Wat doe je als je opgroeit tussen de radijzen? Voor Thijs, derdejaarsstudent Tuinbouw & Agribusiness bij Hogeschool Inholland, was het antwoord duidelijk: je horizon verbreden. “Je zit anders je hele leven in een Nederlandse bubbel,” vertelt hij. Daarom koos hij voor een stage in Australië, bij JD Propagation – een vermeerderingsbedrijf met een assortiment van maar liefst 2000 soorten stekjes. Die stekjes verkopen ze aan telers in Australië en Tasmanië, die ze weer laten uitgroeien tot eindproducten voor de consument.  

“Het is vooral sierteelt,” legt Thijs uit. “Anjers, chrysanten, kruiden… alles door elkaar. Maar wat mij vooral opviel: de techniek. Het voelt alsof je 40 jaar teruggaat in de tijd.” Waar Nederland vooroploopt met hightech kassen en automatisering, werken Australische bedrijven vaak nog met verouderde systemen. Plastic kassen, handmatige processen en een logistiek die soms meer weg heeft van een puzzel dan van een gestroomlijnd bedrijf. 

Digitalisering als sleutel 
Juist dat verschil maakte Thijs’ opdracht extra relevant. Zijn onderzoek richtte zich op het optimaliseren van de interne logistiek van JD Progagation. “Planten werden soms wel twintig keer verplaatst,” vertelt hij. “Er was weinig overzicht. Het systeem dat ze gebruikten was verouderd, waardoor orders soms niet klopten. Dan dacht je dat een plant beschikbaar was, maar bleek deze allang dood te zijn of niet op voorraad.” 

Zijn oplossing? Meer digitalisering. “In Nederland werken we met barcodes en slimme tracking. Hier ging alles omslachtig. Ik heb geadviseerd om processen te automatiseren en logischer in te richten.” Het vak Business Intelligence uit zijn opleiding kwam daarbij goed van pas. “Dat gaf me een basis, maar ik heb ook veel zelf uitgezocht. Digitalisering is niet alleen handig, het is de toekomst.” 

De tuinbouw van morgen 
Volgens Thijs is er geen twijfel mogelijk: “De sector gaat richting automatisering, robots en AI. Personeel wordt schaarser en het werk kan efficiënter. Het wordt steeds meer een fabriek.” Voor hem is dat geen bedreiging, maar een kans. “Als ik later het bedrijf van mijn vader overneem, moet ik daar ook mee bezig zijn. Anders ben je niet toekomstbestendig.” 

Meer dan werk alleen 
Maar een stage in Australië draait niet alleen om werk. Het leukste aan zijn tijd in Australië? “Vijf maanden in een compleet andere omgeving,” zegt Thijs met een glimlach. “Na werk naar het strand, in het weekend Melbourne ontdekken, skydiven… Het is een ervaring die je maar één keer hebt.” Ook praktisch leerde hij veel: zelfstandigheid, Engels spreken, op jezelf wonen. “Je groeit enorm als persoon.” 

Wat bracht de opdracht? 
Naast het meewerken in de productie – van stekjes knippen tot orderpicken – werkte Thijs aan een concreet verbeterplan. “Ik heb gekeken hoe interne verplaatsingen efficiënter kunnen. De stekjes verplaatsen van zones. Zo beginnen ze in een hele warme vochtige kas en verplaatsen ze naar de volgende kas als ze voldoende geworteld zijn. Eén plantje wordt zo'n zes keer verplaatst voordat deze met een bestelling de deur uitgaat.” Dat verplaatsen gaat nu vaak nog zonder planning en logica, waardoor ruimte en tijd verloren gaat. Thijs advies: “Meer structuur, meer digitale ondersteuning en een beter overzicht van voorraad en locatie.” 

Die inzichten kwamen niet alleen uit boeken. “Je ziet pas echt waar het misgaat als je zelf meewerkt. Dan merk je hoe omslachtig sommige processen zijn. Dat maakt het extra leuk: je kunt direct iets bijdragen.” 

Wat als je als student de kans krijgt om een écht innovatief vraagstuk te onderzoeken, voor een bedrijf dat wereldwijd actief is in hightech tuinbouw? Voor Matthijs en zijn zes medestudenten van de opleiding Tuinbouw & Agribusiness werd het werkelijkheid. Ze kregen van TTA ISO de opdracht om de kansen voor robotisering in kaart te brengen binnen de wereld van weefselkweekvermeerdering. “We begonnen vanaf nul, maar juist dat maakte het zo gaaf.”

Voor dit project was het onderwerp vrij onbekend voor Matthijs en zijn teamleden. Weefselkweek is een manier om planten te vermeerderen in een laboratorium. Het is een veilig en efficiënt alternatief voor traditionele methoden zoals zaaien of stekken. “Ze snijden in een steriele omgeving deeltjes van de planten af en plaatsen die op een voedingsbodem. Daaruit groeit weer een nieuwe plant. En dat proces wordt meestal herhaald” legt Matthijs uit. “Het grootste voordeel is dat het volledig virusvrij is, in tegenstelling tot plantenteelt op het land of in kassen.”

Van handen naar machines
De opdracht voor de derdejaarsstudenten was helder: onderzoek welke onderdelen van het arbeidsintensieve proces gerobotiseerd kunnen worden – en in welke landen daar markt voor is.  “Weefselkweekvermeerdering is echt precisie werk dat op dit moment gedaan wordt door mensen op het lab, met kleine mesjes en pincetten. Als delen van dit proces vervangen kunnen worden door robots, kan het sneller en met minder risico op ‘fouten’” legt Matthijs uit.

TTA ISO is wereldwijd actief in de robotisering van land- en tuinbouwprocessen. Joep Hendricks, Business Developer bij het bedrijf, greep zijn kans en gaf de studenten de opdracht. “We hoopten op frisse blikken en verrassende inzichten – en die kregen we.”

Eerst zien, dan geloven
Naast de literatuurstudie die de studenten deden, benaderde ze bedrijven die zich bezighouden weefselkweekvermeerdering voor interviews. Dit bleek nog een hele opgave. “Van alle bedrijven die we benaderde reageerde maar een klein deel en een nog kleiner deel stond open voor een interview. Daarom ontwikkelden we ook een enquête die laagdrempelig en online ingevuld kon worden.” Uiteindelijk bezochten de studenten een aantal bedrijven en spraken met hen over de kansen voor robotisering van (delen van) hun processen. En hier kwamen interessante inzichten uit. “De medewerkers en managers van de laboratoria denken dat bijna alle processen binnen weefselkweekvermeerdering onmogelijk zijn om te robotiseren.” Dit terwijl er bijvoorbeeld al een robot bestaat die het plantje in de voedingsbodem kan plaatsen. “We merkten ook dat dit de enige handeling is waar de managers potentie in zien, waarschijnlijk omdat ze bekend zijn met de robot. Het is dus echt: eerst zien, dan geloven.”

Op basis van hun literatuuronderzoek, enquêtes en interviews, zien de studenten de meeste potentie in het snijproces. “Hier zitten nu de grootste knelpunten en de meeste kosten. Als dit gerobotiseerd kan worden, valt er veel winst te behalen.” Al zal dat niet gemakkelijk zijn, volgens Matthijs. “Er zijn natuurlijk honderden plantsoorten. TTA ISO zou dan dus een robot moeten ontwikkelen die al die verschillende soorten kan snijden.”

Impact in de praktijk
TTA ISO is een grote speler in robotisering in de tuinbouw en ziet veel potentie in weefselkweek. “Het is een markt met toekomst,” zegt Joep Hendricks. “Maar het is ook complex. Juist daarom wilden we studenten met een frisse blik laten meedenken. En dat hebben ze méér dan goed gedaan.”

Het advies van de studenten sloot niet alleen aan bij de eigen inzichten van het bedrijf, het gaf zelfs nieuwe perspectieven. Joep: “Studenten stellen andere vragen en staan er belangeloos in. Dat opent deuren die voor ons gesloten blijven.”

Voor Matthijs en zijn team was het werken aan een project voor een echte opdrachtgever een leerzame en motiverende ervaring. “Je merkt dat je echt iets toevoegt. En bij de eindpresentatie zagen we dat TTA ISO ook echt verder kan met onze inzichten. Dat is gaaf.”

Toekomst van de tuinbouw
Het inzetten van robots in de tuinbouw is een onderwerp dat door de hele sector leeft, en waar ook Matthijs toekomst in ziet. “Arbeid wordt duurder en schaarser dus we zullen meer met robots moeten gaan doen. Ook is het positieve hiervan dat er minder menselijke fouten worden gemaakt, het resultaat is bijna altijd hetzelfde.” Joep Hendricks is het hiermee eens: “Om te kunnen blijven bestaan, laat staan om te groeien, moeten bedrijven in de sector gaan robotiseren.” Het is dus goed dat de studenten hier tijdens hun studie al mee bezig zijn. “Naast dat ik het super interessant is, is het handig om te weten hoe zulke processen en machines in elkaar zitten, dan kan je hier later bij een bedrijf ook over meepraten” aldus Matthijs.

“Deze stage heeft me laten zien hoe belangrijk het is om je grenzen te verleggen, letterlijk en figuurlijk”, vertelt Stefano de Ruijt. Hij studeert Tuinbouw & Agribusiness aan Hogeschool Inholland. Inmiddels is hij halverwege zijn stage bij Deroose Plants in Florida, een wereldspeler in jonge plantenproductie. Stefano koos bewust voor de businesskant van zijn opleiding. En deze internationale stage brengt theorie en praktijk op een bijzondere manier samen. 

“Tijdens mijn zoektocht naar een stagebedrijf wilde ik echt iets doen wat mij uitdaagt. Ik zocht een bedrijf dat niet het eindproduct maakt, zoals potplanten, maar een stap eerder in de keten zit. Dat proces van jonge planten fascineert me.” Via zijn eigen netwerk kwam Stefano in contact met Deroose Plants, een bedrijf dat wereldwijd actief is. “Tijdens het kennismakingsgesprek klikte het meteen, en ik wist: dit is het.” 

Slimme oplossingen voor een sneller proces 
Tijdens zijn stage onderzoekt hij hoe het bedrijf sneller en slimmer pakketten kan verwerken en versturen. “Eerst heb ik onderzocht hoe dit proces nu werkt en waar de knelpunten zitten. Ik maakte een schema om alles duidelijk in kaart te brengen. Daarna schreef ik een advies met ideeën om het proces sneller en goedkoper te maken.”

Om het proces goed te begrijpen, werkte Stefano op alle afdelingen mee. “Ik heb zelf ervaren hoe het orderverwerken en verzenden in de praktijk gaat. Zo kreeg ik een compleet beeld van de situatie. Daarna heb ik een overzicht gemaakt van de kosten en gekeken waar besparingen mogelijk zijn. Mijn advies is gebaseerd op zowel mijn eigen werkervaring als informatie uit eerdere onderzoeken.” 

De resultaten laten zien dat het bedrijf tijd en geld kan besparen. “Mijn onderzoek liet zien waar het misgaat en hoe het beter kan. Zo bleek bijvoorbeeld dat bepaalde stappen in het orderverwerkingsproces onnodig veel tijd kosten. Door de werkvolgorde te verbeteren en sommige handelingen te automatiseren, kan Deroose Plants efficiënter werken en kosten verlagen.” 

Cultuurverschillen en uitdagingen 
Het leven in Amerika is echter niet altijd eenvoudig. “De grootste uitdaging was om iedereen mee te krijgen in mijn ideeën,” vertelt Stefano. “In Amerika werken veel mensen met een Zuid-Amerikaanse achtergrond. Zij hebben een andere werkmentaliteit en kijken anders naar veranderingen. Je kunt de beste plannen bedenken, maar zonder hun steun werkt het niet. Ik moest echt nadenken: wat levert het hén op? Dat was een leerzaam proces.” 

Toch noemt Stefano de hele ervaring ‘fantastisch’. Van het leren omgaan met cultuurverschillen tot het ontdekken van de Amerikaanse manier van zakendoen. “De businesskant is hier heel anders dan in Nederland. Het draait veel meer om relaties opbouwen en minder om de technische details. Die inzichten neem ik mee voor de toekomst.” 

Een avontuur buiten je comfortzone 
Buiten werktijd geniet Stefano volop van wat Amerika te bieden heeft. “Je stapt hier echt uit je comfortzone. In een half jaar wil je alles uit je tijd halen. Ik ben naar steden als Miami en Orlando geweest, heb natuurparken bezocht en zelfs een trip naar Las Vegas en Californië gemaakt. American football en basketbalwedstrijden kijken was ook geweldig. En het varen op een boot met vrienden hier vergeet ik nooit meer.” 

Tuinbouw en business combineren 
Volgens Stefano is de opleiding Tuinbouw & Agribusiness bij Inholland uniek door de vele mogelijkheden die het biedt. In het eerste jaar maak je kennis met zowel de teeltkant als de zakelijke kant van de tuinbouw. Daarna kies je een richting die bij jou past. “Ik vind de businesskant echt interessant. Je leert een bedrijf echt kennen door naar de cijfers te kijken. Cijfers liegen niet, en het is mooi om te zien hoe je direct een verschil kunt maken.” 

De opleiding biedt daarnaast veel praktijkervaring. “We bezoeken bedrijven, voeren gesprekken met ondernemers en zien verschillende processen van dichtbij. Dat helpt je om nieuwe ideeën op te doen en beter te begrijpen hoe de sector werkt. Het contact met mensen in de sector is daarbij ontzettend waardevol.” 

Een toekomst vol mogelijkheden 
Door zijn stage heeft Stefano een nog beter beeld van zijn toekomst. “Ik wil graag in Nederland werken, maar wel een baan waarbij ik veel kan reizen. Ik hou van de dynamiek van het internationale bedrijfsleven. Nederland is ontzettend goed in tuinbouw, maar ik geloof dat je veel kunt leren door met andere culturen en bedrijven samen te werken. Wie weet, misschien wordt het iets in de verkoop of consultancy.” 

Met zijn verhaal laat Stefano zien hoe de opleiding Tuinbouw & Agribusiness je helpt om jezelf te ontwikkelen en nieuwe kansen te ontdekken. “Ik heb niet alleen veel geleerd over de tuinbouwsector, maar ook over mezelf. Ik ben zelfstandiger geworden, sta meer open voor nieuwe dingen en het heeft mijn horizon letterlijk en figuurlijk verbreed.” 

Als Tuinbouw & Agribusiness-student aan Hogeschool Inholland krijg je niet alleen theorie, maar leer je die ook meteen toepassen. Het project Green Juniors geeft vierdejaarsstudenten de kans om actuele vraagstukken voor echte opdrachtgevers aan te pakken. “De koppeling tussen theorie en praktijk is fantastisch”, zegt student Casper Arkesteijn. “Je ontdekt de uitdagingen die in de tuinbouw spelen, terwijl je tegelijkertijd waardevolle ervaring opdoet voor je toekomst.”  

Binnen de Green Junior-projecten werken studenten direct samen met experts. Het resultaat? Ze ontwikkelen praktijkvaardigheden, dragen bij aan duurzame oplossingen én breiden hun netwerk uit. En voor de bedrijven levert het frisse ideeën en bruikbare onderzoeksresultaten op.  

Duurzame bedrijfsovername 
In opdracht van Gerry Kouwenhoven, associate lector Investeren in circulaire land- en tuinbouw, onderzochten studenten hoe opvolging in tuinbouwbedrijven tegenwoordig plaatsvindt en hoe bedrijfsadviseurs de kans op succes kunnen vergroten. Dit project is onderdeel van het living lab Duurzame bedrijfsovername. “Vroeger gingen familiebedrijven meestal van generatie op generatie over, maar steeds vaker nemen nu externe investeerders de overname op zich”, legt student Véronique Berbée uit. “Wat betekent dit voor de toekomst van het bedrijf en de sector? Want het lijkt misschien simpel, maar een bedrijfsovername brengt veel uitdagingen met zich mee, zowel voor degene die het overdraagt als voor degene die het overneemt.”  

De studenten keken daarbij niet allen naar de financiële maar ook naar de sociaal-emotionele en juridische kant van het proces. Ze interviewden bedrijfsadviseurs en organiseerden een expertmeeting waarin praktijkvoorbeelden werden besproken. Wat bleek? “Goede begeleiding is essentieel! Veel overnames mislukken door onuitgesproken verwachtingen, zoals een vader die het bedrijf niet los kan laten of kinderen die een andere koers willen varen. Daarom is het belangrijk om álle betrokkenen aan tafel te krijgen.”  

Verder maakt ook de groeiende invloed van externe investeerders transparantie noodzakelijk. “Pas op dat de ‘groene vingers’ niet uit het bedrijf verdwijnen”, waarschuwt Véronique. Maar bedrijfsovername schept ook kansen voor verduurzaming en innovatie: “Het is hét moment om je bedrijf toekomstbestendig te maken.” De studenten zetten de uitkomsten van hun onderzoek om in een uitgebreide rapportage. 

Circulaire meststoffen 
Voor een ander project, en als onderdeel van het lectoraat Levende Teelsystemen en fieldlab Circulaire Meststoffen, gingen studenten aan de slag met nieuwe bemestingsstrategieën voor de paprikateelt. Hiervoor werd in samenwerking met Van der Knaap uit Poeldijk, een bedrijf dat voedingsoplossingen maakt uit organische reststromen, gekeken naar duurzame alternatieven voor ijzerchelaat, een stof die essentieel is voor de opname van ijzer door planten.  

Student Casper legt uit hoe ze te werk gingen: “We hebben gedurende 12 weken verschillende ijzeroplossingen getest op 336 paprikaplanten in een proefkas bij Vertify in Naaldwijk. Elke week hebben we de effecten daarvan op de groei, kleur en vruchtzetting van de planten gemeten. Samen met mbo-studenten van Lentiz verzamelden we monsters en analyseerden we de gegevens. Het doel was om uit te zoeken of circulaire meststoffen met alternatieven voor ijzerchelaat hetzelfde resultaat kunnen leveren als traditionele meststoffen. Welke bemestingsmethode werkt het beste? En hoe kunnen we dit het meest effectief inzetten in de teelt?”  
 

