Ziekenhuizen en medisch onderzoeksinstituten voeren dagelijks vele analyses uit om te bepalen of mensen gezond of ziek zijn en welke ziekte ze hebben. Bij Inholland leiden we daar niet alleen professionals voor op. Met Helena Chon, onze nieuwe lector AI in de Biomedische Diagnostiek, onderzoeken we ook hoe het werk in de praktijk nog verder kan worden verbeterd. En zoals de naam van het lectoraat al verraadt: daarin speelt AI een sleutelrol.

Helena heeft een zeer persoonlijke motivatie om zich in te zetten voor de klinische praktijk. Een ernstig ziektegeval in haar directe omgeving speelde een belangrijke rol. “Artsen hadden geen behandelopties en konden geen prognose geven. Het maakte mij duidelijk dat nieuwe inzichten hard nodig zijn. Medisch onderzoek moet dit soort situaties in de toekomst helpen voorkomen.” Het bepaalde haar keuze om medische biologie te studeren. Direct daarna startte ze haar promotieonderzoek naar innovatieve biomarkers in relatie tot hart- en vaatziekten.

Dicht op de praktijk
Hoewel promotieonderzoek belangrijk is voor medische vooruitgang, kan de brede toepassing in de medische praktijk vaak meer dan tien jaar duren. Helena wilde dichter op de praktijk en de implementatie van innovaties zitten. “Daarom ben ik klinisch chemicus geworden. Als klinisch chemicus ben je eindverantwoordelijk voor de medisch-inhoudelijke zaken in het medisch laboratorium. Het is een hightech omgeving waarin medische apparatuur, gekwalificeerd personeel en een goed ingerichte organisatie met een hoge kwaliteitsstandaard samenkomen. Door nieuwe biomarkers beschikbaar te maken aan artsen maar ook door laboratoriumuitslagen sneller te rapporteren kun je enorme impact maken op het zorgproces. De impact van laboratoriumonderzoek is sowieso groot: ongeveer 70 procent van de medische beslissingen is mede gebaseerd op laboratoriumonderzoek.”

Belang van IT in de zorg
Door vergrijzing, krapte op de arbeidsmarkt en steeds hogere verwachtingen van de zorgsector staat er steeds meer druk op de zorgsector, ook voor de medische laboratoria. “IT-innovaties in medische laboratoria kunnen helpen om laboratoriumzorg efficiënter en beter te maken. Bijvoorbeeld door grotere delen van het werk te automatiseren, door data te onderzoeken om scherper diagnoses te stellen of door doorlooptijden te analyseren zodat je het werkproces slimmer kunt inrichten.”

Twee werelden samen
Helena volgde de master Health Informatics om zich als zorgprofessional te verdiepen in zorg-IT en de strategische en verantwoorde inzet ervan. “Dit helpt om belevingswerelden van de zorg- en IT-professionals dichter bij elkaar te brengen”, zegt ze. “Het is belangrijk om elkaars vraagstukken te begrijpen en wat de mogelijkheden en onmogelijkheden zijn van IT om het werk nog beter te doen en slimmer te organiseren. Omdat IT zo belangrijk is en steeds belangrijker wordt in laboratoria, zou ik willen dat alle analisten kennis opdoen van IT.”

Brug tussen praktijk en onderzoek
Door de opkomst van AI zal de factor IT in het laboratoriumwerk alleen nog maar groter worden. Kan AI professionals helpen om eerder, sneller en nauwkeuriger diagnoses te stellen? “AI-modellen kunnen helpen bij diagnoses, prognoses en de reactie op medicijnen. Daarnaast kunnen ze werkprocessen efficiënter vormgeven, drukte en piekbelasting voorspellen en je ondersteunen bij verslaglegging.”

AI-geletterd en datavaardig
Met het lectoraat AI in de Biomedische Diagnostiek richt Helena zich op het ontwikkelen en toepassen van AI. Daarvoor is AI-geletterdheid binnen medische laboratoria nodig. “Het begint bij de data”, zegt Helena. “Kijk bijvoorbeeld kritisch naar bloedsuikerwaarden. Komen die van voor of na een maaltijd? Als een AI-model daarin geen onderscheid maakt, kan het onterechte conclusies trekken. Of het AI-model kan überhaupt geen voorspelling maken omdat er te veel ruis in de data zit. En een AI-model dat elders is ontwikkeld, kan falen wanneer je deze in een andere context toepast. Je moet het belang van goede dataregistratie snappen om AI zinnig toe te passen.”

AI for Diagnostics Academy: AIDA
“Met het lectoraat onderzoeken we ook wat er nodig is om AI in biomedische laboratoria te implementeren”, vertelt Helena verder. “Daarvoor is bekendheid met de IT-omgeving in medische laboratoria van belang.” Sinds de start van het lectoraat is Helena bezig met de ontwikkeling van de AI for Diagnostics Academy (AIDA): een ‘simulatielab’ voor IT-vaardigheden én de implementatie van AI. “De IT-omgeving van een medisch laboratorium is uniek door de hoge mate van automatisering en de complexiteit van de data. Data-uitwisseling is specialistisch werk en vereist een goede infrastructuur en een heldere data governance. Investeringen hierin zijn kostbaar en complex, onder meer vanwege privacy en veiligheid. Dan is het fijn dat ziekenhuizen en onderzoeksinstituten eerst bij ons de mogelijkheid hebben om nieuwe AI-toepassingen te testen.”

Studenten en professionals
Bij AIDA werken studenten Biologie en Biomedisch Laboratoriumonderzoek (BML) en studenten van de opleiding Business & IT Management samen met professionals uit het werkveld. “Zoals mijn collega’s van Amsterdam UMC waaraan ik als klinisch chemicus ben verbonden”, zegt Helena. “Praktijkvragen uit het beroepenveld integreren we zo met het onderwijs, bijvoorbeeld door studenten deze vraagstukken in opdrachten te laten onderzoeken.”

Voor de toekomstige beroepsgroep
De BML-studenten leren de resultaten van het laboratoriumwerk digitaal te registreren en te interpreteren en de eerste ervaringen op te doen met AI binnen hun vak. “Zij kunnen straks een voortrekkersrol spelen bij innovaties waarin IT en AI een rol spelen”, zegt Helena. “Ook als changemakers die de ontwikkeling en adoptie helpen versnellen. En dat vanuit hun kennis over betrouwbare data als belangrijkste randvoorwaarde voor succesvolle implementatie van AI.” Helena hoopt met haar lectoraat stappen te zetten naar verantwoord en duurzaam gebruik van AI om de kwaliteit en efficiëntie van het stellen van diagnoses te vergroten en werkprocessen slimmer in te richten. “Door mijn aanstelling bij Inholland kan ik grote groepen studenten en daarmee de toekomstige beroepsgroep meenemen in de nieuwste ontwikkelingen.”

In aanloop naar Internationale Vrouwendag op zondag 8 maart aanstaande heeft associate lector Gerry Kouwenhoven een opiniestuk gepubliceerd in de Volkskrant. In het artikel vraagt zij aandacht voor de vaak onzichtbare rol van vrouwen in de agrarische sector. Nederland loopt internationaal voorop in agrifood-innovatie. Tegelijkertijd blijft een groot deel van het leiderschap in de sector onderbelicht. 

Hoewel vrouwen in veel agrarische gezinsbedrijven een sleutelrol spelen in de dagelijkse bedrijfsvoering en bij strategische keuzes, wordt nog geen 6 procent van de Nederlandse agrarische bedrijven officieel geleid door een vrouw, tegenover gemiddeld 32 procent in de Europese Unie.

In de praktijk zijn vrouwen vaak wel medeverantwoordelijk voor bedrijfsontwikkeling, innovatie en opvolging. Toch blijven die rollen regelmatig buiten beeld. Vrouwen dragen de agrarische sector. Alleen niet formeel.

Maak vrouwelijk leiderschap zichtbaar
Gerry: “Wie deze rol onvoldoende erkent, schaadt de toekomstbestendigheid van de sector. Laten we vrouwen in de agrarische sector daarom ook formeel erkennen als leiders: in de dagelijkse én strategische aansturing van het bedrijf.”

Volgens Gerry is het verder niet alleen een kwestie van erkenning, maar ook van toekomstbestendig ondernemerschap. Juist nu veel agrarische bedrijven voor belangrijke keuzes staan over voortzetting, overname of beëindiging, zijn kennis, netwerk en verbindend vermogen cruciaal. Het zichtbaar maken van vrouwelijk leiderschap is daarom essentieel voor de toekomst van de sector.

Rolmodellen
Rolmodellen zijn hierbij cruciaal en die zijn er wel degelijk. Zo laat Willemien Koning‑Hoeve laat zien hoe je de dagelijkse praktijk op het erf verbindt met de bestuurskamers én het internationale podium, van coöperaties en LTO tot aan de VN. Ilone Ammerlaan bewijst in de glastuinbouw hoe je een fusie van drie bedrijven, professionele teams en datagedreven teelt samenbrengt tot strategisch leiderschap in een van de modernste sectoren van Nederland.

 De opinie sluit aan bij de verhalen uit Gerry haar essaybundel Zij die het land dragen waarin vrouwen uit de agrarische sector, ondernemers, opvolgers, bestuurders en adviseurs, vertellen over hun rol in ondernemerschap, innovatie en de toekomst van het familiebedrijf. Vorig jaar overhandigde Gerry het eerste exemplaar aan de toenmalig minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur.

 Lees het volledige opiniestuk in de Volkskrant.

Als derdejaarsstudent Chemie aan Hogeschool Inholland dook Remco van Delft vol in de wereld van energietransitie en recycling. Tijdens zijn stage bij de onderzoeksgroep Toegepaste Materiaal-, en Elektrochemie (in samenwerking met het lectoraat Slimme materialen voor de energietransitie) werkte hij mee aan een baanbrekend project: het recyclen van complexe materialen uit windturbines op een milieuvriendelijke manier. “Supertof dat je als student direct bijdraagt aan duurzame oplossingen!”, zegt Remco enthousiast.

De opkomst van wind-, groene en waterstofenergie zit in een stroomversnelling. Goed nieuws, maar het heeft ook een keerzijde: afval. In Europa wordt jaarlijks zo'n 4 miljoen kilo aan turbinebladen – windmolenwieken – weggegooid. Een hoeveelheid die tegen 2030 kan oplopen tot 570 miljoen kilo! Het is een enorme uitdaging om, zodra windmolens hun levensduur hebben bereikt, dit waardevolle materiaal hoogwaardig te kunnen recyclen.

Bergen oude wieken

“Windturbinebladen bestaan uit zowel glasvezels als kunststof”, legt Remco uit. “De combinatie van deze materialen samen maakt het recyclen complex. Vaak wordt het versnipperd en als vulmiddel gebruikt of gewoon gedumpt. Google maar eens op ‘Windmill Graveyards’ en je ziet de vreselijkste beelden van bérgen oude wieken. Dat moet echt anders, zeker nu de investeringen in windenergie blijven groeien. In Denemarken moet je bijvoorbeeld al vóór de plaatsing van een windmolen een plan hebben voor het hergebruik van onderdelen. Een mooie stap richting duurzaamheid, maar om dit op grote schaal te realiseren moeten de recyclingtechnieken flink worden verbeterd.”

Binnen het lectoraat onderzoekt Jasmijn Ruijgrok, docent-onderzoeker Chemie, vernieuwende chemische recyclingmethoden voor deze complexe (windturbine)materialen. In een artikel in De Ingenieur schetst zij samen met lector Rogier Nijssen het belang hiervan en het uiteindelijke doel: het volledig circulair maken van het materiaal. Remco: “Bij chemisch recyclen scheid je kunststof en glasvezels op moleculair niveau, in plaats van alles simpelweg te vermalen. De glasvezels kunnen dan worden hergebruikt voor nieuwe wieken, terwijl je met speciale chemische processen de kunststof afbreekt tot kleine bouwstenen om weer nieuwe (andere) materialen van te maken.” Hoewel chemisch recyclen theoretisch al mogelijk is, wordt het in de praktijk nog niet op grote schaal gedaan. Hier ligt dus een mooie uitdaging voor hbo-onderzoek.

Testmodel
Remco’s stage maakte deel uit van dit onderzoek. Zijn opdracht? Een testmodel ontwikkelen waarmee diverse recycletechnieken ‘in het klein’ kunnen worden getoetst. “Je kunt tenslotte niet zomaar experimenteren met een gigantisch windmolenblad”, zegt hij lachend. Hij richtte zich in zijn opdracht op polymeren – de lange ketens die de bouwstenen van kunststof vormen. “Ik heb een klein fragment van zo’n polymeer nagemaakt en daarop een recyclingmethode losgelaten, zodat we precies kunnen zien wat er gebeurt bij chemisch recyclen. Deze kennis helpt ons om uiteindelijk de grootschalige recycletechnieken te verbeteren.”

Zijn testmodel leverde veelbelovende resultaten op: hij slaagde erin een klein stukje polymeer samen te stellen. “Hoewel de huidige methode nog te arbeidsintensief en kostbaar is, bewijst deze dat het kán en dat het werkt. Met verdere automatisering kan deze techniek in de toekomst uitgroeien tot een praktische oplossing voor het recyclen van complexe polymeren – en zo een waardevolle bijdrage leveren aan een duurzame energietransitie”, aldus Remco.

Groene relevantie
Wat hem het meest aansprak aan zijn stage was de ‘groene’ en maatschappelijke relevantie van zijn werk. Remco: “Ik heb bewust gekozen voor duurzame chemie in plaats van een goedbetaalde stage bij Shell of Tata Steel, omdat ik wil werken aan projecten met een positieve impact.” Deze keuze helpt ook het negatieve imago van chemie – vaak geassocieerd met vervuiling en schadelijke praktijken – te doorbreken.

Voor zijn afstudeerstage heeft Remco een vergelijkbare uitdaging gevonden. “Bij Avantium, een toonaangevend bedrijf dat duurzame plastics ontwikkelt op basis van suikers in plaats van olie, mag ik onderzoeken wat er met de reststroom – het overgebleven materiaal – kan gebeuren. Zo werk ik mee aan een wereld waarin chemie een groenere rol speelt.”

Afval en vervuilde straten zijn een groeiend probleem in grote steden. Opruimacties, extra handhaving of meer recycling wordt daarin vaak als oplossing aangedragen, maar de echte oplossing ligt dieper. De kern van het probleem is de overvloed aan goedkoop, nieuw plastic en het ontbreken van bindende maatregelen om recycling rendabel te maken. Stevigere keuzes zijn noodzakelijk. 

Dit inzicht deelden Jasmijn Ruijgrok, docent-onderzoeker Chemie, en Rogier Nijssen, lector Slimme materialen voor de energietransitie, dit weekend in het Financieel Dagblad (FD) en eerder in tijdschrift Milieu. 

Op dit moment is minder dan 0,5 procent van al het plastic duurzaam afbreekbaar en wordt slechts 7 procent van de Nederlandse plastic verpakkingen daadwerkelijk hergebruikt als nieuw materiaal. Recyclingbedrijven verliezen daardoor terrein, terwijl spotgoedkoop ‘virgin plastic’ de markt blijft domineren. Zonder duidelijke politieke keuzes dreigen cruciale schakels in de circulaire economie te verdwijnen. 

In het FD-artikel pleiten Jasmijn en Rogier dan ook voor een vijfstappenplan dat Europese, nationale en lokale politici helpt richting te geven: 

• Verplicht gebruik van gerecycled materiaal in alle sectoren.
• Een grondstoffenbelasting op virgin plastic.
• Strikte ontwerpregels die recycling mogelijk maken.
• Het uitfaseren van plasticsoorten die niet circulair zijn.
• Heldere wetgeving rondom bioplastics. 

Alleen met deze stevige beleidskeuzes kan volgens de onderzoekers een eerlijk speelveld ontstaan voor recyclers en innovatieve bedrijven. Dat is niet alleen cruciaal voor een schone leefomgeving, maar ook voor het vertrouwen van burgers en investeerders. 

“Plastic is onmisbaar in de energietransitie en in ons dagelijks leven”, aldus de onderzoekers. “Toch heeft het een slechte naam, terwijl het probleem niet in het materiaal zelf zit maar in onze omgang ermee. Dáár zou de discussie tijdens de komende verkiezingen over moeten gaan. Politici moeten daarom verstandig én gefundeerd kiezen hoe we dit veelzijdige materiaal duurzaam en herbruikbaar kunnen inzetten.” 

Lees de volledige publicatie (betaalmuur) of het eerder gepubliceerde stuk ‘Zes suggesties om de plastic crisis te stoppen’ in Tijdschrift van Milieu (inlog nodig).

Een zomerse wandeling onder het bladerdak lijkt idyllisch, maar schijn bedriegt. Door droogte en extreme hitte kunnen zware takken onverwacht afbreken – ook als de boom er kerngezond uitziet. Deze zogenaamde ‘summer branch drop’ is een serieus risico, met name in het buitengebied waar helder boombeheer vaak ontbreekt.

Marinus van Haaften, docent-onderzoeker bij Hogeschool Inholland bij de opleiding Tuinbouw en Agribusiness en verbonden aan het lectoraat Integrale Voedsel- en Productieketens en tevens onderzoeker aan de Wageningen Universiteit, waarschuwt in een interview met Omroep Gelderland voor de gevaren. “Door droogte verliezen bomen hun interne spanning, waardoor takken verzwakken en spontaan kunnen breken”, legt hij uit. Daardoor kunnen gevaarlijke situaties ontstaan. Zoals in Gelderland waar van alle provincies de meeste slachtoffers zijn ontstaan door vallende takken en bomen in de afgelopen 24 jaar.

Hoewel in stedelijke gebieden boombeheer goed geregeld is, blijft het in landelijke gebieden achter. Eigenaren, versnipperd van particulieren, provincies tot uiteenlopende natuurbeheerders, hebben ieder hun eigen aanpak. En structureel toezicht op dat onderhoud ontbreekt. Vaak zijn particulieren zich onvoldoende bewust van de verantwoordelijk om bomen op hun grond goed te verzorgen. “De zorgplicht is wettelijk vastgelegd, maar veel mensen weten simpelweg niet dat die ook voor bomen geldt”, aldus Marinus.

Volgens hem vraagt dit urgente probleem om structurele oplossingen: regionale afspraken, meer bewustwording onder eigenaren en periodieke controles.

 Wil je hier meer over weten?
Bekijk (begin tot 2.35 min) en/of lees het interview met Marinus terug via Omroep Gelderland en denk mee over oplossingen voor een veilige zomerse leefomgeving.

Of meer weten over dit onderzoek? 
Check het onderzoeksproject op onze website: Vallende takken of bomen | Onderzoeksproject bij Hogeschool Inholland

De impact van storm Conall afgelopen woensdag heeft opnieuw het risico van vallende bomen in Nederland onderstreept. Marinus van Haaften, docent-onderzoeker bij het Kenniscentrum Agri, Food & Life Sciences (en de opleiding Tuinbouw & Agribusiness) van Hogeschool Inholland en onderzoeker bij de Wageningen Universiteit, werd hierover geïnterviewd door Editie NL en sprak bij Radio 1-programma Nieuws & Co over de resultaten van zijn onderzoek.

Steeds meer ongelukken door vallende bomen
Uit het onderzoek blijkt dat het aantal verwondingen door vallende bomen buiten de bebouwde kom de afgelopen decennia is gestegen met een gemiddelde toename van 13,2 procent per jaar tussen 1998 en 2021. “Het gebied buiten de bebouwde kom wordt steeds intensiever gebruikt, maar boombeheer is daar nog sterk versnipperd,” legt Marinus uit.

Het risico op verwondingen is in diezelfde periode aanzienlijk gestegen: van 1 op 7 miljoen in 1998 naar 1 op 1 miljoen in 2021, zeven keer zo groot. Zonder ingrijpen kan dit in 2044 oplopen tot 1 op 170.000.

Klimaatverandering en boomveiligheid
Hoewel veel mensen geneigd zijn de toename van ongelukken te koppelen aan klimaatverandering, is dit volgens Marinus geen directe factor. “In de onderzoeksperiode zien we geen toename in het aantal stormen of hun kracht,” legt hij uit, “maar veranderingen in het klimaat, zoals langere droogteperiodes of meer intense regenval, kunnen boomwortels aantasten. Dit heeft gevolgen voor de stabiliteit van de boom en de stevigheid van boomtakken.”

