Wat moet je je voorstellen bij een theatervoorstelling? Om daar achter te komen, gingen veel van de eerstejaars pabostudenten op zondag 1 juni alvast een kijkje nemen op het festival, georganiseerd door Karavaan en Podium Victorie. De studenten gingen wat onwennig de voorstellingstent binnen, zo vertelt Suzanne Klomp, docent dans en drama aan Inholland Alkmaar. “Voor veel studenten was het een eerste kennismaking met theater. Het was mooi om te zien hoe enthousiast ze naar buiten kwamen. Je zag blije, opgewonden gezichten.”

Iedereen een rol
De dag erna gingen zo’n 50 studenten aan de slag om hun eigen muziektheatervoorstelling te maken: van concept en regie tot drama, decor en dans. Suzanne: “Ik had een kader gemaakt voor de voorstelling, maar de invulling liet ik over aan de studenten.” Wat wordt de tekst van de hoofdpersoon? Hoe beweegt de zee? Daar gingen de pabostudenten samen mee aan de slag.

De voorstelling De kleine walvis is gebaseerd op het bekroonde prentenboek over het jongetje Boy, dat opgroeit bij zijn vader en bevriend raakt met een walvis. Sommige personages werden door meerdere studenten vertolkt, zodat iedereen een rol had in de productie. Student Bjorn Krikke vertelt: “Eén iemand speelde Boy, de vader van Boy werd door zeven studenten gespeeld. Zes van ons verbeeldden de zee, er was een muziekploeg en een decorgroep. Als poppenspeler stond ik bij de kop van de walvis en mijn maatje bij de staart, we reageerden op elkaars bewegingen.” Om te leren hoe walvissen bewegen, bekeken Bjorn en zijn groepje filmpjes op YouTube.

“Toen we op maandagochtend begonnen met maken, vonden de studenten het best spannend,” vertelt Suzanne. “Maar na onze laatste uitvoering zag je totaal andere gezichten: trots en vol zelfvertrouwen.”  Suzanne is zelf ook ontzettend trots. “De eerstejaars leerden een mix van pedagogische en didactische vaardigheden. Hoe kun je met een voorstelling samen een verhaal vertellen? Hoe houd je de aandacht vast van een groep kleuters? Als toekomstige leerkracht is het goed om zelf te ervaren wat het betekent om kunstzinnig en creatief te werken. Bovendien is het opvoeren van een theaterstuk over vriendschap en verbinding maatschappelijk relevant.”

Zelfvertrouwen
Stella van Lieshout, creatief producent bij Karavaan, is enthousiast over de samenwerking met Hogeschool Inholland Alkmaar. “Ik vind het mooi dat we kunnen bijdragen aan nieuwe ervaringen. Een voorstelling opvoeren in zo’n tent in een park is natuurlijk heel anders dan in de aula op school. Ik hoop dat dit project daardoor meer voor ze is dan zomaar een schoolopdracht. Het gaat uiteindelijk over zelfvertrouwen.” Voor de studenten was deel uitmaken van een festival totaal nieuw. “Een studente vroeg of ze haar krulijzer ergens kon inpluggen. Ik zei tegen haar: je bent nu artiest, we hebben een hele backstage omgeving vol stopcontacten.”

Suzanne leerde haar studenten anders kennen. “Ze stonden in de actiestand, hun creatieve kanten kwamen naar voren. Bovendien werkten vier klassen samen, zodat nieuwe vriendschappen ontstonden. Dat draagt bij aan de cohesie op school.” Bjorn beaamt dat: “Ik heb nieuwe studiegenoten leren kennen, het contact op school is daardoor ook leuker geworden.” En het kleuterpubliek? Die waren enthousiast. Ze reageerden niet alleen goed op de voorstelling, ook de walvis van papier maché viel in de smaak. Die ging woensdagmiddag in de bakfiets mee naar school.

"Dat gebeurde tijdens een speciale hackathon over dit thema, georganiseerd vanuit Inholland Research and Innovation Centre TOI in samenwerking met de Social Impact Club en Stichting Doesgoed en ondersteund door Greenchain en Werkplaats Digitaal Ondernemen. Inholland-studenten van de Pabo tot Commerciële Economie en van Agri & Food tot Techniek kwamen op 12 mei naar TAQA Theater De Vest in Alkmaar om met anderen te brainstormen. Dit gebeurde in 'sprints' samen met studenten van Talland College en Vonk, Alkmaarders, ondernemers, maatschappelijke professionals en beleidsmakers van de gemeente bedachten de studenten innovatieve oplossingen die gezonde voeding haalbaar maken voor gezinnen met een kleine portemonnee. "

Best spannend
Marthe Scheffer, Teamleider bij de Pabo in Alkmaar, was erbij. “Studenten werden verdeeld over gemengde teams en moesten zich verhouden tot volwassenen die al hele carrières hadden. Dat was soms best spannend voor ze. Ik ben trots op hoe ze hun mening durfden te geven en met mooie eigen ideeën kwamen.” Lamiya Albostanli, pabostudent in Alkmaar, deed mee aan de hackathon. “Het is leuk om iets van verschillende kanten te bekijken, iedereen heeft een ander perspectief. In mijn groepje zat een oud-directeur van basisscholen, zij vond dat we eerst les moeten geven aan ouders over gezonder eten, voordat we kinderen benaderen.”

