Veiligheid in je wijk en toch meer groen en verbinding, daarover gaat de nieuwste podcast ‘Onderzoekers over de Toekomst’ van Hogeschool Inholland  over. Waarbij de natuur centraal staat en bewoners zich verbonden voelen met de keuzes die gemaakt worden. De podcast verkent innovatieve manieren om onze leefomgeving te verbeteren en te verduurzamen. 

Gasten in deze aflevering: 
• Krista Schram, associate lector Publiek Vertrouwen in Veiligheid 
• Nesrin El Ayadi, onderzoeker bij het lectoraat Ecosociaal Werk 
• Berry van der Hoorn, onderzoeker Stedelijke Biodiversiteit 

De experts delen hun inzichten over hoe we wijken kunnen ontwerpen waar iedereen zich prettig, veilig en duurzaam kan voelen. Krista bespreekt de impact van een levendige buurt op veiligheidsgevoelens, Nesrin presenteert creatieve methoden om bewoners te betrekken bij wijkontwikkeling en Berry belicht de voordelen van stedelijke biodiversiteit.

Luister nu en doe mee! 

Benieuwd naar hoe we samen kunnen werken aan een veilige, groene en leefbare wijk? Luister naar de podcast en ontdek praktische tips en innovatieve methoden voor beleidsmakers om beter in contact te komen met bewoners. 

De eerste lichtprojecties zijn te zien op de Korte Lijnbaan: twee statische projecties gericht op de bankjes van de fastfoodketens met vrouwengezichten uit jaren vijftig, omringd door bloempatronen en gestileerde vogels. In het midden van de Korte Lijnbaan komt een roterende projectie van vliegende vogels. De ontwerpen zijn van Manuel López, docent-onderzoeker bij Inholland, en verwijzen naar de beginjaren van de Lijnbaan toen er nog vogelkooien stonden met daarin papegaaien.

Elk seizoen nieuwe projecties
Buiten regende het hard terwijl burgemeester Aboutaleb 21 mei de Student Safety Award uitreikte aan de vier studenten Integrale Veiligheidskunde die hun concept van de lichtprojecties het beste hebben uitgewerkt. Kylie van Dommelen (links op de foto) is één van hen: “Ons idee is makkelijk inzetbaar. We hopen dat de lichtprojecties mensen aantrekken die houden van de artistieke beelden en dat daardoor daklozen en gebruikers minder aanwezig zijn op de Lijnbaan.” Met dit creatieve idee kunnen verschillende projecties gedaan worden, blikt ze vooruit. ”Ik stel me voor dat artistieke mensen kunst kunnen inzenden, wat een periode wordt getoond. Dat varieert continu, zodat er steeds iets nieuws te zien is op de Lijnbaan.”

Effect van lichtprojecties
De eerste testronde gebeurt met de simpelste projectievorm en een aantal afstudeerders is gestart met hun onderzoek naar de veiligheidsbeleving van het Lijnbaangebied mét de lichtprojecties. Elferoy Lobotoe, student Bachelor of Built Environment (BBE) gaat digitaal de lichtprojecties testen in een VR-omgeving die een replica vormt van het Korte Lijnbaangebied. “Het doel is om de effectiviteit van de lichtprojecties te beoordelen, voordat ze daadwerkelijk worden toegepast in het gehele Lijnbaangebied.” Nadat proefpersonen met een VR-bril door de virtuele omgeving hebben genavigeerd, vullen zij een vragenlijst in over de lichtprojecties. 

Hij vergelijkt zijn resultaten met die van Marjolein Hilberts, die soortgelijke tests uitvoert, maar in de fysieke omgeving. Zo komen beide afstudeerstudenten tot een waardevolle vergelijking van het effect van de lichtprojecties. Nick Blom test de veiligheidsperceptie met fysiologische meetapparatuur: Galvanic Skin Response’. Door de fysieke reactie te meten wanneer respondenten foto’s zien met verschillende kenmerken van de gebouwde omgeving onderzoekt hij of dat een meer valide wijze is om veiligheidsbeleving te meten dan met enquêtes.

‘Lijnbaangebied absoluut de moeite waard’
“Ons ultieme doel voor dit project was niet alleen het bedenken van innovatieve interventies, maar ook het verzekeren dat deze praktisch uitvoerbaar, effectief en door de gemeenschap worden omarmd”, zegt Manuel López. “We willen dat bezoekers weten dat de Lijnbaan een winkelstraat is die absoluut de moeite waard is om te bezoeken - zowel bij daglicht als tijdens de sfeervolle avonduren.”

Gemeente Rotterdam, Hogeschool Inholland en BIZ Rotterdam Centrum bundelen in dit project de krachten om dit gebied nog fijner, beter en aangenamer te maken voor iedereen. Met als doel een levendig en inclusief Lijnbaan-gebied te creëren waar bewoners, bezoekers en ondernemers met plezier samenkomen.

