In opdracht van Vogelbescherming Nederland onderzocht Lanscape and Environment Management student Kes Kuijpers vogelvriendelijk groen. Uit de meest recente onderzoeken van Vogelonderzoek Nederland blijkt namelijk dat boom- en struikvogels sterk achteruit gaan, met name in het stedelijk gebied. Dit komt door toenemende verdichting en achteruitgang van de groenkwaliteit in deze gebieden. Om dit tegen te gaan onderzocht Kes welke bomen en struiken belangrijk zijn voor vogels, als voedselbron of als nestplek. Wanneer bekend is welk groen relevant is voor welke vogelsoort, kunnen beheerders van groene ruimten rekening houden met het planten van groen dat gunstig is voor vogels.

Vogelvriendelijk groen
Kes uitgebreide onderzoek naar stadvogelsoorten en welke bomen, struiken en planten voor hen een belangrijke rol spelen, leverde uiteindelijk een database op met bijna 200 soorten vogelvriendelijk groen. “Per plant wordt aangegeven hoeveel en welke vogelsoorten de plant gebruiken als voedselbron of nestplek. Van elke plant zijn ook bijbehorende eigenschappen weergegeven zoals hoogte, standplaatsfactoren en eventuele ziekten. Dit is nu nog een bestand in Excel, maar wordt gebruikt voor de Vogelbescherming om er een onlinetool van te maken” vertelt Kes trots over het eindresultaat van haar afstudeeronderzoek.

Koudstaal Talent Award
Dit resultaat bleef niet onopgemerkt. Kes' onderzoek werd genomineerd voor de Koudstaal Talent Award van het OOGSTfonds. Een prijs voor jong talent dat een aansprekend, bijzonder, belangwekkend of innovatief onderzoek doet naar klimaatadaptie in stedelijk gebieden. Docent Berry van der Hoorn gaf Kes op voor de award: “Nooit eerder is de koppeling tussen vogelsoorten en de bomen, struiken en planten waar zij gebruik van maken op zo’n systematische wijze inzichtelijk gemaakt. Het uiteindelijke resultaat zal door de Vogelbescherming Nederland gebruikt worden voor adviezen bij inrichtingsvraagstukken. Dit is een mooi voorbeeld van hoe het onderzoek van onze studenten écht bijdraagt aan urgente vraagstukken in onze omgeving.”

De award werd uitgereikt tijdens het Future Green City World Congress. Ondanks dat Kes er niet met de prijs vandoor ging, vond ze het een bijzondere ervaring. “Het was heel tof om met gelijkgestemden genomineerd te zijn. Elk onderzoek was anders, maar toch paste elk onderzoek op z’n eigen manier binnen het thema. Ondanks dat de WUR de prijs won, was er veel animo voor mijn onderzoek. Mensen waren vooral geïnteresseerd in mijn resultaten vanwege de praktische toepasbaarheid.”

Veiligheid in je wijk en toch meer groen en verbinding, daarover gaat de nieuwste podcast ‘Onderzoekers over de Toekomst’ van Hogeschool Inholland  over. Waarbij de natuur centraal staat en bewoners zich verbonden voelen met de keuzes die gemaakt worden. De podcast verkent innovatieve manieren om onze leefomgeving te verbeteren en te verduurzamen. 

Gasten in deze aflevering: 
• Krista Schram, associate lector Publiek Vertrouwen in Veiligheid 
• Nesrin El Ayadi, onderzoeker bij het lectoraat Ecosociaal Werk 
• Berry van der Hoorn, onderzoeker Stedelijke Biodiversiteit 

De experts delen hun inzichten over hoe we wijken kunnen ontwerpen waar iedereen zich prettig, veilig en duurzaam kan voelen. Krista bespreekt de impact van een levendige buurt op veiligheidsgevoelens, Nesrin presenteert creatieve methoden om bewoners te betrekken bij wijkontwikkeling en Berry belicht de voordelen van stedelijke biodiversiteit.

Luister nu en doe mee! 

Benieuwd naar hoe we samen kunnen werken aan een veilige, groene en leefbare wijk? Luister naar de podcast en ontdek praktische tips en innovatieve methoden voor beleidsmakers om beter in contact te komen met bewoners. 

Wie denkt dat de stad weinig te bieden heeft aan biodiversiteit heeft het mis, schrijft Berry van der Hoorn in zijn artikel in Stadswerk. Berry is onderzoeker bij Biodiversiteit in de stad, en geeft aan dat de diversiteit aan planten in steden groot is. Op hun beurt faciliteren deze planten een groot aantal soorten insecten. Maar de effectiviteit van maatregelen die gemeenten of projectontwikkelaars nemen om stedelijke biodiversiteit te vergroten, wordt lang niet altijd onderzocht. Daardoor is niet bekend of doelen worden behaald en welke maatregelen beter werken dan andere. Berry pleit voor gerichte monitoring omwille van de biodiversiteit. In dit artikel geeft hij samen Richard Witte een beknopt overzicht van verschillende vormen van monitoring in de stad.

