiseren, interactieve educatieve wandeling in het Rotterdamse Zuiderpark, ontwikkeld door vierdejaarsstudenten DDS. Het idee is dat kinderen daar leren hoe mensen en ganzen samenleven in een druk stadspark en wat dat vraagt van mens en dier. De studenten zouden testen of die kennis aansloot bij een jonge doelgroep, maar er bleek geen klas beschikbaar om het park in te gaan. Halverwege schakelden ze daarom om en ontwikkelden een workshop voor groep 6 van basisschool De Klaver in Rotterdam-Zuid.

Minke: “We wilden het thema breder trekken en kozen nu voor álle ‘liminale dieren’: dieren die in de stad leven en profiteren van wat de mens achterlaat. Dus naast ganzen ook duiven, meeuwen, ratten, egels en mussen. Veel mensen zien ze als plaag, maar het zijn óók opruimers van de stad. En dan snap je, als ik iets op straat gooi, trekt dat dieren aan. Mooi als kinderen dat al meekrijgen.”

Op basis van literatuur over stadsdieren én over hoe kinderen leren, ontwierpen de studenten een actieve workshop met tekenen, bewegen en een quiz. “Het lastigste was het inschatten van het niveau van groep 6, we hebben tenslotte geen pabo-achtergrond”, vertelt Alissa. “Daarom kozen we voor veel interactie. En dat werkte! Ze bléven vragen stellen, hun enthousiasme was echt aanstekelijk.” De tekeningen gingen mee naar huis, zodat het gesprek ook daar verder ging.

Lab als broedplaats voor samenwerking
De opdracht voor het project kwam vanuit het Urban Leisure & Tourism Lab, dat samen met studenten en partners onderzoekt hoe steden aangenaam blijven voor bewoners, bezoekers en ondernemers. “Thema’s als toerisme, veiligheid en vergroening hangen sterk samen”, legt community manager Maaike de Jong uit. “Daarom brengen we studenten uit verschillende opleidingen samen in open, maatschappelijke opdrachten.”

Die open aanpak is volgens haar kenmerkend voor het lab. “Onze opdrachten hebben geen vast eindpunt. Studenten volgen hun eigen interesses, zolang het bijdraagt aan duurzamer en rechtvaardiger samenleven. Belangrijk is dat ze een regeneratieve mindset ontwikkelen: niet alleen minder schade veroorzaken, maar actief bouwen aan een veerkrachtige samenleving waarin mens, dier en natuur naast elkaar gedijen. Als je leert dat jouw leven niet losstaat van de wereld om je heen, ben je straks een rijkere professional.”

Échte opdrachten, échte ontwikkeling
Precies die maatschappelijke verwevenheid maakt dit soort projecten zo krachtig, vindt ook docent Steven Kapteijn. “Werken voor externe opdrachtgevers betekent zelf op mensen afstappen, dingen uitzoeken, de doelgroep begrijpen en je boodschap daarop aanpassen. Dat zijn essentiële professionele vaardigheden die deze studenten meenemen naar allerlei werkvelden. Tegelijkertijd voelen ze dat wat ze doen daadwerkelijk bijdraagt. En dat motiveert."

De waarde zit ook in samenwerken over domeinen heen. “Vraagstukken rond dieren raken steeds vaker aan educatie, zorg, beleid en stedelijke ontwikkeling. Gemeenten worstelen daar nu al mee. Juist daarom is deze ervaring belangrijk. Of ze later nou aan de slag gaan als beleidsmaker, ondernemer of in het werkveld, studenten leren nu al toekomstbestendig omgaan met dieren en hun plek in de samenleving. En om die stem straks ook uit te dragen.”

Onderwijs, onderzoek en praktijk
Wat het project opleverde? Sowieso veel enthousiasme. Niet alleen bij de schoolkinderen, maar ook bij de studenten zelf. Isa: “Dit onderwerp blijft ons zó boeien, dat we er binnenkort zelfs een symposium over organiseren. Je merkt dat je er echt iets mee losmaakt, zowel bij basisschooljeugd als bij onszelf.”

Maaike zag vooral de veerkracht. "Ondanks tegenslagen bleven ze doorzetten. En het Ganzenpad-project stopt niet: een afstudeerder gaat nu kijken naar verdere implementatie- en financieringsmogelijkheden. Dat is precies waar het Urban Leisure & Tourism Lab voor staat: onderwijs, onderzoek en praktijk die elkaar versterken. En ideeën die niet eindigen in een verslag, maar doorleven in de stad.”