Op een moskee waar ze als vrijwilliger lesgeeft, ontmoet Lamiya weleens kinderen die thuis ongezond eten. “We geven ze gezond ontbijt, maar je ziet dat sommige kinderen een broodje met kaas, tomaat en sla afslaan omdat ze het niet kennen. Ze vragen dan naar patat of shoarma.” Lamiya vertelde dit tijdens de hackhaton. “Mijn groepje vond het interessant om te horen, het was fijn dat ik dat kon inbrengen.”

Lodewijk van Hell, student Landschap & Environment management aan Inholland Delft, deed ook mee. “Er werd geluisterd naar mijn inbreng, en het was leuk om mensen te ontmoeten die je niet snel spreekt.” De studenten liepen bij elkaar langs, benieuwd naar elkaars ideeën. Lodewijk: “Ik vond het idee Fun Veggies erg leuk: groenten die overblijven, zoals kromme komkommers, aantrekkelijk maken door ze te vermarkten als grappige groenten.”

Waardevolle ervaring
De sfeer in het theater was goed. Marthe: “De brainstorm bruiste zo dat ik nauwelijks bij groepjes durfde in te breken.” Ze raakte geïnspireerd door de werkvorm. “Het gaf inspiratie voor ons eigen onderwijs. Studenten leren om samen te werken, te luisteren naar elkaar, en om te gaan met iemand die een andere mening heeft.” Marthe vond de middag een waardevolle ervaring voor haar pabostudenten. “Ik vind het belangrijk dat studenten zich ervan bewust zijn dat sommige mensen in andere omstandigheden leven. Dat bewustzijn past bij de veilige, inclusieve leeromgeving waarin wij studenten willen opleiden. Bovendien sluit het thema van deze hackathon mooi aan bij het vak burgerschap.”

Buurtkeuken
De dag werd afgesloten met een prestentatie door de drie teams met de beste ideeën. Een daarvan is een Buurtkeuken waar mensen samen koken en recepten uitwisselen. Doesgoed gaat de ideeën verder uitwerken. Marthe: “Eén van mijn studenten zat ook bij een winnend groepje. Geweldig, toch?”

Samen met studenten, collega’s, oud-studenten én vijf leerlingen van het Willem Blaeu-college vulden achttien enthousiaste opvarenden de Inholland-boot. Inclusief een spontane extra gast én de zoon van de schipper. “Iedereen is welkom, en zo voelde het ook echt,” vertelt Lotte Breedveld, procescoördinator bij het domein Business, Finance & Law. “Het was warm, vrolijk en er is veel gelachen. Overal langs de route stonden mensen te juichen. We zijn volop gefotografeerd, zowel vanaf de kade als op de boot!”

De boot was feestelijk versierd met ballonnen, geregeld via een collega van Inholland Academy. “Dat maakte het extra feestelijk. Het was één groot, verbindend feestje.”

Meer dan alleen meedoen
Waarom is deelname van Inholland belangrijk? Kristan de Geus, relatiebeheerder bij Werving, Instroom & Relatiemanagement, legt uit: “Onze hogeschool heeft diversiteit en inclusie hoog op de agenda staan. Daar hoort zichtbaarheid bij. Of het nu gaat om lhbti+, racisme of andere vormen van uitsluiting: het draait om jezelf kunnen zijn en je veilig voelen op school.”

Communicatieadviseur Michelle Buijs vult aan: “Iedereen beleeft inclusie anders. Daarom is het belangrijk het gesprek aan te blijven gaan. Samen met andere onderwijsinstellingen varen we mee, letterlijk én figuurlijk. Inholland wil daarin verbinden.”

De Alkmaar Pride werd live uitgezonden door NH Nieuws. De Inholland-boot is onder andere te zien op minuut 10:50 en 14:00 van de uitzending.

Bekijk het terug via: NH Nieuws – Alkmaar Pride

Tot volgend jaar!
Hogeschool Inholland Alkmaar kijkt nu al uit naar een nieuwe deelname in 2026. Want inclusie en zichtbaarheid – dat blijft een feestje waard.

En wat was het weer een feestje! Of je nou ging voor een toptijd, gezelligheid of gewoon om samen te bewegen — iedereen liep zijn eigen race en deed dat met een glimlach.

Vitaliteit = bewegen = verbinden
De deelname aan de City Run is onderdeel van het vitaliteitsprogramma van Inholland Alkmaar. Want vitaal zijn gaat niet alleen over sporten, maar ook over plezier, verbinding en even lekker uit je hoofd. En dat lukt uitstekend als je samen met studenten en collega’s door de binnenstad rent, toegejuicht door supporters.

“Zo leuk om in ons laatste studiejaar nog een keer samen te rennen!”, lieten studenten Stan en Etienne weten. Huidige collega’s en oud-collega’s wisten elkaar ook te vinden bij de City Run. Josephine van de opleiding Social Work rende samen met oud-docent Peter Weijers de 5 kilometer. En Ingrid Baars, net met pensioen als studentendecaan, hielp mee met de startnummers uitdelen en alle Inholland-lopers op weg helpen naar een goede run.

Kristan de Geus, relatiebeheerder bij het team Werving, Instroom en Relatiemanagement (WIR), is sinds september 2021 aanjager van het programma:

“We willen impact maken en laten zien dat wij als Inholland Alkmaar vitaliteit omarmen.”

Terugblik op een topavond
In totaal deden 40 studenten en collega’s mee aan de 5 of 10 kilometer. Voor het Inholland-businessteam stonden er 20 collega’s klaar voor de 5 km en nog eens 20 voor de 10 km. De start en finish waren traditiegetrouw in de Molenbuurt, en onderweg werden de deelnemers getrakteerd op muziek, lichtshows en heel veel enthousiaste Alkmaarders.

