Wat gebeurt er wanneer pabo-studenten stage lopen in een voor hen nieuwe grootstedelijke schoolomgeving? En wat betekent dat voor hun ontwikkeling als leraar?

Lerarenopleidingen beogen studenten toe te rusten voor het werken in uiteenlopende schoolomgevingen. Tegelijkertijd kiezen studenten in de praktijk vaak voor stages in of nabij hun woonomgeving, waardoor de variëteit aan leerervaringen beperkt kan blijven.

In een recente publicatie van het lectoraat De Pedagogische Opdracht laten onderzoeker Lina Borsten en lector Mascha Enthoven zien wat een stage in een grootstedelijke context kan betekenen voor het leraarschap. 

Studenten verdiepen en nuanceren hun beeld van hun rol als leraar en ontwikkelen meer inzicht in de invloed van omgevingsfactoren op leerlinggedrag en ontwikkeling. 

Juist in deze stagecontext maken studenten kennis met uiteenlopende opgroeisituaties en ervaren zij wat verschillen tussen thuis- en schoolsituaties betekenen voor leerlingen — ervaringen die zij minder snel opdoen wanneer zij kiezen voor een stageplek dicht bij hun woonomgeving.

Deze ervaringen dragen niet alleen bij aan hun professionele ontwikkeling, maar vergroten ook hun motivatie om te werken in grootstedelijke schoolomgevingen.

Meer weten? 
Lees dan de volledige publicatie: Leren lesgeven in een nieuwe grootstedelijke schoolomgeving: Ervaringen van leraren-in-opleiding met de ontwikkeling van hun leraarschap 

Lange lijsten met rekendoelen kunnen leerkrachten in groep 1-2 onzeker maken en het gevoel geven dat alles moet worden afgevinkt. Mascha Enthoven en Theo van den Bogaart, van het lectoraat De 
Pedagogische Opdracht gingen in gesprek met schoolteams en ontdekten iets opvallends: de oplossingen waren vaak al aanwezig in de teams zelf. Door ruimte te creëren voor professionele dialoog, kennisdeling en gezamenlijke reflectie ontstond meer vertrouwen, eigenaarschap en een aanpak die beter 
aansluit bij hoe kleuters leren.
 

Het praktijkverhaal van Mascha en Theo over de ontwikkeling van deze leerkrachten in Volgens Bartjens illustreert het pendulemodel: de voortdurende beweging tussen het toekennen van waarde aan je eigen ervaringen; het onderzoeken van deze ervaringen met je collega's en het benutten van kennis en beleidskaders om tot passende oplossingen te komen. 

Rekendoelen naar inzicht van jezelf, je collega's en wetenschappelijke kennis verbinden aan de ontwikkeling van kinderen én aan de context van de klas maakt professionele ruimte concreet en zichtbaar in kleine keuzes en in het handelen van alledag. 

Dit raakt de kern van het lectoraat: hoe dragen we als onderwijsprofessionals bij aan het floreren en de veerkracht van kinderen, en hoe ondersteunen we elkaar daarin als teams?

Benieuwd naar het volledige artikel en de inzichten uit het onderzoek van Theo en 
Mascha? Lees: Een praktijkverhaal over rekendoelen - Volgens Bartjens

Onderwijsprofessionals binnen basisscholen zoeken elkaar steeds vaker op om samen te leren, ervaringen te delen en nieuwe vragen te onderzoeken. Niet als los project, maar als onderdeel van hun dagelijks werk. In hun onderzoek verkennen lector Mascha Enthoven en Theo van den Bogaart van het lectoraat De Pedagogische Opdracht wat deze manier van samenwerken oplevert – en wat ervoor nodig is om het echt te laten werken.

De focus van hun onderzoek ligt op wat zij netwerkleren noemen: leren dat niet plaatsvindt in afzondering, maar in verbinding met collega’s, scholen en verschillende contexten. “De kern is dat professionals vooral veel van elkaar kunnen leren,” vertelt Theo. “Het is geen eenrichtingsverkeer van iemand die iets komt vertellen, terwijl de rest luistert.”

Die gedachte klinkt eenvoudig, maar vraagt in de praktijk om een andere manier van kijken naar professionalisering. “Waar leren vroeger vaak werd georganiseerd als een losse training of studiedag, gaat het hier om een continu proces waarin je steeds terugkeert naar wat er speelt in de klas,” vult Mascha aan.

Leren vanuit de praktijk
In het onderzoek staan twee contexten centraal. Enerzijds gaat het om leren binnen één basisschool, waar collega’s samenwerken aan ontwikkeling. Anderzijds om bovenschoolse netwerken, waarin leerkrachten van verschillende scholen elkaar ontmoeten.

Juist in die uitwisseling ontstaat volgens de onderzoekers iets waardevols. Ervaringen uit de praktijk worden niet alleen gedeeld, maar ook onderzocht en opnieuw bekeken. Wat gebeurt er precies in de klas? Waar lopen leerkrachten tegenaan? En wat betekent dat voor hoe je samen verder leert?

Dat is een belangrijke verschuiving. Niet alleen het delen van ervaringen staat centraal, maar juist het gezamenlijk duiden ervan. “Je haalt verhalen naar boven, maar je kijkt er ook met een analytische blik naar. Vervolgens verbind je die ervaringen met wetenschappelijke kennis en beleidskaders,” legt Mascha uit.

Zo ontstaat een vorm van leren waarin verschillende soorten kennis samenkomen. Niet los van elkaar, maar in verbinding. En precies daar ontstaat volgens het onderzoek betekenisvolle kennis die direct toepasbaar is in de praktijk.

Tussen ervaring en theorie
Het onderzoek beweegt zich bewust tussen praktijk en theorie. Naast het beschrijven van wat er gebeurt in netwerkleren, gebruiken de onderzoekers ook het zogenoemde pendulemodel. Dat model helpt zichtbaar te maken hoe ervaringen, theorie en context elkaar beïnvloeden.

Het gaat daarbij niet alleen om begrijpen wat er gebeurt, maar ook om het duiden van waarom iets werkt. “Door de structuur van het netwerk keer je steeds opnieuw terug naar de praktijk. Daardoor blijft het leren verbonden met wat er echt gebeurt in de klas,” zegt Theo.

Samen over schoolgrenzen heen
In de bovenschoolse context krijgt netwerkleren een extra laag. Daar komen leerkrachten van verschillende scholen samen, vaak vanuit één bestuur. Elke school brengt iemand in die affiniteit heeft met onderzoek of ontwikkeling.

Samen bepalen zij een vraagstuk dat relevant is voor meerdere scholen. Vervolgens gaat ieder daarmee aan de slag in de eigen praktijk, om daarna weer terug te keren naar het netwerk en ervaringen uit te wisselen.

Zo ontstaat een voortdurende beweging tussen gezamenlijk onderzoeken en lokaal toepassen. Wat opvalt: het leren stopt niet bij het gesprek. Het krijgt een vervolg in de klas, waar nieuwe inzichten direct worden uitgeprobeerd en opnieuw bevraagd.

Verhalen uit de praktijk
Een belangrijk onderdeel van het onderzoek is de rol van ervaringen van leerkrachten. Die verhalen vormen het vertrekpunt, maar zijn niet het eindpunt. Ze vragen om duiding, reflectie en verbinding met andere vormen van kennis.

“Alleen ervaringen uitwisselen is niet genoeg om automatisch kennis te laten ontstaan. Daar is meer voor nodig: een analytische blik én de koppeling met wetenschap en beleid.” Zo wordt het delen van kennis een gezamenlijke beweging waarin ervaring en theorie elkaar blijven aanvullen.

Veiligheid om te leren
In netwerkleren speelt veiligheid een belangrijke rol. Leren met en van elkaar betekent dat er ruimte moet zijn om onzekerheden te delen. Om te kunnen zeggen: dit ging niet goed, of hier weet ik het nog niet.

Dat vraagt iets van de cultuur binnen een school of bestuur. Zeker wanneer ook schoolleiders of bestuurders deelnemen aan het netwerk. De vraag die dan op tafel ligt: ben je hier aan het leren, of word je beoordeeld? Mascha: “Die spanning is er, en daarom is het belangrijk om expliciet te maken dat het om leren gaat.”

De Inholland pabo
De inzichten uit netwerkleren zijn niet alleen relevant voor ervaren leerkrachten. Ze bieden ook aanknopingspunten voor de opleiding van toekomstige leraren. Binnen de Inholland pabo spelen praktijkervaring, theorie en onderzoek een belangrijke rol, maar de verbinding daartussen is niet altijd vanzelfsprekend.

Het pendulemodel wordt daarbij gezien als een manier om die verbinding bewuster te maken. Studenten leren om ervaringen uit de praktijk niet alleen te beschrijven, maar ook te onderzoeken en te verbinden met kennis.

Zo ontstaat een leerproces waarin praktijk en theorie elkaar blijven afwisselen en versterken. Niet als losse werelden, maar als een samenhangend geheel.

Onderzoek in de praktijk
Wat vooral zichtbaar wordt, is dat netwerkleren niet iets nieuws is dat van buitenaf wordt toegevoegd. Het maakt juist zichtbaar wat in veel scholen al gebeurt: samen leren, onderzoeken en ontwikkelen. “Wij onderbouwen wat er al gebeurt met theorie en maken het zichtbaar,” aldus Theo.

Het onderzoek laat zien wat leren in de praktijk kan zijn: een beweging waarin ervaringen, vragen en kennis steeds opnieuw samenkomen. Wanneer professionals samen onderzoeken, bevragen en betekenis geven, ontstaat ruimte voor ontwikkeling die dichtbij de praktijk blijft én het onderwijs verder helpt.

Bij de Inholland pabo Haarlem vond woensdag 18 maart jl. de inspirerende ochtend ‘Kinderboeken Centraal: ontmoet de makers op de PABO’ plaats. Met bijna 200 eerste- en tweedejaarsstudenten en betrokken docenten stond de dag volledig in het teken van kinderboeken, lezen en leesbevordering.

Tijdens de centrale opening gingen studenten in gesprek met tien kinderboekenschrijvers. De opening werd als vrolijk, ontspannen en interactief ervaren. Tijdens het voordragen van Gershwin Bonevacia was het muisstil in de zaal. Aansluitend was er een boekenmarkt waar studenten, met korting, boeken konden aanschaffen. Studenten ontvingen een waardebon, wat zorgde voor grote belangstelling; al in de pauze stonden er rijen om boeken te kopen en te laten signeren door de aanwezige schrijvers.

Vervolgens verzorgden de auteurs workshops van ruim een uur, waarin zij studenten meenamen in hun inspiratie, schrijfproces en werkwijze. In verschillende workshops gingen studenten ook zelf actief aan de slag. De workshops werden enthousiast ontvangen. Ook na afloop bleef de belangstelling groot: er werden opnieuw boeken verkocht en gesigneerd en de G0-vloer bleef nog lange tijd gevuld met studenten en auteurs.

Als afsluiting ontvingen alle studenten het boek ‘Limbusland’ van Pieter Koolwijk (geïllustreerd door Linde Faas). Het doel van de ochtend was om studenten te stimuleren in lezen en voorlezen, hen te motiveren om met leesbevordering in de klas aan de slag te gaan en hen te inspireren in het werken met boeken binnen het onderwijs. De ochtend werd georganiseerd in samenwerking met Bibliotheek Zuid-Kennemerland.

Docent Audrey verwoordt het effect van de dag als volgt: “We weten dat leerkrachten die graag lezen de beste leesbevorderaars in de klas zijn. Dit geldt natuurlijk ook voor ons als docenten: door regelmatig boeken onder de aandacht te brengen, maken we de studenten enthousiaster over lezen. Deze dag droeg hier enorm aan bij: door de ontmoeting met de makers en hun passie voor het schrijven van kinderboeken en gedichtenbundels, gingen alle studenten, met een boek onder hun arm, geïnspireerd naar huis.”

De deelnemende schrijvers waren: Simon van der Geest, Martijn van der Linden (illustrator), Rian Visser, Marjet Huiberts, Linda Dielemans, Gershwin Bonevacia, Pim Lammers, Janneke Schotveld, Lotte Stegeman en Iven Cudogham.

Hoe handelen Ad PEP-studenten in complexe werksituaties, en hoe verwoorden en onderbouwen zij hun keuzes? Binnen het lectoraat De Pedagogische Opdracht van Hogeschool Inholland doen docent-onderzoekers Maartje Spoelstra en Gunnar Antonissen hier onderzoek naar.

Gunnar werd geïnspireerd door een interne vacature over verantwoordingskracht bij Ad PEP-studenten. “Deze vacature riep bij mij allerlei vragen op,” vertelt hij. “Studenten komen regelmatig in situaties waarin ze wel handelen, maar niet altijd kunnen uitleggen waarom. Hoe onderbouwen ze hun keuzes en hoe kunnen ze die uitspreken naar anderen?  Het gaat hierbij overigens niet alleen om het verwoorden en onderbouwen van keuzes achteraf, maar ook om hoe studenten in de praktijk ruimte ervaren om te handelen en keuzes te maken.”

Maartje herkende dezelfde uitdaging in haar werk met studenten: “Aan de ene kant hebben deze studenten een ondersteunende rol, maar aan de andere kant werken ze ook heel zelfstandig. Sommige studenten hebben veel werkervaring, maar voelen zich onzeker. Dan denk ik: Je mag best zelfverzekerder zijn, je doet het goed!” Beide onderzoekers wilden beter begrijpen wat goed handelen betekent, hoe studenten dit ervaren en hoe leercoaches en werkplekbegeleiders dit zien.

Twee verwante onderzoeken
Hoewel de onderzoeken nauw verbonden zijn, leggen ze elk een eigen accent. Gunnar focust op verantwoordingskracht. “Ik wil vooral kijken hoe studenten hun eigen handelingsmogelijkheden ervaren. Hoeveel ruimte ervaren ze om te handelen en om die keuzes te verwoorden?” Zijn onderzoek richt zich op professionele ruimte, keuzes en het vermogen van studenten om deze te verantwoorden.  Het concept Teacher Agency vormt de verbinding tussen deze praktische vragen en wetenschappelijk onderzoek in het lectoraat De Pedagogische Opdracht.

Bij het onderzoek van Maartje ligt de focus op goed handelen in complexe situaties. 
Ze startte vanuit de praktijkervaring van studenten die volgens hun leercoach sterk functioneren. “Ik kijk: wat vinden studenten zelf goed gaan? Waar zijn ze trots op? Hoe handelen ze? En wat vindt de leercoach en de werkplekbegeleider daarvan? Zo krijgen we zicht op wat goed handelen precies inhoudt.” Ze interviewt studenten en gaat vervolgens in gesprek met hun leercoach en werkplekbegeleider om patronen, overtuigingen en professionele redeneringen te ontdekken die bijdragen aan goed handelen.

Samenwerking en kruisbestuiving
Hoewel het om twee aparte onderzoeken gaat, delen Maartje en Gunnar voortdurend inzichten en 
methoden. “Onze onderzoeken versterken elkaar,” zegt Gunnar. “Mijn theoretisch kader kan Maartje ook weer een basis geven.” Maartje vult aan: “Ik ben al begonnen met interviews, en dan kan Gunnar kijken welke methode werkt en wat hij daarvan kan overnemen.” Beiden gaan fenomenologisch te werk: de ervaring van de studenten staat centraal.

De deelnemers
Beiden werken met een diverse groep studenten, van 20 tot 55 jaar. Maartje legt uit:
“Het is bijzonder dat we klassen hebben waar studenten van 55 in zitten, maar ook studenten van 20. Dat geeft een rijke dynamiek in de klas én in het onderzoek.” Gunnar vult aan: “Deze diversiteit maakt het onderzoek complex, maar juist ook leuk. We krijgen een breed beeld van hoe studenten handelen.”

Beiden hopen dat hun onderzoek concrete inzichten oplevert voor het onderwijs. “Deze studenten werken in complexe situaties. Ik hoop dat we inzicht krijgen in hoe zij het zelf ervaren en wat wij als opleiding kunnen gebruiken om hen beter te ondersteunen, of om ons curriculum aan te passen,” legt Gunnar uit.

“Misschien kunnen we kijken hoe studenten beter voorbereid kunnen worden op de werkplek of zich zekerder voelen in hun opleiding.” Het onderzoek kan ook richting geven aan bredere vragen over de inzet en erkenning van Ad PEP-studenten met veel werkervaring, zeker in tijden van onderwijstekorten.

De rol van docent-onderzoeker
“Als docent zie je bepaalde dingen gebeuren, maar nu mag ik mezelf daar verder in verdiepen,” zegt Gunnar. Ook voor Maartje is dit onderzoek een verdieping van haar werk. “Ik vind dit belangrijk, voor deze mensen, voor dit beroep.”

De onderzoeken vormen een stevige basis voor vervolgonderzoek en maken zichtbaar hoe Ad PEP-studenten professioneel handelen in complexe praktijksituaties. Daarmee laat het lectoraat De Pedagogische Opdracht zien hoe praktijkervaringen van studenten, vragen van docenten en onderzoek samenkomen in kennis die ertoe doet. De onderzoeken bieden niet alleen verdieping voor docenten en onderzoekers, maar ook concrete aanknopingspunten voor de verdere ontwikkeling van de opleiding en de ondersteuning van het werkveld. Zoals Gunnar aangeeft: “Het geeft je een beter beeld van wie die Ad PEP-studenten zijn en waar je als opleiding op kunt aansluiten.” Juist in een tijd van onderwijstekorten draagt dit praktijkgerichte onderzoek bij aan het duurzaam versterken en benutten van de kracht van de Ad PEP in het onderwijs.
 

Kennis uit praktijkgericht onderzoek belandt nog te vaak in een rapport of artikel dat in de praktijk beperkt wordt gebruikt. Terwijl juist de vorm waarin kennis wordt aangeboden bepaalt of professionals ermee aan de slag kunnen. In het nieuwe handboek ‘Kennisproducten uit Praktijkgericht onderzoek’ laten de auteurs zien hoe onderzoekers kennisproducten – zoals kaartensets, spellen, principes, handreikingen en protocollen – bewust kunnen ontwerpen en vanaf de start kunnen meenemen in hun onderzoeksaanpak. 

Het boek wordt op 11 februari gepresenteerd op de ESConferentie in Pakhuis De Zwijger in Amsterdam.
 

Kennisproduct bepaalt of kennis landt in de praktijk

Praktijkgericht onderzoek aan hogescholen is de afgelopen twintig jaar sterk volwassen geworden en heeft een eigen positie verworven in het onderzoeksveld. Tegelijk groeit het besef dat haar impact niet alleen afhangt van de kwaliteit van de kennis zelf, maar ook van de vorm waarin die kennis wordt gegoten. Kennisproducten worden nog vaak gezien als bijzaak, iets dat pas aan het einde van het onderzoek aandacht krijgt. Het handboek brengt daar verandering in door voor het eerst overzicht, taal en verdieping te bieden voor het werken met kennisproducten.

“Een kennisproduct is niet het sluitstuk van je onderzoek. Het is een ontwerpkeuze die bepaalt hoe professionals de kennis kunnen gebruiken in hun dagelijkse werk”, zegt Wina Smeenk, lector Societal Impact Design bij Hogeschool Inholland. Zij is, naast lectoren Koen van Turnhout en Daan Andriessen (Hogeschool Utrecht) en Miriam Losse (Hogeschool Saxion), één van de auteurs/redacteuren van het nieuwe handboek.
 

Stop met kennis ‘overdragen’

De auteurs beschrijven kennisproducten als middelen die leerprocessen bij praktijkprofessionals ondersteunen en kennis helpen ontlokken. Niet de behoefte van de onderzoeker om kennis te verspreiden staat centraal, maar de vraag: hoe ondersteunen we professionals in hun kenniswerk in de praktijk?
 

Rijke praktijk, kritisch onderzocht

Het boek is gebaseerd op vele praktijkvoorbeelden: succesvolle en minder succesvolle kennisproducten, kennisproducten van de auteurs zelf én van collega-onderzoekers. De makers zijn opgezocht en bevraagd: wat werkt, wat niet, en waarom?

“Die reflecties leveren de lezer concrete lessen op over valkuilen zoals de inzet van expertise en middelen voor het ontwikkelen van het kennisproduct en het onderschatten van context en gebruik”, zegt Miriam Losse, methodoloog en adviseur onderzoek bij Hogeschool Saxion. “Daarnaast biedt het handboek praktische ontwerptips voor onderzoekers die hun kennisproducten bewuster willen ontwikkelen.”
 

Geef kennisproducten een plek in het onderzoeksplan

Volgens de auteurs verdienen kennisproducten een expliciete plek in het onderzoeksontwerp. “De keuze voor een kennisvorm en uitingsvorm beïnvloedt het type onderzoek, de bewijslast en de manier waarop kennis kan doorwerken in de praktijk. Door hier vroegtijdig over na te denken, kan de bruikbaarheid en impact van praktijkgericht onderzoek aanzienlijk worden vergroot”, aldus Koen van Turnhout, lector Human Experience & Media Design, en Daan Andriessen, lector Onderzoekend Vermogen, beiden werkzaam bij Hogeschool Utrecht.
 

Drie boeken in één

Het handboek is opgezet als:

• handboek met concepten, denkwijzen en praktische ontwerptips
• inspiratieboek om ideeën op te doen voor kennisproducten
• naslagwerk voor onderzoekers die gericht willen terugzoeken

Het boek is geschreven door en voor praktijkgerichte onderzoekers aan universiteiten en hogescholen, maar is ook relevant voor practoraten, strategisch adviseurs, beleidsmakers en kenniswerkers in het bedrijfsleven.
 

Het boek wordt op 11 februari gepresenteerd in Pakhuis De Zwijger bij de conferentie van het Expertisenetwerk Systemisch Co-design in Amsterdam.

Een aantal punten op een rijtje:

Je kunt de lerarenbeurs aanvragen voor een: 
1.bachelor- of masteropleiding, 
2. postinitiële masteropleiding, 
3. premaster- of schakelprogramma dat voorafgaat aan een universitaire masteropleiding.  

Je ontvangt geen lerarenbeurs voor een post-hbo-opleiding. 

Aanvragen worden vanaf 1 februari 18.00 tot en met 15 maart 23.59 in volgorde van binnenkomst in behandeling genomen. Verder komt naar volgorde als eerst in aanmerking voor een beurs:

1) Docenten die vorig jaar een beurs hebben toegekend gekregen en een vervolgaanvraag indienen. 

2) Docenten wiens aanvraag vorig jaar is afgewezen. 

3) Nieuwe aanvragen.

Wanneer een beurs wordt toegekend ontvangt de medewerker zijn budget waarmee hij zijn studiekosten kan betalen. Afhankelijk of het om bekostigd of onbekostigd onderwijs, is het bedrag tussen 2700 en max 7.000 euro collegegeld. Daarnaast is er een vergoeding voor reiskosten en studiemiddelen.  Inholland ontvangt de vervangingskosten van maximaal 320 uur (naar rato omvang aanstelling, uurtarief is 50,58). 

Maak vooraf afspraken met je teamleider mocht de beurs niet worden toegewezen. 
Zie ook  Faciliteiten professionaliseren.pdf   (op hoofdlijnen nog steeds actueel)

 Artikel O -4 stelt dat opleidingen die onderdeel zijn van het professionaliseringsplan eveneens 100% (tijd en geld) worden vergoed.  

 Voorbeeld 1: Je hebt onderwijskundige, toets en of veranderkundige expertise nodig en wil graag vanuit kwaliteitsoogpunt iemand in je team met de Master Leren en Innoveren.  Docent wil dat graag oppakken vraagt de lerarenbeurs aan maar deze wordt niet toegekend. 
 

Scenario: 1. Je stelt een jaar uit (kansrijkere aanvraag) of scenario 2 faciliteert 100% uren incl uren basisrecht en vergoeding in geld.  Een jaar later kan er opnieuw een    aanvraag Lerarenbeurs worden gedaan. 

Voorbeeld 2 waarin 100% facilitering niet aan de orde is: Docent wil graag een master Begeleidingskunde gaan volgen. Deze master is geen onderdeel van het professionaliseringsplan. De beurs wordt niet toegekend. Je maakt een  afspraak buiten het professionaliseringsplan/aanvullende professionele ontwikkeling (zie ook tabel memo). Facilitering van 25% tijd en in overleg vergoeding in geld.  