Meer dan 75 procent van de mensen met een dwarslaesie heeft overgewicht. Dit kan leiden tot ernstige gezondheidsproblemen zoals hart- en vaatziekten. Het zorgsysteem heeft hier tot nu toe geen goed antwoord op. Daarom zijn Inholland, De Hoogstraat, VU, Rijndam en Erasmus MC met een groot aantal partners gestart om een gecombineerde leefstijlinterventie op maat te ontwikkelen. “Juist na ontslag uit de revalidatie is passende leefstijlcoaching belangrijk”, zegt lector Jasmijn Holla. “Helaas is deze ondersteuning voor mensen met een dwarslaesie nog niet vanzelfsprekend.”

Door een ongeval of medische oorzaak lopen jaarlijks honderden mensen een dwarslaesie op. Daarbij raakt hun ruggenmerg beschadigd waardoor zij minder goed kunnen bewegen dan voorheen. Daarbovenop hebben zij een verhoogde kans op hart- en vaatziekten, mede door overgewicht. Meer dan een kwart van hen komt hierdoor te overlijden. Na ontslag uit de revalidatie sluit het bestaande leefstijlaanbod vaak onvoldoende aan op mensen met een dwarslaesie, waardoor het risico op overgewicht en bijkomende gezondheidsproblemen toeneemt.

Tussen wal en schip
Jasmijn, lector Kracht van sport en bewegen, legt uit wat er misgaat. “Mensen met een dwarslaesie vallen tussen wal en schip in het zorgsysteem. Tijdens de revalidatie is er aandacht voor leefstijl, maar dat komt op een moment dat mensen vooral bezig zijn met herstel en verwerking. Eenmaal thuis is het lastig om passende ondersteuning te vinden. In de eerstelijnszorg en het sociaal domein ontbreekt vaak specifieke kennis over de lichamelijke veranderingen na een dwarslaesie. Bovendien zijn bestaande leefstijlprogramma’s onvoldoende toegankelijk of ze sluiten onvoldoende aan. Het gevolg: juist een groep met aantoonbaar verhoogde gezondheidsrisico’s krijgt geen ondersteuning.”

Snelle gewichtstoename binnen een jaar
Er zijn allerlei factoren waardoor het voor mensen met een dwarslaesie lastig is om in goede conditie te blijven. Denk alleen al aan de praktische beperkingen om naar sportfaciliteiten toe te gaan, de extra moeite en tijd die het kost om jezelf te verzorgen en het feit dat het dagelijks energieverbruik lager ligt dan bij mensen zonder dwarslaesie. “Het is dan ook niet verwonderlijk dat onderzoek vaak een snelle gewichtstoename laat zien in het eerste jaar na ontslag uit de revalidatie”, zegt Sonja de Groot, senior onderzoeker Dwarslaesie bij De Hoogstraat en Associate Professor Prevention and Rehabilitation aan de Vrije Universiteit. “Dat gebeurt niet door een gebrek aan motivatie om de leefstijl aan te passen, maar door een combinatie van lichamelijke veranderingen, andere ingrijpende veranderingen in het leven, en een leefstijlzorgaanbod dat hier nog onvoldoende op aansluit.”

Waarom leefstijlzorg dwarslaesie in basispakket hoort
De meeste leefstijlinterventies richten zich op leefstijlgerelateerde aandoeningen zoals ernstig overgewicht, hart- en vaatziekten, diabetes en artrose. Die sluiten niet aan bij mensen met een dwarslaesie. Volgens Jasmijn verdienen zij bijzondere aandacht, omdat hun leven én lichaam van het ene op het andere moment zijn veranderd. “Met een dwarslaesie neemt niet alleen het energieverbruik af. Wat ook meespeelt is dat door afname van spiermassa al bij een lagere bodymassindex (BMI) sprake kan zijn van een verhoogd gezondheidsrisico. Medisch gezien verandert het lichaam na een dwarslaesie zo veel dat een gerichte interventie thuis hoort in het basispakket.”

Gecombineerde leefstijlinterventie
Voor mensen met een dwarslaesie is er een gat in het aanbod van leefstijlzorg. Op 1 februari start het onderzoeksproject STOP-ObeSCIty om dat gat te vullen. Het is een voortzetting van het project VIVENDI: vitaal verder na dwarslaesierevalidatie. “In dat project ontwikkelen we een op maat gemaakte gecombineerde leefstijlinterventie, samen met mensen met een dwarslaesie en zorgprofessionals”, zegt Jasmijn. “Mensen met een dwarslaesie én met een verhoogd gezondheidsrisico kunnen deze interventie straks online volgen. Daarnaast krijgen zij een 8 tot 12 weken durend programma aangeboden om onder begeleiding spierkracht en uithoudingsvermogen te trainen.” Sonja vult aan: “Samen met de patiëntenorganisatie Dwarslaesie Organisatie Nederland zorgen we dat leefstijladvies écht aansluit bij het leven van mensen met een dwarslaesie.”