Op dit moment doet Marinus onderzoek naar oorzaken en bij welke boomsoorten dit vaker voorkomt. Deze boomsoorten zijn mogelijk niet goed bestand tegen klimaatverandering. “Door meer klimaatbestendige bomen te kiezen en beter na te denken over waar we ze planten, kunnen we risico’s aanzienlijk verminderen,” zegt hij.

Groen belangrijk voor de volksgezondheid
Bomen zijn belangrijk voor onze gezondheid. Extra schaduw verlaagt de temperatuur in steden en kan leiden tot een lager sterftecijfer. Minder bomen zorgen juist voor een toename van mensen die overlijden door hart-, vaat- en longziekten. "Om de positieve effecten maximaal te benutten, is het belangrijk om de negatieve effecten goed te beheren." 

Oplossingen voor de toekomst
Volgens Marinus ligt de sleutel tot meer veiligheid in betere samenwerking en uniforme naleving van richtlijnen tussen beheerders of eigenaren zoals provincies, waterschappen, Rijkswaterstaat en andere organisaties en particulieren. Gemeenten zijn de afgelopen tien jaar vooruitgegaan in boomveiligheidscontroles, maar buiten de bebouwde kom blijft dit achter. “Met het juiste beheer en het kiezen van de juiste boomsoorten kunnen ongelukken worden voorkomen,” aldus Marinus.

Een andere oplossing ligt in kennisdeling. Studenten kunnen een belangrijke rol spelen in het delen van die kennis, ze nemen het mee het werkveld in bij toekomstige functies bij natuurbeherende instanties, adviesbureaus, milieudiensten en gemeenten.

Wil je meer weten? 
Kijk dan de aflevering van Editie NL terug (item start op 45 seconden) en luister naar het Radio 1-programma  Nieuws & Co waarin Marinus zijn inzichten deelt. Of lees meer over zijn onderzoek op onze website of in Nature Springer.

Hij werkte jarenlang in de voedingsmiddelenindustrie. Daar stond hij aan de basis van verschillende productinnovaties. Nu is het voor hem tijd om zijn kennis en ervaring in te zetten voor praktijkgericht onderzoek en onderwijs. “Bij Inholland kan ik mijn passies voor voeding, gezondheid, duurzaamheid, bewegen en sport op een prachtige manier combineren.” Maak kennis met Robin van den Berg, kersverse lector Food, Health & Technology. Plus trotse vader en professioneel atletiekcoach van topsporters met internationale ambities.

Robin is sinds 1 september 2024 lector binnen het Research and Innovation Centre Agri, Food & Life Sciences. Hij werkte tot half oktober direct samen met lector Feike van der Leij, die zijn werk afbouwt tot een halve dag per week. Robin neemt een bak aan ervaring mee. Hij werkte jarenlang voor TNO op het gebied van voeding en gezondheid en maakte vervolgens de overstap naar het bedrijfsleven waar hij leiding gaf aan tal van R&D-projecten. “Een van laatste projecten was bijvoorbeeld het verrijken van voedingsmiddelen met micronutriënten (ijzer) om de gezondheid van mensen in ontwikkelingslanden te verbeteren.”

Combineren van passies als onderzoek
Na ongeveer vijftien jaar in het bedrijfsleven begon het bij Robin te kriebelen. “Ik houd van toegepast, lokaal onderzoek en ook het onderwijs heeft me altijd aangetrokken. Ik raakte in gesprek met Inholland en merkte dat ik mijn passies hier op een prachtige manier kan combineren: voeding, gezondheid, duurzaamheid, bewegen en sport. Bij Inholland krijg ik de vrijheid als die ik als onderzoeker prettig vindt.”

Enorm netwerk
“Feike heeft een enorm lokaal netwerk opgebouwd waarvan ik meteen al gebruik kan maken”, constateert Robin. “Zo staan we aan de vooravond van de opvolger van Bean me Up!: Bean me Up! 2.0. Dit gaat over de lokale teelt, volledige verwerking en de vermarkting van eindproducten van de veldbonen: de hele keten dus, als duurzaam, plantaardig alternatief voor de consumptie van dierlijke eiwitten.”

Samenwerken met bedrijfsleven
Interessant is ook het project Duurzame eiwitten: Eendje meer, dat ook gericht is op de eiwittransitie maar dan met waterlinzen. In het bedrijfsleven heb ik veel ervaring met innovaties en technologieën voor de eiwittransitie en ik weet ook waar bedrijven behoefte aan hebben om zulke innovaties aantrekkelijker en beter toepasbaar te maken. Bedrijven gaan hun fabrieksprocessen niet aanpassen voor een kleine nieuwe innovatie, maar als die innovatie past binnen de bestaande fabrieksprocessen, wordt het interessant en veel sneller en opgepikt. Die ervaring ga ik bijvoorbeeld inzetten om verder te werken aan de samenwerking met het bedrijfsleven.”

Holistische benadering
Ook binnen Inholland heeft Robin oog voor samenwerking. “We zijn een grote hogeschool met volop kansen om de verschillende kennisdomeinen slim te bundelen, zoals in Delft, Alkmaar en Amsterdam. Dan denk ik bijvoorbeeld aan het domein Techniek, Ontwerpen & Informatica om gezamenlijk met het werkveld concepten te ontwikkelen op het gebied van land- en tuinbouw en voedseltechnologie tot AI, datascience, maar ook bedrijfseconomie. Want bij het opzetten van nieuwe, duurzame voedselketens en aantrekkelijke foodconcepten is een multidisciplinaire aanpak essentieel. Zo kunnen we de landbouwgrond, waar nu zo veel druk op staat, efficiënter gebruiken.”

Studenten betrekken
Studenten horen als vanzelfsprekend bij Robins plannen met het lectoraat. “Onderwijs en onderzoek moeten samengaan. Graag maak ik studenten en docenten enthousiast door hen aan de hand van onderzoeksprojecten te laten ervaren hoe ze hun kennis toepasbaar kunnen maken voor praktijkvraagstukken. Ze kunnen op allerlei manier betrokken zijn bij onze projecten, bijvoorbeeld door concepten uit te denken of hands-on onderzoekswerk te verrichten. Er lopen nu zo veel interessante, impactvolle projecten; daar zouden we veel meer ruchtbaarheid aan moeten geven. Dat alleen al zou studenten aantrekken.”

Olympische finale
Wat de plannen van Robin precies zijn? “Ik ben me nu nog aan het oriënteren en ga op zoek naar waar mijn kracht en ervaring van toevoegde waarde is voor Inholland. Zoals de koppeling met technologische innovaties. En ik zou het een gedroomde combinatie vinden om samen te werken met Sportkunde.” Want daarmee slaat Robin een brug met het werk dat hij naast Inholland doet. “Vanuit mijn eigen bedrijfje train en coach ik talentvolle atleten. Daarnaast geef ik voedingsadvies aan (olympische) topatleten. We hebben een sportief gezin: mijn vrouw en ik zijn atleet geweest en we hebben drie kinderen met een groot talent.” Om daar vol trots aan toe te voegen. “In Parijs heeft onze oudste dochter, die in mijn team traint, meegedaan aan de Olympische Spelen. Ze bereikte zelfs de finale van de 4 x 100 meter estafette.”  

In de serie Expeditie Noord-Holland van TV NH onderzoekt boer Ayoub hoe het boerenleven eruit ziet in de toekomst. En hoe ons voedsel dan wordt geproduceerd. Daarom nam hij een kijkje in de keuken bij onze opleiding Food, Commerce & Technology. Daar keek en proefde hij mee in het onderzoek dat we binnen de opleiding en vanuit het lectoraat Health & Food uitvoeren met studenten en samenwerkingspartners naar duurzame voedselinnovaties die goed en gezond zijn voor mens én planeet.     

Onze lector Feike van der Leij  bij Health & Food en onderzoeker Els van Uffelen lichten de kansen van de eiwitrijke veldboon toe. Zo kan de veldboon als lokaal alternatief voor de geïmporteerde sojaboon dienen waardoor vervuilend transport beperkt blijft. En zijn plantaardige eiwitten, wanneer je ze direct tot je neemt in gezond voedsel in plaats van via vlees, ook minder belastend voor het milieu. In het onderzoeksproject ‘Bean me up!’ werken zij samen met diverse partners waaronder Food Innovation Community Amsterdam (FICA) aan de ontwikkeling en vermarkting van veldbonen als alternatief voor importsoja voor menselijke consumptie en als bron voor plantaardig eiwit.       

Boer Ayoub proeft ook diverse producten die gemaakt zijn uit veldbonen, zoals veldbonenmelk en een sausbasis voor knoflooksaus, en waarmee nu geëxperimenteerd wordt om deze ook smaakvol te krijgen. En student Stan Smit laat Ayoub ook brood proeven gemaakt van veldbonen. “Het smaakt niet per se anders”, stelt Ayoub. Stan licht toe: “We proberen het ook zoveel mogelijk op normaal brood te laten lijken, zodat mensen het ook graag eten.” 

  
Inholland werkt vanuit het Centre of Expertise (CoE) Groen, als groene hogeschool van de Randstad, samen met de drie andere groene hogescholen van Nederland: Aeres, HAS Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein. Met die CoE Groen zijn we onderdeel van het Groenpact, hét innovatieplatform en samenwerkingsverband voor het groene domein.

Meer weten over de transitie naar plantaardige eiwitten?    
In de podcastserie Onderzoekers over de Toekomst vertelt Feike hier meer over.

Het volledige artikel op TV NH lezen? 
Boer Ayoub proeft 'veldbonenmelk': "Smaakt naar slootwater met ganzenpoep!" - NH Nieuws 

Lector Patrick Huntjens stelt in een opiniestuk in dagblad Trouw dat “het huidige systeem boeren geen realistisch perspectief biedt. Als de BoerBurgerBeweging daar eerlijk over is, kan ze echt iets betekenen.” 

Je kunt het opiniestuk hier nalezen. Bekijk de video wanneer je meer wilt weten over de rol van Patrick in het Groenboerenplan. Patrick is lector Sociale Innovatie en Duurzaamheidstransities bij Hogeschool Inholland en hoogleraar aan de Universiteit Maastricht.

Patrick Huntjens, lector Sociale innovaties in het groene domein bij Hogeschool Inholland, en transitie-hoogleraar bij Maastricht Universiteit, heeft met zijn boek ‘Towards a Natural Social Contract’ (2021) de Nautilus Book Award 2022 (Gold Award) gewonnen: een prestigieuze internationale literatuurprijs. Het boek is verkozen tot het beste boek van het jaar 2022 in de categorie 'World Cultures' Transformational Growth & Development'. Voor zover bekend is Patrick, die in 2021 nog werd uitgeroepen tot lector van het jaar, de eerste Nederlander ooit die de Gold Award wint, sinds het 23-jarige bestaan van deze prijs. 

Boodschap Towards a Natural Social Contract 
De boodschap van Patricks boek is dat duurzaamheidstransities niet kunnen slagen zonder een andere economie en een nieuw sociaal contract, met bijbehorende rechten en plichten van zorg voor het milieu en het welzijn van anderen, inclusief toekomstige generaties. Een ander maatschappelijk contract is niet alleen wenselijk vanuit het oogpunt van duurzaamheid, rechtvaardigheid en gelijkheid, maar het is ook nodig om het vertrouwen van burgers in politiek, overheid, bedrijven en elkaar te herstellen. Het werk van Patrick laat zien dat dit niet alleen een wenselijk, maar ook een haalbaar en wenkend perspectief is.

Patricks boek Towards a Natural Social Contract heeft internationaal reeds zeer lovende kritieken ontvangen zoals te lezen op Springerlink, en in Nederland bijvoorbeeld door betekeniseconomie-expert en lector Kees Klomp (Hogeschool van Rotterdam en THRIVE Institute): “Ik lees enorm veel - en ook veel goede boeken - maar ik lees zelden iets waar ik me zó in kan herkennen als in Patrick’s schrijven. Patrick gebruikt nergens de term Betekeniseconomie, maar het hele boek ademt Betekeniseconomie.”

Werk van Patrick 
Het gedachtegoed van Patrick wordt momenteel verder ontwikkeld en toegepast in een aantal nationale onderzoeksprojecten, waaronder het NWA project ‘Transitie naar een duurzaam voedselsysteem’ en het SIA-project ‘Gebiedsgerichte kansen voor Natuurinclusieve Landbouw’. Dit krijgt bijvoorbeeld vorm in een nieuwe waardengedreven ‘whole of systems’ transitiebenadering, en de Transitiebloem die in deze projecten als een tool voor meervoudige waardecreatie wordt gebruikt. Meer hierover is te lezen in een wetenschappelijk artikel in Sustainability, in een artikel op Platform 31, of in zijn interviews voor MilieuMagazine en CIRCLE. 

Daarnaast is Patrick betrokken bij de ontwikkeling van vernieuwend onderwijs, waaronder de transdisciplinaire minor Samenwerken aan een toekomstbestendige stad. Hierbij gaan studenten sinds 2021 aan de slag met real life-projecten rond duurzame stedelijke vraagstukken. Vanuit Inholland werkt hij tevens aan de nationale Master ‘Navigeren van Duurzaamheidstransities’, die momenteel ontwikkeld wordt onder vlag van de Vereniging Hogescholen.

Patrick Huntjens is voorzitter van de Participatietafel Voedseltransitie bij DuurzaamDoor, Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), en daarnaast de initiatiefnemer van het ZeeBURGERvoedselbos (‘de meest sociale vorm van kringlooplandbouw’): een praktijkvoorbeeld van het in zijn boek omschreven Natuurlijk Sociaal Contract. Het doel van dit project is dat bewoners van Zeeburgereiland in Amsterdam zelfstandig een voedselbos onderhouden en profiteren van de oogsten. Op die manier wordt de Amsterdammer met zijn sociale en natuurlijke leefomgeving verbonden. 

Meer over Patricks onderzoek   
Wil je meer weten over het onderzoek dat Patrick doet? Bekijk dan onderstaande video over een Natuurlijk Sociaal Contract voor een betere samenleving. Of kijk vanavond naar de livestream van de presentatie van het tweede nummer PIT magazine van Regieorgaan SIA, waar Patrick tafelgast is.

De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) heeft de NWA-ORC subsidieaanvraag voor het project METAHEALTH gehonoreerd: een bedrag van in totaal 10 miljoen euro. Het onderzoek richt zich op de gezondheid in een microbiële-, sociaal-culturele- en zorgcontext in de eerste duizend dagen van het leven. Het vindt plaats onder leiding van professor Egija Zaura van VU-ACTA. Vanuit Inholland zijn onderzoekers van diverse disciplines aangehaakt.

Verminderen overgewicht en mondziekten bij kinderen
Overgewicht, tandbederf en een lage sociaaleconomische positie (SEP) gaan vaak samen. Dit heeft negatieve consequenties voor de gezondheid en het welzijn van het kind, maar ook voor het volwassen leven. Met METAHEALTH willen onderzoekers bijdragen aan het verminderen van overgewicht en mondziekten, vooral bij kinderen die in kwetsbare omstandigheden zoals armoede, slechte woonomstandigheden en met lage gezondheidsvaardigheden opgroeien.

Doelen METAHEALTH 
Het doel van METAHEALTH  is het verkrijgen van diepgaande kennis over de interactie tussen leefstijl, omgeving en micro-organismen tijdens de zwangerschap en de eerste duizend dagen. Daarnaast wil het onderzoeksteam leren hoe de zorg beter kan aansluiten bij de behoefte en complexe dagelijkse realiteit van kinderen en gezinnen. Ten slotte wil het team op basis van deze kennis samen effectieve interventies creëren om overgewicht en tandbederf te voorkomen. 

Betrokkenen vanuit Inholland
Vanuit de opleiding mondzorgkunde (Domein GSW) gaat Monique van der Veen zich in dit onderzoek focussen op gezinnen die in kwetsbare omstandigheden leven. Daarnaast houdt ze zich samen met diverse partners bezig met interventies passend bij de behoeftes en context van deze gezinnen.  Expertise op het gebied van persuasive communication wordt ingebracht door Laurence Alpay (Domein GSW, Lectoraat Medische Technologie, Centre of Expertise Preventie in Zorg & Welzijn). Zij zal zich richten op de digitale- en non-digitale communicatie-routes en diensten. Vanuit de Inholland onderzoeksgroep Research and Innovation Centre Agri, Food & Life Sciences gaat Vera van Stokkom bijdragen aan dit onderzoek met expertise op het gebied van smaakvoorkeuren, sensorisch onderzoek en voedselkeuze. 

METAHEALTH gaat eind 2022 van start. Het totale project duurt acht jaar.

Lees meer informatie over de toekenning van de subsidie.
 

Een initiatief met veel potentie dat in korte tijd kan uitgroeien tot een biodivers initiatief met rijke oogsten. Dát is het ZeeBURGERvoedselbos, een gedurfd project onder leiding van Inholland-lector Patrick Huntjens (Sociale Innovaties in het Groene Domein). Het bos komt vlakbij de nieuwbouw van Hogeschool Inholland in de Amsterdamse Sluisbuurt te liggen. Het plan werd vlak voor kerst met grote meerderheid aangenomen in de Amsterdamse Gemeenteraad.

Bijna alle partijen stemden voor op het initiatiefvoorstel van GroenLinks, op VVD en JA21 na. “Dat dit voorstel breed gedragen wordt, is een mooi teken dat we met het plan voor het ZeeBURGERvoedselbos en ons onderzoek middenin de samenleving staan”, zegt lector Patrick Huntjens in een reactie. “Het ZeeBURGERvoedselbos is een concreet en aansprekend project met impact.”

Past in de Amsterdam Groenvisie 2020-2050
Huntjens en zijn onderzoeksteam zien een burgervoedselbos als de meest sociale vorm van kringlooplandbouw. Met als doel de relatie tussen de mens en zijn sociale en natuurlijke leefomgeving te herstellen, op basis van sociaal en ecologisch rentmeesterschap en solidariteit. Het stadsbos past daarmee goed in de doelstelling van de recent vastgestelde Groenvisie 2020-2050 voor Amsterdam: een leefbare stad voor mens en dier. Het ZeeBURGERvoedselbos draagt bovendien bij aan klimaatadaptatie en aan het verminderen van emissies (EU Green Deal herbebossingsprogramma) en het versterkt het Natuur Netwerk Nederland van bestaande en nieuw aan te leggen natuurgebieden.

Het voedselbos en het werkveld
Door mee te werken en/of mee te financieren kan iedereen mede-eigenaar worden van dit circulaire voedselsysteem. Al het eetbare dat het bos ‘voortbrengt’, wordt verdeeld onder de leden. Belanghebbenden zijn bewoners van de Sporthelden- en Sluisbuurt, andere inwoners van Amsterdam, lokale ondernemers en overheden, studenten en docenten (hbo, mbo en wo) en basisschoolleerlingen.

Wat is het belang voor het onderwijs?
Hbo’ers en mbo’ers van diverse opleidingen kunnen afstuderen of stage doen aan de hand van ecologische en/of sociale vraagstukken met betrekking tot het ZeeBURGERvoedselbos. Via het bos is er onder andere educatie mogelijk over gezonde voeding, lokale voedselvoorziening, natuur in de stad, sociale innovatie en duurzame, inclusieve gebiedsontwikkelingen. Ook zullen straks diverse activiteiten rondom het bos georganiseerd worden. Te denken valt aan plant- en plukdagen, adopteer-een-boom-acties of natuurtuintjes voor het basisonderwijs in de wijk.

“De kennis die we opdoen met het voedselbos geven we door en ontwikkelen we verder”, legt Patrick Huntjens uit. “We willen met dit project een beweging in gang zetten naar nog meer buurtinitiatieven op het gebied van klimaat, voedsel, water, energie en biodiversiteit. Hierbij willen we jongeren nadrukkelijk betrekken. Juist ook omdat veel van hen maatschappelijk geëngageerd zijn. Ze willen onderdeel zijn van de oplossing, niet van het probleem.”

