Tijdens ons jaarlijkse Smart Farming mini‑symposium op maandag 9 februari stond één centrale vraag centraal: hoe houden we de landbouw toekomstbestendig in een tijd waarin arbeid schaars wordt, duurzaamheid steeds urgenter wordt en technologische ontwikkelingen elkaar in hoog tempo opvolgen? Agrariërs, lectoren, onderzoekers, studenten en techniekspecialisten van projectpartners kwamen samen in museum Broekerveiling om inzichten, ontwikkelingen en praktijkvoorbeelden te delen. 

Slimmer werken met technologie 
Volgens associate lector Smart Farming Jeroen Wildenbeest staat de agrifoodsector voor grote uitdagingen. Arbeid wordt steeds duurder en schaarser, terwijl de eisen vanuit maatschappij en overheden toenemen. De oplossing ligt volgens Jeroen niet in harder werken, maar in slimmer werken: van preventief naar gericht ingrijpen, van handmatig naar datagedreven en van gevoel naar onderbouwde beslissingen. Technologie neemt daarbij werk niet altijd weg, benadrukte hij, maar verandert vooral de aard van het werk. 

Onderwijs speelt een belangrijke rol in die transitie – nieuwe werkprocessen vragen nieuwe beroepen en skills. Binnen de onderzoekslijn Smart Farming werken onderzoekers en studenten van verschillende opleidingen en leerjaren aan concrete praktijkvraagstukken, variërend van data‑analyse tot slimme toepassingen. De groeiende belangstelling vanuit het werkveld blijkt uit meerdere lopende projecten en diverse nieuwe subsidieaanvragen. 

Van perenbomen tot bloembollen: technologie in de praktijk 
Binnen het Smart Farming Peren 2.0 project wordt gewerkt aan een systeem dat perenbomen digitaal in kaart brengt via 3D‑modellen. Deze modellen vormen de basis voor algoritmen die snoeiregels toepassen, zodat het snoeien in het veld uiteindelijk volledig autonoom door een cobot op een kar kan plaatsvinden. Begin maart volgt een LIVE demonstratie van de ontwikkelingen tot nu toe bij partnerteler D&W Vriend in Hem. 

Ook in de bloembollensector wordt volop geïnnoveerd. Binnen Groene Tulp en Fieldlab Bol ontwikkelen studenten methoden om ziekten en plagen vroegtijdig op te sporen met visiontechnologie en data‑analyse, zodat telers minder hoeven te spuiten en duurzamer kunnen telen. Vergelijkbare ontwikkelingen vinden plaats in projecten als Smart Farming Broccoli, waar studententeams werken aan het voorspellen van groei en het selectief oogsten via vision en nauwkeurige sensortechnologie.

Precisielandbouw: leren van data 
Dat data het hart vormen van moderne landbouw werd opnieuw duidelijk in de presentatie van aardappelteler Jacob van den Borne. Zijn bedrijf verwerkt gegevens uit satellieten, bodemsensoren, drones, trekkers en opbrengstmetingen tot één geïntegreerd systeem, “Ground Control”. 

Daarmee worden activiteiten per perceel gepland en geoptimaliseerd. Vanaf het in kaart brengen van rijpaden tot het monitoren van biomassa: elke stap wordt ondersteund met data‑gedreven inzichten. 

De aanpak laat zien dat precisie- landbouw geen hype is, maar een manier van werken die continu leren mogelijk maakt. Het registreren van handelingen, iets wat volgens Van den Borne al generaties gebeurt, is daarbij essentieel om opbrengsten en processen te verbeteren.

Robotica in de witlofteelt 
Ook in de witlofteelt worden grote stappen gezet. Robin van der Veeken presenteerde bij AgrinServ een automatisch systeem dat witlofpennen herkent en positioneert met behulp van visioncamera’s en delta‑robots. 

De techniek wordt verder doorontwikkeld om ook het uitsnijden van witlof te automatiseren – een uitdagende taak omdat het juiste snijpunt per teler kan verschillen. De robot werkt consistent, maar het overtuigen van gebruikers blijft een belangrijk onderdeel van de implementatie. 