Na afloop was er een gezellige afterborrel in de businessruimte van theater De Vest, waar we samen konden terugkijken op een geslaagde avond — met een drankje in de hand en een medaille om de nek.

Ben jij klaar voor de toekomst van zorg en welzijn? 
Denk mee, praat mee en laat je inspireren tijdens hét event van het jaar, georganiseerd door Hogeschool Inholland en Omring. In één middag duik je in slimme innovaties, digitale transformatie én de ethische dilemma’s van morgen. Van keynote talks tot interactieve sessies — dit symposium is dé plek waar zorg, welzijn en technologie samenkomen. 

SYMPOSIUM | SAMEN VINDINGRIJK IN ZORG & WELZIJN 
🗓️ Dinsdag 10 juni | 13.00 – 17.30 uur 
📍 Cultuurkoepel Heiloo 
👉 Meld je hier aan voor het symposium! 

📅 PROGRAMMA 
12.15 uur – Inloop met koffie, thee en lekkers

13.00 uur
Welkom door dagvoorzitter Bart Zwagemaker
Opening door Jolanda Buwalda (Voorzitter Raad van Bestuur Omring) & Gonneke Willemsen (Directeur Domein Gezondheid, Sport & Welzijn, Hogeschool Inholland)

13.15 uur
Keynote door Nico van Meeteren (Health Holland)
“Van toekomstbestendig naar toekomstbehendig – op weg naar een andere manier van werken”

13.45 uur
Paneldiscussie met experts uit onderwijs, zorg & onderzoek

14.15 uur
Break-outsessies – ronde 1
Kies jouw topic (meer info onderaan!)

15.00 uur
Pauze – tijd voor koffie, connecten & inspiratie

15.30 uur
Keynote door Sjoerd Emonts (BeBright)
“Versterken van digitaal verandervermogen – hoe digitaal ben jij eigenlijk?”

16.15 uur
Break-outsessies – ronde 2

17.00 uur
Borrel met bites – napraatmoment met goede vibes en lekkere snacks  

Het programma wordt omlijst door pianospel van een student van het Conservatorium van Hogeschool Inholland.

BREAK-OUTSESSIES
 

🌍 Hoe pak jij je rol als professional bij inzet van innovaties?
Actieve sessie over de reis naar de zorg van morgen
Door: Ybranda Koster & Rob Doms (masteropleiding Advanced Health Informatics Practice (AHIP) Hogeschool Inholland)

🔌 Zorgdomotica as a service
Tech meets care: hoe werkt dat eigenlijk?
Door: Edwin Rademakers (KPN) & Chantal van Ginkel (Omring)

🏠 Zorg en welzijn via een scherm 
Kan de tablet écht het verschil maken voor thuiswonende ouderen?
Door: Huub Purmer & Petra Boersma (Lectoraat Empowerment & Professionalisering en lectoraat Gezondheid & Welzijn van kwetsbare ouderen, Hogeschool Inholland)

📲 Slimmer en beter thuis revalideren
Met apps, beeldzorg en blended werken
Door: Astrid Preitschopf & Aurélie Oosterlynck (Lectoraat Geriatrische Revalidatie, Hogeschool Inholland/Omring)

🤖 Robotica en ethiek
Interactieve workshop over zorgrobotica & ethiek
Door: Margo van Kemenade (Lectoraat Robotica, Hogeschool Inholland)

Verder
📚 Boeiende informatiemarkt met kennis uit onderzoek, praktijk en onderwijs

🕶️ VR-beleving door de ogen van de revalidant
Stap in de wereld van de patiënt via een virtual reality-demo
Door: Anne Lubbe (Ontwikkelpraktijk UNO, Amsterdam UMC)

Voor wie? 
Voor iedereen met een frisse blik en passie voor gezondheid, zorg, welzijn & innovatie. 

Het symposium is mede mogelijk gemaakt door de Inholland masteropleiding Advanced Health Informatics Practice (AHIP).

We hopen je te zien op 10 juni! 

Hogeschool Inholland & Omring 

Wie doet er mee? 
Je kunt individueel helpen of samen met collega's. In kleine teams (max 10 personen) wordt er op verschillende locaties gewerkt. Er zijn ook locaties geschikt voor 2 á 3 personen. Op allerlei manieren kunnen jullie het verschil maken voor een ander. Dat kan de hele dag en ook als je alleen de ochtend of de middag beschikbaar bent. 

Alle handjes zijn welkom om deze dag tot een groot succes te maken. Meld je aan en wij matchen je/jullie met een maatschappelijke organisatie om een klus of activiteit uit te voeren. Goed voor de teambuilding én voor de maatschappij! 

Welke klussen liggen er zoal om op te pakken?
We hebben al een aantal aanvragen binnen. Denk hierbij aan het schilderen van deuren van kleedkamers, het lente klaar maken van diverse balkons, het behangen van een eetzaal of het aanleggen van een moestuin.

Het is niet mogelijk om je in te schrijven op een specifieke klus, uiteraard kun je wel je beschikbaarheid en wensen aangeven op het formulier en wij houden hier zo veel mogelijk rekening mee. 
KOM IN ACTIE OP 13 juni!

