Humanoïde robots worden steeds vaker gepresenteerd als dé oplossing voor personeelstekorten in onder meer de zorg, de bouw en de industrie. Maar is een robot die op een mens lijkt ook altijd de beste keuze? In NRC deelt onze associate lector Robotica Margo van Kemenade haar visie op de snelle ontwikkelingen rond humanoïde robots. Vanuit haar expertise op het gebied van robotica, zorg en ethiek plaatst zij kanttekeningen bij de hoge verwachtingen die rondom deze technologie leven.

Aanleiding voor het gesprek in NRC is de opening van het Humanoid Application Center (HAC) in Schiedam. Daar werken bedrijven aan de ontwikkeling van humanoïde robots die in de toekomst verschillende werkzaamheden zouden kunnen uitvoeren. De verwachtingen zijn hoog: volgens de initiatiefnemers kunnen deze robots straks helpen bij het opvangen van personeelstekorten en zullen ze uiteindelijk nauwelijks meer van mensen te onderscheiden zijn.

Margo ziet die ontwikkeling genuanceerder. Volgens haar moet niet de techniek, maar de toepassing centraal staan. "Het is een iets té hallelujaverhaal. Als de vorm de functie volgt, is het niet altijd logisch om een mensvorm voor die functie te gebruiken."

Binnen de robotica geldt al langer het uitgangspunt dat de vorm van een robot moet aansluiten bij de taak die hij uitvoert. Een menselijk lichaam is daarvoor lang niet altijd de meest efficiënte oplossing. Voor sommige werkzaamheden kan een robot met een andere vorm juist veel geschikter zijn.

De menselijke maat in de zorg
Bij Hogeschool Inholland onderzoekt Margo hoe robotica op een verantwoorde manier kan worden ingezet in de zorg. Daarbij kijkt zij niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar juist ook naar de invloed van technologie op mensen, zorgprofessionals en de samenleving.

Een belangrijk aandachtspunt is het 'uncanny valley-effect': het ongemakkelijke gevoel dat mensen kunnen ervaren wanneer een robot bijna, maar net niet helemaal, op een mens lijkt. Volgens Margo is dat een belangrijk aspect waar ontwikkelaars rekening mee moeten houden.

Niet alles hoeft menselijk te zijn
Juist daarom ziet zij veel potentie in robots die bewust niet op mensen lijken. Een bekend voorbeeld is de robotzeehond Paro, die wordt ingezet bij mensen met dementie. Onderzoek laat zien dat deze robot sociale interactie kan stimuleren en rust kan bieden, zonder het ongemak dat een bijna menselijke robot kan oproepen.

Volgens Margo laat dit zien dat de meerwaarde van een robot niet wordt bepaald door een menselijk uiterlijk, maar door de vraag of de technologie aansluit bij de behoeften van gebruikers en de context waarin deze wordt ingezet.

Technologie vraagt ook om ethische keuzes
Hoewel Margo kritisch is op de hoge verwachtingen rond humanoïde robots, benadrukt zij dat de technologische vooruitgang indrukwekkend is en volop kansen biedt. "De aandacht hiervoor is belangrijk en het is technisch heel knap dat ze deze robots kunnen maken. Maar we moeten wel kritisch blijven kijken naar waar een mensvorm daadwerkelijk meerwaarde heeft."

Die combinatie van technologische innovatie en maatschappelijke reflectie staat centraal in haar onderzoek. Als socioloog en expert op het gebied van ethiek en technologie onderzoekt zij hoe robotica op een verantwoorde manier kan bijdragen aan de zorg en aan maatschappelijke vraagstukken. Sinds 2021 werkt zij als associate lector bij het lectoraat Robotica, onderdeel van het Research & Innovation Centre Techniek, Ontwerpen en Informatica (RIC-TOI).

Lees het volledige artikel van Ben Imthorn in NRC: Vangen deze in Schiedam getramde mensenrobots het arbeidstekort op?

Met het nieuwe onderzoeksproject Werken met Gevoel bouwt het lectoraat Robotica van Inholland voort op eerder onderzoek én geeft het een stevige impuls aan technologische innovatie in Noord-Holland Noord. In samenwerking met regionale maakbedrijven wordt onderzocht hoe robots niet alleen kunnen ‘kijken’, maar ook beter kunnen ‘voelen’. Dat is belangrijk voor sectoren waar het steeds lastiger wordt om mensen te vinden voor zwaar, vies of gevaarlijk werk. 

Volgens projectleider Cock is dit het juiste moment om deze stap te zetten. De vraag vanuit de industrie is actueel en de technologie is inmiddels ver genoeg ontwikkeld. Waar krachtregeling vroeger vooral was voorbehouden aan hooggespecialiseerd onderzoek, wordt het nu steeds beter toepasbaar in de dagelijkse praktijk van regionale MKB-bedrijven. 

Sterke regionale verankering 
Een bijzonder aspect van Werken met Gevoel is de sterke regionale betrokkenheid. Alle deelnemende bedrijven zijn gevestigd in Noord-Holland Noord. Het gaat om eindgebruikers, systeembouwers en brancheorganisaties zoals Metaalunie en FME. Samen vormen zij een netwerk waarin kennis niet alleen wordt ontwikkeld, maar ook actief wordt gedeeld met andere bedrijven in de regio. 

Daarnaast zijn kennisinstellingen aangehaakt, waaronder TU Delft voor specialistische kennis over regelalgoritmes. Ook Inholland Academy en het Talland College spelen een rol bij het ontwikkelen van lesmodules, zodat de opgedane kennis breder beschikbaar komt voor bedrijven en professionals in de regio. 

Van praktijkvraag naar digitale tweeling 
In het eerste projectjaar wordt gewerkt aan concrete regionale vraagstukken van onder andere Arie Haaghort Champignons, EKB/Aqualectra en AgrinServ. Deze praktijkcases vormen de basis voor het ontwikkelen van een zogeheten digitale tweeling: een virtueel model van het robotproces dat helpt voorspellen hoe nauwkeurig, snel en kwalitatief een taak kan worden uitgevoerd. 

Belangrijk daarbij is dat het gaat om vraagstukken waarvoor geen kant-en-klare oplossingen bestaan. Als een oplossing eenvoudig te koop zou zijn, zouden bedrijven deze niet bij Inholland neerleggen. Juist de complexiteit — zoals het ruimtelijk regelen van kracht bij wisselende vormen of materialen — maakt dit onderzoek vernieuwend en relevant. Door eerst de volledige ‘pijplijn’ van een robotproces in kaart te brengen en per stap technische keuzes te onderbouwen, wordt gewerkt aan een kennisbasis die ook voor andere toepassingen inzetbaar is.

In deze fase worden technische bouwstenen geïnventariseerd, oplossingen vergeleken en vastgelegd in een doorzoekbare kennisstructuur. Parallel daaraan ontstaat een eerste architectuur voor de digitale tweeling en worden de eerste use-cases daadwerkelijk getest. Door te doen en te experimenteren, groeit de kennis het snelst. 

Leren en innoveren tegelijk 
Het Innovatielab van Inholland speelt een centrale rol in het project. Hier bouwen studenten en onderzoekers samen aan proefopstellingen met industriële robots. Studenten werken aan actuele vraagstukken uit de regionale beroepspraktijk en zien hoe hun kennis direct wordt toegepast. Dat zorgt voor motivatie én voor onderwijs dat nauw aansluit op de arbeidsmarkt in Noord-Holland Noord. 

Wat Werken met Gevoel voor veel betrokkenen inspirerend maakt, is dat het onderzoek bijdraagt aan een doorbraak die al lang in de lucht hing: krachtregeling die niet alleen theoretisch werkt, maar ook praktisch toepasbaar is in kleinere series en variërende productieprocessen. Precies het type innovatie dat past bij de maakbedrijven in de regio en bij de rol van Inholland als kennispartner.

Tijdens ons jaarlijkse Smart Farming mini‑symposium op maandag 9 februari stond één centrale vraag centraal: hoe houden we de landbouw toekomstbestendig in een tijd waarin arbeid schaars wordt, duurzaamheid steeds urgenter wordt en technologische ontwikkelingen elkaar in hoog tempo opvolgen? Agrariërs, lectoren, onderzoekers, studenten en techniekspecialisten van projectpartners kwamen samen in museum Broekerveiling om inzichten, ontwikkelingen en praktijkvoorbeelden te delen. 

Slimmer werken met technologie 
Volgens associate lector Smart Farming Jeroen Wildenbeest staat de agrifoodsector voor grote uitdagingen. Arbeid wordt steeds duurder en schaarser, terwijl de eisen vanuit maatschappij en overheden toenemen. De oplossing ligt volgens Jeroen niet in harder werken, maar in slimmer werken: van preventief naar gericht ingrijpen, van handmatig naar datagedreven en van gevoel naar onderbouwde beslissingen. Technologie neemt daarbij werk niet altijd weg, benadrukte hij, maar verandert vooral de aard van het werk. 

Onderwijs speelt een belangrijke rol in die transitie – nieuwe werkprocessen vragen nieuwe beroepen en skills. Binnen de onderzoekslijn Smart Farming werken onderzoekers en studenten van verschillende opleidingen en leerjaren aan concrete praktijkvraagstukken, variërend van data‑analyse tot slimme toepassingen. De groeiende belangstelling vanuit het werkveld blijkt uit meerdere lopende projecten en diverse nieuwe subsidieaanvragen. 

Van perenbomen tot bloembollen: technologie in de praktijk 
Binnen het Smart Farming Peren 2.0 project wordt gewerkt aan een systeem dat perenbomen digitaal in kaart brengt via 3D‑modellen. Deze modellen vormen de basis voor algoritmen die snoeiregels toepassen, zodat het snoeien in het veld uiteindelijk volledig autonoom door een cobot op een kar kan plaatsvinden. Begin maart volgt een LIVE demonstratie van de ontwikkelingen tot nu toe bij partnerteler D&W Vriend in Hem. 

Ook in de bloembollensector wordt volop geïnnoveerd. Binnen Groene Tulp en Fieldlab Bol ontwikkelen studenten methoden om ziekten en plagen vroegtijdig op te sporen met visiontechnologie en data‑analyse, zodat telers minder hoeven te spuiten en duurzamer kunnen telen. Vergelijkbare ontwikkelingen vinden plaats in projecten als Smart Farming Broccoli, waar studententeams werken aan het voorspellen van groei en het selectief oogsten via vision en nauwkeurige sensortechnologie.

Precisielandbouw: leren van data 
Dat data het hart vormen van moderne landbouw werd opnieuw duidelijk in de presentatie van aardappelteler Jacob van den Borne. Zijn bedrijf verwerkt gegevens uit satellieten, bodemsensoren, drones, trekkers en opbrengstmetingen tot één geïntegreerd systeem, “Ground Control”. 

Daarmee worden activiteiten per perceel gepland en geoptimaliseerd. Vanaf het in kaart brengen van rijpaden tot het monitoren van biomassa: elke stap wordt ondersteund met data‑gedreven inzichten. 

De aanpak laat zien dat precisie- landbouw geen hype is, maar een manier van werken die continu leren mogelijk maakt. Het registreren van handelingen, iets wat volgens Van den Borne al generaties gebeurt, is daarbij essentieel om opbrengsten en processen te verbeteren.

Robotica in de witlofteelt 
Ook in de witlofteelt worden grote stappen gezet. Robin van der Veeken presenteerde bij AgrinServ een automatisch systeem dat witlofpennen herkent en positioneert met behulp van visioncamera’s en delta‑robots. 

De techniek wordt verder doorontwikkeld om ook het uitsnijden van witlof te automatiseren – een uitdagende taak omdat het juiste snijpunt per teler kan verschillen. De robot werkt consistent, maar het overtuigen van gebruikers blijft een belangrijk onderdeel van de implementatie. 

Uitdagingen bij adoptie en opschaling 
Ondanks de vele innovaties is de brede toepassing van Smart Farming in Nederland nog niet vanzelfsprekend. Innovatiemanager Mathijs Koper (Greenport NHN) wees op knelpunten in de sector zoals bv versnipperde systemen, gebrek aan standaarden, onduidelijkheid over eigendom en beperkte datavaardigheden. Veel boeren zien de meerwaarde van technologie wel, maar de stap van experiment naar grootschalige toepassing is vaak lastig.

Samenwerken aan de kringlooplandbouw van morgen

Binnen de kringlooplandbouw staan efficiëntie, duurzaamheid en integratie met de bestaande natuurlijke systemen centraal. Deze manier van telen vraagt juist om technologieën die de natuurlijke bronnen efficiënter benutten. De hiervoor gevraagde technische aanpassingen en scholingskosten gaan vaak gepaard met hoge investeringen. Aan de andere kant nemen de eisen vanuit overheid en samenleving toe. 

Hoe gaat de teler van morgen dit allemaal managen? 

Het symposium maakt duidelijk dat technologie niet alleen een hulpmiddel is, maar een noodzakelijke schakel in een duurzamere en efficiëntere landbouw. Door studenten, onderzoekers en partnerondernemingen samen te brengen, ontstaat een vruchtbare voedingsbodem voor innovaties die zowel economisch als ecologisch perspectief bieden. 

Het Lectoraat Robotica kondigde aan haar activiteiten op het gebied van Smart Farming verder uit te breiden, met meer projecten, nieuwe partners en een groeiend netwerk van professionals. De landbouw van de toekomst vraagt namelijk niet alleen om nieuwe technologieën, maar vooral om samenwerking, kennisdeling en durf om te vernieuwen.

Hoe kunnen we voedselverspilling tegengaan, nog vóórdat het product op ons bord ligt? In het vakblad Nieuwe Oogst vertelt associate lector Jeroen Wildenbeest van het lectoraat Robotica van Hogeschool Inholland hoe technologie boeren helpt verspilling al aan de bron te voorkomen.

Binnen de onderzoekslijn Smart Farming werken onderzoekers, studenten en bedrijven samen aan innovatieve oplossingen die de landbouw efficiënter, duurzamer én toekomstbestendiger maken. Denk aan sensoren en robots die de groei van gewassen monitoren, of data-analyses die helpen voorspellen wanneer de oogst precies rijp is. Zo wordt de inzet van grondstoffen geoptimaliseerd en neemt de verspilling af.

“Met slimme technologie kunnen we verspilling voorkomen nog vóórdat het ontstaat,” vertelt Jeroen Wildenbeest, associate lector Robotica. “Door metingen in de bodem en het gewas te combineren, krijgen boeren beter inzicht in wat hun planten nodig hebben. Zo kunnen ze preciezer telen en alleen oogsten wat écht rijp is.”

In het artikel in Nieuwe Oogst wordt ingegaan op verschillende projecten waarin Inholland samenwerkt met bedrijven en andere kennisinstellingen. De focus ligt daarbij op praktische toepassingen die direct bijdragen aan een duurzamere landbouw – van bodemoptimalisatie tot slimme teeltsystemen.

Door deze kennis te delen met het werkveld en studenten actief te betrekken, draagt het lectoraat bij aan innovatie in de agrarische sector. Zo groeit niet alleen de technologie, maar ook het bewustzijn over hoe we als samenleving slimmer met voedsel kunnen omgaan.

Lees het volledige artikel in Nieuwe Oogst: Pak voedselverspilling al aan bij de wortels.

Voor het innovatieprogramma ‘Robots naar de boerenpraktijk’ bezocht een delegatie van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) onlangs een aantal experts op dit vlak bij Hogeschool Inholland Alkmaar. Tijdens dit bezoek wisselden ze visies uit over de benodigde aandacht voor onderwijs en educatie binnen het programma.

“Robotisering van de landbouw is een ingrijpende transitie”, zegt associate lector Smart Farming Jeroen Wildenbeest vanuit het lectoraat Robotica. “Daarin is het belangrijk dat innovatie én educatie hand in hand gaan. Een mega-investering in technologie vraagt immers ook een mega-investering in onderwijs om deze technologie te ontwikkelen en optimaal te gebruiken. Daar hebben we tijdens het bezoek aandacht voor gevraagd.”

Blik op de toekomst: van Innovatielab tot Fieldlab TechValley
Namens het ministerie van LVVN kregen Doreen Verbakel en Feline Wafelaar een kijkje in de keuken van het Innovatielab en het Fieldlab Techvalley daarbinnen, en leerden ze het lectoraat Robotica verder kennen. Binnen Het Fieldlab TechValley wordt al een klein decennium succesvol met studenten, samenwerkingspartners uit de praktijk en onderzoekers gewerkt aan beroepsauthentieke vraagstukken die spelen binnen de maakindustrie. Ook doet men hier ervaring op met de nieuwste vormen van technologie. "Een prachtig voorbeeld van een duurzame samenwerking die als blauwdruk gezien kan worden voor een agrifood fieldlab", aldus Jeroen. Naast Jeroen Wildenbeest waren namens Hogeschool Inholland ook Richard Oerlemans, domeindirecteur Techniek, Ontwerpen en Informatica, associate lector Levende Plantenteeltsystemen Frank van der Helm en docent-onderzoeker Frens Pries vanuit het lectoraat Duurzame bestuiving van gewassen aanwezig.

Robotisering: kansen en uitdagingen
Ondanks dat de experts positief zijn over de plannen van de overheid om de land- en tuinbouw verder te robotiseren, benadrukken ze dat alleen focussen op arbeidsbesparing niet voldoende is. Eerder spraken ze daar al over in verschillende media. “Zonder de juiste investeringen in technologie én kennis, blijft robotisering een wensdroom,” stelden Jeroen en lector Robotica Cock Heemskerk in diverse vakbladen als Binnenlands Bestuur en Nieuwe Oogst. "Het gaat om een compleet ecosysteem, waarin innovatie, educatie en financiering samenkomen.” Nu Inholland ook is aangesloten op het innovatieprogramma, helpen ze het ministerie van LVVN om de juiste keuzes te maken in het te vormen beleid.

Onderwijs speelt sleutelrol in robotisering
Tijdens het bezoek ging het over hoe de integratie van technologie en specifiek robotica versneld kan worden in de land- en tuinbouw. Dit als (deel)oplossing voor het almaar schaarser en duurder worden van arbeid. Ook zijn knelpunten én oplossingsrichtingen besproken. Daarbij ging het onder andere over de ‘volwassenheid’ van technologie, het investeringsklimaat en hoe het kennisgat gedicht kan worden om zoveel mogelijk bedrijven en organisaties aan te kunnen laten sluiten.

De rol van het onderwijs is hierbij essentieel, gaven de onderzoekers van Inholland aan. Als je grote investeringen doet in technologie, betekent dit ook dat er ontwikkelaars, engineers, data-analisten en andere experts nodig zijn om deze technologie te ontwikkelen en onder andere onderhouds- en servicemonteurs om die technologie te gaan gebruiken.

Frank van der Helm: “De land- en tuinbouw is een bijzondere sector, want de omstandigheden waarin technologie moet opereren zijn zwaar; nat, droog, heet, koud, stoffig en veel kans op beschadigingen. Daarnaast is het product levend, kwetsbaar en zeer variabel in vorm en grootte. Hierdoor is een nauwe samenwerking van techneuten, plantenteeltdeskundigen en agrarische bedrijven in het ontwikkelen van technologie en robots essentieel. Deze specialisten komen vanuit verschillende werkculturen met eigen werkprocesbeheersing en taal. Het leren samenwerken tussen deze disciplines is dus een eerste vereiste. Daarom hebben we in onderwijs en onderzoek al veel aandacht voor, maar met de toenemende aanwezigheid van steeds geavanceerdere technologie moet die aandacht toenemen."

Een grote investering in educatie en onderwijs is dus een vereiste. "Puur een college geven, daar kom je niet ver mee. Met beroepsauthentieke opdrachten over automatisering gaat de ontwikkeling echt leven bij studenten en raken ze intrinsiek gemotiveerd om te gaan experimenteren en ontwikkelen", aldus Frens Pries.

“Automatisering betekent dat het werk verandert”, legt Jeroen uit. “Het werk op het land en in de kas verplaatst zich naar het grotere ecosysteem waar bijvoorbeeld vele ontwikkelaars en monteurs bij nodig zijn. Het World Economic Forum gaat uit van een om-, her- en bijscholingsbehoefte van 44 procent binnen vijf jaar wat betreft de basisvaardigheden.”

Om in deze scholingsbehoefte te voorzien is het volgens Jeroen nodig om de portfolio-ontwikkeling in het hoger onderwijs te versnellen. En het niet te laten afhangen van de huidige behoefte in de sector zelf. “Er is een belangrijke rol weggelegd voor het ministerie om deze arbeidsmarktbehoefte te expliciteren, zodat daarop gehandeld kan worden.”

Kennis borgen en breder toepassen vanuit nieuwe experimenteerlocaties
Ook ‘best practices’ kwamen aan de orde. Bij vele agrarische bedrijven, zowel op het erf als in de kas, worden er al vele successen behaald met het inzetten van smart farming of robotica. Maar hoe borg je deze kennis, hoe kan je deze ‘generaliseren’ en vervolgens breed integreren in de sector? “In de Nederlandse glas- en vollegrondstuinbouw is er sprake van relatief veel kleine teelten. Dan is het extra belangrijk om kennis te borgen, technieken te generaliseren en met elkaar te delen om deze zo breed mogelijk in te kunnen zetten voor uiteenlopende gewassen, teeltsystemen en klimaten. Daar profiteren alle kleine telers die gezamenlijk een relatief grote groep vormen. Op die manier maak je het ook weer interessanter voor investeerders om op in te stappen. Dit vraagt om een nieuw type locatie om te experimenteren en/of een kenniscentrum, met de focus op kennisborging, generaliseren én opleiden,” aldus Frank.

De Nederlandse regering is voorstander van robotisering van de land- en tuinbouw. De inzet van robots wordt al lang gezien als een manier om arbeidsmigratie te verminderen. In het regeerakkoord is hieraan een vervolg gegeven met het innovatieprogramma ‘Robots naar de boerenpraktijk’. Cock Heemskerk, lector Robotica, en Jeroen Wildenbeest, associate lector Smart Farming, zijn positief over de intenties van het kabinet voor de sector. Maar ze plaatsen er in verschillende media ook kanttekeningen bij.