Zie ook de info op IRIS over hoe je een beurs aanvraagt o.a. Brin-nummer en adresgegevens Inholland. 

“Als leerkracht ben je de volwassene die kinderen dagelijks op school tegenkomen, een plek waar ze een groot deel van hun leven doorbrengen. School is een afspiegeling van de samenleving. Daar gebeurt het; daar vraagt een kind zich, vaak zonder woorden, af: Wat betekent deze volwassene voor mij?” legt Mascha uit. 

Het lectoraat onderzoekt hoe leerkrachten, vaak nog onbewust bijdragen aan de veerkracht van kinderen. “We zijn gaan kijken: wat gebeurt er in de klas? Wat doen leerkrachten eigenlijk al om veerkracht te bevorderen? Veel van die kennis is impliciet. Door het in kaart te brengen en te koppelen aan theorie, helpen we leerkrachten om bewuster te worden van hun alledaags handelen. Denk hierbij aan de manier waarop je reageert, begrenst, ondersteunt en uitlegt, juist in die alledaagse interacties maak je als leerkracht het verschil. 

Bewustwording
Mascha benadrukt hoe krachtig die bewustwording is, niet alleen voor ervaren leerkrachten, maar juist ook voor studenten. “Het doel van het lectoraat is dat leerkrachten meer grip krijgen op wat ze aan het doen zijn. Elke beslissing die je neemt, elke reactie op een kind, heeft invloed. Dus is het essentieel dat je jezelf afvraagt: Wat beoog ik eigenlijk als leerkracht? Waar ben ik mee bezig, wat wil ik bereiken? Natuurlijk kennen we de leerdoelen uit methodes, maar hoe zit het met de doelen die je stelt met de dagelijkse interacties die je met je leerlingen hebt? 

Mascha noemt een herkenbaar voorbeeld: “Stel, je hebt een drukke klas en er is één leerling die heel stil is. Je denkt misschien: fijn, die redt zich wel. Maar wat gebeurt er met die leerling als jij niets doet? Hoe reageer je op zo’n situatie, of op een kind dat voortdurend je grenzen opzoekt? Wat is jouw intentie als leerkracht, en wat is het effect van jouw handelen op dat kind? Dáár willen we studenten bewust van maken.”

Minor Meesterlijk met Mensen 
De visie van het lectoraat heeft een concrete plek binnen de opleiding in de minor ‘Word Meesterlijk met Mensen’, waarin persoonsvorming centraal staat. Mascha: “Het gaat over al die niet-bewuste momenten waarin je als leerkracht vormgeeft aan de persoonsvorming van je leerlingen.”  Als (aanstaande) leerkrachten meer grip krijgen op wat ze doen, kunnen ze hun handelen beter sturen richting hun intenties. “Voor kinderen die opgroeien onder stressvolle of traumatische omstandigheden zijn juist deze intenties zoals het bevorderen van veerkracht van groot belang omdat leerkrachten daarmee het verschil kunnen maken voor deze kinderen,” legt Mascha uit.   

De minor wordt vanaf komend studiejaar uitgebreid met thema’s die binnen het lectoraat worden onderzocht, zoals veerkracht, contextbewust handelen en traumasensitief onderwijs. “Persoonsvorming blijft de basis, maar we gaan breder. Studenten gaan ook zelf onderzoekend handelen in hun klas en school, waarmee ze direct aansluiten bij het werk van het lectoraat. En ik ga als lector ook zelf lesgeven in deze minor. Zo kunnen we onderzoek, praktijk en opleiding nog dichter bij elkaar brengen.” 

Veerkrachtbevorderend onderwijs als verdieping 
Een belangrijk nieuw onderdeel van de minor is veerkrachtbevorderend onderwijs. Hierbij gaat het over bewust zijn van je eigen reacties, het kunnen schakelen tussen wat jij gewend bent te doen en wat dit specifieke kind op dit moment nodig heeft. Mascha en Theo van den Bogaart verzorgen dit onderdeel. Mascha is opgeleid in het trainen van mensen in traumasensitief lesgeven en werkt nauw samen met de ontwikkelaar van deze training, Leony Coppens. “Juist voor kinderen die beschadigd je klas binnenkomen, met trauma’s, vluchtelingenervaringen of onveilige thuissituaties, is het cruciaal dat jij als leerkracht hun signalen leert herkennen. Ook als ze het zelf niet onder woorden kunnen brengen. Dat vraagt zelfkennis, maar ook pedagogische flexibiliteit. Je leert niet alleen beter kijken, maar ook handelen, vanuit een stevig theoretisch én persoonlijk fundament.”

Pedagogisch handelen in verschillende contexten 
Een ander belangrijk aspect van de minor is het leren kijken naar de invloed van context op je eigen handelen. “Wat vraagt het van jou als je op een stadsschool werkt, in plaats van op een dorpsschool? Wat doet dat met je kijk op kinderen, en op jezelf als leerkracht? In deze minor leer je jezelf niet alleen kennen in relatie tot kinderen, maar ook tot de omgeving waarin je werkt.” 

Studenten ontwikkelen daarmee niet alleen hun pedagogisch handelen, maar ook hun onderzoekend vermogen. Ze leren onderbouwen waarom ze doen wat ze doen, iets wat in de huidige verantwoordingscultuur in het onderwijs steeds belangrijker wordt. 

Onderwijs met impact 
Het lectoraat slaat een brug tussen onderzoek, praktijk en onderwijsontwikkeling. Met een persoonlijke missie, een stevig onderbouwde visie en een concreet aanbod binnen de Pabo helpt het (aanstaande) leerkrachten om het verschil te maken, juist daar waar dat het hardst nodig is. “Veel studenten kiezen voor de Pabo omdat ze graag met kinderen willen werken,” zegt Mascha. “Dat is prachtig. En om echt iets te kunnen betekenen, moet je niet alleen de kinderen, maar ook jezelf kennen. Jij bent het instrument dat kinderen helpt ontwikkelen. In deze minor leer je hoe je dat instrument steeds verder kunt verfijnen.” 

AI als e-bike voor het brein? Alleen als wij in de driver’s seat blijven! Dat was de kern van keynote van docent-onderzoeker Toon Otten tijdens onze Onderwijsinspiratiesessie van de Master Leren en Innoveren. Vanuit zijn onderzoek voor de lectoraten Studiesucces en Finance & Accountancy liet hij zien hoe AI ons denken kan versterken, maar ons óók kan afvlakken en zelfs cognitieve schuld kan veroorzaken, wat nadelig is voor het lerend vermogen. 
 
Dat laatste sluit aan bij recent onderzoek van MIT, dat laat zien dat te veel vertrouwen op AI kan leiden tot denkuitstel en verlies van eigen denkkracht. Alles hangt dus af van hoe bewust we AI inzetten. Toon werkt aan een eigen AI-assistent die juist is ontworpen om cognitieve schuld te voorkomen. De assistent activeert zowel  alpha- en beta-denken door o.a. socratische vragen en scaffolding. De eerste resultaten van de pilot bevestigen onze hypothese: gebruikers bouwen merkbaar minder en soms geen cognitieve schuld op. Toon zet deze assistent al in tijdens zijn lessen voor de AD Finance.

Menselijke lagen geven betekenis
Waar AI puur logica volgt, beschikken wij mensen over iets dat geen enkele robot heeft: intuïtie, gevoel, ruis, serendipiteit en zelfs vergissingen die tot nieuwe ideeën kunnen leiden. Precies die menselijke lagen geven betekenis en bepalen kwaliteit. De uitdaging is om actief te schakelen tussen analytisch (β) en intuïtief (α) denken en bewust te kiezen wanneer AI mag meedenken en waar we eerst zelf moeten vertragen.

AI-geletterdheid = AI-Basisbegrip + Vakkennis & Context + Prompting Skills + Kritische Validatie & Moed!
Toon benadrukte dat AI-gebruik geen technische vaardigheid is, maar een denkvaardigheid. Het vraagt om durven vertragen, scherp formuleren én de moed om AI te corrigeren wanneer intuïtie of expertise iets anders zeggen. Dit begrip van moed resoneerde sterk bij de aanwezige MLI-ers en alumni, omdat het raakt aan onze opgave om bedachtzaam te innoveren en duurzame impact te realiseren in onze eigen praktijkcontexten.

De sweet spot: AI als co-piloot met de mens in de driver’s seat
Toon nodigde ons uit om bewust te schakelen tussen alfa en beta. Om te vertragen in plaats van overslaan. Ook wees hij ons erop dat we onze alfa-kant meer kunnen toelaten door bijvoorbeeld de natuur in te gaan of muziek aan te zetten.  AI wordt dan geen vervanging van het denken, maar een manier om beter te blijven denken. 
Een co-piloot dus, met de mens aan het stuur.

Meedoen aan het onderzoek?
Onderzoekers Toon en Etienne Boots van het lectoraat Studiesucces zoeken professionals in onderwijscontexten die willen bijdragen aan vervolgonderzoek naar:

• AI-geletterdheid
• Cognitieve schuld
• Conversational AI.

Wil je meedoen of meer weten? Mail dan naar: toon.otten@inholland.nl

Aan iedereen die erbij was: dank voor je aanwezigheid! 
En Toon: dank voor de inspiratie!
 

Hoeveel vrijheid kun je studenten eigenlijk geven? Hoe verhouden persoonlijke ontwikkeling en toetsbare leerdoelen zich tot elkaar? In de derde – en laatste – aflevering van onze podcastserie ‘Authentiek Leiderschap in de praktijk’ gaat host Rianne samen met lector Jürg Thölke in gesprek met Reuben Wijnberg, teammanager van de Living Labs binnen Creative Business. In dit artikel gaan we dieper in op die spanning, aangevuld met inzichten van collega’s van Inholland over wat het vraagt om met vertrouwen leiding te geven in leren en ontwikkeling.

Buiten de gebaande paden

In de podcast vertelt Reuben hoe studenten in de Living Labs zelf hun leerdoelen mogen kiezen. Dat klinkt eenvoudig, maar levert soms verrassende keuzes op. “Een student besloot bijvoorbeeld Egyptisch te leren koken en ontdekte zo meer over haar eigen identiteit en achtergrond. Fantastisch om te zien hoe zoiets een springplank kan worden naar zelfvertrouwen en richting”, zegt hij.

Die vrijheid roept ook vragen op. Want hoe begeleid je studenten die ineens buiten de gebaande paden stappen? En hoe combineer je persoonlijke leerdoelen met de eisen van het onderwijs? Zoals Reuben het scherp samenvat: “Er is niks mis met knuffelen met lama’s, zolang dat maar een diepere leerervaring oplevert.”
 

Spanningsveld in het onderwijs

Jürg benadrukt in het gesprek dat authentiek leiderschap bij studenten niet vanzelf ontstaat. “We besteden nog steeds te weinig aandacht aan persoonlijke ontwikkeling in het onderwijs. Terwijl jonge mensen straks te maken krijgen met complexe vraagstukken, waarin juist hun authenticiteit en reflectievermogen cruciaal zijn.”

Rianne vraagt zich af hoe docenten in dat spanningsveld hun rol kunnen pakken: enerzijds de regels en kaders van het onderwijssysteem, anderzijds de ruimte voor persoonlijke ontwikkeling van studenten. Hoe creëer je balans? Wat betekent dit voor de relatie tussen student en docent?

“Als docent balanceer je voortdurend tussen loslaten en leidinggeven,” zegt Mark Jacobs, docent bij de AD Crossmediale Communicatie. “Studenten vragen ruimte, maar soms hebben ze juist houvast nodig. We coachen on the job.”
 

Leiderschap vraagt leiderschap

Mark ziet dat er binnen zijn opleiding veel aandacht is voor persoonlijke ontwikkeling en reflectie. “Bij de AD Crossmediale Communicatie zijn bijna de helft van de leeruitkomsten gericht op reflecteren, feedback geven, professionele identiteit en persoonlijke ontwikkeling”, vertelt hij. “We werken met beroepsauthentieke vraagstukken, omdat studenten recht hebben op ongelijk onderwijs – passend onderwijs dat recht doet aan waar ze als individu staan in hun ontwikkeling.”

Dat vraagt situationeel leiderschap van docenten: weten wanneer je ruimte geeft en wanneer je stuurt. “We vragen van studenten wendbaarheid, maar dat vraagt ook wendbaarheid van docenten. Soms moet je ‘leading from behind’ zijn en studenten ruimte geven, en soms juist meester zijn en even richting geven of sturen als de situatie dat vraagt”, aldus Mark.
 

Verantwoordelijkheid van de student

Pabo-student Josefien Klaase, voorzitter van de strategische studentenadviesraad van Inholland, deelt in de podcastaflevering haar visie: volgens haar mag het onderwijs zeker bijdragen aan authentiek leiderschap, maar ligt de uiteindelijke verantwoordelijkheid voor persoonlijke ontwikkeling bij de student zelf.

“Veel studenten weten nog niet precies welke kant ze op willen, of proberen te voldoen aan een beeld van wie ze zouden moeten zijn”, vertelt Martijn Mesman, docent en onderzoeker bij het lectoraat Authentic Leadership. “Als docenten kunnen we hen uitnodigen om daarover na te denken: wie ben ik, wat vind ik belangrijk, en hoe kan ik keuzes maken die echt bij me passen? Het onderwijs kan die zoektocht niet overnemen, maar wél faciliteren met een leeromgeving die uitnodigt tot reflectie. Daarbij is het belangrijk dat we dicht bij de leefwereld van studenten blijven. Authentiek leiderschap klinkt soms abstract, maar uiteindelijk gaat het erom dat studenten groeien als mens; in hun eigen tempo, op hun eigen manier.”

Petra Biemans, lector Human Capital, waarschuwt daarbij voor te veel nadruk op reflectie. “Wees spaarzaam met authentiek leiderschap”, zegt ze. “Studenten worden gek van reflecteren als er te weinig nieuwe inhoud of gedrag is om op te reflecteren. Dan wordt reflecteren een doel op zich in plaats van een middel om te leren. Doe het alleen als het nut en toegevoegde waarde heeft.”
 

The Trip: een succesvol praktijkvoorbeeld

Martijn ontwikkelde samen met collega’s The Trip, een serious game die studenten helpt om op een laagdrempelige en aansprekende manier te reflecteren op hun persoonlijke ontwikkeling. In de game maken studenten een virtuele wereldreis en worden ze geconfronteerd met herkenbare situaties uit hun eigen leefwereld. Die leiden tot vragen als: wat vind ik belangrijk, hoe reageer ik in bepaalde situaties en waarom eigenlijk? De inzichten die ze opdoen, nemen ze mee naar de fysieke les, waar ze in groepen verder reflecteren en met elkaar in gesprek gaan.

“We merkten dat het moeilijk was om authentiek leiderschap te concretiseren in het onderwijs”, vertelt Martijn. “The Trip is geen heilige graal, maar het helpt studenten wel om op een andere manier met reflectie bezig te zijn. In plaats van een verplichte terugblik op het afgelopen jaar, beleven ze situaties die dichtbij hen staan. Dat maakt het gesprek tussen student en docent veel opener.”

Inmiddels wordt The Trip ingezet bij meerdere opleidingen binnen het domein Creative Business en het domein Techniek, Ontwerpen en Informatica. Martijn: “Sommige studenten vinden het meteen geweldig, anderen moeten even wennen. Maar vrijwel iedereen zegt na afloop dat het ze aan het denken heeft gezet. Eén student zei: ‘Ik vind dat jullie persoonlijke ontwikkeling eigenlijk moeten afschaffen, maar als het blijft, dan is The Trip de beste manier om het te doen.’ Dat vond ik een prachtig compliment.”

Benieuwd hoe Reuben, Jürg en Rianne deze spanningen verkennen en welke tips ze hebben voor docenten en studenten? Beluister aflevering 3 van deze driedelige podcastserie:

Afscheidsbijeenkomst
Op vrijdag 28 november is de afscheidsbijeenkomst van Jürg Thölke in Pakhuis de Zwijger. We gaan dan verder met elkaar in gesprek over dit onderwerp. Je bent van harte uitgenodigd om hierbij aanwezig te zijn. Lees hier meer en meld je aan.

We zijn benieuwd naar jouw kijk op de plek van authentiek leiderschap in het onderwijs. Laat het ons weten in de reacties!

Hoe blijf je jezelf in een tijd waarin AI en andere nieuwe technologie razendsnel onze werkelijkheid veranderen? Kun je nog je eigen koers houden als je dagelijks wordt overspoeld met prikkels, informatie en verleidingen? In de tweede aflevering van onze podcastserie ‘Authentiek Leiderschap in de praktijk’ gaat host Rianne samen met lector Jürg Thölke in gesprek met Richard John, docent Business Innovation, Design Thinking en AI en lid van de AI Taskforce van Hogeschool Inholland. In dit artikel verdiepen we dat gesprek met visies van collega’s van Inholland: hoe kijken zij aan tegen de rol van authentiek leiderschap in een digitale wereld?

Zorgen bij studenten

In de podcast vertelt Jürg hoe technologie ons al eeuwenlang uitdaagt. Hij vergelijkt de huidige AI-golf met het vuur van Prometheus: iets dat warmte en licht kan geven, maar ook huizen kan verwoesten. “Het tempo van de digitale ontwikkelingen is zo hoog dat we vaak alleen nog reageren, in plaats van bewust kiezen hoe we ermee omgaan”, zegt hij.

Richard ziet van dichtbij hoe studenten experimenteren met AI. Hij vertelt over hun enthousiasme, maar ook over hun zorgen: “Sommige studenten vragen zich letterlijk af of hun studie nog wel zin heeft. Of ze straks nog een plek hebben op de arbeidsmarkt.”

Petra Biemans, lector Human Captial, denkt dat die angst bij jongeren niet nodig is: “Er verdwijnen natuurlijk een aantal banen, maar er komen ook weer allerlei nieuwe banen bij. In de praktijk valt de snelheid waarmee dit soort veranderingen plaatsvinden mee.  Neem bijvoorbeeld de ‘paperless office’. Dat werd in de jaren tachtig van de vorige eeuw al voorspeld maar dat is nu pas realiteit.”
 

Diepgewortelde beroepsidentiteit

Petra benadrukt dat technologie niet alleen beroepen verandert, maar ook de mensen die ze uitoefenen. “Technologie verandert niet alleen wat we doen, maar ook wie we zijn als professional.” Ze noemt als voorbeeld de zorgverlener, wiens werk steeds meer verandert van zorgen voor mensen naar mensen helpen bij zelfzorg – een coachende rol. Of de accountant die tegenwoordig meer een adviseur is dan een rekenaar. “Zodra de kern van een beroep verschuift vraagt dat om een ander type mens. Beroeps- en professionele identiteit is vaak dieper geworteld in mensen dan we denken.”

Ook Laura Vos, programmamanager AI, ziet dat AI de beroepspraktijk fundamenteel verandert. ”Het beïnvloedt de gewenste leeruitkomsten, maar ook het onderwijs en de toetsing. AI is niet zomaar een tool die je implementeert. Als we het niet doordacht inzetten, verstoort het de kern van het onderwijs: dat studenten echt leren wat ze moeten leren, dat onze toetsen valide blijven en dat een diploma ook daadwerkelijk iets zegt over de vaardigheden van die student.”
 

Menselijk en authentiek blijven

Pabo-student Josefien Klaase, voorzitter van de strategische studentenadviesraad van Inholland, deelt in de podcastaflevering haar ervaring met AI. Ze vertelt daarnaast dat ze ziet dat veel jongeren hun denken deels uitbesteden aan AI en ze vraagt zich af hoe zij daarin menselijk en authentiek kunnen blijven.

Richard legt uit hoe belangrijk kritisch denken en zelfreflectie in dit digitale tijdperk zijn geworden: “Wie weet wie hij is en wat hij wil, kan AI sturen in plaats van zich te laten sturen.” “Het gaat erom dat we zelf nadenken over wat we van AI willen”, vult Koos Zwaan, lector Innovation in the Music Industry, aan. “In plaats van klakkeloos te accepteren wat grote techbedrijven ons aanbieden, kunnen we ons afvragen hoe we AI vormgeven op een manier die recht doet aan onze waarden en diversiteit.”
 

Kennis en reflectie

“Zelf kritisch blijven denken en gevoel hebben bij wat juist en niet juist is, kan alleen als je beschikt over basiskennis”, zegt Petra. “Zorg als student dat je die basiskennis vanuit je opleiding op orde hebt, zodat je weet waar je het over hebt en je niet afhankelijk opstelt ten aanzien van systemen.”

Ook Laura ziet kritische reflectie als een essentiële pijler. “Om AI verantwoord in het onderwijs te kunnen inzetten, moeten we vanuit Inholland de juiste voorwaarden scheppen: duidelijke kaders, voldoende scholing voor AI-geletterdheid en een solide AI-infrastructuur.” Tegelijkertijd vraagt de opkomst van AI om een herziening van het curriculum. “Onderwijs, toetsing en leeruitkomsten moeten worden aangepast aan de AI-ontwikkelingen. Daarbij is het belangrijk om ook vast te leggen wanneer AI wel of niet gebruikt kan worden.”

Daarbinnen is ook aandacht nodig voor scholing in AI-geletterdheid van studenten, zegt Laura. “Ze moeten begrijpen wat de mogelijkheden en risico’s zijn, en de output kritisch leren beoordelen. Alleen dan kunnen ze AI bewust gebruiken en niet te snel meegaan in de verleiding ervan.” Petra: “Digitale vernieuwing is een verandertraject, geen knop die je omzet. Mensen hebben tijd en begeleiding nodig om er echt iets mee te doen. Authentiek leiderschap betekent ook dat je dat proces serieus neemt.”

Benieuwd wat Richard en Jürg te zeggen hebben over hoe je als mens in deze digitale tijd trouw blijf aan je eigen waarden? Over wat het betekent om je eigen koers te bepalen, ook als AI steeds meer taken van ons overneemt? Beluister aflevering 2 van deze driedelige podcastserie:

Afscheidsbijeenkomst
Op vrijdag 28 november is de afscheidsbijeenkomst van Jürg Thölke in Pakhuis de Zwijger. We gaan dan verder met elkaar in gesprek over dit onderwerp. Je bent van harte uitgenodigd om hierbij aanwezig te zijn. Lees hier meer en meld je aan.
 

Ook zijn we benieuwd naar jouw kijk op de wisselwerking tussen authenticiteit en het gebruik van technologie. Laat het ons weten in de reacties!

Hoe vind je je plek in een samenleving die razendsnel verandert? Hoe kunnen studenten zich verhouden tot prestatiedruk, maatschappelijke onzekerheid, polarisatie en de constante aanwezigheid van sociale media? In de eerste aflevering van onze driedelige podcastserie ‘Authentiek Leiderschap in de praktijk’ onderzoeken host Rianne en lector Jürg Thölke samen met Ouafila Bejja-Essayah, docent-onderzoeker diversiteit en inclusie, wat authentiek leiderschap betekent in deze tijd. In dit artikel zetten we de belangrijkste inzichten uit het gesprek op een rij, aangevuld met reflecties van collega’s binnen Hogeschool Inholland.

De essentie van authentiek leiderschap
Volgens Jürg draait authentiek leiderschap in de huidige samenleving om het vermogen om in contact te blijven: met jezelf, met anderen en met wat er om je heen gebeurt. “Niet alleen weten wat belangrijk is, maar het ook durven handelen wanneer het erop aankomt.” Hij ziet hoe lastig dat is in een tijd waarin studenten worden afgeleid, overvraagd of juist geremd door de druk die ze ervaren. “Authentiek leiderschap vraagt om vertraging, reflectie en het vermogen om lastige gesprekken niet te vermijden, maar juist op te zoeken”, zegt Jürg.

