Als meisje hield Sietske Klooster niet van stilzitten. Ze kwam graag in de Zuid-Limburgse natuur, had een verzorgpaard en danste ballet op hoog niveau. Deze beweeglijkheid brengt ze terug in een nieuw principe voor ontwerpend onderzoeken. Met belichaamd systemisch co-design verzamelt ze betrokkenen rond een systemisch vraagstuk om hen uit hun hoofd te halen. Ze laat hen op een fysieke manier co-creëren zodat systemische verandering al doende ontstaat. In haar professional doctorate (PD) ontwikkelt ze dit principe tot een methode waarmee ook andere veranderprofessionals kunnen gaan werken.

Sietske is opgeleid als industrieel ontwerper. Al tijdens haar afstudeerproject aan de TU Delft combineerde ze het ontwerpen van producten met beweging. “Het idee is om niet zozeer een stoel of een beker te ontwerpen maar om een handeling te ontwerpen: de beweging om te zitten of de beweging om te drinken. Daarmee wijk je af van de gebaande paden in je hoofd en gebruik je je hele lichaam om tot een innovatief ontwerp te komen. Het brengt ons verder omdat ons lichaam als geheel slimmer is dan ons hoofd alleen. Je komt tot inzichten die je anders niet had kunnen bedenken.”

Lichamelijk ervaren
Het principe om bewegend te ontwerpen past Sietske inmiddels al 25 jaar toe om processen voor innovatie en systemische verandering op gang te brengen. Sietske ontwikkelde aanvankelijk de innovatiemethode Interactie Choreografie. Ze ontwikkelde die door tot een aanpak voor complexe transitievraagstukken, die nu de basis is voor haar PD rond belichaamd systemisch co-design. Ook hier is het de bedoeling om mensen uit hun hoofd te halen en vraagstukken lichamelijk te laten ervaren. Niet in je eentje, maar samen met andere betrokkenen. Zo ontstaat gezamenlijk inzicht en actie met perspectief voor systeemverandering.

Melk proeven
Sietske ontwikkelde de principes van belichaamd systemisch co-design via een zeven jarig project binnen de zuivelindustrie. “De melkproductie in Nederland is door de industrialisatie sterk veranderd”, zegt ze. “Terwijl we nu een zeer efficiënte, eenvormige en op export gerichte industrie kennen, was er vroeger veel meer diversiteit in de manier waarop we melk produceerden. Er waren verschillende koeienrassen, passend bij de verschillende Nederlandse waterrijke landschappen. En net als bij wijnen kun je dat verschil proeven: afhankelijk van de grondsoort, de vegetatie die erop groeit en het koeienras dat die vegetatie eet, smaakt melk verschillend en heeft die een verschillende samenstelling in onder meer vetten en eiwitten.”

Van sceptisch naar gemotiveerd
Onder de naam MelkSalon reisde Sietske met een proeverij-installatie door het Nederlandse landschap. Ze serveerde melk en zuivelproducten van verschillende boerderijen, landschappen en koeien. Hierbij bracht ze steeds andere stakeholders samen, zoals boeren, fabrikanten, consumenten en beleidsmakers om samen nippend te proeven uit delicate kopjes. Waar sommigen vooraf sceptisch waren over het idee van werken met diversiteit in melk, raakten ze door deze bijzondere proeverij-ervaring letterlijk fysiek gemotiveerd hier iets mee te gaan doen. “Vanuit deze gedrevenheid faciliteerde ik co-creatie tussen de stakeholders en daaruit vloeiend innovaties voort. Zo is er onder andere een hightech innovatie uit de MelkSalon ontstaan, die verschillen in melksmaak- en samenstelling op de boerderij verwerkt tot zuivelproducten, waarin die verschillen naar voren komen. Deze producten zijn nu te koop in de grotere supermarkten.”

Expertisenetwerk Systemisch Co-design
Van Inholland krijgt Sietske binnen het lectoraat Societal Impact Design de ruimte om het principe van belichaamd ontwerp door te ontwikkelen tot een methode waarmee ook andere ontwerpers systemische vraagstukken kunnen aangaan. Het kan daarmee een plek krijgen in de groeiende bibliotheek van methodologieën en kennisproducten waar het Expertisenetwerk Systemisch Co-design (ESC) aan werkt. “Mijn centrale vraag is hoe je de principes uit de MelkSalon kunt doorvertalen naar andere transitievraagstukken”, zegt Sietske. “Daartoe verken ik eerst bij welke projecten van het Expertisenetwerk ik kan aansluiten. Daarna kies ik een combinatie van projecten om mijn principes toe te passen en door te ontwikkelen in samenwerking met andere transitiemakers.”

Transitie naar een duurzame samenleving
“Ik verheug me op dit PD-traject”, zegt Sietske. “Het past bij me, vanuit mijn praktijkgerichte achtergrond. Met de PD kan ik inzichten uit mijn eigen onderzoekende ontwerppraktijk gaan delen en doorvertalen met andere transitiemakers, als bijdrage aan systemische veranderingen naar een duurzame samenleving. Graag zie ik ook dat studenten betrokken zijn bij de projecten die ik met de PD doe, zodat fysiek en belichaamd werken onderdeel kan worden van de beroepsontwikkeling.”

Aanwinst voor lectoraat en ESC
Sietske wordt tijdens haar traject begeleidt door Wina Smeenk, lector Societal Impact Design en voorzitter van ESC. Wina: “Ik ben heel benieuwd hoe Sietske haar principes in andere contexten gaat inzetten. Een PD is een aanwinst voor het lectoraat en ons ESC-netwerk omdat we met Sietske als figuurlijke ‘satéprikker’ de komende jaren embodied principes in onze lopende projecten kunnen testen en verder ontwikkelen.”

Als iets gratis is op internet, ben jij het product. Het is een bekende uitspraak om ons te wijzen op onze digitale rechten. Maar hoe zit het met AI-technologie? In hoeverre dient zij ons individueel en algemeen belang en hoe voorzichtig moeten we ermee omgaan? Het is een vraag die Daniëlle Leentjens niet alleen stelt aan consumenten maar ook aan makers. In haar professional doctorate (PD) gaat ze op zoek naar antwoorden door een multimodale scherminstallatie te ontwikkelen die letterlijk in dicussie gaat met mensen over AI en ethiek. 

Daniëlle begon bij Hogeschool Inholland in het onderwijs. Ze was docent human computer interaction (HCI) gaf les bij de opleiding Informatica en was er teamleider. “Ik was gefascineerd door de snelle ontwikkelingen rond data en AI”, vertelt ze. “Daarom werd ik onderzoeker bij het lectoraat Data Driven Smart Society waar ik me bijvoorbeeld bezighield met projecten zoals rond AI om zwerfafval tegen te gaan en slimme dijkinspectie met AI en drones.” 