Een kritiekpunt van zowel Cock als Jeroen is dat het kabinet puur gedreven is vanuit de smalle wens om arbeidsmigratie tegen te gaan, zo stellen zij in vakbladen als Binnenlands Bestuur en Nieuwe Oogst. Als je daarnaast uitgaat van de snelle implementatie van robots, dan zullen de intenties een wensdroom blijven, betogen zij. Investeren in het volledige ecosysteem, waarbij het creëren van de juiste randvoorwaarden voorop staat, is volgens beiden het belangrijkst om meer robots in de land- en tuinbouw in te kunnen gaan zetten.

Geloof in de potentie van robots vanuit de sector
De landbouwsector gelooft in de potentie van robots. AI in het boerenbedrijf is bovendien niet nieuw, constateert Jeroen in een interview met het vakmedium Melkvee. “Maar het is geen plug & play-systeem waarmee je direct aan de slag kunt. Veel boeren gaan ervan uit dat als ze een robot kopen, die direct doet wat zij verwachten. Dat is in veel gevallen niet zo.” De kloof tussen proof of concepts en daadwerkelijk werkende robots is groot. “Er is nog altijd slechts een handvol oogstrobots actief op Nederlandse akkers”, merkt ook Cock op. Volgens beiden zal het innovatieprogramma ‘Robots naar de boerenpraktijk’ de kloof niet dichten.

Nederlandse koppositie als drijfveer
Cock en Jeroen zien liever een brede focus op het volledige ecosysteem rond robots in de land- en tuinbouw. “Zonder de juiste investeringen in zowel technologie als kennis, blijft robotisering een wensdroom”, stellen zij. Het behoud van de koppositie van onze landbouwsector zou de juiste drijfveer moeten zijn. “Dat zorgt voor een langetermijnborging van dit thema, die verder reikt dan alleen deze regeerperiode. Robotisering is niet ingevoerd binnen vier jaar tijd. Er is meer toewijding nodig om de robots echt in de boerenpraktijk terug te zien.”

Juiste randvoorwaarden creëren
Volgens hun visie zoals verwoord in Binnenlands Bestuur en Nieuwe Oogst moet het creëren van de juiste randvoorwaarden voorop staan. Ze wijzen bijvoorbeeld op een goede technologische infrastructuur om gebruik te maken van robots, aanpassing van akkers, trainen van algoritmen, passende regelgeving en standaardisatie om de doorontwikkeling van robots mogelijk te maken. Minstens zo belangrijk is de kennisdeling tussen publieke en private sector en het onderwijs. Immers, voor een hightech land- en tuinbouw zul je moeten investeren in bijscholing van professionals. “Gelukkig beschikt Nederland over een uitstekend ecosysteem van privaat-publieke samenwerkingen waarbinnen de bestaande kennis kan worden vergroot.”

Boeren opleiden
Jeroen en Cock werken in verschillende samenwerkingsverbanden van fabrikanten, boeren, onderzoekers en computerdeskundigen en ziet steeds meer boeren die geïnteresseerd zijn in het gebruik van AI. “We hebben nog veel werk te verzetten om systemen gebruikersvriendelijker te maken, boeren op te leiden en de juiste verwachtingen te wekken”, zegt Jeroen in Melkvee. Veel boeren zijn terughoudend in het delen van data terwijl dit wel nodig is om nieuwe AI-modellen te trainen. “Wil je grip hebben op toekomstige ontwikkelingen, stap dan over je angst voor data delen heen. Maak gebruik van wat er is, doe ervaring op en doe het samen.”

Potentie realiseren
Het innovatieplan voor robotisering kan slagen, concluderen Cock en Jeroen. “Met de juiste investeringen kan de potentie van robotisering binnen enkele jaren worden gerealiseerd en kan Nederland een rol als koploper nemen.”

Bart en zijn collega Eline Rampen, manager zorg- en bedrijfsvoering bij Omring, traden op als dagvoorzitters. “Het is geweldig om deze bijeenkomst binnen de hogeschool te organiseren. Margo's masterclass over zorgrobotica was een echte verrijking. Haar focus op ethische aspecten inspireerde enorm en bood verrassende nieuwe inzichten.”

Digi doen, digi worden, digi zijn 
De maatschappij staat voor een grote uitdaging. We worden gelukkig steeds ouder, maar dat leidt tot een toenemende zorgvraag, terwijl de arbeidsmarkt in Noord-Holland Noord krimpt. Bart legt uit: “Technologie moet ons helpen, naast andere aanpakken. Veel oplossingen zijn al beschikbaar, zoals slimme incontinentiematerialen en de Medido medicijndispenser, een kastje dat op gezette tijden medicatie verstrekt. Maar het implementeren ervan kost tijd. Vaak blijven conventionele en nieuwe werkwijzen nog lang naast elkaar bestaan. Dit is duur en onhoudbaar, zoals gastspreker Jiska de Witt van Be Bright benadrukte, die eveneens bijdroeg aan het managementforum van Omring.”

De bijeenkomst was gericht op inzicht krijgen in de huidige positie binnen het digitaliseringsproces. “Ik wilde iedereen laten ervaren waar we staan. Digitalisering verloopt in drie fasen: digitaal doen, digitaal worden en digitaal zijn. In de eerste fase gebruik je nieuwe dingen zoals apps als hulpmiddel, in de tweede begin je vernieuwingen te integreren in je werk, en in de laatste fase is de nieuwe techniek onmisbaar en heb je oude werkwijzen achtergelaten. Maar: zelfs bij Omring hebben we nog veel te winnen, ook al zijn bijvoorbeeld onze samenwerkingspartners enthousiast over onze koploperspositie.”

Robotica in de zorg
In dat licht sprak Margo van Kemenade, associate lector Robotica bij Inholland, over robotica in de zorg. “Ik wil het woord 'robot' normaliseren. Het is geen eng mensachtig figuur dat eigen beslissingen neemt, maar techniek die ons helpt. Alles wat een robot doet, is door ons ingevoerd en gebaseerd op algoritmes.” Ze wees daarbij op ethische dilemma’s: “Vraag zorgverleners welke taak ze absoluut niet aan een machine willen toevertrouwen, dan zeggen ze vaak: wassen. Dat vinden we kille techniek, zeker wanneer iemand naakt en kwetsbaar is. Maar als je het vraagt aan een 85-jarige zelfstandig wonende man die een beetje hulp nodig heeft, kan het zijn dat hij het als vernederend ervaart om bloot tegenover jonge (vrouwelijke) zorgverleners te staan. Hier komen autonomie en eigenwaarde om de hoek kijken.”

De discussie hierover is ontzettend belangrijk, benadrukt Margo. “Als je een stap opzij zet, verandert ineens je perspectief. Ik merk een grote veranderbereidheid bij Omring en hoop dat dan ook dat ik die paradigmashift heb kunnen meegeven. Gezien het huidige zorgtekort hebben we techniek nodig, dus laten we dan innovaties inzetten die voor iedereen voordelen bieden.”

Slimmer en samen 
Naast slimmer werken is samenwerking essentieel. Een mooi voorbeeld hiervan is het bijzondere lectoraat Geriatrische revalidatie van lector Marije Holstege, die zowel bij Omring als Inholland actief is. Het lectoraat heeft als doel is kwetsbare personen na een ziekenhuisopname optimaal en duurzaam te laten revalideren. Het richt zich op het verbeteren van deze revalidatie met oplossingen op het gebied van digital health, blended care en innovatieve interventies. “Dit is dé plek voor co-creatie”, zegt Margo. “Hier gaan techniek en praktijk hand in hand. De focus ligt op ontwikkelingen zoals de robot 'Isha', die geriatrische revalidatie thuis ondersteunt. Studenten van Inholland zijn actief betrokken bij het praktijkgericht onderzoek. Dit leerproces is waardevol voor zowel onze studenten als de zorgverleners bij Omring, die profiteren van de sterke verbinding tussen onderwijs en praktijk.”

De toekomst is nu 
Medido medicijndispensers, slimme matrassen en sensorisch incontinentiemateriaal – het is er al en het wordt ook gebruikt, besluit Bart. “Dit is geen toekomstmuziek meer, dit is nu.” Margo voegt toe: “Met de samenwerking tussen Omring en Inholland verkleinen we de kloof tussen techniek en zorg. Omring loopt voorop; we lopen sámen voorop. Dan is het van belang om een open dialoog te blijven voeren. Blijf elkaar bevragen over waarom dingen zo zijn en blijf ook nieuwsgierig! Zo werken we samen aan de zorg van de toekomst.”

Hoe smaakt een yoghurtvervanger gemaakt van veldbonen? Op dinsdag 25 juni kunnen bezoekers van het jaarlijkse NWO-festival TEKNOWLOGY de proef op de som nemen. Want dan serveert Inholland op een eigen stand dit gezonde, duurzame en innovatieve hoogstandje als toetje van een complete ketenaanpak. En er valt nog veel meer te beproeven, zoals een robot die broccoli oogst en een serious game om zo energiezuinig mogelijk komkommers en tomaten te telen. Het is een bloemlezing van wat we met praktijkgericht onderzoek te bieden hebben voor agri en food.

“NWO richt zich oorspronkelijk op de academische wereld”, zegt Jeroen Wildenbeest, associate lector Smart Farming. “Maar de organisatie betrekt steeds meer het praktijkgericht onderzoek van bijvoorbeeld hogescholen. Tekenend voor die ontwikkeling is de uitnodiging die onze onderzoeksgroep kreeg voor TEKNOWLOGY in Utrecht. Als een van de weinige hbo-instellingen zijn we aanwezig om de toegevoegde waarde van ons praktijkgericht onderzoek te demonstreren.” 

Technologie in agri en food
Op een eigen stand laat Inholland zien wat we kunnen betekenen voor het innoveren en verduurzamen van de agri- en food-productieketens. “Technologie, zoals robotisering en datascience, speelt hierin een heel belangrijke rol”, zegt Jeroen. “Bijvoorbeeld om de productiekosten te verlagen en de opbrengsten te vergroten, bedrijfsrisico’s te verminderen en duurzamer te telen.”

Rijdende en vliegende robots
De meerwaarde van technologie laat zich meteen aan het begin van de productieketen gelden. “In modellen maak je voorspellingen over de groei van je gewas. Door de daadwerkelijke groei en omstandigheden te meten, stel je die voorspellingen continu bij. Wij hebben daarvoor onder meer monitoringssystemen ontwikkeld op rijdende en vliegende robots. Deze robots kunnen gewassen ook scannen op ziekten en plagen.”

Autonoom broccoli oogsten
Voor TEKNOWLOGY heeft Jeroen ervoor gekozen een ander type robot te demonstreren. “We laten zien hoe deze robot autonoom broccoli detecteert én aan de hand van de grootte van de kroon selectief oogst. Het is een antwoord op het vraagstuk rond arbeidstekorten en arbeidsmigranten in de land- en tuinbouw en biedt bedrijven daardoor meer bestaanszekerheid. Het mooie is dat de technologieën benodigd voor de teelt van broccoli en de teelt van veldbonen In essentie dezelfde zijn.”

Telen in een serious game
Ook Frank van der Helm, associate lector Levende Teeltsystemen, zal aanwezig zijn in Utrecht. Hij legt daarbij het accent op het begin van de productieketen: het telen. “Ik laat zien hoe je met serious gaming op een aantrekkelijke manier complexe zaken kunt leren en studenten kunt meegeven hoe ze data kunnen gebruiken in de kas. Op TEKNOWLOGY maken we er een eenvoudig wedstrijdje van: probeer de klimaatregeling zo in te stellen dat je zo energiezuinig mogelijk tomaten en komkommers kweekt.”

Van game naar kas
Frank maakt gebruik van een spelvariant van KASSIM, een programma dat geprogrammeerd is door Wageningen University & Research (WUR). “In mijn onderwijs kan ik simulaties maken die speciaal aangepast zijn aan wat ik mijn studenten wil leren over klimaatregeling. Door input van een groep studenten die het model met Wageningen UR getest hebben, komt het model goed overeen met hoe klimaatregeling in de praktijk echt werkt. Dat is wat het hbo doet: onderzoek en onderwijs praktijkgericht maken, en daar zijn studenten heel blij mee. En ik ook: met serious gaming kun je langdurige, complexe processen als teelt en veredeling heel goed onderwijzen. Tuinbouw vraagt nu eenmaal kassen, techniek en tijd en studenten kunnen op bedrijven niet zomaar alles doen. Nu kunnen studenten hun eerste praktijkmeters met een simulatie maken voordat ze echt de kas in stappen.”

Interesse in het onderzoek van Frank? Aanstaande maandag 24 juni is hij te gast bij De Koplopers in de Balie (georganiseerd door Regieorgaan SIA) ‘De glastuinbouw: onterecht onbemind?’

Veldboon in plaats van soja
Naast demonstraties van innovaties in het telen (door Frank) en oogsten (door Jeroen en, op zijn uitnodiging, NHL Stenden Hogeschool) laat Feike van der Leij, lector Health & Food, een bijzonder innovatief product zien én proeven. Het is een alternatief voor yoghurt; niet van koemelk maar van veldbonen. “We willen hiermee bewijzen dat je met een gewas als de veldboon de transitie kunt maken van dierlijke naar plantaardige eiwitten. En dat niet alleen, de veldboon is een goed en duurzaam alternatief voor importsoja, waarvan de productie gepaard gaat met het kappen van tropisch regenwoud, verlies van biodiversiteit, veel transportkilometers en uitbuiting van lokale boeren.”

Vervolg op Bean me up!
De yoghurtvervanger is het trotse resultaat van het afgeronde onderzoeksproject Bean me up!, waarin onderzoekers, studenten en externe partners van Inholland ervaring opdeden met het opzetten van een complete veldboonproductieketen. En dat leverde nog meer gezonde en smakelijke producten op, zoals een eiwitrijke muffin voor een dieet tegen ondervoeding bij ouderen. “Binnenkort starten we met een vervolgproject om de productieketen voor veldbonen robuuster te maken, de teelt vaker biologisch en de veldboon beter te verwaarden. Ook door waterlinzen (foodgrade eendenkroos) en een derde gewas toe te voegen zorgen we dat de functionele toepassing in voedselproducten toeneemt.”

Meer weten over de veelbelovende ontwikkeling van de veldboon?

Strengere milieueisen vanuit Europa. Een chronisch tekort aan arbeidskrachten. Het is niet eenvoudig om als ondernemer in de land- en tuinbouw het hoofd boven water te houden. Jeroen Wildenbeest helpt graag een handje, een slim mechanisch handje. Want als associate lector Smart Farming bij het lectoraat Robotica ontwikkelt hij samen met werkveldpartners, collega’s en studenten van uiteenlopende opleidingen oplossingen voor smart farming. 

Robotica is bekend terrein voor Jeroen. Voordat hij in het najaar van 2023 de overstap maakte naar onze hogeschool, was hij directeur-grootaandeelhouder van een innovatief bedrijf dat robottoepassingen ontwikkelt voor de zorg en het bedrijfsleven. “Via lector Cock Heemskerk kwam ik in contact met Inholland. Ik heb een klik met het onderwijs. Ik vind het leuk om samen met jonge, enthousiaste mensen bezig te zijn en nieuwe dingen te ontdekken. Daar krijg ik bij het lectoraat volop ruimte voor.” 

Verduurzaming en bestaanszekerheid 
Met verschillende onderzoeksprojecten richt Jeroen zich op de verduurzaming van de land- en tuinbouw. “Hoe monitor je de teelt beter zodat je met minder bestrijdingsmiddelen toe kunt? Hoe oogst je selectief, met hoog rendement en weinig afval? Daarnaast gaat het mij om de continuïteit en de bestaanszekerheid van de bedrijven. Personeel is duur en vaak moeilijk te krijgen. Bij al die vraagstukken kan de inzet van robotica bijdragen aan de oplossing.” 

Regionale sleutelrol 
In het creëren van de oplossing speelt Inholland in de regio een sleutelrol. “Wij leggen ons toe op veelbelovende innovaties die we met prototypes en demonstratieprojecten stappen verder kunnen brengen richting daadwerkelijke toepassing. Door te laten zien wat er mogelijk is, nemen we de risico’s weg bij ondernemers. En als ex-ondernemer snap ik heel goed waar bedrijven tegenaanlopen en waar hun vraagstukken zitten. Dat zijn overigens lang niet altijd technologische vraagstukken. Succesvolle innovatie bestaat voor het grootste deel uit sociale innovatie: kunnen en willen mensen de nieuwe technologie toepassen? Dat gaat om gedragsverandering, kennisontwikkeling, een leven lang ontwikkelen. Hier komt de onderwijskant van Inholland dus mooi om de hoek kijken.” 

Diverse disciplines 
Jeroen is blij dat hij bij een brede hogeschool zoals Inholland diverse disciplines kan inzetten om zijn innovatiegedreven onderzoeksprojecten vorm te geven. “Door onze kennis te koppelen over plantenteelt, drones, computer vision, datascience, finance, legal en natuurlijk robotica maken we met Inholland echt een vuist.” 

Broccoli, peren, bloembollen en witlof 
Die vuist slaat inmiddels serieuze deuken in pakken boter: vanuit het lectoraat lopen meerdere projecten op het gebied van smart farming. Jeroen vertelt er enthousiast over. “We zijn bijvoorbeeld bezig met robots voor het oogsten van broccoli, het snoeien van perenbomen en het vroegtijdig detecteren van schimmels, luis en virussen in de bloembollenteelt. Binnenkort starten we een project voor de witlofteelt.” 

Netwerk van groene hogescholen 
En al die projecten kennen hun eigen uitdagingen, bijvoorbeeld op het gebied van computer vision: hoe herkent een robot de bloem- en bladknopjes van een perenboom, en hoe sturen we de robotarm met snoeischaar om goed te kunnen snoeien? “Dat is echt ons kernspecialisme”, zegt Jeroen. “Het plan is om die kennis verder te ontwikkelen in een breder verband van groene hogescholen: samen willen we een strategisch netwerk vormen waarin we op elkaars kernkwaliteiten kunnen voortbouwen.” 

Enthousiaste studenten 
En Jeroen is niet de enige die zo gedreven is. Tot zijn vreugde haken studenten en docent-onderzoekers van verschillende opleidingen aan bij de onderzoeksprojecten. “Het is heel leuk om te zien welke beweging er is. Dat bijvoorbeeld studenten Informatica of Applied Mathematics, die niet bekend zijn met de wereld van de land- en tuinbouw, toch enthousiast instappen in onze projecten rond broccoli of bloembollen.” 

Impact maken 
Samen met het onderwijs en werkveldpartners wil Jeroen verder werken aan mooie onderzoeksprojecten op het gebied van smart farming. “Ik wil innovaties en best practices ontwikkelen waar we als Inholland trots op kunnen zijn, waarmee we ons als kennisinstelling op de kaart kunnen zetten en waarmee we impact kunnen maken door boeren en telers te helpen verduurzamen. Het is fantastisch dat ik hier alle ruimte krijg om dit soort projecten uit te rollen.” 

De huidige stand van zaken in de zorg: vergrijzing, de financiering van de zorg en de tekorten in zorgpersoneel. “Één op de vier mensen moet in de zorg werken om zorgniveau dat we nu hebben te handhaven. Iedereen voelt aan dat dat niet haalbaar is”, stelt Margo van Kemenade, associate lector Robotica bij Hogeschool Inholland. Gelukkig kunnen zorgrobots bijspringen, weet Margo uit brede ervaring.

“Ongeveer tien jaar geleden startte ik mijn promotieonderzoek aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. Daar ontwikkelde een technische onderzoeksgroep ‘Alice’, een prototype gezelschapsrobot voor alleenstaande ouderen. Als socioloog en ethicus stond ik in mijn onderzoek stil bij de morele bezwaren van zorgverleners rond zorgrobotica.” Alice  ging de hele wereld over toen een documentairemaker de onderzoeksgroep benaderde en voor de documentaire ‘Ik ben Alice’ de robot een week lang bij drie eenzame dames mocht wonen om te kijken op welke manier deze kon bijdragen aan het verminderen van de eenzaamheid die zij ervoeren. En op die manier dus een bijdrage kon leveren aan de zorg voor deze ouderen. “Tien jaar geleden zagen we al positieve resultaten. Laat staan wat we met de technologie van nu kunnen bereiken.”

In deze video worden de learnings vanuit het onderzoek van Margo met Alice destijds bekeken door de bril van tegenwoordig. Voor welke uitdagingen in de zorg staan we nu? En op welke manier kan zorgrobotica daar een bijdrage aan leveren. 

Of de inzet van robots in ouderenzorg een vlucht zal nemen, vindt Margo moeilijk te voorspellen. “Enerzijds neemt de druk op de zorg alleen maar toe en kunnen technologische ontwikkelingen heel snel gaan. Anderzijds hebben we te maken met maatschappelijke acceptatie van nieuwe technologie, wetgeving en ethische richtlijnen die innovaties tegenhouden. Het is goed dat er strenge regelgeving is, maar laten we als onderzoekers wel blijven verkennen wat er mogelijk is in zorgtechnologie. En de mogelijkheden nemen alleen maar toe. We kunnen techniek een bijdrage laten leveren aan het oplossen van een maatschappelijk probleem. Waardoor we eenzame ouderen veerkrachtiger maken en de kwaliteit van hun leven verhogen.”

Zorgrobot Alice is ontwikkeld om in de toekomst te kunnen voldoen aan de vraag naar zorg voor eenzame en dementerende ouderen. Kan een robot een menselijke band met iemand opbouwen en dus een mens van vlees en bloed vervangen? “Over tien jaar”, stelt Margo zich als doel, “wil ik zorgrobots gewoon bij de mensen thuis hebben staan, waarmee je kunt praten, die jouw voorkeuren kennen, die weten wie je bent, en waar je een praatje mee kan maken en die ook dingen voor je kunnen doen.” Samenvattend kan je wel zeggen dat een mens een mens gezelschap houdt. Maar als dat door omstandigheden niet mogelijk is, dan is een robot een heel goed alternatief.

Lees ook het eerder verschenen artikel ‘Technologie kan mensen minder eenzaam maken’.