Afsluiting in stijl
We horen graag de verhalen en hilarische momenten van deze dag. Drink daarom gezellig met ons nog wat na het harde werken. Vanaf 16.30 uur komen we bij elkaar bij:
Stadsfabriek Alkmaar
Marconistraat 5

Het woningtekort op Texel vraagt om slimme en duurzame oplossingen. Daar hebben 27 studenten van Hogeschool Inholland de afgelopen maanden hun tanden in gezet. Tijdens de minor Omgevingsbewust Ontwerpen, in samenwerking met de Kenniswerkplaats Texel, presenteerden zij op dinsdagavond 14 januari 2025 de resultaten van hun intensieve onderwijsproject. De jury was onder de indruk van de creatieve oplossingen en riep het plan ‘Straatje erbij’ uit tot winnaar.

De toekomst van Texelse woonvormen
Texel kampt al jaren met een tekort aan betaalbare woningen en geschikte huisvesting voor tijdelijke arbeidskrachten. Met dat vraagstuk gingen de studenten aan de slag. De studenten zijn afkomstig van de Inholland-opleidingen Bouwkunde, Civiele Techniek en Bouwmanagement & Vastgoed en een student komt van de opleiding Management van de Leefomgeving van Van Hall Larenstein Leeuwarden. Ze ontwikkelden in multidisciplinaire teams zeven uiteenlopende plannen, specifiek gericht op de behoeften en kernwaarden van het eiland. De ontwerpen werden toegepast op bestaande Texelse locaties.

“Wat een enorme dosis creativiteit, betrokkenheid en slimme oplossingen kwamen er voorbij!” aldus Gaby Boumans-Beijert, Programmamanager Stichting HR Netwerk Texel. “De plannen laten zien dat deze studenten echt meedenken met het eiland en met oplossingen komen die aansluiten bij wat Texel nodig heeft.”

Interactieve benadering: De Juttersactie
Op maandag 13 januari, de dag voor de eindpresentaties, gingen de studenten al de straat op tijdens “De Juttersactie”. Met installaties en prototypes stonden ze op verschillende plekken in Den Burg om hun ideeën te delen met de lokale bevolking. Texelaars werden uitgenodigd om feedback te geven en mee te denken. “Dat leverde waardevolle inzichten op die we direct in onze plannen hebben verwerkt,” vertelt Miriam Uitterhoeve, docent Built Environment en kwartiermaker onderwijs, onderzoek en werkveld bij Inholland.

Een straatje erbij: de winnende visie
Het ontwerp “Straatje erbij” werd door de jury – bestaande uit Christien Groen (Stichting Woontij), wethouder Remko van de Belt en Cynthia Hegeman (OSG De Hogeberg) – uitgeroepen tot het beste idee. Het plan stelt voor om in elk dorp op Texel een extra “straatje” met woningen te realiseren. Hierbij is rekening gehouden met de Texelse kernwaarden zoals duurzaamheid, behoud van karakter en leefbaarheid.

“Dit plan is niet alleen haalbaar, maar ook een echte toevoeging voor Texel,” zegt wethouder Van de Belt. “Het sluit perfect aan bij de behoefte van onze dorpen.”

Andere creatieve oplossingen
Hoewel “Straatje erbij” de prijs in de wacht sleepte, spraken de overige presentaties ook tot de verbeelding. De andere studentgroepen kwamen met:

• Wonen waar je werkt: Huisvesting voor tijdelijk personeel.
• Woningopgave Texel – Een stap vooruit: Innovatieve oplossingen voor groeiende woonvraagstukken.
• Inbreiden met behoud van karakter: Wonen in dorpen zonder de unieke sfeer te verliezen.
• Betaalbare & innovatieve woonconcepten voor starters.
• Natuurinclusief wonen: Duurzame ontwerpen waarin natuur en mens samenkomen.
• Herbestemmen op Texel: Nieuwe functies voor bestaande gebouwen.

Toekomstplannen

De presentatieavond markeerde niet alleen het einde van de minor, maar ook het begin van verdere samenwerking tussen Hogeschool Inholland en Texel. “Texel ziet ons volgend jaar graag terug,” vertelt Miriam Uitterhoeve. “We kijken ernaar uit om met een nieuwe groep studenten opnieuw een waardevolle bijdrage te leveren aan dit prachtige eiland.”

De presentaties en ontwerpen zijn beschikbaar in de kennisbank van Kenniswerkplaats Texel.

Bart en zijn collega Eline Rampen, manager zorg- en bedrijfsvoering bij Omring, traden op als dagvoorzitters. “Het is geweldig om deze bijeenkomst binnen de hogeschool te organiseren. Margo's masterclass over zorgrobotica was een echte verrijking. Haar focus op ethische aspecten inspireerde enorm en bood verrassende nieuwe inzichten.”

Digi doen, digi worden, digi zijn 
De maatschappij staat voor een grote uitdaging. We worden gelukkig steeds ouder, maar dat leidt tot een toenemende zorgvraag, terwijl de arbeidsmarkt in Noord-Holland Noord krimpt. Bart legt uit: “Technologie moet ons helpen, naast andere aanpakken. Veel oplossingen zijn al beschikbaar, zoals slimme incontinentiematerialen en de Medido medicijndispenser, een kastje dat op gezette tijden medicatie verstrekt. Maar het implementeren ervan kost tijd. Vaak blijven conventionele en nieuwe werkwijzen nog lang naast elkaar bestaan. Dit is duur en onhoudbaar, zoals gastspreker Jiska de Witt van Be Bright benadrukte, die eveneens bijdroeg aan het managementforum van Omring.”