“Het voeren van lastige gesprekken gaat samen met ongemak en dat is iets dat mensen liever uit de weg gaan”, legt Marieke Slootman, associate lector Veerkrachtig ontwikkelen in inclusieve pedagogische contexten, uit. Toch is het aangaan van dat ongemak essentieel: “Ongemak hoort bij groei en verbinding vanuit vertrouwen. We zijn zo gewend geraakt aan stelligheid en nooit fouten mogen maken, dat openheid soms voelt als een risico. Terwijl juist dát nodig is: niet ingaan op de reflex van verdediging, maar luisteren, vragen stellen en nieuwsgierig blijven.” 
 

Studenten zijn maatschappelijk betrokken
Volgens Ouafila zijn studenten veel meer bezig met maatschappelijke ontwikkelingen dan vaak wordt gedacht. “Als je doorvraagt, zie je dat ze zich echt zorgen maken over waar de wereld naartoe gaat.” Maar in de onderwijspraktijk wordt die betrokkenheid niet altijd gezien. “School wil gevoelige onderwerpen vaak neutraliseren”, zegt ze. “Daardoor zien we studenten niet zoals we ze eigenlijk zouden moeten zien.”

Senka Rebac, docent-onderzoeker Authentiek Leiderschap, ziet dat het gesprek in haar lessen ontstaat wanneer ze het persoonlijk maakt: “Veel studenten weten simpelweg niet wat er werkelijk speelt, maar zodra ik maatschappelijke vraagstukken concreet maak en vertaal naar hun dagelijkse leven, zie ik dat interesse en betrokkenheid onmiddellijk toenemen.” 
 

Prestatiedruk en ruis
In de voorbereiding van de podcastaflevering zag Rianne dat bijna de helft van de studenten zich vaak gestrest voelt. Veel studenten ervaren hoge verwachtingen, onzekerheid over de toekomst en sociale druk. Ouafila herkent dat direct: “Het werkveld vraagt om veerkrachtige studenten, maar de druk stapelt zich enorm op. Studenten moeten veel keuzes maken, terwijl ze daar niet altijd de tools voor hebben.” In de podcast vertelt Ouafila dat ze werkt aan onderwijsinstrumenten die studenten helpen de juiste tools te ontwikkelen.

Marieke vult aan dat veerkracht niet alleen een individuele eigenschap is, maar iets dat ontstaat in relatie: “Je kunt studenten geen veerkracht aanleren als je zelf moeilijke gesprekken uit de weg gaat. Ze leren het alleen als wij het voorleven: luisteren, twijfelen, een fout durven maken.” Senka deelt een voorbeeld van hoe zij dat in haar lessen aanpakt: “Toen ik mijn studenten vroeg hun telefoon weg te leggen in de les deelde ik mijn eigen gevoel daarover. Dat veranderde de energie, want ik sprak ze aan van mens tot mens en niet van docent tot student. Door mijn kwetsbaarheid te tonen, ontstond ruimte voor hen om ook te openen. In die ruimte kunnen we ons bewust worden van patronen die meespelen.” Ze zegt: “Kwetsbaarheid en veerkracht gaan over het loslaten van de façade van perfectie en het openen van ruimte voor echtheid en vertrouwen.” 
 

Inner Development Goals bieden richting
Grote maatschappelijke vraagstukken kunnen overweldigend zijn voor studenten, vindt ook Pabo-student en voorzitter van de strategische studentenadviesraad van Inholland, Josefien Klaase. Zij vraagt in de podcast aan Jürg en Ouafila hoe de jonge generaties vanuit authentiek leiderschap positief kunnen bijdragen aan de samenleving van nu.

De Inner Development Goals (IDG’s) helpen hier volgens Jürg en Ouafila bij door grote maatschappelijke thema’s te verbinden aan persoonlijke vragen en waarden. In de podcastaflevering leggen ze uit wat deze IDG’s zijn en hoe deze verhouden tot de Sustainable Development Goals (SDG’s).

Jürg: “De SDG’s gaan over het ‘wat’. De Inner Development Goals gaan over het ‘hoe’.” Ze helpen studenten reflecteren op gedrag, waarden en hun rol in de samenleving. Ouafila ziet in de praktijk dat dit werkt: “Het wordt kleiner en persoonlijker. Studenten ontdekken dat ze wél invloed hebben, maar dat die begint bij hoe ze zichzelf begrijpen en verhouden tot anderen. Dat vermogen wordt belangrijker dan ooit, juist in een samenleving waar verandering de norm is en waar jongeren zich soms afvragen of ze wel een plaats hebben.” 
 

De beperking van ‘professionaliteit’
In veel westerse systemen wordt professionaliteit nog gezien als rationeel, taakgericht en emotieloos. Maar zowel Marieke als Senka benadrukken dat dit vandaag niet meer werkt. Senka verwoordt het scherp: “We hebben geleerd dat emotie en professioneel zijn twee gescheiden werelden zijn. Maar er bestaat geen relatie zonder emotie. En maatschappelijke vraagstukken los je niet op met alleen cognitieve kennis. Daarvoor heb je zelfkennis nodig, bewustzijn van je patronen en de moed om je te verbinden met de ander.”

Marieke sluit zich daarbij aan en wijst op een belangrijk misverstand: “Authentiek leiderschap wordt soms uitgelegd als: ‘dit is wie ik ben, deal er maar mee’. Maar authentiek zijn betekent juist blijven ontwikkelen, blijven verbinden. Niet verharden, maar open blijven.” Dat is precies waar de samenleving om vraagt: samenwerken aan grote uitdagingen. Om samen te werken, moeten mensen zich kunnen relateren aan elkaar en daarvoor is innerlijk werk nodig: bewustzijn, reflectie, emotioneel contact kunnen maken.
 

Een gedeelde verantwoordelijkheid
“Authentiek leiderschap is niet iets dat je oplegt, maar iets dat je mogelijk maakt”, zegt Jürg. “Onze taak is om omgevingen te creëren waarin studenten kunnen groeien. De rest gebeurt in hun eigen tempo.” Ouafila benadrukt dat dit vraagt om balans: “Sommige studenten vragen structuur, anderen ruimte. Authentiek leiderschap betekent dat je meebeweegt en samen zoekt naar wat werkt.”

Marieke: “Studenten leren dit alleen als zij het ons zien doen. Laten we daarom als professionals oefenen in openheid, fouten durven maken en moeilijke gesprekken voeren. Niet alleen voor hen, maar ook voor onszelf.” Meer over authentiek leiderschap in het onderwijs hoor je in aflevering 3.

Benieuwd hoe Jürg en Ouafila authentiek leiderschap duiden in de huidige samenleving? Beluister aflevering 1 van deze driedelige podcastserie:

Afscheidsbijeenkomst
Op vrijdag 28 november is de afscheidsbijeenkomst van Jürg Thölke in Pakhuis de Zwijger. We gaan dan verder met elkaar in gesprek over dit onderwerp. Je bent van harte uitgenodigd om hierbij aanwezig te zijn. Lees hier meer en meld je aan.

We zijn benieuwd naar jouw kijk op de grote thema’s in de samenleving en hoe authentiek leiderschap daarin helpend kan zijn. Laat het ons weten in de reacties!

Samen maken we het verschil
Sintvoorieder1 wil dit jaar maar liefst 25.000 Sinterklaaspakketten samenstellen voor kinderen en jongeren van 0 t/m 18 jaar die opgroeien in armoede. Een prachtig initiatief waar wij als Inholland Den Haag graag aan bijdragen. Samen kunnen we ervoor zorgen dat ieder kind zich gezien en gewaardeerd voelt tijdens het Sinterklaasfeest. 

Wat kun jij doen?
Heb je thuis nog nieuw of 'zo goed als nieuw' speelgoed en kinderboeken liggen die je niet meer gebruikt? 

Breng ze mee naar Inholland Den Haag. Vanaf 17 november staat er een speciale speelgoedkist in de centrale hal. Wij zorgen dat het speelgoed en de boeken bij Sintvoorieder1 terecht komen.

Samen maken we Sinterklaas magisch voor ieder kind!

Bij de Inholland pabo is het deze maand feest. Pabo studenten ontvangen hun welverdiende propedeuse, hét bewijs van een succesvol eerste jaar. Maar dit jaar is dat extra bijzonder want het gaat om de eerste lichting studenten die hun P behaalt binnen het nieuwe pabo-curriculum! En de resultaten spreken voor zich: het propedeuserendement is verdrievoudigd, van 13–18% naar 36% na 1 jaar studie.

Achter die cijfers schuilt een verhaal van vernieuwing, samenwerking en groei – van studenten, docenten én het werkveld. Sinds september 2024 werkt de Inholland pabo met een nieuw curriculum, ontwikkeld samen met studenten en scholen uit het werkveld. Het doel? Een opleiding die nog beter aansluit bij de praktijk en studenten écht voorbereidt op het leraarschap.

In dit curriculum leren studenten niet meer in losse vakken, maar rond beroepshandelingen van de leraar. Ze werken in leerteams van tien tot twaalf studenten, brengen twee dagen per week door in de praktijk en worden intensief begeleid door zowel de basisschool als de hogeschool.

Romy Rasdan, tweedejaarsstudent, Pabo voltijd
Voor Romy, tweedejaarsstudent, is de propedeuse-uitreiking een moment van trots. “
“Het mooiste aan werken in het onderwijs vind ik dat moment waarop een kind ineens begrijpt wat je bedoelt — dat blijft bijzonder.” Romy startte vorig jaar in het nieuwe curriculum. Twee dagen per week stond ze in de klas. “Dat is pittig, maar juist daardoor groei je snel,” vertelt ze. “Je leert het meest als je het gewoon doet.” Ze waardeert vooral de samenwerking binnen haar leerteam. “We bespreken hoe we lessen voorbereiden, geven elkaar tips en kijken mee vanuit verschillende perspectieven. Daardoor leer je niet alleen van docenten, maar ook van elkaar.” Met trots kijkt Romy terug: “De pabo is niet perse moeilijk, maar wél veel. Goed plannen is echt belangrijk. Als je dat doet, is het heel goed te doen.”

Helga Delissen, schoolopleider in Den Haag
Ook in de basisscholen merken begeleiders het verschil. Schoolopleider Helga Delissen begeleidt de studenten die deel uitmaken van een leerteam dat verbonden is aan haar school. “Sinds het nieuwe curriculum is de start veel rustiger,” vertelt ze. “Studenten krijgen de tijd om te landen in de praktijk. Ze voeren gesprekken met kinderen, observeren en nemen bijvoorbeeld een dictee af. Dat lijkt eenvoudig, maar het is precies wat ze nodig hebben.”

Helga ziet hoe studenten steeds beter leren meer eigenaarschap te tonen. “Ze werken met hun eigen leervragen, reflecteren en nemen verantwoordelijkheid. Dat maakt hen sterker: ze leren dat ze zelf aan het roer staan van hun ontwikkeling.” Ze ziet hoe studenten worstelen met het idee dat lesgeven meer is dan een spellingsles afdraaien. “Ze overschatten zichzelf soms. Maar dat hoort erbij. Het is prachtig om te zien hoe ze gaandeweg ontdekken wat het vak echt inhoudt.”

De samenwerking tussen school en Pabo is bovendien intensiever dan ooit. “Ik ben veel vaker op Inholland geweest dan voorheen. Je leert elkaar kennen, je kunt echt samen sparren over onderwijs. En dat voelen studenten ook: we staan naast hen.” Helga hoopt dat de samenwerking tussen opleiding en praktijk blijft groeien. “We leren van elkaar. En dat maakt het onderwijs alleen maar beter.”

Carlijn Renders, docent Beeldende Vorming bij de Inholland pabo
Ook Beeldende Vorming docent en studentbegeleider Carlijn Renders ziet het verschil in haar lessen: “Waar studenten vroeger vooral vanuit de theorie werkten, is de praktijk nu de motor van hun leerproces. Ze lopen veel stage en kunnen wat ze leren direct toepassen. Daardoor begrijpen ze eerder waarom ze iets doen, het kwartje valt nu veel sneller.” Volgens Carlijn zorgt de hechte samenwerking met de basisscholen voor meer dynamiek. 
 “Studenten observeren, proberen dingen uit en nemen hun ervaringen mee terug naar de pabo. Dat maakt de lessen levendiger en relevanter.”

Binnen haar vakgebied beeldende vorming merkt Carlijn dat studenten sneller de stap durven te zetten om zelf creatief te werken. “We dagen ze uit om gewoon eens te kijken wat er in de praktijk gebeurt rondom kunstzinnige vorming. En dan zie je dat ze ineens zelf aan de slag gaan. Ze ontdekken het plezier van het creatieve proces.” In haar lessen is dat plezier tastbaar: “Iedere les raken ze materiaal aan. Ze leren niet alleen technieken, maar ook hoe ze die kunnen vertalen naar hun eigen groep. Ze ervaren wat het is om een creatieve opdracht te doen, zodat ze begrijpen wat hun leerlingen straks meemaken.”

Leraren van de toekomst 
Er waren studenten die hun propedeuse al in mei haalden. De Inholland pabo laat zien dat onderwijsvernieuwing werkt als je het samen doet: leren in en met de praktijk, met ruimte voor reflectie, groei en eigenaarschap. En deze maand, wanneer de studenten hun propedeuse in ontvangst nemen, vieren we meer dan een diploma. We vieren hun ontwikkeling, hun veerkracht en hun liefde voor het vak. We zijn ongelooflijk trots op onze studenten, de leraren van de toekomst. 

“Motoriek is een onderbelicht onderwerp, terwijl het juist de basis vormt voor leren,” legt Silvana Herben, docent bij de Ad PEP en Inholland pabo uit. Informatie over het onderwerp ontbrak en daarom besloot ze zelf een boek te schrijven over motoriek bij jonge kinderen en hoe je dit kunt verweven in je eigen onderwijs. “Van swipen alleen leer je niet schrijven, laat dat duidelijk zijn.”    

Een paar jaar geleden gaf Silvana veel schrijflessen aan pabo-studenten. Deze studenten vroegen haar geregeld naar bijpassende literatuur. Tot haar verbazing moest ze telkens antwoorden dat er geen boek bestond dat motoriek praktisch koppelde aan de manier waarop leerkrachten met thema’s werken in de klas. Er kwamen gelukkig wel steeds meer boeken over motoriek, maar niet geïntegreerd met het thematisch werken wat je in kleutergroepen vaak ziet.  In de kleutergroep werk je veelal met een herfsttafel, een thema rond de bakker of de kinderboerderij etc. “Voor taal, rekenen en spel zijn er talloze boeken, methodes en leerdoelen, maar voor motoriek was er niet een boek gericht op de thematische aanpak van fijne motoriek. Terwijl we in groep 3 van alle kinderen verwachten dat ze leren schrijven. Maar hoe doen we dat dan, als hun handen en spieren daarvoor nog nauwelijks zijn getraind?” Dat inzicht zette Silvana aan het denken. Het leidde uiteindelijk tot een combinatie van onderzoek, praktijkervaring en een flinke dosis passie. Zo ontstond dit boek. 

Motorische vaardigheden
Het boek is opgebouwd uit twee delen: deel 1 geeft een stevig theoretisch fundament. Silvana heeft literatuuronderzoek gedaan naar motoriek en de relatie met leren. Ze beschrijft waarom motoriek niet alleen gaat om bewegen, maar onlosmakelijk verbonden is met schrijven, lezen, concentratie en zelfs met welbevinden en welke fijne motorische vaardigheden belangrijk zijn voor het leren schrijven. Deel 2 is een praktisch handboek met uitgewerkte thema's met activiteiten en voorbeelden die naadloos aansluiten bij die thema’s in de klas. Van bouwen in de bouwhoek tot knippen, van buiten spelen tot spelletjes aan tafel. Wat je kan doen bij thema's zoals piraten of de bakkerij die de fijne motoriek stimuleren?  De activiteiten zijn direct toepasbaar in de kleutergroep en met wat aanpassingen in een peutergroep, ook is er een stuk geschreven voor groep 3, omdat je daar leerlingen kan hebben met schrijfproblematiek en welke activiteiten en materialen je kan aanbieden in groep 3.  “Ik wilde dat professionals er meteen mee aan de slag kunnen. Geen losse oefeningen die je ergens tussendoor doet, maar ideeën die je gewoon in je thema’s kunt verwerken. Zo wordt motoriek een vanzelfsprekend onderdeel van je lespraktijk.” 

Waarom motoriek onmisbaar is 
Silvana benadrukt steeds weer: motoriek is geen extraatje, maar de basis. “Schrijven hangt samen met lezen, spelling en begrijpend lezen. Als kinderen moeite hebben met schrijven, kan dat effect hebben op hun hele schoolloopbaan. En dat begint vaak al in de kleutertijd.” 

Ze ziet ook de maatschappelijke veranderingen: kinderen zitten vaker stil, spelen minder buiten en zijn sneller met schermen bezig. “Kinderen die veel swipen ontwikkelen een beperkte vingervaardigheid, niet de fijne motoriek die nodig is voor schrijven. Hun romp- en schouderspieren zijn vaak minder sterk, omdat ze minder buitenspelen of klimmen. Dat merk je in de klas: ze kunnen minder lang rechtop zitten of hun pen goed vasthouden.” Daarmee raakt het boek niet alleen de onderwijspraktijk, maar ook een bredere discussie: hoe zorgen we ervoor dat kinderen genoeg bewegen en hun motorische basis ontwikkelen? 

Hoewel het boek is geschreven voor leerkrachten in de onderbouw, is het veel breder toepasbaar. “Ik hoop dat pabo-studenten het boek ook in handen krijgen,” vertelt Silvana. “Als je straks als leerkracht voor de klas staat, moet je begrijpen dat motoriek onderdeel is van je dagelijkse praktijk. Ook als je in de bovenbouw werkt: kinderen die daar nog steeds worstelen met schrijven, zijn vaak degenen bij wie de basis in groep 1 en 2 onvoldoende gelegd is. Hoe eerder je dit begrijpt, hoe beter je kunt voorkomen dat kinderen vastlopen. Eigenlijk is het voor alle professionals die met jonge kinderen werken.”   

Persoonlijke drijfveer 
Wat dit boek extra bijzonder maakt, is dat Silvana haar eigen passie en ervaringen erin heeft gelegd. “Ik ben zelf opgegroeid met veel buitenspelen, klimmen, knutselen en schrijven. Dat was vanzelfsprekend. In mijn werk zag ik dat dit voor veel kinderen tegenwoordig niet meer zo is. Toen dacht ik: als ik er íets aan kan doen om het bewustzijn te vergroten, moet ik dat doen. Schrijven is voor mij altijd meer geweest dan letters op papier zetten: het is een manier om je gedachten vorm te geven, om te leren en om je plek in de wereld te vinden. Ik gun dat elk kind.”  Meer weten? Bestel het boek hier. 

Het thema van het Velon Congres 2026 in Amsterdam is ‘Eigenwijs en eigentijds opleiden’. We hebben hiervoor gekozen met een knipoog naar de Amsterdamse eigenwijsheid en branie, maar wat wij hiermee willen uitdrukken is dat wij als opleiders gebaat zijn bij creativiteit, bij het vermogen om anders te denken en om te denken, de durf om af te wijken van de gebaande paden, om risico’s te nemen, om te innoveren en te experimenteren.

Voor meer informatie over de programmalijnen en de deadlines in het proces: zie www.veloncongres.nl

Heb je dan nog steeds vragen, neem dan contact op met: Ria.deGooijer@Inholland.nl

De samenleving staat voor grote uitdagingen zoals armoede, huisvesting, klimaatverandering, om er maar een paar te noemen. Om landen wereldwijd te helpen deze thema’s duurzaam aan te pakken, formuleerden de Verenigde Naties in 2015 zeventien duurzame ontwikkelingsdoelen: de Sustainable Development Goals (SDG’s). Philippa Collin deed binnen het Kenniscentrum ARC – het onderzoekscentrum van het domein Creative Business van Hogeschool Inholland – onderzoek naar hoe we deze doelen tot leven brengen. Haar overtuiging: “Samenwerking is de basis om werken aan de SDG’s op gang te krijgen. Het is onze taak om studenten de taal te leren om over samenwerken te praten.”

English? Read more here

Eind augustus legde Philippa haar werkzaamheden bij Inholland neer om te genieten van een vervroegd pensioen. De afgelopen jaren werkte zij aan projecten over persoonlijke ontwikkeling in relatie tot duurzame verandering. Zij richtte zich op de vraag: hoe stimuleer je studenten om actief bij te dragen aan een duurzamere wereld? Haar onderzoek leidde tot mooie projecten, waaronder twee internationale samenwerkingen: Games for Goals en de ESC-IDG Hub. In beide projecten stond samenwerking centraal. Niet alleen als middel, maar ook als doel op zich.

Games for Goals

In het project Games for Goals werkten vier Europese hogescholen uit Nederland, Duitsland, België en Portugal samen met drie NGO’s aan het ontwikkelen van educatieve spellen, bedoeld om basisschoolleerlingen kennis te laten maken met de SDG’s.

De samenwerking verliep in jaarlijkse ‘mobilities’: intensieve projectweken waarin internationale studententeams samen een spel ontwierpen rond een duurzaamheidsvraagstuk. Zij ontwikkelden in totaal drie spellen die inmiddels vertaald zijn in vijf talen en vrij beschikbaar zijn, net als een bijbehorende methodologie over goed duurzaamheidsonderwijs.

Een resultaat om trots op te zijn, maar volgens Philippa was het proces net zo waardevol als het product. "Studenten leerden samenwerken in een internationale context, ontdekten impliciete culturele waarden en maakten kennis met andere opvattingen over leren, docentschap en motivatie. Zo zagen sommige partners uit andere landen de student vooral als producent van een eindresultaat, terwijl we bij Inholland juist ruimte willen creëren voor persoonlijke groei en intrinsieke motivatie koesteren."

Die gesprekken over waarden leidden tot iets essentieels: “Studenten leerden samen reflecteren, afstemmen en onderlinge verschillen bespreekbaar maken. Ze hebben geleerd om echt te luisteren, om aannames los te laten en om samen tot iets nieuws te komen. Ze ontwikkelden een gezamenlijke werkcultuur en een gemeenschappelijke taal. Die ervaring is minstens zo waardevol als het spel dat ze maakten.”

ESC-IDG Hub

Veel studenten – en ook docenten – voelen zich overweldigd door de omvang van maatschappelijke thema’s als klimaatverandering, sociale ongelijkheid en de transitie naar een circulaire economie. Ze willen iets betekenen, maar weten vaak niet waar te beginnen.

Om daar verandering in te brengen, is in samenwerking met het Expertisenetwerk Systemisch Co-Design de IDG Hub opgericht: een interactieve ontmoetingsplek waar onderzoek wordt gedaan naar waar mensen zich zorgen over maken én waarin zij graag in beweging komen. Tegelijk is de hub een plek waar maatschappelijke transities en duurzaamheidsvraagstukken gezamenlijk en systemisch worden aangepakt vanuit Inner Development Goals (IDG’s).

Samen met collega’s ontwikkelde Philippa een praktische training voor studenten om deze innerlijke vaardigheden te verkennen. De training bestond uit een korte introductie, gevolgd door interactieve werkvormen en reflectiemomenten. De opzet was laagdrempelig, maar het effect groot. “Studenten herkenden zich in de thema’s. Ze gingen opener met elkaar om, voelden zich meer verbonden met zichzelf, met anderen en de wereld om hen heen. Dat creëerde vertrouwen en handelingsperspectief.”

De ESC-IDG Hub hanteert een dynamische benadering waarin de student centraal staat. “De kloof tussen weten en doen is groot. De IDG’s helpen studenten die kloof te overbruggen met zichzelf als vertrekpunt”, vertelt Philippa. “Het gaat niet om méér weten, maar om jezelf beter leren kennen, zodat je in actie durft te komen. Vanuit je eigen waarden, in je eigen discipline.”

Van binnen naar buiten: samenwerking als veranderkracht

Wat beide projecten met elkaar verbindt, is het besef dat duurzame samenwerking niet vanzelf ontstaat. Het vraagt om bewustzijn, taal, oefening en moed om in beweging te komen. Al is het stap voor stap. “Door studenten te begeleiden in hun persoonlijke ontwikkeling en hen serieus te nemen als partner in het leerproces, ontstaat ruimte voor echte samenwerking. En die samenwerking is noodzakelijk voor duurzame ontwikkeling en het creëren van een wereld waarin wij willen leven”, aldus Philippa.