Het project leverde waardevolle onderzoeksdata en een veelbelovend adviesrapport op. “Circulaire ijzermeststoffen lijken niet onder te doen voor de traditionele”, aldus Casper. “In deze tijd waarin het gebruik van circulaire middelen en duurzame alternatieven in de tuinbouw steeds belangrijker wordt, is dit een flinke stap vooruit.”  

Absolute aanrader 
Casper is enthousiast over de resultaten die ze hebben behaald: “Bij Van der Knaap waren ze heel tevreden over onze proef. Het is echt tof om te zien dat ons werk ertoe doet.” Hij raadt de opleiding Tuinbouw & Agribusiness dan ook aan iedereen aan: “De praktijkervaring die je hier opdoet is van onschatbare waarde, en de vraag naar afgestudeerden is enorm! Of je nu kiest voor de teelt- of businesskant, de mogelijkheden zijn eindeloos.” 

Ook Véronique is positief over haar studie: "Bij Inholland werk je met echte bedrijven en je bezoekt vaak hun locaties, bijvoorbeeld tijdens excursies. Als Tuinbouw-student word ik gewoon ontzettend blij van een kas of bloemenbedrijf. Die dynamische sfeer vind ik geweldig! Juist de veelzijdigheid van de opleiding maakt het bijzonder.”  

Voor het vak Toegepast teeltonderzoek voerden tweedejaarsstudenten Tuinbouw & Agribusiness van Hogeschool Inholland diverse projecten uit voor echte bedrijven in de tuinbouwsector. Eén daarvan richtte zich op het vroegtijdig signaleren van wortelproblemen in paprikaplanten. Met behulp van hightech sensoren van Vivent Biosignals monitorden teeltstudenten een half jaar lang paprika’s die op verschillende substraten (ondergronden), namelijk op kokos en op steenwol, waren geplant. “Supergaaf om te doen”, zegt student Tim Buitelaar enthousiast. “Zo tof om echt bij te dragen aan het oplossen van een probleem in onze sector.” 

De paprikateelt kampt met onverwachte wortelproblemen, waardoor planten tijdens het groeiseizoen soms wortelsterfte kunnen krijgen en slap gaan hangen. “Soms moeten telers hierdoor de teelt voortijdig beëindigen of heel voorzichtig voortzetten”, zegt Tim. “Het vroegtijdig signaleren van wortelproblemen helpt telers om hun teeltstrategie sneller aan te passen en zo wortelschade te beperken. En dat leidt uiteindelijk tot een betere productie.”  

De opdracht van de studenten was om te ontdekken op welke momenten de planten stress ervaren tijdens de teelt in de twee substraten. Ze gebruikten daarvoor diverse sensoren, waaronder biosensoren van Vivent Biosignals. Dit zijn kleine ‘naaldjes’ die in de planten worden geplaatst om hun elektrische signalen te meten, zodat je kunt zien hoe ze reageren op hun omgeving. Bij teeltbedrijf Zwingrow in Honselersdijk werden veertig paprikaplanten gemonitord: twintig op steenwol en twintig op kokosmatten. De studenten konden de meetdata via een online dashboard bekijken en gingen daarnaast elke week langs om zelf te zien hoe de planten erbij stonden. Hun bevindingen vergeleken ze maandelijks met die van Vivent en Zwingrow.  

Innovatie technologie 
“De werking van biosensoren kun je vergelijken met een hartfilmpje bij mensen, waarbij een arts via twee elektrode-plakkertjes op je huid kan zien hoe het met je gaat”, legt Carl Rentes, commercieel directeur van Vivent, uit. “De cellen van planten communiceren door zich te laden of ontladen, en dit (bio)signaal vangen we op door sensoren op twee plekken in de plant te plaatsen. We geven betekenis aan deze signalen met behulp van artificial intelligence en machine learning. Samen met instituten zoals Wageningen University & Research ontwikkelen we hiervoor al geruime tijd gecontroleerde proeven en modellen. Combineer je de gegevens van die sensoren nu met klimaatdata uit de kas en je eigen waarnemingen, dan kunnen we conclusies trekken over bijvoorbeeld schimmels, ziektes, droogtestress of een tekort aan voedingsstoffen in de plant.” 

Betere wereld 
Carl Rentes gelooft dat deze innovatieve technologie kan bijdragen aan een betere wereld. “Dankzij onze biosensoren kunnen telers hun strategieën baseren op nauwkeurige metingen in plaats van op ‘onderbuikgevoel’, wat leidt tot een betere afstemming op de werkelijke behoeften van de plant. Door als het ware naar de plant zelf te ‘luisteren’, helpen we telers om hun opbrengsten te verhogen met minder water, energie, meststoffen of gewasbestrijding. Zo kunnen ze duurzamer en efficiënter werken. En dit biedt belangrijke kansen voor de toekomst.” 

Nieuwe generatie  
Hoewel de studenten geen kant-en-klare oplossing vonden voor het vroegtijdig signaleren van wortelproblemen in paprika’s, zijn ze ontzettend enthousiast. Tim: “We hebben geleerd hoe je met de nieuwste biosensoren kunt meten hoe planten reageren op veranderingen in hun omgeving en hoe je die gegevens analyseert en begrijpt. We ontdekten wel dat gewassen op een organische ondergrond (kokos) minder droogtestress lieten zien dan op steenwol. Meewerken in dit soort onderzoek maakt ons als toekomstige werknemers hartstikke interessant, omdat wij de generatie zijn die met deze technologie gaat werken. Het mooiste vond ik dat we echt iets voor een teeltbedrijf konden betekenen. Het moeilijkste was om uit al die data zinvolle informatie te halen. Maar toen we het eenmaal doorhadden, konden we bijna niet stoppen met het dashboard checken. Te gek om op deze manier les te krijgen!” 

Voorbereiding op de toekomst 
Het project biedt niet alleen studenten de kans om te leren werken met geavanceerde technologie en complexe data in een praktijksituatie, maar het helpt ook Vivent om nieuwe data te verzamelen en de biosensoren en algoritmes verder te verbeteren, benadrukt Carl Rentes. “Bovendien helpt het de tuinbouwsector om uitdagingen zoals arbeids- en kennisgebrek aan te pakken door gebruik te maken van kunstmatige intelligentie (dashboards en robots) en op afstand te kunnen werken." 

Het kwam voor Tim precies op het goede moment. “De eerste anderhalf jaar van de opleiding komt er behoorlijk wat theorie op je af. Maar nu mag je die theoretische kennis in de praktijk gaan toepassen en valt alles op zijn plek. Ook kun je ontdekken welke richting je aanspreekt: wordt het teelt en onderzoek of toch liever de businesskant? Deze opdracht heeft echt bevestigd dat dit dé studie voor mij is." 

Justin Middelburg zette na het afronden van de opleiding Tuinbouw & Agribusiness een spannende stap: hij vertrok naar Kenia. Bij AAA Growers werkt hij nu als interim operations manager aan het uitbreiden van het zomerbloemenassortiment, een uitdagende rol met hoge verwachtingen. “Waar ik in Nederland zou starten in een junior positie, ben ik hier de expert en krijg ik veel vrijheid.” 

Van schoolbanken naar Keniaanse velden 
Het is niet de eerste keer dat Justin in Kenia woont en werkt. Tijdens het derde jaar van zijn opleiding liep hij stage bij Dümmen Orange in Kenia. Ook reisde hij een keer met medestudenten naar het land af voor een onderzoek naar de uitbreiding van het lokale snijbloemenassortiment. Na het behalen van zijn diploma was het Justins oud-stagebegeleider die hem benaderde: “Mijn oud-stagebegeleider was overgestapt naar AAA Growers en vertelde me over de mogelijkheden. Het klikte direct. Aangezien ik uit een familie kom van chrysantenkwekers had ik al veel kennis over snijbloemen, een van de focusgebieden van het bedrijf waar ik nu werk.” 

Kansen voor zomerbloemen 
Waar AAA Growers ooit begon als groenteteler, startte het bedrijf in 2011 met het telen en verkopen van rozen. Maar de kansen voor het bedrijf reiken veel verder, vertelt Justin: “Door het gunstige klimaat en lagere arbeidskosten zijn er veel kansen in Kenia om de teelt van zomerbloemen uit te breiden. Eerder deed ik hier al onderzoek naar en nu houd ik mij bij AAA Growers bezig met teeltproeven en de operationele opzet van de zomerbloementeelt.” 

Neem nu bijvoorbeeld de chrysant: een bloem die 12 uur daglicht en 12 uur ‘nacht’ nodig heeft. Waar je in Nederland verduisteringsschermen en kunstmatige verlichting in kassen nodig hebt om dit na te bootsen, is het in Kenia het hele jaar door het perfecte klimaat. “En omdat je niet hoeft te stoken in de kassen, is de teelt in Kenia ook nog eens veel duurzamer” benadrukt Justin. 

Van operations tot sales 
Bij AAA Growers krijgt Justin de kans om een belangrijke rol te spelen bij de uitbreiding van het zomerbloemenassortiment. Samen met een productiemanager geeft hij leiding aan een afdeling van ongeveer 30 medewerkers. "Ik ben verantwoordelijk voor de dagelijkse operaties binnen de zomerbloemen," legt Justin uit. "Van het opstellen en bijhouden van planningen tot het uitwerken van productieprocessen, het is een dynamische rol waarbij ik veel vrijheid krijg om verbeteringen door te voeren."  

Justins rol bij AAA Growers is erg divers, zo gaat hij over een paar maanden op een andere locatie van het bedrijf aan de slag binnen commercie en sales. Een rol waarin hij verantwoordelijk is voor het commerciële plaatje van de export van zomerbloemen. “Op deze manier leer ik verschillende aspecten van het bedrijf kennen en kan ik ontdekken waar ik écht iets kan toevoegen, dat maakt het heel dynamisch.” 

Geen één-op-één kopie 
Ondanks zijn kennis van en ervaring met zomerbloemen, kan hij dit niet één-op-één toepassen in Kenia. Met name cultuurverschillen zorgen soms voor uitdagingen. Justin: “Alles kost hier gewoon meer tijd. Als je iets uitlegt snapt niet iedereen je in één keer, dus je moet veel geduld hebben. Daarnaast heb je ook met politieke spelletjes te maken. Je moet vooral niet verwachten dat je hier in twee weken alles kan veranderen.” 

Tuinbouwopleiding als springplank 
Terugkijkend op zijn opleiding bij Inholland, benadrukt Justin het belang van de praktische ervaring en de internationale mogelijkheden. "Mijn opleiding gaf me een hele brede basis in de tuinbouwsector en de mogelijkheid om te ontdekken wat ik het leukst vind. De opleiding is heel praktisch en je werkt veel samen met bedrijven in de omgeving.” Maar de tuinbouwsector heeft meer te bieden dan dat, benadrukt Justin: “Internationaal zijn er zoveel kansen en staan ze te springen om Nederlandse tuinbouwprofessionals. Door de vrijheid vanuit Inholland heb ik met projecten en stages mijn kans gegrepen om internationale ervaring op te doen, waardoor ik gekomen ben waar ik nu sta.” 

Ontdekken en experimenteren 
Voor studiekiezers die overwegen om een tuinbouwopleiding te volgen luidt Justins advies: wees proactief en durf het onbekende te ontdekken. “Ik had er ook voor kunnen kiezen om alleen maar bezig te zijn met chrysanten bij ons familiebedrijf, maar ik ben juist andere dingen gaan ontdekken en gaan experimenteren met andere teelten. Daarbij is belangrijk om te onthouden: van fouten maken leer je juist.” 

Volleerde safarigids 
Naast het leuke werk dat hij doet is Justin ook laaiend enthousiast over het land, met name de natuur. "Samen met mijn vriendin woon ik in een eigen huis op een van de farms van het bedrijf. We hebben een eigen auto en gaan er vooral in de weekenden veel op uit, zoals op hike en safari's.” Binnenkort komen zijn vrienden en familie op bezoek in Kenia, iets waar hij erg naar uit kijkt. “Inmiddels ben ik zelf een volleerd safarigids” 

Inholland Delft vormt de solide basis van waaruit vierdejaarsstudenten zich de rol van Green Junior aanmeten en aan de slag gaan voor echte opdrachtgevers. De Green Juniors teams zijn multidisciplinair samengesteld met studenten van de vier ‘groene’ opleidingen: Food Commerce & Technology, Dier in de Duurzame Samenleving, Landscape and Environment Management en Tuinbouw & Agribusiness. De kers op de taart vormen de videopresentaties van hun bevindingen op het jaarlijkse Green Juniors Filmfestival – beoordeelt door een vierkoppige jury onder leiding van Vincent Hodde (Education department van Eye Filmmuseum). 

Hittestress bij runderen 
In opdracht van Lerica le Roux-Pullen, onderzoeker bij de Dienst Landbouwkundig Onderzoek van Wageningen Food Safety Research, is een van de teams aan de slag gegaan met het vraagstuk ‘Hittestress en natuurlijke remedies: oplossingen voor de veehouderij’. De Green Juniors brachten middels literatuuronderzoek, vakbeursbezoek, interviews en bevraging van werkveldexpert Nico Sas (melkveehouderij Sas), de bestaande situatie in kaart. Wat blijkt? “Runderen kunnen al vanaf 18°C symptomen van hittestress vertonen”, vertelt Shanika, student Dier in de Duurzame Samenleving.  

“Uit ons onderzoek kwamen drie natuurlijke middelen die melkveehouders in kunnen zetten om de symptomen van hittestress bij hun vee te bestrijden: Natriumbicarbonaat, Capsicum en Kaoliniet. Dit uiteraard naast het vereiste van goed management van de leefomgeving van de runderen”, vertelt Food Commerce & Technology student Irene. De studenten hebben hun bevindingen en aanbevelingen vervolgens in foldervorm gegoten en aangeboden op de Vakbeurs Rundveehouderij. De aanbevelingen zijn zelfs opgenomen in de nog te verschijnen nieuwe versie van het Stalboekje melkvee: handboek voor natuurlijke diergezondheidzorg met kruiden en andere natuurproducten. .

Duurzaam zwerfpad-ontwerp 
Het meest outside-the-boxvraagstuk kwam van Stichting Blauwzaam. Dit is een platform voor duurzaam ondernemen in Alblasserwaard & Vijfheerenlanden, de regio bekend van het wonderschone Kinderdijkpad langs de iconische molens. De studenten werd gevraagd een nieuwe wandelroute, ook wel ‘zwerfpad’ genoemd, samen te stellen. Het zwerfpad heeft als specifiek doel het reguleren en verspreiden van het massatoerisme in het kwetsbare natuurgebied. Student Landscape and Environment Management Kjed: “Wij zijn bezig geweest met het ontwerpen van een duurzame wandelroute door een natuurmuseum”. 

Gebruikmakend van moderne software, hun eigen gemaakte wandeltochten, een gebiedsexpert genaamd ‘De Visdief’ en lokale boeren, hebben deze Green Juniors een gedegen proof of concept afgeleverd aan de betrokken ketenpartners. Waarover studente Dier in de Duurzame Samenleving Sofie zeer hoopvol opmerkt: “Ik kan niet wachten tot natuurliefhebbers uit binnen- en buitenland ons zwerfpad gaan bewandelen.” 

De winnaar onder de winnaars 
Als onderdeel van het project maakten de Green Juniors een film en presenteerden deze tijdens het jaarlijkse Film Festival. “Aan veel van de vertoonde projecten ben ik persoonlijk verbonden; het is geweldig om zulke mooie resultaten te zien”, verhaalt dagvoorzitter van het filmfestival Jan Willem Donkers, Manager Business Development Agri Food & Life Sciences bij Inholland. Er kan echter maar één winnaar zijn: het project Quality of bell pepper from vertical farms. Juryvoorzitter Vincent Hodde roemde hun gebruik van timelapses, waardoor het publiek een unieke inkijk in het groeiproces van de paprikaplant werd gegeven. “Een creatieve en goedgekozen filmtechniek.” 

Optimale kweek in vertical farms 
Deze winnende groep onderzocht voor het project Fieldlab Vertical Farming hoe met behulp van blauw licht en ver-rood licht paprikaplanten optimaal opgekweekt kunnen worden in een Vertical Farming klimaatkamer. Een tuinder van het Montreahof in Berkel en Rodenrijs gaf bij dit onderzoek de kaders aan, vertelt Tuinbouw & Agribussiness student John. Hij is zoon van een radijsteler uit het Westland en dus erg thuis in de branche. Sjoerd Van Marrewijk, assistent-onderzoeker bij Vertify, begeleidde de studenten bij hun onderzoek in de wereld van Vertical Farming.  

Naast de pragmatisch ingestelde John, bestond de groep ook uit meerdere Chinese studenten. John: “De juiste balans vinden tussen de meer theoretisch ingestelde Chinese studenten en de pragmatische insteek van onze Nederlandse teamleden was geen enkel probleem en maakte de taakverdeling juist makkelijker. De cultuurverschillen en omgangsvormen vormden een grotere te nemen horde. Maar door de samenstelling van mijn groep heb ik meer geleerd over de internationale context van de sector.” 

Het resultaat van dit onderzoek toont dat het enkel en alleen prijstechnisch nog niet interessant is voor opkwekers om over te stappen op de klimaatkamer. Sjoerd van Marrewijk (Vertify): “De kracht van het opkweken met Vertical Farming zit hem in de planbaarheid, reproduceerbaarheid en sturingsmechanismen van de klimaatkamers. Ook de traditionele teelt van allerlei andere gewassen, plukt de vruchten van deze bevindingen”. 

Circulaire daadkracht voor de sector 
Met deze lichting Green Juniors heeft de sector weer meer circulaire daadkracht gekregen om onze maatschappij en de economie toekomstbestendiger te maken. Het is de taak voor de nieuwe jaargang studenten om het goede werk voort te zetten. Opdrachtgever en onderzoeker Lerica le Roux-Pullen: “De hoeveelheid vergaarde informatie, inzichten en meningen heeft een positief effect op de toekomst van het vakgebied: aan de enthousiaste werkhouding van de studenten zal het in ieder geval niet liggen.” 