Luister het radio-interview met Manuel López bij Radio Rijnmond (vanaf 16.58 minuten):

Lees ook:
Artikel AD Rotterdams Dagblad - 23 mei 2024
Studenten werken aan een bloeiend Lijnbaan-gebied (inholland.nl) - 22 september 2023

Beeld: Bart Stoutjesdijk

Het is lente. De tijd om lekker tot laat in de avond naar buiten te gaan. Althans, dat is wat mannen denken. Voor vrouwen is die buitenruimte lang niet altijd zo uitnodigend en soms zelfs ronduit bedreigend, zo blijkt uit onderzoek van Hogeschool Inholland, de Erasmus Universiteit Rotterdam en de TU Delft. De onderzoekers geven daarbij aan hoe straten en pleinen wat vrouwvriendelijker kunnen worden ingericht. Eén principe mag daar volgens Krista Schram, associate lector Publiek Vertrouwen in Veiligheid, niet ontbreken: “Betrek jonge meiden bij het ontwerp van de buitenruimte.”

Als man ga je er vaak schouderophalend aan voorbij: de wat ongure pleinen, donkere stegen en verlaten parken. Maar voor veel jonge meiden zijn dit plekken waar ze liever met een grote boog omheen lopen. Vreemd eigenlijk, want de openbare ruimte zou toch toegankelijk moeten zijn voor iedereen. “Uit eerder onderzoek blijkt al dat meisjes en jonge vrouwen zich op veel plekken in Rotterdam onveilig voelen”, zegt Krista.

Onderzoek door de meiden zelf
De Kenniswerkplaats Leefbare Wijken, een samenwerking tussen de gemeente Rotterdam en de Erasmus Universiteit Rotterdam, gaf opdracht te onderzoeken hoe meiden de publieke ruimte gebruiken en beleven en welke factoren van invloed zijn op hun veiligheidsbeleving. Krista’s lectoraat pakte de opdracht op, samen met de Erasmus Universiteit Rotterdam en de TU Delft. “Een belangrijke partner in het onderzoek was Chicks in the City, een stichting die meiden zelf media laat maken rond thema’s die zij belangrijk vinden. Zo betrokken we de doelgroep bij het onderzoek.

Podcast met interviews
“Na een uitgebreide internationale literatuurstudie hebben we de bevindingen daaruit door Chicks in the City laten testen in de omgeving van Rotterdam Zuid”, vertelt Krista verder. “De meiden gingen als verslaggevers de straat op om andere meiden te interviewen over hun veiligheidsbeleving. Dat leverde onder meer een podcast op, die we meteen konden delen met de betrokken medewerkers van de gemeente. Zo kregen zij uit de eerste hand inzicht.”
 
Mannen domineren
Wat de meiden vertellen, zien en beleven is voor velen een eyeopener. “Conclusie is dat de openbare ruimte ingericht is voor mannen, niet voor vrouwen. Neem het Zuiderpark. Het is een plek om te voetballen, skaten en basketballen. Maar zoiets als een picknickveldje ligt onder de ganzenpoep. Ook de routing is onduidelijk; je ziet niet waar de uitgang is, waardoor je je onveilig kunt gaan voelen.” Dit alles heeft volgens Krista een versterkend effect. “Want door deze inrichting trekt het park voornamelijk jongens en mannen aan, waardoor je je als vrouw nog minder welkom voelt. En doordat mannen er domineren, is het een plek waar ruzies worden uitgevochten, wat maakt dat de objectieve veiligheid ook vermindert.”

Onveilig winkelcentrum
Uit het onderzoek kwam het winkelcentrum Zuidplein als belangrijke plek naar voren. “Meiden op Zuid komen daar vanwege de winkels en het ov-knooppunt. Het voelt daar voor hen onveilig, zeker in het schemerdonker als ze op de bus moeten wachten. Punt is ook dat er een ggz-instelling in de buurt is en er geregeld verwarde mannen rondlopen door wie ze worden lastig gevallen. Wat de meiden dan doen, is zich onzichtbaar en klein maken: ogen op de grond, oordopjes in.”

Concrete ontwerpprincipes
Mooi van het onderzoek is, dat het een vijftal concrete ontwerpprincipes oplevert op basis van de inzichten uit het literatuuronderzoek en de inzichten van de Rotterdamse meiden. “Wat zij willen zijn ‘ogen op straat’: een gevarieerde groep mensen die een oogje in het zeil houdt. Zo’n vanzelfsprekend toezicht krijg je bijvoorbeeld door een snackbar vlakbij het busstation te zetten. Belangrijk is verder dat de ruimte betekenisvol is en multifunctioneel gebruikt kan worden. Denk aan een plek voor én ov én winkels én iets voor kinderen, zoals een speeltuin. Ook dragen duidelijke zichtlijnen, prettige verlichting en goede toegankelijkheid bij aan het veiligheidsgevoel.” De allerbelangrijkste aanbeveling van de onderzoekers is misschien wel om meisjes en jonge vrouwen te betrekken bij de inrichting van de openbare ruimte. “Zij geven net een andere twist aan ontwerpprincipes waar je anders niet op zou komen.”