De bijeenkomst was gericht op inzicht krijgen in de huidige positie binnen het digitaliseringsproces. “Ik wilde iedereen laten ervaren waar we staan. Digitalisering verloopt in drie fasen: digitaal doen, digitaal worden en digitaal zijn. In de eerste fase gebruik je nieuwe dingen zoals apps als hulpmiddel, in de tweede begin je vernieuwingen te integreren in je werk, en in de laatste fase is de nieuwe techniek onmisbaar en heb je oude werkwijzen achtergelaten. Maar: zelfs bij Omring hebben we nog veel te winnen, ook al zijn bijvoorbeeld onze samenwerkingspartners enthousiast over onze koploperspositie.”

Robotica in de zorg
In dat licht sprak Margo van Kemenade, associate lector Robotica bij Inholland, over robotica in de zorg. “Ik wil het woord 'robot' normaliseren. Het is geen eng mensachtig figuur dat eigen beslissingen neemt, maar techniek die ons helpt. Alles wat een robot doet, is door ons ingevoerd en gebaseerd op algoritmes.” Ze wees daarbij op ethische dilemma’s: “Vraag zorgverleners welke taak ze absoluut niet aan een machine willen toevertrouwen, dan zeggen ze vaak: wassen. Dat vinden we kille techniek, zeker wanneer iemand naakt en kwetsbaar is. Maar als je het vraagt aan een 85-jarige zelfstandig wonende man die een beetje hulp nodig heeft, kan het zijn dat hij het als vernederend ervaart om bloot tegenover jonge (vrouwelijke) zorgverleners te staan. Hier komen autonomie en eigenwaarde om de hoek kijken.”

De discussie hierover is ontzettend belangrijk, benadrukt Margo. “Als je een stap opzij zet, verandert ineens je perspectief. Ik merk een grote veranderbereidheid bij Omring en hoop dat dan ook dat ik die paradigmashift heb kunnen meegeven. Gezien het huidige zorgtekort hebben we techniek nodig, dus laten we dan innovaties inzetten die voor iedereen voordelen bieden.”

Slimmer en samen 
Naast slimmer werken is samenwerking essentieel. Een mooi voorbeeld hiervan is het bijzondere lectoraat Geriatrische revalidatie van lector Marije Holstege, die zowel bij Omring als Inholland actief is. Het lectoraat heeft als doel is kwetsbare personen na een ziekenhuisopname optimaal en duurzaam te laten revalideren. Het richt zich op het verbeteren van deze revalidatie met oplossingen op het gebied van digital health, blended care en innovatieve interventies. “Dit is dé plek voor co-creatie”, zegt Margo. “Hier gaan techniek en praktijk hand in hand. De focus ligt op ontwikkelingen zoals de robot 'Isha', die geriatrische revalidatie thuis ondersteunt. Studenten van Inholland zijn actief betrokken bij het praktijkgericht onderzoek. Dit leerproces is waardevol voor zowel onze studenten als de zorgverleners bij Omring, die profiteren van de sterke verbinding tussen onderwijs en praktijk.”

De toekomst is nu 
Medido medicijndispensers, slimme matrassen en sensorisch incontinentiemateriaal – het is er al en het wordt ook gebruikt, besluit Bart. “Dit is geen toekomstmuziek meer, dit is nu.” Margo voegt toe: “Met de samenwerking tussen Omring en Inholland verkleinen we de kloof tussen techniek en zorg. Omring loopt voorop; we lopen sámen voorop. Dan is het van belang om een open dialoog te blijven voeren. Blijf elkaar bevragen over waarom dingen zo zijn en blijf ook nieuwsgierig! Zo werken we samen aan de zorg van de toekomst.”

Martin Blaakman, associate lector Toegankelijkheid van het Recht, trekt zich het lot van de Oekraïense vluchtelingen aan. Uit zijn eerdere onderzoek bleek dat ze tegen allerlei problemen aanlopen in Nederland, onder meer rond huisvesting en werk. Desondanks schakelt bijna niemand van hen rechtshulp in. Alle reden voor Martin om te onderzoeken waardoor dit komt. En om op zaterdag 22 juni de Dag voor de rechtshulp voor Oekraïense vluchtelingen te organiseren. “Mijn onderzoek is altijd maatschappelijk geëngageerd: met deze dag wil ik hen daadwerkelijk verder helpen.”

Als het gaat om de naam van het lectoraat Toegankelijkheid van het Recht, heeft Martin bij voorbaat iets ‘recht’ te zetten. Want het gaat hier niet uitsluitend om de toegang tot het rechtssysteem, benadrukt hij. “Ik richt me op rechtvaardigheid: in hoeverre hebben mensen gelijke kansen om deel te nemen aan de samenleving? Hebben ze toegang tot goede woonruimte, krijgen ze gelijke kansen op de arbeidsmarkt? In mijn werk bij de Ombudsman heb ik daar veel ervaring mee opgedaan, en daaruit bleek bijvoorbeeld dat regelingen van de overheid ontoegankelijk waren. Bijvoorbeeld doordat ze ingewikkeld zijn en de taal waarin instanties communiceren moeilijk is.”

Bijzondere verblijfstatus
De toegankelijkheid van het recht voor Nederlanders is geen vanzelfsprekendheid, laat staan voor mensen uit het buitenland, zoals Oekraïense vluchtelingen. “Zij verkeren bovendien in een juridisch bijzondere positie”, zegt Martin. “Zij vallen onder een Europese regeling die hun tijdelijk extra bescherming geeft. Op bepaalde punten hebben zij dezelfde rechten als statushouders. Anders dan andere asielzoekers, mogen ze betaalde arbeid verrichten en een woonruimte huren. Maar ze verschillen ook weer van statushouders, omdat Nederland heeft bepaald dat ze geen verblijfsrecht opbouwen, zoals dat in Duitsland wel het geval is. Als de Europese regeling afloopt en ze in Nederland willen blijven, moeten ze net als andere asielzoekers de procedure doorlopen van de Immigratie- en Naturalisatiedienst.”