Praktijkgerichte PD 
In 2025 werd Daniëlle vanuit het kenniscentrum van het domein Techniek, Ontwerpen & Informatica grevraagd om een PD- of PhD-traject te starten. “Ik koos voor een PD,” zegt ze. “Omdat het meer praktijkgericht is. Dat past meer bij me. Ik heb ooit een opleiding op masterniveau gevolgd aan de kunstacademie en ik schilder en ontwerp zelf. Binnen een PD is er ruimte om een onderwerp te onderzoeken door te ontwerpen en iets te maken. Dat trekt me zeer aan.” 

Technologie, ethiek en mensenrechten 
Vanuit haar rol als onderzoeker bij het lectoraat Data Driven Smart Society, begon Danielle ook nauw samen te werken met lector Ben Wagner van het lectoraat Media, Technology and Society. Hij ondersteunde haar om een sterk voorstel te ontwikkelen op het gebied van technologie, ethiek en mensenrechten. “De samenwerking tussen technische en creative expertises droeg bij aan het versterken en verdiepen van het onderzoeksvoorstel”, zegt Ben. “Het raakt aan wat we met het Digital Rights Research Team van Inholland doen: onderzoeken wat technologie in ons digitale tijdperk kan betekenen. Daniëlle is zelf een actief en betrokken lid van dit onderzoeksteam.”

Groeiende invloed van AI 
Eind 2025 diende Daniëlle met succes haar voorstel in voor haar PD-onderzoekstraject. Ze richt haar pijlen op de groeiende invloed van AI op onze maatschappij. “Door generatieve AI verandert de wereld om ons heen. We vragen AI-chatbots om advies en antwoorden op allerlei vragen, soms heel persoonlijk. Veel mensen vertrouwen op deze informatie. Maar is dat terecht? Op welke wijze beinvloedt AI ons privéleven, het bedrijfsleven en de politieke besluitvorming? Zijn we ons wel bewust van de ethische gevolgen?” 

Multimodale scherminstallatie  
Met haar PD-traject wil Daniëlle bijdragen aan bewustwording en een kritische houding stimuleren ten aanzien van AI-technologie. Ze geeft daar een creatieve en concrete invulling aan. “Mijn doel is om een publieksgerichte multimodale scherminstallatie te ontwikkelen met als naam ‘The Ethical Companion’. De installatie komt te staan in het Amsterdamse Nxt Museum, dat gewijd is aan digitale kunst, en spreekt bezoekers aan om in discussie te gaan over AI en ethiek. Hoe maak je gebruik van social media of ChatGPT? Weet je hoe het zit met je privacy en digitale rechten?” 

Ethische ontwerpprincipes 
The Ethical Companion is niet alleen een communicatiemiddel maar ook een onderzoeksinstrument. “Ik wil onderzoeken hoe je als maker ethiek als integraal onderdeel meeneemt in ontwerpprocessen van sotware-applicaties. Tijdens het creatieproces van The Ethical Companion zullen nieuwe ontwerpprincipes ontstaan die professionals kunnen helpen om ethisch denken te implementeren in hun huidige werkprocessen.” Voor het ontwerpproces wil Daniëlle interdisciplinair samenwerken met professionals én studenten. Zo duikt een student van Business IT & Management in de huidige praktijk: in hoeverre nemen ontwerpers van mens-computerinteracties ethiek mee in hun ontwerp?  

Maken, uitproberen en testen 
Daniëlle is in januari gestart. “Het wordt een ontwerpgericht onderzoekstraject van maken, uitproberen, testen en terug naar de tekentafel met een duur van vier jaar. Dat is voor AI-begrippen heel lang. Om nieuwe ontwikkelingen mee te nemen zal ik per jaar mijn doelen bijstellen. Het wordt daarom een realisatieproces waarbij ik steeds een stap terug doe om vervolgens weer vooruit te kunnen. Dat maakt het des te leerzaam. De vraag is ook hoe je als professional om kunt gaan met die snelle technologische veranderingen.” 

Afstudeeropdracht 
Voor het ontwerpproces werkt Daniëlle graag interdisciplinair samen met professionals én studenten. Zo duikt Juan Stienstra, een student van de opleiding Business IT & Management, voor zijn afstuderen in de huidige praktijk en onderzoekt hij in hoeverre ontwerpers van mens-computerinteracties ethiek meenemen in hun ontwerp van generatieve AI-applicaties. “HCI-designers ontwerpen systemen die de interactie aangaan met mensen”, zegt Juan. “Het is belangrijk dat hun ontwerpen bijdragen aan het individuele, sociale en ecologische welzijn.” Op basis van een afgenomen enquête onder deze designers valt hem op dat “er steeds meer bewustzijn en erkenning is om ethiek, menselijke autonomie en waardigheid te respecteren bij het ontwerpen van technologie, met name bij AI-systemen. Maar tools die hierbij helpend kunnen zijn moeten nog ontwikkeld worden.” Wie weet dat Juan zelf een rol daarin kan spelen. “Als ik afgestudeerd ben, verdiep ik mij graag verder in het toepassen van ethiek in ontwerpprocessen.”

Begeleiding en supervisie 
Daniëlle wordt door verschillende lectoren van Inholland begeleid. Ben is de hoofdbegeleider. Daarnaast is er ondersteuning op het gebied van onderzoeksmethoden door lector Joke Hermes (Inclusion and the Creative Industries) en van lector Cock Heemskerk (Robotica). Supervisors vanuit het werkveld zijn Nxt Museum en CHI NL. 

Adaptief vermogen 
“We staan voor een transitie naar een duurzame en veerkrachtige samenleving”, zegt Daniëlle. “Daarin is ons adaptief vermogen een belangrijk aandachtsgebied. In mijn onderzoek gaat het om AI-geletterdheid: heb je door als consument én maker wat technologie doet? Bewustwording zorgt ervoor dat je andere keuzes kunt maken en niet voor lief neemt wat AI jou voorschotelt.” 

AI-ontwerp in onderwijs 
AI-geletterdheid is een vaardigheid die Daniëlle graag terug ziet komen in het onderwijs en waar bij Inholland al veel aandacht voor is. “Studenten moeten leren hoe je nieuwe technologie kunt gebruiken in je werkende leven zodat je er bewust een waardevolle bijdrage mee kunt leveren. Niemand weet wat we er in de toekomst mee kunnen. Maar dat het bepalend wordt, is een zekerheid.” 