Wat zijn de (verwachte) resultaten?
Patrick Huntjens en zijn onderzoeksteam hopen dat het voedselbos in korte tijd kan uitgroeien tot een biodivers initiatief met rijke oogsten. Voor en door bewoners van het Zeeburgereiland en omliggende gebieden. “Het wordt een unieke plek waar iedereen elkaar leert kennen, samen geniet, sport en doet in de lokale natuur. Het bos verbindt de Amsterdammer met haar leefomgeving. Een prachtige promotie voor de stad en ons land!”

Het is niet alleen zonde om goed voedsel ongebruikt weg te gooien. Voedselverspilling draagt ook in grote mate bij aan klimaatverandering. Wat kunnen bedrijven daartegen doen? Lectoren, docenten én studenten van Hogeschool Inholland zetten hun tanden in dit vraagstuk met het project Voorkomen Voedselverspilling in de Keten. Het onderzoeksproject is opgezet om inzicht te krijgen in de hoeveelheid en oorzaken van voedselverspilling in de keten en om oplossingen te ontwikkelen die voedselverspilling voorkomen.

Het voorkomen van voedselverspilling is een van de duurzaamheidsdoelstellingen (SDG’s) van de Verenigde Naties. Het streven is om voedselverspilling in 2030 wereldwijd te halveren ten opzicht van 2015. Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft dit ook in het beleid opgenomen. Samen met Regieorgaan SIA, dat onderzoek van hogescholen ondersteunt, is het ministerie aanjager van het project.

Er is aan de voorkant van de keten weinig kennis over de aard en mate van voedselverspilling. Het project richt zich dan ook eerst op het ontwikkelen van een monitoringstool om de voedselverspilling te meten. Woody Maijers, lector Integrale Voedsel- en Productieketens en projectleider bij Inholland: “Om de voedselverspilling te verminderen, moet je eerst in kaart brengen wat de verliezen zijn en waar in het bedrijfsproces dit gebeurt.”

Extra vliesje om de avocado
Wendy van Vliet, projectleider voedselverspilling bij het samenwerkingsverband Greenport West-Holland, constateert dat in de keten onvoldoende kennis is in de mate van voedselverspilling. Greenport is een van de betrokken organisaties bij het project Voorkomen Voedselverspilling. Ze merkt dat een groeiend aantal bedrijven bezig is met innovatieve oplossingen om voedselverspilling te voorkomen. Een voorbeeld is het extra vliesje om de avocado om deze langer houdbaar te maken. Of om reststromen te verwaarden tot veevoer of nieuwe producten. Maar belangrijker is volgens haar de vraag: hoe voorkomen we die reststromen? “Dat veel verspilling plaatsvindt bij de productie, handel en transport, dus aan de voorkant, daarover is nog maar heel weinig bekend”, aldus Wendy.

Student-onderzoekers
Juist omdat veel bedrijven zich niet bewust zijn van hun eigen verspilling is de eerste fase van dit onderzoek het achterhalen van de oorzaken. Studenten, docenten en lectoren van Inholland werken daarvoor samen met andere hogescholen en een aantal bedrijven uit de AGF-, zuivel- en vleesketen. Woody: “Pas als we kunnen vaststellen waar in de keten en in welke mate de verspilling plaatsvindt, kunnen we interventies inzetten om voedselverspilling te verminderen en te voorkomen.”

Holistische visie
Ongeveer 39% van de totale verspilling vindt plaats in de productieketen: bij boeren, telers, productverpakkers en –verwerkers, en tussenhandelaren. Volgens Wendy speelt ook het systeem waarin we gevangen zitten mee. “Dat is puur gericht op het maken van winst tegen zo laag mogelijke kosten. Ik denk juist dat het goed is om op een meer holistische manier te kijken naar hoe wij grondstoffen gebruiken: gebruik alleen wat je nodig hebt. Dat betekent ook dat je je concentreert op de minder mooie producten, die zijn net zo lekker!”

Kennis implementeren in actueel onderwijs
Voor studenten, maar ook voor docenten biedt dit project mogelijkheden om actief mee te doen aan onderdelen die ze interessant vinden of waarin ze zich willen professionaliseren. Wendy: “Zien en ervaren is nodig om bewust te worden. Door dat te leren in de opleiding nemen studenten die inzichten mee naar de bedrijven. We hopen dat ze daar ook kritische vragen stellen!”

Praktijkvoorbeelden
Met dit onderzoeksproject komt veel kennis beschikbaar dat geïntegreerd kan worden in het onderwijs. Woody: “Die kennis moet niet op de plank blijven liggen. Daarom is het zo belangrijk dat de docenten erbij betrokken zijn. Zij kunnen de kennis direct implementeren in actueel onderwijs.”

Ook de praktijkvoorbeelden uit dit project kunnen direct deel uitmaken van het onderwijs. “We willen dat studenten na hun opleiding een directe bijdrage kunnen leveren aan de uitdagingen die ze tegen zullen komen”, zegt Jenny Abbenbroek, docent marketing bij Inholland en als projectmanager betrokken bij het project Voorkomen Voedselverspilling in de Keten. “Als afgestudeerde van de opleidingen Tuinbouw & Agribusiness en Food Commerce & Technology moet je kennis hebben en weten welke onderzoekstechnieken kansrijk zijn.”

Soft skills
Die onderzoekstechnieken kunnen volgens Jenny instrumenten zijn, maar ook ‘soft skills’ om een schakel in de keten mee te krijgen. Ze vindt het belangrijk dat studenten uitdagend en actueel onderwijs krijgen dat bijdraagt aan hun vaardigheden die ze nodig hebben voor het bedrijfsleven.“ Daarmee leveren de studenten ketenbreed een maatschappelijke bijdrage aan het voorkomen van voedselverspilling in de verschillende sectoren.“

In de eerste video vertellen Woody Maijers en Amber Akerboom over het Innovatiepact. Woody is programmaregisseur van het Innovatiepact én lector Integrale Voedsel- en Productieketens bij Inholland, Amber studeert Food Commerce and Technology en ondersteunt Woody bij de uitvoering van het Innovatiepact. Amber vindt het belangrijk dat er samenwerkingen zijn. "Op deze manier worden problemen vanuit verschillende hoeken belicht. Daarnaast is het voor mij, als student, interessant omdat ik zo gelijk leer vanuit het beroepsveld." Dat kan Woody alleen maar beamen. "De studenten van nu zijn de medewerkers van de toekomst. Het is heel mooi om met studenten projecten op te pakken. En hun oplossingen vervolgens terug te brengen naar de ondernemers."

In de tweede video vertellen Sjoerd Nieboer en Jeroen Ammerlaan over Flexibele deeltijdopleiding Tuinbouw & Agribusiness van Inholland. Sjoerd is coördinator en leercoach bij de Flexibele deeltijdopleiding, Jeroen is bloementeler in Berkel en Rodenrijs en volgt de deeltijdopleiding. Sjoerd: "Het is niet de bedoeling om per se veel de schoolbanken in te gaan, maar juist om in de praktijk te leren. En dat is interessant voor iedereen die al in de tuinbouw werkt en zichzelf verder wil ontwikkelen op hbo-niveau." Zoals Jeroen. Door de groei van zijn bedrijf veranderde ook zijn rol binnen het bedrijf. "Ik vond dat mijn theoretische kennis wat achter was gebleven. Wat ik vroeger met mijn boeren verstand deed, kan ik met de theorie nu veel beter benutten."  

Meer lezen? Bekijk dan ook de uitgave Goud zichtbaar maken.

"Corona is als zodanig geen ‘game changer’ maar wel een crisis die, samen met de politieke crisis, benut kan worden voor een herstel van vertrouwen in politiek, overheid en bedrijven. Een ander sociaal contract is aan het ontstaan en wordt als zodanig ook benoemd en bepleit (Omtzigt, 2021, Huntjens, 2021). Transitiebeleid kan hiervan profiteren en daaraan actief bijdragen. We geven hiervoor aan het einde van het artikel een aantal ‘wenken’.

Kernstuk van het document is dat voor het verder brengen van de maatschappelijke transities die gaande zijn, of beter gezegd, die elkaar in toenemende mate voor de voeten lopen, een nieuw maatschappelijk verbond is vereist. Dat noemen we, in het verlengde van mijn boek, een Natuurlijk Sociaal Contract. Want met enkel een sociaal óf duurzaam contract komen we er niet. De maatschappelijke transities moeten met elkaar worden gesynchroniseerd zodat ze elkaar op een constructieve wijze gaan versterken en versnellen.

Ons betoog is dat net als de sociale transities (een eerlijker en meer sociale samenleving, met zinvol werk, een meeregerend parlement en een overheid die burgers - letterlijk - hoort en met hen rekening houdt), ook duurzaamheidstransities niet zullen slagen zonder een andere economie en een ander sociaal contract: een ander verbond tussen burger, samenleving, economie en overheid, met de daarbij behorende rechten en plichten van zorg. Een ander sociaal contract is niet alleen wenselijk vanuit het oogpunt van duurzaamheid en sociale transitie, maar is ook nodig voor het herstellen van het vertrouwen van burgers in politiek, overheid en elkaar.

Daarnaast stellen we dat nagedacht moet worden over hoe de maatschappelijke ruimte gedefinieerd kan worden waarin de transities plaatsvinden.

Daarvoor is de dichotomie ‘staat versus markt’, zoals die nu voor transities veelal wordt gehanteerd, naar onze mening veel te beperkt en moeten tenminste de civil society (burgers) en de kennisinstellingen worden betrokken als essentiële spelers. Zo ontstaat dan een ‘hybride sfeer’ waarin zeer uiteenlopende vormen van samenwerking en organiseren geplaatst kunnen worden: niet enkel ‘business’ óf ‘overheidsorganisaties’. In onze ogen is er een alternatief voor de neoliberale economie, deze bestaat deels zelfs al, in de vorm van coöperatieven, Teal bedrijven, purpose-driven leadership, burgerinitiatieven en een grotere oriëntatie van investeerders op maatschappelijke waardecreatie."

Lees hier het complete essay >>>

Dit artikel is eerder verschenen op FICA.nl

FICA vroeg Linde Naastepad, student Food Commerce & Technology, naar haar ervaring: “Het bedrijfsproject was voor ons de eerste keer dat we tijdens deze opleiding in aanraking kwamen met het echte bedrijfsleven. We vonden het heel leuk om te zien hoe onze studie kan worden toepast in (in ons geval) de bakkerij-wereld. Daarnaast was het heel interessant om van de andere groepjes te zien op hoeveel verschillende werkvelden onze studie toepasbaar is. Tijdens het FICA event kwam dit nog eens extra naar voren!”

Creativiteitsprijs
Voor Weber Cooling was het een eerste keer dat ze samen met Inholland een tweetal projecten hebben geformuleerd. Dit was best spannend volgens Hans Juursema, maar ook erg leuk: “Mooi om te zien dat twee groepen studenten zich zo weten vast te bijten in de nieuwe techniek die vacuüm koeling is. Toch zijn beide groepen in staat geweest om mooie producten (grotendeels zelfstandig) te bakken, te koelen middels vacuüm, en heldere conclusies te formuleren over de voordelen die deze techniek voor de bakkerij sector kan hebben. Respect voor de inzet van beide groepen, en super dat één van de groepen er ook nog met een prijs vandoor kon gaan! Wat ons betreft voor herhaling vatbaar”. Zeker ook omdat een van de projecten, Vacuümkoeling voor twee fasen bakken, beloond werd met een prijs voor creativiteit.

Bean me up!
Er kwamen een hoop mooie projecten voorbij tijdens het FICA Summer event, maar er kan er maar één de winnaar zijn. Projectgroep Bean Me Up! won dit jaar de prijs voor Greatest Challenge. Tijdens de bedrijfsoprdracht onderzoechten de vier studenten of de sojaboon uit Canada in bakkerijproducten vervangen kan worden door de veldbonen uit Nederland. En wat blijkt? Dat kan inderdaad! "De veldbonen kunnen worden toegepast in cakes als eiwitvervanger. Er kan zelfs spijs worden gemaakt van veldbonenpuree die weer in een gevulde koek kan worden verwerkt", vertelt Irene, een van de vier studenten, trots. Roland, projectbegeleider van Bean Me Up!, was erg tevreden over de samenwerking. “Het Bean me up! Green Juniors team was een heel leuk team om mee te werken. Ze waren enthousiast, erg gemotiveerd en ook goed georganiseerd. Ze zorgden voor regelmatig overleg en hielden mijzelf en de begeleider van NMK Esbaco goed bij de les. De praktijksessies in het Foodlab verliepen vlot en waren goed voorbereid. Gelukkig heb ik een aantal keer hun recepten kunnen proeven. De dames hebben het geweldig gedaan, dat ze gewonnen hebben verbaast me niets!”

Nog geen maand geleden werd hij uitgeroepen tot Lector van het Jaar 2021. Reden voor ScienceGuide om Patrick Huntjens, lector Sociale Innovaties in het groene domein, te bevragen over het toenemende belang van duurzaamheid in het hoger onderwijs en de maatschappij. Patrick: “Ik zie het als mijn taak om jongeren te ondersteunen als het gaat om een duurzamere toekomst, en hen zelfs het stuurwiel in handen te geven.”

Patrick is erg blij dat de Lector van het Jaar-verkiezing dit jaar duurzaamheid als thema had. Dat de jury van de verkiezing voor de helft uit studenten bestaat, maakt de winst voor Huntjens nog specialer. “Ik vond het een hele eer om juist door de opkomende generatie uitgeroepen te worden tot lector van het jaar. Ik zie het echt als mijn taak om de huidige maatschappelijke vraagstukken samen met de opkomende generatie aan te pakken, en om ze de juiste kennis, vaardigheden en instrumenten mee te geven om de duurzaamheidstransitie te kunnen voltooien.”

Prominente rol voor jongeren
Volgens Huntjens is de verkiezing wat betreft de organisatie dan ook een voorbeeld voor veel andere omgevingen. “Studenten hadden echt een gelijkwaardige plek aan de tafel. Er wordt vaak gesproken over een triple helix, met onderzoek en onderwijs, overheid en het bedrijfsleven, maar jongeren zouden hier een meer prominente rol in moeten krijgen. Dat probeer ik met mijn eigen onderzoek en onderwijs echt te doen, door studenten in de ‘driver’s seat’ te plaatsen, maar wel binnen een leeromgeving waarin ze leren systeemdenken, samenwerken, en co-creëren. Ik daag mijn studenten uit om in dialoog te gaan met mensen die anders denken, want zonder dialoog is er geen samenwerking. En in de praktijk zul je een hoop mensen tegenkomen die anders denken.”

Duurzaamheid staat nog in de kinderschoenen. Maar, constateert Patrick, het borrelt en bruist overal. “Steeds meer partijen veranderen van koers, en diegene die dat niet of te weinig doen worden door de rechter gedwongen, zoals in de Urgenda-klimaatzaak tegen de Nederlandse overheid of Milieudefensie tegen Shell. Dat zijn belangrijke gamechangers richting een Natuurlijk Sociaal Contract, dus we gaan de goede kant op.”

Lees hier het hele interview met Patrick Huntjens in ScienceGuide. 

Lector Patrick Huntjens is vrijdagmiddag gekozen tot Lector van het Jaar 2021. De jury bewondert de Inholland-lector Sociale Innovaties in het Groene Domein met zijn vele (duurzame) initiatieven die geïntegreerd zijn met het onderwijs. Waaronder het onderzoek naar de Sluisbuurt in Amsterdam en de Burgerboerderij, maar ook de transdisciplinaire minor ‘Samen werken aan de toekomstbestendige stad’ die hij mede ontwikkeld heeft. “Huntjens zien wij als een veelzijdige lector die een complex onderwerp goed vorm weet te geven in werkgroepen, opdrachten voor studenten en initiatieven.”

De prijs werd uitgereikt tijdens de Groene Peper, het onderwijsevenement over duurzaamheid in het onderwijs. Namens Studenten voor Morgen, het Interstedelijk Studenten Overleg en ScienceGuide. Patrick kreeg de prijs voor zijn titel uit handen van ISO-bestuurslid en jurylid Leon van der Neut.

‘Een veelzijdige lector met een gevestigde naam’
Patrick Huntjens komt over op de jury als een gevestigde naam binnen de hogeschool, regio en kennisgemeenschap. De jury bewondert zijn vele initiatieven die geïntegreerd zijn met het onderwijs, zoals het onderzoek naar de Sluisbuurt in Amsterdam en de Burgerboerderij, maar ook de transdisciplinaire minor die hij mede ontwikkeld heeft.

De jury ziet Patrick Huntjens als een veelzijdige lector die een complex onderwerp goed vorm weet te geven in werkgroepen, opdrachten voor studenten en initiatieven.

Bij de recente presentatie van de drie genomineerden voor de Lector van het Jaar 2021 stond Patrick Huntjens stil bij de rol van studenten in zijn onderzoek. “Wij zetten studenten in van verschillende disciplines en verschillende opleidingen. Daarnaast werken we in onze onderzoeksprojecten samen met acht universiteiten, de vier groene hogescholen, en een groot aantal bedrijven en ngo’s. Om de studenten hierop goed voor te bereiden, hebben we bij Inholland een nieuwe transdisciplinaire minor opgezet, genaamd Samenwerken aan de Stad van de Toekomst. Binnen deze minor leren studenten om samen met mensen uit andere vakgebieden te werken aan duurzame ontwikkelingen.”

Enthousiasme over alle genomineerden
De jury, bestaande uit Nikki Trip (voorzitter Studenten voor Morgen), Antoine Heideveld (directeur Groene Brein), Frans van Heest (hoofdredacteur ScienceGuide) en Leon van der Neut (ISO) was over alle drie de inzendingen enthousiast, aangezien de drie lectoren allen hun studenten een actieve rol geven in hun onderzoek, zo staat in het juryrapport. De andere genomineerden waren lector Mieke Oostra van Hogeschool Utrecht (Nieuwe Energie) en lector Floris Boogaard van de Zernike Campus van de Hanzehogeschool (Ruimtelijke Transformaties). 

De Lector van het Jaar-prijs wordt sinds 2010 door ScienceGuide en het ISO georganiseerd, met een wisselend thema en wisselende derde partner. Vorig jaar werd de prijs in samenwerking met SURF uitgereikt aan lector Collette Cuijpers van Avans en Fontys.

Een samenleving die humaner en eerlijker is en vooral minder destructief voor mens en natuur. Dat is wat Patrick Huntjens, lector Sociale Innovaties in het Groene Domein, beoogt met zijn nieuwe boek ‘Towards a Natural Social Contract’. Hij ziet een noodzakelijke transitie: van onze huidige benadering waarin de individuele mens en economische groei centraal staan, naar een meer ecocentrisch en regeneratief model. Daarmee kunnen we onze samenleving en onze planeet gezond houden, ook voor toekomstige generaties.

De complexe uitdagingen van de 21ste eeuw vereisen een transitie richting een nieuw, natuurlijk sociaal contract dat de relatie tussen de mens en zijn sociale en natuurlijke leefomgeving herstelt. Zonder deze omwenteling zal van structurele, duurzame oplossingen weinig terechtkomen. In zijn boek – de opvolger van zijn lectorale boek uit 2019 – geeft Patrick Huntjens een theoretische onderbouwing, een praktische uitwerking én concrete handvatten voor een daadwerkelijke koersverandering richting een duurzame, gezonde en eerlijke samenleving.

Van antropocentrisch naar ecocentrisch
Huntjens licht toe: “We leven nu in een samenleving die gericht is op individualisme en eigen belang, op materialisme en kortetermijndenken, op privatisering en een blind geloof in marktwerking. Het leidde tot een tunnelvisie gericht op financiële winst en economische groei, met nauwelijks aandacht voor sociale en ecologische waarden. Een nieuw natuurlijk sociaal contract voor de 21ste eeuw vergt dan ook een transitie van een antropocentrisch naar een ecocentrisch wereldbeeld. Een wereldbeeld waarin mens en samenleving onderdeel zijn van een groter ecosysteem, dat van de planeet aarde.”

Relatie tussen mens en natuur
“Daarbij hoort een veranderend mensbeeld van de ‘homo economicus’ naar ‘homo ecologicus’. Mensen zijn namelijk verweven in een web van afhankelijkheden, net zoals alles in de natuur. De mens is een groepsdier en voor zijn overleving afhankelijk van menselijke kwaliteiten als solidariteit, wederkerigheid, co-creatie en samenwerking. Sociaal en ecologisch rentmeesterschap spelen daarom een centrale rol in een natuurlijk sociaal contract. Een mooi voorbeeld hiervan zijn initiatieven waarbij burgers zelf mede-eigenaar worden van hun eigen voedselsysteem, in samenwerking met boer en natuur. Ook mensenrechten en rechten voor de natuur spelen een belangrijke rol in de transitie naar een duurzame, gezonde en eerlijke samenleving.”