Extra onzekerheid
Een extra probleem voor de Oekraïners is, dat de Europese regeling in maart 2025 afloopt. “Wat daarna komt, is afhankelijk van de politieke wil om de vluchtelingen te steunen en daarmee van de nieuwe verhoudingen in het Europees Parlement na de verkiezingen”, zegt Martin. “Door deze onzekerheid staan de Oekraïners er nog zwakker voor dan arbeidsmigranten uit EU-landen. Beide groepen hebben te maken met slechte huisvesting en verkeren aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Maar omdat de juridische status van Oekraïners voor de langere termijn onzeker is, zal geen werkgever hun een vast contract geven.”

Ontevreden over werk, wonen en zorg
Eind 2023 rondde Blaakman een onderzoek af naar de toegang tot basisvoorzieningen voor Oekraïense vluchtelingen gezien vanuit hun eigen ervaringen. Hoewel de meesten zich veilig voelen in Nederland, is de ontevredenheid over werk, huisvesting en zorg onder hen groot. “De meesten wonen in tijdelijke voorzieningen van de gemeenten. Hoewel driekwart van hen hoogopgeleid is, hebben ze vaak geen goede toegang tot banen in hun vakgebied, bijvoorbeeld door een taalbarrière en niet-matchende diploma’s, en komt 99 procent financieel niet of net rond.”

Rechtshulp vinden
Naar toegang tot rechtshulp was niet specifiek doorgevraagd. “Hun verhalen doen vermoeden dat ze tegen allerlei juridische problemen aanlopen, maar de weg naar rechtshulp of rechtsbescherming lijken ze niet weten te vinden. Denk aan rechtswinkels, zoals die van Hogeschool Inholland Rotterdam, het Juridisch Loket of Stichting Je Goed Recht. Ik wil nader onderzoeken in hoeverre Oekraïners hiervan kennis hebben en er gebruik van maken en hoe de toegang voor hen uiteindelijk kan worden verbeterd.”

Stichting Je Goed Recht
Carlijn Vervoort is directeur van Stichting Je Goed Recht. “We bieden gratis rechtshulp aan Rotterdammers. Formeel voor minder vermogende mensen, maar in de praktijk kan het ook gaan om mensen met een groter budget, kleine ondernemers, zzp’ers en studenten. Het gaat dan bijvoorbeeld over huurproblemen of een arbeidsconflict. We bieden die hulp heel laagdrempelig aan met spreekuren in de wijken en een fysieke winkel op de Beijerlandselaan op Zuid die op dinsdagen ook ’s avonds open is. Je kunt zonder afspraak binnen lopen. Daarmee komen we tegemoet aan een groeiende behoefte. De maatschappij wordt steeds ingewikkelder, zeker voor mensen die niet uit Nederland komen en niet onze taal spreken. Er zijn haast geen plekken waar mensen even naar binnen kunnen stappen en hun vraag kunnen stellen.”

Nauwelijks vragen van Oekraïners
Oekraïense vluchtelingen zien ze bij Je Goed Recht weinig. “En dat betekent niet automatisch dat het goed met hen gaat. Ik vermoed dat velen van hen aan het werk zijn. Dat is op zich mooi. Maar worden ze niet uitgebuit? Arbeidsmigranten uit de Europese Unie weten ons wel te vinden. Misschien omdat zij al langer in Nederland verblijven en inmiddels de weg weten.”

Agressieve werkgever
Een Oekraïense vluchteling die wel rechtshulp zocht, is Tatjana Gvozdariova. Ze woont met haar dochter in een huurappartement, werkte in een bloemisterij en daarna in een restaurant. Toen haar een nieuwe baan als kok werd aangeboden, ontstonden er problemen. “Mijn nieuwe baan was vrij ver weg. De eigenaar van het bedrijf zou het vervoer goed regelen, maar hij kwam zijn belofte niet na. Ik werd veel vroeger dan nodig opgehaald en maakte ook door overuren veel tijd door op mijn werk, zonder dat ik daarvoor werd uitbetaald. In de loop van de tijd ontstond een waslijst aan dergelijke problemen. Ik besloot daarom ander werk te zoeken. Toen ik dit vond en mijn werkgever liet weten dat ik vertrok, reageerde hij agressief. Hij stelde absurde voorwaarden om onze samenwerking te verbreken.”

Hulp van het Juridisch Loket
Tatjana’s dochter adviseerde om contact op het nemen met het Juridisch Loket. “Tijdens het gesprek heb ik de adviseur screenshots van de correspondentie met mijn werkgever gegeven en de situatie beschreven. Op dezelfde dag ontving ik een e-mail met een lijst artikelen uit de arbeidswetgeving waarin mijn rechten en situatie werden uitgelegd. Conclusie was dat niets mij verplichtte langer op die plek te blijven werken.” Tatjana stuurde deze informatie door naar haar werkgever. “Hij beseft dat ik in mijn recht stond. Ik heb van baan kunnen veranderen en werk nu in een team waar de arbeidsomstandigheden voldoen aan de wet. Ook de houding van mijn nieuwe werkgever ten opzichte van werknemers is veel beter. Ik dank de medewerkers van het Juridisch Loket hartelijk voor hun snelle reactie en hulp in zo’n korte tijd!”