Geriatrische revalidanten zijn vaak beperkt in hun mobiliteit (bijvoorbeeld na een beroerte), waarbij de fysiotherapeut bij hen thuiskomt en een zelfstandig oefenprogramma voor de revalidanten opstelt. Echter blijkt het voor revalidanten vaak moeilijk om zichzelf te motiveren om te oefenen. Daarnaast wordt een grote toename verwacht van het aantal geriatrische revalidanten dat thuis gaat revalideren terwijl er maar beperkte beschikbaarheid is van therapeuten. Voor herstel is het juist nodig om regelmatig te oefenen. Zorgrobots kunnen hier een rol in vervullen.  

Robots nemen bepaalde taken over van therapeuten
Astrid Preitschopf vertelt hierover: “Revalidanten geven aan dat ze thuis stimulatie missen voor het doen van oefeningen. Men heeft liever een therapeut of iemand die zegt ‘doe nu je oefeningen’. Omdat we een tekort hebben aan therapeuten zeker in relatie tot het groeiende aantal ouderen en daarmee ook revalidanten, kan een robot deze taak overnemen en instructies geven. Hij rijdt voor als autonoom device, geeft instructies voor oefeningen en neemt de hele sessie op, de ogen zijn camera’s. De fysio kan later of realtime meekijken en terugkoppeling geven. Mensen vinden robots vaak eng. Het zou dus mooi zijn als hij zich goed aanpast aan de patiënt.”

Bij deze innovatie spelen studenten en docenten van Hogeschool Inholland een actieve rol. Bij geriatrische revalidatie gaat het om een relatief jong expertisegebied, waarin meer digitaal en blended gewerkt moet worden. Dit vraagt om een andere inrichting van de zorg: meer interdisciplinair in de keten, en multidisciplinair met nieuwe, geïntegreerde technologie in het zorgpad. Belangrijk daarbij is huidige én toekomstige professionals mee te nemen in de te ontwikkelen innovaties.

Daarom wordt het onderwijs nauw betrokken in het onderzoek naar innovaties in de praktijk, zoals de bruikbaarheid en toepasbaarheid van zorgrobots. Door studenten een actieve rol te geven in dit onderzoeksproject kan dat. Daarnaast zal het onderzoek nieuwe kennis opleveren die in curricula kan worden meegenomen en bijdraagt aan de professionalisering van docenten en professionals in de geriatrische revalidatie. Doel is optimalisatie van de geriatrische revalidatie voor toekomstbestendige zorg. 

Sociale contacten zijn zeer belangrijk om veerkrachtig in het leven te staan. Helaas moeten veel zelfstandig wonende ouderen zulk gezelschap missen. Ze staan eenzaam op en gaan eenzaam naar bed. Kan een robot misschien een gezellig praatje maken op de bank? Margo van Kemenade, associate lector Robotica, denkt van wel. “Tien jaar geleden zagen we al positieve resultaten. Laat staan wat we met de technologie van nu kunnen bereiken.”

Nederland vergrijst en daarmee neemt ook de druk op de zorg toe. Zorgtechnologie kan een uitkomst bieden, zoals de inzet van zorgrobots. Maar veel zorgverleners zien weinig heil in gezelschapsrobots. Hoe kan een bewegend apparaatje menselijk contact vervangen? Ook Margo was aanvankelijk sceptisch. “Ongeveer tien jaar geleden startte ik mijn promotieonderzoek aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. Daar ontwikkelde een technische onderzoeksgroep ‘Alice’, een prototype gezelschapsrobot voor alleenstaande ouderen. Als socioloog en ethicus stond ik in mijn onderzoek stil bij de morele bezwaren van zorgverleners rond zorgrobotica.”

Meer dan een bewegende pop?
Alice ging de hele wereld over toen een documentairemaker de onderzoeksgroep benaderde. In ‘Ik ben Alice’ filmde hij het verblijf van de robot bij drie alleenstaande ouderen. “Het zorgde aanvankelijk voor ongemak”, zegt Margo. “Alice ziet er namelijk uit als een plastic pop. Ze kan alleen emoties in haar gezicht uitdrukken, luisteren en terugpraten, verder niets. Wat is de toegevoegde waarde van zo’n robot voor een eenzame oude dame?”

Gênant moment
Margo herinnerde zich nog het gênante moment waarop de robot de vraag stelde: “Voelt u zich wel eens eenzaam?” “De vrouw zei dat zij zich inderdaad elke dag eenzaam voelde, waarop de robot met het weinig empathische antwoord kwam: ‘O, dat is jammer.’ En dat met zo’n zombie-achtige uitdrukking en blikkerige stem.”

Hechten aan de robot
Maar tot Margo’s verrassing ervoeren de drie vrouwen toch veel meer warmte dan aanvankelijk gedacht. “Ze namen Alice mee uit wandelen in hun rollator of op de koffie in het buurthuis. En na een week namen ze met moeite afscheid van de robot. Ze bleken zich aan haar te hechten. De dames legden me nadien uit dat hun eenzaamheid zo verstikkend is, dat het al een verlichting was als er iets op de bank zat dat ’s morgens groette en de weersverwachting voorlas.”

Wmo Raad Alkmaar
“Sinds mijn promotieonderzoek ben ik ervan overtuigd dat technologie mensen minder eenzaam kan maken”, zegt Margo. “Tien jaar geleden zagen we al positieve resultaten. Laat staan wat we met de technologie van nu kunnen bereiken.” Ze wil dan ook haast maken met de ontwikkeling van zorgrobotica. En ze is niet de enige. De WmoRaad, een adviesraad over het beleid en de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning, van een middelgrote gemeente benaderde haar dit jaar met de vraag hoe technologie een oplossing kan bieden voor eenzaamheid onder ouderen.

Brainstorm vol ideeën
Deze vraag leidde tot een brainstorm vol kansrijke ideeën. “Wat als we pakweg tweehonderd kleine zorgrobots maken. Ze zien er schattig uit, je kunt ermee praten en er zit een knop op waarmee de robot anderen kan bellen. Vanuit een centraal punt geeft de gemeente de robots in bruikleen en initieert via de robots allerlei activiteiten. Zo kan de robot een bewoner vragen of die morgen zin heeft in een bingomiddag. De bewoner drukt ter bevestiging op de knop en alles wordt voor haar of hem geregeld. Zo verlaag je voor ouderen de drempel om sociaal actief te zijn.”

Van idee naar concreet project
Wanneer de ideeën tot een concreet onderzoeksproject leiden? “Ik zou heel graag binnen een jaar willen starten”, zegt Margo. Het is een project waarin studenten van diverse domeinen een rol zouden kunnen spelen. “Bijvoorbeeld door studenten Social Work de wijk in te laten trekken om de behoefte aan een gezelschapsrobot bij ouderen preciezer in kaart te brengen.”

Maatschappelijke acceptatie en wetgeving
Of de inzet van robots in ouderenzorg een vlucht zal nemen, vindt Margo moeilijk te voorspellen. “Enerzijds neemt de druk op de zorg alleen maar toe en kunnen technologische ontwikkelingen heel snel gaan. Anderzijds hebben we te maken met maatschappelijke acceptatie van nieuwe technologie, wetgeving en ethische richtlijnen die innovaties tegenhouden. Het is goed dat er strenge regelgeving is, maar laten we als onderzoekers wel blijven verkennen wat er mogelijk is in zorgtechnologie. En die mogelijkheden nemen alleen maar toe. Op die manier kunnen we techniek een bijdrage laten leveren aan het oplossen van een maatschappelijk probleem. Waardoor we eenzame ouderen veerkrachtiger maken en de kwaliteit van hun leven verhogen.”

Hoe kan de inzet van robots ervoor zorgen dat patiënten die na een beroerte halfzijdig verlamd raken sneller revalideren? Met die vraag zijn studenten, (docent-)onderzoekers en professionals vanuit zorginstellingen aan de slag gegaan onder de hoede van het lectoraat Robotica en het bijzonder lectoraat Geriatrische Revalidatie. Het multidisciplinaire project Zorgrobots helpt niet alleen patiënten, maar ook studenten en docenten op weg binnen het nieuwe expertisegebied geriatrische revalidatie. Derdejaarsstudent Werktuigbouwkunde Fenno Walta: “Ik studeer nu Werktuigbouwkunde, maar wilde ook Geneeskunde gaan studeren. Die combinatie komt in dit project mooi samen!” 

 Zorgrobots ter ondersteuning van fysio aan huis 
De aanleiding voor het project Zorgrobots komt uiteraard uit de praktijk. Geriatrische revalidanten zijn vaak beperkt in hun mobiliteit (bijvoorbeeld na een beroerte), waarbij de fysiotherapeut bij hen thuis komt en een zelfstandig oefenprogramma voor de revalidanten opstelt. Echter blijkt het voor revalidanten vaak moeilijk om zichzelf te motiveren om te oefenen. Daarnaast wordt een grote toename verwacht van het aantal geriatrische revalidanten dat thuis gaat revalideren terwijl er maar beperkte beschikbaarheid is van therapeuten. Voor herstel is het juist nodig om regelmatig te oefenen. Zorgrobots kunnen hier mogelijk een rol in vervullen.   

Actieve rol studenten en docenten bij innovaties geriatrische revalidatie 
Marije Holstege, bijzonder lector Geriatrische revalidatie licht dit toe. “Geriatrische revalidatie is een relatief jong expertisegebied”, vertelt Marije. “Ook hierin moeten we meer digitaal en blended gaan werken. Dat vraagt om een andere manier van het inrichten van de zorg: meer interdisciplinair in de keten, en multidisciplinair met nieuwe technologie die is geïntegreerd in het zorgpad. Het is belangrijk dat de huidige professionals én die van de toekomst worden meegenomen in de uitdagingen waar we voor staan. Daarom wil ik het onderwijs nauw betrekken in het onderzoek naar innovaties in de praktijk, zoals de bruikbaarheid en toepasbaarheid van deze zorgrobot. Door studenten een actieve rol te geven in dit onderzoeksproject kan dat. Daarnaast zal het onderzoek nieuwe kennis opleveren die in curricula kan worden meegenomen en bijdraagt aan de professionalisering van docenten en professionals in de geriatrische revalidatie. Doel is optimalisatie van de geriatrische revalidatie voor toekomstbestendige zorg.” 

Gepersonaliseerde aanpak per patiënt 
Wat gaat de robot straks precies doen? Daarover kan Astrid Preitschopf, fysiotherapeut bij Omring, meer vertellen: “Revalidanten geven aan dat ze thuis stimulatie missen voor het doen van oefeningen. Men heeft liever een therapeut of iemand die zegt ‘doe nu je oefeningen’. De robot kan dat. Hij rijdt voor als autonoom device. De robot geeft instructies voor oefeningen en neemt de hele sessie op, de ogen zijn camera’s. De fysio kan later of realtime meekijken en terugkoppeling geven. Mensen vinden robots vaak eng. Het zou dus mooi zijn als hij zich goed aanpast aan de patiënt.” Laat dat nu precies zijn waar de studenten op dit moment aan werken.  

Kenmerken en functionaliteiten robot 
Student Werktuigbouwkunde Fenno Walta werkt aan de behuizing van de robot. “Hij moet handig in gebruik en vriendelijk zijn en geen dominant gevoel geven. Samen met studenten Geneeskunde maken we drie verschillende vormen; dierlijk, menselijk en industrieel. Die gaan we aan patiënten voorleggen.” Christian Alade, student Verpleegkunde, richt zich juist op de uiterlijke kenmerken. “We onderzoeken welke uiterlijke kenmerken een motiverend effect hebben. Die moeten zo effectief mogelijk zijn zodat revalidanten thuis goed hun therapie kunnen volgen.” Robin Deijlen, student Technische Informatica, is bezig met gezichtsherkenning. “Zo kan de robot op basis van gezichtsherkenning patiënten koppelen aan de juiste oefeningen of gepersonaliseerde reacties geven. De ene patiënt moet je strenger en de andere juist rustiger benaderen. Het moet makkelijk zijn om hierin aanpassingen te maken.”  

Boeiend voor studenten uit diverse opleidingsrichtingen 
Het project biedt ruimte voor stage-, afstudeer- en ontwerpopdrachten van verschillende opleidingen. Studenten met interesse in zorg en techniek vinden hier bijvoorbeeld hun plek. “Na het vwo wilde ik óf werktuigbouwkunde óf geneeskunde studeren, ik vond beide interessant. Omdat ik al iets langer de opleiding Werktuigbouwkunde op het oog had, koos ik uiteindelijk daarvoor. Deze stage is voor mij ideaal omdat al mijn interesses hierin samenkomen,” aldus Fenno. Robin bewandelde de omgekeerde weg. “Ik heb een jaar geneeskunde gestudeerd aan de Vrije Universiteit maar dat was het niet helemaal voor mij. Nu ik Technische Informatica studeer, blijft de zorg kriebelen. Zorg en techniek komen binnen het project Zorgrobots mooi samen.” Verpleegkundestudent Christian is oorspronkelijk opgeleid tot software engineer. “Dat betekende niet alleen veel coderen van websites en webshops, maar ook het programmeren van algemene robots. Omdat ik graag voor mensen wil zorgen, studeer ik nu Verpleegkunde. Dit project past goed bij mij.” 

Elkaars taal leren spreken 
Margo van Kemenade is associate lector bij het lectoraat Robotica en verantwoordelijk voor het onderdeel zorgrobotica. Zij geeft aan dat in dit project techniek wordt ingezet om een veerkrachtige samenleving mogelijk te maken, zodat mensen langer zelfstandig thuis kunnen wonen. “Daarmee is de techniek van absolute meerwaarde. Het project biedt studenten Werktuigbouwkunde, Technische Informatica en Verpleegkunde de mogelijkheid om kennis vanuit deze verschillende opleidingen met elkaar uit te wisselen en de taal van ieders vakgebied beter te laten begrijpen. Dit ter voorbereiding op hun uiteindelijke rol in organisaties.” Marije vult aan: “Daarin moeten we niet alleen de studenten meenemen maar ook de docenten die weer zorgen voor de informatie naar de studenten toe. Die kruisbestuiving en integratie in de praktijk van geriatrische revalidatie is heel erg belangrijk.”  

Uitdagingen multidisciplinaire onderzoeksprojecten 
Op onderwijsgebied zijn er nog wel uitdagingen om dit soort multidisciplinaire onderzoeksprojecten vorm te geven. Denk daarbij aan leerdoelen en -uitkomsten die verschillen per opleiding. Maar ook timing; op welk moment kan je buiten jouw opleiding een stage, minor et cetera volgen. “Vanuit de opleidingen moet het proces van leerdoelen flexibeler worden gemaakt”, stelt Margo. “De opleidingen zijn al bezig om de leeruitkomsten niet meer zo strak te definiëren, om maatschappelijk een bijdrage te kunnen leveren. Voor mij is het ideale toekomstmuziek als je straks stage kunt lopen bij zorgorganisaties zoals Omring en daar vraagt wat er nodig is, zodat je dingen kunt ontwerpen en meteen kunt testen in de praktijk. Die toekomst krijgt ook al vorm via een nieuw onderzoeksproject, waarin Inholland in samenwerking met kennisorganisatie Vilans werkt aan een automatische was- en tilrobot. “Aan het prototype dat we nu binnen Omring testen willen we ook graag studenten koppelen”, zegt Marije enthousiast. 

Margo van Kemenade onderzoekt al langere tijd de inzet van zorgrobots, zoals Alice, een robotmaatje voor ouderen. De NPO heeft hierover de documentaire ‘Ik ben Alice’ gemaakt, over een oudere dame die ‘vriendschap’ sluit met de zorgrobot Alice.

Studenten van Hogeschool Inholland doen regelmatig technisch praktijkonderzoek. Bijvoorbeeld binnen de lectoraten Composiet, Biomimicry, Robotica en Data Driven Smart Society. In het Innovatielab van Inholland Alkmaar hebben ze de ruimte om aan hun opdrachten te werken. Zo ook in deze ‘spin-off’ van het project Growing airplanes, dat zoekt naar een biocomposiet-schuim voor de luchtvaart. Inholland Alkmaar werkt daarin samen met vliegtuigbouwer Airbus, Stichting Innovatie Glastuinbouw Nederland en Studio Cartier.

Milieuvriendelijk en sterk
Allereerst: wat is mycelium eigenlijk? “Een netwerk van schimmeldraden”, antwoordt Björn, nu vierdejaarsstudent Werktuigbouwkunde. “Op zichzelf heb je daar niet veel aan. Het wordt pas nuttig als je het gebruikt om vezels – bijvoorbeeld houtsnippers of hennep – mee aan elkaar te verbinden. Als je de juiste schimmelsoort uitkiest, krijg je een sterk materiaal: mycelium biocomposiet.” Dat is milieuvriendelijk, want kan gekweekt worden met afvalstromen uit de tuinbouw, en is bovendien recyclebaar.

Groeien in mal
Die eigenschappen zijn niet het enige voordeel van bouwen met schimmels. Bij reguliere surfboards is het handmatig shapen van de vorm een arbeidsintensieve stap. Bij groeien in voorgevormde mallen kan die overgeslagen worden. Maar dat is de theorie – het was aan Björn om een proof of concept te leveren dat mycelium biocomposiet bruikbaar is. Als fervent surfer met ervaring met het maken en repareren van boards, besloot hij het bouwproces van A tot Z op zich te nemen. De eerste uitdaging was om technische criteria op te stellen, ook omdat veel eigenschappen van schimmels en vezels onbekend waren. Maar Björn kwam eruit. In het Innovatielab liet hij de schimmel ongeveer zeven dagen in een mal groeien en daarna opdrogen.

Tent als extra uitdaging
Een probleem was dat een surfboard geen klein voorwerp is. Björn: “Hem schoonhouden was daardoor erg lastig, terwijl hij absoluut niet in aanraking mocht komen met andere schimmelsporen. Zeker in het begin, toen de schimmel nog niet dominant genoeg was om groei van andere schimmels tegen te gaan.” De oplossing: een grote tent met gecontroleerd klimaat voor het board. Dus bouwde hij die in het Innovatielab. Een medestudent hielp met het maken van de programmeerbare regelkast. “Mede daardoor heb ik in mijn stage erg veel ervaring opgedaan”, zegt Björn.

Missie geslaagd
Ten slotte werd een waterdichte huid van glasvezel en vlasvezel composiet aangebracht en was het tijd voor de vuurdoop. En waar kun je de vorm, sterkte en gewicht van een surfboard nou beter testen dan in zee? Dus stapte Björn de branding in met zijn mycelium board, gevolgd door Mark Wokke, docent-onderzoeker bij het lectoraat Composiet, die hem eerder begeleidde in het Innovatielab. De actiebeelden die Mark met zijn GoPro maakte, bewijzen dat dit prototype al heel bruikbaar is! 

Altijd zoeken naar nieuwe oplossingen
Docent-onderzoeker Mark: “Mycelium is veelbelovend, maar is slechts één biocomposiet. Er zijn bijvoorbeeld ook nieuwe harsen op basis van suiker en fruit, en vezels van vlas en hennep. Het Innovatielab wil een proeftuin zijn waar studenten daarmee kunnen experimenteren. Zo gaan ze met een open mind aan de slag bij toekomstige werkgevers. Ik hoop dat ze daar verder experimenteren met ‘schonere’ materialen, in plaats van de hars te pakken die daar al op de plank ligt. We willen ze leren altijd te zoeken naar nieuwe oplossingen.”

Niet het einde
Ook het stageproject van Björn werkt door, binnen en buiten Inholland. Zoals via Andy Cartier, mycelium consultant en partner van Inholland Alkmaar. In zijn eigen werkplaats deed hij experimenten voor het project Growing airplanes hij en leverde het juiste ‘myceliumrecept’. “Het groeien van het surfboard was ontzettend leuk en de samenwerking met Inholland geweldig. Björn nam een heleboel specifieke kennis mee. Ik ben overtuigd van de veelzijdigheid van het materiaal, van architectuurprojecten tot drijvende eilanden.” Inmiddels heeft Andy Cartier contact met een bedrijf dat verder wil experimenteren met Björns surfboard-mal.

Windmolenwieken
En dan is er Kristiana Sevastjanova, afstudeerder bij de opleiding Luchtvaarttechnologie, die momenteel wetenschappelijk materiaalonderzoek doet naar het mycelium dat Björn gebruikte. Zij wil de mogelijkheden en beperkingen ervan verder in kaart brengen. Want zouden windmolenwieken van recyclebaar mycelium niet geweldig zijn? Daarom groeide ze haar eigen samples en test ze die met de machines in het Innovatielab. “Ik kan alvast vertellen dat deze niet heel geschikt zijn voor windmolens”, zegt ze lachend. “Dus eerst ga ik eerst toepassingen met lagesterkte-testen.” Dat kost tijd, maar íémand moet het doen, zegt ze. “En ik vind hands-on werken en daarna data analyseren heel interessant.”

Wat speelt er in mijn omgeving?  
De essentie van een lectoraat is het doen van praktijkonderzoek. “Dat betekent dat je goed moet kijken naar je omgeving: welke vraagstukken spelen er in de regio?”, legt Cock uit. Twee sectoren sprongen voor Cock in het oog: de agrarische sector en de zorg. “Vooral bij agrifood staan ze om technische oplossingen te springen! Er is een groot tekort aan arbeidskrachten in deze sector. Dat kunnen we oplossen door repeterend werk uit te laten voeren door robotica.”  

Cock zocht het onderwijs op, omdat hij in het onderwijs de kans krijgt om regelmatig nieuwe dingen te doen. “Ik heb mijn hele leven alleen maar dingen gedaan die ik leuk vind. Bij Inholland krijg ik ook zelf regie over wat ik doe. Bovendien vind ik het leuk om jonge mensen op weg te helpen”. 

‘Studenten zijn het belangrijkst’ 
Als lector werkt Cock samen met docenten, onderzoekers én studenten. “We werken echt samen met studenten. Zij zijn het belangrijkst.” Vanuit zijn rol als onderzoeker ziet hij duidelijk welke vaardigheden studenten nodig hebben in de praktijk. “Ik zorg ervoor dat studenten iets uitvoeren waarbij ze die vaardigheden ontwikkelen.”  