Op 15 en 16 oktober organiseert Hogeschool Inholland samen met de andere partners van Center of Expertise Creative Innovation (CoE CI) het jaarlijkse Society 5.0 Festival. Dit festival gaat over het creëren van een mensgerichte, digitale samenleving waarin technologie als middel dient om het welzijn van zowel mens als planeet te bevorderen. Deze vierde editie staat in het teken van ‘Shaping Hybrid Realities’ en vindt plaats in The Social Hub Amsterdam City. Voor studenten en medewerkers van Inholland is toegang tot dit het Society 5.0 Festival gratis: registreer je via de website van CoE Ci.

Press here for English

In ons dagelijks leven vervagen de grenzen tussen online en offline, tussen virtueel en fysiek. Onze leefwereld – de wereld zoals wij deze zien, begrijpen en er doorheen bewegen – wordt steeds meer hybride. Opkomende technologieën zoals kunstmatige intelligentie (AI) en immersieve technologie (IX) zullen deze ontwikkeling de komende jaren verder versterken.

Die hybridisering van onze leefwereld heeft grote gevolgen voor ons dagelijks leven én voor de democratische samenleving. Wat betekent dit voor ons gedeelde gevoel van realiteit, onze mentale gezondheid, onze relaties en de manier waarop we publieke ruimte beleven en vormgeven?

Tijdens Society 5.0 Festival verkennen we manieren om te bouwen aan een wenselijke hybride samenleving. Twee dagen lang. In workshops, performances, installaties en talks. Met makers, onderzoekers, burgers, technici, docenten, beleidsmakers, studenten en ontwerpers.

Bekijk meer informatie over Society 5.0 Festival en registreer je via de website van CoE Ci om gebruik te maken van de gratis tickets.

De introductieweek is bedoeld om eerstejaarsstudenten alvast vertrouwd te maken met hun studie, de stad én elkaar. Elke opleiding (of combinatie) biedt een mix van studie-inhoudelijke onderdelen en leuke groepsactiviteiten. “In het begin is het nog wat aftasten, maar na drie dagen heb je al vrienden gemaakt”, weet Michael de Weerd, die voor het zesde jaar het programma voor Business Studies, Finance & Control en Ad Logistiek organiseert, samen met Onafhankelijk Heeren Dispuut Carpe Noctem (O.H.D.C.N.). “Je weet wie je klasgenoten zijn en hebt samen al van alles meegemaakt. Dat helpt je door je eerste dagen heen.”

Voor ieder wat wils
Sporttoernooien, gastcolleges, pubquizzen, bootraces, kroegentochten en citygames: alles komt voorbij. Daarnaast zijn er gezamenlijke events, zoals de woensdagavond vol entertainment van oud-studenten Kenneth & Andor, compleet met foodtrucks en karafotofiets op het binnenplein van Inholland Haarlem. Jaarlijks hoogtepunt is het grote slotfeest in poppodium Patronaat op donderdagavond.

Bij Sportkunde draaide alles om actie. “Van waterspellen tot een dansclinic of Crazy 88 door de stad - iedereen deed vanaf het begin 100% mee”, vertelt Britt van Riesen van studievereniging MoveMental. “Dat fanatieke, dat is typisch Sportkunde.” Zelf beleefde ze haar introweek zo positief dat ze al drie jaar meedraait in de organisatie. “Ik maakte toen vriendinnen voor het leven. Dat gun ik iedereen.”

Genieten
Voor ouderejaars is het aanpoten, maar vooral ook genieten. Volgens Rosa Hegeman, Creative Business-student en organisator van ‘Creatro’, zie je in een paar dagen een groep ontstaan. “In korte tijd leer je niet alleen je medestudenten kennen, maar ook ouderejaars op wie je later kunt terugvallen. Je voelt je meteen ergens bij horen en dat doet veel voor je zelfvertrouwen. Daar heb je je hele opleiding profijt van.”

Ook Caitlin van het Onafhankelijk Damesdispuut Carpe Noctem ziet de impact. “We helpen elk jaar bij de activiteiten, begeleiden groepjes én werven natuurlijk nieuwe leden”, zegt ze lachend. “Deze week wil je niet missen. Dít zijn herinneringen die je je hele studie bijblijven.”

Druk, maar gezellig
Is het intensief? Absoluut. Maar juist dat volle programma zorgt voor verbinding, vinden eerstejaarsstudenten Joeri (Business Studies) en Ramon (Bouwkunde). Ze zitten gebroederlijk samen aan een picknicktafel te eten. “Je bouwt hier een band op die je in collegebanken niet snel krijgt. Niemand zit alleen - iedereen is hartstikke aardig en helpt elkaar.”

Even verderop staan Pabo-studenten Isabella en Indra luidkeels mee te zingen met de karaoke. “Het leukste tot nu toe? De kroegentocht! Supergezellig, en je ontdekt meteen alle leuke plekken in Haarlem. En dan moet het slotfeest nog komen hè… Deze week is gewoon één groot feest!”

Een stapje voor
Ook Tim, eerstejaarsstudent Creative Business, voelt zich meteen welkom. “De sfeer is fantastisch. Je bent constant met elkaar bezig – zingen, dansen, opdrachten doen – en daardoor raak je vanzelf met anderen in gesprek. Je hoort verhalen, ziet onverwachte kanten van elkaar, en zo ontstaat er al snel een klik.”

Hij merkt dat hij veel losser en vrolijker is dan hij had verwacht. “Ik dacht dat ik afwachtend zou zijn, maar ik ga er juist helemaal in op. Het doet echt iets met me. Het mooiste? Ik kan gewoon mezelf zijn. Ik voel me geaccepteerd en dat geeft vertrouwen.”

Dankzij de nieuwe vriendschappen en dat ‘thuisgevoel’ kijkt hij met een goed gevoel uit naar zijn studie. “Eigenlijk lopen we straks allemaal al een stapje voor.”

Mooiste tijd van je leven
Ocean van Deelen, student Bouwkunde en organisator van de Introweek Haarlem met 5 studieverenigingen waaronder studievereniging Virplaça (Bouwkunde/Bouwmanagement), staat te glunderen. “Dit is precies waar we het voor doen: zien hoe studenten opbloeien, vol plezier, zelfvertrouwen en energie. Iedereen hoort erbij, iedereen doet mee. Zo'n week verbindt, verrast en geeft je een vliegende start. Het is niet zomaar een introductie – het is het startschot van misschien wel de mooiste tijd van je leven.”

Organisatie
De Introductieweek werd georganiseerd door de studenten van de studie- en studentenverenigingen van Inholland Haarlem:

- Creatro voor de opleiding Creative Business.
- Onafhankelijk Heeren Dispuut Carpe Noctem en studievereniging Negotium Novum voor de opleidingen Business Studies, Finance & Control en Ad Logistiek. In samenwerking met het Onafhankelijk Dames Dispuut Carpe Noctem.
- MoveMental voor de opleiding Sportkunde.

- De gezamenlijke studieverenigingen als Introweek Haarlem:
- Personalia (Pabo en Social Work)
- Röntgenius (Medisch Beeldvormende en Radiotherapeutische Technieken)
- Lepidoptera (Informatica en IT)
- Virplaca (Bouwkunde en Bouwmanagement & Vastgoed/Ruimtelijke ontwikkeling)
- Voluptuaria (Tourism Management)
- In samenwerking met ’t Haerlems Studenten Gildt

In de afstudeerkring Leerkracht-leerling relaties, georganiseerd door het lectoraat De Pedagogische Opdracht, krijgen Pabo-studenten de kans om samen af te studeren en praktijkgericht onderzoek te doen. Ze onderzoeken hoe de relatie tussen leerkracht en leerling van invloed is op de ontwikkeling van leerlingen, en welke leerling- en leerkrachtkenmerken van invloed zijn op de kwaliteit van die relatie. Door samen te werken en ervaringen te delen, ontstaat een leeromgeving waarin studenten van én met elkaar leren. Eelco, deeltijdstudent aan de Pabo in Haarlem, vertelt hoe deze afstudeerkring hem hielp om zijn afstudeeronderzoek vorm te geven én om als leerkracht te groeien.

Toen Eelco begon aan de opleiding, had hij al een ander leven achter zich. "Ik ben na de mavo meteen gaan werken. Studeren? Dat kwam er nooit van. Pas rond mijn veertigste ben ik begonnen aan een hbo-opleiding. Uiteindelijk voelde ik: het onderwijs past bij mij. Misschien wist ik dat vroeger al, maar het leven liep anders."

Twijfel maakt plaats voor verdieping
In eerste instantie twijfelde Eelco of de afstudeerkring iets voor hem was. "Ik dacht: wil ik dat wel, zo in een groep? En het onderwerp – de relatie tussen leerkracht en leerling – dat klonk als een open deur. Maar uiteindelijk ben ik heel blij dat ik het gedaan heb. Het heeft me echt iets gebracht. Ik wist van mezelf: ik heb baat bij structuur en begeleiding. En Maaike Zeguers, de begeleider, is onderzoeker bij het lectoraat. Ze leest wat je schrijft en geeft hele gerichte, analytische feedback. Dat had ik echt nodig."

Onderzoek naar verbondenheid
In zijn onderzoek dook Eelco dieper in de dynamiek tussen leerkracht en leerling. "Wat eerst vanzelfsprekend leek – dat een goede relatie belangrijk is, bleek veel meer lagen te hebben. Vooral bij kinderen met zorgbehoeften is die relatie cruciaal, terwijl het juist met hen vaak lastiger is om een band op te bouwen of vast te houden."

Eelco ontdekte hoe groot de invloed van verbondenheid is, op de ontwikkeling van een kind én op de sfeer in de klas. "Dat besef had ik wel, maar door het onderzoek zag ik het scherper. En ik begreep beter waarom dingen soms niet werken.  Als het contact niet goed liep met een leerling, dan keek ik bijvoorbeeld in eerste instantie naar het gedrag van dit kind. Maar mijn gedrag als leerkracht heeft ook invloed op die dynamiek. Als ik als volwassene én leerkracht mijn gedrag aanpas, dan kan dat die dynamiek verbeteren.”  

De leerkracht als persoon
Het onderzoek raakte aan iets wat Eelco al langer voelde in zijn werk: dat wie je bent als leerkracht ertoe doet. "We hebben het veel over lesdoelen, klassenmanagement en didactiek. Maar wie je bént als leerkracht, hoe je je opstelt, dat blijft vaak onderbelicht. Terwijl dat echt uitmaakt. Het zit niet alleen in wát je doet, maar vooral in hoe je het doet en in de relatie die je opbouwt."  

Leren onderzoeken
Eelco had weinig ervaring met studeren. "Leren leren en dan ook nog wetenschappelijk onderbouwen wat je doet, dat was wennen. Zeker als je fulltime werkt en een gezin hebt. Maar doordat ik in de afstudeerkring tijd en begeleiding kreeg, kon ik me echt verdiepen. En dat maakte het verschil."

De inzichten die Eelco opdeed, past hij dagelijks toe in zijn klas. "Ik weet nu: juist met kinderen met wie het stroef loopt, moet je investeren in de relatie. Niet pas als het misgaat, maar meteen. Dat besef neem ik mee. En ik praat er ook over met collega’s, want op mijn school staan veel mensen voor de klas die nog in opleiding zijn. Die persoonlijke kant van het vak, dáár moeten we het over hebben."

Een ervaring die blijft
Terugkijkend noemt Eelco de afstudeerkring een waardevolle ervaring. "Eigenlijk zou je zoiets al aan het begin van de opleiding moeten doen. We hadden zulke mooie gesprekken, en de uitkomsten van elkaars onderzoek inspireerden ook weer. Het heeft me echt geholpen om een betere, bewustere leerkracht te worden."

mboRijnland locatie Zoetermeer en Hogeschool Inholland Den Haag bundelen hun krachten in een vernieuwend MHBO-traject, waarmee studenten in vier jaar twee diploma’s behalen. Het mbo-niveau 4 diploma Gespecialiseerd Pedagogisch Medewerker en het hbo-niveau 5 diploma Associate degree Pedagogisch Educatief Professional. Deze doorlopende leerroute is ontwikkeld voor vmbo- en mbo-studenten die meer uit hun opleiding willen halen, én voor derde*– en vierdejaars havoleerlingen die vastlopen, of na de havo bewust kiezen voor een meer praktijkgerichte opleidingsvorm.  

Het MHBO-traject biedt een stevige basis voor toekomstige pedagogisch professionals. Studenten worden breed inzetbaar opgeleid: van kinderopvang tot speciaal basisonderwijs of als pedagogisch coach. Voor organisaties betekent dit meer vakkennis op de werkvloer en voor studenten extra verdieping én keuzeruimte met twee diploma’s op zak. Bovendien sluit dit traject naadloos aan op Leven Lang Ontwikkelen: studenten kunnen direct aan het werk, maar ook later nog doorstromen naar het derde jaar hbo-bachelor Pedagogiek of de Pabo.

Verdiepen en verbreding  
De mbo-opleiding duurt drie jaar. Vanaf het tweede leerjaar krijgen studenten binnen hun reguliere lessen extra verdieping en verbreding. Dit sluit aan op het eerste jaar van de hbo-opleiding Associate degree Pedagogisch Educatief Professional. “Studenten volgen dus geen extra vakken, maar bouwen verder op wat ze al leren. Na het behalen van hun mbo-diploma kunnen ze direct instromen in het tweede – tevens laatste jaar – van de hbo-opleiding Associate degree. Zo besparen de studenten tijd en zijn ze goed voorbereid op de praktijk of hun verdere studie”, vertelt Marianne Molsbergen, Programmamanager doorlopende leerlijnen bij mboRijnland.  

Voor studenten betekent dit:  

• Twee diploma’s in vier jaar: versnelling en verdieping in één traject
• Meer uitdaging binnen de mbo-opleiding voor wie wil en kan  
• Goede voorbereiding op de praktijk en verdere studie  
• Meer carrièrekansen in de pedagogische sector  
• Of doorstuderen, bijvoorbeeld richting de hbo-bachelor Pedagogiek of de Pabo.  

Doorlopende leerlijn 
Een doorlopende leerlijn is een goed op elkaar afgestemde onderwijsroute, waarbij de overstap tussen verschillende onderwijsniveaus soepel verloopt. De lesstof, vaardigheden en begeleiding sluiten goed op elkaar aan, zodat studenten zonder onderbreking of onnodige herhaling kunnen doorleren. 

Dit vernieuwende MHBO-traject is een pilot en op dit moment alleen beschikbaar bij mboRijnland locatie Zoetermeer en Hogeschool Inholland Den Haag. Wil je meer informatie Bekijk dan de opleidingspagina.

Meer informatie over de Associate degree Pedagogisch Educatief Professional vind je op de website van Hogeschool Inholland.
 

*Een overgangsbewijs naar havo 4 of einddiploma mavo 4/vmbo-tl is een vereiste om te kunnen instromen in het MHBO. 

Binnen de muren van onze pabo gebeurt veel moois. Maar soms vergeten we hoe bijzonder het is dat we niet alleen opleiden tot vakbekwame leerkrachten, maar ook bijdragen aan hun persoonlijke vorming — én die van hun leerlingen.

Precies daar ligt de kern van het onderzoek van onze collega Peter Elshout, docent-onderzoeker bij het lectoraat De Pedagogische Opdracht.

Persoonsvorming in de praktijk
Met zijn onderzoek ‘Persoonsvorming in de praktijk’ richt Peter zich op een wezenlijk, maar vaak impliciet onderdeel van het onderwijs: de vorming van kinderen tot mensen die zichzelf kennen, weten wat ze belangrijk vinden en hoe ze zich tot anderen en de wereld willen verhouden.

Dat gebeurt niet alleen tijdens levensbeschouwelijke lessen, maar juist ook in de kleine dagelijkse interacties in de klas: een goed gesprek na een ruzie, een troostend gebaar, een grapje op het juiste moment.

Van keuzeonderwijs naar curriculum
Peter begon zijn onderzoek met studenten in het keuzeonderwijs ‘Meesterlijk met mensen’. Inmiddels is de reikwijdte verbreed naar ervaren leerkrachten en is het onderzoek een promotietraject aan de Universiteit voor Humanistiek geworden. De verhalen, inzichten en taal die leerkrachten gebruiken rondom persoonsvorming zijn van grote waarde. Niet alleen voor de wetenschap, maar ook voor onze eigen opleiding.

Mede dankzij dit onderzoek hebben we persoonsvorming een centrale plek kunnen geven in het vernieuwde curriculum. Waar het vroeger enkel in het keuzeonderwijs was opgenomen, is het nu vanaf het eerste jaar stevig verankerd. Studenten reflecteren vroegtijdig op wie zij zelf zijn als leerkracht in wording en hoe dat hun handelen beïnvloedt.

Waarom deze oproep?
Voor de volgende fase van zijn onderzoek zoekt Peter ervaren leerkrachten (5 jaar of meer voor de klas), die willen reflecteren op persoonsvorming in hun dagelijkse praktijk. Deelnemers worden twee keer geïnterviewd en schrijven tussendoor korte dagboekfragmenten. De opbrengst is niet alleen van belang voor het lectoraat en het curriculum, maar ook voor de deelnemende leerkrachten zelf: het brengt bewustwording, taal en inzicht in wat zij belangrijk vinden in hun werk.

Ken jij een leerkracht die hier perfect bij past?
Een oud-student, een stagebegeleider, een collega in het werkveld? We hopen dat jij als pabo-collega dit onderzoek wilt helpen versterken door geschikte mensen te tippen of actief te werven in je netwerk.

De invloed van artificiële intelligentie (AI) op onderwijs en werk is niet meer te negeren. Net zoals het internet ooit een revolutie teweegbracht, staat AI op het punt om fundamenteel te veranderen hoe we leren, lesgeven en werken. Toch merken onderzoekers van het lectoraat Teaching, Learning & Technology (TLT) dat veel studenten en docenten nog zoekende zijn: hoe zet je AI effectief in? Hoe voorkom je dat je AI gebruikt op een manier die niet bijdraagt aan je leerproces?

Om studenten hierin op weg te helpen, heeft het lectoraat TLT een online leeromgeving ontwikkeld. Deze digitale plek biedt O&I-studenten een toegankelijke en praktische manier om AI te leren kennen en direct toe te passen in hun studie en toekomstige beroep. Als lerarenopleider speel jij een belangrijke rol in het onder de aandacht brengen van deze waardevolle bron.

Waarom deze AI-omgeving?
“We merken dat studenten AI-tools zoals ChatGPT vooral intuïtief gebruiken, zonder goed te weten hoe ze de technologie optimaal kunnen benutten. Vaak benaderen studenten AI als een geavanceerde zoekmachine,” legt Klaas-Jan Lammers van het lectoraat TLT uit. “Ze krijgen een tekst terug die mooi klinkt, maar inhoudelijk weinig zegt. Of ze laten AI een tekst genereren zonder kritisch te kijken of die wel klopt.”

De AI-leeromgeving helpt studenten hiermee aan de slag te gaan. Hier ontdekken studenten  hoe ze: 

•        makkelijker lessen kunnen voorbereiden
•        sneller kunnen plannen en organiseren
•        creatieve werkvormen kunnen bedenken
•        efficiënter kunnen studeren

“Het gaat niet alleen om weten dat AI bestaat, maar vooral om leren hoe je het verantwoord en effectief gebruikt,” zegt onderzoeker Joan Besseling, die meewerkte aan de ontwikkeling van de omgeving. “Met de juiste kennis kunnen studenten AI inzetten als hulpmiddel.”

AI als vaardigheid voor de toekomst
De relevantie van AI reikt verder dan het volgen van een studie. In het werkveld wordt AI steeds vaker ingezet, ook in het onderwijs. “We willen voorkomen dat AI alleen wordt gebruikt om verslagen sneller af te krijgen,” zegt Klaas-Jan. “Het gaat erom dat studenten leren hoe AI hun onderwijspraktijk kan verrijken. Dit is niet een hype, maar een fundamentele ontwikkeling.”

Voor toekomstige leerkrachten is het dus essentieel om te begrijpen hoe AI werkt en hoe je de technologie effectief inzet in de klas. “In het onderwijs gebruiken sommige leraren AI om snel lesmateriaal te maken, terwijl anderen het inzetten om complexe onderwijskundige vraagstukken te analyseren,” vertelt Joan.  “Er wordt weleens gezegd: je wordt niet vervangen door AI, maar door iemand die AI beter weet te gebruiken. Dat klinkt misschien drastisch, maar we zien nu al dat AI het werk verandert.”

Jouw rol als lerarenopleider
Om studenten goed voor te bereiden op hun beroep, is het belangrijk dat zij toegang hebben tot betrouwbare kennis over AI. Als lerarenopleider kun jij helpen door hen te wijzen op de AI-leeromgeving en het gesprek over AI in de klas te stimuleren.

De AI-leeromgeving is nu beschikbaar voor alle studenten en docenten. Help jij mee om deze waardevolle bron onder de aandacht te brengen?

Meer weten? Neem contact op met het lectoraat TLT of bezoek de leeromgeving.

Op donderdag 20 maart reikten we in Rotterdam de eerste Inholland pabo Propedeuses uit aan acht verkorte deeltijdstudenten. "Met trots feliciteren we deze eerste groep studenten! Dit is een prachtige mijlpaal, niet alleen voor de studenten, maar ook voor onze opleiding. Samen laten we zien hoe waardevol leren in de praktijk is," zegt Elsbeth Veldhuijzen, regiomanager Inholland, locatie Rotterdam Dordrecht enthousiast.   

Een nieuw curriculum ontwikkelen en implementeren is een intensief en spannend proces. Het betekent pionieren, uitproberen, leren en soms ook bijsturen. Daarom is het bijzonder dat we nu, na slechts een half jaar, al een prachtig succes mogen vieren. Verkorte deeltijdstudenten hebben een hbo- of wo-achtergrond. “Ze brengen al een hoop ervaring mee en kunnen daardoor snel de diepte in,” vertelt Dorien Uittenbogaard, teamleider van de verkorte deeltijd en Zij-instroom.   

Binnen de Inholland pabo werken studenten vanuit hun eigen leervragen en leren ze direct in de praktijk. “Ze kunnen de lesstof direct koppelen aan wat ze op de werkvloer tegenkomen. Of ze nu in het speciaal onderwijs werken, bij de kleuters of in de middenbouw.” Student Nienke beaamt dit: "Je gaat in de praktijk aan de slag door middel van theorie. Dat heeft wel mijn voorkeur in plaats van uit boeken leren en toetsen maken, dus dat vind ik heel fijn aan dit nieuwe curriculum." Student Hilal vult aan: "Op mijn stageschool vind ik het echt geweldig. Daar doe ik het voor!" 

Een intensieve start met veel leermomenten 
De eerste maanden in het vernieuwde programma waren uitdagend. Studenten moesten wennen aan de nieuwe manier van werken, en ook het team leerde gaandeweg.  “We beoordelen bijvoorbeeld op een hele nieuwe manier,” legt Dorien uit. “Programmatisch toetsen betekent dat studenten continu feedback krijgen en hun leerproces steeds verder aanscherpen. Dat vraagt om een andere mindset. Zowel van studenten als van docenten." 

Nienke ervoer die overgang ook: "In het begin was het wel even pittig, alles is nieuw en het werken met Scorion moet je echt even in de vingers krijgen. Inmiddels hebben we daar een handigheid in gevonden, maar er is nog steeds veel te leren – zowel voor ons als voor de docenten." 

De opleiding staat open voor feedback en gebruikt de ervaringen van deze eerste groep om verbeteringen door te voeren. "We halen heel veel feedback op bij studenten en gaan echt het gesprek met hen aan," vult Dorien aan. 

Het belang van zelfstandigheid en plannen 
Bij de verkorte deeltijd verwachten we veel zelfstandigheid van studenten.  Hilal: "Het is echt veel plannen en zelf achter dingen aangaan. We hadden veel vragen, en soms was het nog niet helemaal helder. Maar je leert snel hoe je daar zelf mee om moet gaan." Nienke vult aan: "Mijn grootste tip voor nieuwe studenten? Begin meteen! Je kan niet denken: ik kijk de eerste weken even hoe het gaat. Daar heb je geen tijd voor in dit programma."   