Circulaire, regeneratieve economie
“Op economisch vlak zal de grote omwenteling vooral gericht moeten zijn op de transitie van een lineaire naar een circulaire, regeneratieve economie gericht op brede welvaart en welzijn van mens en planeet. Dat is enerzijds een kwestie van ethiek (vermijden van negatieve kosten voor anderen, de natuur en volgende generaties) en anderzijds een kwestie van True Cost Pricing, waarbij verborgen sociale en ecologische kosten worden meegenomen in de prijs van producten en diensten. Wellicht is de grootste winst te behalen bij een drastische hervorming van ons belastingstelsel, waarbij ongelijkheid wordt aangepakt door te belasten op kapitaal in plaats van op arbeid, maar ook door meer belasting op onduurzame en ongezonde producten en diensten, waardoor een duurzame en gezonde economie en leefstijl een eerlijke kans krijgen.”

Kennisontwikkeling in praktijk en onderwijs
Vanuit zijn onderzoekslijn Sociale Innovaties in het Groene Domein heeft Huntjens een breed netwerk waarmee hij in co-creatie kennisontwikkeling tot stand brengt.“Mede op basis van de ‘Research & Innovation Agenda’ in dit boek en door praktijkgericht en transdisciplinair onderzoek in de juiste consortia – waaronder de Nationale Wetenschapsagenda (NWA) – leiden de verschillende onderzoeksactiviteiten tot belangrijke inzichten in vraagstukken rond circulaire economie, duurzame landbouw en duurzame stedelijke ontwikkeling.” Deze innovatie van de beroepspraktijk wil hij ook via het onderwijs bewerkstelligen door het opleiden van de volgende generatie professionals. “Professionals die weten hoe je innoveert op het snijvlak van de sociale en natuurlijke omgeving. Dat is een unieke invalshoek: transformatieve sociaal-ecologische innovatie gebruiken als onderdeel van een natuurlijk sociaal contract met meer zorg voor elkaar en de natuur, zoals beschreven in mijn boek.”

Transdisciplinaire Minor Stad van de Toekomst
Huntjens is ook betrokken bij de nieuwe Transdisciplinaire Minor Stad van de Toekomst. “Voor de aanpak van complexe maatschappelijke uitdagingen, waaronder de voedsel- en energietransitie en het klimaatbeleid, is een nieuwe manier van denken en werken noodzakelijk. Complexiteits- en systeemdenken. Bij systeemdenken bijvoorbeeld wordt ook de rol en positie van de mensheid in een groter geheel geplaatst. Het biedt daarmee concrete handvatten voor een verandering van de mens als heerser van natuur naar de mens als ónderdeel van natuur. Dit biedt een verfrissend en waardevol nieuw perspectief op huidige problemen en oplossingen. Zo kunnen we ontwerpprincipes en voorbeelden uit de natuur gebruiken voor economische en institutionele verandering.”

Het e-book ‘Towards a Natural Social Contract’ is onder meer te koop via Springer.com.

In deze online editie van het Comeniusfestival draaide het om het belang van inclusief teamwork om hoger onderwijs vorm te geven en te innoveren. Vandaar de uitnodiging aan Karin van Beckhoven om over ‘haar’ minor te vertellen, die per september 2021 van start gaat. In de minor gaan Inholland-studenten van verschillende opleidingen aan de slag met grote maatschappelijke vraagstukken om zich goed voor te bereiden op hun toekomstige rol als professional. Voor de ontwikkeling van de minor werd in 2019 de Comenius Leaderschip Fellow-beurs toegekend, die drie jaar duurt.

“We integreren kennis uit verschillende disciplines en combineren dit met een participatieve aanpak”, legt zij uit in haar presentatie. “Hierbij werken studenten samen met overheden, ondernemers en burgers met als doel samen praktijkrelevante kennis en innovatieve oplossingen te creëren. Docenten, lectoren en onderzoekers van verschillende disciplines zijn hierbij betrokken. Het mooie is dat studenten zo in aanraking komen met kennis uit andere disciplines. Zo kun je een product maken die je niet enkel vanuit je eigen opleiding had kunnen maken.”

Hoe blijf je scherp op de leerdoelen?
“Er zijn burgers betrokken, beleidsmakers, docenten, professionals, studenten en dan ook over allerlei disciplines heen; dat klinkt erg ingewikkeld. Hoe zorg je ervoor dat je scherp blijft op de leerdoelen en dat het geen brij wordt waarin de student verzuipt?” wil de minister weten.

De minister kan gerust zijn, gezien de grondige voorbereiding van dit nieuwe onderwijstraject. Zo is er een adviseur onderwijsbeleid betrokken en wordt een visie op leren en toetsen opgesteld met leeruitkomsten op gebied van transdisciplinaire samenwerking. Vanaf het begin zijn ook mensen van onderwijsbeleid meegenomen om mee te denken hoe toetsing vorm kan krijgen. Verder is er vanuit verschillende kenniswerkplaatsen en living labs van Inholland al brede en nuttig toepasbare praktijkervaring.

Ook de ontwikkeling is transdisciplinair
Niet alleen de minor zelf, maar ook de ontwikkeling ervan is transdisciplinair. Zo bestaat het team uit docenten, adviseurs onderwijsbeleid, lectoren en onderzoekers van verschillende opleidingen. Ook studenten worden bij de ontwikkeling van de minor betrokken. En HR is aangesloten voor een professionaliseringstraject van docenten. Karin: “We doen dit alles ontwerpend met elkaar, waarbij we van en met elkaar leren. Durven ook om je eigen methoden los te laten en open staat voor andere kennis en vaardigheden. Die diversiteit willen we straks ook in de minor.”

Een mooie innovatie om nieuwsgierigheid te verbreden
Minister Van Engelshoven ziet in de Inholland-minor een mooie innovatie die studenten stimuleert hun nieuwsgierigheid te verbreden. “We willen wel dat studenten nieuwsgierig zijn en veel vragen stellen, maar vaak blijft dat beperkt tot vakgebieden: 'We willen we dat je nieuwsgierig bent, maar dan wel binnen dit vierkantje.' In jullie voorbeelden trekken jullie de nieuwsgierigheid over de grenzen heen waardoor studenten ook leren. Dat er ook mensen buiten het vakgebied zijn die hen kunnen helpen om vragen te beantwoorden.”

De minor Samen werken aan de toekomstige stad past volgens Van Engelshoven ook goed in de Strategische agenda hoger onderwijs en onderzoek ‘Houdbaar voor de toekomst’. “We willen minder concurrentie, minder ‘silo’s’, en juist samenwerking stimuleren op alle fronten. Tussen instellingen, tussen faculteiten, daar zit de toekomst. Het moet gaan om het succes van de student.“

Feike van der Leij is op 1 februari 2021 gestart als lector Health & Food van Hogeschool Inholland. Hij richt zich op de vraag hoe voeding kan bijdragen aan gezondheid, gelukkig oud worden en hoe de voedselketen kan verduurzamen.

Feike werkt al sinds 2015 als onderzoeker en docent binnen het domein Agri, Food & Life Sciences. Hiervóór deed hij onder meer biotechnologisch onderzoek aan de ETH in Zürich, geneeskundig onderzoek in het UMC Groningen en was hij zowel docent als lector bij hogeschool Van Hall Larenstein. Feike promoveerde aan de Rijksuniversiteit Groningen op genetisch onderzoek naar zetmeelvorming in aardappels. “Ik begeef me graag op het snijvlak van biologie en scheikunde en wil snappen hoe dingen op moleculair niveau werken. Voeding is een fantastisch onderwerp om die fascinerende wereld aan anderen uit te leggen. Zo heb ik moleculair-biologische processen inzichtelijk gemaakt voor het onderwijs met het Genomisch kookboek. Ook studenten van Inholland hebben hieraan meegewerkt.”

Onderzoeksprogramma Food for Happy Ageing
Voeding is voor Feike niet alleen een manier om biologie uit te leggen. “Er speelt ontzettend veel in de voedselindustrie. Vanwege vraagstukken rond gezondheid en duurzaamheid is er behoefte aan innovatie. Omdat Nederland echt heel goed is in voedselproductie kunnen wij daarin een vooraanstaande rol spelen. Met de onderzoekslijn Health & Food draag ik daar graag aan bij. Onder de noemer Food for Happy Ageing hebben we daarvoor een omvangrijk onderzoeksprogramma lopen. We willen de gezondheid van consumenten bevorderen, de duurzaamheid van de voedselketen verbeteren en ertoe bijdragen dat mensen gelukkig oud kunnen worden. Niet zo oud mogelijk worden maar zo lang mogelijk gezond blijven, daar gaat het volgens mij om. We richten ons op de combinatie van technologische innovaties en manieren om consumenten te bereiken en nieuwe concepten te laten landen in de maatschappij.”

Koppeling onderzoek en onderwijs
Feike blijft naast zijn onderzoekswerk als docent actief en studenten begeleiden. “Ik wil hen zo snel mogelijk betrekken bij echte, actuele vraagstukken, zodat ze inzien wat hun studiekeuze inhoudt en dat ze geschoold worden voor de praktijk van nu. Door de praktijk naar binnen te halen leren ze omgaan met complexe opgaven, waarbij je kunt falen. Dat hoort erbij.” Feike wil binnen flexibele modulen snel kunnen inspelen op vragen uit het werkveld om ze met studenten, ook van buiten het eigen domein, op te pakken. “Ik zoek telkens de samenwerking met wat ik de vijf O’s van de olympische ringen noem: onderwijs, onderzoek, ondernemers, omgeving en overheid. We slaan onder meer een brug met FICA, waar studenten van bijvoorbeeld de opleiding Food Commerce & Technology aan verschillende food-vraagstukken werken binnen bedrijven.”

De Nederlandse tuinbouw staat voor de grote uitdaging om te verduurzamen. De sector is daarbij onderdeel van zo’n complex systeem, dat we moeten leren denken in systemen om tot de juiste beslissingen te komen. In zijn afscheidsrede als lector Duurzame verbindingen in de Greenport pleitte Olaf van Kooten voor dit ‘Nieuwe Denken’. En voor jonge professionals die ook echt werk maken van een nieuwe duurzame tuinbouw, verstand hebben van de teelt en oog voor het systeem om hen heen. “Ik zie dat zij trappelen om aan de slag te gaan en dat geeft mij hoop voor de toekomst.”

Vanwege corona kan Olaf zijn afscheidsrede vroeg houden op donderdagochtend 26 november. Vele geïnteresseerden luisteren thuis aan de ontbijttafel hoe hij in een eerder opgenomen video bij de duurzame, circulaire kwekerij van Duijvestijn Tomaten terugblikt op 30 jaar onderzoek, waarvan tien jaar bij Inholland. “Ik heb een bijzondere ontwikkeling in de tuinbouw mogen helpen vormgeven met spannend onderzoek. De durf om te leren en te onderzoeken bij Inholland leverde resultaten op voor de toekomst.”

Twee onderzoeksprojecten
Olaf licht twee onderzoeksprojecten uit die hij vormgaf. Het eerste is ‘Green Eyes’ waarin hij samen met onderzoekers, studenten, het bedrijfsleven en kennisinstellingen onderzocht hoe de ervaringswereld van de teler gekoppeld kan worden aan metingen en modellen. “We verzamelden data om daarmee de teelt aan te sturen. Zo wordt het mogelijk dat een teler vanuit één plek verschillende locaties kan managen.” Een ander groot project is SamenMarkt. “Het idee is om te telen wat de consument wil. Als je daar goed op inspeelt, hoef je minder weg te gooien en ben je duurzamer bezig. Probleem is dat de productieketen zo is geoptimaliseerd, dat contact tussen producent en consument is geblokkeerd. Samen met de TU Delft zetten we een softwaresysteem op dat voor nauwere afstemming zorgt zonder dat de keten aan efficiëntie verliest.”

Systemisch denken nodig
Volgens Olaf dragen technische en sociale innovaties bij aan verduurzaming van de tuinbouw. Maar er is ook systemisch denken nodig om verandering mogelijk te maken. Olaf noemt dit het Nieuwe Denken. “Door een krachtenveldanalyse kun je zien wat de belemmerende en de bevorderende krachten zijn voor verandering. Ze houden elkaar in evenwicht. Nu blijkt uit onderzoek naar groepsdynamiek dat het niet helpt de bevorderende krachten te stimuleren. Want dan nemen de belemmerende factoren ook in kracht toe. Wil je verandering, dan moet je de belemmerende krachten verzwakken, zoals de gevestigde belangen in de tuinbouw.”

Hoop voor de toekomst
De gang naar een duurzaam systeem is een complex proces, maar de ontwikkeling is er, ziet Olaf. “Kijk naar het onderwijs waarin ik jongeren zie trappelen om aan de slag te gaan. Dat geeft hoop voor de toekomst. Met onze tuinbouw kunnen we een enorme bijdrage leveren aan de wereld. Bijvoorbeeld door autonome kassen te bouwen in onvruchtbare gebieden die los staan van de omgeving. Daarmee kunnen we met minimaal watergebruik en zonder fossiele energie hoge producties halen en gezonde, lekkere en voedzame producten afleveren.”

Techneut en teler verbinden
Jolanda Heistek, programmadirecteur van Greenport West-Holland reflecteert op Olafs rede en de tijd toen ze twintig jaar geleden als jonge onderzoeker met Olaf samenwerkte. “Je hebt echt bijgedragen aan een verandering van de mindset van mensen. De focus van het telen van producten heb je helpen verleggen naar het telen van gezonde producten in een duurzame samenleving en een gezonde economie. Technologie en het delen van data staat daarbij centraal, zodat je het telen met ‘groene vingers’ omzet in modellen. Het is jouw kracht om techneut en teler te verbinden. Ik hoop daarbij dat iedereen het Nieuwe Denken omarmt en over de eigen schaduw heen stapt om circulair te gaan werken, want dat is onze toekomst.”

Helden van de toekomst
Na Jolanda’s lovende woorden beantwoordt Olaf een groot aantal vragen van de online aanwezige deelnemers. Zoals: welke invloed hebben projecten als Green Eyes en SamenMarkt op het Inholland-onderwijs? “De projecten laten zien dat het belangrijk is dat studenten werken aan hun T-shaped skills: de steel van de T gaat de diepte van het vak in, het dakje duidt op het brede overzicht, het systemisch denken over hoe jouw handelen past in wat anderen doen. Het boek van Donella Meadows Thinking in Systems legt heel helder uit hoe je het Nieuwe Denken in het dagelijks leven toepast.” Op de vraag hoe je jongeren aantrekt voor de tuinbouw, heeft Olaf ook een helder antwoord. “We staan voor een enorme uitdaging in de wereld om te verduurzamen. Jongeren kunnen de helden van de toekomst worden om met de tuinbouw daaraan bij te dragen, bijvoorbeeld op het gebied van autonoom telen. Zij kunnen de duurzame teelt aansturen van Mexico tot Japan.”

Umbrella shaped professional
Dirk van der Bijl, directeur van het Domein Agri, Food & Life Science, dankt Olaf voor zijn werk. “Ik zie geen pensionado voor me, maar iemand met een frisse, visionaire blik. Als hoogleraar aan de Wageningen University sprak je ooit de wens uit jouw ideeën in de praktijk te brengen. Bij Inholland heb je die kans gegrepen. Je bracht je netwerk mee en jouw brede kennis en vaardigheden. Je bent geen T-shaped maar een umbrella shaped professional. Het thema Duurzame verbindingen in de Greenport heb je echt op de kaart gezet. Dat thema zetten we voort, want het is actueler dan ooit.” Olaf belooft tot slot niet op zijn lauweren te rusten. “In het kader van het Nieuwe Denken wil ik onderzoeken hoe mijn eigen geest werkt en hoe die kan bijdragen aan de gemeenschap.”

Olaf van Kooten neemt donderdag 26 november afscheid als lector Duurzame verbindingen in de Greenport. In zijn online afscheidsrede gaat hij in op de ontwikkelingen die de komende decennia nodig zijn in de tuinbouw voor een duurzame gezonde toekomst van mens, dier en planeet. Meld je aan via inholland.nl/tuinbouwvandetoekomst.

“De Nederlandse tuinbouw heeft een voorbeeldfunctie in de wereldwijde voedselproductie. Deze rol moet de tuinbouwsector oppakken, omdat we mondiaal bezig zijn om crisis op crisis te stapelen”, aldus Van Kooten. “Wil de mens overleven, dan zullen we meer ruimte moeten scheppen voor grote bossen, die ons overtollige CO2 weer op zullen nemen.”

Maar voor deze bossen hebben we ruimte nodig, meent Van Kooten. “Ruimte, die nu wordt ingenomen door enorme oppervlaktes aarde voor de productie van veevoer. De Nederlandse teelt in kassen biedt mogelijkheid voor intensieve groenten- en bloemen productie op een zeer beperkt oppervlak en zonder schade voor ons milieu. Bovendien produceren zij daarmee nutriëntenrijk voedsel waarmee veel niet-overdraagbare ziektes voorkomen kunnen worden.”

Om dit te realiseren moet er nog intensief geëxperimenteerd worden met fossielvrije energie, biologische bestrijding en ‘vierkantsverwaarding’ van alles wat er in de kas groeit. Een voorwaarde voor succes is de kasteelt te integreren in een circulaire economie, die door de burgers gewild en gedragen wordt. “Zolang de gemiddelde burger blijft denken dat groenten alleen uit de supermarkt komen, zal de maatschappelijke draagkracht onvoldoende blijken om deze ontwikkeling waar te maken.”

Meer informatie en aanmelden
De online ontbijtbijeenkomst vindt plaats op donderdag 26 november 2020 van 8.00 tot 9.00 uur. Ga voor meer info en aanmelden naar inholland.nl/tuinbouwvandetoekomst.

Onder de vlag van de Nationale Wetenschapsagenda start een breed consortium van 30 wetenschappers uit het wo en hbo samen met een groot aantal bedrijven, NGO’s en innovatieve platforms met het driejarige programma ‘Transitie naar een duurzaam voedselsysteem’. Het is het eerste transdisciplinaire consortium in Nederland dat aan de transitie van het voedselsysteem als geheel gaat werken.

Deelonderzoeken vanuit Inholland
Vanuit Inholland is een onderzoeksteam aangesloten onder leiding van lector Patrick Huntjens (Sociale Innovaties in het Groene Domein). Samen met studenten en docent-onderzoekers is hij verantwoordelijk voor diverse ‘werkpakketten’ binnen het consortium. Het gaat om onder andere deelonderzoeken op het gebied van regionale voedselsystemen & living labs als om governance (sturingmechanismen).

“De huidige manier van hoe we met onze planeet omgaan, waaronder een voedselsysteem met een sterke focus op productiviteit, marktwerking en winstmaximalisatie, heeft geleid tot grote maatschappelijke kosten op het gebied van gezondheid, welzijn en milieu”, zegt Patrick Huntjens in een reactie. “Het is daarom evident dat het niet voldoende is om het huidige voedselsysteem te verduurzamen: een fundamentele transitie van het voedselsysteem als geheel is nodig. In dit landelijk onderzoeksprogramma richten wij ons op de vraag hoe wij de transitie naar een duurzaam, gezond en eerlijk voedselsysteem als samenleving voor elkaar kunnen krijgen.”

‘Alleen verduurzamen is niet genoeg’
Kennisinstellingen en werkveld slaan in het programma de handen ineen omdat zij geloven in een fundamentele transitie van het voedselsysteem als geheel en niet alleen in het aanpassen van onderdelen ervan of het bestrijden van symptomen. “Voedsel is een cruciaal onderdeel van onze cultuur en ons welbevinden”, stelt penvoerder Frederike Praasterink van het lectoraat Future Food Systems van HAS Hogeschool. “Tegelijkertijd dragen huidige voedselconsumptie en -productiepatronen sterk bij aan een aantal urgente duurzaamheidsopgaven op het gebied van de gezondheid en welzijn van mens, dier en planeet. Deze duurzaamheidsopgaven zijn geen losstaande problemen: het zijn gerelateerde symptomen van een niet-duurzaam voedselsysteem. Daarom is een fundamentele transitie van het voedselsysteem als geheel nodig.”