Tijdens zijn dag al directeur werd Jake door Theo Aanhane mee op sleeptouw genomen. De dag begon op kantoor in Lisse, waar Jake aanwezig was bij afspraken met productmanagers en collega's van ICT. ‘S middags vertrokken de twee naar het Keukenhof, waar Hobaho een eigen tuin heeft waar op dat moment bloembollen geplant werden. “Ik kreeg een rondleiding en sprak met veel verschillende intermediairs. Ik was positief verrast over de relaxte sfeer die er binnen het bedrijf hangt en de laagdrempeligheid. De meer ervaren intermediairs leren het vak aan beginnende collega's, iedereen leert van elkaar, dat was gaaf om te zien.” Na zijn bezoek aan de Keukenhof ging Jake met intermediairs op bezoek bij een tulpenboerderij. 

Jake: "Het is een baan met super veel vrijheid en uitdaging"

Naast zijn rol als directeur kreeg Jake ook een adviesopdracht mee voor de dag: hoe kunnen we Hobaho aantrekkelijker maken voor jongeren? Op basis van zijn eigen ervaring als ‘jongere’ en zijn indrukken van Hobaho, wist Jake met een goed advies te komen. “Het bedrijf, maar ik denk ook de rol als intermediair in de bollensector, is gewoon nog niet bekend onder jongeren. Als jongeren beter zouden weten wat het betekent om intermediair te zijn in deze sector en het toekomst pad wat daarbij hoort, zou het al veel aantrekkelijker worden. Het is namelijk een baan met super veel vrijheid en uitdaging.” Jake adviseert het bedrijf om actiever te zijn op sociale media, technologie en innovatie te benadrukken, en stageprogramma's op te zetten. 

Horizon verbreden bij Nieuwkoop Europe 
Voor derdejaars Food Commerce and Technology Tamara was haar ervaring als directeur een eerste kennismaking met de agrarische sector. Ondanks dat ze bij haar aanmelding voor het programma de voorkeur gaf voor een dag bij een foodbedrijf, werd ze gekoppeld aan directeur Danny Gerritsen van Nieuwkoop Europe, een internationale plantengroothandel en -kwekerij. De uitstap naar een andere sector leverde haar veel inzichten en inspiratie op. "Ik was helemaal niet bekend in de plantensector, maar het is me super goed bevallen.” 

Tamara: “Wat doet zo’n directeur nou eigenlijk allemaal?"

Tamara gaf zich op voor het programma door haar nieuwsgierigheid naar de verschillende rollen binnen bedrijven. “Wat doet zo’n directeur nou eigenlijk allemaal? En zou een managementfunctie iets voor mij zijn? Daar heb ik zeker antwoord op gekregen tijdens mijn dag als directeur.” 

Voor haar dag aan het roer van Nieuwkoop Europe reisde Tamara af naar De Kwakel, in de buurt van Amsterdam. Hier werd zij met open armen ontvangen. “Ik werd vanaf het eerste moment helemaal opgenomen in het team. Het meest verassende en leuke vond ik hoe serieus ik werd genomen als plaatsvervangend directeur. Ik mocht bij belangrijke meetings aanwezig zijn en ook echt beslissingen nemen, zoals over het nieuwe marketingplan. Mijn leeftijd werd juist gezien als bron van nieuwe ideeën in plaats van onervarenheid. Zo tof!” Naast inhoudelijk werk plukte Tamara ook de vruchten van het ‘luxeleven’ als directeur. Voor de lunch werd ze door Danny Gerritsen meegenomen naar een chique restaurant. “Er is de hele dag zo goed voor me gezorgd door iedereen, ik werd echt als koningin behandeld.” 

Ook Tamara werkte die dag aan een adviesopdracht voor het bedrijf: hoe kan artificial intelligence (AI) de klant verwachtingen overtreffen? Na haar fantasie en kennis los te hebben gelaten op het onderwerp, zette ze een presentatie in elkaar die ze presenteerde aan het bedrijf. Uiteraard met behulp van artificial intelligence. 

Een toekomst in de sector 
Of de ervaring als directeur de studenten enthousiast heeft gemaakt over een carrière in de agrarische sector? Jazeker! Tamara: “Na deze ervaring sta ik er zeker voor open om na mijn studie een baan te zoeken in deze sector, het heeft echt mijn horizon verbreed. Ook heb ik ontdekt dat een managementfunctie echt bij me past, iets wat ik van tevoren niet per se had verwacht.” 

“De sector biedt unieke carrièremogelijkheden die meer bekendheid verdienen”

Ondanks dat Jake met deze ervaring binnen ‘zijn’ sector bleef, heeft het hem wel nieuwe inzichten gegeven. “De tuinbouwwereld is gewoon super divers en ik heb nu ook gezien hoe de cultuur en werkwijze in een ander bedrijf is. De sector biedt unieke carrièremogelijkheden die meer bekendheid verdienen.” 

De tuinbouw- en agrarische sector zijn erg belangrijk voor Nederland én spelen een cruciale rol in de voedselvoorziening en economie. De opleiding Tuinbouw & Agribusiness bij Hogeschool Inholland biedt studenten de mogelijkheid zich voor te bereiden op een carrière in deze dynamische en uitdagende wereld. Naast het ontwikkelen van praktische vaardigheden en kennis op het gebied van teelt, richt de opleiding zich ook op de zakelijke kant van de sector met de specialisatie ‘Management & Greenports’. Er wordt niet snel gedacht aan de managementkant van de sector, terwijl hier juist specifieke vaardigheden voor nodig zijn. Jasper: “Deze opleiding biedt de mogelijkheid om je direct te specialiseren in de zakelijke kant van een specifieke sector.”

Voor student Jasper Okkerse was het meteen duidelijk dat hij een opleiding wilde volgen op het gebied van bedrijfskunde. Jasper: “Het was voor de hand liggend dat ik voor een opleiding zoals Accountancy of Business Studies zou kiezen, maar ik wilde mij juist in een specifieke sector specialiseren.” Voor Jasper sprong Hogeschool Inholland Delft eruit. Met de opleiding Tuinbouw & Agribusiness specialiseer je je in het tweede jaar in Teelttechniek & Veredeling of Management & Greenports. Bij de teeltrichting leer je praktische vaardigheden en kennis die nodig zijn voor het telen van gewassen. Bij de businessrichting ontwikkel je zakelijke en managementvaardigheden die nodig zijn voor het runnen van een succesvolle agrarische onderneming. “Na het bezoeken van Open Dagen en een keer een dag proefstuderen was de keuze voor mij snel gemaakt.”

Diverse carrièremogelijkheden 
“Binnen de opleiding kiest het merendeel van de studenten de teeltrichting. Ik vermoed dat er meer interesse in planten is, dan in de bedrijfskunde richting.” Naast kennis over bedrijfskunde, marketing en financiën, leren we ook over duurzaamheid, innovatie en internationale handel.” Volgens Jasper zijn er binnen de opleiding zoveel mogelijkheden: “Het voordeel hiervan is dat je niet specifiek voor één onderdeel opgeleid wordt en dat je veel verschillende kanten op kan. Zo kan je bijvoorbeeld denken aan een logistieke functie, een financiële functie of een functie als accountmanager. Er is dus niet altijd specifieke teeltkennis nodig omdat het bedrijf je daarin kan opleiden, voor bijvoorbeeld een functie als bedrijfsleider of assistent-bedrijfsleider. Als je de business kant kiest, kan je eigenlijk op elke vacature solliciteren die iets met de sector te maken heeft.”

Onderzoek naar arbeidskosten en automatiseringsmogelijkheden
Jasper is momenteel bezig met zijn afstudeeronderzoek bij LG Flowers in Pijnacker, één van de grootste Gerbera Kwekerijen in Nederland. Dit familiebedrijf is druk bezig met de verkoop en logistiek van gerbera’s op een terrein van 12 hectare. Jasper richt zich momenteel op het onderzoeken van de arbeidskosten en hierbij passende automatiseringsmogelijkheden bij het bedrijf. Het valt hem op dat de prijzen voor uitzendkrachten momenteel rond de €23,- per uur liggen, terwijl dit in 2022 nog €20,- per uur was. “Hieruit blijkt dan ook de prijzen van personeel in een heel rap tempo stijgen.” Het duurder wordende personeel is een grote kostenpost voor de bedrijf en daarom willen ze op zoek naar oplossingen om kosten te verlagen. Jasper onderzoekt de mogelijkheid om meer te automatiseren en is hiervoor in gesprek met andere bedrijven en verzamelt gegevens. Jasper gaat op basis van de arbeidsuren en de productiegetallen van het bedrijf een voorspelling maken van de kosten en een advies hiervoor opstellen. Volgens Jasper komen er meerdere automatiseringsmogelijkheden aan in de gerberateelt, zo krijgt de oogstrobot op dit moment veel aandacht. “Maar ik heb ook gehoord dat niet alle telers even positief zijn over de oogstrobot. Een oogst assistent wordt ook als een serieuze optie gezien.". 

Toekomstperspectief 
“Het vinden van een passende functie is voor mij nu de volgende stap.” Maar Jasper is er klaar voor om aan het werk te gaan. “Ik ben op dit moment op zoek naar een junior functie waarbij mij binnen het bedrijf verder kan specialiseren.” Er zijn talloze mogelijkheden, van junior accountmanager tot assistent-bedrijfsleider. Zijn interesse gaat uit naar een rol als accountmanager en het liefst bij met een internationaal aspect, gezien de internationale aard van de tuinbouwsector.  

Je binnen twee jaar ontwikkelen tot manager in de tuinbouwsector: met de Associate degree (AD) Tuinbouwmanagement bij Hogeschool Inholland Delft kan het. Met deze praktijkgerichte opleiding worden studenten klaargestoomd voor de innovatieve tuinbouwsector. Voor Daan Buitelaar was de keuze voor deze opleiding snel gemaakt. Na het afronden van zijn mbo-opleiding bij Lentiz MBO Westland was hij nog niet uitgeleerd: “Het is heel fijn dat ik met deze opleiding maar twee jaar een studie hoef te volgen. Je leert een hoop theorie en voert dit direct uit in de praktijk.”  

Over de hele wereld zijn Nederlandse (glas)tuinbouwbedrijven actief. Ze lopen wereldwijd voorop dankzij innovaties in teelt, techniek en veredeling. En juist daarom is er veel vraag naar young professionals die zich willen blijven ontwikkelen. Daan: “Ik ben echt heel positief over deze uitdagende opleiding. Het eerste jaar is voornamelijk theorie en in het tweede jaar ga je dit toepassen in de praktijk. Ook door middel van een stage.” Juist de combinatie van theorie en praktijk sprak Daan erg aan. “Ik heb nog even nagedacht over de flexibele deeltijdopleding, maar ik was bang dat ik dan de focus op mijn studie zou verliezen.” 

Van het mbo naar het hbo 
Stappen zetten binnen de tuinbouwsector is Daans doel. Naast zijn studie is hij ook werkzaam binnen de sector en uiteindelijk hoopt hij door te groeien naar een managementfunctie. “Ik merk dat ik veel voordeel haal uit het feit dat ik eerst een mbo-opleiding heb afgerond. Hierdoor heb ik veel praktijkervaring opgedaan en kan ik de theorie, die ik bij Inholland krijg, nog beter toepassen.” Toch ervaarde Daan een groot verschil in zijn overstap van het mbo naar zijn huidige studie: “Het voelt eigenlijk als twee totaal verschillende werelden. Je moet op het hbo een hele andere manier denken. Er komt veel meer theorie bij kijken. Ik ben daarom zo blij met mijn ervaring op het mbo, dit is zo waardevol.” 

“Het is heel fijn dat ik alle vakken die ik tijdens mijn studie krijg, direct kan toepassen tijdens mijn stage en bijbaan. We hebben tijdens een vak bijvoorbeeld gewerkt met een programma binnen de tuinbouwsector: Visio en het toepassen van processen. En precies deze theorie kan ik toepassen tijdens mijn stage.” Daan zegt ook dat zijn stagebedrijf heel enthousiast is dat hij met deze werkprocessen aan de slag kan. “Het is heel fijn dat we processen hiermee nog inzichtelijker kunnen maken.”

Internationale kansen 
“Naast verschillende vakken als toegepast teeltonderzoek en plantfysiologie krijg ik ook les in verschillende talen. De Nederlandse tuinbouwsector wordt steeds internationaler en daarom is het belangrijk om verschillende talen goed te beheersen.” Voor Daan biedt deze AD-opleiding veel voordelen die hem verder brengen in de tuinbouwsector “Je moet deze opleiding wel echt zien als een specialisatie. Daarom denk ik dat het een mooie vervolgopleiding is als je van het mbo komt. Persoonlijk zou ik scholieren van de havo of vwo adviseren om voor de voltijd Tuinbouw & Agribusiness opleiding te kiezen. Dan leer je eerst de sector kennen en bouw je een brede basis op. ” Daan geeft ook aan dat bij de AD-opleiding de focus vooral ligt op het managementaspect van de tuinbouw, waar de voltijd opleiding ook aandacht besteed aan de teeltkant. 

Toekomstperspectief 
In juni is Daan klaar met zijn tweejarige AD-opleiding en zou hij eigenlijk direct aan de slag kunnen in het werkveld. Daan: “Omdat ik het toch wel heel erg leuk vind om mij verder te verdiepen en meer kennis op te doen van de sector heb ik besloten om verder te gaan met de deeltijdopleiding. Ik ga per september aan de slag bij een kwekerij en ga dit combineren met deze opleiding. Hiermee kan ik uiteindelijk doorgroeien en me verder ontwikkelen binnen de tuinbouwsector!” 

Op verkenning
“We zijn in de literatuur gedoken en hebben geïnventariseerd: hoe ziet de tuinbouw in Marokko eruit? Wat speelt er?” vertelt Bas van Dijk. Samen met een medestudent vertegenwoordigt hij de afstudeerrichting management en greenports in de projectgroep. De andere drie projectleden studeren af in teelttechniek & veredeling. “Ik heb dit project gekozen, omdat ik weet dat de tuinbouw verder internationaliseert.”

Managementvaardigheden
Als voorzitter van de projectgroep zorgde Bas voor afspraken met studenten en docenten van de universiteit en met een aantal kwekerijen in Marokko. Al snel kwamen zij erachter dat er les wordt gegeven in het Frans. “Engels spreken ging wel wat moeizaam hoor. Maar we hebben aan de hand van de interviews goed kunnen vaststellen dat het echt ontbreekt aan managementvaardigheden in het onderwijs. Dat geldt ook voor het bedrijfsleven.”

 “Vanuit de Marokkaanse overheid is recent opgelegd dat 10 à 20 procent van de lessen moet bestaan uit managementlessen. De docenten geven echter aan dat ze zelf nooit op die manier zijn onderwezen. Daarom weten ze ook niet goed hoe zij hun studenten kunnen begeleiden. Ze kunnen geweldig telen, maar weten vervolgens niet hoe ze een afzetmarkt kunnen bereiken. Hier liggen grote kansen, ook voor de werkgelegenheid.”

Duurzamere teelt
In Marokko is duurzaam waterverbruik een belangrijk punt. Er is veel droogte en het grondwaterpeil daalt in rap tempo. Iets wat trouwens bij de Marokkaanse studenten en ondernemers niet bekend was. “Zij zijn niet bezig met de grote klimaatproblemen en weten er nog niet veel vanaf,” vertelt Bas. Plastic kassen zijn er wel, maar tuinbouw in glazen kassen is nieuw. Dit terwijl in Marokko kassen minder verwarmd hoeven te worden, waardoor ze minder CO2 zouden uitstoten bij de teelt.

Op de campus van de Marokkaanse universiteit is het afgelopen jaar een glazen kas van één hectare geplaatst, zodat de studenten kunnen gaan leren en ervaren hoe dat werkt. “Dit was zo bijzonder voor hen. Een gesloten watersysteem zou het verbruik van water echt drastisch naar beneden brengen. Ook is het noodzakelijk dat ze het zeewater op een meer duurzame manier gaan ontzilten. Nu gooien ze het gewonnen zout weer terug in zee, dus die wordt steeds zouter.” Ook hier zien de studenten kansen om de Nederlandse kennis en kunde op het gebied van duurzaamheid in te zetten.

De praktijk in
Een van de hoogtepunten van verkenningsreis was natuurlijk het bezoeken van de Marokkaanse kwekerijen. Dit viel voor de enthousiaste studenten een beetje tegen. “Toen ik belde waren ze heel enthousiast, maar vervolgens kreeg ik bijna geen contact meer. Dat is een voorbeeld van de cultuurverschillen die we tegenkwamen,” vertelt Bas.

Eenmaal aangekomen gingen de deuren maar op een kiertje open, ook vanwege een heersend tomatenvirus. “We hebben nog wel een bedrijf bezocht dat biologische bestrijdingsmiddelen levert, vooral in de vorm van beestjes. Dat was heel interessant. Ook weten we uit interviews dat er behoefte is aan cursussen voor het personeel. Over teelttechnieken, managementvaardigheden, nieuwe technieken: over de hele tuinbouw eigenlijk.“ De Nederlandse teelt en de Marokkaanse teelt kunnen elkaar mooi aanvullen, omdat de seizoenen precies zijn omgedraaid. “In de winter is het voor ons duur om tomaten te produceren, terwijl het dan in Marokko juist veel gunstiger is dan in hun hete zomers.”

Grenzeloos Nederlands onderwijs
Raymond Hedges, teamleider Tuinbouw & Agribusiness van Inholland, is blij met de verkenning van de projectgroep. “Alle wegen in de glastuinbouw leiden naar Nederland.” Toch is het succes van Nederland niet één op één over te nemen. “Het systeem in Nederland is ingericht op basis van de vier o’s: onderwijs, overheid, onderzoek en ondernemer. Onze studenten doen onderzoek, en het onderwijs is heel goed aangehaakt op het bedrijfsleven. Hup, de praktijk in, ook tijdens de opleiding. Dit is in veel landen anders georganiseerd.”