Samen met de praktijk
Het succes van dit curriculum is te danken aan de nauwe samenwerking tussen de opleiding en de praktijk. “We maken het onderwijs écht samen,” benadrukt Dorien. “In Rotterdam hebben we een sterke verbinding met de praktijkbegeleiders, die enthousiast meedenken. Onlangs organiseerden we een bijeenkomst over feedback geven binnen Scorion, en daar kwamen verrassend veel praktijkbegeleiders op af. De wil om samen te werken en te verbeteren is groot.”  

Een moment van trots
Voor de studenten is het behalen van de propedeuse in zo'n korte tijd een enorme prestatie. Hilal zegt nuchter: "We hebben gewoon gedaan wat er van ons werd gevraagd." Voor Nienke was de snelheid zelfs een doorslaggevende factor om deze opleiding te kiezen: "Als deze opleiding vier jaar had geduurd, had ik het waarschijnlijk niet gedaan. Ik zag mezelf niet nog eens vier jaar de schoolbanken in gaan."  “We zijn als team trots op deze groep studenten, maar ik ben ook trots op het team,” vertelt Dorien. “Het is fantastisch dat het nieuwe curriculum nu al zo’n mooi resultaat oplevert. Hierbij wil ik vooral Elise Perils bedanken. Zij heeft dit in korte tijd helemaal op poten gezet voor de verkorte deeltijd en dat heeft ze echt heel goed gedaan!”  

Passie voor het vak 
Ondanks de intensiteit van het traject is er één ding dat voor deze studenten centraal staat: hun passie voor het onderwijs. Nienke: "Ik vind het heel mooi dat je echt iets voor kinderen kan betekenen. Niet alleen op leergebied, maar ook op persoonlijk vlak. Dat is waar ik het voor doe." Hilal voegt toe: "Wij leiden eigenlijk de burgers van de toekomst op. We leren ze niet alleen rekenen en taal, maar ook hoe ze goede mensen kunnen zijn in de maatschappij. Dat is een mooie invloed die wij als leerkrachten hebben." 

De kwaliteit van de lessen die leraren geven is van groot belang voor het leren van leerlingen. Maar ook voor onze studenten, want wat is precies een goede les? Het is daarom belangrijk dat er zicht en visie is op de leskwaliteit. Daardoor weet je wat leraren goed doen en waar nog ruimte is voor verbetering. Zo kan er gericht worden gewerkt aan verbetering van lessen, bij individuele leraren of in het schoolteam. Hoe verzamel je 'data'? Wat zeggen ‘data’ over leskwaliteit en wat zeggen die vooral niét? En hoe kun je hiermee het handelen verbeteren? 

In dit gastcollege vertelt leraar en onderzoeker Hannah Bijlsma aan de hand van haar boek “Zicht op de les” (Pica, 2024) meer over hoe je leskwaliteit kunt meten en verbeteren, vanuit een stevige wetenschappelijke basis én met praktische tips voor in de onderwijspraktijk. 

Ben jij er ook bij? 
Datum: 22 mei 2025 
Tijd: 19.00 - 20.45 uur 
Locatie: Hogeschool Inholland, Posthumalaan 90, 3072 AG Rotterdam 

Meld je hier aan!
 

Wat maakt dat je met sommige leerlingen een klik hebt en met anderen niet? Waarom is de relatie tussen leerkracht en leerling soms vanzelfsprekend goed en soms ingewikkeld? En wat kun je doen als die band moeizaam tot stand komt? Deze vragen staan centraal in het onderzoek dat Maaike Zeguers, onderzoeker bij het lectoraat De Pedagogische Opdracht, samen met studenten van de Inholland pabo op basisscholen uitvoert.

"Elke leerkracht voelt aan hoe belangrijk de relatie met leerlingen is," vertelt Maaike. "Als je het hierover hebt, is er meteen herkenning. Toch praten we er vaak niet expliciet over, en ontbreekt het nog regelmatig aan taal en visie op scholen om dit thema bespreekbaar te maken." Ze vervolgt: "Op groepsniveau is er wel aandacht voor het pedagogisch klimaat en een veilige sfeer, maar de individuele leerkracht-leerlingrelatie blijft vaak onderbelicht. Leerkrachten zeggen bijvoorbeeld: 'Met die leerling is het moeilijk om een goede band op te bouwen.’ Maar als je vraagt waarom dat zo is, wijzen ze vaak naar kenmerken van het kind. Het blijft bij ‘die leerling is makkelijk’ of ‘met die leerling is het lastig’. Terwijl er zoveel meer achter zit."

Waarom die band zo belangrijk is
Onderzoek laat zien dat een goede relatie tussen leerkracht en leerling een grote impact heeft. Kinderen met een sterke band met hun leerkracht presteren beter, zijn meer betrokken en voelen zich veiliger. "Het is dus niet alleen een kwestie van prettig samenwerken," benadrukt Maaike, "maar het heeft ook invloed op de ontwikkeling van het kind. Toch blijft het in de praktijk lastig om concreet te maken wat een goede band precies inhoudt."

Maaike werkt in dit onderzoek samen met dr. Debora Roorda (Universiteit van Amsterdam) en met acht pabostudenten. Zij richten zich op duo-leerkrachten, waardoor zij onderzoek kunnen doen naar zowel de relaties van verschillende leerkrachten met eenzelfde leerling, en de relaties van verschillende leerlingen met eenzelfde leerkracht. "Dit biedt een unieke kans om te onderzoeken hoe een leerling de relatie met verschillende leerkrachten ervaart. Waarom heeft een leerling met de ene leerkracht een sterkere band dan met de ander? Heeft dat te maken met kenmerken van de leerling, van de leerkracht of misschien aan de interactie tussen kenmerken van beiden? Door deze dynamiek te onderzoeken, krijgen we waardevolle nieuwe inzichten."

Dimensies van de relatie
Een belangrijk onderdeel van het onderzoek is het definiëren van de kwaliteit van de relatie. "We kijken bijvoorbeeld naar dimensies zoals warmte en nabijheid, maar ook naar conflict," legt Maaike uit. "Neem een leerling waarmee je nooit conflicten hebt. Je zou denken: dan heb je een goede band. Maar wat als er ook nauwelijks warmte is? Is er dan echt een goede band, of is er sprake van onverschilligheid? Door dit soort vragen te onderzoeken, hopen we leerkrachten een rijkere taal en handvatten te geven om naar hun relaties met leerlingen te kijken."

Studenten aan de slag
Voor dit onderzoek werken Maaike, Debora en de studenten nauw samen. "De studenten verzamelen data door vragenlijsten, maar ook door interviews af te nemen bij leerkrachten en leerlingen. In die interviews gaan ze met collega's op hun school in gesprek over de leerkracht-leerlingrelatie. Hierdoor levert het onderzoek niet alleen algemene/ wetenschappelijke kennis op, maar ook direct toepasbare kennis voor de specifieke schoolcontext waar de studenten werken," vertelt Maaike enthousiast. "Dit onderzoek biedt niet alleen inzicht in wat een goede of slechte band is, maar leert hen ook hoe ze hier zelf als toekomstige leerkrachten mee om kunnen gaan."

Door vragen te stellen zoals “Hoe merk je dat je een goede band hebt met een leerling?” of “Kun je een voorbeeld geven van een situatie waarin dat duidelijk werd?” brengen de studenten persoonlijke verhalen en ervaringen in kaart. Deze verhalen geven het onderzoek diepgang en maken het resultaat waardevol voor de onderwijspraktijk.

Een thema dat raakt
"Als je terugdenkt aan je eigen schooltijd, weet je het meteen: die ene leerkracht die écht impact had," zegt Maaike. "Die band blijft je bij. Het mooie is dat leerkrachten dit ook zo voelen, maar dat er in de praktijk nog weinig wordt gesproken over de factoren die ten grondslag liggen aan die band. Dit onderzoek is een kans om dat te veranderen en een stap te zetten naar meer bewustwording bij leerkrachten ten aanzien van hun handelen richting waardevolle leerkracht-leerlingrelaties."

Benieuwd naar de resultaten? Houd de website van het lectoraat De Pedagogische Opdracht in de gaten!

Spanning en gejuich vulden de aula van Inholland Alkmaar begin februari. De high fives vlogen in het rond. Tijdens de regionale finale van de FIRST LEGO League streden kinderen hier om een plek in de landelijke finale. Een dag vol uitdaging, teamwork en technische hoogstandjes.

De FIRST LEGO League is een jaarlijks programma waarin kinderen kennismaken met robotica. Ze bouwen en programmeren een legorobot die zelfstandig missies uitvoert op een parcours. Ook bedenken ze innovatieve oplossingen voor een maatschappelijk probleem. Dit jaar draaide alles om het thema Submerged: de onderwaterwereld. De competitie, bedoeld voor groep 7 en 8 en de eerste twee klassen van het voortgezet onderwijs, trekt jaarlijks zo’n 800 Nederlandse scholen verdeeld, over 32 regiofinales.

Techniek toegankelijk maken
Miriam Lof, coördinator van de LEGO League vanuit Inholland Alkmaar, ziet elk jaar weer de impact van de competitie: “Die blije gezichten als iets lukt – vooral als ze dachten dat het niet kon – zijn goud waard. Bij de prijsuitreiking staan ze soms totaal perplex. Voor basisscholen is de LEGO League een laagdrempelige manier om techniek in de klas te brengen. Superbelangrijk met de huidige tekorten in de sector. Toch zijn veel leerkrachten nog terughoudend, want onbekend maakt onbemind. Dit 12-weekse lesprogramma laat je als docent sámen met de leerlingen leren.”

Ook Inholland profiteert, benadrukt Miriam: “Onze Pabo-studenten - de leerkrachten van morgen – ervaren hier zelf hoe leuk techniek eigenlijk is. Eerst zelf ‘stoeien’ met de robots, nu helpen ze jureren of zorgen voor entertainment.” Voorheen hielpen Inholland-studenten de basisscholen ook met programmeren. Dat wil ik graag terugbrengen. Scholen hebben er behoefte aan, en voor onze Technische Informatica-studenten is het een geweldige uitdaging: leg maar eens een complex programmeervraagstuk uit in kindertaal.”

Onderdeel van iets groters
Maar de LEGO League draait om méér alleen techniek. Het gaat ook om samenwerken, creatief zijn en probleemoplossend denken, aldus leraar Wouter van Xplore Agora Amsterdam. “Kinderen ontdekken niet alleen de basis van informatica en computer science, maar leren ook rollen verdelen en samen tot oplossingen komen. Dat procesgericht denken is enorm waardevol.” Daarnaast is het een eerste kennismaking met een hogeschool – en wat voor een! “Even deel uitmaken van een wereldwijde challenge met 600.000 deelnemers in 110 landen. Dat vinden ze geweldig!”

Uitdagingen op het speelveld én daarbuiten
Bij de wedstrijdtafels was de spanning om te snijden. Met uiterste concentratie plaatsten teams hun robots op het parcours, klaar voor hun missies in de onderwaterwereld. “Een LEGO-haai verplaatsen, krabbenkooien legen - daar bedenken ze zelf allerlei slimme grijpers en sensoren voor”, legt Mike de Vogel, hoofdscheidsrechter en docent Engineering bij Inholland, uit. En gaat het mis? “Dan zie je even teleurstelling … tot een teamgenoot hen er weer erdoorheen helpt. Die energie, blijdschap én frustratie – prachtig om te zien.”

Naast de robotmissies doken teams op een innovatieproject rond een maatschappelijk of milieuprobleem binnen het thema, zoals microplastics of achtergelaten visnetten. Jurylid Lenda Bruijn, oud-Inholland-student en KIVI-bestuurslid, is elk jaar weer onder de indruk: “Een duikboot met camera’s voor onderzoek in de Marianentrog of een achtwielige onderwaterrobot om koraalriffen te monitoren. Ze gaan zóveel verder dan je verwacht.”

Medejurylid en oud-Inholland-docent Onno Lotgering legt uit dat het niet zozeer om technische perfectie gaat. “Hoe ben je tot een oplossing gekomen? Heb je samen overlegd? Wie heb je om hulp gevraagd? Die kernwaarden zijn minstens zo belangrijk als het eindresultaat.”

Grote winnaars
Na een dag vol creatieve oplossingen werden de prijzen uitgereikt. Team Poseidon (St. Janschool Amsterdam) won de Champions Award en mag op 8 maart naar de landelijke finale. Team Xplore kreeg de prijs voor robotdesign, en Groene Golf werd beloond voor het beste innovatieproject.

De deelnemers waren trots en voldaan. “De robotmissie is superspannend, je weet nooit of het goed gaat. Maar als het lukt ben je zó blij!” aldus een stralende leerling uit groep 8. Zijn teamgenoot vult aan: “Het allerleukste? Iets bedenken dat nog niemand heeft bedacht.”

Technici van de toekomst
Tweedejaars Pabo-studenten Milou en Marit keken hun ogen uit. “Bizar wat die kids al kunnen! Even tikken, programmeren - en hup het werkt. Je weet niet wat je ziet!” Voor hen is het overduidelijk: techniek moet eerder en vaker op basisscholen worden gepromoot. “Het is helemaal niet eng. De LEGO League laat juist zien hoe leuk en toegankelijk het is. Hier wordt de liefde voor techniek echt aangewakkerd.”

De veranderingen in het onderwijs en daarbuiten gaan razendsnel. Het is belangrijk dat je als onderwijsprofessional meebeweegt en jezelf blijft ontwikkelen. Dat leer je met de Master Leren en Innoveren (MLI) en de Master Educational Leadership (MEL). Wil je weten wat deze masters voor jou kunnen betekenen en hoe je voor MLI ook losse modules kunt volgen? Kom dan naar een van onze informatieavonden.

Tijdens deze Informatieavonden kun je deelnemen aan inspirerende informatiesessies over één van beide masters: MLI of MEL. Daarna heb je volop gelegenheid om in gesprek te gaan met docenten van beide opleidingen.

Master Educational Leadership (MEL)
MEL is er voor onderwijsprofessionals die gaan voor onderwijs van de hoogste kwaliteit. Deze masteropleiding bied je namelijk de mogelijkheid om een excellente schoolleider te worden. Lees meer over Master Educational Leadership.

Master Leren en Innoveren (MLI)
MLI is er voor iedere professional die bij een organisatie werkt waar leren en veranderen centraal staan. Aan de hand van jouw onderwijskundig verandervraagstuk draag je bij aan inhoudelijk onderbouwde innovaties binnen je onderwijsomgeving.  Lees meer over Master Leren en Innoveren. 

Informatieavonden
De informatieavonden vinden plaats op:

• donderdagavond 13 maart 2025 op onze locatie in Den Haag
• dinsdagavond 18 maart 2025 op onze locatie in Amsterdam

We ontmoeten je graag op donderdagavond 13 maart of op dinsdag 18 maart 2025! Je bent vanaf 18.30 uur van harte welkom. Het programma start op beide locaties om 19.00 uur. Je kunt je hier aanmelden. 

Vragen? Neem contact op met Ellen Galama: master.lereneninnoveren@inholland.nl

“Het draait in de onderwijspraktijk om daden; het vakmanschap van leraren vraagt immers om handelingskennis. Maar handelingskennis lijkt weinig waardering te krijgen: daden van vakmanschap hebben een lagere status dan woorden óver vakmanschap.” 

Met deze boodschap trapt Jacquelien Bulterman-Bos, auteur van het boek ‘Het Lerarentekort - Pleidooi voor vakmanschap’, het congres af. Ze schetst hoe woorden en daden uit elkaar zijn gegroeid. Als reactie daarop heeft het belang van praktijkervaring wel meer erkenning gekregen. Toch blijft het voor veel studenten moeilijk om de conceptuele kennis van de opleiding te verbinden met de daden in de klas.

Hoe overbruggen we deze werelden? Hoe ziet een onderwijsstelstel eruit waarin vakmanschap centraal staat? Wat betekent dit voor de lerarenopleiding van de toekomst? Dat staat centraal tijdens het tweedaagse congres. Deze collega’s dragen daar vanuit hun visie en onderzoek aan bij:

Manon Joosten – Onderzoeker bij Lectoraat Design Thinking
Wat maakt Velon-Velov een mooi congres?
Twee dagen lang bezig zijn met onderwijs vóór het onderwijs op alle lagen is geweldig. Lerarenopleiders vanuit Nederland en België die ervaringen en nieuwe inzichten uitwisselen. We leren van elkaar en vanwege het praktijkgerichte karakter is dit vaak direct toepasbaar in eigen context.  

Het thema Woorden én Daden!; hoe geef jij daar invulling aan in je vakgebied? 
Het is één ding om te zeggen dat je een collectieve innovatie doet met studenten, maar het ook echt doen is een tweede. Wij doen het wel! Leraren in opleiding aan de ontwerptafel met praktijk en Inholland om hun onderwijs op curriculumniveau te verbeteren. 

Wat is het goud dat Rutger Kappe en jij weggeven in jullie sessie?
Lector Rutger Kappe van het lectoraat Studiesucces en ik geven gouden adviezen aan andere opleidingen over hoe je de leraar in opleiding ook echt als partner in je onderwijsinnovatie kan positioneren. We gaan voorbij het ophalen van feedback bij studenten. Zij ontwerpen echt met ons mee en zijn van toegevoegde waarde. We geven aan wat werkt goed, waar moet je op letten en wat krijg je ervoor terug?

Nynke Bos - Lector Teaching, Learning & Technology
Velon-Velov is een congres waar alles samenkomt: onderzoekers, lerarenopleiders, praktijkverhalen en nieuwe inzichten. Het voelt als een smeltkroes waarin ideeën en ervaringen vrijuit gedeeld worden, en dat maakt het elke keer weer inspirerend.

Bij het thema Woorden én Daden! zoom ik in op het bekende probleem: mooie praatjes over onderwijsinnovatie klinken goed, maar brengen ons niet dichter bij echte verandering. Ik neem mijn publiek mee in de vraag waarom innovaties zo stroef verlopen en hoe we echt kunnen versnellen zonder de complexiteit uit het oog te verliezen.

Wat ik meebreng? Een frisse blik op de vaak taaie processen achter onderwijsinnovatie. Mijn doel is om de mist rond die complexiteit te laten verdwijnen, zodat deelnemers met meer vertrouwen aan de slag kunnen.

Machteld de Jong - Lector Diversiteitsvraagstukken
Wat maakt Velon-Velov een mooi congres?
De mix van inspiratie en kennis en de veelheid aan fantastische collega’s die er zijn. 

Het thema Woorden én Daden; hoe geef jij daar invulling aan in je vakgebied? 
Aandacht voor diversiteit en inclusie is belangrijker dan ooit vandaag de dag. Wij doen dat met ons lectoraat door het verbinden van studenten, onderwijs en ons beroepenveld via onderzoek, onderwijs en het mede ontwikkelen van beleidsinterventies. Dat betekent met ons team keihard werken en voorleven wat inclusief werken en denken inhoudt.

Wat is het goud dat je weggeeft in jouw sessie/keynote?
In onze sessie gaan Huub Nelis en ik in op hoe je in de dagelijkse praktijk jouw lessen (als lerarenopleider en leraar in opleiding) inclusief maakt. Met heel concrete voorbeelden en veel ruimte voor interactie.

Mascha Enthoven - Lector De Pedagogische Opdracht
Dit congres is de enige plek waar specifiek het opleiden van leraren centraal staat. Lerarenopleiders uit Nederland en België komen bij elkaar om zich te verrijken met inzichten uit wetenschap én om zelf te kunnen presenteren en uitwisselen wat zij hebben onderzocht of ontworpen. Dé manier om het beroep van lerarenopleider als vakgebied te erkennen en verder te helpen ontwikkelen.

In mijn werk als lector stel ik me ten doel de verantwoordingskracht van leraren te helpen vergroten. Het concept verantwoordingskracht ontwikkelen wij als lectoraat om precies dat te vangen wat leraren nodig hebben om het beroep van leraar verder te brengen: woorden en daden. Leraren verantwoorden hun handelen veelal in de verhalen die zij vertellen over wat zij meemaken. Hoe zorgen we ervoor dat deze verhalen de vorm en inhoud krijgen om krachtig te zijn in het aanzetten tot zelf- en teamreflectie ter verbetering van het handelen? En hoe zorgen we ervoor dat deze verhalen de vorm en inhoud krijgen zodat zij krachtig genoeg zijn om anderen te overtuigen van de kwaliteit van het eigen handelen? 

Deze vragen staan in het onderzoek van mijn lectoraat centraal voor alle gebieden in het onderwijs: van verantwoording rond rekenen tot en met verantwoording van leerkrachthandelen op scholen waar een religieuze opdracht en een burgerschapsopdracht samen komen. Het is belangrijk en heel goed mogelijk dat we dit al leren aan leraren in opleiding.

Hoe verhoudt de vorming binnen een religieuze traditie zich tot de voorbereiding van kinderen op hun deelname aan de samenleving? Deze vraag staat centraal in het onderzoek Vorming en vrijheid in scholen met een sterk religieuze identiteit. Marietje Beemsterboer, onderzoeker bij het lectoraat De Pedagogische Opdracht vertelt over haar onderzoek en deelt de bevindingen en inzichten die zij tot nu toe heeft opgedaan.

Marietje verdiept zich sinds 2022 in de spanningen die leerkrachten op reformatorische basisscholen ervaren tussen het bieden van richting en het geven van vrijheid aan leerlingen. Deze basisscholen staan namelijk voor een complexe uitdaging. Ze willen hun leerlingen vormen vanuit een religieus perspectief. Tegelijkertijd voelen reformatorische basisscholen zich steeds sterker een minderheid binnen de Nederlandse samenleving. Naar aanleiding hiervan besloten een directeur en een leerkracht van een reformatorische basisschool deel te nemen aan het onderzoek van Marietje. “Zij wilden meer inzicht krijgen in wat de veranderende maatschappelijke context voor hun school en leerkrachten betekent.”  

Tijdens de eerste gesprekken kwam ook de burgerschapswet aan de orde. Sterk religieuze basisscholen ervaren deze wet namelijk als een druk op de vrijheid van onderwijs. “Het ideaal dat leerkrachten op sterk religieuze scholen nastreven komt voort uit het religieus perspectief dat zij kinderen mee willen geven. Tegelijkertijd vraagt de burgerschapswet van basisscholen en leerkrachten een specifieke vorming in termen van diversiteit en inclusie. Het zijn twee manieren van vorming die soms haaks op elkaar staan,” legt Marietje uit. Haar onderzoek richt daarom op de spanning tussen de wens om kinderen te vormen volgens religieuze idealen en de noodzaak om hen vrijheid te geven om een andere mening te vormen. “Elke leerkracht kent de spanning tussen sturen en loslaten, maar op scholen met een sterke religieuze identiteit is deze spanning vaak uitvergroot. De pedagogische vraagstukken die dit leerkrachten oplevert vind ik heel interessant.”

Vertrouwen
Marietje is gepromoveerd op een onderzoek dat zij op islamitische basisscholen deed. Voordat zij haar onderzoek op de reformatorische basisschool startte, las ze veel over dit onderwijs. Deze voorbereiding hielp haar om de religieuze context waarbinnen de scholen werken te begrijpen. Het is haar gelukt om het vertrouwen te winnen. “Dat is iets waar ik heel trots op ben en het is essentieel bij het verzamelen van data. Ik wil mezelf niet anders voordoen dan ik ben, maar ik wil wel zorgen dat mijn aanwezigheid binnen de school niet stoort,” legt ze uit. Dit respectvolle gedrag heeft haar geholpen om waardevolle inzichten te verkrijgen en een vertrouwensband op te bouwen met de leerkrachten. “Ook kan ik doordat ik een outsider ben, bepaalde vragen stellen die voor insiders normaal zijn.”   

Dankzij deze werkwijze kon Marietje haar onderzoek steeds verder aanscherpen en relevanter maken. Ze richt zich nu bijvoorbeeld ook op manieren waarop leerkrachten betekenissen aan hun handelen kunnen geven en hoe de burgerschapsopdracht daarin tot uiting komt. Ze begeleidt leerkrachten bij het reflecteren op hun eigen handelen door ze dagboekfragmenten bij te laten houden. De leerkrachten noteren specifieke situaties waarin zij een spanning voelden tussen de religieuze waarden van de school en de eisen van de samenleving. “Samen verdiept het team deze casussen en onderzoeken ze welke keuzes passend zijn binnen de identiteit van de school,” legt ze uit.