Effect onderzoeken
“Zowel internationaal als Nederlands onderzoek suggereert dat leefstijlinterventies ook kunnen werken bij mensen met een dwarslaesie”, zegt Rita van den Berg-Emons, Associate Professor Rehabilitation Medicine bij het Erasmus MC. In het project STOP-ObeSCIty wordt het effect van de gecombineerde leefstijlinterventie voor mensen met een dwarslaesie onderzocht. “We kijken naar veranderingen in gewicht, in leefstijl, gezondheid, kwaliteit van leven, kosten en hoe je zo’n aanpak duurzaam kunt implementeren in de zorg”, zegt Rita. “Dit doen we door mensen met een dwarslaesie die de huidige zorg krijgen te vergelijken met mensen die de nieuwe leefstijlinterventie volgen. Zo levert het project niet alleen medische inzichten op, maar ook belangrijke handvatten voor beleid en toekomstig zorgaanbod.”

Dure zorg voorkomen
Overgewicht bij mensen met een dwarslaesie kan leiden tot veel dure zorg: doorzitwonden, ziekenhuisopnames, extra hulpmiddelen, verlies van zelfstandigheid, minder goed kunnen werken of meer ziekteverzuim. “Als we dat kunnen voorkomen of verminderen, verwachten we minder complicaties, minder intensieve zorg en minder ziekteverzuim op de lange termijn”, zegt Jasmijn. “In STOP-ObeSCIty onderzoeken we expliciet de kosteneffectiviteit, zodat verzekeraars en beleidsmakers onderbouwde keuzes kunnen maken."

Voor andere revalidatiedoelgroepen
Volgens Jasmijn kan een aangepaste gecombineerde leefstijlinterventie ook werken voor andere groepen, zoals mensen met neuromusculaire aandoeningen, spierziekten en senioren met mobiliteitsproblemen. “We ontwikkelen een blauwdruk en een stappenplan die laten zien hoe je zo’n leefstijlprogramma kunt opzetten en implementeren voor andere revalidatiedoelgroepen.”

Noodzakelijke preventie
In preventiebeleid moet meer rekening gehouden worden met diversiteit, vindt Jasmijn. “Eén aanpak voor iedereen met overgewicht vergroot gezondheidsverschillen. Dit project laat hopelijk zien dat preventie toegankelijk, gepersonaliseerd en ingebed in bestaande (zorg)structuren moet zijn. En dat investeren in preventie bij kwetsbare groepen geen luxe is, maar noodzakelijk voor een houdbaar en rechtvaardig zorgsysteem.” Het raakt Jasmijn dat de kennis er is, maar de praktijk achterblijft. “We zien de gezondheidsrisico’s bij mensen met een dwarslaesie, we horen de verhalen van mensen, maar het systeem is nog niet ingericht op preventie voor deze groep. Laten we werk maken van goed georganiseerde leefstijlzorg- en coaching.”

Werkplezier speelt een sleutelrol in het behoud van zorgprofessionals. Zeker nu het tekort aan verpleegkundigen en verzorgenden blijft oplopen, is het belangrijk om te kijken wat mensen energie geeft in hun werk. Vandaag, 27 januari, de Dag van het Werkplezier in de Zorg, staan we daarbij stil. Aan de hand van het promotieonderzoek van Anne Marie Vaalburg, onderzoeker bij het lectoraat Gezondheid & Welzijn van Kwetsbare Ouderen, laten we zien hoe samen nadenken over en werken aan verbeteringen in de zorg niet alleen de kwaliteit versterkt, maar óók het werkplezier vergroot.

Eind december 2025 promoveerde Anne Marie Vaalburg op onderzoek dat niet over werkplezier ging, maar waarin het wel duidelijk naar voren kwam. Zij voerde haar promotieonderzoek grotendeels uit mét verpleegkundigen en verzorgenden en ontdekte dat samen reflecteren op het eigen werk en het verbeteren van zorg voor cliënten verrassend veel energie en betrokkenheid oplevert. Groeien in je vak geeft voldoening.

Het onderzoek richtte zich op het werken met revalidatiedoelen met oudere cliënten. Ouderen die na een ziekenhuisopname niet direct zelfstandig naar huis kunnen, revalideren op een geriatrische revalidatieafdeling. Samen met de cliënt en diens naasten worden persoonlijke doelen opgesteld die moeten worden bereikt om te kunnen terugkeren naar huis.  Er werd zichtbaar dat dit gezamenlijke, doelgerichte werken niet alleen leidt tot betere revalidatie voor cliënten, maar ook het dagelijks werk van verpleegkundigen en verzorgenden betekenisvoller en plezieriger maakt.