Nog even en de kerstvakantie breekt aan. Voor veel mensen een zorgeloze tijd om er eens op uit te trekken. Maar zo zorgeloos is zo’n trip niet voor mensen met een beperking. Want hoe toegankelijk zijn de bestemmingen, de plekken van overnachting en het vervoer er heen? Veroniek Maat had jarenlang een reisorganisatie om te werken aan toegankelijkheid en inclusie. Nu zet ze zich hiervoor in als professional doctorate (PD).

Read article in English

Veroniek volgde een studie in toerisme aan de Wageningen University en liep daarvoor stage in Nieuw-Zeeland. Ze kwam daar in contact met een hoogleraar die onderzoek deed naar toegankelijkheid van toerisme, waarop Veroniek zich afvroeg waarom het onderwerp niet aan bod kwam in haar studie. “Mensen met een beperking hebben niet alleen te maken met obstakels in het reizen, er is ook weinig of geen informatie over hoe toegankelijk een reis of bestemming is, waardoor ze niet weten waar ze aan toe zijn.” Terug in Nederland liet het vraagstuk haar niet meer los. Ze schreef er blogs over en zette een gespecialiseerde reisorganisatie op: Accessible Travel Netherlands.

Verplichting tot inclusie
Na tien jaar stopte Veroniek als ondernemer. Nu is het Veronieks missie als PD-kandidaat om reisorganisaties te bewegen meer te doen aan toegankelijkheid. “Je hebt twee soorten aanbieders”, zegt ze. “Er zijn specialisten die zich puur richten op aangepaste reizen. Daarnaast zijn er de reguliere reisorganisaties die nagenoeg niets op dit vlak bieden. Daar zit een groot gat tussen voor mensen die aanlopen tegen de relatief dure aangepaste reizen. Ik wil de reguliere reisbranche bewust maken van de morele en juridische verplichting inclusiever te zijn. Daarnaast is het economisch ook slim om reizen inclusiever te maken; veel potentiële reizigers blijven nu thuis.” 

Nationaal beleid
Doel van Veronieks PD-onderzoek is om het aanbod van algemene reisorganisaties inclusiever te maken en de gespecialiseerde aanbieders te ondersteunen bij professionalisatie. “Belangrijk is dat er meer samenwerking tussen beide soorten organisaties ontstaat zodat het ‘gat’ in het aanbod voor mensen met een beperking verdwijnt.” Veroniek heeft daarvoor verschillende interventies op het oog. “Op macroniveau gaat het om nationaal beleid waarbij ik me onder meer richt op het ministerie van Economische Zaken en brancheorganisatie ANVR.”

Reisorganisaties en reizigers
Veroniek zal ook samenwerken met enkele reisorganisaties om samen met het ANVR-Platform Aangepaste Vakanties te werken aan bewustwording en voorlichting, bijvoorbeeld door e-learning. Daarnaast zet ze zich in voor kennisontwikkeling van organisaties van aangepaste reizen. “Uiteraard richt ik me ook op reizigers zelf”, zegt ze. “In focusgroepsessies zoom ik in op hun individuele problemen met reizen en de emoties richting de reisbranche.”

Aangepaste opleiding
Studenten Tourism Management van Inholland krijgen een rol in het onderzoek. “Sinds dit studiejaar is het profiel van de opleiding aangepast met oog voor regeneratief, smart én inclusief toerisme. Studenten krijgen onder meer gastcolleges van experts en gaan op excursie om de toegankelijkheid van bijvoorbeeld een hostel of een evenementenlocatie te beoordelen. Zo raken zij bewust van het onderwerp en pakken ze het met kennis van zaken op als ze er later in de branche mee te maken krijgen of willen aankaarten.”

Systemisch co-design
In afstemming met het lectoraat New Urban Tourism werkt Veroniek nu al aan een boek met de bedoeling bij te dragen aan de bewustwording bij professionals. Het beschrijft ook tools om werk te maken van een toegankelijk reisaanbod. “Het is op zichzelf een interventie waarvan ik het effect in mijn PD-onderzoek wil onderzoeken.” In haar onderzoeksaanpak volgt ze de methode van design thinking. “Het begint bij het definiëren van het kernprobleem, daarna bedenk ik met de betrokkenen interventies, die ik vervolgens ga testen. Het is een voorbeeld ook van systemisch co-design waarin we in een learning community van beleidsmakers, reisorganisaties en mensen met een beperking de zaken die spelen op macro-, organisatie- en individueel niveau samenbrengen.”

Mens in plaats van massa
Het feit alleen al dat de verschillende mensen in de learning community samenkomen zou je een interventie kunnen noemen en een stap naar bewustwording. “Veel mensen kennen het probleem niet van mensen met een beperking. Maar als je het eenmaal wel ziet kun je het daarna niet meer niet zien. Mijn hoop is gericht op de transitie die het toerisme nu al doormaakt met meer focus op de mens in plaats van de massa. Daar hoort toegankelijk reizen bij voor iedereen.”

Meer weten? Lees hier meer over het onderzoek van Veroniek.

De komst van generatieve AI zet de creatieve industrie op zijn kop. Nemen ChatGPT en andere generatieve AI met zogeheten large language models het werk van creatieve professionals over? Kunstenaar-onderzoeker Jacco Gardner schetst liever een ander toekomstbeeld. Begin 2026 start hij met een professional doctorate (PD) bij Inholland om te onderzoeken hoe je kunt samenwerken met AI om tot nieuwe vormen van audiovisuele expressie te komen. Precies zoals dat in de jaren ’80 en ’90 gebeurde met de eerste computers. “Van de pioniers van toen en de protocollen uit deze digitale revolutie kunnen we in de praktijk veel leren.”

Read English article here

Jacco is aan het begin van zijn carrière vooral bekend geworden als muzikant, componist en producer. Van een multi-instrumentalist met voorkeur voor psychedelische muziek bewoog hij naar een retro-futuristisch synthesizer-geluid. Door de optredens in binnen- en buitenland was er weinig ruimte voor zijn onderzoek. “Dat onderzoek heb ik altijd belangrijk gevonden”, zegt hij. “Zo studeerde ik in 2012 af bij de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht op de kenmerkende sound van een unieke limiter uit de jaren ’60 en ’70, een historisch instrument voor muziekproductie gebouwd door Phonogram-engineer Jan Audier.”