Het stokje naar de docenten
De kansen zijn in beeld. Ook is er een eerste zicht op bijkomende uitdagingen zoals taal en cultuur. Na de eerste verkenning en aanbevelingen van de studenten, zijn nu de docenten aan zet. Om het onderzoek voort te zetten, kunnen ook zij met behulp van de voucher van het Versnellingsprogramma Internationalisering van Groenpact afreizen naar Marokko. “Het zou geweldig zijn als we onze kennis kunnen gaan delen met de University of IAV Hassan II in Agadir,” zegt Raymond. “Ontmoetingen tussen studenten, gastlessen, cursussen ontwikkelen, mensen ter plekke scholen, train de trainers organiseren. Als we ook het bedrijfsleven hierbij kunnen betrekken, dan hebben we echt een hele mooie samenwerking in het vooruitzicht.”

Vanaf februari is het mogelijk om op een unieke manier te vergaderen bij Hogeschool Inholland Delft, namelijk in twee hightech kassen. Deze multifunctionele werkplek is gerealiseerd in samenwerking met oud-student Tuinbouw & Agribusiness Ruben Kalkman, nu werkzaam bij Bom Group. Naast dat het een bijzondere ervaring is om in een levensechte kas te werken, krijgen studenten en collega’s een goed beeld van de hedendaagse kassen: “Deze multifunctionele kas laat echt zien hoe goed groen en techniek samengaan.”

Ben van der Sluijs (procescoördinator bij Hogeschool Inholland Delft) is megatrots op het resultaat. Ben: “Vorig jaar hebben we een investeringsaanvraag gedaan, nadat we geïnspireerd waren door de kassen die bij onze locatie in Alkmaar staan. Ik ben vervolgens langs Martijn Haas (opleidingsadviseur Agri & Food bij Hogeschool Inholland) gegaan en hij koppelde mij direct aan oud-student Ruben Kalkman.” Ruben is na zijn opleiding nu een aantal jaar werkzaam in de kassenbouw. Ruben: “Toen Inholland mij opbelde was ik direct enthousiast. Het is prachtig om het onderwijs te koppelen aan dit type projecten. Wij hebben dit al een keer eerder uitgevoerd voor de WUR. Toch voelde dit project extra bijzonder, omdat ik hier zelf op school heb gezeten.” Na een aantal gesprekken, werd het contract ondertekend en konden Ruben en het team van Bom Group aan de slag met het bouwen van de kassen. 

Een levensechte kas 
Normaliter wordt er met het bouwen van kassen rekening gehouden met veel verschillende externe factoren zoals wind, regen of sneeuw. Nu is dat voor een kas die binnen gaat staan natuurlijk niet nodig, maar wordt er wel met veel andere factoren rekening gehouden. Ruben: “Vooral de veiligheidseisen zijn van groot belang geweest. Zo moeten het glas en de onderbouw stevig zijn en er moeten voldoende mensen in kunnen vergaderen. Maar het belangrijkste was vooral dat de kassen een representatieve uitstraling hebben. Ze moeten levensecht lijken op de tuinbouwkassen waar uiteindelijk onze studenten ook in gaan werken.” Ruben heeft verschillende lijntjes uitgegooid bij leveranciers om bepaalde elementen in de kas zo echt mogelijk eruit te laten zien. “Hierdoor hebben we een kas neergezet zonder gewas, maar is het wel een kas die over alle kenmerken beschikt van een hightech tuinbouwkas van deze tijd."

Een multifunctionele ruimte
Deze multifunctionele ruimte heeft naast vergaderen nog vele andere doeleinden. Ben: “Ik sprak  met een docent die aangaf dat er smaaktesten met de opleiding Food Commerce and Technology hebben plaatsgevonden. En je ziet ook dat er veel studenten gewoon gaan zitten.”  De kas is voor iedereen beschikbaar en te reserveren via Planon. Ben vult aan: “Het is een bijzondere plek om in te werken. Het lijkt alsof je midden in de reuring zit van het restaurant, maar omdat het goed is afgesloten ervaar je voldoende rust om te werken. We gaan nog aan de slag met akoestiek in de kas. Er worden hiervoor nog grasmatten ingelegd. Ook zullen er CTOUCH-schermen worden geplaatst zodat er daadwerkelijk les in kan worden gegeven voor een kleine groep. Echt een multifunctionele ruimte, waarbij we collega’s willen stimuleren deze ruimte te gaan gebruiken.” 

Waar groen & techniek samenkomen
Naast dat de kas een mooi visueel middel is om de tuinbouwopleiding en -sector te vertegenwoordigen, kunnen ook de technische opleidingen van Hogeschool Inholland geïnspireerd raken door de kas. Ruben: “We hebben een aluminium goot geplaatst waar normaal water doorheen stroomt. Dit plakken we eigenlijk altijd af bij een kas van een tuinder, maar bij deze kas hebben we dit expres opengelaten. We hopen hiermee de technische studenten te inspireren. Ze kunnen namelijk heel goed zien hoe deze kas gebouwd is en hoe alle materialen op elkaar gemonteerd zijn. Deze multifunctionele kas laat echt zien dat hoe goed groen en techniek samengaan.” Ben vult aan: “Normaal gaan onze studenten naar het Westland om te leren hoe de kassen eruitzien. Dit is nu niet meer nodig aangezien we een levensecht model midden in het pand hebben staan.” 

Naast dat de kas gebruikt zal worden voor het onderwijs, is het ook mogelijk om de kas te gebruiken voor de werving van nieuwe studenten. De kas kan worden aangesloten op water en dus ook echt gebruikt worden voor teelt. Hierdoor kunnen studiekiezers al een kijkje krijgen in de wereld van de tuinbouw.

Vast onderdeel van de opleiding Tuinbouw & Agribusiness aan Hogeschool Inholland in Delft is een sollicitatietraining. Vierdejaarsstudenten krijgen enkele theorielessen en gaan daarna bij een bedrijf een sollicitatie oefenen. Uiteraard pakt de ene student dit onderdeel serieuzer op dan de ander. Jesper Paauw nam het in elk geval bloedserieus, en dat leidde tot een verrassende uitkomst. Wat begon als een schoolse oefening eindigde met een arbeidsovereenkomst en zijn allereerste baan! 

‘Kennis, vaardigheden én houding’, dat zijn volgens docent Steven Kapteijn de drie voornaamste pijlers onder een succesvol leerproces. "Wij als onderwijsinstituut zijn vooral goed in staat om kennis over te brengen. Waar het aankomt op vaardigheden en houding tijdens het sollicitatieproces, is het bedrijfsleven de beste leerschool voor onze studenten. Het waardevolle van onze sollicitatietraining is dat ze concrete feedback van het bedrijfsleven krijgen."

Sollicitatiebrief
Het idee voor de training werd ontwikkeld door oud-docent Hans Ligtenberg. Voor hij zich aan de Inholland verbond maakte hij carrière in de uitzend wereld. Zijn hameren op het belang van solliciteren, en vooral een goede voorbereiding daarvan, stamt uit die periode. Toen Steven de sollicitatietraining van Hans overnam - hij is met pensioen maar als ambassadeur nog aan de onderwijsinstelling verbonden - heeft hij het idee verder ontwikkeld. De opzet is simpel in zijn eenvoud. Studenten krijgen les in het schrijven van een sollicitatiebrief en het opstellen van hun CV. Vervolgens gaan ze solliciteren op een al dan niet denkbeeldige vacature en krijgen daarop feedback van het bedrijfsleven. Steven vond o.a. Vreugdenhil Young Plants bereid om aan deze training deel te nemen. Anja Boekestijn en Marlen Smal zijn verantwoordelijk voor het HRM-beleid bij deze kwekerij in De Lier (5 locaties, 105 vaste medewerkers) en waren meteen enthousiast over het idee. Zij het wel meteen kanttekening. Marlen: "Het voorstel was om die sollicitatiebrieven plenair te bespreken, dus met een groep van 8 of 10 studenten tegelijk. Dat vonden wij minder geslaagd. Om de realiteit zoveel mogelijk te benaderen hebben we ervoor gepleit om bij ons echt één op één gesprekken te voeren."

Ook Jesper nam de training ernstig op. "Je kunt wel gaan liegen in je sollicitatiebrief, maar dan val je snel door de mand." Verder maakte hij in het eerste gesprek geen geheim van zijn ambities. Hij liet onomwonden weten na zijn opleiding bij het leliebedrijf van zijn vader (Dutch Lily Masters in Rijnsburg) aan de slag te gaan. Dat zou echter heel anders uitpakken...

Glinsterende ogen
Anja en Marlen hadden voor dit project een bestaande vacature ingezet. Ze waren op dat moment daadwerkelijk op zoek naar een medewerker voor hun projectbureau. Een spannende en aantrekkelijke functie, die de nodige reacties opleverde, waaronder drie brieven via de Inholland-training. Die van Jesper sprong er bovenuit vanwege zijn enthousiasme. Anja: "Datzelfde enthousiasme bemerkten we ook in het gesprek met hem. En wat minstens zo belangrijk is; gaandeweg het gesprek kregen we steeds meer het gevoel dat hij goed zou passen binnen de cultuur en de sfeer van ons bedrijf." Jesper z'n ogen gingen nog meer glinsteren toen hij met de manager van het projectbureau een rondleiding door het bedrijf maakte. Jesper: "Dat was wel een ommekeer. Ik zou bij mijn vader aan de slag gaan, maar ik had geen enkel idee wat ik daar zou gaan doen. Deze vacature en die gesprekken gaven mij een concreet beeld op een baan die me meteen aansprak. Toen ik die middag thuiskwam heb ik dat ook meteen thuis gezegd. Waarop mijn vader begripvol en instemmend reageerde met de mededeling dat het geen kwaad kan om ergens anders te gaan kijken."

Dat Jesper serieuze belangstelling had voor de baan was ze ook bij Vreugdenhil niet ontgaan. Een week nadat de sollicitatietraining formeel was afgerond besloten ze Jesper gewoon te bellen en op de man af te vragen of hij nog interesse had. De afloop was dat hij niet veel later zijn eerste contract tekende.

Leerzaam
Betrokken partijen kijken met voldoening terug op het project, dat inmiddels een vervolg heeft gekregen. Inholland heeft in Flynth Accountants en RijkZwaan nieuwe bedrijven gevonden die er ook aan gaan meewerken. Een welkome verbreding, noemt Steven het. "Het betekent ook wat minder belasting voor de deelnemende bedrijven. Zoals ze het bij Vreugdenhil hebben aangepakt betekent een flink tijdbeslag". Dat hebben ze er graag voor over, reageert Anja: "Elke brief grondig lezen, gesprekken voorbereiden en voeren, en elke deelnemer na afloop een persoonlijke mail sturen met tips en suggesties voor zijn of haar brief en CV kost inderdaad de nodige tijd. Aan de andere kant leren wij er als bedrijf veel van. Hoe jonge mensen naar onze sector kijken en hoe wij ze voor een baan daarin kunnen interesseren."

Jesper rijdt nu dagelijks fluitend van Rijnsburg naar De Lier. Het ene moment buigt hij zich daar over bouwtekeningen voor een toekomstige uitbreiding en het volgende moment verdiept hij zich in tijdregistratie of een logistiek probleem. "Mijn opleiding zat meer in de richting van management dan van teelt, en dat komt in deze baan goed tot zijn recht."

Steven neemt Jesper soms als voorbeeld om een nieuwe lichting studenten op het belang van de sollicitatietraining te wijzen. "Zo zie je maar; het kan je een baan opleveren. Maar er zijn nog andere factoren die meetellen. Veel studenten uit tuinderskringen hebben het idee straks bij hun vader of hun oom aan de slag te gaan. De dynamiek in de sector is echter ook dat bedrijven een andere koers moeten gaan varen. Soms zelfs moeten stoppen. Dan is het goed om tijdig te ontdekken wat er nog meer is, voor het geval je stip op de horizon ineens verandert. En ook als je straks wél het bedrijf van pa overneemt is het handig als je weet hoe het er in sollicitatiegesprekken en aan de andere kant van de tafel aan toe gaat. Benader die training dan zo, daar word je niet stommer van."

De tuinbouwsector is een internationale sector waarin Nederland één van de koplopers is op het gebied van innovatie. Wereldwijd zijn er veel Nederlandse tuinbouwbedrijven actief. Studenten Tuinbouw & Agribusiness van Hogeschool Inholland worden tijdens hun studie dan ook uitgedaagd om over de landgrenzen heen te kijken. Voor het vak Capita Selecta greep een groep studenten hun kans en vertrok naar Kenia om hier onderzoek te doen naar de mogelijkheden voor vernieuwing van het kweekassortiment in het land en het verkennen van mogelijkheden voor Nederlandse ondernemers. Student Quinten Buijs: “We zijn een uitdaging aangegaan door op eigen initiatief naar Kenia te vertrekken, maar de ervaring was het meer dan waard.”

Vierdejaarsstudenten Tuinbouw & Agribusiness Quinten Buijs, Bas van Dijk, Justin Middelburg, Sven Beekenkamp en Bas van den Bosch kregen vanuit hun opleiding de opdracht om onderzoek te doen naar een belangrijke uitdaging waar de tuinbouwsector op dit moment voor staat. Toen Justin tijdens zijn derde studiejaar stageliep in Kenia bij Dümmen Orange, viel hem het direct op: de tuinbouwsector in Kenia is beperkt tot één soort kweek, namelijk de snijroos. Toen Justin zijn oud-stagebegeleider benaderde met de vraag of hij samen met vier medestudenten een onderzoek mocht komen uitvoeren naar de vernieuwing van het kweekassortiment, was hij direct enthousiast. 

Vernieuwing in assortiment
Via Dümmen Orange zijn de studenten uitgekomen bij The Kenya Flower Council. Dit is een organisatie die de belangen behartigt van tuinbouwondernemers in Kenia. Deze organisatie gaf de studenten de opdracht om onderzoek te doen naar de mogelijkheden om het Keniaanse gekweekte assortiment te verbreden. Quinten: “Op dit moment omvat de snijroos zo’n 80 procent van de totale snijbloemenproductie in Kenia. Hierdoor is er een grote afhankelijkheid van de snijroos. Voor meer risicospreiding en om meer ondernemers naar Kenia te trekken, was het aan ons om mogelijke alternatieven te onderzoeken.” Hierbij is het volgens de studenten wel belangrijk dat er genoeg vraag is naar de nieuwe soort en dat het ecologisch gezien past bij het Keniaanse klimaat. Justin: “Verder hebben we ook onderzocht of de alternatieven ook logistiek gezien interessant zijn om in Europa en andere markten (zoals Japan, Midden-Oosten én Australië) te kunnen vermarkten.” Het moet natuurlijk wel financieel haalbaar zijn en er moet genoeg geld mee kunnen worden verdiend.” De groep is daarom langs veertien verschillende kwekers gegaan in Kenia, waar verschillende producten worden geteeld. Daarnaast bekeken de studenten de transsportfaciliteiten op en rondom het vliegveld om vervolgens ook de gehele productieketen in kaart te brengen. 

Duidelijke verschillen
Tijdens hun bezoek aan Kenia en de verschillende bedrijven ontdekten de studenten ook een aantal grote verschillen tussen de tuinbouwsector in Kenia en Nederland. Quinten: “In Nederland is het heel technisch, zijn er veel meer automatiseringen en kan het klimaat volledig gestuurd worden, terwijl het in Kenia allemaal heel low-budget moet zijn. Alles gebeurt er namelijk nog met de hand en de arbeid is er veel goedkoper.” De studenten waren zelf vooral onder de indruk dat er nog houten kassen staan en dat alles van plastic is gemaakt. Bas: “Hier in Nederland is alles juist van glas en het moet zo transparant en licht mogelijk zijn.” Justin gaf ook aan dat het transport van de gekweekte producten een probleem is: “Er is op dit moment een grote transitie richting naar zeevracht. Op dit moment wordt grotendeels alle snijbloemen per vliegtuig overgebracht, maar dit is een grote uitdaging vanwege de tekorten aan luchtvrachtcapaciteit en de duurzaamheid van de luchtvracht ten opzichte van zeevracht. Als het mogelijk is om de producten te verschepen zou dit grote kansen bieden voor de sector.” 

Tijdsdruk en financieringen
Dat de studenten daadwerkelijk af zouden reizen naar Kenia was nog niet zo vanzelfsprekend. Omdat zij op eigen initiatief een onderzoek in Kenia wilden uitvoeren, waren ze zelf verantwoordelijk voor de financiering van de reis en het contact met de opdrachtgever. En dat laatste bleek niet altijd even makkelijk te zijn. Quinten: “Het was erg lastig om contact met de Kenianen te leggen, de ene keer reageerden ze heel snel en op het andere moment totaal niet. Uiteindelijk hebben we één week voor vertrek de tickets geboekt en hebben we alles rond gekregen. Dat was wel een spannend moment. Wel was het heel fijn dat we via Willem Selen van Dümmen Orange een accommodatie en vervoer hebben kunnen regelen.” Ook de opleiding zag de reis en het onderzoek als een mooie kans om nieuwe kennis over de sector te krijgen en zorgde voor een mooi bedrag om de reis te bekostigen. Quinten: “We zijn de uitdaging aangegaan door op eigen initiatief naar Kenia te vertrekken, maar de ervaring was het meer dan waard”. 

Een fietssafari en een voetbalwedstrijd
Naast het onderzoek hebben de studenten ook hele bijzondere tripjes gemaakt tijdens hun verblijf in Kenia. Justin: “We zijn op jeepsafari geweest en op fietssafari, dat was wel een hele bijzondere ervaring. Ook hebben we gehiked in de bergen en de hoofdstad Nairobi verkend.” De studenten vertellen dat ze het vooral heel erg leuk vonden om te voetballen met de Kenianen in de stad Embu. Justin: “Ik had dit eerder gedaan tijdens mijn stage, dus het was heel leuk om iedereen weer te zien. Na afloop hebben we het team een voetbal geschonken die ze weer kunnen gebruiken voor hun voetbalseizoen.”

Miranda Rijsdijk werkt sinds september als hybride docent bedrijfskunde voor de opleidingen Tuinbouw & Agribusiness (voltijd, deeltijd en associate degree). Daarnaast heeft ze ook twee ondernemingen die regelmatig terugkomen in cases tijdens projecten voor studenten. Miranda: “Het ondernemerschap moet niet als spannend worden ervaren, je moet het gewoon doen en fouten maken dat mag.” 