Wat is een duurzaam voedselsysteem?
Wat een duurzaam voedselsysteem behelst, is echter niet bij voorbaat duidelijk: duurzaamheid is een multidimensionaal concept. In de praktijk van beleid, bedrijf of burgers wordt vanuit verschillende visies gewerkt. Het consortium richt zich daarom binnen het programma op de vragen: wat is een duurzaam voedselsysteem en welke sturingsmechanismen kunnen een transitie naar een duurzaam voedselsysteem in Nederland versnellen? Er wordt onder meer gewerkt aan een versnellingsagenda voor transitie, het inzichtelijk maken van hoe de transitieopgave vorm kan krijgen in een gebiedsgerichte aanpak, een systeemmodel voor kwantitatieve systeemanalyses en bouwstenen voor onderwijsontwikkeling op de thematiek van transitie naar een duurzaam voedselsysteem. Daarnaast richt het consortium zich ook op het bouwen van een transdisciplinaire community rond voedselsystemen die ook na afloop van dit project gezamenlijk projecten zal ontwikkelen om bij te dragen aan de implementatie van de resultaten.

Kennis- en werkveldpartners
Kennispartners zijn HAS Hogeschool, Universiteit van Amsterdam, Universiteit Utrecht, Wageningen University & Research, TU Eindhoven, Leiden Universiteit, Radboud Universiteit Nijmegen, Vrije Universiteit Amsterdam, Hogeschool Inholland, Aeres Hogeschool en het RIVM. Werkveldpartners zijn onder meer Blonk consultants, SMK, de Eemlandhoeve, Transitiecoalitie Voedsel, Greendish, Nutriënten Management Instituut, Circular Landscapes, BoerenNatuur, Jong leren Eten, Federatie Agro-ecologische boeren, Netwerk Platteland, Greenport West-Holland, Duurzaam Door, DSM, Kalavasta, Stichting Natuur & Milieu en Herenboeren.

Bedrijfsovernames in de agrarische en foodsector zijn ingrijpend. Het is maatwerk en er gaan onder andere financiële, juridische en emotionele uitdagingen mee gepaard. Inholland neemt deel aan een onderzoek naar betere trajecten voor ondernemers die een bedrijf overnemen of overdragen. Ervaringsdeskundigen denken mee in een Living Lab.

Inholland en zes andere hogescholen ontwerpen samen een infrastructuur bij bedrijfsovernames. Het doel is om in 2022 meer succesvolle bedrijfsovernames te laten plaatsvinden.

‘Verbetering altijd mogelijk’
Een van de ervaringsdeskundigen die reageerden op de oproep om mee te denken, is Richard Verbeek van KraGd Notarissen. Als notaris begeleidt hij al jarenlang glastuinbouwers bij bedrijfsovernames en -overdrachten. “De glastuinbouw is de afgelopen jaren flink geprofessionaliseerd. Er gaat veel geld in om. Begeleiding en advies hebben er daarom een belangrijke plek. Het gaat over de gehele linie al goed, maar verbetering is altijd mogelijk.” Daarom is hij blij met het onderzoek door Inholland en de andere hogescholen.

“Veel overnames vinden plaats binnen een familiebedrijf, van ouder op kind", zegt Richard. "Men is dan meestal vooral heel trots, de verkoopprijs is minder relevant. Een fusie van twee bedrijven is een wat rationeler proces, waarbij het belangrijk is dat de partijen elkaar goed aanvoelen. Ten slotte zijn er de overnames, waarbij iemand een bedrijf koopt of juist van de hand doet. Dan speelt de prijs een grote rol. Er kan dan veel veranderen, wat zeker voor een startende tuinder een uitdaging kan zijn.”

Richard praat graag door met de ondernemers die hij adviseert. “Ik wil weten hoe mensen in elkaar zitten en hoe bedrijven opereren. Bij het beroep van tuinder komt veel emotie kijken, want ze maken een levend, tastbaar product. In elke tomaat zit een stukje liefde.” Volgens hem verlopen overnametrajecten beter als ondernemers er de tijd voor nemen. “Er is vaak meer en vroeger advies mogelijk dan de meeste mensen – ook adviseurs zelf – denken. Gelukkig zitten wij vaak in zo’n vroeg stadium aan tafel.”

'Overnames zijn echt maatwerk'
In het onderzoek van Inholland is aandacht voor sociaal-emotionele aspecten en het juridische en financiële traject, maar bijvoorbeeld ook voor andere verdienmodellen, klimaatvraagstukken en nieuwe eisen van de  kritische maatschappij. “Bedrijfsovernames in de agrifoodsector gaan nog te vaak fout”, zegt Inholland-onderzoeker Gerry Kouwenhoven. “Dat komt mede omdat er veel partijen bij betrokken zijn, die niet altijd samenwerken of niet op de hoogte zijn van elkaars bestaan. Dat terwijl een overname echt maatwerk is. Adviseurs horen te weten wie aanvullende expertise kan bieden. De financiële en emotionele gevolgen kunnen heel groot zijn voor de ondernemers."

Voor het onderzoek richt Inholland een Living Lab duurzame bedrijfsovernames op. Gerry wil als projectmanager alle partijen die bij een overnametraject betrokken zijn, in het Living Lab bij elkaar brengen. "Zo ontstaat een duurzaam netwerk, een leergemeenschap waarin we met elkaar leren en kennis, methoden en materialen blijven delen. Ook voor onze studenten is dit leerzaam, want voor deze toekomstige professionals zijn ondernemende vaardigheden van groot belang. Sommigen zullen later zelf een bedrijf starten, overnemen of overdragen. En ook als medewerker van een bedrijf moeten ze ondernemend zijn."

Studenten van verschillende opleidingen gaan participeren binnen het onderzoek. Ze houden interviews en nemen deel aan focusgroepen, want de visie en ideeën van de nieuwe generatie ondernemers zijn belangrijk.

Doe mee in het Living Lab
Het Living Lab wordt opgezet door de onderzoekslijn Voedsel in de metropool van het Research and Innovation Centre Agri, Food & Life Sciences (RIC-AFL). De studenten en docent-onderzoekers van Inholland werken in het Living Lab graag samen met iedereen uit de agrarische sector in West-Nederland die ervaring heeft met overnames. Geïnteresseerden kunnen contact opnemen met Gerry. 

De overige hogescholen die deelnemen aan het onderzoek zijn Hogeschool Utrecht, NHL Stenden, Van Hall Larenstein, Windesheim, Aeres Hogeschool en HAS Hogeschool. Het onderzoek wordt mogelijk gemaakt door het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en Regieorgaan SIA.

Onderstaande foto is genomen vóór de coronacrisis

Aan het begin van het studiejaar kregen drie studenten de kans zich op het project Happy Pig te storten. “Bij de opleiding Dier- en Veehouderij hadden ze al een systeem bedacht”, zegt student Jos Ruijter. “Het moest aan een I-balk boven de varkenshokken kunnen bewegen en de biggen speelgoed aanbieden. En ze wilden er onder meer temperatuur, CO₂ en bewegingen mee meten. Wij kozen voor de uitdaging om iets te ontwerpen dat echt ging werken.”

Op bezoek in de varkensstal
“We gingen met elkaar brainstormen over het ontwerp en verdeelden de rollen”, zegt IJsbrand Koper. “Jos ging de PLC programmeren om het apparaat te besturen. Ferran Soebrata deed de programmering van de camera en de sensoren. Ik richtte me op de hardware en nam de leiding van het project op me. Dat betekende elke week een werkbespreking met onze docent en geregeld contact met de opleiding Dier- en Veehouderij om hun wensen af te stemmen. We gingen ook met zijn drieën naar de varkensstal in Noord-Brabant waar het apparaat zou komen. Zo kregen we een beter beeld van de situatie daar. En ook van de geur, eerlijk gezegd.”

Ontwerpen en programmeren
Terug bij Elektrotechniek in Alkmaar kregen de studenten alle benodigde materialen om hun ontwerp te gaan bouwen en programmeren in het practicumlokaal. “Het idee was om met de camera en de sensoren allerlei data uit te lezen in de stal”, zegt Ferran. “Zo wilden we bijvoorbeeld met de camera de beweeglijkheid van de biggen meten. Het zou kunnen zijn dat dit correleert met oor- en staartbijten. Hetzelfde kunnen we doen met de metingen van alle andere sensoren. Met ons apparaat kun je een drempelwaarde instellen zodat het automatisch in beweging komt en speelgoed aanbiedt aan de biggen om ze af te leiden.”

Flink puzzelen
Het was soms een flinke puzzel om het apparaat werkend te krijgen. “We zaten soms door te werken tot het practicumlokaal moest sluiten”, vertelt IJsbrand. Jos: “Een probleem was om de communicatie met de PLC goed te programmeren. Die programmeertaal was nieuw voor mij. De manier waarop de PLC codes uitleest, is een beetje apart. We hebben internet afgespeurd om de PLC goed te kunnen aansturen en van alles geprobeerd tot we eindelijk een instructie vonden. Toen hadden we ineens binnen 2 minuten de oplossing. Dat zijn mooie momenten.”

Extra functionaliteit
Eind januari was de projectpresentatie. “We kwamen eerlijk gezegd behoorlijk in tijdnood, omdat we op het laatste moment nog een functionaliteit moesten toevoegen”, zegt Ferran. “Het apparaat moest niet alleen precies boven het juiste varkenshok stil kunnen hangen, maar ook met speelgoed voor de biggen naar beneden gaan. We besloten hiervoor gebruik te maken van een magneet op de balk en een encoder op de katrol. Hierdoor was twee weken na de presentatie ons apparaat pas echt af.”

Als een echt bedrijf
De drie studenten kregen enthousiaste reacties, ook van de opleiding Dier- en Veehouderij. Die kunnen nu met het apparaat metingen doen voor het Happy Pig-project. “Het was heel tof om een bijdrage te leveren”, zegt Jos. “Ik kreeg het gevoel alsof ik al echt in een bedrijf functioneerde met een bepaald onderzoeksdoel en onze docent als leidinggevende.” Ferran vond de praktische aard van hun project heel fijn. “En vooral dat er echt iets met ons apparaat gedaan wordt.” IJsbrand heeft ook iets in zichzelf ontdekt. “Het leiden van projecten blijk ik erg leuk te vinden. Misschien wil ik me daar na mijn afstuderen meer op gaan richten.”

Insecten- of wormenburgers eten. Dat doen we (nog) niet dagelijks, maar het is wel veel duurzamer dan het eten van vlees. Het is één van de manieren waarop je als burger een bijdrage kunt leveren aan een duurzame en eerlijke voedseltoekomst. Vandaag is het Wereldvoedseldag. Een belangrijk moment voor Inholland-lector Patrick Huntjens (Sociale innovaties in het groene domein) om uitleg te geven.

Vandaag is Patrick, samen met studenten van de opleiding Dier- en Veehouderij waarmee hij onderzoek doet naar insectenkweek, aanwezig bij de speciaal voor Wereldvoedseldag georganiseerde masterclass ‘Insecten zijn om op te vreten’ bij Inholland Delft. Daar gaat het over de toekomstige rol van insecten in onze voeding. Deelnemers gaan ook zelf aan de slag en bereiden insectenhapjes en -snacks om ze vervolgens tijdens de borrel direct te verorberen.

Bijzonder duurzaam alternatief
“Ook vanuit mijn onderzoekslijn doen we samen met studenten van de opleiding Dier- en Veehouderij onderzoek naar de mogelijkheden voor de verdere ontwikkeling van de productie en consumptie van insecten in Nederland”, zegt Patrick. “Dit staat nu nog in de kinderschoenen, maar de kweek van sprinkhanen, krekels en andere insecten is een bijzonder duurzaam alternatief voor onze veestapel. Voor insectenkweek is veel minder water, land, en voer nodig. Ook zorgt het voor minder afval en vervuiling. Dit terwijl insecten boordenvol eiwitten, vitaminen en mineralen zitten. Kortom, een duurzaam alternatief voor zowel veevoer als humane voeding. Bovendien biedt insectenkweek enorm veel kansen voor de circulaire economie, omdat insecten gekweekt kunnen worden op de reststromen vanuit onder andere de tuinbouw en supermarkten.”

Wat kun je doen als consument?
Consumenten kunnen nu al her en der in Nederlandse supermarkten insecten- of wormenburgers kopen en daarmee een bijdrage leveren aan een duurzame toekomst. En de lector ziet nog veel meer manieren. Zo is een hechtere verbinding tussen ‘burger en boer’ een belangrijk thema in zijn onderzoek. Waarbij burgers en boeren samen zorgdragen voor een duurzaam, gezond en regionaal gefocust voedselsysteem.

“Op dit moment verkennen we met het werkveld de mogelijkheden voor het opzetten van een burgerboerderij in Midden-Delfland”, zegt Patrick. “In een ander onderzoek brengen we de mogelijkheden in kaart om buurtbewoners actief te betrekken bij de Floating Farm in Rotterdam, de eerste drijvende boerderij ter wereld. We willen deze boerderij tot het hart van de gemeenschap maken. Zo kunnen buurtbewoners bijvoorbeeld hun eigen yoghurt of kaas leren maken met rauwe melk van de boerderij, en dragen ze tegelijkertijd een steentje bij aan de korte keten.”

Patrick Huntjens is blij met de masterclass én met het feit dat de Verenigde Naties een dag als Wereldvoedseldag in het leven hebben geroepen. Een dag waarop het niet alleen gaat over de aanpak van honger wereldwijd, maar ook over acties in alle sectoren om gezonde en duurzame voeding betaalbaar, en voor iedereen toegankelijk te maken. “Het is belangrijk om op een dag als deze stil te staan te staan bij de rol van voedsel in ons dagelijkse leven en de noodzaak om onze huidige voedselsystemen drastisch te veranderen om ze duurzaam, gezond, eerlijk en toekomstbestendig te maken. Onze huidige productie- en consumptiesystemen hebben hun houdbaarheidsdatum bereikt.”

Hogeschool Inholland gaat onderzoek doen om de transitie naar duurzame landbouw en veeteelt te versnellen. Ze doet dat samen met de andere drie Nederlandse groene hogescholen, Aeres, Van Hall Larestein en HAS. De eerste drie projecten gaan in september van start met een subsidie van het ministerie van LNV, Regieorgaan SIA en de topsector Agri & Food. De onderzoeken betreffen de vermindering van de sterfte onder jonge dieren, betere zichtbaarheid van duurzame productie bij de consument en een beter bodembeheer met meer koolstofvastlegging.

“De groene hogescholen kunnen een grote bijdrage leveren aan de transitie van de agrarische sector in de komende jaren”, aldus minister Carola Schouten. “Zij leiden de ondernemers van de nabije toekomst op. En door het praktijkgerichte onderzoek, dat zij samen met bestaande ondernemers uitvoeren, kunnen zij op korte termijn zorgen voor een omslag bij die ondernemers.” Doordat de vier groene hogescholen in alle onderzoeken samenwerken, benutten zij elkaars expertise. Naast de nu gehonoreerde aanvragen, richt het subsidieprogramma van LNV, SIA en de topsector Agri & Food zich op klimaatneutrale, rendabele gesloten teelt en duurzame bedrijfsovernames door jonge boeren. Alle onderzoeken worden samen met diverse partners gedaan, waaronder individuele mkb-ondernemers, Wageningen Research en diverse brancheorganisaties.

Duurzame veehouderij
Op het gebied van de duurzame veehouderij gaan twee onderzoeken van start. Het ene onderzoek richt zich op preventieve maatregelen die veehouders kunnen nemen voor een optimale diergezondheid en het terugdringen van sterfte onder jonge dieren. Het andere onderzoek betreft de mogelijkheid om de duurzaamheid op een bedrijf te meten en te vermarkten, bijvoorbeeld met een integraal keurmerk. Het doel hiervan is een betere communicatie met zakelijke afnemers en consumenten, waardoor deze een bewuste keuze voor een duurzaam product kunnen maken.

Partners in het onderzoek zijn, naast diverse ondernemers, onder andere LTO Nederland, Dierenbescherming en consumentenorganisatie Stichting Groene Waar.

Duurzaam bodembeheer
Door kennis over duurzaam bodembeheer beschikbaar te maken voor ondernemers, willen de hogescholen bereiken dat zij kunnen kiezen voor klimaatbestendige teelt. Dat houdt in: goed waterbeheer, behoud en verhoging van de biodiversiteit en koolstofvastlegging. Omdat de kennis over duurzaam bodembeheer erg versnipperd is, is het voor ondernemers nu moeilijk om die keuze te maken. Bovendien is de optimale toepassing van beschikbare maatregelen erg afhankelijk van de grondsoort, de regio, het bedrijfstype en zelfs het perceel.

Partners zijn onder andere het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW), de brancheorganisatie Akkerbouw en de Koninklijke Algemeene Vereeniging voor Bloembolencultuur (KAVB).

Tijdens zijn lectorale rede gaat Huntjens ook in op de recente uitspraak van landbouwminister Carola Schouten in het AD dat eten 'te goedkoop' zou zijn waardoor het milieu te zwaar wordt belast, voedsel wordt verspild en boeren te weinig verdienen.

In een reactie geeft Huntjens aan dat een eerlijke prijs voor voedsel alleen mogelijk is door transparantie over waar ons voedsel vandaan komt, hoe dat op ons bord gekomen is en wat de gevolgen daarvan zijn op alle aspecten van duurzaamheid. "Onderzoek laat zien dat voor een gemiddeld gezin de CO2-uitstoot door voedselproductie, -transport, -verwerking en -verpakking ongeveer even groot is als de CO2-uitstoot door wonen, energie- en autogebruik samen." 

Duurzaam, betaalbaar, gezond en leefbaar
Huntjens sluit met zijn rede aan bij de actualiteit. Verduurzaming van ons bestaan is begonnen. We zijn meer en meer bereid om verantwoordelijkheid te nemen. Om te veranderen en duurzamer te gaan leven. Sociale innovatie speelt daarin een belangrijke rol.

“De duurzaamheidstransitie is in feite onze zoektocht naar een nieuw sociaal contract: een ‘natuurlijk’ sociaal contract,” vertelt Huntjens. “Mensen gaan begrijpen dat zij afhankelijk zijn van elkaar en van het ecosysteem waarin zij leven. Dit is een transitie van ego-bewustzijn naar eco-bewustzijn. De samenleving vraagt steeds meer om een maatschappelijke ordening en omgeving die ecologisch verantwoord, economisch gedragen en sociaal verbonden is. Met andere woorden: duurzaam, betaalbaar, gezond en leefbaar.”

Naar een ‘natuurlijk’ sociaal contract
In een ‘natuurlijk’ sociaal contract worden collectieve problemen niet alleen overgelaten aan de vrije markt en afgeschoven op individuele verantwoordelijkheid, maar worden collectief, structureel en duurzaam opgelost door middel van sociale innovatie.

Dit is een proces van effectieve samenwerking dat leidt tot nieuwe, structurele oplossingen die tegemoetkomen aan een maatschappelijke behoefte, zoals voedselzekerheid en -veiligheid, water, energie, klimaatveiligheid. En die zich focussen op grootstedelijke ontwikkelingen, sociale cohesie en circulaire economie.

FOOD & 2050
De dag was georganiseerd rond het thema FOOD & 2050 met als centrale vraag: "Hoe gaan we circa 10 miljard mensen voeden in 2050?" De out-of-the-box-denkende eerstejaarsdesigners van de WdKA bleken totaal anders tegen de problematiek aan te kijken dan de FCT-studenten bij Inholland. De tweedejaars FCT-ers hebben inmiddels een voorkeur ontwikkeld voor een gestructureerde aanpak bij food-vraagstukken.

Studenten gingen in kleine groepen op pad en bevroegen burgers en foodprofessionals in Rotterdamse wijken over hun omgang met etensafval. Per wijk kwamen duidelijke verschillen naar voren. Ook was er een duidelijk verschil in aanpak per groep studenten. WdKA-docente Hill Scholte: ‘Wát een verschil in hoe deze studentenbloedgroepen met oplossingen komen, fascinerend! De lunch werd door de studenten zelf verzorgd. Ieders inbreng was voorzien van een originele gedachte. Designproducten met alternatieve food-concepten zoals Blue Tube (een mineralenshotje met neutrale smaak) vonden gretig aftrek.