Live performances
Inmiddels weet hij onderzoek en optredens te combineren. “Studio-experimenten haal ik naar het podium waarin ik samenwerk met elektronica alsof het muzikanten zijn”, zegt hij. Voor deze audiovisuele performances bouwt Jacco installaties op van machines. “Ik ben live in contact met hen zoals een dirigent met een orkest.” Een belangrijke rol is daarin weggelegd voor vergeten intelligente sequencers, apparaten die eigen compositionele keuzes maken. “Het is alsof je daarmee aan het improviseren bent met een muzikant. Er is echt realtime interactie tussen mij en de apparatuur.”

Mens en machine
De sequencer kwam in opmars in de jaren ’80 samen met de komst van digitale elektronische muziek. “Het is een heel interessante tijd”, zegt Jacco. “Er zijn toen protocollen ontwikkeld waarmee elektronische muziekinstrumenten onderling muziekinformatie uitwisselen. Wat deze digitale revolutie zo interessant maakt, is de samenwerking tussen mens en machine. De machine werd toen echt gezien als een kompaan en een verlengstuk van je creativiteit met complex, onvoorspelbaar gedrag alsof het mensen zijn. Dat menselijke gedrag doet denken aan AI van nu.”

Samenwerken met AI
Jacco ziet veel parallellen tussen de digitale revolutie van veertig jaar geleden en de komst van generatieve AI. “Maar wat nu gebeurt is dat mensen veel delegeren aan AI en dat kan problematisch zijn. We moeten leren samenwerken met technologie, zoals de pioniers in de jaren ’80 en ’90 deden. Van hen en de protocollen uit deze digitale revolutie kunnen we in de praktijk veel leren. Behandel AI als creatief instrument voor menselijke expressie. Daarvoor moet je het eerst leren begrijpen en ermee interacteren. Als we dit niet doen en het werk overlaten aan algoritmen die we niet doorgronden, verdwijnt onze autonomie als creatief professionals en moeten we vrede hebben met een homogene uitkomst.”

Driehoeksverhouding
In zijn audiovisuele performances maakt Jacco ook gebruik van AI. “Op het podium ontstaat een soort driehoeksverhouding tussen mij, het AI-model dat ik gebruik en de digitale instrumenten. AI put daarmee uit ons cultureel verleden en stimuleert onze creativiteit met een taal die wij begrijpen. Het is een intrigerende ervaring voor mij die centraal staat in mijn PD-onderzoek: hoe kan AI bemiddelen tussen creatieve digitale systemen en creatieve professionals om zowel collaboratieve intelligentie te behouden als nieuwe vormen van audiovisuele expressie mogelijk te maken? Kan AI leren over het erfgoed van de digitale revolutie en daarmee de menselijke creativiteit stimuleren?”

Pioniers van toen
In zijn PD wil Jacco (aankomende) creatieve professionals, zoals studenten, helpen om hun creatieve expressie met AI te verbeteren. “Belangrijk is om hen het erfgoed van de digitale revolutie mee te geven en hen in contact te brengen met de pioniers van toen. Hoe kunnen we de protocollen en technologie van die tijd toegankelijk maken voor de makers van nu zodat zij daarop kunnen voortbouwen? Daarnaast verdienen de pioniers van toen bekendheid voor hun werk. In symposia wil ik makers van nu en pioniers van toen in contact met elkaar brengen.”

Innovation in the Music Industry
Jacco’s PD-traject duurt vijf jaar. Hierin wordt hij begeleid door Koos Zwaan, lector Innovation in the Music Industry. “Het PD-project van Jacco sluit heel goed aan bij de onderzoeksagenda van mijn lectoraat. In zijn onderzoek kijkt Jacco vooral naar de wisselwerking tussen technologische innovatie en creatieve innovatie. Op wat voor manier krijgt nieuwe technologie een rol binnen de maakprocessen én presentatievormen van muzikanten? Maar ook sociale innovatie speelt een belangrijke rol, zowel doordat Jacco in zijn onderzoek een vorm van digitaal erfgoedconservering doet, maar ook in bredere zin de rol van technologie in onze samenleving ter discussie stelt. AI is niet meer weg te denken, maar hoe gebruiken we deze? En welke bewuste keuzes kunnen we daarin maken?”

Mensen met de ziekte van Korsakov verkeren vaak in een uitzichtloze situatie. Door overmatig alcoholgebruik en een slecht eetpatroon zijn ze fysiek, cognitief en mentaal er zo slecht aan toe, dat ze permanent opgenomen moeten worden. Regiebehandelaar en docent Winne Kramer besloot haar PhD af te breken voor een professional doctorate (PD) bij Hogeschool Inholland om te werken aan een oplossing in de praktijk. “Ik wil in de praktijk iets doen aan vroegsignalering en een betere behandeling.”

Winne heeft een lange geschiedenis als verpleegkundige en verpleegkundig specialist. Sinds vier jaar is ze regiebehandelaar bij zorgorganisatie QuaRijn op de afdeling gespecialiseerd in begeleiding en behandeling van mensen met het syndroom van Korsakov. Daarnaast is ze docent bij de Master of Advanced Nursing Practice van Inholland. “We zien dat mensen naast een alcoholverslaving ook regelmatig psychische gezondheidsproblemen hebben”, zegt ze. Het maakt Korsakov een veelkoppig monster en de behandeling buitengewoon complex. “Het vakgebied staat nog in de kinderschoenen en veel professionals in de zorg, het welzijnswerk, politie en justitie herkennen de symptomen niet.”

Doorvragen bij patiënten
Preventie is ook heel lastig, weet Winne. “Mensen komen er niet graag voor uit dat ze te veel drinken. Vaak kloppen ze met een andere vraag aan bij de huisarts. Maar als je als arts er niet helemaal de vinger achter kunt krijgen, zou ik willen adviseren om door te vragen: hoe zit het met je alcoholgebruik, vind je dat je daarin hulp nodig hebt? Uit onderzoek dat ik eerder deed komt naar voren dat deze mensen verlangen dat deze vragen worden gesteld.”

Praktijkgerichte PD
Het wetenschappelijk onderzoek waar Winne op doelt, was voor haar academische promotie. Na drie jaar besluit ze daarmee te stoppen en te kiezen voor een praktijkgericht PD-onderzoek. “De nood is te hoog. Ik merk het aan den lijve, want als regiebehandelaar ben ik eindverantwoordelijk voor iemands leven. De diagnose Korsakov is namelijk een levenslang. Je komt op een gesloten afdeling terecht en de meeste patiënten komen daar niet meer uit. Een patiënt zei eens tegen mij: ‘Ik had liever een gevangenisstraf, dan had ik tenminste uitzicht om ooit vrij te komen.’ Dat doet veel met me. Als we eerder kunnen ingrijpen en voorkomen dat het zover komt, kunnen we deze mensen een betere kwaliteit van leven geven. We voorkomen daarmee ook andere problemen, zoals verkeersongevallen door dronkenschap en huiselijk geweld.”