Toekomstige stappen
Marietjes onderzoek heeft waardevolle inzichten opgeleverd over de complexe uitdagingen waarmee reformatorische basisscholen worden geconfronteerd. Haar bevindingen benadrukken het belang van begrip en respect voor de religieuze context waarin deze scholen opereren. “Ik probeer in mijn onderzoek niet te oordelen, maar inzicht te krijgen in hoe deze leerkrachten denken,” zegt ze. “Het onderzoek biedt inzicht in wat het betekent om sterk religieus te zijn in een samenleving waar dat perspectief steeds minder wordt begrepen en geaccepteerd. Dit inzicht kan helpen om tot besluitvorming te komen die voor alle partijen passend is,” legt ze uit.

De volgende stap in Marietjes onderzoek is het publiceren van een wetenschappelijk artikel waarin ze verslag doet van haar bevindingen tot nu toe. “Als dat artikel af is, ga ik mijn onderzoek verdiepen of verbreden binnen het thema onderwijs en religie,” vertelt ze. Haar werk draagt bij aan inzicht in de spanningen en uitdagingen binnen het religieus bijzonder onderwijs, en biedt waardevolle handvatten voor onderwijsprofessionals die met deze dynamiek te maken hebben.

De Inholland pabo
Naast onderzoeker is Marietje ook docent Levensbeschouwing bij de Inholland pabo. “We leiden onze studenten niet specifiek op als leerkracht voor reformatorische of islamitische basisscholen, maar onze studenten kunnen daar natuurlijk gaan werken. Ook als ze dat niet doen is de kans groot dat ze leerlingen in de klas krijgen met een reformatorische of islamitische achtergrond.” Marietje leert haar studenten daarom met diversiteit omgaan en voor een inclusief leerklimaat zorgen. “Denk hierbij aan vragen als: hoe zorg je dat kinderen met verschillende achtergronden in jouw klas op een respectvolle manier met elkaar in gesprek gaan? En hoe leid je zo’n gesprek in goede banen?” 

Tijdens het interview met onze eerstejaars student Cynthia van Gelderen vertelt Cynthia enthousiast waarom ze voor de Master Leren & Innoveren heeft gekozen. 

Cynthia van Gelderen, een ervaren biologiedocent met 31 jaar onderwijsachtergrond, startte recent met de Master Leren en Innoveren (MLI) aan Inholland. Ze vertelt openhartig over haar behoefte om zich verder te ontwikkelen en haar passie voor vernieuwing binnen het onderwijs.

De positieve feedback van oud-studenten en collega’s gaf haar het laatste zetje om zich in te schrijven. “Ik realiseerde me dat ik mezelf beter moest kwalificeren om met kwaliteit te kunnen blijven doen wat ik doe,” legt ze uit, wijzend op de vermindering van haar projectleiderschapstaken op haar eigen school. Ze blijft deze taak bovenschools wel doen en merkt bij het aansturen van digitale geletterdheid op alle scholen dat het andere skills en vaardigheden vraagt waar ze zich graag in wil verdiepen.

Theorie en praktijk
De combinatie van theorie en praktijk is een belangrijke motivatie voor Cynthia: “Wat je leert over toetsing, kun je meteen toepassen in je eigen toetscyclus op school.” Deze directe toepasbaarheid vindt ze essentieel en geeft haar een diepere reflectie op haar rol als docent. “De theorieën over leerprocessen en feedback zijn direct toepasbaar,” zegt ze, iets wat haar inspireert om innovatie binnen haar organisatie te versterken.

De opleiding vraagt veel tijd en toewijding, waardoor Cynthia haar werkweek moest aanpassen. Ze ervaart het als een uitdaging, maar heeft inmiddels een balans gevonden. “Je moet er echt open voor staan en bereid zijn om jezelf te ontwikkelen, niet alleen theoretisch, maar ook persoonlijk,” benadrukt ze. Voor haar gaat het niet alleen om de theorie leren, maar ook om die direct toe te passen in haar werkomgeving. “Je moet echt bereid zijn om met die theorieën in je praktijk aan de slag te gaan.”

Onderzoeksmatig 
Hoewel Cynthia verwachtte dat het onderzoeksmatig werken eerder aan bod zou komen, ziet ze in dat de zorgvuldige opbouw van het programma haar goed voorbereidt. “Het voelt soms als een keurslijf, maar het helpt enorm,” vertelt ze over het programma. De structuur geeft haar vertrouwen dat ze met de juiste kennis en vaardigheden uit de opleiding zal komen.

Ook de samenwerking met medestudenten speelt voor Cynthia een cruciale rol: “Je kunt dit niet alleen doen, je hebt anderen nodig.” De interactie met andere studenten helpt haar om theorieën direct in de praktijk te toetsen, en biedt nieuwe perspectieven.

Cynthia raadt toekomstige studenten aan om goed na te denken over hun motivatie en hun verwachtingen duidelijk te stellen. “Wees duidelijk over je eigen motivatie en verwachtingen,” zegt ze. Uiteindelijk draait de master voor haar om persoonlijke groei en een verfijnde professionele houding. “Het is een unieke kans om jezelf dieper te ontwikkelen en kennis praktisch te benutten,” besluit ze.

Op het moment van schrijven is de curriculumcommissie van de Pabo nog hard bezig om een mooi programma te ontwerpen. Dat weerhoudt mij er niet van om alle collega’s alvast uit te nodigen voor de fasedag op 14 januari 2025.

De locatie  van deze fasedag is Hogeschool Inholland Rotterdam.

Na de gezamenlijke start wordt er door de deelnemers van de besliscommissies gekalibreerd, anderen worden geïnformeerd over de transitie. In de middag is er ruimte voor de expertisegroepen. De expertisegroepen gaan onder andere feedback geven op de concept ontwerpen van fase 3. 

Het definitieve programma ontvang je in de week van 6 januari 2025.

Schrijf je uiterlijk 18 december in, gebruik dit formulier ook voor het doorgeven van eventuele dieetwensen. https://forms.office.com/r/F0s7JJ1aq3        

Met elkaar maken we er inspirerende en waardevolle dag van, we zien uit naar je komst.

Flexibilisering is een term die we steeds vaker horen in het onderwijs. Maar wat betekent dit precies en hoe kunnen opleidingen er concreet mee aan de slag? Nyncke de Jong, docent- onderzoeker bij het lectoraat Teaching, Learning & Technology, heeft een verkenning gedaan naar de verschillende vormen van flexibilisering en wat dit kan betekenen voor het hoger onderwijs.

De diversiteit onder studenten neemt toe, en opleidingen willen beter inspelen op hun unieke behoeften, talenten en ambities. " Daarom wordt er steeds vaker over flexibilisering gesproken”, legt Nyncke uit. "Het is echter een breed begrip dat op vele manieren geïnterpreteerd kan worden. Er is geen eenduidige definitie die opleidingen als leidraad kunnen gebruiken, en veel opleidingen weten niet goed waar te beginnen."

Flexibilisering van het onderwijs kent vele verschijningsvormen en bestaat daarom niet als één vastomlijnd concept. De verkenning van Nyncke is bedoeld om binnen Inholland het gesprek op gang te brengen over de verschillende vormen van flexibilisering, zoals het versnellen of vertragen van een studie, het verbreden of verdiepen van de inhoud, het samen met studenten vormgeven van het curriculum (co-creatie) en het modulair opbouwen van studieprogramma's. Door middel van een gerichte literatuurverkenning heeft Nyncke geprobeerd duidelijkheid te scheppen in deze diverse benaderingen, zodat opleidingen bewuste keuzes kunnen maken voor een specifieke vorm van flexibilisering – of er juist voor kunnen kiezen om geen flexibilisering door te voeren.

Uitdagingen
“Tijdens mijn verkenning keek ik naar praktijkvoorbeelden binnen en buiten de hogeschool. Hoewel flexibilisering veel voordelen kan bieden, brengt het ook uitdagingen met zich mee, zoals het creëren van flexibele lesroosters en het afstemmen van onderwijs op de uiteenlopende behoeften van studenten. Denk daarom als opleiding eerst goed na over wat je met flexibilisering wil bereiken. Flexibilisering is een middel is, geen doel op zich.”

Nyncke heeft ook gekeken naar de mogelijke impact van flexibilisering op het succes van studenten. Hoewel flexibilisering de potentie heeft om bij te dragen aan dit succes, zijn er nog geen eenduidige onderzoeksresultaten die dit bevestigen. Het is opmerkelijk dat flexibilisering in veel opleidingen al wordt omarmd, terwijl de wetenschappelijke onderbouwing nog beperkt is. Dit gebrek aan zekerheid komt voort uit het feit dat flexibilisering geen enkelvoudig concept is; het omvat diverse vormen en toepassingen, waardoor generieke uitspraken lastig te onderbouwen zijn.

Vervolgstappen 
Na deze verkenning zet Nyncke de volgende stap door in gesprek te gaan met opleidingen binnen Inholland. Het doel van deze gesprekken is om te bepalen waar deze opleidingen staan op het gebied van flexibilisering en welke doelen ze hiermee nastreven. Daarnaast willen we samen met de opleidingen onderwijskundig onderbouwen welke stappen nodig zijn om deze doelen te bereiken. Wanneer de doelstellingen helder zijn, wordt het eenvoudiger om het proces te evalueren en kan er meer gezegd worden over het succes van specifieke vormen van flexibilisering. “Indien goed geïmplementeerd, kan flexibilisering eraan bijdragen dat het onderwijs beter aansluit op de behoeften en mogelijkheden van de student. Uiteindelijk gaat het erom dat we hen helpen hun potentieel te realiseren. "

Meer weten? 
Wil je meer weten over deze verkenning of in gesprek gaan over flexibilisering binnen jouw opleiding? Lees verder op: Flexibilisering in het onderwijs | Hogeschool Inholland Of neem contact op met:  nyncke.dejong@inholland.nl
 

Als onderwijsprofessional wil je natuurlijk zoveel mogelijk impact op je leerlingen maken. Mascha Enthoven, lector van het lectoraat De Pedagogische Opdracht en Madeleine Vreeburg, Teamleider bij de Inholland pabo deeltijd Haarlem, vertellen hoe Lesson Study hierbij kan helpen. Door deze methodiek in te zetten kunnen we de kwaliteit van het onderwijs verbeteren. Niet alleen op onze eigen Inholland pabo, maar ook in het basisonderwijs!   

Lesson Study is een methodiek die niet alleen binnen de Inholland pabo maar ook binnen het lectoraat De Pedagogische Opdracht wordt ingezet. De methodiek helpt om de onderzoekende houding van studenten én docenten te bevorderen. Madeleine legt uit hoe de methode werkt. “Iedere onderwijsactiviteit heeft als doel ontwikkeling plaats te laten vinden. Lesson Study helpt je om jouw onderwijsactiviteit zo te ontwerpen dat alle kinderen het gestelde doel behalen.” Bij het toepassen van de methode is het belangrijk om goed naar de klas te kijken. In het basisonderwijs verdeelt men kinderen aan de hand van hun niveau in groepen zoals: ‘maantjes, sterretjes en zonnetjes’. Op basis van deze groepen ontwerpen we dan een les. “Bij Lesson Study doe je dat anders. Je kiest drie voorbeeldleerlingen en ontrafelt hun onderwijs-leerbehoeften. Dit doe je samen met je team zodat je ontdekt wat deze leerlingen echt nodig hebben, of dat nu meer tijd is of extra uitleg.”

Onderzoekend vermogen
´Met Lesson Study breiden we het begrip onderwijsbehoefte uit waardoor je vanuit pedagogisch, didactisch en andere invalshoeken naar de leerling kijkt. Wanneer je leerlingen vanuit verschillende perspectieven bekijkt, lukt het opeens wel om alle leerlingen hun doel te laten bereiken,” vult Mascha aan. “Het gaat er om te vertragen, de waan van de dag los te laten en echt te analyseren waar een klas behoefte aan heeft, daar zit de winst. Dat moeten we met elkaar gaan leren en daarom is Lesson Study zo belangrijk.”

Om Lesson Study effectief toe te passen is een onderzoekende houding oftewel onderzoekend vermogen essentieel. Je kijkt naar de les, naar het klaslokaal en de leerlingen. Vervolgens moet je als team de tijd nemen om samen te ontwerpen. Zo ontdek je dat je allemaal verschillende perspectieven hebt en dat gesprek heeft een hele grote meerwaarde.

De Pendule beweging
Binnen het lectoraat De Pedagogische Opdracht nemen een onderzoekende houding en gezamenlijke reflectie ook een belangrijke plaats in. Tijdens haar Lectorale rede introduceerde Mascha de pendulebeweging als metafoor voor het onderzoekend vermogen in het onderwijs. “Als professional beweeg je voortdurend tussen handelen in de klas, reflecteren en het toepassen van wetenschappelijke kennis,” legt Mascha uit. 

De eerste bol speelt zich af in de klas waar je als onderwijsprofessional continu op leerlingen moet reageren. Je handelt vaak direct zonder veel tijd om na te denken. Wil je hier beter in worden, dan moet je af en toe afstand nemen en je handelingen reflecteren, bekijken en beschouwen. We noemen dat bedachtzaamheid na actie, je staat bewust stil bij je eigen handelingen. Bij dit reflecteren is het waardevol om collega’s te betrekken en samen te leren. “Door vanuit hun ervaringen naar de situatie te kijken, benut je het collectief. Je leert samen met je team en bespreekt wat er in de klas gebeurt. “De derde bol bestaat uit de wetenschap, de theorie, maar ook invloeden van buitenaf zoals ouders en de inspectie, onderwijsvernieuwingen etc. Als team moet je positie innemen zodat je wat je in de eerste bol doet kunt verantwoorden en uitleggen,” aldus Mascha.   

Het lectoraat past Lesson Study toe in de tweede bol, het collectief. “Deze methode sluit hier goed bij aan doordat leerkrachten bij zichzelf starten en vervolgens verdieping zoeken met hun team,” legt Mascha uit. “Collectief leren is zo belangrijk. Als we dat voor elkaar krijgen bij onze pabo-studenten, dan gaan er echt mooie dingen gebeuren. Door de deuren open te zetten en samen het gesprek aan te gaan, neemt de kwaliteit van onderwijsprofessionals toe.”  

Implementatie in het Curriculum
Het ontwikkelen van onderzoekend vermogen vereist specifieke vaardigheden, zoals observeren, interviewen en analyseren. “We zijn binnen de leerteams van de pabo al bezig met het ontwikkelen  van onderzoekend vermogen, maar Lesson Study is de kers op de taart.” Het is belangrijk dat we ervoor zorgen dat we de vaardigheden die nodig zijn voor het ontwikkelen van het onderzoekend vermogen goed integreren in het nieuwe curriculum. “Als we dit goed willen doen, dan hebben we alle collega’s nodig. Bij elke onderwijsactiviteit zouden elementen van dat onderzoekend vermogen moeten terugkomen. Ook bij het geven van feedback moet de onderzoekende houding aan bod komen. Dit is een voortdurend proces dat veel van de lerarenopleiders vraagt, zij moeten deze vaardigheden ook oefenen en het niveau moet steeds hoger. “We hebben nog een weg te gaan, maar zo kunnen we onze studenten goed voorbereiden op hun toekomstige rol als onderzoekende onderwijsprofessionals.”

Elke student heeft die ene docent. Degene die met geduld, passie en persoonlijke aandacht net dat extra zetje geeft, die een college tot leven brengt of je inspireert om verder te kijken. Voor de Wij Inholland award 2024-2025 zijn drie van deze bijzondere docenten genomineerd voor de titel Docent van het Jaar. Wie sleept dit jaar de felbegeerde award in de wacht?

Ieder jaar zien we bij Inholland veel collega’s die bijzonder werk verrichten. De meest indrukwekkende zetten wij in het zonnetje tijdens de uitreiking van de Wij Inholland awards. De awards voor de Docent van het jaar en Onderzoeker van het jaar 2024-2025 reiken we uit tijdens de Dag van Het Onderwijs & Onderzoek op donderdag 14 november aanstaande in Haarlem. De genomineerden voor de Onderzoeker van het jaar maken we later deze week bekend. Stemmen op je favoriete onderzoeker en docent kun je in de week van 4 november.

Maak kennis met de genomineerden!

Hans Rader, docent en coördinator Basis Didactische Bekwaamheid (BDB), domein Onderwijs & Innovatie (O&I)
Hans Rader, docent en coördinator van de opleiding Basis Didactische Bekwaamheid (BDB), maakt van elke les een leerervaring voor zowel nieuwe docenten als voor zichzelf. Sinds de start van de BDB in 2015 leidt hij beginnende docenten op en helpt hen om met vertrouwen een verschil te maken voor hun eigen studenten. Hans stimuleert docenten zich blijvend te ontwikkelen, ook na de BDB en dat vooral samen te doen als onderwijsteam. De jury prijst Hans om zijn open blik en aanpassingsvermogen: “Hij weet zijn lessen perfect af te stemmen op de behoefte van zijn cursisten, zonder het doel uit het oog te verliezen.”

‘Het is geweldig deze erkenning te krijgen’
Zelf zegt Hans over zijn nominatie: "Toen ik hoorde dat ik genomineerd was, was mijn eerste reactie er een van ongeloof en ongemak. Waarom ik? Ik wist er helemaal niets van, en we doen het toch als team? Maar het is natuurlijk geweldig om zo'n erkenning te krijgen. Ik werk met startende en zittende docenten aan hun professionalisering, op gebieden zoals toetsing, kwaliteitsbewustzijn en blended learning. Vooral dat laatste – de balans vinden tussen verschillende leermethoden en tools – is voor mij een kans om theorie en praktijk te verbinden. Ik probeer dan ook altijd zélf de principes toe te passen die we aan docenten meegeven, zoals actief leren en feedback-methodes. Leren en ontwikkelen doe je immers door dingen te doen, fouten te maken en daarvan te leren.”

‘BDB is een prachtige proeftuin’
“De BDB is wat dat betreft een prachtige proeftuin: we werken met nieuwsgierige en leergierige collega’s die zelf willen experimenteren, bijvoorbeeld met het oefenen van gespreksvaardigheden met een AI-avatar. Dat vraagt een zekere durf, ook omdat we cursisten aanmoedigen om buiten de gebaande paden te treden en nieuwsgierig te blijven. Als iets mislukt, is dat alleen jammer als je er niets van leert. Dat ‘practice what you preach’-principe zie ik als een essentieel onderdeel van mijn werk, en dat is waar we cursisten graag in meenemen. Ik zie het dan ook als een mooie erkenning dat dit nu ook in de voordracht zo gewaardeerd wordt."

Esther Hospes, docent bij de masteropleiding Advanced Nursing Practice, domein Gezondheid, Sport en Welzijn (GSW)
Voor de masterstudenten Advanced Nursing Practice is Esther Hospes een ware rots in de branding. Deze gepassioneerde docent, die zelf Voeding en Diëtetiek studeerde en een master Health Sciences deed, begeleidt haar studenten bij hun praktijkonderzoek en weet telkens weer een sterke verbinding te leggen tussen theorie en praktijk. Haar coachende manier van lesgeven en vermogen om studenten persoonlijk te benaderen, maken haar een rolmodel voor onderwijs waarin zowel persoonlijke aandacht als vakkennis centraal staan. “Ze inspireert haar studenten om verder te kijken, met creativiteit en een open houding voor elke student,” aldus de jury.

Toen Esther hoorde dat ze genomineerd was, schrok ze aanvankelijk. “Eerlijk gezegd had ik het totaal niet verwacht en dacht meteen: waarom ik? Het voelde wat ongemakkelijk, want ik kan genoeg collega’s bedenken die dit net zo verdienen. . Als docent en voorzitter van de examencommissie ben ik altijd op zoek naar het waarom: waarom werken we op deze manier, hoe draagt het bij aan wat we willen bereiken? Het helpt me scherp te blijven en te focussen op kwaliteit en verbetering.”

‘Ik help studenten graag in mogelijkheden te denken’
“In mijn lessen leg ik de nadruk op interactie en probeer ik de studenten op een creatieve manier te betrekken. Vaak begin ik met een onverwachte opdracht, iets dat misschien los lijkt te staan van de lesstof, maar altijd een link heeft met een leerdoel. Het houdt iedereen scherp en maakt de lessen actiever. Mijn vragen zijn bedoeld om studenten verder te helpen denken en hen aan te moedigen in mogelijkheden te denken. Hun praktijkgerichte onderzoeken leiden niet alleen tot nieuwe inzichten, maar dragen vaak bij aan het verbeteren van de zorg die zij bieden. Dat is mooi om te zien."

Yvonne Zoetigheid, docent Verpleegkunde, domein Gezondheid, Sport en Welzijn (GSW)
Met meer dan twintig jaar ervaring in de zorg en het onderwijs is Yvonne een drijvende kracht in het verpleegkundig domein. Als docent én opleidingsadviseur helpt zij studenten het complexe werkveld van de zorg te ontdekken en hun leiderschapsvaardigheden te ontwikkelen. Haar positieve toon en diepgaande kennis van het regionale zorglandschap geven studenten de basis om hun eigen pad te kiezen. De jury prijst Yvonne’s vermogen om structuur en flexibiliteit samen te brengen: “Ze is een dynamisch baken van rust, die vertrouwen geeft en studenten helpt hun weg te vinden, welke opleidingsachtergrond ze ook hebben.”

‘De nominatie is een enorme verrassing en een eer’
“De nominatie was een enorme verrassing voor me en voelt echt als een eer”, zegt Yvonne over haar nominatie. “Ik zie het als een mooie erkenning voor het hele team van de hbo-verpleegkunde op onze locaties in Amsterdam en Alkmaar. Zelf werk ik al 27 jaar bij de hogeschool, begonnen als coördinator van het contractonderwijs voor verpleegkunde in 1997. Na jarenlang opleidingsadviseur van het contractonderwijs te zijn geweest werk ik nu binnen het cluster Nursing als opleidingsadviseur en PPO-coach van deeltijdstudenten. Mijn passie ligt bij het opleiden en begeleiden van studenten die straks hun weg vinden in dit prachtige beroep. Opleiden doen we echt samen, met de praktijk: zo werk ik veel samen met werkveldpartners en verzorg ik bijvoorbeeld workshops voor praktijkopleiders over flexibel opleiden, zodat zij studenten beter kunnen begeleiden.”

‘Mijn studenten waarderen het persoonlijke contact enorm’
“Wat ik zo waardeer in mijn werk, is de kans om studenten te helpen hun professionele en persoonlijke kant te ontwikkelen. Als leercoach ben ik betrokken bij hun traject en help ik hen in te zien wat hen drijft, wat goed gaat, en wat ze nodig hebben om zich verder te ontwikkelen. Mijn ervaring als coach/counselor en mijn achtergrond in de zorg pas ik vaak toe, bijvoorbeeld door hen te helpen bij het herkennen van stressklachten of het stellen van haalbare doelen. Ook een veilige leeromgeving is iets waar ik actief aan werk, onder andere door een vragenlijst mede te ontwikkelen, in samenwerking met de Hogeschool van Amsterdam, waarvan de resultaten direct bijdragen aan een verbeterd leerklimaat. Mijn studenten waarderen het persoonlijke contact enorm; ze voelen zich gesteund, en dat is misschien wel het grootste compliment dat ik kan krijgen!"

Over de jury
De genomineerde docenten zijn gekozen door de jury, onder voorzitterschap van Marije Deutekom, lid van het college van bestuur. In hun selectie lette de jury op thema’s als maatschappelijk relevante vraagstukken, bijdragen aan een duurzame samenleving en flexibiliteit in het onderwijs. Naast Marije Deutekom maakten ook Kathelijn Rijkels (stafdirecteur Onderwijs- en Onderzoeksbeleid & Juridische Zaken), Silvana Herben (winnaar Docent van het Jaar 2023), Bea Becht (HMR-lid), Willem Potjer (studentlid HMR), Eric Wiersma (HMR-lid), Machteld de Jong (lector Diversiteitsvraagstukken) en Conny Rijkers (stafdienst Communicatie & Human Resources) deel uit van de jury. De jury roemt de genomineerden om hun vermogen om studenten te raken en het onderwijs persoonlijk en toegankelijk te maken.