Dit motiveert Cock ook om zoveel mogelijk multidisciplinair te werk te gaan. “In de praktijk is het belangrijk dat we iets bouwen wat ook waarde toevoegt. Daarom laat ik mijn technische studenten samenwerken met economiestudenten. Voor mijn studenten is dat soms echt een eyeopener!”   

Docenten houden kennis vast 
Cock legt uit dat praktijkonderzoek vaak een kortere doorlooptijd heeft. “Studenten zijn vaak korte periodes betrokken, bijvoorbeeld drie tot zes maanden.” Grote projecten worden daarom meer opgesplitst. “De betrokkenheid van docenten bij dit soort projecten is daarom heel belangrijk. Zij houden de kennis vast.”  

De land- en tuinbouw automatiseert. Zo is het niet ondenkbaar dat er over enkele jaren robots aan het werk zijn op het land. Sterker nog: studenten van verschillende Inholland-opleidingen sleutelen nu al aan deze innovatie om de teelt van peren, broccoli en bloembollen efficiënter en duurzamer te maken. “Samen bouwen aan een oplossing voor de praktijk vind ik heel interessant”. 

Het werk van de studenten is onderdeel van het onderzoeksproject Smart Farming Peren van de Inholland-onderzoekslijn Robotica. Het project begon in 2020 met steun van KIEM-subsidie van NWO SIA. Onderzoekers van de onderzoekslijnen Robotica, Data Driven Smart Society en Finance & Accountancy gingen na wat de mogelijkheden zijn voor precisielandbouw in de perenteelt. Hoe kan automatisering helpen om de teelt slimmer, efficiënter en duurzamer te maken? Studenten van opleidingen uit de Inholland-domeinen Techniek, Ontwerpen & Informatica (TOI), Agri, Food & Life Sciences (AFL) en Business, Finance & Law (BFL) hadden toen al een grote rol. Samen met telers, teeltexperts, machinebouwers en brancheorganisaties onderzochten zij wat technisch en economisch haalbaar was. 
 

RAAK-subsidie 
Tijdens het KIEM-project werd duidelijk dat er voldoende draagvlak was voor een RAAK MKB-aanvraag voor SF Peren, waarmee het een veel groter multidisciplinair project is geworden, nu met het doel om ook echt een prototype-robot te ontwikkelen. Niet alleen voor de perenteelt. In november 2021 is ook Smart Farming Bollen gestart om zieke tulpen te detecteren en er loopt een aanvraag om met het prototype in een aanvullend project broccoli te oogsten. Opnieuw zijn studenten van Techniek, Ontwerpen & Informatica en een uitgebreidere groep partners uit het werkveld betrokken. 

Economisch haalbaar 
Een van de partners is Jeroen Noot, programmamanager van Greenport Noord-Holland Noord. “Het werk in de fruitteelt is zwaar, arbeidsintensief en soms ook zeer specialistisch. Door de groter wordende bedrijven kan de boer het niet alleen aan en vaak mist hij voldoende mensen om te helpen. Automatisering biedt uitkomst. Daar speelt Smart Farming Peren heel mooi op in.” Noot is blij met de betrokkenheid van studenten. “Hiermee kunnen ze kennismaken met de sector en zien dat technologische ontwikkelingen een belangrijke rol spelen. Goed van de aanpak van Inholland is dat de studenten eerst in gesprek gingen met de telers om te ontdekken waar de economische kansen zitten. Ik zie in de praktijk namelijk te vaak oplossingen voorbijkomen die uiteindelijk economisch niet haalbaar zijn.” 
 

Perenbomen scannen 
Olav Wijdenes, student Technische Informatica, was voor zijn minor al betrokken bij het KIEM-project. “Nu werk ik voor mijn afstudeerdopdracht mee aan een machine om het snoeien van de wortels van perenbomen te automatiseren. Ik richt me op het kijkproces. Na een gesprek met een perenteler weet ik waar de camera op moet letten. We kwamen erachter dat we het beste een LIDAR kunnen inzetten, een lasertechnologie die ook in auto’s wordt gebruikt.” 

Ruis en storingen voorkomen 
Bij het multidisciplinaire project is het belangrijk om samen te werken. Zo moeten de studenten Technische Informatica en de studenten Elektrotechniek en Werktuigbouwkunde, die bezig zijn het onderstel van de robot te ontwikkelen, rekening houden met elkaars wensen en eisen. “Ons gaat het om het verzamelen van data”, zegt Olav. “Maar de studenten van de andere opleidingen wezen erop dat te veel elektronica, ook in combinatie met de elektronica in het onderstel, tot ruis en storingen kan leiden. Het is leerzaam om te zien wat hun kijk op de beste oplossing is.” 
 

Aandrijving en stroomvoorziening 
Student Elektrotechniek Jetze Zandhuis buigt zich binnen de projectgroep over de aandrijving en de stroomvoorziening van het onderstel. “Een interessant project, omdat je aan iets mag werken dat nog niet bestaat. De bedoeling is dat het onderstel niet alleen voor de perenbomen, maar ook voor het werken tussen de tulpen en broccoli geschikt is. De vraag is wat het onderstel moet hebben om autonoom te kunnen rijden. Denk bijvoorbeeld aan een back-up voor de batterij en de mogelijkheid om een foutmelding uit te sturen. Met de andere studenten heb ik veel contact gezocht om te weten welke componenten zij wilden gebruiken, zodat ik daar de stroomvoorziening op kon ontwerpen. En wat voor motor heb je nodig om over verschillende soorten oppervlakten te kunnen rijden?”

Wielophanging en besturing 
Op zoek naar een stage raakte student Werktuigbouwkunde Max van Dongen ook betrokken bij Smart Farming Peren. “Ik houd me bezig met de wielophanging en de besturing van het onderstel.” In zijn enthousiasme had hij de eerste week al ontwerptekeningen gemaakt. “Maar ik moest breder denken en de feedback van het werkveld plus de visie van projectleider en lector Cock Heemskerk meenemen. Ook moest ik de samenwerking zoeken met de andere studenten. Zo kwam ik erachter dat bijvoorbeeld demping een belangrijk aandachtspunt is, want anders maakt de camera onscherpe beelden en kan de apparatuur kapot trillen.” 
 

Technificatie agrarische sector 
Als het meezit werken Olav, Jetze en Max nog mee met de daadwerkelijke bouw van het prototype. Toch is het project nu al bijzonder leerzaam. “Ik heb echt gewerkt aan mijn professionaliteit”, zegt Max. “Zorgen dat ik dingen op tijd af heb voor de projectbesprekingen.” Olav: “Het is voor het eerst dat ik zo veel samenwerk met studenten van andere opleidingen. Samen bouwen aan een oplossing voor de praktijk vind ik heel interessant.” Jetze verwacht die samenwerking na zijn opleiding vaker tegen te komen. “Ik wil me richten op de ontwikkeling van personal drones en daar komen meerdere disciplines bij kijken.” Voor Jeroen Noot smaakt de samenwerking tussen het werkveld en Inholland naar meer. “De technificatie van de agrarische sector is in volle gang. Het is belangrijk dat de technische opleidingen aansluiten bij onze uitdagingen.” 

De opening werd verricht door Ralph van Soomeren, directievoorzitter van de Coöperatieve Rabobank. Hij gaf aan dat “de BV Nederland voor forse uitdagingen staat, dus ook deze regio”. Daarbij benoemde hij duurzaamheid, circulariteit, de energietransitie, de beschikbaarheid van betaalbare woningen en de krapte op de arbeidsmarkt. Zijn collega Menno Middeldorp, hoofd RaboResearch, diepte deze thema’s verder uit en gaf op basis van heldere grafieken en kaartjes inzicht in de staat van de economie.

Groen herstel en innovatie
Ook Ilse Zaal, gedeputeerde Economie, Arbeidsmarkt en Onderwijs bij Provincie Noord-Holland, herkende én erkende de uitdagingen die de sprekers benoemden. Daarbij prees zij de creativiteit en weerbaarheid van ondernemers, wat haar betreft een van dé redenen waardoor de economie weer zo snel op kon veren. Daarnaast gaf ze aan dat er vanuit de provincie vooral wordt ingezet op groen herstel en het stimuleren van innovatie, met bijzondere aandacht voor scale-ups en start-ups.

Prachtig praktijkvoorbeeld
Hóe innovatie bij kan dragen aan de genoemde uitdagingen werd helder uiteengezet door lector Robotica Cock Heemskerk en student Technische Informatica Thijs Bouwes van Inholland Alkmaar. Zij vertelden hoe op basis van praktijkonderzoek in de tuinbouw een vertaalslag is gemaakt om te komen tot (meer) precisielandbouw. Cock Heemskerk: “Als je kijkt naar het kostenplaatje van het telen en oogsten van broccoli, bestaat dat vooral uit arbeidskosten voor het handmatig oogsten. Er zijn echter nog geen machines die selectief kunnen oogsten. Bij niet-selectief oogsten wordt circa 50 procent niet-rijpe of te kleine broccoli’s geoogst, die hooguit als lagere kwaliteit kunnen worden weggezet. Wageningen Plant Research heeft beeldherkenningssoftware ontwikkeld waarmee selectief oogsten een stap dichterbij is. Onze rol als hbo is vervolgens om te kijken hoe je dit naar de praktijk kunt vertalen, dus daadwerkelijk een machine ontwikkelen die dat kan.”

Van peren naar broccoli
En dat is precies wat Thijs Bouwes deed tijdens zijn afstudeeropdracht. “Ik heb eerder een minor in de peren gedaan en nu dus afstuderen in de broccoli, haha. Ik ben weliswaar opgegroeid op het platteland, maar heb verder geen achtergrond in de agrarische sector. Om het hele proces in kaart te krijgen heb ik onder meer twee telers en twee machinebouwers geraadpleegd. Zo loopt een teler of plukker langs de broccoli, kijkt of deze rijp en snijdt deze als dat zo is handmatig af waarbij meteen de bladeren van de stam worden verwijderd. En dat in 4 seconden. Normaliter maak ik software achter een pc, nu ging ik het veld in om te zien hoe de oplossingen zoals wij IT-ers dat bedenken in de praktijk uitpakken. Simpel voorbeeld: als het waait kunnen de bladeren van de broccoli over de kroon waaien, waardoor de software de broccoli niet meer als zodanig herkent. Zo zie je de software daadwerkelijk in de fysieke wereld aan het werk, echt heel bijzonder.”

Innovatie en implementatie
Cock Heemskerk: “Wat ik belangrijk vind om te noemen, is dat het echt nodig is om multidisciplinair te werken. Ook ‘wij’ als onderwijs moeten ons curriculum daarop aanpassen en ik zie dat gelukkig ook gebeuren. Om een voorbeeld vanuit dit project te geven: een teler is niet geïnteresseerd in zo’n machine als die 2 miljoen kost. Om te zorgen dat innovaties daadwerkelijk kunnen worden geïmplementeerd, is het een voorwaarde om ook naar het businessmodel te kijken en bijvoorbeeld een opleiding als Business Studies of Finance & Control te betrekken.”

“Ik vind het fantastisch om te zien hoe docenten en andere collega’s daar aan mee willen werken en wat er bij Inholland al in gang is gezet op dat gebied. De samenwerking en dwarsverbanden op dit Miljoenenontbijt zijn ook een mooi voorbeeld van hoe we elkaar kunnen versterken. Want die zo hoog nodige innovatie kan er alleen komen als we samenwerken. En op mijn eigen vakgebied: als je kijkt wat er vandaag aan uitdagingen besproken is, ik noem maar de krapte op de arbeidsmarkt, dan is robotica wat mij betreft niet meer weg te denken om die uitdagingen aan te gaan.” Ook Jeroen Noot van Greenpoort NHN die aan tafel zit beaamt dat er mooie samenwerkingen zijn en dwarsverbanden die op het Miljoenenontbijt naar voren komen.

Het Miljoenenontbijt werd georganiseerd door de partnerpartijen Hogeschool Inholland Alkmaar, VNO-NCW Noordwest-Holland, BDO Accountants & Adviseurs, Rabobank, Ondernemend Alkmaar en NH Media/AT5.

SAMAX Rail uit Wieringerwerf is gespecialiseerd in levering, montage en onderhoud van industriële railsystemen (kraanbanen). Het bedrijf wil een eenvoudig op afstand te bedienen en direct inzetbaar meetinstrument voor hun railprojecten. Directeur Martin Sanou klopte met deze vraag aan bij Inholland in Alkmaar. Derdejaars studenten Werktuigbouwkunde gingen met dit echte, actuele bedrijfsvraagstuk aan de slag. “Petje af hoe de studenten dit hebben gedaan. Dit was van A tot Z hun werk.”

De vraag van SAMAX Rail is een primeur. Voor het eerst werd een actuele opdracht van een TechnoSpitsen-bedrijf als projectopdracht bij de opleiding uitgevoerd. TechnoSpitsen is een netwerk van Noord-Hollandse bedrijven, dat de verbinding zoekt met elkaar en het onderwijs voor een toekomstbestendige maakindustrie. Voor het domein Techniek, Ontwerpen & Informatica (TOI) past de opdracht van SAMAX Rail bij het doel om onderzoeks- en projectopdrachten in het curriculum van de verschillende opleidingen te integreren. Studenten komen daarmee eerder en vaker in aanraking met actuele bedrijfsvraagstukken. Dat is niet alleen nuttig voor hun ontwikkeling als professional. Het is ook zeer motiverend om zo echt iets voor het werkveld te kunnen betekenen.

Mooie kans
Cock Heemskerk, lector Robotica bij Inholland, was nauw betrokken bij het project. Om te beginnen hielp hij inschatten welk type opdracht dit zou kunnen worden voor de studenten. “In dit geval ging het primair om een industriële toepassing en hadden de sleuteleisen vooral betrekking op werktuigbouwkundige ontwerpaspecten. Vanuit de opleiding Werktuigbouwkunde konden we zeker tot een oplossing komen. Door van de opdracht een 'wedstrijd' te maken tussen drie groepen studenten, ontstond een gezonde competitie voor het 'beste' ontwerp.” 

Van idee tot werkende machine
“Elke projectgroep maakte een volledig ontwerp, Vanwege de kosten is een van de drie uitgekozen om als prototype te realiseren en dat is ons ontwerp geworden”, vertelt student Jeroen Jong. “Het resultaat is een op afstand bestuurbare trolley om op kraanrails metingen te verrichten. De trolley is in breedte verstelbaar. Daarmee is onze oplossing geschikt voor verschillende kraanrailsystemen. Het opbouwen van idee tot concept en uiteindelijk tot een werkende machine is niet alleen erg leuk maar ook heel leerzaam.”

Goede leerschool
Het opbouwen van de machine kende de nodige uitdagingen. Jeroen: “We zochten zelf de leveranciers voor onderdelen uit en hielden rekening met levertijden. Niettemin waren er wat problemen met de levering van enkele onderdelen.” Teamgenoot Zip Vork vult aan: “Door met bedrijven samen te werken, leer je snel hoe het in de praktijk gaat. Als je alles alleen maar op papier doet kom je daar nooit achter.” Directeur Martin Sanou van SAMAX Rail vindt dat een wijze les: “In het bedrijfsleven lopen dingen ook anders en komen er dingen te laat binnen, of de verkeerde dingen. Dit project is een goede leerschool en alles is helemaal goed gekomen!”

Praktijkkennis
Jeroen: “Tijdens de opleiding Werktuigbouwkunde leer je hoe je een ontwerpproces doorloopt. We hebben onze theoretische kennis bijvoorbeeld kunnen toepassen bij het bepalen van het motorvermogen en de overbrengingsverhouding. De opgedane kennis uit de opleiding kwam hierbij prima van pas.” Zip: “Je hoort vaak van mensen uit de praktijk dat studenten, op bepaalde vlakken, niet alles hebben meegekregen. Dat is binnen onze opleiding beter geregeld, mede dankzij de praktijkkennis van docenten.”

Inspirerend en leerzaam
Ook Cock Heemskerk bracht een schat aan praktijkervaring in. “Halverwege het project heb ik bijgedragen in de ontwerp-review, door kritische vragen te stellen en de studenten te wijzen op diverse technische aspecten. Leren samenwerken, vaak moeten presenteren, een ontwerp analyseren, onderbouwen en verdedigen, en uiteindelijk realiseren, bouwen en testen aan de hand van een ‘echte-wereld-probleem’. Dat is voor studenten zeer inspirerend en leerzaam. Maar ook voor de begeleiders!” Als het aan Cock ligt kunnen straks meer bedrijven uit de branche profiteren van dergelijke TOI-onderzoeks- en -projectopdrachten.

‘Petje af!’
Martin Sanou ervaart het als enorm waardevol dat studenten participeren in dergelijke projecten. “Petje af hoe de studenten dit hebben gedaan. Vaak zie je dat studenten iets bedenken en dat de mensen in de werkplaats het in elkaar moeten zetten, maar dit was echt van A tot Z hun werk. Echt leuk om te zien dat ze er werkelijk verstand van hebben. Ik heb nog meer casussen waarmee ik al een tijdje rondloop, daar zitten vast mooie werktuigbouwkundige uitdagingen bij waar studenten met een frisse blik een oplossing voor kunnen bedenken. Als het aan mij ligt: wordt vervolgd!”

Op 10 december 2020 vond de 21^ste International Conference on Research and Education in Mechatronics (REM 2020) plaats in Krakau, Polen. Dit evenement is een forum waar elk jaar de nieuwste wetenschappelijke Mechatronica resultaten van diverse Europese Hogescholen en universiteiten worden gepresenteerd en professionele ervaringen kunnen worden uitgewisseld.

Wegens de geldende coronamaatregelen is dit jaar gekozen de bijeenkomst online te laten plaatsvinden. In blokken van 2 uur werden er telkens twee parallelle sessies gehouden over de onderwerpen Robotics, Transprotation and automotive, Artificial Intelligence, Mechatronics systems, Measurement systems and sensors en Smart Industry.

Ton Boode en Mark Ramaker, onderzoekers bij de onderzoekslijn Robotica van Inholland, hebben met trots de eerste twee papers van het lectoraat gepresenteerd, beiden voortgekomen uit het HiPerGreen-project. 

Drone in de kas
In de eerste paper (HiPerGreen: Greenhouse crop scouting by a UAS) worden de lessons learned van het HiPerGreen-project beschreven. De nadruk hierbij ligt op de samenwerking tussen de verschillende domeinen TOI, AFL en BFL, toegepast op het autonoom vliegen van een drone in een kas. De drone moet hierbij opnamen maken van de planten die in de kas groeien, zodat de groei, maar ook mogelijke ziektes, in kaart kunnen worden gebracht. Het is daarna voor de tuinder eenvoudig om het oogst moment vast te stellen en zieke planten te verwijderen voordat die andere planten aansteken. Hierdoor kan de tuinder zijn winst maximaliseren.

Autonome navigatie
De tweede paper (HiPerGreen: Accurate UAS Flight inside a Greenhouse) introduceert een nieuwe en innovatieve aanpak voor de locatiebepaling van een autonome drone. Deze aanpak maakt gebruik van videobeelden en Ultra Wide Band – een soort lokaal GPS – die samengevoegd worden door middel van een Kalman-filter. De wijze van samenvoegen zorgt ervoor dat de drone continu zijn locatie precies en stabiel kan bepalen. Een belangrijk aspect bij autonome navigatie in de kas.

Lector Robotica Cock Heemskerk is terecht trots. “Met het HiPerGreen-project wonnen we in 2019 de derde prijs bij de RAAK-SIA awards en nu kunnen we een deel van de onderzoeksresultaten door twee fraaie papers op een Internationale Mechatronica-conferentie presenteren. Hoe mooi is dat!”

Het gebruik van robottechnologie kan de menselijkheid terugbrengen in de zorg. Dit onderstreept Margo van Kemenade, sociaal wetenschapper en general manager van Inholland Academy, in haar proefschrift ‘Moral Concerns of Caregivers about Social Robots in Eldercare’. Zij verdedigt woensdag 11 november haar proefschrift aan de faculteit Sociale Wetenschappen van de Vrije Universiteit in Amsterdam.

Ouderen vormen een steeds groter deel van de Nederlandse bevolking. Met de vergijzing neemt ook de druk op de zorg toe en met name op zorgpersoneel. De inzet van zorgrobots zou een deel van de oplossing kunnen vormen, maar veel zorgverleners zien geen heil in de kunstmatige helpende hand.

Volgens Margo van Kemenade wijzen veel zorgverleners de hulp van een zorgrobot af uit ethische bezwaren. “Zij zijn bang geen ‘goede zorg’ meer te kunnen leveren als een robot zorgtaken zou overnemen. Het is hierbij belangrijk te beseffen dat elke interventie die een vermindering van menselijk contact of menselijke aanraking als resultaat heeft, een gruwel is in de ogen van zorgprofessionals. Als zorgverleners zelf ervaren dat het nog steeds mogelijk is om zogeheten goede zorg te leveren, inclusief menselijk contact, omdat een zorgrobot andere taken uitvoert die de werklast verlicht, dan zal dat het gebruik van deze vorm van technologie bevorderen.”

Geef robottechnologie een vaste plek in het mbo en hbo
Van Kemenade pleit met haar onderzoek dan ook voor meer bewustwording van de ontlasting van bepaalde zorgtaken door de zorgrobot. Naast het faciliteren van deze ervaring voor het huidige zorgpersoneel, pleit de onderzoeker ook om de mogelijkheden van de zorgrobot te implementeren in het mbo- en hbo-onderwijs. “Het inrichten van zogeheten Living Labs en het aanbieden van lessen in ethiek versus zorgtechniek in het curriculum van beroepsopleidingen in de zorg kunnen onderdeel zijn van een doordachte introductie van deze nieuwe en zeer snel ontwikkelende vorm van zorgtechnologie. Mijn onderzoek laat zien dat het gebruik van robottechnologie de zorg niet hoeft te ontmenselijken, maar juist eerder deze menselijkheid weer terug kan brengen.”