Uit studies blijkt dat in de stad meer bijen leven dan in het landelijk gebied of in natuurgebieden. Doordat 55 procent van de wilde bijen op de Rode Lijst staat, dragen steden hiermee een verantwoordelijkheid voor het behoud en herstel van populaties. Bij gemeentebesturen groeit de aandacht voor stedelijke biodiversiteit. De stedelijke habitat van vele soorten wordt verbeterd door maatregelen om de kwaliteit en de connectiviteit van groenblauwe infrastructuren te verbeteren. Of de maatregelen effectief zijn, kunnen we pas beoordelen wanneer we monitoren. Tot die tijd baseren we ons op aannames die niet altijd kloppen.

Lees hier het hele artikel van Stadswerk

Bron: Stadswerk, magazine voor professionals op het gebied van de leefomgeving, nr. 04-2024

Nationaal Regieorgaan Praktijkgericht Onderzoek SIA heeft groen licht gegeven voor de start van het project Groenblauwe Stad. Het tweejarig onderzoek voert Hogeschool Inholland uit in samenwerking met Hogeschool Van Hall Larenstein, Aeres Hogeschool, Hanzehogeschool en HAS Green Academy. Dit onderzoek, dat gericht is op het vergroenen en verblauwen van stedelijke gebieden, levert een bijdrage aan de kennis rond het klimaatbestendig maken van onze steden, het bevorderen van biodiversiteit en leefbaarheid, evenals het verbeteren van de gezondheid van de bewoners. 

Klimaatadaptieve steden  
Meer groen (natuur) en blauw (water) in en om de stad helpt om steden klimaatbestendig te maken en draait om stadsnatuur. Zo dragen groenblauwe maatregelen in de stad, zoals groene daken, wadi's, regentuinen en waterparken bij aan het verminderen van wateroverlast, droogte en hittestress in stedelijke gebieden. Tegelijkertijd dragen deze maatregelen bij aan het versterken van de biodiversiteit, het verbeteren van de leefbaarheid en het bevorderen van de gezondheid van de bewoners.

Praktische handvatten  
Projectleider Saskia Heins, senior onderzoeker bij het nieuwe Lectoraat Designing Regenerative and Resilient Cities aan Hogeschool Van Hall Larenstein: ‘Hoewel de voordelen van groenblauwe maatregelen algemeen bekend zijn, worden ze nog niet vanzelfsprekend en op grote schaal toegepast. En meestal nog niet als onderdeel van groenblauwe netwerken in de stad of in aansluiting op het omliggende landelijke gebied. Daarnaast ontbreekt het vaak aan een integrale aanpak. Dan wordt een maatregel bijvoorbeeld alleen ingestoken vanuit wateropvang, waardoor kansen worden gemist voor biodiversiteit of bewegen. Met het onderzoek "Groenblauwe Stad" willen we effectieve maatregelen in beeld brengen en steden voorzien van praktische handvatten voor het toepassen van deze groenblauwe maatregelen.'   

Vanuit Inholland is Berry van der Hoorn, onderzoeker bij Gebouwde Omgeving, betrokken als projectleider voor een viertal casussen. Deze hebben betrekking op de verspreiding van wilde bijen in Haarlem, de vergroening van industrieterrein de Waarderpolder in Haarlem, verblijfplaatsen van vleermuizen in Heemskerk en biodiverse wateropslag in tuinbouwgebied Heemskerkerduin.

Casestudies verspreid over Nederland 
Uitgangspunt van het onderzoek is de al bestaande kennis rond effectiviteit en toepasbaarheid van groenblauwe maatregelen. Welke best-practices zijn er bijvoorbeeld al bekend? Vanuit deze bestaande kennis wordt gekeken wat hiervan toegepast kan worden in vijf casestudiegebieden verspreid over Nederland: Almere, Rotterdam – Zoetermeer, Groene Metropoolregio Amsterdam, Groene Metropoolregio Arnhem – Nijmegen en Noord-Nederland. Bij deze casestudieaanpak, aangevuld met effectmetingen en belevingsonderzoek, staat het leren van elkaar centraal. Om kennis uit te wisselen organiseren de onderzoekers een Groenblauwe Safari langs de verschillende casestudiegebieden en een slotsymposium, zodat de nieuw opgedane kennis ook landt in de rest van Nederland.

Samenwerking en financiering 
De vijf hogescholen werken binnen het onderzoek samen met diverse casestudiepartners en overkoepelende deelnemers aan de Learning Community. Financiering komt vanuit het programma Praktijkkennis voor Voedsel en Groen van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV), in coördinatie met het Nationaal Regieorgaan Praktijkgericht Onderzoek SIA (onderdeel van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO)) en van de consortiumpartners.