Nieuwe kliniek opzetten
Winne zet zich sinds 1 februari vier jaar fulltime in voor haar PD-onderzoek. Het eerste jaar staat in het teken van stellen van de probleemanalyse, het beschrijven van de Korsakov-patiënt als persona en het in kaart brengen van diens klantreis. Op basis van de uitkomsten start ze begin volgend jaar bij QuaRijn een kliniek met tien bedden voor verbeterde diagnostiek, herstel en revalidatie. Deze Observatie Sreenings Unit zal op basis van data en ervaringen van patiënten en professionals steeds verder worden verbeterd. “We willen hiermee voorkomen dat patiënten van het kastje naar de muur worden gestuurd. Nu is het namelijk vaak zo dat zij bij de verslavingszorg de opdracht krijgen eerst aan hun psychische problemen te werken, terwijl de ggz pas een behandeling start als zij nuchter zijn. Onze kliniek zal een gat vullen in de klantenreis. Niet alleen in onze regio, maar ook nationaal én internationaal kan ons prototype worden overgenomen.” Daarnaast zal Winne vanuit haar onderzoek coaches, welzijnswerkers en andere professionals voeden met kennis om problematisch alcoholgebruik vroegtijdig te signaleren.

Co-design
Het is duidelijk, Winne heeft een complex probleem te pakken. “En daarom nodig ik stakeholders van diverse domeinen uit om mee te werken aan de oplossing door co-design: huisartsen, politiemensen, thuiszorgmedewerkers, mantelzorgers, ervaringsdeskundigen. Het is praktijk- en ontwerpgericht, want ik doe geen onderzoek om het onderzoek. Ik wil met de methode van design thinking telkens weer terugkeren naar het beginpunt: hebben we een antwoord op de behoefte uit de praktijk of is er nog meer nodig?” Verschillende (associate) lectoren zijn betrokken, zoals Robbert Gobbens, van Gezondheid & Welzijn van Kwetsbare Ouderen en Wilma Swildens van Interprofessionele zorg in de GGZ, (Robbert en Wilma zijn verbonden aan het Centre of Expertise Preventie in Zorg & Welzijn) Guido Stompf van Design Thinking en Niels Hermens van Empowerment & Professionalisering, plus Sjenny Winters van QuaRijn en Erik Oudman van Korsakovcentrum Slingendael.

Studenten betrekken
Winne betrekt ook graag studenten bij haar onderzoek. “Ik zou willen zien dat studenten onderzoek meer gaan omarmen, want voor een betere behandeling in de praktijk is onderzoek nodig. Het onderzoek moet dan ook leuk en praktijkgericht voor hen zijn. Iets wat ze bijvoorbeeld kunnen doen op het nieuwe Observatie Sreenings Unit. Daarmee wil ik ook het stigma wegnemen rond psychiatrie die ik zie bij professionals. Ze vinden psychiatrische patiënten ingewikkeld en weten niet wat ze moeten zeggen. Dat stigma moeten we doorbreken, want vroeg of laat kom je deze patiënten tegen, ook mensen die overmatig drinken. Dan is het belangrijk dat je hoe te handelen. Want vroegsignalering begint bij de zorgopleidingen.”

Als docent Mondzorgkunde leert ze studenten hoe mensen geen gaatjes krijgen. Maar hoe houdt de brede groep van jongvolwassenen hun mond gezond? Op dit vraagstuk stort Tjitske Wijzenbeek zich de komende jaren als professional doctorate (PD) verbonden aan het lectoraat Samenwerken Aan Mondgezondheid.

Tjitske houdt ervan om les te geven aan hbo-studenten. “Ik doe dit nu al tien jaar en ik merk dat ik affiniteit heb met deze leeftijdsgroep. Het is interessant om te zien hoe verschillend zij zich kunnen ontwikkelen.” Jongvolwassenen verkeren ook in een lastige leeftijdsfase, benadrukt ze. Enerzijds zijn velen nog niet goed in staat om langetermijngevolgen te overzien. Anderzijds staan ze voor keuzes die weldegelijk effect hebben op de lange termijn, zoals eet- en leefstijlgewoonten en het wel of niet afsluiten van een aanvullende zorgverzekering.

Jongvolwassenen buiten beeld
Het zijn keuzes die direct invloed hebben op de mondgezondheid. “En juist de groep van jongvolwassenen is buiten beeld als het gaat om onderzoek in de mondzorgkunde”, zo constateert Tjitske al jaren. “Terwijl er alle reden is om ons over deze groep zorgen te maken, gezien het feit dat er steeds minder jongvolwassenen naar de tandarts gaan voor controle, een kwart van hen rookt en er sprake is van een toenemend lichaamsgewicht.”

Hoe houd je de mond gezond?
Tjitske is dan ook blij om het vraagstuk met haar PD-traject nader te onderzoeken. “Mijn centrale vraagstelling is hoe je je mond gezond houdt in de periode van jongvolwassenheid. Hier zit een sociale component aan vast. Het gaat niet alleen om wat goed is voor je mondgezondheid maar ook wat jongvolwassenen zelf belangrijk vinden.”

16- tot 26-jarigen
Hoewel Tjitske nog in de oriëntatiefase zit om het vraagstuk preciezer in kaart te brengen, weet ze al wel op wie ze de vraagstelling gaat toespitsen. “Het gaat om 16- tot 26-jarigen. De jongsten wil ik vragen hoe zij zich voorbereiden op hun jongvolwassenheid en hoe zij hun mond gezond houden. Bij de ouderen is het meer de vraag hoe zij omgingen met hun mondgezondheid en wat ze hierin nodig hadden gehad.” Speciale aandacht heeft Tjitske voor jongvolwassenen in een lage sociaal-economische positie en met een niet-Nederlandse achtergrond. “Want zij zijn misschien zelden of nooit naar de tandarts gegaan vanwege de kosten of omdat ze het zorgsysteem niet kennen.”

Bijdragen aan bewustwording
Met haar PD-onderzoek wil Tjitske bijdragen aan bewustwording onder jongvolwassenen. “Wat willen ze met hun mond, kennen ze de gezondheidsrisico’s van een slechte mondzorg en welke risico’s lopen ze in hun individuele situatie? Mondzorg is voor iedereen maatwerk. Rook je, eet en drink je veel producten met suiker? Jongeren kunnen misschien hun schouders ophalen of een bezoek aan de tandarts te duur vinden, maar pas dan in ieder geval je gedrag aan en koop geregeld een goede tandenborstel.”