Sinds september is Miranda aan de slag gegaan bij de tuinbouwopleidingen in Delft. Hier heeft ze bewust voor gekozen: “Ik heb voor mijzelf de missie dat ik een bijdrage wil leveren aan meer hbo-instroom binnen de sierteeltsector. Er is namelijk een groot tekort aan hbo'ers.” Onder de sierteelt valt alles wat te maken heeft met de veredeling, het kweken en de verhandeling van bloemen en planten. 

‘Ik voel me in deze sector helemaal thuis’
Miranda haar passie om binnen deze sector aan de slag te gaan, begon 25 jaar geleden. “Ik ben van origine accountant en heb een bedrijfseconomische opleiding afgerond. Alleen past de commerciële kant beter bij mij. Ik ben gestart als productmanager bij de Bloemenveiling Aalsmeer en daarna als zelfstandige verder gegaan. In deze sector voel ik me helemaal thuis en alle kennis, ervaring en mijn netwerk zorgen ervoor dat mijn lessen praktisch en actueel zijn." 

Floweracademy.NL en Blij Plantje
"Samen met Lucas Jansen geef ik vanuit de Floweracademy.NL  cursussen aan medewerkers binnen de sierteeltsector. Het borrelt bij mij continu van ideeën. Ik ben altijd bezig met het vernieuwen, veranderen en innoveren. Daarom ben ik een paar jaar geleden met mijn zusje een startup begonnen: Blij Plantje.” Met Blij Plantje haalt Miranda geneeskrachtige zaadjes uit landen zoals China en Suriname en kweekt deze in Nederland op tot kruidenplanen waarmee thee kan worden gemaakt. Planten die tot op heden niet verkrijgbaar waren in West-Europa. 

Miranda: “Het is niet dat je van de kruiden beter wordt. Je gebruikt ze juist om gezond te blijven, een soort self-care.” Het was een lang proces met Blij Plantje. Zo duurde het jaren voordat de planten zijn gaan groeien. En vervolgens moet het ook naar de consument. “Mijn zus en ik hebben laatst naar de Fruit Logistica beurs in Berlijn bezocht om het concept onder de aandacht te brengen van inkopers van retailketens. We hopen namelijk dat onze planten uiteindelijk in de schappen van de supermarkten terechtkomen.” 

Hybride docentschap bij Inholland
Naast Blij Plantje geniet Miranda ontzettend van het docentschap. “Ik probeer het ondernemerschap zo goed mogelijk te combineren door veel praktijklessen te geven. Eigenlijk alle aspecten waar ik mee te maken heb als ondernemer, probeer ik tijdens de lessen ook mee te geven.” Ook zijn er studenten op dit moment bezig met exportplannen voor Blij Plantje tijdens hun vak. “Het is heel fijn dat zij een onderzoek kunnen verrichten voor dit echte bedrijf. Het is daarnaast ook leuk om deze groep te begeleiden. Je moet daarin wel als ondernemer je verwachtingen bijstellen. Je zal heus niet dé oplossing krijgen, maar wel nieuwe invalshoeken meekrijgen waar je zelf vervolgens weer mee aan de slag kan!” 

Naast je huidige baan jezelf specialiseren of bijscholen? Met de flexibele deeltijdopleiding Tuinbouw & Agribusiness aan Hogeschool Inholland Delft kunnen studenten zich ontwikkelen tijdens hun carrière. Meer kennis opdoen en een extra diploma op zak klinkt voor velen als een mooi voordeel. Maar het vergt ook een hoop motivatie en discipline. Deeltijdstudent Rens Muller erkent dit ook: “Ik doe heel veel kennis op die ik kan toepassen tijdens mijn werkzaamheden maar er zijn wel veel avonden dat ik ook nog moet studeren.” 

Op dit moment zit Rens in zijn derde jaar van de deeltijdopleiding Tuinbouw & Agribusiness in Delft. Naast deeltijdstudent werkt hij ook al 2,5 jaar bij Globe Plant als teeltmedewerker. Na het afronden van zijn mbo-opleiding is hij gaan werken, maar toch twijfelde hij of een hbo-opleiding niet iets voor hem was. “Ik had alleen geen zin om vijf dagen naar school te gaan, dus een voltijdopleiding was geen optie voor mij.” Na het bekijken van de mogelijkheden stuitte Rens uiteindelijk op de deeltijdopleiding in Delft.

Praktijk koppelen aan theorie
Rens: “De opleiding sluit perfect aan op hetgeen ik wil leren. Ik kan namelijk alle onderdelen die tijdens de opleiding aan bod komen toepassen tijdens mijn werk.” Tijdens deze opleiding krijgt Rens de mogelijkheid om praktijk te koppelen aan de theorie. Een goed product, nieuwe businessmodellen en innovatie op gebieden als management, technologie, automatisering, logistiek, internationalisering en duurzaamheid zijn minstens zo bepalend voor succes. Rens: “Ik heb altijd de behoefte om te blijven groeien en om meer kennis op te doen. Uiteindelijk ambieer ik een functie waarbij ik dit papiertje ook echt nodig heb.”

Discipline 
Om de week heeft Rens vier uur les in Delft. Tijdens deze lessen wordt alle theorie behandeld. “Het is soms wel erg pittig dat je naast je baan ook moet studeren. Ik werk zelf 40 uur per week en in de avonden zit ik dus ook wel vaak te blokken. Dit vraagt wel een hoop discipline.” Rens merkt dat er in zijn klas veel jonge tuinders kiezen voor een deeltijdopleiding. “Vaak willen ze toch ook een hogere functie binnen het bedrijf waarin ze werkzaam zijn en daarnaast is het ook wel lekker voor de centjes!” 

Rens moet nu nog anderhalf jaar en dan heeft hij zijn studie voltooid. “Het is heel fijn als ik deze studie heb afgerond want naast alle kennis heb ik ook weer mijn netwerk uitgebreid met collega-studenten en branchegenoten!” 

Een stijgende zeespiegel, extreme weersomstandigheden en zichtbare schade aan de natuur. Met een veranderend klimaat ontkomen bedrijven er niet aan om te verduurzamen. Stichting Gebiedsfonds Delft Technology Park (SGDTP) wil bekijken wat de mogelijkheden zijn om de campus van Delft te verduurzamen. Tijdens de Green Juniors kregen vijf studenten Landscape and Environment Management de mogelijkheid om vernieuwende en haalbare maatregelen op te stellen. Maatregelen die gericht zijn op duurzaamheid en het verbeteren van de leefomgeving. Christiaan Knaap: “Het is een actueel onderwerp waarmee je vele kanten op kunt. En waarbij je out-of-the box kunt denken.” 

Wageningen als voorbeeld
Tijdens het eerste blok van de Green Juniors ging de groep van vijf studenten aan de slag met het vraagstuk van SGDTP. Omdat duurzaamheid een groot begrip is heeft de groep de onderwerpen opgedeeld in vijf thema’s: klimaatadaptatie, leefomgeving, circulariteit, mobiliteit en energie. Marvin Klijn: “Ieder lid had een eigen thema waar onderzoek naar gedaan is.” Om goed te bekijken wat er allemaal mogelijk is met verduurzaming op een campus heeft de groep vooral gekeken welke maatregelen Wageningen Campus heeft genomen. Christiaan: “Wageningen heeft de duurzaamste campus van de wereld. We vonden het daarom een mooi uitgangspunt om Delft daarmee te vergelijken.”

Slimme maatregelen
Aan de hand van verschillende onderzoeken heeft de groep tien maatregelen bedacht om de campus van Delft te verduurzamen. Van het aanleggen van slimme blauwgroene daken tot het plaatsen van bladloze windturbines. Christiaan: “We hebben maatregelen bedacht die direct te implementeren zijn, zoals de koffiekringloop sluiten. Maar er zitten ook maatregelen tussen die meer werk en financieel tijd nodig hebben zoals de parkfunctie vergroten.” Marvin: “Het is nu aan SGDTP of ze deze maatregelen gaan toepassen. Ze hebben in ieder geval een heel mooi overzicht met mogelijkheden.” 

Bladloze windturbine 
Een van de leukste maatregelen vond de groep toch wel de bladloze windturbines. Marvin: “In de toekomst komen er mogelijk nog andere energiebronnen op de markt. Een van deze mogelijk nieuwe duurzame energiebronnen zijn de windturbines van Vortez. De kracht van dit ontwerp zit in het opwekken van energie met de wind als energiebron met een lagere milieubelasting.” Het ontwerp hiervan is niet schadelijk voor vogels en zorgt voor minder overlast voor omwonende dan windmolens.

Expertmeeting met ondernemers
In het onderzoeksproces heeft de groep een expertmeeting georganiseerd. De experts bestonden uit ondernemers uit de regio Delft. Samen met deze groep is er tijdens een interactieve sessie gesproken over de duurzaamheidsopgave waar Delft Campus voor staat. Marvin: “Ik vond deze interactieve sessie met de experts echt super leerzaam. Je krijgt zoveel inzichten van mensen die veel kennis hebben. Dit verplichte onderdeel vanuit Green Juniors was zeker een meerwaarde.” 

Vertical farming oftewel verticale landbouw is een vorm van landbouw waarbij gebruik wordt gemaakt van gestapelde kweeklagen in fabriekshallen, kantoren of winkels. Tijdens het project Green Juniors van Inholland Delft kregen Tim van der Mout, Mathijs Teerds, Demy Huijsman, Floor van der Marel en Amarins Brandsma de kans om marktonderzoek te doen naar Vertical Farming met als opdrachtgever Wageningen Universiteit (WUR). Tim: “De keuze voor deze opdracht was snel gemaakt, het sprak mij direct aan.” 

Vertical farming ontwikkelt zich snel, niet alleen door economische ontwikkelingen. Gewassen telen in meerdere lagen in leegstaande kantoorpanden heeft positieve gevolgen. De teelt wordt duurzamer en efficiënter. Ook hoeven pesticiden lang niet meer altijd gebruikt te worden. Verticale landbouw kan zo een revolutie  teweegbrengen in de productie van verse groenten. Door gewassen in lagen te telen onder gecontroleerde omstandigheden, kunnen garanties worden gegeven over de hoeveelheid en de kwaliteit van de productie, elke dag van het jaar, onafhankelijk van het weer en klimaat(verandering).

Meerwaarde vertical farming onder doelgroep 
De studenten deden onderzoek onder jongvolwassenen, jongeren tussen de 18 en 30 jaar die nog weinig kennis hebben van het onderwerp. “Wij kregen de opdracht om een advies uit te brengen met welke doeltreffende communicatiemiddelen we de meerwaarde van vertical farming onder de aandacht van de doelgroep kunnen brengen.” De groep, bestaande uit studenten van meerdere opleidingen, is hier direct mee aan de slag gegaan. De mix aan studenten zorgde soms wel voor extra werk. “Wij als tuinbouw-studenten waren al bekend met deze vorm van landbouw, maar de meiden van Food moesten zich hier eerst nog goed in verdiepen.” 

Van ‘tuinbouw naar communicatie’ 
Hoe verder in het traject van het project, hoe meer communicatie er aan bod kwam. “Het was wel grappig om te zien, wanneer we met communicatiemiddelen aan de slag gingen,  de rollen omgedraaid werden. Demy en Floor hadden meer verstand op dit vlak. Wij als tuinbouwstudenten hebben hier weer van opgestoken.” Tim gaf aan dat hij het heel erg prettig vond om met studenten te werken aan dit project die juist niet van zijn opleiding afkwamen. “Je krijgt ook mee hoe het bij een andere opleiding eraan toegaat.” 

Het resultaat van vertical farming 
Uiteindelijk heeft de groep een mooi advies kunnen geven aan de WUR waar ze uiteindelijk mee verder kunnen. “Het was een hele leerzame opdracht waar we veel resultaten uitgehaald hebben afkomstig van 500 respondenten. Hieruit kunnen we concluderen dat de doelgroep het belangrijk vindt dat bij producten die zij aanschaffen minder bestrijdingsmiddelen zijn gebruikt, er minder uitstoot van CO2 is geweest en dat de producten jaarrond beschikbaar zijn. Vertical farming sluit hier dan goed op aan.”

 Wil jij het project terugkijken? Dat kan, deze groep studenten heeft een hele interessante video gemaakt over hun project. 

Ondernemers in de agri-, food- en tuinbouwsector dragen vaak veel meer bij aan een duurzame en circulaire maatschappij dan  zichtbaar is voor consumenten . Het blijft lastig om hen te enthousiasmeren voor duurzame alternatieven. Tijdens hun vierde jaar krijgen studenten  van Inholland Delft de kans om het verhaal van duurzame bedrijven zichtbaar te maken om zo de impact te vergroten.

Ieder jaar organiseert Inholland Delft  voor de vierdejaarsstudenten het project Green Juniors. Studenten van de verschillende opleidingen (Food Commerce and Technologie, Dier in de Duurzame Samenleving, Landscape and Environment Management en Tuinbouw & Agribusiness) krijgen de kans om samen te werken aan een groot project uit het werkveld. De meeste projecten hebben een multidisciplinair karakter en de focus ligt vaak ligt op een verbindend thema als ondernemen. De opleidingen halen ieder jaar projecten op bij opdrachtgevers uit het werkveld, waaruit studenten vervolgens een keuze maken.

Een andere kijk 
“Het project zit goed in elkaar. Studenten ervaren hoe ze met studenten van andere opleidingen en disciplines, moeten samenwerken”, vertelt Teffany Kartopawiro, een van de docentbegeleiders van Green Juniors. “Op deze manier ervaren de studenten dat iedere student een andere denkwijze heeft. Dit kan tijdens dit project heel mooi samengebracht worden, waardoor ieders expertise wordt gebruikt en zo de krachten worden gebundeld.” Teffany merkt ook dat de studenten professioneel omgaan met een opdrachtgever. Ze organiseren zelf de consultancy-uren met docenten en regelen met de opdrachtgever verschillende overlegmomenten en een uiteindelijke expertmeeting.

Een tool voor een varkenshouderij 
Teffany begeleidt op dit moment een projectgroep die aan de slag is voor een varkenshouderij: ‘Zuiderzeevarken; Good Food, Good Mood’. Een project dat streeft naar veel ruimte, licht en een ondergrond (stro) waarin de varkens kunnen wroeten. Hun vlees wordt rechtstreeks afgezet naar ongeveer 25 slagers in Noord-Holland. Ook zijn er steeds meer restaurants die het vlees van Zuiderzeevarken op de kaart zetten. 

Om de consument meer te verbinden met ‘de stal’ is de eigenaar op zoek naar een tool die de interactie mogelijk maakt tussen de varkens en de consument. “ Studenten van de opleidingen Dier in de Duurzame Samenleving en  Food Commerce and Technology zochten voor dit project de samenwerking met studenten van de opleidingen Informatica en Elektrotechniek. "Ondanks dat deze opdracht buiten de comfortzone van sommige studenten valt, is de groep heel hard bezig met de ontwikkeling van de juiste software. De studenten zoeken heel goed de samenwerking op met partijen die iets voor hen kunnen betekenen.”

Een frisse blik
Naast dat de leeropbrengst voor de studenten heel groot is, is het voor opdrachtgevers ook een hele mooie kans om een casus uit hun bedrijf te laten bekijken door studenten. “Ik merk dat opdrachtgevers altijd heel erg tevreden zijn met het resultaat.  Studenten hebben een frisse blik, ze denken anders en ze lopen niet al jaren mee met het bedrijf. Daarnaast leveren ze niet altijd een standaard verslag in. Met de Green Juniors zijn de studenten vrij om een creatief product te ontwikkelen als eindresultaat.”

‘Het Nieuwe Telen: Gas erop’ is een teeltmethode die nu twaalf jaar in Nederland voet aan de grond probeert te krijgen. Inholland is één van de partners van dit project. Concreet betekent dit dat de studenten van opleiding Tuinbouw & Agribusiness van Hogeschool Inholland Delft meer theoretische kennis krijgen voorgeschoteld over verschillende teeltbenaderingen. Daar komt nu een schepje bovenop met het autonoom telen. In de glastuinbouwsector is een digitale transformatie gaande waarbij data en artificiële intelligentie een significantere rol gaan spelen. Pas afgestudeerde teelt-student Jelmer Keemink bekeek voor zijn afstudeeronderzoek welke implementatiemogelijkheden er voor het autonoom telen zijn in de commerciële tomatenteelt.

“Autonoom telen is op dit moment trending topic. Autonoom telen zou je simpelweg kunnen omschrijven als de kennis van de teler samengevat in modellen en algoritmes. Deze algoritmes worden weer omgezet in digitale processen die de minder ervaren telers ondersteunen bij het maken van beslissingen.” Jelmer vertelt dat autonoom telen vooral voor de jongere tuinders een hele mooie manier is om te helpen met optimale teeltbeslissingen, zonder over de benodigde ervaring te beschikken. “Het toepassen van autonoom telen moet het mogelijk maken continu de juiste beslissing te maken. Verder moet de ondersteuning bij het maken van beslissing en de autonome aansturing de teler de mogelijkheid geven grotere oppervlaktes aan te sturen.” De toepassing van AI in de tuinbouwsector zal ertoe moeten leiden dat ervaring, oftewel het hebben van 'groene vingers; , van minder groot belang worden.

Optimaliseren van de teelt
Jelmer heeft een groot aantal teeltspecialisten gesproken over autonoom telen. Zij zien kansen in een autonoom systeem omdat dit de mogelijkheid biedt om de teelt continu te monitoren én voortijdig aanpassingen door te voeren wanneer er veranderingen in omstandigheden optreden of worden voorspeld. “Op dit moment zijn diverse partijen bezig met het ontwikkelen van autonome teeltsystemen. Hierbij geldt ook de visie dat zij trachten de teelt te optimaliseren door een autonoom systeem invulling te laten geven aan diverse lange termijn doelstellingen.”