 Praktische handvatten uit onderzoek
“Het is belangrijk dat de verschillende instanties rond rechtshulp elkaar helpen”, zegt Carlijn. “Er is hartstikke veel werk te verrichten en dan is het goed om elkaars kennis te delen en nieuwe inzichten te benutten vanuit het onderzoek van Inholland. Ik ben dan ook heel benieuwd naar de bevindingen uit Martins vervolgonderzoek: waarom maken Oekraïners zo weinig gebruik van onze diensten? Hoe worden we nog beter zichtbaar en wat zijn de praktische handvatten om drempels weg te nemen?”

Veiligheid in je wijk en toch meer groen en verbinding, daarover gaat de nieuwste podcast ‘Onderzoekers over de Toekomst’ van Hogeschool Inholland  over. Waarbij de natuur centraal staat en bewoners zich verbonden voelen met de keuzes die gemaakt worden. De podcast verkent innovatieve manieren om onze leefomgeving te verbeteren en te verduurzamen. 

Gasten in deze aflevering: 
• Krista Schram, associate lector Publiek Vertrouwen in Veiligheid 
• Nesrin El Ayadi, onderzoeker bij het lectoraat Ecosociaal Werk 
• Berry van der Hoorn, onderzoeker Stedelijke Biodiversiteit 

De experts delen hun inzichten over hoe we wijken kunnen ontwerpen waar iedereen zich prettig, veilig en duurzaam kan voelen. Krista bespreekt de impact van een levendige buurt op veiligheidsgevoelens, Nesrin presenteert creatieve methoden om bewoners te betrekken bij wijkontwikkeling en Berry belicht de voordelen van stedelijke biodiversiteit.

Luister nu en doe mee! 

Benieuwd naar hoe we samen kunnen werken aan een veilige, groene en leefbare wijk? Luister naar de podcast en ontdek praktische tips en innovatieve methoden voor beleidsmakers om beter in contact te komen met bewoners. 

Ondernemers spelen een belangrijke rol in een veerkrachtige en duurzame samenleving, maar de tijd van enkel winst en groei is voorbij. Gerry Kouwenhoven, associate lector Investeren in circulaire land- en tuinbouw bij Hogeschool Inholland, roept ondernemers op om sociale en ecologische waarden net zo serieus te nemen als het verdienen van een goede boterham. Maar hoe doe je dat als geld wel je eerste grote uitdaging is? “Er wordt nog niet betaald voor producten die wel voldoen aan de nieuwe economie. Dan is het heel ingewikkeld om die innovatie voor elkaar te krijgen.” 

 “Wat mij betreft sta je daar als ondernemer niet alleen voor”, zegt Wina Smeenk, lector Societal Impact Design. “Ondernemers denken vaak dat ze het zelf moeten oplossen. Denk in termen van samenwerking: met wie moet ik samenwerken om dit te realiseren? Wat is mijn kracht en wat is de kracht van de ander?"

Benieuwd naar de visie van Gerry en Wina over het ondernemen voor de toekomst? Luister naar de nieuwe aflevering van onze podcastserie Onderzoekers over de Toekomst.

“Bij natuurrampen maar ook tijdens corona stopt het leven op de Caribische eilanden. Dan merk je hoe afhankelijk we zijn van voedsel uit het buitenland.” Eerstejaars Pabo-student Zoë Hansen weet waarover ze praat. Ze komt van de Caraïben en is een van de studenten die deelneemt aan het project ‘Food Resilient Futures’ om de mensen op Bonaire, Sint Eustatius en Saba te helpen meer zelfvoorzienend te zijn en op een duurzame manier hun eigen voedsel te verbouwen. Studenten, onderzoekers en werkveldpartners slaan hiervoor de handen ineen. 

Bonaire, Sint Eustatius en Saba zijn bijzondere gemeenten van Nederland. “Deze zogeheten BES-eilanden zijn voor hun voedselvoorziening afhankelijk van import uit de VS, Venezuela en Nederland”, zegt Gerry Kouwenhoven, associate lector Investeren in circulaire land- en tuinbouw. “Met het nieuwe SIA-programma Praktijkkennis voor Voedsel en Groen, dat we onder meer uitvoeren met de andere groene hogescholen en werkveldpartners, willen we de eilandbewoners helpen zelfvoorzienend te zijn. Het gaat om het opzetten van nieuwe verdienmodellen en meervoudige waardecreatie , waarbij ze op een duurzame manier hun eigen voedsel verbouwen wat hen als gemeenschap veerkrachtiger maakt. We richten ons met name op jongeren. Die moeten de landbouwketen zien als een aantrekkelijke sector om in te werken.”

Sleutelrol voor studenten 
“Studenten met een Caribische achtergrond spelen een sleutelrol in het project”, zegt docent-onderzoeker Jenny Abbenbroek. “Zij weten als geen ander wat er speelt in Caribisch Nederland en kunnen na hun opleiding mogelijk het verschil maken en de eilanden en hun bewoners in hun kracht zetten. Hun motivatie voor het project is ook groot. ‘Ik wil een bijdrage leveren aan mijn eiland’, hoor ik ze zeggen en sommigen keren ook echt terug na hun opleiding.” 