Inspiratie
Ter inspiratie vertelde Feike van der Leij, docent Food Commerce & Technology bij Inholland meer over de feeding megacities-problematiek, waar ook praktijkgericht onderzoek naar gedaan wordt, vanuit de onderzoekslijn Voedsel voor de Metropool van het Research and Innovation Centre Agri, Food & Life Sciences (RIC AFL).

Minke van Wingerden, partner in organisatiebureau Beladon, demonsteerde de eerste resultaten van de Floating Farm in Rotterdam. Puck van Koppen, die net is afgestudeerd aan het WdKA vertelde over haar originele aanpak bij het beïnvloeden van eetgedrag met behulp van omgevingsimpulsen.

Sprekende posters
De synergie die ontstond bij zo veel verschillende gedachten en inzichten leverde fraaie posters op. De posters visualiseerden tintelende onderwerpen zoals:

• de inzet van genetisch gemodificeerde planten en andere organismen om de wereld te redden,
• gepersonaliseerd voedsel op basis van consumenten-DNA,
• afbreekbaar plastic en verpakkingsmateriaal,
• gedragsinterventies om duurzamere keuzes te bespoedigen
• de potentie van food-gerelateerd 3D-printen in huis en op straat.

FCT-docent Dylan Berkeveld is zeer positief over de dag en het resultaat van deze samenwerking: "Ik wil wel veel meer van deze crossovers realiseren. Hier wordt iedereen enthousiast van!"

Welke onderzoeker van Inholland die maatschappelijk relevant en praktijkgericht onderzoek heeft gedaan verdient volgens jou de Wij Inholland award in de categorie onderzoek? We zijn op zoek naar een Inholland-onderzoeker en onderzoeksteams die innovatief onderzoek hebben gedaan, aansluitend op de Inholland-thema’s gezond, duurzaam en creatief én daarmee een brug slaand naar het werkveld. De uitreiking vindt plaats tijdens de Dag van het Onderzoek, dinsdag 25 juni 2019 bij Inholland Den Haag. Je hebt tot 24 mei 2019 om je voordracht in te zenden.

Naast een eervolle vermelding krijgt de winnaar een award, volop publiciteit en een geldbedrag van 2.500 euro om te besteden aan individuele scholing en persoonlijke ontwikkeling. Hierbij kan gedacht worden aan een cursus, workshop, congres of werkbezoek gerelateerd aan de onderzoeksactiviteiten.

Welk onderzoek komt in aanmerking?
Voor de Wij Inholland award - Onderzoek 2019 komen alle onderzoeksprojecten in aanmerking die zijn uitgevoerd door een onderzoeker of onderzoeksteam in dienst van Inholland. Daarnaast hebben de projecten geresulteerd in een publicatie of ander tastbaar onderzoeksresultaat.

Winnaar 2018
Vorig jaar ging de award naar Petra Boersma (onderzoekslijn Gezondheid & Welzijn van Kwetsbare Ouderen) voor haar onderzoek naar de Veder Contact Methode om te communiceren met mensen met dementie.

Wat zijn de beoordelingscriteria?
De beoordelingscriteria zijn gebaseerd op het Inholland Onderwijskompas en het Brancheprotocol Kwaliteitszorg Onderzoek (BKO):

• Persoonlijk en dichtbij: het onderzoek is van belang voor het onderwijs en de beroepspraktijk, en de resultaten worden in het onderwijs en het werkveld gebruikt.
• Durf te leren: het onderzoek is gericht op innovatie en vernieuwing, zowel in aanpak als qua doorwerking.
• Diversiteit als kracht: het onderzoek heeft een discipline- en/of domeinoverstijgend karakter of is op andere wijze gericht op verbinding.
• We bekennen kleur: het onderzoek draagt bij aan de profilerende thema’s Duurzaam, Gezond en Creatief.
• Kwaliteit in interactie: het onderzoek heeft een grondige methodologische basis en is het resultaat van coproductie met andere partijen.
• Grensverleggend onderzoek: is dit jaar het thema van de Dag van het Onderzoek en daarmee een extra criterium. Waarom is juist dit onderzoek grensverleggend?  

Jury
De jury maakt uit alle inzendingen een eerste selectie op basis van de bovengenoemde criteria. Dit leidt tot een shortlist van drie onderzoeken die vervolgens nader beoordeeld worden door de jury. De samenstelling van de jury wordt later bekendgemaakt. 

Hoe draag je iemand voor?
Je kunt een eigen onderzoek inzenden, maar ook een ander voordragen. De inzending bevat in ieder geval onderstaande informatie:

• een motivatie per criterium waarom het onderzoek voor de Wij Inholland award - Onderzoek 2019 in aanmerking komt;
• een korte beschrijving van het onderzoeksproject;
• achtergrondinformatie over de onderzoeker (bijvoorbeeld curriculum vitae);
• een kopie van een publicatie/publiciteit over het onderzoeksresultaat.

Je kunt de inzending tot 24 mei 2019 per e-mail versturen naar Bart Muusse. de secretaris van de jury.

Next Level Sierteelt I: betere resistentietoetsen
Om tot betere resistentietoetsen voor de ontwikkeling van weerbare siergewassen te komen zijn lector Nelleke Kreike (Green Biotechnology) en docent-onderzoeker Frank van de Helm (opleiding Tuinbouw & Agribusiness) een onderzoek gestart. Het onderzoek voor Next Level Sierteelt duurt drie jaar en is gefinancierd vanuit een Europese POP3-subsidie. Partners in dit project zijn de Amsterdam Green Campus en de sierteeltveredelingsbedrijven Royal van Santen, Evanthia, De Ruiter Innovations, Zonnebloem en Kolster. Medewerkers van genoemde bedrijven volgen op hun beurt de post-hbo-cursus Novel Breeding Tools van Inholland Academy.

Next Level Sierteelt II: resistentie tegen virussen
Next level Sierteelt is een ‘hot topic’. Naast het hierboven genoemde onderzoek gaat ook Lasting Beauty van start, een TKI-TU-project (Topconsortium voor Kennis en Innovatie – Tuinbouw & Uitgangsmaterialen). Ook hier gaat het om de ontwikkeling van duurzame siergewassen, nu met behulp van de CRISPR/Cas techniek. Door bepaalde genen te muteren verkrijgen de planten resistentie tegen virussen. In dit project werkt lector Nelleke Kreike (Green Biotechnology) samen met Wageningen University and Research en zeven (andere) sierteeltveredelingsbedrijven. De moleculaire veredeling van Alstroemeria staat centraal.

Ouderwets voor de buis = nog steeds gezinsvermaak
Dat jongeren steeds meer YouTube en Netflix kijken, betekent allerminst dat het gezinsvermaak uit de huiskamers is verdwenen, schrijft het Parool in een uitgebreide analyse. Onder andere Inholland-lector Joke Hermes (Media, Cultuur & Burgerschap) komt aan het woord. Zij ervaart dat televisiekijken tegenwoordig een duidelijke keuze of gezamenlijke afspraak is. “Hoewel mensen steeds meer op verschillende apparaten zitten, weten ze elkaar toch te vinden. Samen kijken kan de onderlinge band versterken. Ik zie het ook bij mijn studenten. Ze zoeken elkaar op om samen te kijken, gewoon ouderwets voor de televisie, zoals vroeger bij hun ouders thuis.” Artikel lezen? Neem contact op met de redactie.

Kracht van Sport betrokken bij oprichting CASA
De onderzoekslijn Kracht van Sport van Hogeschool Inholland en de Hogeschool van Amsterdam is een van de oprichters van het Centrum voor Aangepast Sporten Amsterdam (CASA). CASA is begin dit jaar officieel opgericht en is onderdeel van het Amsterdam Institute of Sport Science. De ambitie van CASA is een bijdrage te leveren aan de sportparticipatie en vitaliteit van mensen met een beperking, door middel van onderzoek en onderwijs. CASA richt zich ook op het verbeteren van de prestaties van onze paralympische atleten.

Kunstactiviteit belangrijk voor levenskwaliteit kwetsbare ouderen
Hoe beleven ouderen met dementie kunst? Petra Boersma (foto), onderzoeker bij het de onderzoekslijn Gezondheid en Welzijn van kwetsbare ouderen, is sinds kort nauw betrokken bij Age Friendly Cultural Cities Amersfoort. In het project, dat zich nu in de testfase bevindt, voert Petra een onderzoek uit naar hoe de deelnemers kunst beleven. Welke gevoelens ervaren zij? Wat kunnen wij daarvan leren? Hoe kunnen we activiteiten daar goed op aanpassen? Zes vragen aan Petra. 

Afstudeeronderzoek draagt bij aan levenskwaliteit kankerpatiënten
Oud-student MBRT Sonja Verheijen heeft met haar afstudeeronderzoek, in opdracht van het Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis, een mooie bijdrage geleverd aan het verbeteren van de kwaliteit van leven van kankerpatiënten die bestraald worden in het hoofd-halsgebied. Door de toenemende technische ontwikkelingen op het gebied van bestralingen bij kankerpatiënten, vooral in het hoofdhalsgebied, wordt het steeds beter mogelijk om kritieke organen te sparen. Sonja kreeg begeleiding vanuit de onderzoekslijn Medische Technologie.

Ruim twee miljoen aan Europese subsidie voor TechValley
Het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) heeft ruim 2 miljoen euro beschikbaar gesteld voor TechValley, een project van Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord en tientallen machinebouw-bedrijven. Vanuit Inholland Alkmaar is de onderzoekslijn Data Driven Smart Society betrokken. Lector Tjeerd van der Ploeg: "Studenten van de technische opleidingen kunnen binnen de innovatieprojecten kennismaken met Big Data-technieken, die bij de deelnemende bedrijven ingezet worden om het faalgedrag van hun machines te kunnen voorspellen."

Rotterdams is aanjager van de economie in de regio. De werkgelegenheid groeit en er komen steeds meer nieuwe bedrijven bij. Steeds meer wijken en mensen profiteren van de groei van de economie. Niet alleen de economie groeit maar ook het aantal inwoners en bezoekers. Men verwacht ongeveer 55.000 nieuwe inwoners tot 2035. Het totale inwonersaantal zit dan op 700.000. Wat betekent dat voor de economie? Voor onze voorzieningen? Wat voor effect heeft de groei op de woningmarkt? 

Alleen woningbouw maakt de woningmarkt wellicht toegankelijker, maar gaat ten koste van ruimte voor economische activiteiten en voorzieningen. Alleen aandacht voor ruimte voor economische ontwikkeling, legt een hoge druk op de woningmarkt. Aandacht voor voorzieningen maakt de stad aantrekkelijker, maar onbetaalbaar. De opgave waar deze editie van de EVR op voorsorteert is een strategie met ruimte voor flexibel en betaalbaar wonen, aandacht voor een gemengd en kwalitatief hoogwaardig voorzieningenpalet. Dit moet leiden tot een voortzetting van de groei waar alle Rotterdammers en Rijnmonders van kunnen profiteren.

Peter Haasbroek van Mecanoo en de Rotterdamse wethouder Barbara Kathman gingen in op deze thematiek. Ook was er een talkshow met Abigail Norville van de gemeente Rotterdam, Mirjam van Orden van Psyq en Hans Scheffer van Helloprint over de gevolgen van digitalisering op de arbeidsmarkt.

Inholland en 'het duurzaam voeden van de groeiende stad'
Het Research and Innovation Centre Agri, Food & Life Sciences, die in de EVR 2019 een bijdrage heeft geleverd met het essay 'Duurzaam voeden van de groeiende stad', verzorgde ook een van de workshops, met inleidingen van Gerry Kouwenhoven en Pieter van der Hoeven. Hoe kunnen we inwoners van Rotterdam in de komende decennia van gezond voedsel blijven voorzien, en tegelijkertijd de ecologische voetdruk zo klein mogelijk houden? Voor de huidige 650.000 Rotterdammers is er 1.170.000 hectare beschikbaar; Rotterdammers gebruiken samen echter 1.755.000 hectare! De stad groeit, maar de ruimte wordt steeds schaarser en de vervuiling neemt toe. Een lokaal Rotterdams voedselbeleid biedt kansen om het voedselsysteem ecologisch te verduurzamen en tegelijkertijd economische bedrijvigheid te genereren in en rond de stad. Een concreet Rotterdams voedselbeleid is dan ook noodzakelijk. Meer hierover is te lezen in de EVR 2019.

In een interactieve themasessie hebben de aanwezigen enkele 'ongevraagde adviezen' geformuleerd voor de gemeente. Benieuwd wat daar uitgekomen is? Neem contact op met Olav Rülander.

Het onderzoek maakt deel uit van het onderzoeksprogramma Groen Onderwijs van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO), waarin praktijkgericht onderzoek plaatsvindt op het gebied van het groene (v)mbo. Het onderzoek levert kennis, inzichten en/of concrete producten op die bijdragen aan de ontwikkeling van de onderwijspraktijk en aan het vergroten van de wetenschappelijke kennisbasis over onderwijs.

Betrokkenheid Inholland
Projectleider van het onderzoek is Luc Salemans, als onderzoeker verbonden aan het Business Research Centre (onderzoekslijn Finance & Accountancy) van Hogeschool Inholland. Hij heeft een rijke ervaring in directiefuncties in profit- en non-proforganisaties als business- en concerncontroller. Voor wat betreft dit onderzoek is binnen Inholland een crossover gezocht met de onderzoeksgroepen Agri, Food & Life Sciences en Onderwijzen en Leren in Diversiteit.

“Traditioneel leggen AOC’s de focus op initieel leren, terwijl er bij de transitie naar een regionaal kenniscentrum meer aandacht moet komen voor leven lang leren en innovatie in de regio”, legt Luc Salemans uit. “Wij hebben onderzocht wat er gebeurt bij deze transitie en hoe je als bestuur meer grip kunt krijgen op deze processen, die te kenmerken zijn als lokaal, chaotisch en vaak moeilijk te plannen.”

Verbindende rol voor ‘grenswerkers’
In het onderzoek, waarbij gewerkt is met bestaande cases vanuit de AOC’s, is gekeken welke actoren een rol spelen bij de verankering en welke factoren een grote invloed hebben. Hierin zijn vier factoren naar voren gekomen, de inbedding in de organisatiestructuur, de rol van identiteit en missie, het belang van regionale aspecten en de rol van grenswerkers. Dit zijn medewerkers (docenten, teamleiders, managers, onderzoekers of mensen van een stafafdeling) die een rol vervullen in het aangaan van nieuwe samenwerkingsverbanden, zij worden ook wel bruggenbouwers of verbinders genoemd.

Daarnaast zijn diverse lessen getrokken voor sturing vanuit het management. Salemans: “Uit het onderzoek is naar voren gekomen dat grenswerkers succesvoller kunnen werken als de strategie en koers duidelijk is. In termen van planning en control kunnen soft controls (zoals helderheid, betrokkenheid en uitvoerbaarheid) ervoor zorgdragen dat met regelmaat de voortgang van de strategie besproken wordt. Zo kan het inbedden van een regulier gespreksmoment met als agendapunt de regionale ontwikkeling in relatie tot de strategie van de organisatie nuttig zijn.

Vervolgstappen
Naar aanleiding van het onderzoek is een plan van aanpak uitgewerkt waarin mbo- en hbo-instellingen aan de hand van de ontwikkelde tool ‘Grenswerkers Gevraagd!’ kunnen kijken naar de rol, competenties en taken van grenswerkers. Verder wordt vanuit het programma Groen Onderwijs een conferentie georganiseerd met drie projecten die in dit programma zijn uitgewerkt:

• Het toekomstperspectief van de leerling centraal (onder andere project bij Terra).
• De hele school door een groene bril (onder andere project bij Nordwin).
• Regionale Verankering, sturing geven aan een duurzame relatie met de regio.

Smaak is een belangrijke factor om groente lekker te vinden. Dat blijkt uit het promotieonderzoek van Vera van Stokkom, voedingswetenschapper en docent bij de opleiding Food Commerce and Technology en de post-hbo opleiding Sensorisch Onderzoek aan Hogeshool Inholland. Van Stokkom deed de afgelopen 4,5 jaar onderzoek naar de rol van smaak bij de acceptatie van groenten aan Wageningen University & Research (WUR), afdeling Humane Voeding en Gezondheid. Zij promoveert vrijdag 14 december op dit onderwerp.

In veel landen eten mensen te weinig groenten, terwijl de consumptie van voldoende groenten essentieel is voor de gezondheid. Smaak, en dan vooral bittere smaak, wordt vaak aangewezen als de oorzaak van lage groenteacceptatie. Van Stokkom, ook aangesloten bij het Research & Innovation Centre Agri, Food & Life Sciences van Inholland, laat in haar proefschrift zien dat de intensiteit van zoet, zuur, zout, bitter en umami in veel gegeten groenten laag is en dat smaak een beperkte rol speelt bij de herkenning van groenten.

Weinig smaak
Groenten zijn belangrijk basisvoedsel, maar de porties van het merendeel van de kinderen en volwassenen in Nederland zijn te klein. Over de groenteconsumptie van kinderen zegt ze: ”Ik was zelf een moeilijke eter, het heeft lang geduurd voordat ik met plezier groente opschepte. Ik vroeg me af: hoe komt dat dan?”

“Uit mijn onderzoek blijkt dat groenten eigenlijk vrij weinig smaak hebben, het zou kunnen dat daardoor groenten niet lekker worden gevonden. Dat is een verrassende uitkomst. Maar met de bereiding kun je natuurlijk wel wat doen. Het verschilt per groente welk effect de bereiding heeft. Het zou kunnen dat het aanpassen van de smaak ertoe kan leiden dat mensen groenten lekkerder vinden.”

Acceptatie door aanpassing van smaak
Van Stokkom vertelt dat het verhogen van de zoetheid groenteacceptatie van zowel kinderen en volwassenen kan verbeteren en door het combineren van groenten kan acceptatie ook worden verhoogd. Echter, in alle onderzoeken was de acceptatie van groenten over het algemeen niet erg hoog. Vooral zoetheid en bitterheid hadden een verband met groenteacceptatie, dus smaak is belangrijk ondanks de lage intensiteiten. De resultaten laten zien dat het moeilijk is om acceptatie van groenten te verbeteren.

Het belang van variëren
Groenten leveren voedingsstoffen zoals vezels, vitamines, mineralen en andere bioactieve stoffen (carotenoïden bijvoorbeeld). Belangrijke argumenten om de keuze van groente te variëren zijn de verschillen in samenstelling en de diverse bereidingsmogelijkheden. “Als je groente kookt in water kan dat leiden tot verlies van voedingsstoffen. Maar van andere stoffen – zoals bijvoorbeeld de antioxidanten in wortel – is aangetoond dat de hoeveelheid zelfs kan toenemen door de bereiding. Dat onderstreept het belang van variëren.” Om de groenteconsumptie te stimuleren noemt ze het gebruik van kruiden en het combineren van diverse groenten.

”Het is belangrijk dat we in het algemeen meer aandacht besteden aan het verhogen van de groenteconsumptie. Denk aan andere gebruiksmomenten zoals ontbijt en snacks voor als je onderweg bent. Andere gebruiksmomenten bieden telers ook kansen om meer variëteiten op de markt te brengen. Je moet het voor iedereen gemakkelijker maken. Dat zijn belangrijke elementen voor productontwikkelaars.” Van Stokkom tenslotte: “Kortom, er is nog veel onderzoek te doen.”

Met zijn onderzoek Bestrijding van honingbijensterfte dingt Frens Pries, onderzoeker bij de Inholland-opleidingen in het cluster LifeSciences & Chemistry, mee naar de Klokhuis Wetenschapsprijs. Vanaf deze week kun je  stemmen via de website van Het Klokhuis. “Dit geeft het maatschappelijk belang aan van mijn onderzoek. En dat het goed is om kinderen te leren hoe belangrijk honingbijen zijn voor onze voedselproductie”, zegt Frens, die erg enthousiast is over zijn nominatie.

Het doel van de prijs is om een breed en jong publiek bekend te maken met wetenschappelijk onderzoek in Nederland. De winnaar van de prijs wordt bekendgemaakt op woensdag 7 november. De uitreiking vindt plaats tijdens de Junior Opening van InScience in Nijmegen.