‘Ik ben Alice’
Het onderzoek van Margo van Kemenade heeft aan de basis gestaan van onder andere de documentaire ‘Ik ben Alice’ (zie trailer hieronder), eerder uitgezonden bij de NPO. In deze film krijgen oudere dames een gezelschapsrobot in huis, om zo de dilemma’s rondom sociale interactie met robots in beeld te brengen. Is het wel ethisch verantwoord om ouderen op te vrolijken met een robot? De dames in de documentaire vonden het in ieder geval erg jammer dat ze ook weer ‘afscheid moesten nemen’ van Alice.

Over Margo van Kemenade
In het onderwijs is Margo van Kemenade al langer aan de slag met robottechnologie. Zo schreef ze, in samenwerking met studenten, een adviesrapport om zorgtechnologie te implementeren bij de Inholland-opleiding Verpleegkunde. Ook deed ze samen met lector Cock Heemskerk (Robotica) onderzoek in het kader van ‘Het Slimste Huis’, en een vergelijkende studie in samenwerking met hbo’ers en mbo’ers. In 2015 sleepte ze de NWO-KNAW Eurekaprijs in de wacht voor Wetenschapscommunicatie. Verder is ze onder andere auteur van het studieboek Ethiek voor techniek en ICT.

Margo van Kemenade verdedigt haar proefschrift woensdag 11 november om 9.45 uur. Vanwege de coronamaatregelen vindt de plechtigheid zonder publiek plaats, maar is wel te volgen via VU Beadle’s Office, het Youtube-kanaal van de VU.

Jasper Wessels, innovatiemanager Holland Mechanics, ziet de samenwerking met Inholland als een unieke kans: “Het uitlenen van machines is een mooie kans om meer studenten kennis te laten maken met Holland Mechanics en haar product. Studenten krijgen in de opleiding te maken met echte praktijkcases. Doordat de machine bij Inholland staat kunnen er meerdere vakgroepen mee aan de slag. Voor bedrijven is het een mooie kans om interesse te kweken voor hun stageplaatsen, of om er na de opleiding aan de slag te gaan.”

Breng studenten, medewerkers en werkveld dichter bij elkaar
Ook Richard Oerlemans, directeur van Inholland Alkmaar is blij met dit initiatief: “Ik zie het als mijn rol om studenten, medewerkers en het werkveld dichter bij elkaar te brengen. Op deze manier wordt niet alleen het onderwijscurriculum versterkt, maar ook de samenwerking tussen het onderwijs en het regionale bedrijfsleven.”

De machines die vandaag zijn afgeleverd zijn nog maar het begin. Inmiddels hebben alle tien de bedrijven uit TechValley toegezegd mee te werken. In februari al gaan studenten van de opleiding Werktuigbouwkunde aan de slag met praktijkopdrachten en concrete innovatievraagstukken rondom de beschikbaar gestelde machine van Holland Mechanics.

Het eerste jaarevent van TechValley Noord-Holland, het netwerk van 35 mkb-maakbedrijven, kende een mooie vuurdoop bij Hogeschool Inholland Alkmaar. De conclusie na afloop was algemeen: hier wordt gewerkt aan ambitieuze innovatieprojecten!

Richard Oerlemans, directeur Hogeschool Inholland Alkmaar en verantwoordelijk voor het Domein Techniek, Ontwerp en Informatica (TOI), trapte af. “Technologische en maatschappelijke ontwikkelingen gaan zo snel, dat wij enorm uitgedaagd worden om de aansluiting te behouden. Dat kunnen we niet alleen. Samen met partijen uit het werkveld willen wij onze studenten, de professionals van morgen, meegeven om zich zowel vakinhoudelijk te ontwikkelen als op de manier waarop je werkt en samenwerkt.”

Managen van het toeval
Ontwikkelingsbedrijf NHN is penvoerder van dit project dat mede is gefinancierd door de Europese Unie en het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling en Provincie Noord-Holland. Thijs Pennink, directeur NHN, noemde zijn rol ‘managen van het toeval’. “Mensen bij elkaar brengen en kijken wat daaruit voortkomt; dat kan helemaal niks opleveren, maar het kan ook leiden tot heel mooie innovaties en samenwerkingsverbanden. Ondernemers die iets willen, een onderwijsinstelling die zich goed wil positioneren in de regio, en brancheorganisaties die ambities uitspreken: zij zijn voor ons een mooie basis om in beweging te komen.”

Thijs en JASA
Thijs Bouwes, derdejaarsstudent Technische Informatica, loopt stage op de R&D-afdeling van JASA Packaging Solutions. “Bij JASA werk ik aan een vision oplossing, waarbij een camera controles uitvoert op de producten die verwerkt worden in de machine. In dit geval een folierol waarvan de positie weleens verschuift. Ook kan de folie slippen over de aandrijving. Met de camera willen we detecteren of we moeten bijsturen voor een vlotter proces met minder storingen.” Thijs vindt het heel leerzaam dat hij dit werk naast zijn studie kan doen. “Op school leer je veel, maar in het bedrijfsleven krijg je van 9 tot 5 te zien wat er gebeurt. Het levert behalve studiepunten vooral kennis op, voor mijzelf en het bedrijf. De lessen die ik de afgelopen twee jaar bij Inholland heb gehad, kan ik gebruiken om mijn onderzoek goed af te ronden. Ik moet onderzoeksplannen inleveren en een plan van aanpak. Tussendoor zijn er toetsingsmomenten en is er overleg met mijn stagebegeleider. Ik wissel ook ervaringen uit met andere stagiaires. We doen allemaal onderzoek naar iets anders, het is interessant om te horen hoe anderen dat aanpakken.”

Baanbrekend innoveren
Ook JASA is enthousiast. “Wij willen baanbrekend innoveren”, zegt mede-eigenaar Eduard de Haan. “Daarbij is het handig om ook kennisgebieden die we niet hebben uit te wisselen of binnen te halen. Dat kan bijvoorbeeld met studenten. Zonder iemand als Thijs zouden we eigenlijk niet kunnen doen wat we zouden willen. Hij levert een serieuze bijdrage.” Rob Wilbers, software engineer: “Het is hartstikke leuk om te zien dat de studenten van nu met een andere blik, vanuit de moderne technologie, de zaken bekijken. Dat houdt ons scherp. Wij hebben de ervaring, studenten zoals Thijs zorgen voor nieuwe impulsen.” De Haan: “De afgelopen drie jaar groeiden we met 72% en hebben we bijna veertig mensen aangenomen. We investeren vijfmaal zoveel in opleidingen als drie jaar geleden, er zijn volop doorgroeimogelijkheden.” De boodschap aan Inholland is duidelijk: blijf zorgen voor voldoende enthousiaste studenten, want al deze innovatieve bedrijven zitten boordevol ambitie!

Futureproof
In totaal presenteerden bedrijven en studenten tien innovatieprojecten. De Smart Industry thema’s Data, Robotica & Vision, Predictive Maintenance en Smart Verdienmodellen vormen in de projecten de rode draad. Door slim verbinden van onderzoek en onderwijs aan concrete innovatievraagstukken van regionale maakbedrijven, ontstaat voor Hogeschool Inholland Alkmaar een unieke mogelijkheid om praktijkonderwijs verder vorm te geven, met name binnen het Domein TOI. Door de krachten te bundelen en te innoveren in TechValley, kunnen deze bedrijven hun producten, processen en diensten futureproof maken. Er lopen dertig studenten stage, vanaf februari 2020 staan alweer twintig nieuwe studenten klaar.

3, 2, 1... LEGO
‘Zijn jullie er klaar voor?’ vraagt de hoofdscheidsrechter. Het antwoord is oorverdovend: ‘JA!’ ‘Oké, dan gaan we beginnen. Drie, twee, één… LEGO!’ Met slechts een paar drukken op de knop sturen de teams hun robots op pad. ‘Dat ziet er goed uit. Drie verdiepingen in de cirkel, mét zonnepanelen’, schalt het door de microfoon. Een luid gejuich barst los.

Uitdagend thema ‘City Shaper’
De FIRST® LEGO® League is veel meer dan alleen een robotwedstrijd. Elk jaar worden de deelnemers, tussen de 9 en 14 jaar, middels een thema uitgedaagd om na te denken over wereldproblemen en de toekomst. Dit jaar was het thema “City Shaper”. ‘Stel je voor dat je een nieuwe wereld zou mogen bouwen… Waar zou jij beginnen?’ vroeg de organisatie aan de leerlingen.

Originele oplossingen voor regionale problemen
Het bedenken van creatieve oplossingen, voor hun eigen woon- en leefomgeving, is aan de leerlingen van de regio Noord-Holland Noord wel besteed! Met veel enthousiasme gingen zij op zoek naar een probleem. Eén van de groepen vond al snel een uitdaging om hun tanden in te zetten: het braakliggende terrein in Heerhugowaard. ‘Het terrein is een doorn in het oog van de leerlingen’, vertelt een jurylid. ‘Daarom bedachten zij dat dit gebruikt kan worden om zowel bijen, mussen als bejaarden te huisvesten.’ Ook het Parkhotel in Bergen kreeg een nieuwe bestemming. Hier zal zich in de toekomst een sportschool vestigen, waarmee energie opgewekt wordt.

Een plasticvrij Zaanstad
En de binnenstad van Zaanstad? Daar is volgens de leerlingen niet alleen een overschot aan toeristen, maar ook aan plastic afval. Om de bevolking te stimuleren om dit te recyclen, bedachten zij een uniek beloningssysteem. Wie zijn afval weggooit krijgt een cadeautje. Gemaakt van het plastic dat je weggegooit hebt. Hun inspiratiebron voor dit idee? De welbekende, papier-etende “Holle Bolle Gijs” uit de Efteling.

Uniek en innovatief 
Allemaal prachtige initiatieven. Maar er kan maar één idee de “Project Award” winnen. Dit idee kwam van het team de Blauwe Kangoeroes. Zij bedachten een innovatieve manier om airconditioning te vervangen door verticale zonneschermen, gemaakt van passiebloemen. Deze kun je naar wens open- en dichtschuiven en ze trekken ook nog eens bijen aan. ‘Van zo’n oplossing heb ik nog nooit gehoord. Dit is echt een uniek en innovatief idee,’ vertelt één van de juryleden, die zichtbaar onder de indruk is.

Jong talent
Eveneens verrast door de intelligentie van de jonge techneuten, was één van de studentbegeleiders van de Pabo. Samen met studenten van de opleiding Technische Informatie, begeleidde hij de leerlingen in de aanloop naar én tijdens de regiofinale. ‘Ik stond er versteld van dat de allerjongste deelnemers het efficiëntste ontwerp gebouwd hebben. Hun robot is zo ontworpen dat hij telkens twee vliegen in één klap slaat’, aldus de Pabo-student.

Een prestatie om trots op te zijn
Een robot missies laten uitvoeren is nog flink lastig. Op het wedstrijdveld is het ook compleet anders dan op school. Soms krijgen de zenuwen de overhand. Eén van deelneemsters vertelt dat haar handen zo trilden, dat de robot steeds omviel. Gelukkig kan ze nog steeds lachen. ‘Het gaat vandaag niet om het winnen’, legt een betrokken vader uit. ‘Het gaat om wat ze allemaal bereikt hebben.’ En wat hebben de leerlingen ontzettend veel bereikt. Ze hebben geleerd om robots te programmeren, ze zijn zich bewust geworden van thema’s als voedseltekorten, CO2-reductie en verticaal tuinieren. En bovenal hebben ze geleerd om goed met elkaar samen te werken. Een prestatie om trots op te zijn. Daarom werden alle deelnemers aan het einde van de dag gehuldigd met een medaille.

De Groene Kangoeroes winnen de Champions Award
Toch kon er maar één team met de “Champions Award” naar huis gaan. Dit was het team dat op hun presentatie, samenwerking, het design én de prestaties van de robot gemiddeld het beste scoorde. ‘En de winnaars van de Champions Award zijn… Kangoeroes! Maar welke?’ zegt Bas van der Vliet van Hogeschool Inholland Alkmaar geheimzinnig. ‘De Groene, of de Blauwe?’ Heel lang hoefde het publiek gelukkig niet in spanning te wachten op het verlossende woord. ‘De Groene Kangoeroes!’ Vol ongeloof stamelt één van de winnaars: ‘Ik kan het echt niet geloven. Ik ben zo ontzettend blij! We gaan naar de finale!’

Winnaars, natuurtalenten en doorzetters
Naast de Kangoeroegroepen van Stichting Agora uit Assendelft, ging ook Kombotcity van Het Kompas uit Alkmaar met een prijs naar huis. Zij wonnen de “Core Values Award” voor hun goede samenwerking. Het beste robotontwerp was gemaakt door de Van Reenenschool uit Bergen. En de prijs voor de beste looks ging naar de Natuurtalenten van De Hasselbraam uit Heerhugowaard. De leerlingen van Copernicus uit Hoorn kregen de doorzetterstrofee. Met slechts één week om zich voor te bereiden, heeft dit team een knappe prestatie geleverd.

De winnaars zijn donderdag 14 november bekendgemaakt in Nieuwegein tijdens het congres van regieorgaan SIA, de hbo-tak van wetenschapsfinancier NWO. Het project HiPerGreen (High Performance Greenhouse Farming) buigt zich over de vraag hoe siertelers met autonoom vliegende drones hun gewasopbrengst kunnen verbeteren. Onder leiding van Cock Heemskerk, lector Robotica bij Hogeschool Inholland, heeft de afgelopen twee jaar een team van onderzoekers en bedrijven samengewerkt om de verschillende deskundigheidsgebieden te dekken, van glastuinders tot partners die gespecialiseerd zijn in drone-technologieën en multispectrale beeldvorming.

‘Relevantie voor de praktijk is evident’​
“Wij zijn erg enthousiast over de betrokkenheid van zoveel verschillende disciplines in dit onderzoek”, aldus het juryrapport van de RAAK Award. “Vanaf de start zijn onderzoekers, studenten en docenten vanuit de groene, technische en businessopleidingen betrokken. Dit vraagt flexibiliteit van de deelnemers, maar zorgt ook dat direct is nagedacht over een afzetmarkt en een businesscase. Bij de betrokken bedrijven zijn de eerste prototypes zo snel mogelijk getest. Na twee jaar was er een minimal viable product en inmiddels is er een start-up die de techniek op de markt brengt. De relevantie voor de praktijk is evident, en ook het onderwijs profiteert.”

Nieuwe batterij
Vol trots neemt Cock Heemskerk de derde prijs in ontvangst. “Ik ben pas drie jaar lector, dit is mijn eerste project. En dan gelijk zo’n mooie prijs winnen, dat is toch geweldig!” Een bestemming voor het prijzengeld van € 2.500,- heeft hij ook al. “Helemaal opgeladen kan de drone ongeveer 20 minuten vliegen, daarna moet de batterij worden opgeladen in het docking station. Met een extra batterij kun je de drone veel langer door laten vliegen. Nou, die batterij kunnen we met dit geld aanschaffen. En een groep studenten gaat de komende periode onderzoek doen naar hoe de batterij automatisch verwisseld kan worden. Dan kan de drone, zonder tussenkomst van de mens, door blijven vliegen.”

Multidisciplinair project
De betrokken onderzoekers en docenten komen uit drie verschillende domeinen (Agri Food Life Sciences, Business Finance en Law, en Techniek, Ontwerpen en Informatica) en vier verschillende locaties (Delft, Haarlem, Diemen en Alkmaar). De WUR (Wageningen) ondersteunt het project met wetenschappelijk advies. Er zijn meer dan 60 studenten bij het project betrokken geweest via curriculumoefeningen, stages en afstudeeropdrachten. Meer dan 20 docenten en onderzoekers hebben geholpen bij het begeleiden, brainstormen en onderzoeken.

Als winnaar van de derde prijs ontvangt HiPerGreen 2.500 euro aan prijzengeld, te besteden binnen te context van het project. De RAAK Award biedt toonaangevend praktijkgericht onderzoek van hogescholen een podium. Met de prijs wil het regieorgaan de bekendheid en kwaliteit van het onderzoek aan hogescholen verhogen.

Meer informatie over HiPerGreen vind je op de projectpagina.

Meten is echt weten
De setting waarin dit plaatsvond, was de moderne loods van loonbedrijf Sturm-Jacobs in Wieringerwerf. Tussen de John Deere-tractors op rupsen, stapels met tractorbanden én uit de kluiten gewassen drones. Eigenaar Pim Sturm, zelf voorloper in het verzamelen, analyseren en gebruiken van data binnen de landbouw, heette de zo’n 200 bezoekers welkom. “Hoe suf het ook klinkt; meten is echt weten. Door data te analyseren, kunnen wij anticiperen op wat er op het land moet gebeuren. Stel je een akker voor met gewassen. Als er een gedeelte is waar geen onkruid groeit, dan hoef je daar toch niet te spuiten? Dat maak je inzichtelijk via dataverzameling.”

Data sleutel om te komen tot duurzame oplossingen
Het gebruik van big data is niet meer weg te denken uit onze maatschappij, dus ook niet uit de agrarische sector. Het slim combineren en analyseren van data is een van de belangrijke sleutels om te komen tot duurzame oplossingen en systemen. Jeroen Noot, programmamanager bij GreenPort Noord-Holland Noord: “De sector heeft pas een gezonde, duurzame en economische toekomst als we op een nuttige en verantwoorde wijze data en techniek inzetten. Hiervoor moeten we de meest actuele kennis en vaardigheden vergaren. En vier weten meer dan één: in Greenport NHN bundelen daarom de vier O’s - ondernemers, overheid, onderwijs en onderzoek - hun krachten.”

Stimuleren en toepassen van hightech- en dataoplossingen
In de GreenPort Smart Farming Deal NHN verbinden partners uit die vier O’s zich aan het stimuleren van de ontwikkeling en toepassing van hightech- en dataoplossingen voor de agrarische sector in Noord-Holland Noord. Onder meer door onderzoek, kennisdeling en koppelingen tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt. Denk aan de aanschaf van drones als oefenmateriaal in het onderwijs zodat de medewerker van de toekomst met de juiste skills op de arbeidsmarkt komt. Ook meer onderzoek naar data die het gebruik van water, bodem en energie kan optimaliseren, is door de samenwerking mogelijk. De partners dragen met hun onderzoeken bij aan het profilerende thema van Hogeschool Inholland ‘Werken aan duurzame oplossingen’.

Cross-overs tussen onderwijs, onderzoek en werkveld
Namens Hogeschool Inholland zette Katrin Tazelaar haar handtekening onder de deal. Zij is hoofd van de onderzoeksgroep Research and Innovation Centre Techniek, Ontwerpen en Informatica. “Vanuit Inholland leggen we de focus op een duurzame, creatieve en gezonde samenleving. Met deze deal brengen we techniek, data en kennis bij elkaar. Zonder de inzet van ‘grijs’ - de techniek, data, sensoren, robotisering - is er bijna geen oplossing voor een ‘groen’ vraagstuk meer mogelijk. Zoals hoe blijven we iedereen in megacities van voedsel voorzien? Via deze cross-overs kunnen we bijvoorbeeld zorgen voor het duurzamer produceren van voedsel.”

Testen in de praktijk
Ook lector Robotica Cock Heemskerk van Inholland ziet toekomst in de samenwerkingsdeal. ”Goed onderwijs en onderzoek hebben baat bij het betrekken van het werkveld. Je kunt een mogelijke oplossing namelijk alleen testen als je de stap naar de praktijk kunt zetten.” Bijvoorbeeld bij het onderzoek HiperGreen van Cock Heemskerk is het van belang om data te vergaren in kassen om daarna te kunnen analyseren. En daarbij antwoord te gaan vinden op zijn centrale onderzoekvraag: hoe kunnen we met autonoom vliegende drones de gewasopbrengst in de sierteelt verbeteren?

De invloed van data en kunstmatige intelligentie op businessmodellen
Naast het tekenen van de Smart Farming Deal kende de bijeenkomst ook meerdere sprekers. Hoogleraar Data-Driven Business Innovation Frans Feldberg nam de aanwezigen in de loods mee in de wereld van data en kunstmatige intelligentie. “Data zijn een prachtige bron voor innovatie. Ze kunnen bestaande businessprocessen verbeteren, bijvoorbeeld door te voorspellen wanneer een dorsmachine na een bepaald gebruik aan vervanging toe is. Maar ze kunnen ook de basis zijn voor nieuwe verdienmodellen.” Feldberg haalt het voorbeeld van Über aan: “Het grootste taxibedrijf van de wereld heeft zelf geen taxi’s. Is het dan wellicht de toekomst dat ’s werelds grootste teler zelf geen gewassen meer teelt?”

Partners in de Smart Farming Deal
De Greenport Smart Farming Deal NHN is op 5 november gesloten door Provincie Noord-Holland, De kop Werkt!, Match 2020, LTO Noord, Koninklijke Algemeene Vereeniging voor Bloembollencultuur (KAVB), Rabobank, Data Science Alkmaar, Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord, Hogeschool Inholland, Clusius College, Loonbedrijf Sturm-Jacobs, Proeftuin Zwaagdijk, Vollegrondsgroente.net, NLG Holland, Wageningen University & Research, Amsterdam Green Campus, Aeres Hogeschool en GreenPort Noord-Holland Noord.

Meer informatie:

• Project HiPerGreen
• 'Tomaten kweken met behulp van computers, kan dat echt?' 
• smartfarmingnhn.nl

Het project High Performance Greenhouse Farming buigt zich over de vraag hoe siertelers met autonoom vliegende drones hun gewasopbrengst kunnen verbeteren. Onder leiding van Cock Heemskerk, lector Robotica bij Hogeschool Inholland, heeft de afgelopen twee jaar een team van onderzoekers en bedrijven samengewerkt om de verschillende deskundigheidsgebieden te dekken, van glastuinders tot partners die gespecialiseerd zijn in drone-technologieën en multi spectrale beeldvorming.