Voorlichting in de mondzorgpraktijk
Ook professionals in de mondzorgpraktijk hebben een belangrijke rol om door preventie de mondgezondheid van jongvolwassenen goed te krijgen. “Mijn vraag aan hen is wat ze momenteel doen aan voorlichting.” Verder betrekt Tjitske andere stakeholders in haar onderzoek. “Hoe zit het met de belangen en de invloed van partijen als het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en verzekeraars? En wat kan het RIVM vertellen over de huidige staat van hun mondgezondheid?”

Gezondheid en veerkracht
Met behulp van ontwerponderzoek wil Tjitske een gezonde mond voor meer jongvolwassenen bereikbaar maken. “Het maatschappelijk nut is voor mij de reden om aan dit PD-traject te beginnen. Ik wil met mijn ervaring en expertise bijdragen aan gezondheid en veerkracht van jongvolwassenen. Veerkracht, omdat je de gezondheid van je mond voor een groot deel zelf in handen hebt. Hopelijk komt die boodschap aan bij jongvolwassenen en gaat dit onderwerp meer dan nu bij hen leven.” Lilian Linders, een van Tjitskes begeleidende lectoren werkt met haar lectoraat aan empowerment. “Mensen moeten wel enabled zijn om veerkracht te kunnen tonen”, zegt Tjitske. “Dus de omgeving zo maken dat mensen veerkracht kunnen gaan tonen behoort binnen de mogelijkheden.” Op deze manier werkt Tjitske mee aan een inclusieve samenleving en wil Inholland samen met haar iedereen gelijke kansen en mogelijkheden geven om in te kunnen spelen op veranderingen en uitdagingen en om het leven richting te geven.

Vorige week heeft Roos Gerritsma, associate lector bij ARC Research Center, de eerste fase van haar Professional Doctorate (PD) gepresenteerd. Deze presentatie vormt de basis voor haar verdere PD-traject naar stedelijk regeneratief toerisme.

Tijdens een positief en constructief gesprek besprak Roos haar portfolio met lector dr. Ko Koens (Inholland), lector dr. Karoline Wiegerink (Hotelschool The Hague), senior projectmanager Anne Ruiter (Dienst Grond&Ontwikkeling bij Gemeente Amsterdam) en managing director Insights & Marketing Strategy Maya Janssen RDM (amsterdam&partners).

In haar portfolio kwamen alle stappen aan bod die zij heeft gezet op het gebied van datamanagement, verdiepende studies, lab-innovaties, zelfreflecties en haar paper: Activating an urban regenerative tourism approach: practices and interventions via a living lab setting in Amsterdam North. Deze paper, die zowel theoretisch als praktijkgericht is, vormt de basis voor haar verdere case study.

Roos Gerritsma: “Ik ben nu ongeveer op een kwart van mijn PD-traject. Afgelopen 15 maanden heb ik de kernelementen van mijn studie uiteen kunnen zetten, die je terugziet in de titel van de paper. Tijdens het assessment gaf dit een mooi uitgangspunt om hier, vanuit ieders perspectief over van gedachten te wisselen. Het gaf tevens een bevestiging van waar ik me komende jaren in zal gaan verdiepen, namelijk: de relatie tussen interventies te co-creëren – in dit geval Amsterdam Noord – en hoe dat van invloed kan zijn op een algemener, systemisch niveau. Ik zal mijn Loops for Labs model gaan testen en meten welke impact/doorwerking we hiermee als Urban Leisure & Tourism Lab Amsterdam bereiken.”

Press here for English

“Voor de transitie naar een systeem van hernieuwbare energie moet je verschillende rollen en belangen goed zien te coördineren. Technologie is meestal niet de beperkende factor.” Dat zegt Zinzi Wits. Als industrieel ecoloog krijgt ze met een professional doctorate (PD) de kans om te onderzoeken hoe energie-ecosystemen vorm kunnen krijgen. “Ik richt me allereerst op Texel, omdat daar alle uitdagingen samenkomen.”

“Tot voor kort was ons energiesysteem centraal georganiseerd”, zegt Zinzi. “Je had enkele energieproducenten aan de ene kant en aan de andere kant grootverbruikers en consumenten zoals jij en ik. Nieuwe energiebronnen als zon en wind zorgen voor een omwenteling van deze ‘orde’. En daarnaast kunnen consumenten nu ook producenten zijn, dankzij lokale opwek van bijvoorbeeld zonne-energie. Die ontwikkelingen vragen om een herontwerp van ons energiesysteem. Om effectief gebruik te maken van de beschikbare energie en deze op te slaan en uit te wisselen, zodat we bijvoorbeeld ook in de winter onze gebouwen kunnen verwarmen.”

Energie-ecosystemen
In deze nieuwe orde kunnen zogeheten energie-ecosystemen, onderling verbonden lokale netwerken, een rol spelen. Zinzi spreekt bewust van ‘ecosystemen’, refererend aan de natuur. “Heel inspirerend vind ik bijvoorbeeld hoe mycelium werkt. Het is een ondergronds netwerk van schimmeldraden in de bodem die de uitwisseling van energie en voedingsstoffen mogelijk maakt. Via dit netwerk zijn bomen onderling met elkaar verbonden. Het geheel wordt decentraal gestuurd. Het is een interessant voorbeeld van hoe we lokale energie-ecosystemen kunnen opzetten. Dit zou ik nader willen onderzoeken.”

Onderzoek op Texel
In de zes jaar deeltijd die ze heeft voor haar PD-traject hoopt Zinzi te kunnen illustreren hoe een energie-ecosysteem eruit kan zien en integraal kan worden ontworpen. Hiervoor werktze nauw samen met de Inholland lectoraten Slimme materialen voor de energietransitie en Gebouwde omgeving en sluit ze aan op de onderzoeksagenda’s van lectorenplatform Energievoorziening in evenwicht (LEVE) en Urban Energy. Voor haar PD-traject begint ze op Texel. “Hier komen veel aspecten van de energietransitie samen. Er is bijvoorbeeld sprake van netcongestie dus meer aanbod of vraag naar stroom dan het elektriciteitsnet aankan en het eiland heeft ambitieuze duurzaamheidsdoelstellingen. Bewoners, bedrijven en politici realiseren zich dat ze elkaar nodig hebben om tot oplossingen te komen, onder meer voor grootschalige opwek. Of om vraag en aanbod van energie slim te koppelen en reststromen te delen. Hoe geef je dit met elkaar vorm? Welke tools kunnen daarbij helpen? Met mijn PD-onderzoek wil ik dit soort kennis ontwikkelen. Het kan ook voor heel veel andere gebieden waardevol zijn.”