Laat ons weten wie jouw favoriet is?
Komende donderdag maken we de genomineerden bekend voor de categorie 'Onderzoek'. Vanaf maandag 4 november kan je via Iris je stem uitbrengen op jouw favoriete kandidaat. Stemmen kan tot 8 november.

Wat kunnen open leeromgevingen voor jouw onderwijspraktijk betekenen? In het dynamische landschap van het onderwijs bieden omgevingen zoals living labs, hybride leeromgevingen en interdisciplinaire labs nieuwe mogelijkheden om samen te werken én te leren. Toch zorgen deze samenwerkingsvormen in onderwijswereld af en toe voor verwarring. Het lectoraat Teaching, Learning en Technology wil met het magazine ‘Open leeromgevingen’ in deze wereld duiken en meer duidelijkheid geven.  

Binnen het onderwijs gaan de ontwikkelingen op het gebied van open leeromgevingen snel. “We zagen dat steeds meer onderwijsinstellingen, zowel binnen Inholland als daarbuiten, met open leeromgevingen werken. Deze variëren van interdisciplinaire minors tot samenwerkingen met externe partners, zoals in labs en living labs,” vertelt Judith Heijmans, onderzoeker bij het lectoraat Teaching, Learning & Technology. De medewerkers van het lectoraat merkten ook dat de samenwerkingsvormen hier en daar voor verwarring zorgden. Wat houden de verschillende open leeromgevingen precies in? Ze besloten het één en ander in kaart te brengen. Zo kwam het magazine tot stand.” 

Kennisdeling 
Het magazine heeft twee doelen: het delen van inzichten die het lectoraat heeft opgedaan en bundelen van reeds bestaand uitgevoerd onderzoek. Daarnaast is het magazine een toegankelijke vorm van kennisdeling. “Als onderwijsprofessional heb je niet altijd tijd om uitgebreide wetenschappelijke artikelen te lezen. Dit magazine bied je de mogelijkheid om snel en effectief kennis op te doen die je direct kunt toepassen in je eigen onderwijspraktijk,” vult Nynke Bos, lector Teaching, Learning & Technology aan. “Het magazine maakt subtiele verschillen tussen bijvoorbeeld een lab en een living lab helder. “Zo leggen we bijvoorbeeld uit wat een wicked problem nu precies is en wat het verschil is tussen een wicked problem en een maatschappelijk vraagstuk.”

Doel van onderwijs
Een terugkerend thema in het magazine is het belang om het doel van je onderwijs scherp te houden. En hoe de vorm waarin dit onderwijs gegoten wordt dit doel moet ondersteunen. Judith benadrukt: “We zien vaak dat de vorm, of het nu een lab of een interdisciplinaire minor is, leidend wordt in plaats van het onderliggende doel van wat we de studenten willen bijbrengen.” Het magazine biedt handvatten om dit onderscheid duidelijk te maken in jouw eigen onderwijspraktijk. “ Wat wil je nu eigenlijk dat jouw studenten leren?  Welke vorm van een open leeromgeving is daar het meest geschikt voor? En is een open leeromgeving hier eigenlijk wel het meest geschikt voor? Deze vragen staan centraal,” aldus Nynke.

Kortom: ben jij een onderwijsprofessional en wil je meer leren over open leeromgevingen, dan is dit magazine een waardevolle bron. Het geeft niet alleen dieper inzicht in de verschillende vormen van deze omgevingen, maar ook in de manier waarop deze kunnen bijdragen aan het opleiden van studenten die klaar zijn voor een veranderende wereld.

Meer weten?  
Wil je meer weten en ontdekken hoe open leeromgevingen jouw onderwijs kunnen verrijken?

Lees het magazine: Open Leeromgevingen

Zoals vorige week aangekondigd staat vanaf vandaag, maandag 9 september, het aanbod open voor de opleiders Ad PEP en lerarenopleiders pabo. We blikken eerst even terug:

Waarom hebben we professionaliseringsfestivals?
We hebben in 2021 de keuze gemaakt om de verschillende professionaliseringsactiviteiten te clusteren en op een paar momenten per jaar aan te bieden. Het leeraanbod was in 2021-2022 en 2022-2023 ondersteunend aan de 4 rollen van de (leraren)opleiders, en daarmee geschikt voor zowel de opleiders Ad PEP als lerarenopleiders pabo. De uitvoering was op één van de locaties. Het voordeel hiervan was dat de collega’s ieder naar hun eigen training/workshop gingen, maar dat er tussentijds voldoende ruimte was om elkaar te ontmoeten, elkaar informeel te spreken en om uit te wisselen.

Wat verandert er voor 2024-2025?
We brengen focus aan in het aanbod. Het domein O&I hecht veel waarde aan de bevoegdheden en bekwaamheden van de opleiders en lerarenopleiders. We zien ook dat niet iedere collega voldoet aan de eisen van BKE en basis assessor. Dit is voor 2024-2205 een speerpunt geworden: de basiskwalificaties op orde!

Binnen de Ad PEP voldoet al een groot deel van de opleiders aan beide, of aan één van de twee basiskwalificaties. Voor de lerarenopleiders geldt dat de curriculumvernieuwing van de pabo de noodzaak bevestigt om te investeren in assessorschap. Ook de collega’s vanuit de praktijk zullen zoveel mogelijk aanhaken bij de assessortraining.

De teamleiders gaan erop sturen dat aan het einde van het studiejaar zoveel mogelijk collega’s basis assessor zijn, dan wel assessor deel 2 (voor leden van de besliscommissies) hebben gevolgd.

T.a.v. BKE: we zijn drukdoende om voor dit studiejaar weer maatwerktrajecten aan te bieden. Hier is echter nog geen duidelijkheid over wie die kan verzorgen. Zodra hier mee bekend over wordt, volgt de communicatie via de teamleider. Het staat vrij, om in overleg met je teamleider, de BKE-training te volgen die via het leerportaal wordt aangeboden.

Afhankelijk van welke rol je hebt én of je voldoet aan de basiskwalificaties neem je deel aan een of meerdere leeractiviteiten.

Wat wordt het aanbod?
Het aanbod is vindbaar op Moodle en zal de komende tijd worden aangevuld. Het aanbod voor 24 september 2024 staat klaar, in de loop van deze maand volgt het aanbod voor de overige festivals. 

T.a.v. de training assessor: voor de DIPA is voor degenen die al basis assessor zijn én in de besliscommissie zitten, een deeltraining ontwikkeld, de zogenaamde assessor deel 2. Deze collega’s zullen op 24 september assessor deel 2 volgen. We starten met het trainen van de collega’s die in fase 1 of in de verkorte deeltijd & zij-instroomteams werken en rollen dit verder uit naar collega’s van faseteams 2, 2/3 en 3.

De collega’s van Ad PEP en pabo die nog geen assessor zijn, gaan assessor deel 1 en deel 3 te volgen. Dit is in overleg met de teamleiders en het assessmentbureau besproken en ingepland.

Overig aanbod:
Voor de ontwerpteams zijn er workshops die handvatten bieden om tot een goed ontwerp te komen. Dit aanbod is dusdanig divers, dat binnen de ontwerpteams afgestemd dient te worden wie waaraan gaat deelnemen. Als alle workshops maar worden benut. Deze workshops worden ook opengesteld voor overig collega’s.

Voor de collega’s die vorig studiejaar Lesson Study hebben gevolgd, voor jullie komt er gerichte ondersteuning met maandelijkse spreekuren.

Waar vinden de festivals plaats?
Om organisatorische redenen worden de assessorentrainingen op 2 locaties aangeboden, zowel in Haarlem als Rotterdam. Hiermee voorkomen we een hoop extra reisbewegingen.

Voor het overig leeraanbod voor de ontwerpteams en overig geïnteresseerden worden de festivals gehouden op locaties:

Dinsdag 24 september 2024            Rotterdam

Maandag 25 november 2024             Haarlem

Dinsdag 18 maart 2025                      Den Haag

Dinsdag 20 mei 2025                           nog nader te bepalen

Aanmelden
Voor deelname aan een assessortraining volgt vanaf 9 september een persoonlijke mail vanuit
professionaliseren.pabo@inholland.nl
Voor het overige aanbod van 24 september 2024 kan worden aangemeld via deze link, 
https://webpages.inholland.nl/event/?id=Professionaliseringsfestival_24_september_2024

Hoe kun je als onderwijsprofessional technologie effectief inzetten om sociaal-emotioneel leren (SEL) te versterken in het speciaal onderwijs? Deze vraag staat centraal in het onderzoek van Diana van Veen, onderzoeker bij het lectoraat Teaching, Learning & Technology van Hogeschool Inholland. De eerste resultaten liggen inmiddels op tafel en bieden een eerste inkijk op de huidige toepassing van technologie binnen het speciaal onderwijs. De volgende stap is het onderzoeken van verdere innovatiemogelijkheden.  

Diana, die zowel ervaring heeft in het speciaal onderwijs als in de zorg voor verstandelijk gehandicapten, werkt in het kader van dit project nauw samen met Heliomare Onderwijs. Ze benadrukt het belang van deze samenwerking: "Het is prachtig om praktijkgericht onderzoek te combineren met de ondersteuning van leerlingen met een beperking, zo kunnen we de onderzoeksresultaten direct inzetten. Wat weer ten goede komt van deze leerlingen, die een speciaal plekje in mijn hart hebben. Het is geweldig om op deze manier bij te dragen aan hun ontwikkeling." 

Leerlingen in het speciaal onderwijs hebben vaak te maken met beperkingen op fysiek, cognitief of sensorisch gebied, wat hun sociale vaardigheden kan beïnvloeden. Het toepassen van technologie heeft de potentie om in een ondersteunende rol het sociaal-emotioneel leren van deze leerlingen te versterken, zodat ze meer kansen krijgen om mee te doen in de samenleving. Diana bekijkt met welk soort technologie onderwijsprofessionals deze leerlingen nog beter kunnen ondersteunen. “We letten niet alleen op de effectiviteit van reeds ingezette technologieën, maar willen ook innoveren en gebruikte technologieën opschalen. Bijzonder is dat we tegelijkertijd ontdekken dat de middelen die Heliomare voor revalidatie inzet, ook geschikt zijn voor het speciaal onderwijs, zo ontstaat er een kruisbestuiving,” legt Diana uit.  

Effectiever inzetten 
Uit de eerste resultaten, verkregen uit vier focusgroepen en gesprekken met revalidatieprofessionals, blijkt dat technologie al breder wordt ingezet dan aanvankelijk gedacht. Diana ontdekte echter dat er ook onbenut potentieel is. "Tijdens de gesprekken beseften veel mensen hoeveel ze al doen op het gebied van sociaal-emotioneel leren, maar ze zien ook dat ze de bestaande technologieën nog effectiever kunnen inzetten.” Voorbeeld van succesvolle technologieën zijn 'de sprekende muur’ en ‘pictoschrijven’, die leerlingen ondersteunen bij het uiten van hun gevoelens en het nadenken over hoe je samen speelt. Ook wordt er gekeken naar de integratie van virtual reality (VR) en e-learnings, die al in de revalidatie worden gebruikt, in het onderwijs. 

De Inholland pabo 
Het onderzoek biedt niet alleen inzichten voor het speciaal onderwijs, maar heeft ook als doel pabo-studenten te enthousiasmeren voor een carrière in deze sector. De uitbreiding van keuzemodule Orthopedagogiek met speciaal onderwijs binnen de Inholland pabo is een belangrijke stap. Zo vergroten we de betrokkenheid van toekomstige leraren bij deze vorm van onderwijs. In een later stadium wil het lectoraat graag een werkveld-werkplaats bij Heliomare starten. Hier kunnen studenten met medewerkers van Heliomare werken aan uiteenlopende vraagstukken rondom de benutting van technologie binnen het onderwijs. Zo zorgt de samenwerking tussen Heliomare en Hogeschool Inholland niet alleen voor waardevolle onderzoeksresultaten, maar ook voor een sterke brug tussen theorie, praktijk en opleidingen binnen Inholland.  

Toekomstige stappen  
De volgende fase van het project richt zich op het verder onderzoeken en opschalen van technologieën binnen Heliomare Onderwijs. Onderzoekers van Heliomare voeren experimenten uit om de effectiviteit van verschillende technologieën te testen. Diana ondersteunt hen hierbij. Ondertussen werkt ze aan een literatuurstudie om te bepalen welke technologieën wereldwijd al succesvol zijn gebleken in vergelijkbare contexten. Diana sluit af: “Dit is een geweldig project, en ik ben trots op wat we samen met Heliomare tot nu toe hebben bereikt. Maar dit is pas het begin; er ligt nog zoveel potentieel om te ontdekken en te benutten voor het welzijn voor deze leerlingen.” 

Algemeen
Het lectoraat De Pedagogische Opdracht is op zoek naar een nieuwe docent-onderzoeker op het
ontwerponderzoek naar ‘Leesbevordering’ binnen de Inholland pabo. Dit onderzoek valt onder één van de onderzoekslijnen die het lectoraat telt: De (vormende) kwaliteit van de kernvakken. In het bijzonder richt dit onderzoek zich op onderwijs binnen de Inholland pabo dat studenten in staat stelt het leesplezier van hun leerlingen te vergroten. Het onderzoek loopt inmiddels een jaar. Leesbevordering heeft in dit eerste jaar binnen DIPA een plaats gekregen in de PPO-lijn en in de literaire gesprekken die 
collega-docenten op structurele basis met onze studenten zullen voeren. In het komende jaar staat het, in samenwerking met docenten Taal, ontwerpen van een doorlopende, opbouwende lijn van activiteiten en te ontwikkelen kwaliteiten van studenten centraal. 

De rol van docent-onderzoeker vervul je in eerste instantie voor 1 jaar, met uitzicht op verlenging. Tijdens dit jaar vinden verschillende evaluatiemomenten plaats door middel van gesprekken met de lector en de inhoudelijk begeleider. De docent-onderzoeker wordt lid van de buitenkring van het lectoraat dat 1x per 6 weken bij elkaar komt voor uitwisseling en inspiratie. Beoogde opbrengsten aan het eind van dit jaar zijn in principe 1 praktijkartikel in een vaktijdschrift en een (aanzet tot) ontwerp van onderwijs op het gebied van leesbevordering binnen DIPA.

Type werkzaamheden
Ontwerponderzoek naar het verder ontwikkelen van Leesbevordering binnen DIPA. Een belangrijk aspect daarbij is het betrekken van collega’s in het ontwerp en het implementeren ervan (2^e jaar). Daarnaast vormt het schrijven van een rapportage over het ontwerponderzoek een belangrijke activiteit waarin de docent-onderzoeker uitgebreid wordt ondersteund en begeleid.

Sollicitatieproces
Heb je vragen over de vacature? Neem dan contact op met lector Mascha Enthoven: mascha.enthoven@inholland.nl. 
Heb je zin en doorzettingsvermogen om leesbevordering een duurzame plek te geven in ons curriculum, stuur dan je motivatie in een brief met bijgevoegd je CV aan mascha.enthoven@inholland.nl met cc aan HRM.ONI@Inholland.nl  Denk bij het schrijven van je motivatie aan de volgende punten: 

1.  Welke affiniteit en ervaring heb jij met onderzoek?
2. Op welke wijze heb je je tot nu toe bezig gehouden met leesbevordering en wat maakt dat je dat meer zou willen doen?
3. Wat zie je als de pedagogische waarde van lezen?
4. Hoe betrek je collega’s bij je ontwerpproces en hoe zorg je dat je ideeën en uitkomsten gedragen zullen worden door de rest van het team?
5. Welke kwaliteiten zijn nodig om als docent-onderzoeker onderwijs en onderzoek goed te combineren en op welke wijze ga jij dat doen?

De uiterlijke datum van insturen CV en motivatie is 6 september 2024.

De gesprekken vinden plaats van 16-20 september 2024.

•  Een voorzitter is een lerarenopleider met een brede integrale blik op de opleiding leraar basisonderwijs en is in staat daarbij de eisen in het oog te houden die aan deze opleiding worden gesteld, specifiek voor zijn leergebied. 
• Een voorzitter is communicatief vaardig en kan leidinggeven aan het proces om met elkaar een samenhangend, actueel, studeerbaar, doceerbaar, toetsbaar en organiseerbaar leergebied te realiseren, waarbij de visie van de opleiding niet uit het oog verloren wordt. 
• De voorzitter zet hierbij zijn expertise binnen het leergebied in en zijn kennis van het curriculum als geheel. Een voorzitter heeft een landelijk netwerk (op het gebied van lerarenopleider of vakdidacticus) of is in staat om dat op te bouwen. 
   

Interesse? 
Mocht je interesse hebben in deze rol of de ambitie hebben om naar deze rol toe te groeien, laat dat dan uiterlijk 15 september a.s., weten door een email te sturen naar Gert Mallegrom die het proces om te komen tot een nieuwe voorzitter namens het DMT begeleidt vanuit zijn rol als portefeuillehouder pabo en neem je eigen teamleider ook mee in deze communicatie.

Burgerschapsvorming is een actueel onderwerp dat veel vraagt van het basisonderwijs. Docent-onderzoeker Eline Veldt start binnenkort een verkennend onderzoek naar burgerschapsvorming in het basisonderwijs. In haar onderzoek staat het perspectief van de leerkracht centraal: wat kenmerkt hun burgerschapsvormend handelen en hoe vertellen zij daarover? “Zo kunnen we een breder gesprek over burgerschap in het basisonderwijs voeren,” legt Eline uit. 

Eline is docent levensbeschouwing bij Inholland Den Haag en onderzoeker bij het lectoraat De Pedagogische Opdracht. In onze samenleving bestaan verschillende visies op de manier waarop burgerschap vormgegeven zou moeten worden in het basisonderwijs. Deze visies kunnen we zien als ‘verhalen’ of narratieven. Lectoraat De Pedagogische Opdracht, verbonden aan de Inholland pabo, merkt dat het verhaal over doelgericht, planbaar en meetbaar burgerschapsonderwijs op dit moment leidend lijkt te zijn voor bijvoorbeeld de Inspectie van het Onderwijs. Het lectoraat is benieuwd welk verhaal (narratief) leerkrachten zelf vertellen als het gaat om burgerschap op school.

Hoewel de samenleving vaak focust op meetbare, toetsbare en planbare onderwijsmomenten, ziet Eline in de praktijk dat juist spontane momenten in de klas een grote invloed hebben op de burgerschapsvorming van leerlingen. “Dat zijn de momenten die ik met mijn onderzoek naar boven wil halen. Hoe krijg je als leerkracht grip op die momenten, hoe kun je die benutten en met anderen delen?”

Dagboek
Momenteel werkt Eline aan haar onderzoeksplan. Daarna gaat ze voorbeelden verzamelen van momenten waarop burgerschapsvorming plaatsvindt. Denk hierbij aan leerlingen die meebeslissen in de klas of een discussie over een controversieel onderwerp. “Zelfs als je het niet expliciet maakt, ben je op zulke momenten bezig met burgerschapsvorming. Ik vraag aan leerkrachten om een dagboek bij te houden waarin ze voorbeelden verzamelen van dit soort situaties.”

Vervolgens neemt Eline interviews af waarbij ze met de leerkracht dieper ingaat op genoteerde ervaringen. “Wat kenmerkt jouw burgerschapsvormend handelen en waar komt dat vandaan? Dat probeer ik tijdens de interviews te achterhalen.”

Waardevolle perspectieven
Eline wil zichtbaar maken hoe iedere leerkracht, met zijn of haar eigen verhaal en bagage, met burgerschapsvorming omgaat. Ze onderzoekt de wijze waarop leerkrachten zelf spreken over ervaringen met burgerschap op school en is benieuwd hoe zich dat verhoudt tot maatschappelijke verwachtingen rondom burgerschapsonderwijs. “Mijn doel is niet om leerkrachten te controleren, maar om aandacht te geven aan hun waardevolle perspectieven, om deze boven water te halen en om eraan bij te dragen dat leerkrachten deze kunnen benutten wanneer ze zich verantwoorden, bijvoorbeeld voor de inspectie.”

Het lectoraat heeft contacten met scholen die willen deelnemen aan het onderzoek. Na de zomer wil Eline met het onderzoek starten.

Het Kopgebouw is een nieuwbouwlocatie voor de Dordrecht Academy, een samenwerkingsverband tussen vier hogescholen, waarmee hoger onderwijs definitief terug is in de stad. De pabo huurt hier de vijfde etage. Na de verbouwingen, die deze zomer plaatsvinden, is deze etage volledig ingericht op de manier waarop de pabo het onderwijs wil uitvoeren. Alle voorzieningen zijn dan op één verdieping samengebracht en de gelaagdheid is verdwenen. Dit is een aanzienlijke verbetering ten opzichte van de oude situatie, waar de lokalen over vijf verdiepingen verspreid waren. Verder is de locatie goed met het ov bereikbaar en er is een supermarkt in de buurt. Ook kunnen studenten in de kantine van het Da Vinci College, naast het Kopgebouw, een broodje halen.  
 
Alles op één verdieping 
De pabo-etage beschikt straks over zes klaslokalen en één grote, multifunctionele gemeenschappelijke ruimte. Deze ruimte dient als studie- en ontmoetingsplek waar studenten kunnen samenwerken en ontspannen. Collega's hebben de afgelopen periode actief meegedacht over de inrichting van de locatie. Jetske den Boer (rechts op de foto) was één van hen. Zij maakte een tekening op schaal die grotendeels is overgenomen.  

“Het is voor studenten en teamleden heel fijn dat alles straks op één verdieping is, zodat iedereen elkaar makkelijker kan vinden. Dat past perfect bij onze kernwaarde persoonlijk en dichtbij”, legt Jetske uit. Doordat bepaalde groepen studenten straks vaak op dezelfde dagen les hebben, gaat contact maken makkelijker en ontstaat er meer saamhorigheid. 

Werk van studenten wordt tentoongesteld
De open ruimte wordt multifunctioneel en speels ingericht met aanlandplekken, (samen)werkplekken, presentatiemogelijkheden en veel boekenkasten, waarin ook werk van studenten tentoongesteld wordt. Door het bestaande meubilair aan te vullen met een aantal mooie boekenkasten en modulaire meubels, ontstaat er een frisse 'look-and-feel' in deze ruimte. 

Nieuw curriculum  
Ook Mirjam de Roon, docent aan de Inholland pabo Dordrecht, is betrokken bij de indeling en ze is enthousiast over het eindresultaat. “De verhuizing valt heel mooi samen met de start van ons nieuwe curriculum. Doordat we de mogelijkheid kregen de ruimtes opnieuw in te delen, konden we de inrichting van het gebouw aanpassen aan de manier waarop we straks gaan lesgeven. Denk hierbij aan het werken in grotere en kleinere groepen.” 

Om het nieuwe curriculum goed toe te passen, kunnen studenten straks samen werken in de centrale ruimte waar ook het onderwijsmateriaal een plaats krijgt. Met als gevolg dat studenten makkelijker bij deze materialen kunnen om er zelf mee aan de slag te gaan. 

'Bijzonder om zelf te bepalen hoe onze pabo eruit gaat zien'
Na de verbouwing kan de pabo bijvoorbeeld ook kinderen uit het basisonderwijs ontvangen in een inspirerende omgeving. Voorheen kwamen gasten vanuit de basisschool in een saaie kantine terecht. “Het is bijzonder dat we zelf mochten bepalen hoe de pabo van nu eruit moet zien en wat nodig is voor inspirerend onderwijs. We hebben er wat moois van gemaakt. Op de nieuwe locatie krijg je het echte pabogevoel,” sluit Mirjam af.  

Op de foto zitten Mirjam en Jetske in de container met alle spullen die opgeruimd zijn.

