Jongeren met een beperking sporten minder dan hun leeftijdsgenoten. Om daar iets aan te doen is Hogeschool Inholland trekker van het Europese Erasmus+ programma Sport Empowers Disabled Youth 2 (SEDY 2). Onderzoekers en specialisten uit het werkveld slaan de handen ineen om sport inclusiever te maken, zodat iedereen kan meedoen. Het is ook precies de boodschap die Jasmijn Holla, lector Kracht van Sport, in haar lectorale rede op 23 juni zal uitdragen. 

Sporten is goed. Je werkt aan je gezondheid en doet mee, wat je zelfbeeld en zelfvertrouwen versterkt. Het zijn zaken waar jongeren met een beperking extra veel aan hebben. Toch doen relatief weinig van hen aan sport. Met het SEDY 2-project gaan onderzoekers en specialisten uit Nederland, Finland, Litouwen en Portugal na wat inclusie in sport voor deze doelgroep betekent en welke interventies in hun land kunnen helpen om sportbeoefening te bevorderen.

SEDY 2 
Van 2015 tot en met 2017 liep het SEDY 1-project al. In 2020 startte het vervolg, SEDY 2. “Aan de hand van verschillende deelonderzoeken ontwikkelen we praktische tools voor meer inclusie in sport”, zegt Vera Dekkers docent-onderzoeker bij het lectoraat Kracht van Sport. “Het gaat bijvoorbeeld om een handboek voor sportverenigingen. Of het PAPAI-programma waarbij kinderen met een beperking worden begeleid naar een passende sportieve hobby.” 

Behoeften schetsen 
Aan de basis van het project lagen focusgroepgesprekken met kinderen met een beperking, hun ouders en sportprofessionals. “In elk land zijn die gesprekken gevoerd”, vertelt Vera. “Het doel was om erachter te komen wat inclusie voor kinderen met een beperking betekent. Er kwamen zeven thema’s naar voren. Het gaat bijvoorbeeld om keuze hebben, het gevoel hebben erbij te horen en dat iedereen kan meedoen.” Begin dit jaar kwamen jonge ervaringsdeskundigen en studenten Sportkunde bijeen om de thema’s in een tekensessie te visualiseren. Na validatie door de projectpartners van de andere landen leverde het een mooi geïllustreerd statement op over inclusie in sport:

Plezier geven 
Een van de deelnemers van de tekensessie was Joey Faneyt, tweedejaarsstudent Sportkunde bij Hogeschool Inholland Haarlem. Hij is zeer gemotiveerd om aan inclusie in sport te werken en dat heeft een bijzondere reden. “Uit eigen ervaring zie ik hoeveel plezier kinderen met een beperking hebben van sporten, misschien nog wel meer dan andere kinderen. Dat plezier geef ik ze graag allemaal. Bovendien weet ik wat het is om een beperking te hebben. Door een zwaar ongeluk op het strand heb ik zelf een lichte functiebeperking. Ik heb concentratieproblemen en ben snel vermoeid. Maar ik kan gelukkig nog goed bewegen en dat is fijn, want ik sport graag.” 

Coaches opleiden 
De tekensessie vond Joey zeer leerzaam. Immers: praten met de doelgroep levert zo veel meer op dan praten over hen. “Het is zo waardevol om vanuit het perspectief van deze jongeren zelf te horen wat zij nodig hebben. Soms gaat het om een kleine aanpassing. Heel veel sporttrainers en -coaches zien dat niet. Ikzelf basketbal in Zandvoort en ken slechts één trainer die kinderen met een beperking zou kunnen begeleiden. Ik vind dat meer coaches pedagogisch moeten worden opgeleid om sport inclusiever te maken en ik wil het zelf gaan leren om deze reden.” 

Opleiding Sportkunde 
SEDY 2 biedt studenten Sportkunde ook de mogelijkheid om als sportconsulent het PAPAI-programma uit te voeren voor kinderen met een beperking. “Binnen het uitstroomprofiel Aangepast sporten van Sportkunde brengen we de kennis en kunde over inclusie in sport over naar studenten”, zegt Vera. “We ontwikkelen verder online leermodules en binnen het project organiseren we multiplier events. Hiermee brengen we kennis van het papier naar de praktijk van de sportprofessionals.” 

Multiplier event 
Als een van de SEDY-partners organiseerde Gehandicaptensport Nederland samen met Hogeschool Inholland het Nederlandse multiplier event, op 19 mei in Utrecht. “Veel sportverenigingen hebben goede intenties als het gaat om inclusie in sport”, zegt directeur Dos Engelaar. “Maar ze weten vaak niet wat inclusie voor kinderen met een beperking betekent en hoe ze daarnaar kunnen handelen. In trainersopleidingen moet hier aandacht voor komen. Kijk ook naar de toegankelijkheid van sportverenigingen. Fysiek is dat vaak wel goed geregeld, maar hoe zit het sociaal? Heeft iedereen het gevoel er echt bij te horen en mee te doen op de club? Kan iemand met een beperking naast sporter bijvoorbeeld ook trainer zijn of worden bij een club?” 