Kansen benutten
Samen met werkveldpartners identificeert Zinzi de kansen voor energie-ecosystemen waarvan belanghebbenden kunnen profiteren. Ze kijkt daarbij naar milieu en techniek: hoe kun je optimaal en gebruikmaken van duurzaam opgewekte energie? Maar ook naar sociaal-maatschappelijke factoren, zoals: hoe kunnen burgers participeren? En economische, bijvoorbeeld: welke (maatschappelijke) waarde leveren organisaties in een energie-ecosysteem? Om deze kansen te benutten zal Zinzi samen met stakeholders, onderzoekers en studenten van Inholland kennis verzamelen en oplossingen ontwerpen. “Bijvoorbeeld een waterstofinstallatie die een overschot aan zonnestroom omzet in waterstof, waarbij we het restproduct zuurstof gebruiken voor waterzuivering.” Zinzi bouwt daarnaast voort op eerdere projecten van Inholland, zoals het verduurzamen van vakantieparken. “Vakantieparken bieden een prachtige omgeving om duurzame innovaties aan een breder publiek te tonen en om interventies te testen.”

Integrale aanpak
“Door een integrale aanpak wil ik het dieperliggende probleem bestrijden dat we bezig zijn met (over)exploitatie van de aarde”, zegt Zinzi. “We moeten bij ontwerp rekening houden met de mogelijkheid om grondstoffen te hergebruiken of af te breken. Laten we ook bewust zijn van de arbeidsomstandigheden en milieueffecten die de winning van schaarse materialen meebrengt. Dat vraagt om kritische reflectie op ons gebruik van energie en wat voor soort groei die ten dienste staat: regeneratie of uitputting.”

Duurzame energie eco-systemen vergroten veerkracht samenleving
Het radicaal anders vormgeven van onze energiehuishouding is nodig voor een transitie naar een duurzame en veerkrachtige samenleving, stelt Zinzi. “Met milieu- en omgevingsbewuste ontwerp van energie-ecosystemen moeten we voorkomen dat we snel ondoordachte innovaties gaan toepassen waarmee we grondstoffen uitputten, extra afval veroorzaken en die we produceren onder slechte arbeidsomstandigheden. Om de veerkracht van de samenleving te vergroten is het belangrijk dat burgers deelnemen aan de transitie en daar betekenis aan ontlenen voor zichzelf. Om de toekomst vorm te geven moeten zij het heft in handen durven te nemen.”

Praktijkgericht toegepast onderzoek
In haar opleiding tot industrieel ecoloog heeft Zinzi geleerd om samen te werken met verschillende disciplines. Daar plukt zij nu de vruchten van. “In mijn PD kan ik veel van wat ik geleerd heb in uiteenlopende vakgebieden in praktijk brengen. En ik krijg ruimte me te ontwikkelen als expert. Ik geniet zowel van het pionieren op het gebied van praktijkgericht toegepast onderzoek, als van de rol van verbinder, natuur-geïnspireerd theoreticus en pragmatisch idealist.” Er is actie nodig, stelt ze. “Daarom ben ik blij dat ik bij Inholland met een PD kan starten, want daarin is ruimte om vanuit theoretische onderbouwing in de praktijk interventies te doen.”

In september is Kim Spierenburg gestart met een professional doctorate (PD). Een PD is een nieuwe vorm van praktijkgericht promotieonderzoek voor het hbo. Kim richt zich de komende vier jaar op ‘eco-anxiety’, de zorgen die mensen hebben als het gaat om de toekomst van het (rijzende) water. Door een artistieke onderzoeksbenadering wil ze gevoelens aanspreken en andere verhalen vertellen dan dominante doemscenario’s.

Kim combineert vele talenten. Ze is niet alleen kwalitatief onderzoeker bij het lectoraat Inclusion and the Creative Industries. Kim is ook actief als componist, violist en filmmaker. De werelden van wetenschap en kunst komen voor haar prachtig samen. “Als kunstenaar wil ik emoties opwekken en mensen bereiken. In de wetenschap bestaan mooie methodes om deze verbinding aan te gaan. Andersom kan de wetenschap veel hebben aan de werkwijze van kunstenaars: hoe je openheid nastreeft, onzekerheid toelaat. Maar ook hoe je creativiteit gebruikt om mensen te bereiken met wat je hebt onderzocht. Daarom komen naast wetenschappelijke artikelen en rapporten ook muziek en films van mijn hand.”

Onderzoek naar ‘eco-anxiety’
Met de methode van artistiek publieksonderzoek gaat Kim voor haar PD-traject aan de slag met het thema van klimaatverandering. Een thema dat zo overweldigend is, dat mensen er angstig, afkerig of afgestompt door kunnen raken, weet ze. “Het is ‘eco-anxiety’, een klimaatangst of eco-stress die ik nader wil onderzoeken. Het voorspiegelen van doemscenario’s is de dominante manier om mensen op klimaatverandering te wijzen. Wat je dan kunt krijgen, is dat je moedeloos wordt of wilt ontkennen dat er een probleem is. Anderen bevriezen door angst en weten daardoor niet te handelen. Ik wil daar een ander verhaal tegenover zetten dat de mensen wel bereikt.”

Geloof in technologie
Met haar PD-onderzoek wil Kim nog een ander verhaal rond klimaatverandering bevragen; het techno-optimisme, en vooral hoe dat een verkapte vorm van escapisme kan worden. “Want als technologie alles oplost, hoef je niet bang te worden en je niet meer met het vraagstuk bezig te houden. Daarom moeten we ons er op een kritische manier toe verhouden, om in te zien wat wel en niet mogelijk is met technologie.”

Focus op de Sluisbuurt
Kim werkt vanuit SLUISlab en focust haar onderzoek specifiek op water, met bijzondere aandacht voor de Sluisbuurt, de locatie van Hogeschool Inholland Amsterdam. “Een groot deel van Nederland ligt onder de zeespiegel en ook in de Sluisbuurt is het een issue. Als je niets doet, spoelt het eiland weg. Je moet het voortdurend beschermen en nieuw zand erop storten. Die maatregelen gaan ten koste van bepaalde dieren en vegetatie. Wie wordt er uitgesloten op het eiland? Wie mag er zijn en wie niet? Inclusie is een onderliggend thema van mijn onderzoek, van het lectoraat waarin ik werk en van ons living lab SLUISlab.”