Ervaringsreconstructies
Ricks onderzoek de ‘Veerkracht van leerlingen en studenten'  vindt plaats op vier vestigingen van het ROC van Amsterdam, waar hij ook als docent werkt. "Het onderzoek in het mbo-onderwijs staat nog in de kinderschoenen. Voor mij is dit een kans om mijn eigen professionaliteit te versterken," zegt Rick. Hij begon zijn onderzoek door de ervaringen van docenten in kaart te brengen. Docenten beschrijven momenten waarop ze leer- en groeimogelijkheden voor studenten creëren. Deze momenten worden vervolgens uitgewerkt in dagboekfragmenten die input vormen voor ervaringsreconstructies. "Docenten analyseren deze momenten om te ontdekken hoe ze leren en groei nog beter kunnen initiëren en faciliteren."

Hulpbronnen
Een kernprobleem in het entree-onderwijs is dat jongeren weinig gebruik maken van beschikbare hulpbronnen. Ze leunen vaak zwaar op hun mentor. "Voor mentoren is dit een uitdaging, zeker als er vijftien jongeren op je steunen. Als de mentor wegvalt, blijken jongeren vaak onvoldoende in staat zelf hulpbronnen te identificeren en te activeren," legt Rick uit. Daarnaast maken studenten te weinig gebruik van elkaars sterke punten. "Jongeren kunnen veel van elkaar leren. Als we dit kunnen versterken, hebben ze daar ook baat bij als ze doorgaan naar Mbo niveau 2 en de kans om daarmee een startkwalificatie te behalen.

Ervaringsreconstructies geven docenten beter inzicht in hun eigen handelen. "We willen de professionaliteit van docenten versterken en jongeren zelfstandiger maken. Het doel is dat ze zelf hulpbronnen leren zoeken en hulpvragen stellen wanneer ze in moeilijke situaties terechtkomen, in plaats van alleen op hun mentor te leunen."

Uitval 
De uitdaging binnen de entree-opleiding is duidelijk zichtbaar in de uitvalcijfers. Drie op de vier studenten behaalt een diploma, maar van degenen die doorstromen naar mbo-niveau 2, valt de helft weer uit. "Van de 100 studenten die het entree-onderwijs starten, behalen uiteindelijk slechts 18 tot 20 hun startkwalificatie. Deze jongeren zijn ongelofelijke doorzetters," zegt Rick. De statistieken tonen aan dat het behalen van een diploma significant bijdraagt aan hun kansen op een beter leven.

Mee doen in de samenleving
Rick pleit voor een nieuwe benadering voor de jongeren die uitvallen. “Het leren van een beroep blijft belangrijk voor stabiliteit, maar we moeten ook kijken naar hoe we deze jongeren kunnen helpen een zinvol leven te leiden op verschillende levensgebieden. Een integrale aanpak, in samenwerking met de gemeente en hulpverlening, kan deze jongeren helpen om toch mee te doen in de samenleving, zelfs als een diploma uiteindelijk niet haalbaar is.” 

De afgelopen drie jaar heeft de Inholland pabo intensief gewerkt aan het opnieuw vormgeven van de opleiding. Gert Mallegrom, regiomanager en verantwoordelijke voor de pabo, vertelt over de innovatieve benadering en de betrokkenheid van studenten en het werkveld bij het creëren van deze dynamische en effectieve leeromgeving voor de toekomstige generatie leraren. 

“Ik werk nu 23 jaar bij Hogeschool Inholland en heb meerdere onderwijsvernieuwingen meegemaakt, maar nog nooit op zo’n unieke manier! De opleiding voldeed niet meer, je zou wat studenten in de praktijk en op de hogeschool leerden bijna kunnen zien als twee losse elementen. Studenten moesten vervolgens opdrachten in die praktijk uitvoeren die niet meer bij hun huidige situatie pasten. Daarnaast was de opleiding overvol, wat niet bijdroeg aan de studeerbaarheid. Hoewel de kwaliteit goed is, leidden deze factoren niet tot de tevredenheid van studenten.”

“Een andere uitdaging waren deeltijdstudenten met reeds opgedane kennis en ervaring. De bestaande opleiding was niet flexibel genoeg om in te spelen op de behoefte van deze studenten. Bij de nieuwe opleiding kijken we naar de leervraag van student. Heb je bepaalde vaardigheden al, dan kun je sneller stappen maken en bepaalde onderdelen overslaan. Zo studeer je op de manier die bij jou past en aansluit bij wat jij op dat moment nodig hebt.”

Betrokkenheid
“Het proces naar de nieuwe opleiding was lang. We wilden namelijk niet alleen Inholland-collega’s betrekken, maar ook collega’s uit het werkveld en natuurlijk de studenten zelf. Het eerste jaar waren we bezig met het verkennen van wensen en behoeften. We vonden het belangrijk om de collega’s mee te nemen en iedereen gelegenheid te geven om mee te denken en praten. Ook de betrokkenheid van de praktijk en studenten was groot. Bij de ontwikkelteamdagen en studiedagen waren bijvoorbeeld steeds vertegenwoordigers vanuit de praktijk en studenten aanwezig die meedachten en feedback gaven. Om een passende en aantrekkelijke opleiding te maken die aansluit bij wat gebeurt in de praktijk is dit van essentieel belang."

“Ik ben er trots op dat we voor een groot deel trouw blijven aan de uitgangspunten die we vorig jaar samen in het fundament hebben vastgesteld. Al is dat niet altijd makkelijk en maken we soms tussenstappen. Dit is een spannende periode en het zal zich natuurlijk nog moeten bewijzen, maar het verhaal van de Inholland pabo staat als een huis. Als we bijvoorbeeld tijdens Open Dagen over de nieuwe opleiding vertellen, reageren mensen enthousiast.”

Een leven lang leren
“Het is belangrijk om te erkennen dat onderwijs een levenslang proces is. Als we de gedachte dat studenten alles in vier jaar moeten leren, loslaten, dan wordt de druk op het programma ook minder groot en blijft de opleiding behapbaar. Gelukkig is een leven lang leren ook de landelijke tendens. Verder moeten we af van die eenheidsworst en accepteren dat mensen verschillende profielen en ontwikkelpaden hebben. Om dat te realiseren, moet je de kennisbasis die je aan opleidingen oplegt beperken, zodat er ook ruimte is om studenten geprofileerd uit te laten stromen. Dit past ook weer bij het leven lang ontwikkelen gedachtegoed. Natuurlijk moeten alle studenten aan het basisniveau van startbekwaamheid voldoen, maar het kan wel betekenen dat de ene student zich verdiept heeft in leergebied A en een andere student in leergebied B.” 

“Het werken in leerteams op de basisschool en de hogeschool, is een belangrijke pijler van de nieuwe opleiding. Studenten werken hier samen en leren zo met en van elkaar waardoor de samenwerking met het werkveld concreet blijft. Ook stellen we teams samen die de opleiding up-to-date houden en zorgen dat we blijven innoveren. In zo’n team zitten collega's, studenten en mensen vanuit het werkveld, dus het samenwerken in die driehoek gaat gewoon door.”

Lerarentekort  
“De Inholland pabo zal niet direct voor de oplossing van het lerarentekort zorgen. Dat heeft ook echt te maken met de aantrekkelijkheid van het beroep. Wat de nieuwe opleiding hopelijk wel gaat doen, is voortijdige uitval verlagen waardoor je aan het einde van de rit meer leerkrachten hebt. Als studenten in een leerteam werken, dan blijven ze beter bij, wat bijdraagt aan hun studiesucces. Uiteindelijk denk ik dat de nieuwe opleiding er voor gaat zorgen dat meer studenten sneller een diploma halen.”

Droom 
“We hebben nu de doorgaande lijn voor onderwijsprofessionals neergezet. Er zijn veel plekken in het basisonderwijs waar ze al breder naar alle taken en rollen en functies en de daarbij horende opleidingsniveaus kijken. Dan heb je een breed palet van mbo niveau 4 tot Ad niveau 5, bachelor en master en ons nascholingsaanbod. Wij willen ons onderwijsaanbod daar nog beter op afstemmen. Mensen die de switch naar het onderwijs maken, hebben dan ook doorgroeimogelijkheden.”

Gaby Verhoeven, lerarenopleider Nederlands bij de pabo van Inholland Rotterdam, startte afgelopen zomer als docent-onderzoeker bij het lectoraat De Pedagogische Opdracht. Met haar onderzoek voor het lectoraat wil ze graag bijdragen aan leesbevordering op de pabo. “Leesvaardigheid is een belangrijk en actueel onderwerp. Collega’s zien het belang en de meerwaarde en reageren enthousiast. Ze staan haast te springen om met mij in gesprek te gaan,” vertelt Gaby.  

Terwijl haar onderzoek loopt, is de pabo bezig met het ontwerpen van een nieuw curriculum. “Ik ga onderzoeken hoe leesbevordering daar een plek ik kan krijgen en ik wil het leesplezier van studenten vergroten.” Haar dubbele rol van docent-onderzoeker en lerarenopleider geeft haar een unieke positie. “Ik kijk naar dit onderwerp als onderzoeker en ontwerper, maar ook als lerarenopleider die volgend jaar gewoon aan de gang moet met dat nieuwe curriculum. Ik ben nauw betrokken bij het vormgeven van het nieuwe curriculum en zit zelf aan tafel bij het ontwerpen. Als ik een opening zie voor leesbevordering, dan geef ik dat natuurlijk meteen aan.” 
 
Momenteel analyseert Gaby wat er binnen de pabo al aan leesbevordering gedaan wordt. Ze onderzoekt hoe leesbevordering is vastgelegd in documentatie en in de leeruitkomsten en gaat daarover in gesprek met haar collega’s. “Op iedere pabolocatie wil ik met lerarenopleiders Nederlands in gesprek over wat er nu al op het gebied van leesbevordering gebeurt en wat hun behoeften zijn voor dat nieuwe curriculum. Daarna heb ik een mooie basis om met een ontwerponderzoek aan de gang te gaan.” Binnenkort starten de eerste focusgroepen In Den Haag en Dordrecht. Na de zomervakantie zijn Alkmaar, Haarlem en Rotterdam aan de beurt. 

Veranderingen 
Tijdens het literatuuronderzoek verdiepte Gaby zich in literaire gesprekken en de positieve effecten van met elkaar praten over boeken. “Als studenten deze methodiek op de pabo leren kennen, nemen ze deze vervolgens mee naar hun basisschool. Ik hoop dat ze daar vervolgens ook met hun eigen leerlingen ge-sprekken over boeken voeren.” Samen met collega’s is Gaby bezig met het schrijven van een plan voor de eerstejaarsstudenten zodat zij hier straks mee aan de slag kunnen. “Het is zonde om te wachten tot het onderzoek is afgerond. Mijn collega’s en ik hebben er bijvoorbeeld nu al voor gezorgd dat voltijdstuden-ten komend jaar ruimte in hun rooster krijgen om die literaire gesprekken te voeren. Dat houdt in dat ze allemaal hetzelfde boek of een fragment daaruit lezen en daarover met elkaar in gesprek gaan.” 
Daarnaast wil Gaby dat studenten ontdekken welke boeken er allemaal zijn. “We merken dat ze een beet-je blijven hangen in klassiekers als ‘Matilda’ en ‘Kruistocht in spijkerbroek’. En dat zijn hele leuke boeken, maar er zijn er inmiddels veel meer. Daarom vinden we het belangrijk om studenten ook kennis met an-dere boeken te laten maken en hun blik te verbreden.” 

“Verder kan jeugdliteratuur bij vakken als geschiedenis, aardrijkskunde of kunst een mooie verbindende factor zijn,” legt Gaby uit. Kinderen hoeven niet alleen feiten te lezen, maar kunnen via een jeugdboek ook veel over een onderwerp leren. “Je gaat dan veel meer in op de beleving en ervaring, die combinatie is heel mooi. Ik hoop dat kinderen én studenten op deze manier meer plezier krijgen in lezen, " sluit Gaby af. 

De pabo van Hogeschool Inholland is vernieuwd, eerstejaarsstudenten gaan vanaf september 2024 van start in een nieuw curriculum. Dat onderwijsprogramma is vooral aantrekkelijker en praktischer en sluit beter aan op de praktijk. Met een belangrijk extra doel, het verminderen van de vroegtijdige uitval. “De vakken zijn niet langer het uitgangspunt, maar de beroepstaken, oftewel de taken die leraren op de basisschool dagelijks uitvoeren.”

Verantwoordelijk voor de Inholland pabo is Lucas Rurup, directeur van het onderwijsdomein Onderwijs & Innovatie. “Studenten moeten het gevoel hebben dat wat zij in de praktijk doen volledig aansluit bij wat ze bij de opleiding leren,” zo deelt hij zijn inzichten. Meer dan 50 procent van de pabo studenten valt momenteel uit in het eerste jaar. Een percentage dat volgens Lucas onaanvaardbaar hoog is, zeker gezien de vraag naar leraren in het werkveld. Om dit aan te pakken, is gekozen voor een andere benadering met een studeerbaar programma dat uitgaat van het leren in de praktijk. “Bij de nieuwe opleiding zijn vakken niet langer het uitgangspunt van leren, maar de beroepstaken, dat zijn de taken die leraren op de basisschool dagelijks uitvoeren.”

Opleiding en praktijk stonden te ver uit elkaar
Lucas ervaarde dat de opleiding voorheen te compleet wilde zijn. “Het idee was om studenten een zo vol mogelijke rugzak met onderwijsexpertise mee te geven, dat zou ze later in de praktijk helpen bij het vormgeven van hun onderwijs. Iedereen wilde vanuit zijn eigen expertise een deel van de emmer vullen, maar opgeteld werd het voor studenten vooral erg veel. We realiseerden ons dat we teveel vanuit ons eigen perspectief dachten. De opleiding en de praktijk waren twee werelden die te ver uit elkaar stonden.” Ook moesten studenten zich voor de oude opleiding door teveel opdrachten heen worstelen. “Het gaat er juist om dat studenten ervaren dat ze door het uitwerken van een bepaalde opdracht een betere leraar worden, dat maakt de opleiding betekenisvoller.”

De vernieuwde opleiding richt zich daarentegen op de ontwikkeling van die student in de praktijk en de specifieke vraagstukken waar zij daar mee te maken krijgen. “We willen kennis toevoegen op momenten waarop deze betekenisvol wordt. Zo kan een student verder en wordt de opleiding interessanter. Het verrijkt hen als professional en zorgt ook dat zij de rest van hun leven kennis blijven opzoeken en andere perspectieven meenemen.”

Meer tijd om in het hbo te landen
Daarnaast krijgen studenten bij de Inholland pabo meer ruimte om in het hbo te landen, met minder nadruk op schriftelijke vaardigheden en meer focus op de professionele groei en ontwikkeling. Het werken in leerteams, waar studenten samenwerken en met en van elkaar leren, speelt een cruciale rol bij het voorkomen van uitval.  

Lucas: “Wij gaan met deze nieuwe opleiding het lerarentekort niet oplossen, maar ik verwacht dat de opleiding inspirerend is en studenten energie zal geven om door te zetten zodat de uitval vermindert. Hopelijk eindigen er dan meer studenten met een diploma. Lukt dit niet, dan verwacht ik dat deze studenten wel behouden blijven voor het onderwijs. De Associate degree Pedagogisch Educatief Professional kan dan bijvoorbeeld interessant zijn.” Lucas hoopt dat studenten in de toekomst makkelijker kunnen schakelen tussen Ad PEP, de bachelor en de master. “Hoe mooi zou het zijn als je als student tussen die drie leerroutes kan switchen en in bepaalde periodes kan zeggen: dit past nu bij mij, dit sluit beter aan.”  

De resultaten van het 100 dagen onderzoek zijn bekend. Dit onderzoek is uitgevoerd onder eerstejaars voltijd studenten in de maanden november/december 2023. We zijn blij dat veel van onze studenten aan dit onderzoek hebben meegedaan. Zo krijgen we inzicht in wat goed gaat, maar ook in wat beter kan. In de bijlage vinden jullie de resultaten met uitsplitsingen naar locaties en een analyse die gemaakt is op de thema’s).

Positieve punten
We zijn blij om te zien dat studenten aangeven dat zij zich goed thuis voelen op de opleiding en dat de contacten met medestudenten goed zijn.

Een aantal andere positieve punten uit het onderzoek waar we trots op zijn:

•       docenten zijn enthousiast over hun vakgebied;

•       docenten zorgen ervoor dat het prettig is om vragen te stellen;

•       het contact met de docenten is goed

•       Studenten weten de weg te vinden als er (persoonlijke) problemen zijn die de studievoortgang
         belemmeren

Waar zien we ruimte voor verbetering?
Waar we al aandacht aan besteden, en waar studenten ons door middel van dit onderzoek ook weer op wijzen is het ervaren van studiedruk om goede resultaten te behalen. Ook de veelheid van en onduidelijkheid over de opdrachten is een aandachtspunt. Dit draagt bij aan het gevoel van stress.

Benieuwd naar het volledige onderzoek? Bekijk de resultaten op moodle.

Aan het Veloncongres van afgelopen 18 en 19 maart namen ruim 1100 onderwijsprofessionals deel, waaronder vele Inholland-collega’s. In totaal werden 220 workshops en andere sessies aangeboden rondom het thema ‘opleiden in verbinding’. Mooi om te zien dat ook vanuit onderwijs en onderzoek in ons domein meerdere collega’s hebben gepresenteerd.  Die betrokkenheid kan volgend jaar nog sterker vorm krijgen: Inholland is mede-organisator van het congres, dat wordt gehouden vanuit het WTC in Rotterdam. Het introductiefilmpje en een globale toelichting op het thema, Woorden én Daden, zijn al te zien op de congreswebsite: veloncongres.nl

Om te leren van de ervaringen uit 2024 roepen we alle Inholland congresdeelnemers op om positieve ervaringen en suggesties voor verbeteringen van de congresorganisatie met ons te delen. Dat kan via het uitgebreide evaluatieformulier dat je per mail kreeg van Velon. Het mag ook via een heel kort eigen formulier. Ook als je dit jaar niet hebt deelgenomen maar wel wensen of suggesties hebt op basis van eerdere congressen, ben je uitgenodigd die ook met ons te delen via het linkje.

Volgend studiejaar ontwikkelen we de derde fase van de Inholland pabo. Die bestaat in principe uit 4 onderwijseenheden (het voorstel ligt op dit moment voor akkoord bij de opleidingscommissie). Een van de OE’s is het Keuze-onderwijs en één eenheid betreft de landelijke kennistoets voor Nederlands & Wiskunde. Voor alle OE’s, behalve de LKT, worden opnieuw ontwerpteams samengesteld. Omdat er waarschijnlijk 8-10 keuze-onderdelen worden aangeboden, zijn er voor het keuze-onderwijs meerdere ontwerpteams nodig. Elk team bestaat uit lerarenopleiders van Inholland, uit de praktijk (1-2) en een student. Een aantal van de huidige ontwerpers gaat ook deelnemen aan de nieuwe ontwerpteams. Daarnaast zijn nog 15-20 nieuwe ontwerpers nodig. De vacaturetekst vind je hier. De vacatures voor de praktijk zijn uitgezet via de programmaleiders van Samen Opleiden.

Wist je dat?

• Faseteams bekend: op alle locaties inmiddels de faseteams bekend zijn?
• Informatie praktijk: er deze week een nieuwsbrief naar onze praktijkcontacten uitgaat met informatie over de Inholland pabo en hoe we de samenwerking met onze praktijkpartners voorbereiden. Dit is de eerste nieuwsbrief van een reeks.
• Nieuwe rollen lerarenopleider op domeinniveau: de 4 huidige rollen van de lerarenopleider sluiten niet meer goed aan op het nieuwe onderwijs dat we voor ogen hebben. Daarom worden deze rollen momenteel op domeinniveau opnieuw ontworpen. 

Ontwikkeldag 8: Haarlemmer olie werkt goed!
Een geoliede dag voor de ontwerpteams in Haarlem afgelopen donderdag. De ontwerpteams van fase 1 werken nu aan het verzamelen en produceren van de leermaterialen. De focus ligt eerst op de generieke, locatie- en onderwijseenheid-onafhankelijke leermaterialen. De fase 2 ontwerpteams zetten de puntjes op de i van de blended learning waves en hebben hun boodschappenlijst met leermaterialen gevuld. Ook zij starten op de volgende ontwikkeldag met het verzamelen en maken van de leermaterialen.

Leerroutes: hoe te lezen, pdf's & nieuwe leerroutes
Heb jij al een blik geworpen op de leerroutes van de onderwijseenheden 1, 2 of 3? Snel doen, want daar wordt duidelijk hoe jouw werkweek er straks uit gaat zien. Het kan zijn dat je het nog lastig vindt zo’n

leerroute te lezen. Begrijpelijk, ook de ontwerpers hadden daar tijd voor nodig. Vraag collega’s van jouw locatie die mee ontwerpen om uitleg. Tip: op de Moodle pagina’s van de onderwijseenheden onderaan staan printbare pdf’s. Print ze op A3 en hang ze bijvoorbeeld op in de docentenkamer. Dat helpt om het gesprek met je team hierover te voeren. Deze week kun je overigens een aantal nieuwe leerroutes
tegemoet zien, bijvoorbeeld van OE3 en OE5 de zelfgestuurde routes. 

• Klik hier voor de leerroutes van OE1, OE2 en OE3 (submenu Opleidingsprogramma). 
• Meer uitleg over het waarom en hoe van leerroutes, klik hier (submenu Leerroutes). 

> Let op, eerst inloggen in Moodle om direct naar de goede pagina te gaan. 

Impuls voor activerende leerpraktijken
Kun je wel een impuls gebruiken voor het activeren van jouw lessen? Tijdens het maken van de blended learning waves kregen de ontwerpteams een just-in-time inspiratieles van Jos Fransen, emeritus lector Teaching, Learning & Technology. Die werd met enthousiasme ontvangen en delen we daarom graag met iedereen. Klik hier om de les te beluisteren.

Routekaart verplaatst (en wordt reisgids)
De Routekaart was nogal een lijvig document geworden. Niet echt een Routekaart meer, maar inmiddels een behoorlijke reisgids. Net als in de nieuwe opleiding is er daarom voor gekozen om deze informatie in de basis online aan te bieden. Er is een nieuwe Moodle cursus aangemaakt waarin alle informatie van de Routekaart is opgenomen. Via nieuwsbrieven en deze weekmemo attenderen we jullie voortaan op
updates en nieuwe onderdelen. Hier vind je de Inholland pabo reisgids. Deze Moodle cursus is ook
toegankelijk voor de praktijk; voor alle contacten uit praktijkplein is een account aangemaakt (voor zover ze dat nog niet hadden). Zij worden hier via een nieuwsbrief deze week op geattendeerd. Mocht blijken dat een praktijkcollega geen toegang heeft, stuur een mail naar moodle@inholland.nl met vermelding van voor- en achternaam en emailadres en het verzoek toegang te krijgen tot deze cursus.

Wist je dat?

• Nieuwe ontwerpers fase 3 gezocht: deze week ontvangen de teamleiders per mail een vacature voor 20 nieuwe leden voor de ontwerpteams van fase 3. Volgende week staat de vacature ook in de weekmemo. Heb je interesse, meld het bij je teamleiders.
• Advies profilering: het satellietteam Profilering leverde een advies op voor de manier waarop
  studenten zich kunnen profileren in de Inholland pabo, inclusief een voorgesteld pakket aan
  keuze-onderdelen voor OE8 Keuze-onderwijs. Bij de totstandkoming werden vele collega’s van 
  Inholland, uit de praktijk en studenten betrokken en werd o.a. onderzoek gedaan naar het huidige aanbod en het aanbod van conculega’s in onze regio’s. Het voorstel is deze week in de Cuco
  besproken.
• Voorstel besliscommissie en profiel OE-team: ook op de agenda bij de Cuco, het voorstel van het satellietteam Programmatisch toetsen voor de werking van de besliscommissie en een eerste aanzet voor een beschrijving van de verantwoordelijkheden en taken van de OE-teams (zie vorige weekmemo) van het satellietteam Organisatie van het onderwijs.
• OE’s fase 3: de opleidingscommissie buigt zich momenteel over het voorstel voor fase 3 van het
  macrorooster.

Over al deze zaken binnenkort meer informatie.