Uitdagingen bij adoptie en opschaling 
Ondanks de vele innovaties is de brede toepassing van Smart Farming in Nederland nog niet vanzelfsprekend. Innovatiemanager Mathijs Koper (Greenport NHN) wees op knelpunten in de sector zoals bv versnipperde systemen, gebrek aan standaarden, onduidelijkheid over eigendom en beperkte datavaardigheden. Veel boeren zien de meerwaarde van technologie wel, maar de stap van experiment naar grootschalige toepassing is vaak lastig.

Samenwerken aan de kringlooplandbouw van morgen

Binnen de kringlooplandbouw staan efficiëntie, duurzaamheid en integratie met de bestaande natuurlijke systemen centraal. Deze manier van telen vraagt juist om technologieën die de natuurlijke bronnen efficiënter benutten. De hiervoor gevraagde technische aanpassingen en scholingskosten gaan vaak gepaard met hoge investeringen. Aan de andere kant nemen de eisen vanuit overheid en samenleving toe. 

Hoe gaat de teler van morgen dit allemaal managen? 

Het symposium maakt duidelijk dat technologie niet alleen een hulpmiddel is, maar een noodzakelijke schakel in een duurzamere en efficiëntere landbouw. Door studenten, onderzoekers en partnerondernemingen samen te brengen, ontstaat een vruchtbare voedingsbodem voor innovaties die zowel economisch als ecologisch perspectief bieden. 

Het Lectoraat Robotica kondigde aan haar activiteiten op het gebied van Smart Farming verder uit te breiden, met meer projecten, nieuwe partners en een groeiend netwerk van professionals. De landbouw van de toekomst vraagt namelijk niet alleen om nieuwe technologieën, maar vooral om samenwerking, kennisdeling en durf om te vernieuwen.

Hoe kunnen we voedselverspilling tegengaan, nog vóórdat het product op ons bord ligt? In het vakblad Nieuwe Oogst vertelt associate lector Jeroen Wildenbeest van het lectoraat Robotica van Hogeschool Inholland hoe technologie boeren helpt verspilling al aan de bron te voorkomen.

Binnen de onderzoekslijn Smart Farming werken onderzoekers, studenten en bedrijven samen aan innovatieve oplossingen die de landbouw efficiënter, duurzamer én toekomstbestendiger maken. Denk aan sensoren en robots die de groei van gewassen monitoren, of data-analyses die helpen voorspellen wanneer de oogst precies rijp is. Zo wordt de inzet van grondstoffen geoptimaliseerd en neemt de verspilling af.

“Met slimme technologie kunnen we verspilling voorkomen nog vóórdat het ontstaat,” vertelt Jeroen Wildenbeest, associate lector Robotica. “Door metingen in de bodem en het gewas te combineren, krijgen boeren beter inzicht in wat hun planten nodig hebben. Zo kunnen ze preciezer telen en alleen oogsten wat écht rijp is.”

In het artikel in Nieuwe Oogst wordt ingegaan op verschillende projecten waarin Inholland samenwerkt met bedrijven en andere kennisinstellingen. De focus ligt daarbij op praktische toepassingen die direct bijdragen aan een duurzamere landbouw – van bodemoptimalisatie tot slimme teeltsystemen.

Door deze kennis te delen met het werkveld en studenten actief te betrekken, draagt het lectoraat bij aan innovatie in de agrarische sector. Zo groeit niet alleen de technologie, maar ook het bewustzijn over hoe we als samenleving slimmer met voedsel kunnen omgaan.

Lees het volledige artikel in Nieuwe Oogst: Pak voedselverspilling al aan bij de wortels.

Strengere milieueisen vanuit Europa. Een chronisch tekort aan arbeidskrachten. Het is niet eenvoudig om als ondernemer in de land- en tuinbouw het hoofd boven water te houden. Jeroen Wildenbeest helpt graag een handje, een slim mechanisch handje. Want als associate lector Smart Farming bij het lectoraat Robotica ontwikkelt hij samen met werkveldpartners, collega’s en studenten van uiteenlopende opleidingen oplossingen voor smart farming. 