Frens vindt het belangrijk dat de jeugd weet dat er problemen zijn met de honingbij, zodat kinderen leren dat deze problemen consequenties hebben voor ons voedsel én ook voor de natuur. “Denk bijvoorbeeld aan vogels die insecten eten. De teruggang van soorten en aantallen insecten is volgens mij een belangrijk thema bij biologieles voor de jeugd.”

De bestrijding van de varroamijt
De gezondheid van bijen staat wereldwijd onder druk. Dit is niet alleen een ecologisch probleem, maar ook een potentieel gevaar voor de productie van (voedings)gewassen: bijen spelen een essentiële rol in de bestuiving. In 2017 kreeg Frens Pries een RAAK-PRO-subsidie van 1 miljoen euro om de komende jaren te kunnen werken aan een oplossing voor een van de grootste bedreigingen van bijengezondheid: de varroamijt.

Pries is aangesloten bij de Inholland-onderzoeksgroep Research and Innovation Centre Agri, Food & Life Sciences en werkt nauw samen met Inholland lector Nelleke Kreike (Green Biotechnology). Hij doet zijn onderzoek in samenwerking met de Europese stichting Arista Bee Research, zaadveredelaar Bejo Zaden (met een eigen imkersorganisatie) en Hogeschool Van Hall Larenstein. Zij beogen met dit onderzoek de specifieke genen van de honingbij te identificeren die zorgen voor resistentie tegen de varroamijt.

Bijen resistent maken met behulp van gentechnologie
“Er zijn vier redenen waarom het slecht gaat met de honingbij”, legt Pries uit. “De varroamijt is daarvan veruit de belangrijkste. Het chemische bestrijden van deze parasiet lukt prima, maar is schadelijk voor de bij en is niet duurzaam. Daarom moet de bij zelf resistent ‘gemaakt’ worden, beter gezegd: er moet geselecteerd worden voor resistente bijen. Dit is alleen succesvol als we een ‘dna-merker’ hebben, waarmee we imkers kunnen helpen bij de teelt. Anders is de teelt veel te bewerkelijk voor hobbyimkers, en onbetaalbaar voor beroepsimkers.”

Arista Bee Research selecteert voor het project in Spanje, Frankrijk, Duitsland en de Benelux bijenvolken die actief de varroamijt herkennen in het broed en het besmette broed ook verwijderen. Door deze varroa-resistente volken te observeren in speciale observatiekasten, kunnen onderzoekers individuele bijen signaleren die dit besmette broed verwijderen. Deze observatie vindt plaats bij Van Hall Larenstein. Vervolgens wordt het DNA van deze bijen geanalyseerd door studenten en onderzoekers van Inholland. Zij zorgen voor identificatie van de genen die betrokken zijn bij het varroa-resistent gedrag.

Met deze kennis zal een genetische test ontwikkeld worden die het imkers makkelijker maakt hun volken te telen op varroa-resistentie. Hiermee kunnen complexere en tijdrovendere tests vermeden worden.

Binnen de Life Sciences & Chemistry-opleidingen van het Domein Agri, Food & Life Sciences doen studenten onder leiding van docent-onderzoekers al meer dan vijf jaar onderzoek naar bijengezondheid.

Bekijk ook de uitzending De bijenkoning van Brandpunt, met een reportage over Bart Jan Fernhout, die jarenlang werkte aan een resistente honingbij. Een veelbelovend antwoord op de massale bijensterfte. 

Op dinsdag 16 oktober organiseert Hogeschool Inholland de masterclass Gezonde productontwikkeling met groenten. Geïnteresseerden zijn vanaf 13.30 uur van harte welkom bij Hogeschool Inholland Delft. Men kan zich vooraf aanmelden per e-mail.

Aanleiding voor deze masterclass is het promotieonderzoek* van Vera van Stokkom, docent-onderzoeker bij het Research and Innovation Centre Agri, Food & Life Sciences van Inholland en promovendus bij Wageningen Universiteit. Zij onderzocht de afgelopen vier jaar de rol van smaak bij de acceptatie van groenten.

Vanzelfsprekend presenteert zij de resultaten van dit onderzoek. Daarnaast vertellen en discussiëren sprekers vanuit de wetenschap, private- en publieke organisaties over kansen voor gezonde productontwikkeling. Dit zijn kansen die kunnen bijdragen aan het verhogen van de groenteconsumptie.

Dutch Agri Food Week
De masterclass is onderdeel van de Dutch Agri Food Week (5 tot 16 oktober) die laat zien hoe in Nederland van grond tot mond wordt gewerkt aan gezond en veilig voedsel voor iedereen. Herman Peppelenbos, lector Groene Gezondheid van HAS Hogeschool, is dagvoorzitter en leidt het programma.

Programma

• 13.30-14.00 uur: Inloop.
• 14.00-14.20 uur: Groente, wat moeten we ermee? Herman Peppelenbos, HAS.
• 14.20-14.40 uur: Smaakvolle groenten. Vera van Stokkom, Inholland/WUR.
• 14.40-15.10 uur: Designing Healthy Foods beyond Farm to Fork. Matthijs Dekker, WUR.
• 15.10-15.40 uur: Pauze.
• 15.40-16.00 uur: Hoe krijgen we gezonde groenten en fruit op ons bord? Rob Wessels, Bakker Barendrecht.
• 16.00-16.20 uur: Ga voor kleur - Nationaal Actieplan Groenten en Fruit. Karen Bemelmans, NAGF.
• 16.20-16.50 uur: Gezond door Design? Annet Bruil, Social Designer 'Design for impact'.
• 16.50-17.00 uur: Pauze.
• 17.00-18.00 uur: Gezonde spanning met stellingen & netwerkproeverij.

Aanmelden
Aanmelden kan tot 10 oktober door naam en organisatienaam te sturen naar masterclassproductontwikkeling@inholland.nl (aan deelname zijn geen kosten verbonden).

* De verdediging van het proefschrift van Vera van Stokkom vindt plaats op 14 december bij de Wageningen Universiteit.

Uit 23 voorstellen is onderzoeksproject Petunia and CRISPR/Cas Technology (PACT) van Hogeschool Inholland genomineerd als een van de zes kanshebbers op de RAAK Award 2018.

PACT doet onderzoek naar de toepassing van de CRISPR/Cas techniek in de plantenveredeling. Door gericht minuscule veranderingen, mutaties, in het DNA van planten aan te brengen kun je nieuwe eigenschappen creëren. Bijvoorbeeld rassen ontwikkelen die bestand zijn tegen ziekten en plagen. PACT is een van de projecten van Research and Innovation Centre Agri, Food & Life Sciences (RIC-AFL).

Innovatief en relevant
Het veredelen van planten is een zeer langdurig proces, dat wel twintig jaar in beslag kan nemen. De CRISPR/Cas technologie maakt de veredeling nauwkeuriger en sneller en kan daardoor grote positieve impact hebben op de innovatiekracht van veredelingsbedrijven. Deze bedrijven spelen een belangrijke rol bij voedselzekerheid en duurzame productie van de gewassen van de toekomst.

“Op dit moment kunnen we gerichte mutaties aanbrengen in het DNA van onze modelgewassen tomaat, aardappel en siergewas petunia. Dit toont aan dat de CRISPR/Cas techniek in planten werkt en dat deze techniek geschikt is om in andere groente- en siergewassen toegepast te worden,” vertelt Inholland-lector Green Biotechnology, Nelleke Kreike.

De CRISPR/Cas techniek is ook direct in het praktijkonderwijs van Inholland en de HAN geïmplementeerd. Dit jaar studeren de eerste studenten af die ervaring hebben met deze techniek en die hiermee aan de slag kunnen in de veredelingsbedrijven.

Hiermee is het onderzoek relevant voor onderwijs, praktijk en maatschappij. Kreike is blij: “Ik ben sowieso heel trots op onze bijdrage aan deze belangrijke innovatieve techniek en aan het opleiden van de vernieuwers van de toekomst. Bovendien is dit de eerste keer dat een onderzoek van Inholland genomineerd is voor deze prijs. Dat is natuurlijk ook geweldig!”

Stem je ook?
Op 15 november tijdens het SIA-congres worden alle winnaars bekend gemaakt. Naast de juryprijzen kent de RAAK-award ook een publieksprijs. Stem mee via:

• de website van Nationaal Regieorgaan Praktijkgericht Onderzoek SIA
• of hun Facebook-pagina

De RAAK Award biedt toonaangevend praktijkgericht onderzoek van hogescholen een podium. Met de prijs wil het regieorgaan de bekendheid en kwaliteit van het onderzoek aan hogescholen verhogen.

De toenemende vervuiling, hittegolven, droogte, verwoestijning, zeespiegelstijging, het zijn allemaal symptomen van een aarde die ziek is. Vitale functies, die cruciaal zijn voor de samenleving, worden op steeds meer plaatsen aangetast. De prognose is dat de patiënt steeds zieker wordt, tenzij we een medicijn vinden. Wij hebben als huidige generatie de morele plicht om dat medicijn te vinden, om ervoor te zorgen dat toekomstige generaties een veilige en duurzame toekomst hebben.

Lector Patrick Huntjens is vastbesloten: “Dit kunnen we bereiken door onderzoek en onderwijs, samenwerking en de bereidheid om de complexe problemen van onze tijd, de huidige ecologische crisis, in een groter verband te beschouwen en drastische maatregelen te nemen. Het vraagt om transformatieve sociale innovaties (TSI) gericht op culturele en systemische veranderingen in nagenoeg alle sectoren van onze samenleving.”

Sinds maart 2018 is Huntjens lector Sociale innovaties in het groene en blauwe domein bij het Research and Innovation Centre Agri, Food & Life Sciences (RIC-AFL) van Hogeschool Inholland. Huntjens streeft naar bredere bewustwording over en beter inzicht in transformatieve sociale innovaties die nodig zijn voor een duurzamere samenleving. Daarbij wil hij ook betere samenwerking en besluitvorming faciliteren en stimuleren. Met onderzoek naar transformatieve sociale innovaties op het gebied van landbouw, natuur, voedsel (groene domein) en water (blauwe domein) hoopt hij deze doelen te bereiken. Zijn focus ligt op vijf themalijnen die bijdragen aan de Inholland-programma’s Living in Urban Delta’s, Nature Inspired Products & Services, Feeding & Greening Mega Cities. Centraal in zijn onderzoek staat het identificeren van succes- en faalfactoren voor transities in het groene en blauwe domein die de impact hebben van een doorbraak- of systeeminnovatie.

Transformatieve sociale innovaties
Huntjens legt uit: “Gangbare innovaties richten zich op het verbeteren of aanpassen van bestaande technologie of introduceren van nieuwe technologie. Meestal binnen een tijdshorizon van twee tot vijf jaar. Transformatieve sociale innovaties zijn doorgaans ingrijpender en duren langer. Die zijn niet alleen technisch, maar ook sociaal, economisch en cultureel van aard. Ze zijn vaak onderdeel van of dragen bij aan een bredere maatschappelijke opgave. Denk bijvoorbeeld aan een vraagstuk rondom duurzame ontwikkeling.

Om deze innovaties te laten slagen, brengt Huntjens belanghebbenden al in een vroeg stadium samen, zodat zij allemaal kunnen meedenken, meewerken én mee besluiten. Zijn ervaring is dat de innovaties dan beter gedragen worden, beter aangepast zijn aan de sociale context en daardoor een groter en positief effect hebben.

Groene revolutie
Volgens Huntjens komt de periode van 2000 tot 2050 bekend te staan als de periode van de duurzaamheidstransitie en de groene revolutie. “Het wordt een periode waarin mensen op een andere manier leren kijken naar hun eigen leven, hun leefstijl en de gevolgen daarvan. Een tijdperk dat een nieuwe generatie oplevert, die een radicaal andere kijk heeft op de relatie tussen mens en aarde. Daarbij zal de mens niet langer centraal staan, maar de aarde en de wijze waarop wij de aarde bewonen en bewerken. In evenwicht met de natuur. Een periode die een compleet nieuw en duurzaam economisch model oplevert, dat niet langer is gebaseerd op korte termijn-denken, op oneindige groei met onbeperkte hulpbronnen en op overdadig consumptiegedrag”.

Drijfveren
Al jaren houdt Huntjens zich bezig met maatschappelijke veranderingen vanuit verschillende invalshoeken. Hij was zowel werkzaam binnen de overheid als binnen het bedrijfsleven. Met zijn multidisciplinaire achtergrond als ecoloog en politicoloog en ruime internationale ervaring heeft hij zin om aan de slag te gaan met praktijkgericht onderzoek. “Ik heb een passie voor complexe maatschappelijke vraagstukken. Dat ik daar nu onderzoek naar mag doen dat direct toepasbaar is voor de overheid, het bedrijfsleven en de samenleving, maakt het heel zichtbaar en tastbaar. Daarnaast zet ik mijn kennis en ervaring graag in om studenten en docenten op weg te helpen, te inspireren en natuurlijk bewust te maken van het belang van TSI en de duurzaamheidstransitie. Kortom, het klaarstomen van de nieuwe generatie die de groene revolutie moet gaan voltooien.”

Op 27 juni, tijdens de Dag van het Onderzoek in Den Haag, wordt de Wij Inholland award in de categorie Onderzoek uitgereikt. De jury, bestaande uit Huug de Deugd (lid College van Bestuur), Robbert Gobbens (lector Gezondheid en welzijn van kwetsbare ouderen), Ineke van Halsema (kennisprofessional en directeur HRM bij De Haagse Hogeschool), Katrin Tazelaar (hoofd van Inholland Sustainable Solutions en het Research and Innovation Centre TOI) en Johannes van der Vos (senior beleidsadviseur onderzoek), maakt bekend wie van de genomineerde onderzoekers de prijs in ontvangst mag nemen. Nieuwsgierig naar de genomineerden? Hieronder stellen we ze kort, in alfabetische volgorde, voor:

Petra Boersma – positief contact met mensen met dementie
Een positieve manier van contact maken met mensen met dementie, vrolijk en met aandacht voor hun belevingswereld. “En met gebruik van theatrale, muzikale en poëtische communicatie. Dit prikkelt de mensen met dementie tot contact. Echt contact.” Zoals de zorgverlener die dagelijks de benen van een cliënt insmeert, complimenten geeft over zijn schaatsbenen en vervolgens met hem net-alsof door de woonkamer schaatst. “Het doet hem denken aan het zwieren vroeger op het ijs, samen met zijn vrouw. Een positieve herinnering. Die oprechte glimlach… zo mooi.” De methode is eenvoudig toe te passen tijdens de 24-uurszorg en helpt zorgverleners om het contact met mensen met dementie lichter te maken. “Een positief bijeffect was dat de training de zorgverleners stimuleerde tot een betere samenwerking. Belangrijk nu is om dergelijke persoonsgerichte communicatiemethoden in curricula van mbo- en hbo-onderwijs op te nemen.” Petra mag met recht trots zijn op haar onderzoek.

Philip Karré – de balans tussen geld verdienen en sociaal betrokken zijn
Sociaal ondernemerschap, sociale doelen bereiken met een commercieel bedrijf, het is een hype. “De verwachtingen van politiek en maatschappij zijn enorm. Maar tegelijkertijd weten we nog maar weinig over hoe het werkt en hoe sociaal ondernemers omgaan met de spanning tussen de sociale en de commerciële logica.” In het onderzoek van Philip staat sociaal ondernemerschap in de praktijk centraal. Er wordt gekeken naar de kansen en uitdagingen, en de rol van de gemeente als sociale partner hierin. “Dat levert nieuwe inzichten op, onder andere in de rol die sociaal ondernemers kunnen spelen in de aanpak van maatschappelijke vraagstukken. Ook levert het lessen op voor hoe de gemeenten zich daar op een productieve manier toe kan verhouden.” Vanzelfsprekend is Philip trots op zijn onderzoek maar: “De award geeft ook mooi aan wat er binnen Inholland aan onderzoek wordt gedaan. Die bandbreedte, mooi toch!”

Vera van Stokkom – de smaak van groenten
Vera was zelf vroeger een moeilijke eter. Later werd ze juist nieuwsgierig naar eten, specifieker: naar groenten. “Veel mensen eten onvoldoende groenten, terwijl het wel een belangrijk onderdeel is van een gezond voedingspatroon. Wat maakt dat men groenten wel of niet lekker vindt? Is dat smaak? Textuur? Ik ben, samen met studenten, vooral op zoek gegaan naar hoe groenten aan te passen zijn zodat ze wel als lekker worden ervaren.” Na het afronden van haar promotieonderzoek, eind dit jaar, wil ze verder. “Praktische en toepasbare productconcepten, nieuwe groentemomenten… er is nog zoveel te ontdekken. Ik wil vooral dat er iets mee gedaan wordt.” Of ze het een eer vindt dat ze is genomineerd? “Zeker! Of ik nu win of niet, ik vind het fantastisch dat ik op deze manier inzicht kan geven in mijn onderzoek en aandacht kan krijgen voor het onderwerp.”

Guido Walraven e.a. – jezelf worden en de wijk meenemen
In Rotterdam is een cultuurwerkplaats met een dubbele doelstelling. In eerste plaats gericht op de artistieke en persoonlijke ontwikkeling van jongeren en daarnaast op een constructieve bijdrage van de deelnemende jongeren aan hun wijk. “Vandaar de titel van het onderzoek: ‘jezelf worden en de wijk meenemen’.” Het bereik en effectiviteit van projecten cultuureducatie voor kinderen en jongeren is een bekend, taai probleem. Want wanneer heeft een dergelijk project impact? Aan welke voorwaarden moet je voldoen? “Wij hebben in Rotterdam als actieonderzoeker meegedraaid, als experts input geleverd en via kennisateliers een lerende werkwijze ingezet. Multidisciplinair, artistiek en wijkgericht.” De opdrachtgevers waren er blij mee en hebben de resultaten benut voor aanpassingen in de aanpak. Voor de rapportages, de checklist en de handreiking is ook landelijk ruime belangstelling en waardering. “Ook de nominatie voor de Wij Inholland award zie ik als waardering van het onderzoek. Ik ben er blij mee.”

Wij Inholland award - Onderzoek
Voor de Wij Inholland Award - Onderzoek 2018 komen onderzoeksprojecten in aanmerking die zijn uitgevoerd door een onderzoeker of onderzoeksteam in dienst van Inholland. Daarnaast hebben de projecten geresulteerd in een publicatie of ander tastbaar onderzoeksresultaat. De beoordelingscriteria zijn gebaseerd op het Inholland Onderwijskompas en het Brancheprotocol Kwaliteitszorg Onderzoek (BKO).

Hoe kan een duurzaam imago bijdragen aan het succes van een organisatie? En hoe ga je om met de financiering van dergelijke duurzame ontwikkelingen? Deze thema’s stonden maandag 14 mei centraal in het kenniscafé Financing the Future bij Inholland Rotterdam, georganiseerd door de onderzoekslijn Finance en Accountancy van het Business Research Centre (BRC).

Duurzame ontwikkeling is gedefinieerd als de ontwikkeling waarbij wordt voldaan aan de behoeften van de huidige generaties zonder het belang van toekomstige generaties te schaden (VN Commissie Brundtland, 1987). In dat kader vertelde Don Ropes, lector Logistiek en Complexiteit bij het BRC, over de doelstellingen van de circulaire economie en welke belemmeringen ondernemers in het mkb ervaren met het implementeren van het gedachtegoed van de circulaire economie in hun organisatie. “Vanuit het BRC hebben we hier onderzoek naar gedaan in de regio Haarlem. De resultaten laten zien dat het samenwerken met andere partners en het kostenaspect de belangrijkste belemmeringen zijn.”

Klanteisen
Een belangrijk motief voor mkb-ondernemers om te voldoen aan de principes van de circulaire economie is de eis van de klant. “Organisaties hebben behoefte aan financiële en praktische ondersteuning bij het implementeren van circulaire economie in de bedrijfsvoering”, aldus Ropes. De resultaten van het onderzoek in de regio Haarlem bevestigen volgens hem het beeld dat is ontstaan uit eerdere onderzoeken van onder andere Jan Jonkers (Jonkers et al, 2016). Lector Duurzame Verbindingen in de Greenport Olaf van Kooten nam de aanwezigen mee naar de markt voor tuinbouwproducten. “In een gedistribueerd systeem waarin kunstmatige intelligentie wordt ingezet en contracten in een blockchain worden vastgelegd, komt de aanbieder van de tuinbouwproducten weer zelf in contact met de vrager. Een gedistribueerd systeem geeft de teler de mogelijkheden om zelf de regie te voeren.”