Workshop in de Sluisbuurt
Op 20 november, 27 november en 4 december organiseert Kim workshops voor bewoners, kunstenaars en studenten van de Sluisbuurt om in te gaan op hun individuele beleving van water en eco-angst. Dit doet ze in samenwerking met SLUISlabpartner OBA Next, een project van de Openbare Bibliotheek Amsterdam om de bibliotheek van de toekomst vorm te geven. Als publieksonderzoeker bevraagt ze filmmakers, studenten en onderzoekers op festivals in bijvoorbeeld Zwitserland en Duitsland. Daar worden haar films Underwater en Water Nation vertoond, die de relatie verbeelden tussen mens en (onder)waterwereld.

Artistieke interventies
“Zo haal ik superlokaal maar ook vanuit Europees perspectief de verhalen op. Vervolgens wil ik in dit zeer rijke materiaal op zoek gaan naar gedeelde verhalen. Daar maak ik artistieke interventies van, zoals films of installaties. Die deel ik, waarna ik de reacties daarop weer onderzoek. Enzovoort. Zo krijg je een iteratief proces waarbij ik me steeds verder verdiep in dit ene onderwerp. Onderdeel van mijn onderzoek is of deze artistieke onderzoeksmethode goed werkt.”

The Birds, een audiovisuele kunstinstallatie
Zo liet Kim mensen tijdens de opening van de nieuwe locatie van Hogeschool Inholland Amsterdam reageren op The Birds, een audiovisuele kunstinstallatie waarin de verandering van leefomgevingen van mens en dier centraal staat. Met viool, elektronica en beeld gaat Kim in gesprek met Nederlandse vogels. "In de natuur komen geluiden van alle kanten en met The Birds dompel ik mensen onder in muziek. Vervolgens ga ik met ze in gesprek en kunnen ze een reactie, gedachte of associatie achterlaten.”

Impact met gedeelde verhalen
Het is natuurlijk nog veel te vroeg om een bepaalde uitkomst van het onderzoek te verwachten. “Maar ik hoop wel dat ik door middel van kunst het gesprek over eco-anxiety met uiteenlopende mensen kan aangaan, dat ik hun gevoelens heb kunnen aanspreken en mijn onderzoek impact maakt door op andere manieren over water en klimaatverandering te vertellen dan via de gangbare lijn van dood en verderf. Mooi zou zijn als daarbij ook blijkt dat kunst een waardevolle toevoeging is aan publieksonderzoek om mensen de ogen te openen.”

Gezocht: deelnemers aan Kims onderzoek
Woon, werk of studeer je in de Sluisbuurt? En wil je meedoen aan het onderzoek van Kim?  Geef je op voor een van de workshops op 20 november, 27 november of 4 december of stuur een e-mail naar: kim.spierenburg@inholland.nl.

Docent-onderzoeker Jasmijn Ruijgrok is als tweede collega van Inholland gestart met een professional doctorate (PD). Een PD is een nieuwe vorm van praktijkgericht promotieonderzoek voor het hbo. Jasmijn richt zich de komende jaren op de vraag hoe we polymeren die we nu voor de energietransitie gebruiken duurzaam kunnen recyclen.

Jasmijn is sinds 2018 docent chemie. Al snel richtte zij zich ook op onderzoek samen met het lectoraat Slimme materialen voor de energietransitie. “Mijn interessegebieden? Polymeerengineering en elektrochemie. Het eerste gaat over het ontwikkelen én toepassen van kunststoffen. Elektrochemie is de chemie in elektrische processen. Polymeerengineering en elektrochemie zijn heel belangrijk voor de energietransitie om bijvoorbeeld krachtige en efficiënte batterijen te ontwikkelen en sterke windmolens die decennia kunnen blijven draaien. Zo zijn de energietransitie en de ontwikkeling van nieuwe materialen nauw met elkaar verbonden. Niet alleen om superkrachtige batterijen of windmolens te kunnen fabriceren, maar ook om ze van duurzame grondstoffen en recyclebaar te maken.”

Materialen voor de energietransitie
Met haar PD wil Jasmijn verder kijken dan de energietransitie waar we nu middenin zitten. “De focus is er nu op gericht om richting 2030 fossiele brandstoffen zo veel mogelijk te vervangen door duurzame energiebronnen. Dat is logisch. Maar wat gaat er na 2030 gebeuren met windmolens en opslagtanks voor waterstof als die aan het eind van hun levenscyclus zijn? Ze worden gemaakt van composieten. Sterke materialen met een complexe samenstelling. Het zou mooi zijn als we dan voor deze materialen een manier hebben gevonden om ze duurzaam en hoogwaardig te kunnen recyclen.”

Windmolens en opslagtanks voor waterstof
Jasmijns onderzoek richt zich op duurzame recycling van windmolens en opslagtanks voor waterstof. “Chemisch gezien lijken de materialen die daarvoor worden toegepast op elkaar: glasvezel, dan wel koolstofvezel (vaak) vervat in epoxyhars. De vraag is hoe je die epoxy’s afbreekt zonder dat je de waardevolle vezels daarbinnen kapot maakt. De eerste stap is literatuuronderzoek naar mogelijk bruikbare recyclingtechnieken. Vervolgens werk ik dat in modelsystemen uit. Daarna is het de bedoeling om het op te schalen voor nieuw materiaal dat uit de fabriek komt en om tot slot te onderzoeken hoe die methode voor gebruikt materiaal kan worden toegepast.”

Praktijkgericht en interdisciplinair
“Ik had niet de ambitie om een promotieonderzoek te doen aan een universiteit”, zegt Jasmijn. “Het gaat dan om fundamenteel onderzoek waar je moeilijker de vertaalslag kunt maken naar het onderwijs en de praktijk. Ik ben een echte hbo’er. Ik ben graag praktisch bezig met studenten en professionals uit het werkveld. Mooi is dat praktijkpartners betrokken zijn bij het onderzoek: als onderdeel van de beoordelingscommissie tot in het onderzoek zelf. Het wordt ook echt een interdisciplinaire aanpak, want je kunt misschien een goede oplossing voor chemische recycling hebben gevonden, het uiteindelijke recyclaat moet ook worden gebruikt. Daar komen sociologische, economische en beleidsvraagstukken bij kijken, waarvoor ik verschillende partners betrek.”

Bijdragen aan een maatschappelijk vraagstuk
Jasmijn is in januari gestart met haar PD-traject, dat uiteindelijk zes jaar gaat duren. “Het kon ook in vier jaar, maar ik kies ervoor om naast mijn onderzoek als docent te blijven werken. Want hoe tof is het om mijn studenten mee te nemen in het vraagstuk dat ik probeer op te lossen en te laten zien wat zij als chemici kunnen gaan betekenen voor de energietransitie? Dat vind ik zelf ook mooi aan de praktische insteek van de PD: ook ik mag direct bijdragen aan een belangrijk maatschappelijk vraagstuk.”