Jong geleerd, oud gedaan 
“Op het multiplier event wordt het statement over inclusie gepresenteerd en een handboek voor sportverenigingen om werk te maken van inclusie”, vertelt Dos Engelaar verder. “Maar daarmee zijn we er nog niet. Het is superbelangrijk dat Hogeschool Inholland inclusie in de sport heeft opgenomen in de kern van de opleiding Sportkunde, zodat toekomstige sportkundigen de vertaalslag naar de sportverenigingen kunnen maken. Want daar moet het gebeuren. Je eerste ervaring als kind op een club moet goed zijn, want het is vaak ook de eerste stap buiten de beschermende omgeving van je ouders en de manier om te werken aan zelfredzaamheid en sociale vaardigheden. Het is jong geleerd, oud gedaan; sportverenigingen kunnen hier zo een positieve rol in spelen voor kinderen met een beperking.” 

The three-year SEDY2 project started in January 2020, which means we are in the third and last year of the project now. The SEDY2 project results are here now and are presented on the new project website. In the coming months, in all four countries (Finland, Lithuania, Portugal and the Netherlands) the results will be presented and shared during the so-called Multiplier Events.

In this Sway we will update you on these project results, events and the new project website.

The video below shows perspectives of youth with a disability, their parents and sport professionals on inclusion in sport. For more information, visit the webpage of SEDY2.

Sporten bevordert de gezondheid en het sociaal contact. Je voelt je lekker en doet mee, wat goed is voor je zelfbeeld en zelfvertrouwen. Het zijn zaken waar jongeren met een beperking extra veel aan hebben. Toch doen relatief weinig van hen aan sport. Dat is in Nederland zo en in de rest van de Europa. Vandaar dat Inholland met subsidie van het Erasmus+ Sport programma het project Sport Empowers Disabled Youth (SEDY) heeft opgezet.

Inholland als penvoerder
“Van 2015 tot en met 2017 liep dit programma al”, zegt projectleider Afke Kerkstra, onderzoeker Kracht van Sport van Inholland. “We kwamen er na afloop achter dat er nog meer nodig was voor inclusie in sport. Daarom schreven we ons samen met hogescholen en sportorganisaties uit Finland, Litouwen en Portugal opnieuw in. Nu gaan we weer drie jaar verder met waar we gebleven zijn. Inholland is penvoerder van dit SEDY 2-project.”

Studenten als personal coach
Het voorgaande project leverde twee belangrijke interventies op. “Met de Focus on Me-methode laten we de stem van de jongeren horen”, zegt Kerkstra. “Waar hebben zij behoefte aan en hoe kan sportaanbod daarop aansluiten? Daarnaast hebben we studenten Sportkunde als personal coaches ingezet om kinderen ook echt te laten sporten. De kinderen en hun ouders ervaren barrières om die stap te zetten. Met hun enthousiasme kunnen de studenten dat doorbreken en op zoek gaan naar passend aanbod.” In het SEDY 2-project richten de onderzoekers zich op wat inclusie in sport nu precies is. Ze ontwikkelen, testen en delen nieuwe methoden en meten de impact daarvan.

Combinatie onderzoek en onderwijs
Kerkstra merkt dat er een mooie wisselwerking ontstaat tussen onderzoek en onderwijs. “Met SEDY bieden we vierdejaarsstudenten een mooi project voor hun uitstroomprofiel. Ook tweedejaarsstudenten sluiten aan met een korte stage. Tegelijkertijd kunnen we hun verslagen goed gebruiken voor onze onderzoeksdoelstellingen om de interventies nog verder te verbeteren.”

'Getraind als gespreksleider'
Een van de deelnemende studenten is Geert-Jan Borst, vierdejaars student Sportkunde bij Hogeschool Inholland Haarlem. “Ik begeleidde in het vorige SEDY-project een jongen van 15 met een taalontwikkelingsstoornis. Samen met hem ging ik na wat sport voor hem zou kunnen betekenen en vervolgens inventariseerde ik het sportaanbod. Voor SEDY 2 heb ik een training gevolgd om als gespreksleider te kunnen optreden voor focusgroepen. Daarin komen jongeren, ouders en andere betrokkenen samen om met elkaar over verschillende problemen rond sport en kinderen met een beperking te discussiëren.” Of Geert-Jan na zijn afstuderen doorgaat op dit onderwerp weet hij nog niet. “Mijn wens is om in de revalidatie te werken. Maar wat ik bij de begeleiding van jongeren en als gespreksleider leer, is zeker mooi meegenomen voor mijn latere carrière.”

'In Portugal werken we aan bewustwording'
Hetzelfde enthousiasme is te vinden bij de projectpartners uit andere landen, zoals bij onderzoeker Nuno Pimenta van een school voor sport en wetenschap in het Portugese Rio Maior. “Met SEDY 2 is het de bedoeling dat we meer kijken naar wat elk land het beste kan gebruiken. In Portugal zullen we ons vooral richten op bewustwording: te weinig mensen zien nog het belang van inclusie in sport.”

'Verschillende landen steunen elkaar'
“In Finland is de situatie vergelijkbaar met die van Nederland”, zegt Aija Saari onderzoeker bij het Finse paralympische comité. “We hebben bijvoorbeeld ook gewerkt met de personal coaches. Tot onze verrassing wisten we daarmee ruim 400 kinderen te bereiken, veel meer dan we begroot hadden. Onze collega’s in Nederland moedigden ons aan om hier wel voor te gaan. Dat is zo fijn aan dit project: je steunt elkaar vanuit verschillende landen. En de resultaten die wij ophalen uit de praktijk kunnen we doorgeven aan andere landen en vice versa.”