De onderzoekpartners komen uit acht verschillende onderzoeksgroepen van Inholland, uit drie verschillende domeinen (Agri Food Life Sciences, Business Finance en Law, en Technology, Design and Computer Science) en vier verschillende locaties (Delft, Haarlem, Diemen en Alkmaar). De WUR (Wageningen) ondersteunt het project met wetenschappelijk advies. Er zijn meer dan 60 studenten bij het project betrokken geweest via curriculumoefeningen, stages en afstudeeropdrachten. Meer dan 20 docenten en onderzoekers hebben geholpen bij het begeleiden, brainstormen en onderzoeken.

Stem je ook?
Op 14 november tijdens het SIA-congres worden alle winnaars bekend gemaakt. Naast de juryprijzen kent de RAAK-award ook een Publieksprijs. Stemmen kan via de pagina Stem voor Publieksprijs of via de Facebookpagina RAAK-award óf tijdens het congres zelf.

De RAAK Award biedt toonaangevend praktijkgericht onderzoek van hogescholen een podium. Met de prijs wil het regieorgaan de bekendheid en kwaliteit van het onderzoek aan hogescholen verhogen.

HiPerGreen richt zich op de ontwikkeling van nieuwe hightech toepassingen voor monitoring van siergewassen met behulp van drones. Ziektes kunnen met de drones van ADI in een vroeg stadium gedetecteerd worden. Dat is precies de toegevoegde waarde van de drones in de kassen, vertelt Sheelagh Bouvier die in het HiPerGreen-project onderzoek doet naar marketing. “We registreren de ziekten beter dan een ‘expert human’, het menselijk oog dus.” Zeker bij de orchidee is deze ziektedetectie erg belangrijk, legt Cock Heemskerk, lector Robotica bij Inholland, uit. “Een schimmelinfectie kan 20 procent van de populatie vernietigen. Maar het detecteren van de schimmels is niet zo makkelijk. We hebben vijf verschillende technologieën getest. Maar uiteindelijk bleek visual determination toch het beste.”

Liefde voor de drone
Will Simmonds is één van de oprichters en CEO van ADI. Hij vertelt dat het project begon met de liefde van vier studenten Aeronautical Engineering voor de drone. “We hadden in het begin alleen het idee om iets met drones in kassen te doen, omdat we graag met drones wilden vliegen. Omdat we doorgezet hebben, vonden we een toepassing in het detecteren van ziektes bij hortensia’s.” Het idee van de studenten werd door Inholland in 2016 beloond met de Wij Inholland-award. Lucien Fesselet, oprichter en Chief Technical Officer (CTO) van ADI, omschrijft het leerproces in het HiPerGreen-project als een weg van pieken en dalen. “Het is best lastig om af en toe stil te staan bij het succes. Ik zie het vooral als een proces waarbij we af en toe in de mist zitten omdat we het niet meer weten.”

Netwerk
Inmiddels is ADI een volwassen bedrijf en is het HiPerGreen-project afgerond. ADI heeft 12 mensen in dienst en heeft meer dan 400.000 euro binnengehaald in de vorm van een zachte lening van de Rabobank en een subsidie van NWO. Simmonds: “We kunnen nu 16 maanden vooruit met ons bedrijf zonder dat we een gedeelte van ons bedrijf hebben hoeven weggeven. Daarnaast hopen we dat telers in ons bedrijf willen investeren.” Inholland staat nog steeds achter het project en ADI en helpt de startup waar nodig, vertelt Simmonds. “Een belangrijk voordeel van de hogeschool is het netwerk. Hans Ligtenberg, voormalig (internationaal) docent van de Inholland-opleiding Tuinbouw & Agribusiness, kent iedereen hier in het Westland. Daar hebben we dankbaar gebruik van gemaakt. Hij is als strategisch adviseur bij ons bedrijf betrokken.”

Duurzaamheid
Ziektes kunnen door de monitoring van de gewassen in een vroegtijdig stadium worden herkend en de toepassing van grondstoffen, bestrijdingsmiddelen en reguleerbare omgevingsfactoren kan worden afgestemd op de ideale groeiomstandigheden. Daarmee is HiPerGreen ook een duurzaam project, meent Tom Kearney-Mitchell, biologisch onderzoeker in het HiPerGreen-project. “We kunnen hierdoor het gebruik van insecticiden behoorlijk reduceren. En doordat je meer data verzamelt kun je ook preciezer en dus zuiniger omspringen met licht- en warmtebronnen.”

Multidisciplinair samenwerken
Op technisch, economisch en biologisch vlak heeft het project bijzondere resultaten opgeleverd. Daarnaast is het volgens Heemskerk een belangrijk succes dat het is gelukt om in dit project met 60 studenten en twaalf docenten van drie verschillende domeinen (Agri Food Life Sciences, Business Finance en Law, Techniek, Ontwerpen en Informatica) samen te werken. “Dat is niet vanzelfsprekend. Het is continu zoeken naar de beste matches, want niet alle onderzoekers hebben in dezelfde periode tijd voor een dergelijk onderzoek. Bij de ene studie is juist in het laatste trimester tijd voor stage of onderzoek terwijl de andere studie dat in het eerste trimester heeft.”

De Nederlandse bloementeelt is wereldwijd toonaangevend en haar producten, kennis en vaardigheden zijn belangrijke exportproducten. Broeikaskwekers hebben echter weinig controle over de groeiomstandigheden van hun gewassen in de kas op individueel plantniveau. Het doel van het HiPerGreen-project is om eigenaren van kassen nieuwe methoden te bieden om de gewasgroeicondities in hun kas op fabrieksniveau te bewaken. En om gebieden met afwijkingen nauwkeurig aan te wijzen en om tegenmaatregelen aan te bevelen. De drone neemt de teler veel werk uit handen. Dat levert de teler uiteindelijk een kostenbesparing op.

Onder leiding van Inholland-lector Robotica Cock Heemskerk, hebben onderzoekers en bedrijven twee jaar samengewerkt. Hierbij gaat het om expertise van glastuinders tot partners die gespecialiseerd zijn in drone-technologieën en multispectrale beeldvorming. De Inholland-onderzoekers komen uit verschillende vakgebieden op het gebied van economie, financiën, voedsel, agri, tuinbouw en techniek. Universiteit Wageningen (WUR) ondersteunt het project met wetenschappelijk advies. Er zijn meer dan zestig studenten bij het project betrokken geweest via curriculumoefeningen, stages en afstudeeropdrachten. Ruim twintig docenten en onderzoekers hebben geholpen bij het begeleiden, brainstormen en het onderzoek.

Genomineerd voor RAAK Award.
Het project wordt gefinancierd via het SIA-RAAK, MKB-programma, gericht op het ontwikkelen van kennis voor de industrie via onderwijsinstellingen. Inmiddels is het project HiPerGreen uit 24 voorstellen genomineerd als één van de zes kanshebbers op de RAAK Award 2019. Ook maakt het project kans op de Publieksprijs. Wil je HiPerGreen hiervoor nomineren? Doe dit direct via de pagina Stem voor Publieksprijs of via de Facebookpagina RAAK-award.

George Spyropoulos, student Agricultural Technology HiPerGreen:

“The HiPerGreen project gave me the opportunity to use my photography, as well as my drone piloting skills to be a true agritech technician. I used my photography skills to tune our white balance, ISO and other camera settings to ensure the images were of a high quality. My knowledge of editing photography came in very useful with highlighting problems in the plants."

Startup ADI
Applied Drone Innovations (ADI) is een startup voortkomend uit het HiPerGreen project, opgericht door het oorspronkelijke team studenten dat op het idee kwam om drones in de kas te laten scouten. Hun missie is om de uitkomst van het HiPerGreen-project verder te ontwikkelen zodat alle telers van deze high tech innovatie kunnen profiteren. Ook zijn inmiddels al verkennende onderzoeken gestart voor toepassingsmogelijkheden van het concept in andere marktsectoren.

Cock en de studenten vertelden de deelnemers over de mogelijkheden van zorgrobot Rose (zie video) en de stand van zaken met betrekking tot de inzetbaarheid van robots in de zorg in Nederland. Om de ondersteunende vaardigheden van de zorgrobot zelf te ervaren, nodigde Cock enkele deelnemers uit voor een rollenspel.

Rollenspel met zorgrobot Rose
In het rollenspel krijgt ‘mevrouw J.’ een ‘geriatrisch pak’ aan om de fysieke beperkingen te ervaren die vaak met ouderdom gepaard gaan. Mevrouw J. is nog maar net herstellende van een heupoperatie, maar heeft ook visuele en auditieve beperkingen. Haar partner én mantelzorger ‘meneer J.’ is door alle zorgen overbelast. De huisarts heeft hem op ‘respijtverlof’ gestuurd. Robot Rose neemt een deel van de mantelzorg over. De derde gastrol is weggelegd voor de verpleegkundige.

Mevrouw J. zit aan tafel en vraagt Rose om een flesje water. De robot haalt de fles en zet deze voor de neus van de patiënt op tafel. Een ‘verpleegkundige’ komt op dat moment binnen en begint een gesprek met de patiënt, over haar welbevinden én de ervaringen met de robot. Dan belt mantelzorger meneer J. vanaf zijn vakantieadres in, te zien op de tablet die op Rose is bevestigd. De patiënt kan zo direct met haar partner in gesprek. Meneer J. heeft het prima naar zijn zin, maar maakt zich ook wel zorgen of Rose wel goed voor mevrouw J. zorgt.

De deelnemers ervaren dankzij het rollenspel de ondersteunende mogelijkheden van een zorgrobot. Zij houden daarbij in ogenschouw dat álle taken die zorgrobots kunnen uitvoeren eerst door technici geprogrammeerd en gefaciliteerd moeten worden.

Zorgrobots: kansen en bedreigingen
Wat betreft de inzet, zien de verpleegkundigen met name kansen in ondersteuning op logistiek gebied en in het uitvoeren van simpele klussen. Dit levert tijdwinst op waardoor er meer tijd overblijft voor de directe zorg. Voor de thuissituatie liggen de grootste kansen in de ondersteuning met oog op autonomie en grotere zelfstandigheid. Daarnaast kan de robot tot actie stimuleren en de sociale contactmogelijkheden vergroten, waardoor eenzaamheid wordt verminderd.

De bedreigingen hebben vooral betrekking op de hygiëne, het verminderde persoonlijke contact en het verlies van informatie van de verpleegkundige. Sommige verpleegkundigen zien robots nog steeds als bedreiging voor hun baan. Maar de beeldvorming omtrent de inzet van zorgrobots is de laatste jaren in het werkveld aanzienlijk evenwichtiger (en realistischer) geworden.

‘De robot mag wel wat vriendelijker’
Verder mag de uitstraling van de zorgrobots wat betreft de verpleegkundigen wel wat vriendelijker en persoonlijker. Ook het beeldscherm en bereik van de camera mogen groter zijn.

De reacties van de verpleegkundigen en overige belangstellenden op deze interactieve klinische les waren uitermate positief. Het perspectief van de inzetbaarheid van een robot in de zorg werd verruimd en zette de mensen aan om actief over de ondersteunende rol van de robot in hun werkveld na te denken.

Een geslaagde ontmoeting met veel nieuwe ontwikkelmogelijkheden voor de zorgrobot die in samenwerking met de NW Ziekenhuisgroep nader onderzocht kunnen worden.

De klinische lessen volgen op het bezoek van verpleegkundige experts van de NWZ-groep aan Inholland Alkmaar, eind januari. De reacties op de kennismaking en mogelijkheden van zorgrobot Rose waren zo positief dat Christine Aberson-Blok, voorzitter van de verpleegkundige adviesraad (VAR), de onderzoekslijn uitnodigde voor het jaarlijkse innovatieve symposium.

Voor vragen of nadere informatie mail aub robotica@inholland.nl . We staan je graag te woord.

Welke onderzoeker van Inholland die maatschappelijk relevant en praktijkgericht onderzoek heeft gedaan verdient volgens jou de Wij Inholland award in de categorie onderzoek? We zijn op zoek naar een Inholland-onderzoeker en onderzoeksteams die innovatief onderzoek hebben gedaan, aansluitend op de Inholland-thema’s gezond, duurzaam en creatief én daarmee een brug slaand naar het werkveld. De uitreiking vindt plaats tijdens de Dag van het Onderzoek, dinsdag 25 juni 2019 bij Inholland Den Haag. Je hebt tot 24 mei 2019 om je voordracht in te zenden.

Naast een eervolle vermelding krijgt de winnaar een award, volop publiciteit en een geldbedrag van 2.500 euro om te besteden aan individuele scholing en persoonlijke ontwikkeling. Hierbij kan gedacht worden aan een cursus, workshop, congres of werkbezoek gerelateerd aan de onderzoeksactiviteiten.

Welk onderzoek komt in aanmerking?
Voor de Wij Inholland award - Onderzoek 2019 komen alle onderzoeksprojecten in aanmerking die zijn uitgevoerd door een onderzoeker of onderzoeksteam in dienst van Inholland. Daarnaast hebben de projecten geresulteerd in een publicatie of ander tastbaar onderzoeksresultaat.

Winnaar 2018
Vorig jaar ging de award naar Petra Boersma (onderzoekslijn Gezondheid & Welzijn van Kwetsbare Ouderen) voor haar onderzoek naar de Veder Contact Methode om te communiceren met mensen met dementie.

Wat zijn de beoordelingscriteria?
De beoordelingscriteria zijn gebaseerd op het Inholland Onderwijskompas en het Brancheprotocol Kwaliteitszorg Onderzoek (BKO):

• Persoonlijk en dichtbij: het onderzoek is van belang voor het onderwijs en de beroepspraktijk, en de resultaten worden in het onderwijs en het werkveld gebruikt.
• Durf te leren: het onderzoek is gericht op innovatie en vernieuwing, zowel in aanpak als qua doorwerking.
• Diversiteit als kracht: het onderzoek heeft een discipline- en/of domeinoverstijgend karakter of is op andere wijze gericht op verbinding.
• We bekennen kleur: het onderzoek draagt bij aan de profilerende thema’s Duurzaam, Gezond en Creatief.
• Kwaliteit in interactie: het onderzoek heeft een grondige methodologische basis en is het resultaat van coproductie met andere partijen.
• Grensverleggend onderzoek: is dit jaar het thema van de Dag van het Onderzoek en daarmee een extra criterium. Waarom is juist dit onderzoek grensverleggend?  

Jury
De jury maakt uit alle inzendingen een eerste selectie op basis van de bovengenoemde criteria. Dit leidt tot een shortlist van drie onderzoeken die vervolgens nader beoordeeld worden door de jury. De samenstelling van de jury wordt later bekendgemaakt. 

Hoe draag je iemand voor?
Je kunt een eigen onderzoek inzenden, maar ook een ander voordragen. De inzending bevat in ieder geval onderstaande informatie:

• een motivatie per criterium waarom het onderzoek voor de Wij Inholland award - Onderzoek 2019 in aanmerking komt;
• een korte beschrijving van het onderzoeksproject;
• achtergrondinformatie over de onderzoeker (bijvoorbeeld curriculum vitae);
• een kopie van een publicatie/publiciteit over het onderzoeksresultaat.

Je kunt de inzending tot 24 mei 2019 per e-mail versturen naar Bart Muusse. de secretaris van de jury.

Na het hartelijke welkom van lector Cock Heemskerk (Robotica) en de algemene statusupdate van assistent projectmanager Lucien Fesselet, kreeg Geert van Geest van Deliflor het woord, een van de grootste chrysantenkwekerijen wereldwijd. Van Geest informeerde de aanwezigen over de corebusiness van zijn bedrijf en benadrukte de bedrijfsvoordelen van het scouten van planten met een drone. Daarna was het de beurt aan ADI, een startupbedrijf dat voortkomt uit het HiperGreen-project. ADI is het bedrijf dat zich focust op ziektedetectie bij planten in kassen met behulp van drones.

Studenten en onderzoekers van het HiPerGreen-project namen vervolgens het woord. Belangrijke onderwerpen waren de voortgang van het haalbaarheidsonderzoek, de ‘fusariumdetectie’ en ‘dronestabilisatie’ alsook de ontwikkeling van het vernieuwde dockingstation. Ook werd inzicht gegeven in de huidige mogelijkheden van het ‘railbased systeem’ en uitkomsten van het uitgevoerde markt- en IP-onderzoek.

HiPerGreen betreft een doorstart van het project Drones in de Kas van studenten Luchtvaarttechnologie, mogelijk gemaakt met een flinke SIA RAAK-mkb subsidie van een half miljoen euro. Met technieken in de precisie-landbouw wordt bekeken hoe met minder bestrijdingsmiddelen en minder grondstoffen (mest, water) een hogere productie gedraaid kan worden. Centraal staat het herkennen van plantenziektes in een zo vroeg mogelijk stadium door middel van de inzet van een autonoom vliegende drone. De verkregen data worden zodanig geanalyseerd dat de geïnfecteerde gebieden in de kassen gericht kunnen worden herkend en behandeld. Hierdoor zal de gewas uitval substantieel beperkt kunnen worden.

Bij het project zijn acht groepen docenten en studenten betrokken van opleidingen uit drie domeinen (Agri, Food & Life Sciences, Business Finance & Law en Techniek Ontwerpen & Informatica) en vier Inholland-locaties (Delft, Alkmaar, Haarlem en Diemen). Lector Cock Heemskerk speelt een sleutelrol.

Meer info over HiPerGreen

Sociale robotica, je hebt er vast wel eens over gehoord. Maar wat is het precies en hoe pas je dit toe? De mogelijkheden van sociale robotica zijn vooruitstrevender dan dat de meeste mensen denken. Onderzoekers en docenten van Inholland deelden tips en informatie samen met zorginstellingen uit de regio tijdens het actualiteitencollege ‘Van e-health naar e-social. Word warm van e-health!’ op 15 april bij Hogeschool Inholland Alkmaar.

De organisatie van het actualiteitencollege lag in handen van het Kennisplatform Sociaal Domein Noord-Holland, mede op initiatief van de Inholland-onderzoekslijn Empowerment en Professionalisering Sociaal Domein. Centraal stond het menselijke aspect van e-health. Technologische toepassingen in de zorg en het sociale domein moeten een aanvulling zijn op het menselijk contact en mag het niet vervangen. De snelheid waarmee technologie zich ontwikkelt roept morele vragen op als 'kan e-health het arbeidsvraagstuk in de zorg en het sociale domein oplossen?', 'is e-health een wenselijke oplossing als het gaat om het tegengaan van eenzaamheid?' en 'gaat e-health de toekomst van de zorg en het sociale domein veranderen?'

Zorgrobots
De zorgrobot Tessa, meegenomen door de stichting Zorgbalans, vertelt je hoe laat het is, wanneer je familie op bezoek komt en helpt je herinneren je medicatie in te nemen. De zorgrobot Rose was ook aanwezig onder begeleiding van Cock Heemskerk, lector Robotica. Samen met studenten Technische Informatie en Verpleegkunde liet hij zien hoe deze robot op afstand wordt bestuurd en helpt kwetsbare burgers bij alledaagse handelingen, zoals bijvoorbeeld een kopje optillen of neerzetten.

Het Pakhuis is een platform voor creatie en innovatie in Amsterdam. De programma’s die zij maken hebben betrekking op de thema’s creatieve industrie, de stad en global trends. De onderwerpen variëren van Europese politiek en cultuur tot buurtcommunities en stadslandbouw, van zorg en werk tot design en fotografie.

“Sluitende eerstehulpposten, dodelijke slachtoffers in de ggz en vrijwilligers die zijn opgezadeld met zware zorgtaken: de gevolgen van personeelstekort in de zorg worden steeds zichtbaarder. Wat is er precies gebeurd en vooral hoe nu verder? Welke innovatieve manieren van denken, werken en zorgen zijn er nodig om personeelstekorten aan te pakken? Ligt de oplossing in efficiënter werken, betere matching, meer aandacht en autonomie voor zorgverleners of geheel ergens anders? Hoog tijd om met ondernemers, werknemers, managers, matchmakers, onderzoekers en innovatieve denkers in gesprek te gaan over de aanpak om tekorten op te lossen.”

Margo lichtte het project 'Ik ben Alice' nader toe. Ze merkte op dat de waardering van de zorgverleners over Alice.1 nog niet heel hoog was. Ook gaf zij de richting aan van de toekomstige technologische ontwikkelingen in de zorg, waar het thema integratie centraal staat.

De hele uitzending kan hier terug gekeken worden. De bijdrage van Margo start bij 1 uur 34 minuten.

Klaas van Egmond, teeltengineer bij Delphy, vertelde over de opgedane kennis en ervaring tijdens door de Wageningen Universiteit (WUR) georganiseerde Worldwide Autonomous Greenhouse Challenge van vorig jaar. Vanuit verschillende gebieden in de wereld is geëxperimenteerd met komkommerteelt op afstand, namelijk een proefkas van de WUR in Bleiswijk. Het hele teeltproces gebeurde met behulp van door de deelnemende teams zelf ontwikkelde kunstmatige intelligentie, sensoren en camera's.

Tijdens de challenge was Klaas captain van The Croperators, een team bestaande uit medewerkers van Delphy, Agro Energy, Inholland en TU Delft studenten. Volgens hem is het goed mogelijk om een teelt autonoom te sturen en zegt: “Bij het autonoom telen wordt er gewerkt met een zelflerend computerprogramma. Dit werkt prima, al heeft de computer soms moeite met het maken van de juiste keuze in nieuwe situaties. Hierdoor blijft – zeker in het begin – de aanwezigheid van mensen nodig, zodat tijdig bijgestuurd kan worden als de computer verkeerde keuzes maakt bij het instellen van het kasklimaat.”

Van Egmond ziet het autonoom telen vooralsnog als extra ondersteuning voor de teler, die handvatten aanreikt bij het kiezen van de juiste klimaatinstellingen. Voor bedrijven in het buitenland, die moeite hebben met het vinden van een goede teeltengineer, biedt het autonoom telen vooral kansen omdat een groot deel van de klimaatregeling kan op afstand gebeuren.