Onder embargo
De afstudeeropdracht was niet altijd even gemakkelijk. “Het was een flinke opdracht en ik was hiervoor ook nog niet bekend met dit onderwerp. Ik was daarom erg blij dat ik via mijn persoonlijk netwerk veel gesprekken kon voeren over dit onderwerp.” Jelmer had het soms ook lastig met deze opdracht omdat sommige partijen niet altijd alle informatie konden vrijgeven; er was veel dat onder embargo viel. “Veel van mijn bevindingen kunnen niet worden gedeeld. Je moest soms echt je best doen om de juiste informatie uit iemand te halen.”

Toekomst in telen
Jelmer is op dit moment werkzaam binnen zijn afstudeerbedrijf Schenkeveld. Zo is hij nu bezig zich in de praktijk verder te ontwikkelen tot teelspecialist. “Het project autonoom telen staat binnen Schenkeveld nu tijdelijk op een laag pitje, in de toekomst verwacht ik dat dit nog wel verder zal worden opgepakt.” Jelmer ziet wel een toekomst in het autonoom telen, maar verwacht niet dat autonome processen alles gaan overnemen: “Ondanks dat de rol van de teeltspecialist onder invloed van autonome teeltsystemen specialistischer wordt, zal deze functie altijd een belangrijke rol blijven vervullen binnen het teeltproces.”

Duurzaamheid is een begrip dat binnen enkele jaren is uitgegroeid tot het samen optrekken en samenwerken aan duurzame oplossingen binnen de Inholland-domeinen Agri, Food and Life Sciences en Techniek, Ontwerpen en Informatica. Hier vervullen de medewerkers en studenten van Hogeschool Inholland een grote rol in. Onderwerpen als klimaatverandering, energie, grondstoffen en circulariteit zijn erg actueel en daar wordt veel aandacht aan besteed. Sterker nog, studenten staan te springen om met dit soort thematieken aan de slag te gaan. Ze worden opgeleid tot de professionals van morgen, maar gaan al tijdens hun studie zeer gedreven aan de slag met dit soort maatschappelijke uitdagingen.

Daarbij leggen we in alle onderwijs- en onderzoeksactiviteiten focus op een bijdrage aan een duurzame, gezonde en creatieve samenleving. Inholland leidt zo professionals op die vanuit hun eigen specifieke vakmanschap en expertise hun plek in de samenleving vinden.

De Dag van de Duurzaamheid
Inholland Delft staat bekend als een kleine, groene hogeschool in de Randstad, waarbij  duurzaamheid centraal staat bij alle opleidingen. Deze duurzaamheidsvraagstukken krijgen bij iedere opleiding een ander perspectief. De wereld blijft nu eenmaal veranderen en met verschillende oplossingen, innovaties en invalshoeken kunnen we beetje bij beetje de wereld verduurzamen. Samen staan we voor veel duurzame uitdagingen. Tijdens de Dag van de Duurzaamheid is het belangrijk dat dit onderwerp als normaal gezien gaat worden. Deze dag geeft er een jaarlijkse impuls aan door het onderwijs aan te moedigen en het zichtbaar te maken.

Liefde en draagkracht voor de wereld
Als samenleving moeten we de juiste balans tussen people, planet en profit vinden. Dus duurzaam werken met passie en respect voor het draagvermogen van de wereld, met tegelijkertijd een gezonde focus op (verdere) economische groei. Alleen dan kun je zorgen voor een goede kwaliteit van leven, voor nu en voor toekomstige generaties. Binnen de opleiding Landscape and Environment Management van Hogeschool Inholland in Delt is er veel liefde en daagkracht voor vraagstukken rondom een duurzame en toekomstbestendige samenleving. Door onderwerpen als ruimtegebrek en milieu in de Randstad te tackelen en studenten bewust te maken van vernieuwende oplossingen rondom gezonde en groenere steden. Ook docenten raken hier enorm door geïnspireerd. Zo koos docent Maurice Herkrath ervoor om zijn eigen tiny house te bouwen: “Het wonen in een tiny house zorgt voor een lage ecologische voetafdruk. Alle voorzieningen in en rondom het huis zijn gericht op verduurzaming door zelfvoorzienend zijn en verhoging van biodiversiteit.”

'We moeten het anders gaan doen dan anderen, duurzaamheid kunnen we niet meer over het hoofd zien.'
Binnen de opleidingen Tuinbouw & Agribusiness en Food Commerce and Technology werken studenten met het laten groeien van groene en levende producten. Zij zullen immers met veel grote issues te maken krijgen. Alex van der Zwart (docent en onderzoeker) is van mening dat bedrijven dit onderwerp meer eigen moeten maken. “Een bedrijf dat niet bezig is met verduurzaming, is een bedrijf dat niet relevant is. Om relevant te blijven moeten bedrijven er dus voor zorgen dat de gehele organisatie dit onderwerp omarmt. Door kleine stappen te maken, kun je toch voor veel impact zorgen.” Opleidingen werken dan ook nauw samen met bedrijven om ervoor te zorgen dat zij aan de slag gaan met duurzamere oplossingen.“Onze studenten gaan vanaf jaar twee al aan de slag met echte bedrijfsopdrachten uit de sector. Deze werkwijze stimuleert ook de docent-experts om mee te gaan in deze vernieuwende thematieken binnen de eigen sector.”

Vernieuwende visie op gebied van duurzaamheid binnen de studierichting
Het welzijn van mensen, dieren en natuur is een belangrijk onderwerp voor een duurzame samenleving. Binnen de opleiding Dier in Duurzame Samenleving is ook een transitie gaande richting het duurzaamheidsaspect. Ilona Buddingh-Maas (hybride docent Dier in de Duurzame Samenleving en expert op gebied van duurzaamheid) houdt zich bezig met verschillende onderwerpen die samenhangen met duurzaamheid. “Ik ben me gaan bezinnen hoe de aarde als geheel in elkaar steekt, welke rol duurzaamheid daarin heeft en hoe ik en anderen hier aandacht en invulling aan kunnen geven.” 

Voor de opleiding Dier in de Duurzame Samenleving richt Ilona zich samen met het docententeam op de vraag wat de opleiding als een duurzame samenleving ziet, wat dierenwelzijn inhoudt en hoe dit samen met de andere elementen van duurzaamheid verder geïntegreerd kan worden in het studieaanbod. “We zijn als team de afgelopen maanden aan de slag gegaan met het ontwikkelen en formuleren van een visie op duurzaamheid voor deze studierichting. Zo kunnen we helder overbrengen waar de opleiding voor staat, hoe duurzaamheid gezien wordt en hoe dit vertaald wordt naar de studie-inhoud.” Uiteindelijk hoopt Ilona de visieontwikkeling op duurzaamheid en de vertaling hiervan naar de studie-inhoud ook mee te ontwikkelen en door te voeren bij andere opleidingen binnen Inholland.

Duurzaamheid en techniek
Het lijkt als een onwerkelijke combinatie maar duurzaamheid speelt ook een hele grote rol bij de opleidingen Aeronautical & Precision Engineering. Als er nu wordt gekeken naar speerpunten binnen de luchtvaart staat duurzaamheid in de top 3 of top 4. “De luchtvaart is ontzettend actief binnen dit thema omdat er veel kansen in zitten, maar omdat het ook moet”, vertelt Arnold Koetje, manager van de Applied Sciences Labs Aeronautical and Precision Engineering. "Het is een maatschappelijke uitdaging hoe we met elkaar, maar ook met de aarde omgaan. De luchtvaart speelt hier op verschillende manieren in. Vliegen op synthetische kerosine, waterstof en elektrisch vliegen zijn hier voorbeelden van, waarbij we met project DragonFly op dit moment een elektrisch sportvliegtuig aan het ontwikkelen zijn. Samen met bedrijven is onlangs een nieuw subsidievoorstel ingediend om een nieuwe elektrische aandrijflijn te ontwikkelen waardoor meerdere vliegtuigentypes zonder uitstoot kunnen vliegen.

“Iedereen moet aan de slag met duurzaamheid. Sterker nog, als je het niet belangrijk maakt binnen je organisatie kun je je afvragen of je nog wel bestaansrechten hebt. Ook onze studenten willen een bijdrage leveren aan een duurzame toekomst. Dit is vaak vanuit hun eigen idealisme en de verwachting dat wij, binnen het onderwijsprogramma, hier ook iets mee doen. Ik ben daarom ook persoonlijk gedreven om goede hbo-ingenieurs af te leveren."

Binnen Inholland werken opleidingen, studenten en medewerkers samen aan duurzame oplossingen voor verschillende maatschappelijke uitdagingen. Studenten worden voortdurend uitgedaagd vraagstukken vanaf andere perspectieven te bekijken en te komen met bruikbare en werkbare innovaties. Onze afgestudeerden, de professionals van morgen, zijn hierdoor van grote toegevoegde waarde voor het bedrijfsleven. Hun frisse, vernieuwende en no-nonsense mentaliteit worden dan ook met open armen ontvangen door toekomstige werkgevers.

Op donderdag 7 oktober organiseert het Domein Agri, Food and Life Sciences van Hogeschool Inholland het webinar Nature Based Solutions. Vanaf 13.00 uur behandelen lectoren Mauro Gallo (Biomimicry, leren van de natuur voor duurzame oplossingen) en Patrick Huntjes (Sociale Innovaties in het Groene Domein) en (docent)onderzoekers verschillende maatschappelijke vraagstukken. Focus is om de prettige leef-, woon-, en werkomgeving in Nederland te beschermen en in stand te houden. Dit is essentieel voor onze toekomst!

Natuurinclusief
Nederland staat voor grote, dringende en maatschappelijke opgaven. Daarbij is het belangrijk om natuur in te zetten voor een sterke en vitale samenleving. Tijdens het webinar komen verschillende onderwerpen naar voren waarbij we de natuur een grote rol speelt om de economie een gezonde basis te geven. En tegelijkertijd de gevolgen van biodiversiteitsverlies af te wenden. Een natuurinclusieve aanpak vermijdt de schade aan de natuur en benut juist de mogelijkheden van de natuurlijke omgeving de realisatie van meer natuur. Natuurinclusief betekent dat je de natuur niet alleen optimaal gebruikt, maar die ook spaart en verzorgt. Dit kan op vele manieren.

Het programma

• 13.00 - Opening en kick-off, door Gerry Kouwenhoven (onderzoeker Domein Agri, Food and Life Sciences) 
• 13.05 - Biomimicry, door Lector Mauro Gallo (lector Biomimicry) & Sandra van der Wielen (docent opleiding Landscape and Environment Management)
• 13.20 - Natuurinclusief bouwen, door Ted van der Klaauw (docent-onderzoeker opleiding Bouwmanagement Vastgoed & Ruimtelijke Ontwikkeling)
• 13.50 - Natuurinclusieve gebiedsinrichting, door Maurice Herkrath (docent opleiding Landscape and Environment Management)
• 14.20 - Stadsnatuur, ecologische omstandigheden en processen, door Anneke Blokker, stadsecoloog Amsterdam
• 14.30 - Keynote 'Op weg naar eennatuurinclusieve samenleving' door lector Patrick Huntjens (Sociale innovaties in het Groene Domein)
• 15.00 - Kick-down en sluiting door Gerry Kouwenhoven.

Het webinar is bedoeld voor studenten, docenten en alle andere geïnteresseerden. Meld je aan door te mailen naar gerry.kouwenhoven@inholland.nl. Vermeld in de mail je naam, organisatie (en in geval van student: je opleiding en studentnummer) en eventueel jouw vraag.

Het webinar wordt mede mogelijk gemaakt door het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)

Hogeschool Inholland organiseert samen met 3 andere hogescholen op donderdag 16 september een webinar over bedrijfsopvolging in de agrarische sector. Dit gratis webinar van 13.00 tot 15.00 uur is onderdeel van een tweejarig onderzoek naar het overnemen en overdragen van ondernemingen. Meld je aan!

Bedrijfsovernames in de agrarische en foodsector zijn ingrijpend. Er zijn veel expertises nodig, vanuit verschillende perspectieven (familiegeluk, de persoon, maatschappij & strategie, financieel-juridisch) met diverse adviseurs, informanten, erfbetreders en beïnvloeders op verschillende momenten.

Onderzoek naar bedrijfsopvolging
Hogeschool Inholland, Van Hall Larenstein, Aeres Hogeschool en HAS Hogeschool doen onderzoek naar bedrijfsopvolging. Daarmee willen ze overzicht en inzicht krijgen over het ‘landschap’ van bedrijfsovername. Het doel van het onderzoek is meer succesvolle bedrijfsovernameprocessen, waarbij zowel het bedrijf als overdrager, opvolger en niet-overnemende familieleden samen doorgaan.

Living Lab Duurzame Bedrijfsovername
Het onderzoek leidt tot verschillende initiatieven. Zo is Inholland gestart met een Living Lab Duurzame Bedrijfsovername. In dit living lab werken tweede- en vierdejaarsstudenten van Dier in de Duurzame Samenleving en Tuinbouw & Agribusiness samen met bedrijfsoverdragers en bedrijfsovernemers, en met adviseurs, coaches en mediators. Door midden in de beroepspraktijk te staan - glastuinbouw of melkveehouderij - ontdekken studenten hoe ze hun kennis en vaardigheden kunnen inzetten én kunnen blijven ontwikkelen. De resultaten uit hun onderzoek worden daarbij direct gebruikt in het onderwijs. Hiermee ontstaat een wisselwerking tussen onderwijs, onderzoek, organisaties en ondernemers.

Programma webinar
Het webinar op 16 september is onderdeel van het tweejarige onderzoek. Het programma is als volgt:

13.00 uur: Welkom en kick-off
13.10 uur: Ervaringen van een adviseur die ook docent is
13.30 uur: Ervaringen van een bedrijfsoverdrager
13.50 uur: Ervaringen van een bedrijfsopvolger en docent-onderzoeker
14.10 uur: Ervaringen van een niet-overneemster bij een familieoverdracht
14.30 uur: Onderzoeksresultaten
14.50 uur: Q&A
15.00 uur: Kick down

Meld je aan voor dit gratis webinar
Sluit ook bij het webinar! Stuur hiervoor een mail naar gerry.kouwenhoven@inholland.nl. Geef in de e-mail in ieder geval het volgende aan: je naam en je onderwijsinstelling, bedrijf of organisatie.

Samen tegen voedselverspilling. Tijdens de Verspillingsvrije week (7 t/m 13 september) wordt er aandacht gevraagd aan consumenten en organisaties om bewuster na te denken en de verspilling van voedsel tegen te gaan. Ook Hogeschool Inholland doet mee aan deze week. Samen met andere hogescholen Aeres, HAS en HZ en MBO Lentiz is er een projectvoorstel opgesteld om voedselverspilling te verminderen.

Kennis over verspilling in de verschillende ketens is beperkt beschikbaar. Het is daarom van groot belang om dit onderzoek binnen verschillende ketens uit te voeren en oplossingen aan te dragen voor het mkb. In de voedselketens is veel verborgen voedselverspilling. Naar schatting gaat in Nederland een kwart van ons voedsel verloren door verspilling, waarvan bijna 40% bij producenten. Met de ‘producent’ bedoelen we alle boeren, telers, fabrieken, productverpakkers en tussenhandelaren. Er is veel productverspilling bij groenten en fruit, wortels en knollen, graan, en zuivel en vlees in mindere mate. Kijkend naar de voedselketens hebben grotere bedrijven meer mogelijkheden om voedselverspilling te voorkomen en reststromen tot waarde te brengen dan kleinere bedrijven.

Kansrijke oplossingen
Afgelopen dinsdag vond de projectkick-off plaats in Veghel. Het betrokken onderzoeksteam van Inholland bestaat uit Woody Maijers, Gerry Kouwenhoven, Jenny Abbenbroek, Alex van der Zwart en Malou Bakuwel. Ze nemen de voedselketens als systemen onder de loep genomen om te zien waar voedselverspilling het grootst is. In samenwerking met bedrijven gaat het team op zoek naar kansrijke oplossingen, om deze door te voeren. Daarnaast wordt opgedane kennis en tools benut door het werkveld en onderwijs. Hiermee levert het groene onderwijs een bijdrage aan de actualisatie van het curriculum; studenten van o.a. de opleiding Food Commerce & Technology en Tuinbouw & Agribusiness van Inholland krijgen de kans om mee te doen met vraagstukken over deze problematiek en worden hierdoor bewust en competent gemaakt als duurzame agrarische ondernemers en professionals in de agri-foodsector.

Uiteindelijk wil niemand voedsel verspillen. Wil jij meer informatie hoe jij ook jouw steentje kan bijdrage of wil je meer informatie over dit SIA-project? Neem dan contact op met Jenny Abbenbroek: jenny.abbenbroek@inholland.nl.

Duurzaamheid is een hot topic en zorgt voor het evenwicht tussen mens, milieu en economie. Drie onderwerpen waar onze nieuwe Inholland-collega Ilona Buddingh – Maas een overtuigende mening over heeft. Het is haar missie om een duurzame wereld te creëren en heeft hierover het boek ‘BEGIN met duurzaamheid’ geschreven. Daarnaast biedt ze verschillende workshops en trainingen aan bij bedrijven. Ook is ze sinds februari voor 16 uur per week de hybride docent bij de opleiding Dier in de Duurzame Samenleving: “Ik vind het belangrijk om mijzelf te blijven ontwikkelen, het onderwijs is daar een mooie plek voor. Daarnaast voel ik me erg betrokken bij dieren en natuur wat mooi past in groene opleidingen als ‘Dier in de Duurzame Samenleving’.”

Met een sneltreinvaart
Voordat Ilona zich op het onderwerp duurzaamheid stortte, heeft ze verschillende economische studies afgerond in Groningen. Vervolgens is ze bij multinationals aan de slag gegaan. “Ik heb hier veel geleerd over hoe bedrijven werken. Het was hard werken, gericht op het halen van businesstargets en altijd maar doorgaan. Ik ervaarde het als een sneltrein; je zit erin of je gaat eruit. Daar zit geen middenweg in.” Na zo’n zeven jaar op deze manier gewerkt te hebben, was het tijd om te reflecteren en een nieuw pad in te slaan.