Rol van verpleegkundigen en verzorgenden
Anne Marie: “In de geriatrische revalidatie werken veel verschillende professionals samen. Dat heeft grote meerwaarde voor cliënten, maar kan ook verwarrend zijn. Ik vroeg me af of de verpleegkundigen en verzorgenden niet een stevigere verbindende rol kunnen spelen tussen al die disciplines en de cliënten. Het werken met gezamenlijke doelen zou weleens een mooi middel kunnen zijn om die rol te versterken en de samenwerking rondom de cliënt te verbeteren.”

‘Werkplezier hangt samen met beroepsautonomie’
Anne Marie: “Dat vraagt om een duidelijk beroepsbeeld: een gezamenlijk beeld van de rol, verantwoordelijkheden en verwachtingen. Als je weet waaraan je moet voldoen, kun je daar ook steeds beter in worden. Met dit promotieonderzoek heb ik willen bijdragen aan zo’n duidelijk beroepsbeeld binnen de geriatrische revalidatie.”

Voortdurend gesprek over doelen
De verschillende onderzoeken binnen het promotietraject laten zien dat verpleegkundigen en verzorgenden inderdaad een belangrijke verbindende rol kunnen spelen tussen de oudere revalidant en het multidisciplinaire team. Door voortdurend in gesprek te blijven over doelen en voortgang, helpen zij ouderen grip te krijgen op hun revalidatieproces. Voor een van die onderzoeken, een zogenoemd participatief actie-onderzoek, heeft Anne Marie samen met een team verpleegkundigen en verzorgenden op een geriatrische revalidatieafdeling twee manieren van werken met doelen uitgeprobeerd. 

Setting: een leer- en innovatienetwerk  
Een belangrijk deel van het promotieonderzoek vond plaats in een zogeheten leer- en innovatienetwerk (LIN), opgezet met Hof van Sloten (Cordaan). In dit netwerk werkten verpleegkundigen en verzorgenden samen met stagiairs van de opleiding Verpleegkunde en onderzoeker Anne Marie Vaalburg aan praktische verbeteringen in de zorg. Door te leren in de praktijk en samen te reflecteren op het eigen handelen ontstond ruimte om nieuwe werkwijzen uit te proberen en de kwaliteit van zorg gericht te versterken. Allereerst ging het team met de cliënten het multidisciplinaire overleg voorbereiden, om zo het werken aan doelen goed onder de aandacht van de cliënten te brengen én de voortgang hierin met hen te bespreken. Vervolgens heeft het team uitgeprobeerd of het voor cliënten helpt om in hun kamer oefendoelen op het whiteboard te schrijven.

Werkplezier als onbedoeld maar belangrijk resultaat: werken op woensdag
Het team en de stagiairs hadden veel plezier om op deze manier lerend bezig te zijn. Het voorbereiden van het multidisciplinaire overleg met de cliënt versterkte vooral hun eigen rol als revalidatieprofessional in het multidisciplinaire team. De doelen op het whiteboard gaven de cliënten grip op hun revalidatieproces. Ook door het werken met doelen op het whiteboard groeiden de verpleegkundigen en verzorgenden als revalidatieprofessional: zij raakten beter op de hoogte van waar de andere disciplines met de revalidant aan werkten, kregen daar meer kennis over, konden de andere disciplines beter informeren en bepaalde oefeningen ook beter integreren in hun dagelijkse zorg. Beide experimenten bleken niet alleen inhoudelijk effectief maar waren ook van grote waarde voor het werkplezier.

Anne Marie: “De LIN-formule waarbij extra stagiairs toegevoegd worden aan het team, zodat het team de ruimte krijgt om met elkaar stil te staan bij de kwaliteit van hun werk, werkte enorm goed. Elke woensdag namen we de tijd om kritisch na te denken over het eigen werk en de kwaliteit daarvan. De verbeteringen waarmee het team aan de slag gingen, waren (heel belangrijk!) gebaseerd op hun eigen praktijkkennis. Het team werd vanaf het begin aangezet tot meedenken én tot actie. En last but not least: het werk werd er leuker en interessanter van. Op een gegeven moment was de woensdag de populairste dag van de week, iedereen wilde op die dag ingeroosterd worden!”

Wil je meer weten over het onderzoek van Anne Marie en de aanbevelingen die eruit voortkomen? In de publiekssamenvatting (pagina 185) vind je hoe investeren in professionele ruimte niet alleen de zorg verbetert maar ook het werkplezier vergroot.