E-commerce
Rob Helderman en Suzanne Moor van Royal Brinkman namen de aanwezigen mee in de ontwikkelingen van de e-commerce. Waar  e-commerce enkele jaren geleden nog een ondergeschoven kindje was, is het nu een volwaardige afdeling met een toenemend aantal werknemers. Het wordt steeds belangrijker om maatwerk in de vorm van kennis en advies te leveren aan de klanten. Verder wordt gewerkt aan innovaties om producten sneller en makkelijker te bestellen en af te leveren. Denk hierbij aan ‘voice search’ waarbij een stemcommando gegeven wordt om dingen te bestellen, of het bezorgen van kleine bestellingen met drones. Ook zal Royal Brinkman in de toekomst steeds minder fysieke voorraad aanhouden en meer focussen op virtuele voorraad. Hierbij worden producten van partners via de website aangeboden. De partners zijn verspreid door het hele land en kunnen de bestelling vervolgens snel bij de klanten afleveren. Een soort Bol.com of Amazon.com voor de tuinbouwsector.

Drones in de kas
Lucien Fesselet en Tom Kearney-Mitchell, van Applied Drone Innovations en onderzoekers van het HiPerGreen project bij de Inholland-onderzoekslijn Robotica, vertelden over 'scouten met drones'. Tijdens het scouten vliegt de drone over de planten heen, waarbij camera’s de planten fotograferen. De foto’s worden verwerkt in een interactieve kasplattegrond waarmee de teler precies kan zien welke planten besmet zijn. Met drones kunnen dan direct de juiste bestrijdingsmiddelen worden toegediend. Ook kunnen drones de ontwikkeling van de planten volgen zonder dat telers telkens de kas in hoeven te lopen.

Maar nog niet alle uitdagingen zijn overwonnen. Lucien en Tom geven toe dat er nog veel onderzoek gedaan moet worden aan de specificaties van de drones. De ene teelt is de andere niet. Bij kwetsbare bloemen en planten heb je, vanwege de luchtwervelingen van de propellers, een ander soort drone nodig dan bij stevige planten. Tijdens de afsluitende borrel werd een demonstratie gegeven met de drone en konden bezoekers zelf de luchtverplaatsing ervaren.

Met een inleidende film over zorgrobot Alice, waarin oudere dames een gezelschapsrobot in huis krijgen, kregen de bezoekers een goed beeld over de inzetbaarheid van zorgrobots op dit moment. In de documentaire draait het om een onderzoek naar dilemma’s rondom sociale interactie met robots. Is het wel ethisch verantwoord om ouderen op te vrolijken met een robot? De dames in de documentaire vonden het in ieder geval erg jammer dat ze ook weer ‘afscheid moesten nemen’ van Alice.

Kennismaking met Rose de zorgrobot
Cock Heemskerk gaf aan dat in Nederland de zorgrobot nog geen fysieke acties bij patiënten mag uitvoeren. Vervolgens lieten studenten Anthony Quach (Technische Informatica) en Ibo Ates (Werktuigbouwkunde) verpleegkundigen persoonlijk kennismaken met zorgrobot Rose. “Anthony demonstreerde de bewegingsmogelijkheden van Rose terwijl Ibo zijn onderzoek naar de mogelijkheden van de nieuwe grijper toelichtte. Het enthousiasme van de verpleegkundigen steeg nog verder toen ze zelf de zorgrobot mochten besturen en deze een eenvoudige handeling lieten uitvoeren”, aldus Margo van Kemenade.

Brainstormsessie inzetbaarheid zorgrobots
Zienderogen groeide het aantal ideeën voor de inzetbaarheid van de zorgrobot om de patiënten te ondersteunen en het dagelijkse werk van de verpleegkundigen te verlichten. Zo gaven verpleegkundigen aan dat Rose wel wat menselijkere vormen aan mag nemen en een meer vriendelijke kleur kan krijgen dan het ‘harde’ zwart. Wat betreft inzetbaarheid van zorgrobots voor patiënten en verpleegkundigen dachten ze onder andere aan een ‘knuffel/slaaprobot’, maar ook aan diverse taken, zoals de controle op infuuszakken en het checken van verband, en toezicht op regelmatige inname van medicatie. Afgesproken werd om de ontwikkelmogelijkheden te inventariseren en vervolgens te kijken welke opties haalbaar zijn en in samenwerking concreet nader onderzocht kunnen worden.

Symposium 13 mei
De Expertgroep van de NW Ziekenhuisgroep organiseert maandag 13 mei 2019 een symposium in het kader van innovatie. Mogelijk doet de onderzoekslijn Robotica actief mee met een toespraak en een demonstratie van zorgrobot Rose.

Inholland Academy introduceert vanaf 1 maart 2019 twee nieuwe post-hbo opleidingen op het gebied van robotica: Robot Vision en Modeling of Robotic Systems. “Robots worden vanzelfsprekende collega’s van ons in de toekomst en de toepassing van robotica vraagt om deskundige medewerkers”, aldus Cock Heemskerk, lector Robotica bij Inholland in Alkmaar.

Beide Engelstalige scholingstrajecten worden zowel op Hogeschool Inholland Alkmaar als Delft aangeboden en vormen de opstap naar de nieuwe Master of Science in Robotic Engineering die momenteel door Inholland ontwikkeld wordt. De nieuwe opleidingen bieden ‘state of the art’ kennis en vaardigheden over de ontwikkeling en toepassing van robotica in allerlei branches, waaronder techniek, industrie, gezondheidszorg en agribusiness. Inschrijven is vanaf nu mogelijk.

Robotica: duurzaamheid en empowerment centraal
Robotica is gericht op praktische toepassingen van robots in de samenleving waarbij duurzaamheid en empowerment centraal staan. Waren de eerste toepassingen van robots nog gericht op de inzet in de industrie, ruimtevaart en geneeskunde, zo is de robot nu ook doorgedrongen in de land- en tuinbouw, in de zorg en het dagelijkse leven van de Nederlandse huishoudens. Door automatisering kunnen bedrijven besparen op loonkosten. Maar robotica biedt ook meer controle en inzicht. Robots zijn in staat om in korte tijd enorme data-hoeveelheden te vergaren en te analyseren, waardoor mensen sneller en gefundeerder de juiste keuzes kunnen maken.

Nieuwe mogelijkheden volgen elkaar in razend tempo op. Denk bij praktische toepassingen van robotica aan zorgrobots die ouderen ondersteuning bieden bij het langer zelfstandig thuiswonen. Of aan robots in de land- en tuinbouwsector die vroegtijdig ziektes bij gewassen herkennen en voor optimalisatie van kweekomstandigheden zorgen. Robotica is een groeisector die vraagt om vakkundige medewerkers.

Opleidingen Modeling of Robotic Systems en Robot Vision
In de post-hbo opleidingen Modeling of Robotic Systems en Robot Vision krijgen deelnemers de laatste tools en inzichten vanuit dit dynamische vakgebied aangereikt. Beide trajecten zijn uitermate geschikt voor professionals op het gebied van o.a. werktuigbouwkunde, elektrotechniek, meet- en regeltechniek en technische informatica of voor professionals met de ambitie om binnen hun bedrijf met robotica aan de slag te gaan.

Meer informatie?
Klik hier voor uitgebreide opleidingsinformatie, downloads en actuele startdata. Voor inhoudelijke vragen, neem contact op met Cock Heemskerk (lector Robotica):
T: 06 5134 0966
E: cock.heemskerk@inholland.nl

Na al een paar maanden pionieren is met een ferme knip door een biovezel kabel het Innovatielab in Alkmaar officieel geopend. Dirk van der Bijl, vestigingsdirecteur van Hogeschool Inholland Alkmaar had de eer deze bruisende plek te openen.

Onder de aanwezigen bevonden zich docenten en studenten van de hogeschool in Alkmaar en medebewoners van het innovatieve verzamelgebouw C, waarin het Innovatielab is gehuisvest. “We laten vandaag geïnteresseerden kennismaken met het lab”, vertelt beheerder Mark Wokke. “Er gebeurt al veel, maar dat is nog lang niet bij iedereen bekend. Daarom hebben wij onze deuren geopend zodat iedereen het zelf kan beleven.”

Studenten werken samen aan verbetering zorgrobot
En dat begint al zodra je op de eerste verdieping komt. Ibrahim Ates, student Werktuigbouwkunde en Anthony Quach, student Technische Informatica, laten je ervaren hoe je een zorgrobot bestuurt. Het blijkt nog best een uitdaging de robot zo te besturen dat het een potje medicijnen pakt. De twee studenten werken samen aan verbeteringen van de robot. Zo ontwerpt Ibrahim een nieuwe, meer gebruiksvriendelijke hand en is Anthony bezig de programmering te verbeteren zodat de robot makkelijker vanaf afstand kan worden bestuurd.

Drones worden ingezet bij bestrijding ziektes in kassen
Een paar meter verder staat een opstelling van de drone van HiPerGreen. “Deze drone vliegt continu door de kassen en detecteert daarmee al in een vroeg stadium ziektes zoals schimmels op de gewassen”, legt Jeroen Westerhout student en werknemer bij HiPerGreen uit. “Ook genereert de drone omgevingsinformatie zoals de tempratuur in de kas. Deze gegevens zijn voor de ondernemer vervolgens thuis vanaf de computer in een automatisch gegenereerd rapport uit te lezen. De boer hoeft dus niet meer zelf alle gewassen na te lopen, maar kan meteen die ene plant behandelen tegen de schimmel”.

Data-analyse voorspelt uitval en onderhoud van machines
Ook in het data-gedeelte van het Innovatielab is het rumoerig. Tjeerd van der Ploeg, van de onderzoekslijn Data Driven Smart Society, laat geïnteresseerden zien aan wat voor projecten zoal wordt gewerkt. “We doen veel voor bedrijven aangesloten bij TechValley, dat zijn veelal bedrijven uit de maakindustrie. Onze studenten van Business IT & Management, Technische Informatica en Technische Bedrijfskunde analyseren data afkomstig van sensoren op productiemachines. Met deze informatie kunnen zij vervolgens voorspellingen doen over verwachte uitval of onderhoud van machines”, licht Tjeerd toe.

Bedrijfsleven komt in contact met studenten en (docent)onderzoekers
TerraTechnica heeft zich er hard voor gemaakt om het Innovatielab op deze plek te krijgen. “Hier komt het bedrijfsleven direct in contact met studenten en (docent)onderzoekers. Er wordt samengewerkt aan innovaties en er wordt geëxperimenteerd. Zo komen we tot nieuwe inzichten en resultaten en dat is heel waardevol”, aldus Petra Bijvoet, projectleider van TerraTechnica.

Oproep voor meer onderzoeksvragen of projectopdrachten
Ondernemers met een leuke onderzoeksvraag of projectopdracht kunnen zich bij Petra melden. “We zijn altijd op zoek naar meer opdrachten. Bij voorkeur langdurige projecten waaraan studenten van verschillende studierichtingen kunnen werken,” laat Petra weten. “We zijn geen stagebureau waar je een verzoek voor één stagiaire kunt indienen, daar zijn andere kanalen voor. Bij ons kun je wel terecht met uitdagende projecten waarbij de ondernemer ook bereid is te investeren”, vervolgt zij enthousiast.

Nieuwsgierig geworden?
Je bent van harte welkom een kijkje te komen nemen in het Innovatielab. Wil je er zelf werken aan projecten? Of heb je projecten waarmee onze studenten aan de slag kunnen? Laat het ons weten, neem contact op met Petra Bijvoet of Mark Wokke.

Battle royale in de ruimte
Wie Inholland Alkmaar woensdagmiddag binnenstapte, bevond zich plotseling in een compleet andere wereld. Groepjes opgewonden kinderen in vrolijke teamshirts, gevolgd door even gespannen ouders en studentbegeleiders, snelden door de gangen. Vrolijk pratend over robots, planeten en missies. Dat is ook niet vreemd, want het maatschappelijke thema van de wedstrijd is dit jaar ‘Into Orbit’.

Even verderop in de evenementenzaal, staat er een groep toeschouwers gespannen te kijken naar wat wel een battle royale lijkt. Volledig autonome robots voeren op een parcours ruimtemissies uit. Van het oversteken van een krater tot het produceren van voedsel. Er zijn in totaal 15 missies te behalen, maar de teams hebben slechts tweeënhalve minuut de tijd. Dus zetten zij alles op alles om zoveel mogelijk missies te volbrengen.

Onvoorspelbaar spannend
"Ondanks alle voorbereidingen, gaat het altijd anders dan verwacht", weet de hoofdscheidsrechter. Die onvoorspelbaarheid maakt het alleen maar spannender. "Gaat hij stranden op een komeet?" vraagt de wedstrijdcommentator zich hardop af. "Nee! Hij gaat er rakelings langs en komt veilig aan op het ruimtestation. De missie is geslaagd!" Het applaus barst los en de high fives worden uitgedeeld.

Meer dan een robotwedstrijd
Maar met alleen een goed geprogrammeerde robot ben je er nog niet. De teams worden, naast de performance en het design van de robot, ook op hun onderzoekskwaliteiten, presentatie en samenwerking beoordeeld. "Het is elk jaar weer een verrassing wat de leerlingen bedacht hebben", vertelt een jurylid. Wie de uiteenlopende projectpresentaties gezien heeft, kan dat alleen maar beamen. Een greep uit de talloze innovatieve ideeën: ruimtedouches met gemagnetiseerd water, een anti-heimwee horloge, een kas om planten te kweken die broze botten tegengaan en een tredmolen als fitnessapparaat voor astronauten.

Betrokken studentbegeleiders
In de aanloop naar de regiofinale, en op de dag zelf, werden de teams begeleid door studenten van de Pabo en de opleiding Technische Informatica. "Het verbaast me hoeveel de leerlingen al kunnen! Programmeren en sensoren? Hier weten ze er alles van!" vertelt een Pabo-studente. De studenten van de Technische Informatica-opleiding wagen zich, net als hun teams, deze periode aan het bouwen en programmeren van LEGO-robots. "Ons project loopt bijna parallel aan dat van de kinderen", legt een TI-student uit. "Wij zijn net iets eerder begonnen, waardoor we de leerlingen goed konden begeleiden bij het programmeerwerk."

Een verbroederende wedstrijd
Basisschool Het Kompas is een vaste deelnemer aan het evenement. Dit jaar heeft zij vier teams afgevaardigd, die allemaal dolgraag willen winnen. "Op school was er onderling een flinke concurrentiestrijd. Maar nu moedigen ze elkaar allemaal aan!" vertelt een vader enthousiast. "Het verbroedert echt. Ze begonnen als individuen, maar eindigen als team", vult een andere vader aan. Dat is te merken! Wanneer Dirk van der Bijl, vestigingsdirecteur Hogeschool Inholland Alkmaar, in zijn aanloop naar de onthulling van de winnaar zegt: "Het winnende team is niet alleen gekomen", barst er een oorverdovend gejuich los bij de teams van Het Kompas. Welk team er met de Champions Award vandoor gaat, maakt even niet uit.

Het geheime wapen van Starko
Dan volgt het verlossende woord. "En de winnaar, die op alle categorieën gemiddeld het hoogste scoorde, is… Starko!" Weer gejuich, applaus en high fives. Waarom de robot van team Starko de beste was? "Geen idee eigenlijk!", zegt één van de robotbestuurders bescheiden. "We hadden geen sensoren, zoals sommige andere teams, maar gewoon motoren." Dat werkte! Het team volbracht vijf missies en won daarmee naast de Champions Award ook de prijs voor de beste robotprestaties. Het geheim van dit winnende team? "We hebben echt heel goed samengewerkt!" straalt een winnares.

Overige prijswinnaars
Naast Starko, gingen ook de 'Komaliens' van Het Kompas met een prijs naar huis. Zij wonnen de 'Core Values Award'. De prijs voor het beste robotdesign ging naar team 'Space in our mind' van het Bonhoeffer College uit Castricum. Ook in Heerhugowaard wonen veelbelovende jonge techneuten. Basisschool De Hasselbraam met team 'Spacehassels' won met hun werkende LEGO-prototype van een tredmolen de prijs voor de beste projectpresentatie. En team 'De Linariet' van basisschool de Fonkelsteen, die begon met een beetje pech maar zich knap revancheerde, won de Jury Award. "Dat is mijn team!" lacht de Pabo-studente verrast.

Het Innovatielab in Alkmaar opent op donderdag 6 december haar deuren. Gelegen in Gebouw C, omringd met innovatieve en duurzame buren is het goed vertoeven in de voormalige vleugel van de Inholland-vestiging in Alkmaar.

In het laagdrempelige lab zijn al diverse projecten gestart. Zo werken studenten Werktuigbouwkunde en Technische Informatica van Hogeschool Inholland aan een putdeksel van composiet die is voorzien van sensoren waarmee vloeistoffen en gassen in het riool worden gemeten. Dit doen zij in opdracht van het bedrijf Smit Composites. Deze informatie geeft inzicht hoe de putten kunnen worden beschermd tegen schadelijke gassen die in het riool vrijkomen.

3D-printing: wie is wie?
Naast een testopstelling van een putdeksel staan er ook diverse 3D-printers in het lab. “Die worden veelvuldig gebruikt”, vertelt Mark Wokke, beheerder van het lab. Studenten van Elektrotechniek printen er een mini-koelkast voor één gekoeld blikje, inclusief printbord en koelelementen. Ook de ‘Jong Ondernemen klas’ van Technische Bedrijfskunde maakt gebruik van de 3D-printers. Het door hen ontwikkelde product komt hier tot leven. “We hebben veel lol met elkaar”, voegt Mark toe. Dat blijkt wel uit de producten die tussen de bedrijven door tot stand zijn gekomen. De medewerkers van het lab zijn in 3D nagemaakt. Herken jij ze?

Verrassende inzichten en producten
Ook Petra Bijvoet, projectleider bij TerraTechnica heeft grote ambities met het Innovatielab. "Het Innovatielab past binnen onze visie. Met het programma TerraTechnica brengen we ondernemers, onderzoekers en studenten van verschillende studierichtingen samen. In het lab zie je dit ontstaan. Deze samenwerking zorgt voor verrassende inzichten en producten”, vertelt een enthousiaste Petra.

Ambitie voor de toekomst
Voor tien studenten is er ruimte om aan projecten of afstudeeropdrachten te werken. Ook is er een vergaderzaal ingericht en een werkplaats met diverse apparatuur en gereedschap. In de toekomst hopen Petra en Mark dit uit te breiden met meer lab-apparatuur, tools zoals virtual reality en een future-room waar studenten met de nieuwste technieken kunnen werken om innovatie en creativiteit vorm te geven, zoals design thinking.

Interesse en steun op alle lagen
Mark is blij dat het Innovatielab er is. “Het idee is letterlijk op de werkvloer ontstaan. De huidige ruimtes om met studenten vanuit verschillende studierichtingen te werken werd te krap.” Zich gesteund gevoeld door lectoren Cock Heemskerk, Rogier Nijssen en Tjeerd van der Ploeg, is hij naar Dirk van der Bijl, vestigingsdirecteur van de Alkmaarse locatie gestapt. “Dirk heeft zich vol ingezet om de verhuizing naar de leegstaande ruimtes in Gebouw C mogelijk te maken. Met veel dank aan de conciërges hebben we nog voor de start van de zomervakantie onze intrek in Gebouw C kunnen nemen”, vertelt een trotse beheerder.

Nieuwsgierig geworden?
Je bent van harte welkom! Je kunt altijd binnenlopen om even een kijkje te komen nemen. Wil je er zelf werken aan projecten? Dat kan. Neem contact op met Mark Wokke om af te stemmen wanneer en wat je nodig hebt. En kom vooral donderdag 6 december tussen 16.00 en 18.00 uur even binnen gluren! Meld je aan via: info@terratechnica.nl dat geeft ons zicht op hoeveel mensen we kunnen verwachten. We kijken uit naar je komst!

De behaalde resultaten in het project HiPerGreen uit het afgelopen half jaar stonden centraal vrijdag tijdens een tweede voortgangssymposium in het World Horti Center in Naaldwijk. Centrale vraag in het project is: hoe kunnen hoe kunnen we met automatisch vliegende drones de gewasopbrengst in de sierteelt verbeteren?

Met technieken in de precisie-landbouw bekijken studenten en (docent)onderzoekers hoe met minder bestrijdingsmiddelen en minder grondstoffen (mest, water) een hogere productie gedraaid kan worden. Centraal staat het herkennen van plantenziektes in een zo vroeg mogelijk stadium door middel van de inzet van een autonoom vliegende drone. De verkregen data worden zodanig geanalyseerd dat de geïnfecteerde gebieden in de kassen gericht kunnen worden herkend en behandeld. De ‘gewasuitval’ kan zo substantieel beperkt worden.

Waardevolle sponsoren
HiPerGreen telt een aantal sponsoren uit het werkveld die voor het project heel waardevol zijn. Zij delen hun expertise in de vorm van kennis, leveren hightech producten en stellen van testruimten en –planten beschikbaar voor de onderzoeken. Tijdens het symposium benadrukte Tim Brander van Hazeu Orchids (Phalaenopsis-kwekerij) dat de grootste uitdaging voor hun kwekerij bestaat in het tijdig herkennen van ziektes en een zo efficiënt mogelijke bestrijding hiervan. Igno Breukers van DB2-vision (producent multispectrale camera’s) denkt graag mee in nieuwe camera-oplossingen voor de drone en voor het herkennen van zieke planten.

Lucien Fesselet, projectmanager HiPerGreen, en studenten van de verschillende actieve deel onderzoeken lichtten de behaalde resultaten van het afgelopen half jaar toe. Belangrijke onderwerpen waren de voortgang van het haalbaarheidsonderzoek, de segmentatie, de planten en experimenten en de ontwikkeling van het dockingstation en de businesscase. Fesselet vatte de uitkomsten van de afgesloten deelonderzoeken samen en verzorgde een live demonstratie van de drone. De tijdens de vlucht gescande planten data werden direct op de laptop zichtbaar als thermische afbeeldingen.

Sinds de start van het project in oktober 2017 zijn diverse groepen studenten actief met hun deelonderzoeken aan de slag gegaan onder leiding van lector Cock Heemskerk (Robotica) en meerdere vakdocenten. De docenten en studenten komen uit drie Inholland-domeinen (Agri, Food & Life Sciences, Business Finance & Law en Techniek Ontwerpen & Informatica) en vier Inholland-locaties (Delft, Alkmaar, Haarlem en Diemen).