Tijd voor reflectie
Duurzaamheid speelde voor Ilona altijd al een belangrijke rol in haar leven. Tijdens de periode van reflectie ontdekte ze dat dit onderwerp dichtbij haar ligt. Ze had er alleen nog weinig concrete invulling aan gegeven. “Ik ben me gaan verdiepen in duurzaamheid,toen helder werd waar dit voor mij over ging, vroeg ik me af waarom ik hier niet veel eerder mee was begonnen. Ik ben me ook gaan bezinnen hoe de aarde als geheel in elkaar steekt, welke rol duurzaamheid daarin heeft en hoe ik en anderen hier aandacht en invulling aan kunnen geven.” Door het stellen van al deze vragen is Ilona gestart met het schrijven van haar eerste boek: BEGIN met duurzaamheid. Hierin legt ze uit hoe je in vijf BEGIN-stappen samen met anderen een nieuwe realiteit creëert. Ook biedt ze verschillende ‘BEGIN met duurzaamheid’ workshops en trainingen aan bedrijven en geeft ze colleges over duurzaamheid aan de Haagse Hogeschool.

Agrarische keten
“Het geven van colleges ervaarde ik als een verrijking voor mijn inhoudelijke kennis en ontwikkeling op het gebied van duurzaamheid. Dit ben ik verder gaan uitbouwen. Onder andere door het mee-ontwikkelen en geven van een masterclasses Duurzaam Ondernemen.” Via de Rabobank Ondernemers Academie kwam Ilona in aanraking met de agrarische tak en daarmee geconfronteerd met de realiteit van agrarische ondernemers. “De situatie in die keten is helaas niet best. Er zijn veel uitdagingen die om een oplossing vragen.” Gedreven om hierin mee te denken, is ze zich daarom nog meer gaan verdiepen in deze sector en heeft vervolgens meegeschreven met het hoofdstuk:' Agriculture in Transition' voor het boek: Changing the Game van Lucas Simons & André Nijhof. “De affiniteit met de groene sector is hierdoor toegenomen. Toen ik de functie van hybride docent duurzaamheid bij de opleiding ‘Dier in de Duurzame Samenleving’ tegenkwam, sprak mij dit meteen aan. De positieve gesprekken met Jojanneke de Koning (teamleider van de opleiding, red.) vergrootten mijn enthousiasme waardoor ik deze kans met plezier heb gegrepen.”

Duurzaamheid en dierenwelzijn
“Welzijn van mensen, dieren en natuur zie ik als een belangrijk onderwerp voor een duurzame samenleving. Voor de opleiding Dier in de Duurzame Samenleving richt ik mij samen met het docententeam op de vraag wat de opleiding als een duurzame samenleving ziet, wat dierenwelzijn inhoudt en hoe dit samen met de andere elementen van duurzaamheid verder geïntegreerd kan worden in het studie-aanbod."

"De afgelopen maanden zijn we met een deel van het team aan de slag gegaan met het ontwikkelen van de visie op duurzaamheid vanuit deze studierichting, het kiezen van richting en de vertaling hiervan naar de studie. Zo kunnen we helder overbrengen waar de opleiding voor staat, hoe duurzaamheid gezien wordt en hoe dit vertaald wordt naar de studie-inhoud. Leuk om hier vanaf september een aantal colleges over te geven.” Uiteindelijk hoopt Ilona de visie ontwikkeling op duurzaamheid en vertaling hiervan naar de studie-inhoud ook mee te ontwikkelen en door te voeren bij andere opleidingen binnen Inholland.

Beginnen met duurzaamheid
Een wereld waarin alles en iedereen die hier op aarde leeft het goed heeft, dat is een droom waar Ilona uiteindelijk naar streeft. “Het is mijn missie om bij te dragen aan een gezonde duurzame wereld met welzijn voor alles en iedereen. Ik geloof dat iedereen hier een stukje aan bij kan dragen. Waarbij ik het als belangrijk zie dat iedereen zijn of haar potentieel ziet en zodoende kan benutten en inzetten. We hebben hierin genoeg slagen te behalen”. Iedereen kan duurzaamheidsstappen zetten. Volgens Ilona is het vooral belangrijk dat je begint met het stellen van kritische vragen. Zo verken je waar duurzaamheid over gaat en waar jouw raakvlakken met dit onderwerp liggen. “Het is een stapsgewijs ontwikkelproces waarmee je jouw bijdrage aan een duurzame wereld kunt vinden en realiseren, en mooie positieve impact kunt maken.”

Meer informatie
Via deze link ontvang je de eerste twee hoofdstukken van Ilona haar boek, als het je aanspreekt om hier meer over te lezen.

Wil jij graag een keer met Ilona sparren over duurzaamheid of samen bekijken hoe je duurzaamheid verder kan integreren in jouw studierichting en/of colleges? Neem dan contact met haar op. Ze denkt graag met je mee.

Ook gelooft Ilona sterk in samenwerking in de transitie naar een duurzame wereld. Geef je binnen Inholland colleges over duurzaamheid? Dan komt ze graag met je in contact. 

Het begin van je studententijd kan best wel spannend zijn. Nadat jij je hebt ingeschreven bij één van de studies bij Inholland Delft is het tijd om dat nieuwe leven te gaan ontdekken. Deze nieuwe levensfase start vanzelfsprekend met een onvergetelijke introductieperiode. Vanuit Inholland Delft organiseren de studieverenigingen SV FMC en VSV Sipke Wynia het Eerstejaarsweekend (EJW). Zij nemen jou mee in de studie, de vereniging en de stad zelf. Vanuit de commissies van de verenigingen wordt er nu al gekeken hoe zij een onvergetelijke week neerzetten. Aansluitend organiseert de OWee dé ontvangstweek voor alle studenten in Delft.

In het weekend van 13 tot en met 15 augustus staat het eerstejaarsweekend van FMC en Sipke Wynia voor de deur. Dylan Kalden (FMC) en Wouter Kerkvliet (Sipke Wynia) zitten in de commissie van het EJW. Ook dit jaar is het weer een hele klus om er een spetterend weekend van te maken. Dylan: “Ik heb tijdens mijn Eerstejaarsweekend zoveel gezien. Je leert op deze manier echt de stad kennen, maar ook de ouderejaars en de studie. Omdat komend jaar mijn laatste jaar is, wilde ik heel graag in de commissie van het EJW. Dit is namelijk mijn laatste kans en die wilde ik echt pakken.”

Binnen de commissies hebben de leden verschillende rollen. Wouter: “Binnen onze vereniging zijn er meerdere commissies om het huidige bestuur te ondersteunen. Hierdoor kunnen er meerdere activiteiten worden georganiseerd. Ik ben het aangewezen bestuurslid van dit jaar. Daarmee is het mijn taak om een oogje in het zeil te houden en te zien of de commissie hetzelfde beeld uitstraalt als de vereniging.”

Activiteiten en borrels
Het EJW duurt zo’n drie dagen. Tijdens deze dagen ontdekken de eerstejaars de eeuwenoude studentenstad Delft  door middel van verschillende activiteiten. Zowel bij FMC als bij Sipke Wynia zullen de studenten verblijven in Delft. Daar vinden allerlei gezellige activiteiten plaats. Wouter: “Er hangt altijd een hele gezellige sfeer, een echt maatjesgevoel. We proberen allerlei activiteiten te organiseren waarbij studenten elkaar zo goed mogelijk leren kennen.” Dylan: “Het geeft de studenten die meedoen echt een voorsprong op de rest. Zeker tijdens zo’n eerste lesdag. Dan zie je direct dat de studenten die zijn mee geweest al een echt groepje zijn gevormd.”

Verschillende scenario’s
Het organiseren van EJW is, vanwege alle coronamaatregelen, een grote uitdaging. De organisatoren van EJW werken heel hard om de studenten die onvergetelijke introductieperiode met hun studiegenoten en studentenstad Delft te bezorgen. Wouter: “We proberen dit jaar echt in te zetten op een reguliere EJW, maar hebben dit jaar beter rekening gehouden met verschillende scenario’s.” Dylan: “Het gaat nu gelukkig de goede kant op, maar het is heel lastig om te voorspellen hoe het er tegen die tijd uit komt te zien. Ik ben best perfectionistisch maar ik probeer nu wel dingen beter los te laten.”

Tipje van de sluier
Ondanks de maatregelen proberen de studieverenigingen alles op alles te zetten om er een onvergetelijke tijd van te maken. De verschillende activiteiten zijn ieder jaar weer een verrassing voor de potentiële studenten. Dylan: “Als ik iets moet verklappen over het weekend zou dit het themafeest zijn. We organiseren op de eerste avond een thema feest waarbij iedereen volledig in dat thema gekleed moet zijn. Ook Sipke Wynia is die avond aanwezig en is dan verkleed in een ander thema. Het thema hou ik alleen nog wel voor mijzelf.” Wouter: “We organiseren normaal alleen één avondprogramma met FMC, maar dit jaar hebben we een hele dag waarbij we met FMC verschillende activiteiten gaan ondernemen.”

Meer weten over het Eerstejaarsweekend van SV FMC en VSV Sipke Wynia? Houd vooral de social mediakanalen dan goed in de gaten.

De start van de volgende versnelling
Het is tijd voor de volgende versnelling in jouw leven! De OWee is een meerdaags evenement voor alle aankomende eerstejaars studenten van de TU Delft, Hogeschool Inholland Delft en de Haagse Hogeschool. Thuis voelen in de stad waar jij gaat studeren is heel belangrijk volgens voorzitter Jules de Backer en vice-voorzitter Feline Steup. “Tijdens deze dagen krijg je zoveel te zien wat Delft te bieden heeft”, vertelt Jules. Samen met een team van acht studenten organiseren zij dit jaar een bijzondere OWee. Feline: “Iedereen wist vooraf waar ze voor tekenden, een onzekere OWee. Maar dit gaf juist een hoop energie en motivatie. Juist dit jaar is het zo belangrijk dat de OWee goed wordt neergezet. Iedereen heeft een lastig jaar achter de rug en we willen een goed begin neerzetten.”

Een community
Binnen de OWee hangt een hele goede sfeer, het voelt als een community waar zowel Jules als Feline zich er toe aangetrokken voelden. “Het voelt echt dat het onze taak om zoveel mogelijk leuke activiteiten te organiseren zodat de aankomende deelnemers echt een leuk plekje in de stad hebben”, vertelt Jules. Het is voor de komende deelnemers een bijzondere stap die ze maken. Ze gaan dan studeren en hebben zoveel meer vrijheid. Maar tegelijkertijd komt er zoveel meer op hun af en dit kan erg spannend en soms zelf stressvol zijn.

Een digitaal platform
De OWee duurt altijd één week. “We vonden het wel gek dat je één week nodig hebt om de volgende versnelling in te gaan. Dit is eigenlijk helemaal niet representatief om zo’n grote overstap te maken. We hebben daarom gekeken of we hier dingen aan kunnen toevoegen”, vertelt Jules. Vorig jaar vond er een hybride OWee plaats, hieruit bleek dat de kracht van het digitale tijdperk erg groot is. Feline: “We voegen er daarom een digitaal platform aan toe. Wanneer studenten zich vanaf juni inschrijven bij de OWee hebben zij direct toegang tot dit platform. Dit platform biedt toegang tot verschillende antwoorden op de vele vragen. Van het vinden van een huis tot het aanschaffen van boeken, alles komt aan bod. Sommige studenten zijn ook zo jong, zij hebben echt die handvatten nodig die wij kunnen aanreiken.”

De volgende Boyan Slat
Naast het digitale platform zal de OWee veel toffe activiteiten organiseren. Zo zullen er nieuwe gasten komen die het OWee willen openen. Ook de burgemeester van Delft zal alle nieuwe studenten komen verwelkomen: “Ze verwelkomt niet alleen 2500 nieuwe studenten maar ook 2500 nieuwe inwoners van de stad Delft.” Maar als tipje van de sluier willen Jules en Feline delen dat ze tijdens een activiteit in het Sciencepark verschillende Delftse initiatieven uitnodigen. “Hier kunnen de deelnemers zien wat voor vette dingen al deze Delftse studenten en ondernemers hebben ontwikkeld. Wij willen onze trots overbrengen en hopen hiermee hen te inspireren om misschien wel de volgende Boyan Slat van de Ocean Cleanup te worden”, vertelt Feline.

Het onmogelijke mogelijk maken
Door corona houdt het OWee Bestuur rekening met heel veel verschillende partijen. Zo werken zij samen met verschillende experts van de gemeente, de TU, het OMT en het RIVM. “Doordat we met hen zo nauw mogelijk communiceren hopen we op die manier alles op de juiste manier neer te zetten. Wij bepalen zelf de lat. Wij zijn als groep zo gemotiveerd waardoor we het soms lastig vinden om een dag er niet mee bezig te zijn. De gezelligheid zit er zeker nog in, maar het is soms wel goed om een keer ‘nee’ op iets te zeggen.” Het onmogelijke mogelijk maken is wat we echt proberen tijdens deze 2021-editie van het OWee.

Wil jij meer weten het OWee van dit jaar? Bekijk de social mediakanalen of de website voor meer informatie.

Stage lopen in het buitenland: fijn als dat weer volledig kan! Een buitenlandse ervaring is namelijk de perfecte gelegenheid om een andere taal te leren, kennis te maken met nieuwe culturen én vakkennis uit te breiden. Ook Mark van der Voort, student Tuinbouw & Agribusiness, wilde deze ervaring meemaken. In zijn derde jaar liep hij een halfjaar stage bij Green Circle Growers in Ohio, het middenwesten van Amerika. “Bij de start van mijn studie wist ik het al: ik wil naar het buitenland.”

Mark komt zelf uit Wateringen. Hij heeft altijd al veel affiniteit met de tuinbouw gehad. Zijn vader had vroeger een eigen bedrijf in deze sector. Na de middelbare school had Mark toch wel veel twijfels met welke opleiding hij wilde starten. “De economische opleidingen leken mij ook heel interessant. Uiteindelijk heb ik toch gekozen voor de opleiding Tuinbouw & Agribusiness in Delft. Dit is veel gespecialiseerder op een bepaald vakgebied.” De eerste twee jaar van de opleiding verliepen goed, de focus ligt vooral op de theorie, aldus Mark. Vanaf het derde en vierde jaar gaat de tuinbouwstudent veel meer de praktijkkant op, mede door stages.

Twee eisen
In het derde jaar staat de stage voor de deur. Mark had voorafgaand twee belangrijke eisen opgesteld: de voorkeur voor een stage bij een kweker én dat hij genoeg tijd zou krijgen om zijn opdracht goed uit te werken. “Omdat ik al vrij vroeg wist dat ik stage wilde lopen in het buitenland ben ik op tijd gaan zoeken. Daarom ben ik eerst begonnen met het uitwerken van zowel een Nederlands als Engelstalig cv en motivatiebrief. Vervolgens ben ik mijn netwerk gaan benaderen met de vraag of zij buitenlandse connecties hebben.” Na veel brieven te hebben geschreven legt hij via via contact met een orchideeënkweker in Ohio, Amerika. Zij zochten nog een student en hadden een leuke opdracht liggen.

Een hoop rompslomp
“Je zou denken; die stage is binnen, vliegticket boeken en op naar Amerika. Maar niets is minder waar. Als je naar Amerika gaat, moet er heel veel worden geregeld voor een visum. Dit kost een hoop tijd en werk, daarvoor hebben we een Nederlandse organisatie ingehuurd die mij hierbij heeft geholpen.” Nadat alle visums geregeld waren en het vliegticket was geboekt, was het eindelijk zo ver: op naar Amerika. Mark vloog op Columbus, de hoofdstad van Ohio. Eenmaal aangekomen, verbleef hij twee dagen in een hotel bij het vliegveld. Daar kreeg hij een introductie ter oriëntatie op het land Amerika.

“Je krijgt in twee dagen tijd een cursus hoe alles in Amerika te werk gaat. Van belastingen, papierwerk tot visums; alles komt aan bod. Ik heb in twee dagen tijd ook veel internationale studenten leren kennen; dat was echt heel leuk.” Na twee dagen is Mark opgehaald door iemand van Green Circle Growers en zijn ze naar de kweker gereden. Daar verbleef Mark in een groot huis, speciaal voor studenten. “Dit huis was eigenlijk voor twaalf man, maar ik verbleef er met één Amerikaan. We hadden dus heel veel ruimte. Daarnaast kregen we ook een auto tot onze beschikking. Dit is wel echt nodig in Amerika, alles ligt ook zo ver uit elkaar.”

Tripje naar Chicago
Na een paar dagen bijkomen ging de stage van start. Mark zijn opdracht stond in het teken van het optimaliseren van een beoordelingssysteem. Hierdoor kwam hij veel in aanraking met data. “Ik vond het een hele leuke opdracht. Na mijn stage heb ik nog veel contact gehad met de teeltmanager, hij vertelde mij dat ze nu veel gebruikmaken van mijn aangedragen oplossingen.” Buiten zijn stage wilde Mark ook graag veel steden in Amerika verkennen. Helaas had hij ook last van de coronapandemie, waardoor hij niet veel wegging. “Ik ben uiteindelijk met een huisgenoot naar Chicago gereden, die kwam daar vandaan. Het was heel leuk om door de stad te lopen en we hebben ook bij zijn gezin gegeten. Dit was echt heel bijzonder om te zien hoe dat er allemaal daaraan toeging. Daarnaast ben ik met een collega naar een schietbaan geweest. Hij was gek op wapens. Ik vond het wel echt hele grote dingen, maar ook dit was wel een hele bijzondere ervaring die ik niet gauw vergeet.”

Eten in de auto
Tijdens zijn stage merkte Mark toch wel veel verschil in cultuur. Zo viel het hem op dat Amerikanen veel minder direct zijn dan Nederlanders. “Ze zijn veel genuanceerder, dit leverde soms wel wat onduidelijkheden op. Ook mijn Nederlandse manager in Ohio had het daar soms lastig mee.” Daarnaast was Mark gewend vanuit Nederland om tijdens de pauzes met elkaar gezellig te zitten en bij te kletsen over het werk. “Er hing hier wel een andere sfeer. Iedereen was heel erg op zichzelf, soms aten collega’s alleen in de auto.”