Robotica is bekend terrein voor Jeroen. Voordat hij in het najaar van 2023 de overstap maakte naar onze hogeschool, was hij directeur-grootaandeelhouder van een innovatief bedrijf dat robottoepassingen ontwikkelt voor de zorg en het bedrijfsleven. “Via lector Cock Heemskerk kwam ik in contact met Inholland. Ik heb een klik met het onderwijs. Ik vind het leuk om samen met jonge, enthousiaste mensen bezig te zijn en nieuwe dingen te ontdekken. Daar krijg ik bij het lectoraat volop ruimte voor.” 

Verduurzaming en bestaanszekerheid 
Met verschillende onderzoeksprojecten richt Jeroen zich op de verduurzaming van de land- en tuinbouw. “Hoe monitor je de teelt beter zodat je met minder bestrijdingsmiddelen toe kunt? Hoe oogst je selectief, met hoog rendement en weinig afval? Daarnaast gaat het mij om de continuïteit en de bestaanszekerheid van de bedrijven. Personeel is duur en vaak moeilijk te krijgen. Bij al die vraagstukken kan de inzet van robotica bijdragen aan de oplossing.” 

Regionale sleutelrol 
In het creëren van de oplossing speelt Inholland in de regio een sleutelrol. “Wij leggen ons toe op veelbelovende innovaties die we met prototypes en demonstratieprojecten stappen verder kunnen brengen richting daadwerkelijke toepassing. Door te laten zien wat er mogelijk is, nemen we de risico’s weg bij ondernemers. En als ex-ondernemer snap ik heel goed waar bedrijven tegenaanlopen en waar hun vraagstukken zitten. Dat zijn overigens lang niet altijd technologische vraagstukken. Succesvolle innovatie bestaat voor het grootste deel uit sociale innovatie: kunnen en willen mensen de nieuwe technologie toepassen? Dat gaat om gedragsverandering, kennisontwikkeling, een leven lang ontwikkelen. Hier komt de onderwijskant van Inholland dus mooi om de hoek kijken.” 

Diverse disciplines 
Jeroen is blij dat hij bij een brede hogeschool zoals Inholland diverse disciplines kan inzetten om zijn innovatiegedreven onderzoeksprojecten vorm te geven. “Door onze kennis te koppelen over plantenteelt, drones, computer vision, datascience, finance, legal en natuurlijk robotica maken we met Inholland echt een vuist.” 

Broccoli, peren, bloembollen en witlof 
Die vuist slaat inmiddels serieuze deuken in pakken boter: vanuit het lectoraat lopen meerdere projecten op het gebied van smart farming. Jeroen vertelt er enthousiast over. “We zijn bijvoorbeeld bezig met robots voor het oogsten van broccoli, het snoeien van perenbomen en het vroegtijdig detecteren van schimmels, luis en virussen in de bloembollenteelt. Binnenkort starten we een project voor de witlofteelt.” 

Netwerk van groene hogescholen 
En al die projecten kennen hun eigen uitdagingen, bijvoorbeeld op het gebied van computer vision: hoe herkent een robot de bloem- en bladknopjes van een perenboom, en hoe sturen we de robotarm met snoeischaar om goed te kunnen snoeien? “Dat is echt ons kernspecialisme”, zegt Jeroen. “Het plan is om die kennis verder te ontwikkelen in een breder verband van groene hogescholen: samen willen we een strategisch netwerk vormen waarin we op elkaars kernkwaliteiten kunnen voortbouwen.” 

Enthousiaste studenten 
En Jeroen is niet de enige die zo gedreven is. Tot zijn vreugde haken studenten en docent-onderzoekers van verschillende opleidingen aan bij de onderzoeksprojecten. “Het is heel leuk om te zien welke beweging er is. Dat bijvoorbeeld studenten Informatica of Applied Mathematics, die niet bekend zijn met de wereld van de land- en tuinbouw, toch enthousiast instappen in onze projecten rond broccoli of bloembollen.” 

Impact maken 
Samen met het onderwijs en werkveldpartners wil Jeroen verder werken aan mooie onderzoeksprojecten op het gebied van smart farming. “Ik wil innovaties en best practices ontwikkelen waar we als Inholland trots op kunnen zijn, waarmee we ons als kennisinstelling op de kaart kunnen zetten en waarmee we impact kunnen maken door boeren en telers te helpen verduurzamen. Het is fantastisch dat ik hier alle ruimte krijg om dit soort projecten uit te rollen.”