In de derde editie van de HiPerGreen nieuwsbrief kun je een samenvatting nalezen over het het symposium van afgelopen 26 oktober.

Ga voor meer informatie naar www.hipergreen.nl

Drones in de kas
Het duurzame doel van HiPerGreen is om telers in de kas met minder middelen en grondstoffen aan een hoger rendement te helpen. De oplossing is een drone die ziekten en plagen opspoort en de groei van het gewas checkt. Bram Sanders, Chris Ramsay, Lucien Fesselet en Will Simmonds wonnen eerder met Drones in de Kas een Wij Inholland award voor het beste studentenproject. Met HiPerGreen hebben ze een doorstart gemaakt. Bij het project zijn acht groepen docenten en studenten betrokken van opleidingen uit drie domeinen (Agri, Food & Life Sciences, Business Finance & Law en Techniek Ontwerpen & Informatica) en vier Inholland-locaties (Delft, Alkmaar, Haarlem en Diemen). Inholland-lector Cock Heemskerk (Robotica) speelt een sleutelrol in het project.

Een nieuw hoofdstuk in de gentechniek
CRISPR-Cas is een nieuwe technologie die het mogelijk maakt om erfelijk materiaal van virussen, bacteriën, cellen, planten en dieren op relatief eenvoudige wijze, zeer nauwkeurig en efficiënt te veranderen. Dit kan door het aanbrengen van genetische veranderingen die leiden tot veranderde eigenschappen, of het toevoegen van geheel nieuwe genetische informatie hoger rendement te helpen. Vanuit Inholland doet lector Nelleke Kreike (Green Biotechnology) onderzoek naar CRISPR-Cas.

Innovation Expo
Bedrijven, kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties en overheden kunnen kennismaken met de Inholland-projecten tijdens de Innovation Expo 2018, 4 oktober 2018 in de RDM Onderzeebootloods in Rotterdam. Op de expo zijn Nederlandse oplossingen te zien voor de grote maatschappelijke uitdagingen op het gebied van circulaire economie, energie, water, mobiliteit, gebouwde omgeving, gezondheid en voedsel en de benodigde sleuteltechnologieën.

People, planet en profit
Hogeschool Inholland streeft naar de juiste balans tussen ‘people, planet en profit’ zodat ons leven sociaal, veilig en stabiel is. Dus duurzaam werken met passie en respect voor het draagvermogen van de wereld, met tegelijkertijd een gezonde focus op (verdere) economische groei. Alleen dan kunnen we zorgen voor een goede kwaliteit van leven voor nu en voor toekomstige generaties. People, Planet en Profit is onderdeel van het thema; werken aan duurzame oplossingen.

Kom jij de Expo en onze stand bezoeken? Meld je dan hier aan! Je vindt ons in de Onderzeebootloods bij de stands 14-1 en 14-2.

Eind juni is het nieuwe Innovatielab bij Inholland Alkmaar in gebruik genomen waar onderzoekers en studenten van verschillende Inholland-opleidingen gebruik van kunnen maken. Het lab is bedoeld voor praktijkopdrachten waar bijvoorbeeld een prototype gebouwd moet worden of een testopstelling nodig is. Ook technisch georiënteerde startups zijn welkom om te profiteren van de faciliteiten die het lab biedt. Zo zijn 3D-printers, handgereedschap en een trekbank aanwezig en er is vergaderruimte beschikbaar.

“Het lamineerlab van Inholland Composites in Alkmaar werd te klein voor de vele opdrachten en alle mensen die er gebruik van wilde maken,” vertelt Mark Wokke, beheerder van het nieuwe lab. “Samen met Mike de Vogel (docent Domein Techniek, Ontwerpen & Informatica) en Jan Noordermeer (praktijkdocent) ben ik op zoek gegaan naar een grotere ruimte. Die vonden we in het C-gebouw en daar zagen we gelijk mogelijkheden om niet alleen het onderwijs, maar ook startups te faciliteren. Bovendien zagen we in het lamineerlab al toevallige samenwerkingen ontstaan tussen studenten van verschillende opleidingen. Bijvoorbeeld omdat de Werktuigbouwkunde-student goed kan tekenen en daarmee de student Technische Informatica kan helpen om een 3D-print te maken. Wij willen met het Innovatielab deze multidisciplinaire samenwerkingen juist stimuleren, want dat is ook hoe het er later in de praktijk aan toe gaat.” De heren maakten een plan en Rogier Nijssen (lectoraat Composiet) maakte zich hard om het plan te mogen realiseren.

Het Innovatielab bestaat nu uit drie lokalen en een projectruimte. Wokke vertelt trots: “We starten in september met vijf opdrachten en dat zijn er twee extra omdat we daar nu ruimte voor hebben.”

Praktijkopdrachten
In eerste instantie maken vooral de opleidingen binnen het Domein Techniek, Ontwerpen & Informatica gebruik van het lab, maar Wokke wil ook studenten van de opleidingen Business, Finance & Law naar binnen halen.

In een van de eerste opdrachten die in het nieuwe collegejaar opgepakt gaat worden, wordt de visie van multidisciplinair samenwerken al direct waargemaakt. Het onderzoek naar de automatisering van composietenproductie wordt namelijk gedaan door studenten en docenten van de opleidingen Technische Informatica, Werktuigbouwkunde, Luchtvaarttechnologie én Bedrijfseconomie.

Ook het team van HiPerGreen is blij met het nieuwe Innovatielab. “Bij het onderzoek hoe drones in de kassen ingezet kunnen worden, zijn acht groepen studenten en docenten betrokken uit drie domeinen en vier Inhollandlocaties. Zij kunnen elkaar in dit lab makkelijker vinden en samenwerken,” licht lector Robotica, Cock Heemskerk, toe. Het HiPerGreen-dockingstation en de mechanische onderdelen zijn al naar het lab verhuisd.

Kennisdelen
Het Innovatielab in Alkmaar werkt samen met de andere labs binnen Inholland, zoals Inholland Composites Delft en de innovatiestudio in Delft. “De kennis die we in huis hebben, is echt enorm door alle technische opleidingen en verschillende vakgebieden. Daar moeten we gebruik van maken, want het is zonde om opnieuw het wiel uit te vinden. Gelukkig weten we elkaar te vinden,” besluit enthousiaste en tevreden labbeheerder, Mark Wokke.

Ton Boode is docent bij de opleiding Technische Informatica en onderzoeker bij het lectoraat Robotica bij het domein Techniek, Ontwerpen en Informatica van Hogeschool Inholland Alkmaar. Dit promotieonderzoek is van grote toegevoegde waarde in het onderwijs.

Lectoraat Robotica
Lector Cock Heemskerk was een van de opponenten bij de promotie. Ton onderzocht op welke wijze je periodic hard real-time processen kunt optimaliseren door gebruik te maken van grafen theorie. De grafen theorie die Ton ontwikkeld heeft, is zowel van belang voor cyber-physical systems, vanwege een performance verbetering, als voor grafen theorie in het algemeen. Ton’s Vertex Removing Synchronised Product kan ook toegepast worden voor het bewijzen van stellingen in de algemene grafen theorie.

De inzending om in aanmerking te komen voor de Wij Inholland award in de categorie ‘Onderzoek’ is verlengd tot woensdag 23 mei 2018. Ben jij of ken jij een onderzoeker of onderzoeksteam die innovatief onderzoek heeft gedaan dat aansluit op de Inholland-thema’s gezond, duurzaam en creatief én daarmee een brug slaat naar het werkveld? Draag deze dan voor! De uitreiking vindt plaats tijdens de Dag van het Onderzoek op 27 juni 2018 bij Inholland Den Haag.

Naast een eervolle vermelding ontvangt de winnaar een award, volop publiciteit en een geldbedrag van € 5.000,- om te besteden aan individuele scholing en persoonlijke ontwikkeling. Denk hierbij aan een cursus, workshop, congres of werkbezoek gerelateerd aan de onderzoeksactiviteiten.

Welk onderzoek komt in aanmerking?
Voor de Wij Inholland Award - Onderzoek 2018 komen alle onderzoeksprojecten in aanmerking die zijn uitgevoerd door een onderzoeker of onderzoeksteam in dienst van Inholland. Daarnaast hebben de projecten geresulteerd in een publicatie of ander tastbaar onderzoeksresultaat.

Wat zijn de beoordelingscriteria?
De beoordelingscriteria zijn gebaseerd op het Inholland Onderwijskompas en het Brancheprotocol Kwaliteitszorg Onderzoek (BKO):

• Persoonlijk en dichtbij: het onderzoek is van belang voor het onderwijs en de beroepspraktijk, en de resultaten worden in het onderwijs en het werkveld gebruikt.
• Durf te leren: het onderzoek is gericht op innovatie en vernieuwing, zowel in aanpak als qua doorwerking.
• Diversiteit als kracht: het onderzoek heeft een discipline- en/of domeinoverstijgend karakter of is op andere wijze gericht op verbinding.
• We bekennen kleur: het onderzoek draagt bij aan de profilerende thema’s Duurzaam, Gezond en Creatief.
• Kwaliteit in interactie: het onderzoek heeft een grondige methodologische basis en is het resultaat van coproductie met andere partijen.

Jury

De jury maakt uit alle inzendingen een eerste selectie op basis van de bovengenoemde criteria. Dit leidt tot een shortlist van drie onderzoeken die vervolgens nader beoordeeld worden door de jury.

De jury bestaat uit:

• Huug de Deugd (lid College van Bestuur),
• Robbert Gobbens (lector ‘Gezondheid en welzijn van kwetsbare ouderen’),
• Ineke van Halsema (kennisprofessional en interim-directeur HRM bij De Haagse Hogeschool),
• Katrin Tazelaar (hoofd van Inholland Sustainable Solutions en het Research and Innovation Centre TOI)
• en Johannes van der Vos (senior beleidsadviseur onderzoek).

Hoe draag je iemand voor?
Je kunt een eigen onderzoek inzenden, maar ook een ander voordragen. De inzending bevat in ieder geval onderstaande informatie:

• een motivatie per criterium waarom het onderzoek voor de Wij Inholland award - Onderzoek 2018 in aanmerking komt;
• een korte beschrijving van het onderzoeksproject;
• achtergrondinformatie over de onderzoeker (bijvoorbeeld curriculum vitae);
• een kopie van een publicatie/publiciteit over het onderzoeksresultaat.

Je kunt de inzending tot 23 mei 2018 per e-mail versturen naar Cataline Sinnige, de secretaris van de jury.

Landelijke data praktijkgericht onderzoek gebundeld in atlas
De minister van OCW, Ingrid van Engelshoven, heeft donderdag 19 april het eerste exemplaar van de Atlas Onderzoek met Impact in ontvangst genomen. Met deze atlas, die in samenwerking met Regieorgaan SIA is gemaakt, geeft de Vereniging Hogescholen vorm aan de ambitie om overzicht te bieden aan hogescholen en onderzoekers ter bevordering van verdere onderlinge afstemming en samenwerking. Zodat op die manier meer focus en massa van praktijkgericht onderzoek ontstaat. Daarnaast is de atlas een mooi instrument om aan de stakeholders van het hbo te laten zien wat de omvang van het praktijkgericht onderzoek is, waar het op is gericht en hoe het is georganiseerd. Minister van Engelshoven: “Met deze Atlas heb ik de impact van het hbo in handen. Deze Atlas maakt maar weer eens duidelijk hoe groot de meerwaarde van het hbo is.”

Ggz-wachttijden te lang: wat helpt wel?
Staatssecretaris Blokhuis van VWS is niet blij met de te lange wachtlijsten voor psychische hulp en spreekt ggz-instellingen aan op hun verantwoordelijkheid. Er zijn nog altijd mensen met bijvoorbeeld autisme of angstoornissen, die vaak vele maanden moeten wachten op hulp. Als positieve uitzondering met een succesvolle aanpak van wachtlijsten, noemt Blokhuis een terugvalpreventieprogramma welke leidde tot extra behandelcapaciteit van 600 patiënten. Het betreft een samenwerkingsproject tussen Altrecht GGZ, Rintveld Eetstoornissen en de Inholland-onderzoekslijn GGZ-verpleegkunde van lector Berno van Meijel.

HiPerGreen maakt kans op Computable Award
Het project HiPerGreen mag zich woensdag 9 mei presenteren voor de jury van de Computable Awards 2018. Hipergreen is het project waarmee studenten Luchtvaarttechnologie in samenwerking met Inholland-lector Cock Heemskerk (Robotica) een vervolg geven aan het project Drones in de kas. De jury van de Computable Awards selecteer de genomineerden voor de prijs in de categorie ICT-project van het Jaar in het Onderwijs. De winnaar wordt op 30 oktober 2018 bekendgemaakt. Onder de kandidaten zijn verder organisaties als Microsoft, Vrije Universiteit Amsterdam en FutureNL.

Farming in Europe met Olaf van Kooten
Olaf van Kooten, lector Duurzame verbindingen in de Greenport, vertelt in de online-aflevering Farming in Europe van de newssite France 24, hoe Nederland met innovatieve kastuinbouw aan de weg timmert. Ondanks een gebrek aan land en zonlicht, is het aan onze kassen te danken dat Nederland als voedselexporteur wereldwijd op de tweede plaats staat.

Trainingssessie voor prijswinnaars Mbo Onderzoeksdag 
Voor de prijswinnaars van aanmoedigingsprijzen Mbo Onderzoeksdag 2017 organiseerde Hogeschool Inholland in april een training. Het ging onder andere over onderzoeksmethodologie bij toegepast onderzoek, zoeken naar additionele geldstromen en subsidies en valorisatie. Ook de koppeling tussen mbo en hbo stond centraal met betrekking tot de oprichting van practoraten in het mbo en het betrekken van het bedrijfsleven bij praktijkgericht onderzoek. 

Jaarverslag onderzoeksgroep Onderwijzen en Leren in Diversiteit 
Het jaarverslag 2017 van de onderzoeksgroep Onderwijzen en Leren in Diversiteit staat online. Uit diverse onderzoeksprojecten is een aantal research highlights geselecteerd, gepresenteerd in de vorm van een e-zine. 

Op woensdag 27 juni aanstaande vindt de Inholland Dag van het Onderzoek 2018 plaats. Na het Pop-up Lab van vorig jaar staat dit jaar het thema Onderzoekscultuur centraal. Wat hebben we nodig om het onderzoek bij Inholland op het next level te krijgen? Wat betekent dit voor onderzoekers, studenten, docenten, managers en staf?

De Dag van het Onderzoek 2018 vindt plaats in Den Haag en wordt geopend door onze collegevoorzitter Jet de Ranitz. Keynote speaker is Daan Andriessen, voormalig lector van Inholland en tegenwoordig lector Methodologie van Praktijkgericht Onderzoek bij Hogeschool Utrecht. Hij spreekt over de landelijke ontwikkelingen en schijnt zijn licht op het thema Onderzoekscultuur. Inholland-collegelid en portefeuillehouder onderzoek Huug de Deugd gaat in op de toekomstplannen voor het onderzoek bij Inholland. Aansluitend reikt hij de Wij Inholland award - Onderzoek 2018 uit.

Na de lunch volgen er twee workshoprondes rond relevante subthema's zoals Peer review en intervisie, De nieuwe gedragscode onderzoek, Ethische commissies, Vernieuwende manieren van onderzoek doen en Impact van onderzoek. In de vorm een interactief debat werken we daarna gezamenlijk aan nieuwe perspectieven voor het onderzoek bij Inholland. Om 17.00 start de borrel.

In de komende weken volgt meer informatie.

Aanmelden
De Dag van het Onderzoek vindt op woensdag 27 juni 2018 plaats bij Inholland Den Haag. Aanmelden kan tot 22 juni 2018. 

Vragen?
Mocht je een vraag hebben, of na aanmelding toch verhinderd zijn, stuur dan een e-mail naar Bart Muusse (Stafafdeling Onderwijsbeleid & Juridische Zaken).

Projectleider Lucien Fesselet demonstreert de drone.

HiPerGreen betreft een doorstart van het project Drones in de Kas van studenten Luchtvaarttechnologie, mogelijk gemaakt met een flinke SIA RAAK-mkb subsidie van een half miljoen euro. Met technieken in de precisie-landbouw wordt bekeken hoe met minder bestrijdingsmiddelen en minder grondstoffen (mest, water) een hogere productie gedraaid kan worden.

Bij het project zijn acht groepen docenten en studenten betrokken van opleidingen uit drie domeinen (Agri, Food & Life Sciences, Business Finance & Law en Techniek Ontwerpen & Informatica) en vier Inholland-locaties (Delft, Alkmaar, Haarlem en Diemen). Lector Cock Heemskerk speelt een sleutelrol.

Betrokken studenten en docenten bediscussiëren het project.

De insteek van het symposium was primair om alle betrokken partijen een update te geven van de ontwikkelingen en resultaten tot nu toe. Belangrijke onderwerpen waren:

• ontwikkelingen in de businesscase,
• nieuwe sensoren en software voor het automatisch vliegen van de drone,
• selectie van hightech camera’s en sensoren voor het monitoren van het gewas en de klimaatcondities,
• een nieuw concept voor het veilig laten landen,
• het volledig geautomatiseerd uitwisselen van de batterij,
• ideeën voor het verwerken van de enorme hoeveelheid verzamelde data.

Cock Heemskerk, projectleider, Lucien Fesselet en betrokken Inholland-docenten en -studenten lichtten de ontwikkeling toe in diverse presentaties. De live vliegdemonstratie van de drone in combinatie met de eerste thermische beelden die nu kunnen worden gemaakt, illustreerden vervolgens goed waar het project feitelijk allemaal om draait.

Tijdens een afsluitende plenaire sessie konden alle genodigden hun input geven over nieuwe kansen en aspecten die extra aandacht of een andere benaderingswijze verdienen. Er waren duidelijke suggesties om verder te werken aan het businessmodel en over welke functionaliteiten het product minimaal moet beschikken om levensvatbaar te zijn (hoe kom je tot een ‘minimum viable product’). Ook werd er aandacht gevraagd voor veiligheid voor personen en data security. Allemaal bruikbare handvatten om de verdere koers van het project te bepalen.

Meer info op hipergreen.nl

E-health wordt steeds belangrijker voor een Gezonde Samenleving. Om e-health te ontwikkelen zijn veel soorten professionals nodig. Zorgprofessionals die e-health gebruiken en bepalen of deze wel de juiste zorg levert, maar ook engineers en informatici die de techniek erachter realiseren. En wat te denken van de juridische gevolgen? Of de marktwerking?

Het maakt niet uit welke opleiding je volgt of in welk jaar je zit. Samen met andere studenten ga je op ontdekkingstocht in de wereld van e-health en zorgtechnologie. Kies zelf welke workshops, demonstraties of discussiesessies je wilt volgen. Haal nieuwe inzichten op, breng jouw visie in en maak nieuwe vrienden onder studenten van andere opleidingen.

Het programma gaat om 13.00 uur van start met een avontuurlijke ontdekkingstocht in groepen naar de wereld van e-health. Daarna kun je diverse workshops bijwonen: zo maak je kennis met zorgrobot Rose, e-health voor eenzame ouderen, de mogelijkheden en beperkingen van sport-apps en de VERT, een virtuele behandelkamer voor radiotherapie.

Inschrijven kan nog tot 27 februari via ehealththemamiddag.nl

Gezien de explosieve toename van de vergrijzing, zijn er in de toekomst steeds minder helpende handen om ouderen zelfstandig thuis te laten wonen, tenzij robots een belangrijke rol gaan spelen in de zorg. Heemskerk acht de kans daarop 100 procent, en onderzoekt dan ook hoe robots deze rol kunnen gaan spelen.

De op afstand bestuurbare robot Rose, ontwikkeld door HIT, speelt een belangrijke rol in het nieuwe onderzoeksproject. Rose kan patiënten een flesje water aangeven of iets van de grond oprapen. Handig voor zorginstellingen die zo op afstand contact kunnen houden met bewoners. De patiënt kan via een display op de robot contact houden met de bestuurder van het apparaat.

Testen in de regio
Heemskerk wil de semi-autonome Rose gaan testen bij diverse zorginstellingen in de regio en het Slimste Huis Alkmaar. Met alle ervaringen die de zorgrobot daar op doet, hoopt Heemskerk in enkele jaren tijd een zorgrobot op de markt te brengen die voldoende zorg kan bieden om ouderen de regie over hun eigen leven terug te geven. Op termijn moet duidelijk worden met welk takenpakket de robot daadwerkelijk materiële en immateriële meerwaarde biedt.

Studenten en docenten vanuit technische en zorgopleidingen gaan helpen bij het opzetten en uitvoeren van het praktijkonderzoek. Waar techniekstudenten meer zullen kijken naar het functioneren van de robot (snel, betrouwbaar, veilig genoeg?), kijken de zorgstudenten meer naar de protocollen, de acceptatie en het nut van de robot in de dagelijkse zorgpraktijk.

Voor het genoemde onderzoeksproject is Heemskerk op dit moment nog bezig met een aanvraag bij het Regieorgaan Praktijkgericht Onderzoek SIA. Hij hoopt in januari 2017 van start te gaan met het onderzoek.

Cock Heemskerk is sinds mei 2016 lector Robotica bij Inholland Alkmaar. Onder de vlag Research and Innovation Centre Techniek, Ontwerpen en Informatica (RIC-TOI) doet hij praktijkgericht onderzoek om praktijkkennis met betrekking tot robotica in te bedden in het onderwijs van diverse technische opleidingen. Hij werkt daartoe samen docenten en studenten van de Inholland-opleidingen Werktuigbouwkunde, Electrotechniek, Technische Informatica.

De focus in het onderzoek van Heemskerk ligt op toepassingen zorgrobots en agri-robots. Bij zorgrobots zoekt hij naar de verbinding en crossover tussen de Inholland-domeinen Techniek, Ontwerpen en Informatica (TOI) en Gezondheid Sport en Welzijn , en samenwerking met onder andere de Vrije Universiteit. Bij agri-robots, zoekt hij naar de verbinding en crossover tussen TOI en het Domein Agri, Food & Life Sciences in Delft, en samenwerking met Wageningen Universiteit.