Meer vrouwelijke professionals
“Je veilig voelen begint bij je welkom voelen; dat je op een plek mag zijn”, zegt Krista. “Door met andere ogen naar de openbare ruimte te kijken en die anders in te richten dragen we daaraan bij. Met ons onderzoek bieden we echt een handelingsperspectief en het mooie is, dat het geen ingewikkelde ingrepen hoeven te zijn. Sterker nog: in de jaren zeventig zijn daar al mooie handboeken over verschenen, maar die zijn om een of andere reden van tafel gevallen. Het is aan de huidige en nieuwe generatie professionals om de interventies wél toe te passen. Bijvoorbeeld van de opleiding Integrale Veiligheidskunde. Waarbij het van belang is dat het vrouwelijke perspectief op het ontwerpen van de openbare ruimte moet worden meegenomen. En dat is een oproep voor meer vrouwelijke professionals aan de tekentafel.”

Lees het rapport
Op dinsdag 9 april presenteerden de onderzoekers hun conclusies in Theater Zuidplein. Benieuwd? Download het onderzoeksrapport Ruimte voor meiden op Zuid.

Luister naar de reportage  die Nieuws en Co 9 april  (vanaf 22.44 minuten) uitzond op radio 1 n.a.v. het onderzoek en de bijeenkomst.  

Een artikel over het onderzoek verscheen ook in het Algemeen Dagblad (alleen toegankelijk voor abonnees).

Voor een bloeiend Rotterdams Lijnbaan-gebied gaan de studenten Integrale Veiligheidskunde van Hogeschool Inholland komend semester aan de slag. Dit is een gezamenlijk project met de gemeente en de ondernemers en vastgoedeigenaren van de BIZ Rotterdam Centrum. 

Burgemeester Ahmed Aboutaleb hield op 11 september een korte toespraak voor de studenten en genodigden. Ook zette hij in het Auditorium van Inholland Rotterdam met Pauline Buurma, directeur Organisatie Rotterdam Centrum en Inholland-collegevoorzitter Bart Combee, zijn handtekening onder de intentieverklaring.

Van september tot december ontwerpen derde- en vierdejaarsstudenten interventies om de veiligheid en leefbaarheid in het Lijnbaan-gebied te verbeteren. Vervolgens zullen deze interventies van januari tot juli 2024 door studenten en docent-onderzoekers van de opleiding en het lectoraat Gebouwde Omgeving geïmplementeerd, geëvalueerd en verder ontwikkeld worden binnen experimentele omgevingen.

Van onderwijs- naar kennisinstelling 
Volgens Perica Savanović, Lector Gebouwde Omgeving, zijn docent-onderzoekers essentieel voor het trekken van zo'n interdisciplinair project. Die zorgen voor structuur en voor het borgen van de kennis die ontwikkeld wordt. In een volgende fase van onderzoek kan een nieuwe lichting studenten verder met die kennis, onder begeleiding van docent-onderzoekers." Volgens Perica groeit Inholland op deze manier van sec een onderwijsinstelling naar een kennisinstelling.

“Ons ultieme doel voor dit project is niet alleen het bedenken van innovatieve interventies, maar ook het verzekeren dat deze praktisch uitvoerbaar, effectief en door de gemeenschap worden omarmd”, zegt docent-onderzoeker Manuel López. Hij verwacht dat het project zal resulteren in drie unieke, creatieve interventies. “We willen dat bezoekers weten dat de Lijnbaan een winkelstraat is die absoluut de moeite waard is om te bezoeken - zowel bij daglicht als tijdens de sfeervolle avonduren.”

‘Ongelooflijke kans’
"Als student IVK maak je niet alleen kennis met de theorie, maar pas je deze ook daadwerkelijk toe in de echte wereld. Dit project laat zien hoe wij als studenten een concrete impact kunnen maken in de gemeenschap. Het is een ongelooflijke kans om te leren terwijl je bijdraagt aan een betere omgeving," zegt IVK-student Amber Broere.

Gemeente, Hogeschool Inholland en BIZ Rotterdam Centrum bundelen de krachten om dit gebied nog fijner, beter en aangenamer te maken voor iedereen. Met als doel een levendig en inclusief Lijnbaan-gebied te creëren waar bewoners, bezoekers en ondernemers met plezier samenkomen. 

Met interdisciplinariteit zit het wel goed
Vanuit Inholland zijn op dit moment al drie domeinen betrokken: 
- Business, Finance and Law (BFL), waar de studenten Integrale Veiligheidskunde vandaan komen
- Techniek, Ontwerpen en Informatica (TOI), waar lectoraat Gebouwde Omgeving onder valt
- Agri Food & Life Sciences (AFL) waar docent-onderzoeker Berry van der Hoorn meedoet met oog op een natuur-inclusieve oplossing voor het Lijnbaan-gebied
- Creative Business (CB), want het Rotterdamse Urban Leisure and Tourism lab gaat waarschijnlijk ook aanschuiven.

Beeld: Bart Stoutjesdijk, student Creative Business