Staat goed op je cv
Mark is op dit moment bezig met zijn afstudeerstage bij Bunnik Plants in Bleiswijk. Zijn reislust is hij zeker nog niet kwijt en het zou hem heel leuk lijken om uiteindelijk bij een organisatie terecht te komen waarbij er contacten zijn met internationale leveranciers. Maar waarom nu een stage in het buitenland? Mark raadt het van harte aan: “Het is een ontzettend gave ervaring, waarbij je veel nieuwe mensen en culturen leert kennen. Daarnaast leer je er zoveel van, je wordt er een zelfstandig persoon van. Tot slot staat het heel goed op je cv!”

Nieuwsgierig geworden naar de opleiding? Lees alles over Tuinbouw & Agribusiness. 

Je bent eruit: studeren in studentenstad Delft! Hoe fijn is het dan dat je op een gemakkelijke manier nieuwe mensen leert kennen waarmee je samen de studententijd beleeft? Hierbij kan een studievereniging ervoor zorgen dat jij de tijd van je leven hebt, nieuwe vrienden maakt, de diepte in gaat tijdens je studie en heel veel gezellige borrels kunt bijwonen. Inholland Delft heeft twee studieverenigingen: V.S.V. Sipke Wynia en S.V. FMC. Door corona was het voor deze verenigingen een gek jaar. FMC-voorzitter Sacha Kinds blikt terug op haar ‘bijzondere’ bestuursjaar.

Sacha Kinds, voorzitter Studievereniging FMC 12^e bestuur 2020 – 2021
Voor de groene opleidingen binnen Inholland Delft is SV FMC een begrip. Studievereniging Futurum Mundus Clementia (Toekomst – Wereld – Mensheid) is de studievereniging voor de opleidingen Dier in de Duurzame Samenleving, Landscape and Environment Management, Food Commerce and Technology en Tuinbouw & Agribusiness. De vereniging is in 2008 ontstaan na een fusie van drie andere studieverenigingen. Sacha: “Ik denk dat het vooral heel belangrijk is dat duurzaamheid centraal staat bij ons, net als bij alle groene opleidingen.”

De binnenkant van een fabriek bekijken
Nieuwe mensen leren kennen. Dit was voor Sacha de voornaamste reden om zich aan te sluiten bij FMC. Ook belangrijk voor haar was om de gezelligheid van het studentenleven te ervaren en hoe het is om echt een student te zijn. “Daarnaast leken de studiegerelateerde uitjes me ook superleuk. Ik wilde namelijk erg graag de binnenkant van een fabriek bekijken. Dit geeft mij weer de kans om mijn vakgebied nog beter te leren kennen.”

Eigen ontwikkeling
Sacha heeft zich direct aangemeld bij FMC, mede dankzij de hoge kortingen op laboratoriumjassen. In het tweede jaar solliciteerde Sacha om zich bij het bestuur aan te sluiten. “Ik had er een goed gevoel bij, het leek me heel leuk om bij te dragen aan zowel de vereniging als de leden. Ik zag het ook als een uitdaging binnen mijn eigen ontwikkeling. Ik wilde mijzelf graag ontplooien en dat heb ik ook zeker kunnen doen. Ik ben een heel ander persoon, zowel sociaal als communicatief ben ik erg sterk geworden. Presenteren vind ik een stuk leuker, ik sta veel zelfverzekerder voor de klas.” Binnen FMC zijn er ook verschillende rollen. Zo heb je de rol als: vicevoorzitter, secretaris, penningmeester en commissaris public relations. Sacha had gelijk oog voor de rol als voorzitter, ze vindt het fijn om de orde te bewaken.

Van fysiek naar online
Ook voor FMC was het jaar niet al te gemakkelijk. “We zijn dit jaar gestart met een fysieke eerstejaarsdag, we konden in kleine groepjes door Delft lopen om onze leden bekend te maken met de leuke stad. Maar kort erna ging alles weer naar online.” Gelukkig zijn daar veel creatieve oplossingen uit ontstaan. Zo heeft FMC verschillende online activiteiten weten te organiseren als een escape room, thema-gerelateerde borrels en een kerst-pubquiz. Ook zijn er veel cursussen georganiseerd als mindfulness en een cursus waarbij je je eigen LinkedIn-pagina leert op te starten. Al het is niet altijd gemakkelijk. “We missen wel het fysieke contact zoals met de borrel en de rondleidingen bij bedrijven. Maar het is een leuke uitdaging geweest om alles zo goed mogelijk neer te zetten. Ondanks alles heb ik erg genoten van mijn bestuursjaar. Het was daarom extra bijzonder om veel te organiseren en mensen te zien groeien.”

Leren = durven
“We hebben dit jaar meerdere tegenslagen gehad. Zo ging het opstarten met de commissie erg moeizaam, maar je leert er zoveel van. Het was heel fijn wanneer er een dilemma ontstond, dat wij dit vanuit het bestuur wisten op te lossen. Wat ik niet snel zal vergeten, dat we waren gehackt. We hebben op dat moment heel snel gehandeld en gecommuniceerd. Wat uiteindelijk goed heeft uitgepakt. Door zo’n stressvolle situatie leer je echt snel handelen!”

Waarom kiezen voor FMC?
Na Sacha haar bestuursjaar wil ze nog graag actief aangesloten blijven bij de vereniging. Zo wil ze graag in een commissie terechtkomen, waaruit ze het nieuwe bestuur kan ondersteunen. Ze hoopt dat er volgend jaar weer veel nieuwe leden zich inschrijven bij FMC. “Je moet lid worden van FMC als je je vakkennis wilt vergroten en een groot netwerk wilt opbouwen. Het ondersteunt je studie en boven dit alles is dit een geweldige kans om alles uit je studietijd te halen.” Lid worden van SV FMC? en Volg SV FMC op Instagram.

Een verbetering in de warmtebenutting van orchideeënkwekerij Opti-Flor, gelegen in Monster. Met deze opdracht gingen Tuinbouw & Agribusiness-studenten Pim van Vliet en Jimco van Dijk van Inholland Delft aan de slag. Om te kijken naar diverse vraagstukken op het gebied van duurzame teelt. Pim: “Juist in de teeltbusiness is het belangrijk dat bedrijven duurzaam omgaan met hun grondstoffen.”

Consumenten vragen om steeds duurzamere geproduceerde producten. Om hierop in te spelen haalt Opti-flor zijn warmte grotendeels uit aardwarmte. Binnen Opti-Flor lag er de vraag hoe zij een efficiëntere energiebenutting konden toepassen door de opslag van warmte. De studenten zijn direct van start gegaan met een duurzaamheidsanalyse vanuit de drie P’s (People, Planet, en Profit), om zo te kijken of er sprake is van een goede balans.“Voor ons was het direct duidelijk dat de voornaamste oorzaak van energieverspilling lag binnen de duurzame energiebehoefte”, vertelt Pim. Opti-Flor maakt al gebruik van aardwarmte als duurzame energiebron. Echter verliezen ze veel van deze warmte in de zomer tijdens de warme dagen. Er ontstaat een overschot. Zonde, vonden de studenten. Vervolgens hebben ze bedacht hoe Opti-Flor op een duurzame manier de aardwarmte kan opslaan om deze opnieuw te gebruiken bij het verwarmen van de kassen.

Aardwarmtebenutting
Om de warmte beter te gebruiken moet deze dus eerst beter worden opgeslagen. “We zijn op buffers uitgekomen, deze heb je in verschillende gradaties. Van groot tot klein en van bovengronds tot ondergronds", vertelt Pim. "Hiervoor kunnen drie oplossingen vanuit de praktijk worden gebruikt. De eerst aangedragen oplossing is door gebruik te maken van een bovengrondse tank, daar kan de warmte goed in worden bewaard. Alleen wordt de tank blootgesteld aan de buitenlucht en hierdoor kan de warmte ook verloren gaan. De tweede oplossing is een laag liggende buffer, ook wel een klimrekbuffer genoemd. Volgens Pim en Jimco is dit de beste oplossing. Pim: “De buffer ligt net onder de grond, waardoor de warmte die verloren gaat direct de kas weer inkomt. Het is daarnaast een goedkope oplossing om dit aan te leggen.” De derde buffer, Aquifer, is een buffer waarbij de aardwarmte heel diep in de grond is opgeslagen. Helaas is het vanwege wetgeving en milieuproblemen lastig om dit voor elkaar te krijgen. De warmte kan immers het bodemleven aantasten.

Nieuw kasontwerp
De opdrachtgever was erg blij met de drie aangedragen oplossingen. Pim: “De opdrachtgever gaf tijdens de presentatie aan dat hij wel van de oplossingen had gehoord maar deze in eerste instantie niet direct had overwogen. Helaas is de huidige kas vrij nieuw, waardoor het omslachtig is om een buffer direct toe te passen. Wel is hij zeker van plan om het mee te nemen in een nieuw kasontwerp!”

Het is binnen de tuinbouw heel belangrijk dat er goed wordt ingespeeld op duurzaamheid en dat veel andere bedrijven optimaal gebruik zullen maken van aardwarmte. De tuinbouwsector is hard bezig met het bijdragen aan duurzaamheid en werkt daarom met studenten om dit soort vraagstukken te onderzoeken.

Vierdejaarsstudenten Tuinbouw & Agribusiness organiseren op donderdag 21 januari een online symposium Duurzame bedrijfsvoering: People, Planet, Profit & Prosperity.

Amarins Brandsma, vierdejaars tuinbouwstudent, vertelt: “Duurzame bedrijfsvoering is de rode draad binnen de opleiding Tuinbouw & Agribusiness en een van de speerpunten van de hedendaagse tuinbouwsector. Tijdens de studie wordt veel aandacht besteed aan dit thema en in alle projecten, de stage en het afstuderen komt dit onderwerp steeds terug."

"Onze projectgroep was het dus snel eens dat Duurzame Bedrijfsvoering het thema van het, door ons te organiseren, Tuinbouwsymposium 2021 moest zijn. Voor de volledigheid hebben we de subtitel People, Planet, Profit & Prosperity toegevoegd, want deze onderwerpen zijn nauw verbonden aan het thema.

Voor de invulling van het programma hebben de studenten contact opgenomen met verschillende toonaangevende, internationaal opererende tuinbouwbedrijven. Amarins: "Het is ons gelukt om prominente gastsprekers te vinden die vanuit eigen bedrijfsperspectief en opgedane ervaringen het thema zullen toelichten." 

Dit zijn:

• Thomas Bunnik, Bunnik Plants;
• Rudolf de Vetten, Blue Radex;
• Michiel de Haan, Royal Lemkes;
• Ted Duijvestijn, Duijvestijn Tomaten.

Het symposium wordt afgesloten met een vragenronde. Om met elkaar in contact te komen is er een digitale netwerkborrel.

In het kort
Wat: Tuinbouwsymposium 2021: Duurzame bedrijfsvoering.
Wanneer: Donderdag 21 januari van 19.00 -21.00 uur.
Meer informatie en aanmelden: www.tuinbouwsymposium2021.nl.  Na je aanmelding ontvang je via de mail een link voor deelname aan de MS Teams-bijeenkomst.

Contact: tuinbouwsymposium@gmail.com

Telefoon: 06 36 095 042.

Delft wordt groener en bloemiger. Studenten van Inholland Delft gaan helpen om dat mooie doel te bereiken. Eind juni ondertekenden vestigingsdirecteur Dirk van der Bijl en Frans Geerlink van Stichting DelftBloeit een intentieverklaring. Dit is de eerste stap naar een duurzame samenwerking.

Het tijdelijk of langdurig vergroenen en verbloemen van terreinen, daken en muren in Delft - zo luidt de missie van DelftBloeit. Dat doet de stichting met verschillende wijkprojecten, waar omwonenden - met name de jeugd - bij betrokken worden. Studenten van verschillende Inholland-opleidingen gaan de projecten straks ondersteunen.

Irrigatieprobleem
Afgelopen voorjaar genoten inwoners van de Delftse wijken Poptahof en Voorhof van prachtige tulpenvelden. Nadat de tulpen uitgebloeid waren, zijn er door DelftBloeit 13.000 zonnebloempitten geplant voor een zomerse bloemenzee. Omdat de regen destijds uitbleef, is er een tijdelijke oplossing bedacht voor het irrigeren van de velden.

“Met een waterpomp en stroom, geleend van bedrijfjes aan de Industriestraat, werd het veld besproeid”, vertelt Simon Huiberts, oprichter van de stichting. “In Voorhof kregen we toestemming van de Albert Heijn om de kraan van het parkeerdek aan de Martinus Nijhofflaan te gebruiken, zodat we dat hele veld konden bewateren. Dat is geweldig, maar we moeten in de toekomst wel op zoek naar andere oplossingen, anders wordt het nog een hele klus om de Delftenaren te trakteren op zonnebloemen!”

Sleutelrol voor studenten
Zoekend naar een oplossing kwam de stichting in contact met Karin van Beckhoven, projectmanager bij Inholland Delft. Zij ging op haar beurt binnen de hogeschool op zoek naar collega’s die DelftBloeit kunnen helpen met het vinden van een structurele, duurzame oplossing voor het irrigatieprobleem.

Karin kwam uit bij Fred Gardner, associated lector Innovatiemodellen Duurzame Energie. ”Het is een mooie stageopdracht voor een student Werktuigbouwkunde om een irrigatiesysteem ontwerpen en realiseren dat ontzorgt (automatisch ‘aan’ bij zon) en goedkoop (geen brandstof), stil (belangrijk in openbare ruimte), duurzaam (gebruik natuurlijke bronnen) én moeilijk te stelen is. Een student Tuinbouw & Agribusiness kan meedenken en berekenen hoeveel H2O er per vierkante meter nodig is”, aldus Gardner.

Verdere projecten
DelftBloeit geeft aan dat aantal andere projecten geknipt zijn voor studenten van de opleidingen zoals Landscape and Environment Management, Creative Business en Tourism Management. Eén ding is duidelijk: er zijn aanknopingspunten genoeg voor een duurzame samenwerking tussen Inholland en DelftBloeit!

De wereldbevolking groeit gestaag door; in 2050 telt de aarde ruim 10 miljard bewoners. Tegelijkertijd neemt de trek van het platteland naar de grote steden toe. In krap 30 jaar neemt de wereldbevolking toe met 2 miljard mensen. Hoe gaan we het voor elkaar krijgen om iedereen te voorzien van voldoende gezond, vers en duurzaam voedsel. Is urban farming een mogelijke oplossing?

Woensdag 4 december organiseert de opleiding Tuinbouw & Agribusiness voor de tweede keer een mini-college voor vroege vogels in het World Horti Center. Van 08.30 tot 09.30 uur vertellen Jelmer Huizinga, export manager bij Codema, en Roel Chin-Kon-Sung, docent Tuinbouw & Agribusiness, over de mogelijkheden van urban farming. Zij gaan graag met de deelnemers hierover in gesprek hierover.

Wat zijn over de (on)mogelijkheden van urban farming? Welke nieuwe technologieën en systemen zijn hiervoor geschikt ? Kan urban farming voor landen als Singapore écht de oplossing zijn?

Geïnteresseerd? Meld je aan via robin.snoek@inholland.nl.

Over Codema
Door het bieden van wereldwijde professionele ondersteuning, continue innovatie en kennisuitwisseling wil Codema duurzame (voedsel-)productie toegankelijk maken. Met behulp van technologie en kennis creëert het bedrijf systemen en diensten voor tuinbouw activiteiten voor haar klanten, met als doel de best mogelijke return of investment in hoogwaardige voedselproductie met minimaal gebruik van natuurlijke hulpbronnen.

Praktische informatie mini-college

Wanneer:   Woensdag 4 december 2019
Tijd:            08.30 - 09.30 uur
Waar:          World Horti Center (Europa 1, Naaldwijk), bij Codema
Catering:     Koffie, thee en een broodje
Kosten:       Gratis
N.B.             Er is plek voor maximaal 25 personen. Aanmelden kan tot maandag 2 december!

“Mensen die in de tuinbouw sector werken zijn vroege vogels, daar spelen we op in",  aldus Robin Snoek, opleidingsadviseur Agrifood bij Inholland Academy. "Nog voor de lessen op school beginnen en voor de officiële werktijd informeren wij jongeren over vraagstukken en dilemma's die er zijn in het werkveld. Wij geven hun handvatten om hiermee om te gaan. Tijdens hun carrière krijgen deze jongeren met heel veel uitdagingen te maken. Het is onze taak hen zo goed mogelijk hierop voor te bereiden."

Hoe doe je dat? Verduurzamen en veel geld verdienen
Vrijdag 20 september is het eerste mini-college 'Hoe kun je veel geld verdienen met het verduurzamen van je bedrijf?' Henri Potze van Greenhouse Marketeers en Alex van der Zwart, docent duurzaamheid bij Inholland Delft, laten dan zien waarom duurzaamheid steeds belangrijker wordt, hoe duurzaamheid gekwantificeerd kan worden en of een bedrijf hier geld mee kan verdienen.

Een belangrijk onderwerp, want veel bedrijven in de groene sector komen onder druk te staan als zij niet mee gaan met de ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid. In de toekomst moet je als producent duurzaamheidscertificaten hebben omdat je product anders niet wordt afgenomen. Is dit een probleem of liggen hier grote kansen en kun je hier juist geld mee verdienen?

Greenhouse Marketeers
Greenhouse marketeers helpt bedrijven grip te krijgen op duurzaamheid. Bijvoorbeeld met een uitgebreide Life Cyle Assesment (LCA), het creëren van nieuwe inzichten en het uitwerken van een praktisch verbeterplan. Dit zorgt voor verlagen van CO2-emissies, kostenbesparing en uiteindelijk tot een beter marketingconcept en meer verkoop! Internationale retailers en de grootste tuinbouwbedrijven hebben Greenhouse Marketeer als duurzaamheidspartner.

Aanmelden
Je kunt het minicollege van vrijdag 20 september volgen bij Greenhouse Marketeers in het World Hort Center, Europa 1 te Naaldwijk. Je kunt je tot woensdag 18 september aanmelden bij robin.snoek@inholland.nl, er is plek voor maximaal 25 personen.