Kop
Hans Bossert, sinds april aangesloten bij het BRC als lector Finance & Accountancy, deelde een aantal ontwikkelingen. “Duurzame ontwikkelingen en disruptieve veranderingen leiden tot nieuwe verdienmodellen. Kijk nou eens naar Knab, Picnic, Aidnd, Mud jeans en Local Motors, dat zijn sprekende voorbeelden van organisaties die het ‘anders’ doen.” Wat betekent dit voor de besluitvorming in organisaties? “Innovatieve organisaties gebruiken innovatieve methoden om informatie te verzamelen voor decisionmaking. Wij werken in Hackatons, working labs, Searching Challenges en Developer Conferences aan oplossingen voor een duurzame toekomst.”

Geholpen door (docent)onderzoekers, studenten en werkveld heeft Nelleke Kreike de afgelopen vijf jaar belangrijke stappen gezet in toegepast onderzoek en onderwijsvernieuwing op het gebied van (planten)biotechnologie. De Inholland-lector Green Biotechnology focuste zich onder andere op de CRISPR/Cas technologie, die wordt gebruikt om minuscule veranderingen, oftewel mutaties, in het DNA van gewassen aan te brengen.

De CRISPR/Cas technologie geeft de mogelijkheid om relatief snel en gericht eigenschappen in een plant aan te passen zonder dat er vreemd DNA achterblijft. Onderzoeken naar de mogelijkheden om deze techniek ook bij mensen toe te passen om genetische afwijkingen te herstellen, zijn regelmatig in het nieuws. Milan Plasmeijer werkt als promovendus aan dit onderzoek, ondersteund door docent-onderzoeker Paulus den Hollander.

Multidisciplinaire projecten
Daarnaast is vorige maand een tweejarig project over de ontwikkeling van een Hollandse Hop gestart. Hier spelen andere vernieuwende moleculaire veredelingstechnieken zoals ‘sequensen’ en ‘moleculaire merkers’ een belangrijke rol. Ook is er samenwerking met de opleidingen Tuinbouw & Agribusiness en Chemie van Inholland. Deze multidisciplinaire projecten zijn van groot belang om de student van de toekomst op te leiden. De nieuwe docent-onderzoeker Maaike Boersma speelt hierin een grote rol.

Cursus voor werkveld
Vanzelfsprekend werken in deze projecten verschillende partners uit het beroepenveld mee aan het onderzoek. Dat kunnen bijvoorbeeld grote groenteveredelingsbedrijven zijn, maar ook kleinere siergewastelers. Voor de werknemers in de veredelingsbedrijven is de cursus Novel Breeding Tools ontwikkeld, die aangeboden wordt door Inholland Academy. Dit doen zij in samenwerking met de Amsterdam Green Campus en de Universiteit van Amsterdam.

Implementatie in het onderwijs
Het onderzoek heeft een positieve inbreng in het onderwijs van de opleiding Biotechnologie. Docent Klaas-Jan de Vries implementeert veel van het onderzoek in het onderwijs. In het projectonderwijs in het tweede jaar werken de studenten mee aan de optimalisatie van de moleculaire veredelingstechnieken. En in de vernieuwde onderwijseenheid in het derde jaar bouwen ze verder aan de innovaties en labtechnische implementaties binnen de groene biotechnologie en moleculaire veredeling. Verder kunnen de studenten ook hun vijf maanden durende onderzoeksstage binnen Green Biotechnology uitvoeren. Het onderwijs houdt rekening met de nieuwste ontwikkelingen uit het vakgebied en is daarmee altijd up to date.

Toekomst
Nederlandse veredelingsbedrijven zullen in de komende decennia een belangrijke rol spelen in thema’s als voedselzekerheid, voedselkwaliteit en duurzaamheid in de klimaattransitie. Daarvoor hebben ze werknemers nodig die de juiste kennis en vaardigheden bezitten in de moleculaire veredeling. Nelleke Kreike en haar team zijn er trots op om in samenwerking met het werkveld en de opleiding Biotechnologie een bijdrage te leveren aan het opleiden van deze mensen.

De inzending om in aanmerking te komen voor de Wij Inholland award in de categorie ‘Onderzoek’ is verlengd tot woensdag 23 mei 2018. Ben jij of ken jij een onderzoeker of onderzoeksteam die innovatief onderzoek heeft gedaan dat aansluit op de Inholland-thema’s gezond, duurzaam en creatief én daarmee een brug slaat naar het werkveld? Draag deze dan voor! De uitreiking vindt plaats tijdens de Dag van het Onderzoek op 27 juni 2018 bij Inholland Den Haag.

Naast een eervolle vermelding ontvangt de winnaar een award, volop publiciteit en een geldbedrag van € 5.000,- om te besteden aan individuele scholing en persoonlijke ontwikkeling. Denk hierbij aan een cursus, workshop, congres of werkbezoek gerelateerd aan de onderzoeksactiviteiten.

Welk onderzoek komt in aanmerking?
Voor de Wij Inholland Award - Onderzoek 2018 komen alle onderzoeksprojecten in aanmerking die zijn uitgevoerd door een onderzoeker of onderzoeksteam in dienst van Inholland. Daarnaast hebben de projecten geresulteerd in een publicatie of ander tastbaar onderzoeksresultaat.

Wat zijn de beoordelingscriteria?
De beoordelingscriteria zijn gebaseerd op het Inholland Onderwijskompas en het Brancheprotocol Kwaliteitszorg Onderzoek (BKO):

• Persoonlijk en dichtbij: het onderzoek is van belang voor het onderwijs en de beroepspraktijk, en de resultaten worden in het onderwijs en het werkveld gebruikt.
• Durf te leren: het onderzoek is gericht op innovatie en vernieuwing, zowel in aanpak als qua doorwerking.
• Diversiteit als kracht: het onderzoek heeft een discipline- en/of domeinoverstijgend karakter of is op andere wijze gericht op verbinding.
• We bekennen kleur: het onderzoek draagt bij aan de profilerende thema’s Duurzaam, Gezond en Creatief.
• Kwaliteit in interactie: het onderzoek heeft een grondige methodologische basis en is het resultaat van coproductie met andere partijen.

Jury

De jury maakt uit alle inzendingen een eerste selectie op basis van de bovengenoemde criteria. Dit leidt tot een shortlist van drie onderzoeken die vervolgens nader beoordeeld worden door de jury.

De jury bestaat uit:

• Huug de Deugd (lid College van Bestuur),
• Robbert Gobbens (lector ‘Gezondheid en welzijn van kwetsbare ouderen’),
• Ineke van Halsema (kennisprofessional en interim-directeur HRM bij De Haagse Hogeschool),
• Katrin Tazelaar (hoofd van Inholland Sustainable Solutions en het Research and Innovation Centre TOI)
• en Johannes van der Vos (senior beleidsadviseur onderzoek).

Hoe draag je iemand voor?
Je kunt een eigen onderzoek inzenden, maar ook een ander voordragen. De inzending bevat in ieder geval onderstaande informatie:

• een motivatie per criterium waarom het onderzoek voor de Wij Inholland award - Onderzoek 2018 in aanmerking komt;
• een korte beschrijving van het onderzoeksproject;
• achtergrondinformatie over de onderzoeker (bijvoorbeeld curriculum vitae);
• een kopie van een publicatie/publiciteit over het onderzoeksresultaat.

Je kunt de inzending tot 23 mei 2018 per e-mail versturen naar Cataline Sinnige, de secretaris van de jury.

Een duurzaam imago kan bijdragen aan het succes van organisaties. Maar financiering van duurzame initiatieven kent ook uitdagingen. Dat is maandagmiddag 14 mei het thema van Kenniscafé Financing the Future bij Hogeschool Inholland Rotterdam, georganiseerd door de onderzoekslijn Finance & Accountancy van het Business Research Center.

Startups, scale-ups en innoverende bedrijven zoeken vaker de balans in People, Planet en Profit. De bedrijfsvoering houdt rekening met effecten op mens, milieu en de maatschappij. Hogeschool Inholland leidt financiële businessprofessionals op voor de toekomst. Niet voor een baan, maar voor een carrière. Kennis van een duurzame financiering van duurzame organisaties zal steeds vaker gevraagd worden.

Financing the Future
Maandag 14 mei vindt het kenniscafé Financing the Future plaats. Het doel van de bijeenkomst is het onderwijs te verrijken door docenten en studenten in contact te brengen en te koppelen aan professionals uit het werkveld. Lector Duurzame verbindingen in de Greenport Olaf van Kooten vertelt over sociaal ondernemen in voedselketens. Don Ropes, lector Learning & Development Organisations gaat in op circulaire economie en ondernemen. Als laatste gaat Hans Bossert, lector Finance & Accountancy, in op de transitie van cash flows naar value flows. De bijeenkomst wordt afgesloten met een netwerkborrel.

Aanmelden
Wil je meer weten over het financieren van duurzame organisaties en nieuwe contacten opdoen? Meld je dan hier aan.

Kenniscafé Financing the Future
Maandag 14 mei, 17.00 – 18.30 uur
Hogeschool Inholland Rotterdam
Posthumalaan 90
3072 AG Rotterdam

Veilig experimenteren met nieuwe manieren van handelen? SamenMarkt biedt die mogelijkheid. Met een online tomatengame, ontwikkeld door onderzoekers van Inholland Delft, de Technische Universiteit Delft en Wageningen Economic Research, kunnen ‘gamers’ risicoloos de huidige keten en de markt verkennen. Olaf van Kooten, lector Duurzame verbindingen in de Greenport bij Inholland Delft: “De game levert veel informatie op over hoe er gehandeld wordt. Hiermee zetten we de eerste stappen naar een digitale markt.”

Een digitale markt is volgens Van Kooten nodig, omdat de huidige markt een soort gokkast is geworden. "Waar jarenlang het hebben van een eigen marktplaats in de vorm van de groenteveiling een belangrijke bron van succes was voor de glasgroentesector, bestaat die veiling nu praktisch niet meer. Veel producten gaan nu rechtstreeks van grote telers naar supermarkten. Kleine telers kunnen daarbij alleen maar volgen zonder dat ze ook maar enige invloed uit kunnen oefenen op de prijs.”

Deze quote van Van Kooten komt uit een interview dat hij onlangs hield met Groentennieuws.nl. Benieuwd naar het complete interview? Lees het hier.

Tijdens een brede inspiratiebijeenkomst Inholland Sustainable Solutions in Diemen hebben collega’s van de domeinen Agri, Food & Life Sciences en Techniek, Ontwerpen en Informatica belangrijke stappen gezet om verder te bouwen aan het duurzame thema van de hogeschool. Een mooie gelegenheid ook voor de introductie van Hiltrud Pötz, de nieuwe associate lector Living in an Urban Delta.

Teamleiders, lectoren en betrokken (docent)onderzoekers bogen zich tijdens de bijeenkomst over het thema, verwoord in de kernboodschap Werken aan duurzame oplossingen (Sustainable Solutions). “Docenten en studenten werken samen met het werkveld aan duurzame en verrassende oplossingen om maatschappelijke vraagstukken op te lossen. Opleidingen uit verschillende domeinen werken op een creatieve manier samen om elkaars unieke expertise aan te vullen en te versterken.”

Drie programma's
Het thema krijgt ‘handen en voeten’ aan de hand van drie programma’s:

• In Feeding & Greening Mega Cities staat de Randstad centraal. Hoe kun je voldoende voedsel met zo min mogelijk belasting voor de aarde bij een groeiende populatie krijgen?
• In de programmalijn Nature Inspired Products & Services staan biomimicry en circulaire processen centraal. De natuur geldt hier als inspiratiebron voor nieuwe innovatieve producten en duurzame ontwerp- en productieprocessen.
• Living in an Urban Delta richt zich op de ambitie om in grote stedelijke gebieden op een duurzame wijze met z’n allen te kunnen werken, wonen en leven.

Woody Maijers, lector Integrale Voedsel- en Productieketens gaf een toelichting op het programma Feeding & Greening Mega Cities. Associate lector Biomimicry Mauro Gallo nam op zijn beurt het woord om uitleg te geven over Nature Inspired Products & Services.

Meer groen en water in de stad
Hiltrud Pötz, directeur van Atelier GroenBlauw en sinds kort associate lector Living in a Urban Delta (Research & Innovation Centre Agri Food & Life Sciences), nam haar rekening voor het gelijknamige programma. Zij is deskundige op het terrein van duurzame, klimaat- en toekomstbestendige architectuur en stedenbouw. Haar programma, de andere twee programma’s en het kernthema Sustainable Solutions “sluiten perfect aan” bij haar achtergrond en haar bedrijf.

“Binnen mijn werk richt ik me op de integratie van meer groen en water in de stad om klimaatadaptatie, biodiversiteit, leefkwaliteit en burgerparticipatie te bevorderen”, licht Hiltrud toe. “Het was dan ook interessant en prettig om te zien dat verschillende opleidingen al werken aan verduurzaming. Graag wil ik vanuit mijn functie de bredere samenwerking ondersteunen tussen de vakgebieden en nodig ik iedereen uit van mijn expertise gebruik te maken. En dat die uitwisseling gewenst is, bleek wel tijdens de bijeenkomst: enthousiasme en ideeën te over!” Inmiddels zijn de eerste afspraken gemaakt om gemeenschappelijke projecten op te zetten.

Sterke relatie met de praktijk
“Het mooie aan het hbo is dat er een hele sterke relatie is met de praktijk”, zegt zij over haar nieuwe rol als associate lector. “Ofwel er natuurlijk nog veel onderzoek te doen is in relatie tot verduurzaming moet mijns inziens nu de hoofdfocus liggen op de implementatie in de praktijk en op praktijkgericht onderzoek. De uitdaging is nu de reeds bestaande kennis toe te passen, te leren samenwerken tussen verschillende disciplines en uit de praktijk te leren.”

Crossovers
Naast mogelijkheden in en tussen genoemde programma’s ziet Pötz ook mogelijkheden voor crossovers met ‘de andere thema’s’, bijvoorbeeld met kenniscentrum De Gezonde Samenleving. “Juist op het vlak van ‘planet & people’ liggen veel kansen. De integratie van meer groen in de stad kan veel betekenen voor de verduurzaming maar ook voor leefkwaliteit en gezondheid. Dit is een kernwaarde van al mijn werk in het verleden en zal het ook blijven bij mijn inspanningen voor Inholland.”

De inspiratiebijeenkomst leidde tot veel ideeën en inspiratie om projecten op te starten en verder te gaan met de concrete invulling van de programma’s.

Landelijke data praktijkgericht onderzoek gebundeld in atlas
De minister van OCW, Ingrid van Engelshoven, heeft donderdag 19 april het eerste exemplaar van de Atlas Onderzoek met Impact in ontvangst genomen. Met deze atlas, die in samenwerking met Regieorgaan SIA is gemaakt, geeft de Vereniging Hogescholen vorm aan de ambitie om overzicht te bieden aan hogescholen en onderzoekers ter bevordering van verdere onderlinge afstemming en samenwerking. Zodat op die manier meer focus en massa van praktijkgericht onderzoek ontstaat. Daarnaast is de atlas een mooi instrument om aan de stakeholders van het hbo te laten zien wat de omvang van het praktijkgericht onderzoek is, waar het op is gericht en hoe het is georganiseerd. Minister van Engelshoven: “Met deze Atlas heb ik de impact van het hbo in handen. Deze Atlas maakt maar weer eens duidelijk hoe groot de meerwaarde van het hbo is.”

Ggz-wachttijden te lang: wat helpt wel?
Staatssecretaris Blokhuis van VWS is niet blij met de te lange wachtlijsten voor psychische hulp en spreekt ggz-instellingen aan op hun verantwoordelijkheid. Er zijn nog altijd mensen met bijvoorbeeld autisme of angstoornissen, die vaak vele maanden moeten wachten op hulp. Als positieve uitzondering met een succesvolle aanpak van wachtlijsten, noemt Blokhuis een terugvalpreventieprogramma welke leidde tot extra behandelcapaciteit van 600 patiënten. Het betreft een samenwerkingsproject tussen Altrecht GGZ, Rintveld Eetstoornissen en de Inholland-onderzoekslijn GGZ-verpleegkunde van lector Berno van Meijel.

HiPerGreen maakt kans op Computable Award
Het project HiPerGreen mag zich woensdag 9 mei presenteren voor de jury van de Computable Awards 2018. Hipergreen is het project waarmee studenten Luchtvaarttechnologie in samenwerking met Inholland-lector Cock Heemskerk (Robotica) een vervolg geven aan het project Drones in de kas. De jury van de Computable Awards selecteer de genomineerden voor de prijs in de categorie ICT-project van het Jaar in het Onderwijs. De winnaar wordt op 30 oktober 2018 bekendgemaakt. Onder de kandidaten zijn verder organisaties als Microsoft, Vrije Universiteit Amsterdam en FutureNL.

Farming in Europe met Olaf van Kooten
Olaf van Kooten, lector Duurzame verbindingen in de Greenport, vertelt in de online-aflevering Farming in Europe van de newssite France 24, hoe Nederland met innovatieve kastuinbouw aan de weg timmert. Ondanks een gebrek aan land en zonlicht, is het aan onze kassen te danken dat Nederland als voedselexporteur wereldwijd op de tweede plaats staat.

Trainingssessie voor prijswinnaars Mbo Onderzoeksdag 
Voor de prijswinnaars van aanmoedigingsprijzen Mbo Onderzoeksdag 2017 organiseerde Hogeschool Inholland in april een training. Het ging onder andere over onderzoeksmethodologie bij toegepast onderzoek, zoeken naar additionele geldstromen en subsidies en valorisatie. Ook de koppeling tussen mbo en hbo stond centraal met betrekking tot de oprichting van practoraten in het mbo en het betrekken van het bedrijfsleven bij praktijkgericht onderzoek. 

Jaarverslag onderzoeksgroep Onderwijzen en Leren in Diversiteit 
Het jaarverslag 2017 van de onderzoeksgroep Onderwijzen en Leren in Diversiteit staat online. Uit diverse onderzoeksprojecten is een aantal research highlights geselecteerd, gepresenteerd in de vorm van een e-zine. 

Op woensdag 27 juni aanstaande vindt de Inholland Dag van het Onderzoek 2018 plaats. Na het Pop-up Lab van vorig jaar staat dit jaar het thema Onderzoekscultuur centraal. Wat hebben we nodig om het onderzoek bij Inholland op het next level te krijgen? Wat betekent dit voor onderzoekers, studenten, docenten, managers en staf?

De Dag van het Onderzoek 2018 vindt plaats in Den Haag en wordt geopend door onze collegevoorzitter Jet de Ranitz. Keynote speaker is Daan Andriessen, voormalig lector van Inholland en tegenwoordig lector Methodologie van Praktijkgericht Onderzoek bij Hogeschool Utrecht. Hij spreekt over de landelijke ontwikkelingen en schijnt zijn licht op het thema Onderzoekscultuur. Inholland-collegelid en portefeuillehouder onderzoek Huug de Deugd gaat in op de toekomstplannen voor het onderzoek bij Inholland. Aansluitend reikt hij de Wij Inholland award - Onderzoek 2018 uit.

Na de lunch volgen er twee workshoprondes rond relevante subthema's zoals Peer review en intervisie, De nieuwe gedragscode onderzoek, Ethische commissies, Vernieuwende manieren van onderzoek doen en Impact van onderzoek. In de vorm een interactief debat werken we daarna gezamenlijk aan nieuwe perspectieven voor het onderzoek bij Inholland. Om 17.00 start de borrel.

In de komende weken volgt meer informatie.

Aanmelden
De Dag van het Onderzoek vindt op woensdag 27 juni 2018 plaats bij Inholland Den Haag. Aanmelden kan tot 22 juni 2018. 

Vragen?
Mocht je een vraag hebben, of na aanmelding toch verhinderd zijn, stuur dan een e-mail naar Bart Muusse (Stafafdeling Onderwijsbeleid & Juridische Zaken).