Als studentfacilitator naar de Caraïben
De studenten hebben de afgelopen maanden een training gevolgd om studentfacilitators te worden. “In mei en juni gaan ze vervolgens naar de Caraïben om workshops te geven voor verschillende doelgroepen, zoals jongeren en ondernemers”, vertelt Jenny. “Samen verkennen ze de problematiek, inventariseren welke initiatieven er zijn geweest en wat succesfactoren waren en welke factoren juist een barrière vormen voor succes. Doel is om twee nieuwe experimenten te ontwerpen die we in het tweede jaar van het project kunnen uitvoeren, waarbij de focus ligt op de toekomstige generatie. Hoe kunnen jongeren bijdragen aan de voedselveerkracht van de Caraïben?” 

Holistische benadering 
“We zetten heel breed in, want het probleem van zelfvoorziening is niet alleen een productieprobleem”, voegt docent Business Studies Erik Hendriks toe. “Het vraagstuk bevindt zich over de hele keten en verschillende expertises: ook sociale, financiële en gezondheidsfactoren spelen een rol. Vandaar dat studenten van verschillende opleidingen betrokken zijn. Zoals de Pabo, Sociaal Juridische Dienstverlening, Food Commerce & Technology en Finance & Control. Onze holistische benadering is de kracht van een brede hogeschool als Inholland en past ook bij ons onderwijs en het praktijkgerichte onderzoek dat we doen: vanuit een multidisciplinaire samenwerking een complex probleem aanpakken waarbij we studenten leren om vanuit een brede context vraagstukken aan te vliegen.” 

Iets terugdoen 
Eerstejaars Pabo-student Zoë Hansen is een van de enthousiaste Caribische studenten die deelneemt aan het project. “Het is een mooie kans om iets terug te doen voor de eilanden en als het lukt ga ik na mijn opleiding daar ook aan de slag in de pedagogiek of het onderwijs.” Zoë’s droom is dat Caribisch Nederland in 2050 zelfvoorzienend zal zijn. “Nu nog is het zo dat bij natuurrampen maar ook tijdens corona het leven op de Caribische eilanden stopt. Dan merk je hoe afhankelijk we zijn van voedsel uit het buitenland. De eilanden zijn dan misschien gemeenten van Nederland, maar zo voelen we ons echt niet behandeld.” 

Zaadje planten 
Studenten als Zoë begrijpen het sentiment op de eilanden. Vandaar dat ze de aangewezen personen zijn om als student facilitators de workshops te leiden. Ze volgden trainingen in voedselveerkracht, ondernemerschap en in hoe je workshops geeft. Zoë staat te popelen om in mei voor twee weken af te reizen naar Caribisch Nederland. “Het gaat erom de lokale mensen bewust te maken van het probleem en een zaadje te planten”, zegt ze. “Hopelijk komt dit tot bloei. Letterlijk, want er valt veel te beplanten: zoals sla, tomaten en komkommers. Huishoudens kunnen dit zelf verbouwen, maar ook bedrijven kunnen dit op een grotere, professionele schaal doen.” 

Slavernijverleden 
Ook Heleen Quartel, consultant voor werkveldpartner Stichting Mangazina di Rei, kent de situatie op de eilanden. “Ik heb bij elkaar zestien jaar gewoond en gewerkt op Bonaire om me met onze stichting opleidings- en ontwikkelingsprojecten te richten op cultuur- en natuurbehoud, ook op het gebied van food resilience. Door het slavernijverleden wordt er neergekeken op hard werken op het land. Met een project als ‘Kunuku Lifestyle Challenge’ wilden we iets doen aan dat slechte imago. Kinderen van acht tot veertien jaar brachten we de grondbeginselen van het telen mee, maar ook ondernemerschap, koken en het gezonde van bewegen op het land. Uitdaging is om na zo’n project de activiteiten voort te zetten. Vaak ontbreekt daarvoor het geld.” 

Wat motiveert? 
Dankzij haar kennis en netwerk kan Heleen bruggen slaan tussen de partners en studenten in Nederland en de organisaties en mensen op de eilanden. “Mooi van het nieuwe project is dat we eerst stilstaan bij de bottlenecks: waarom ging het met eerdere projecten rond food resilience mis? Dat is tot op heden niet uitgebreid belicht. Belangrijk is in elk geval dat je niet alleen op het technische vraagstuk van land- en tuinbouw op de Caraïben focust maar vooral op de sociale problematiek. Wat motiveert mensen op de eilanden? Want het moet vooral van hen komen. Door hun Caribische achtergrond voelen de student facilitators dat goed aan. Zij moeten in de workshops vooral nagaan waar de energie zit en waar mensen voor willen gaan. Hopelijk mondt dit uit in experimenten die goed aarden in de Caraïben.” 

In de bossen van Suriname draait het al jaren om twee dingen: hout en goud. Hout om te kappen, goud om te delven. De exploitatie gebeurt echter op zo’n destructieve manier, dat het leidt tot ontbossing. Dit vormt een bedreiging voor de lokale gemeenschappen, want zij zijn afhankelijk van het bos. Kunnen we voor hen geen duurzamere verdienmodellen op poten zetten? Dat is de centrale vraag voor het Living Lab Duurzaam Bosgebruik waar Inholland met onderzoekers, kennis- en werkveldpartners en studenten, zowel in Nederland als Suriname, bij betrokken is.

Het overgrote deel van Suriname bestaat uit bossen. De gemeenschappen die er leven maken dankbaar gebruik van wat de natuur biedt. Maar dit ecosysteem en het bestaan van de gemeenschappen staan onder druk. “Via concessies van de Surinaamse regering trekken met name buitenlandse bedrijven het binnenland in op zoek naar hout en goud”, zegt docent Business Studies Erik Hendriks. “De exploitatie is deels illegaal: te veel bomen worden gekapt. En de gemeenschappen profiteren niet of nauwelijks van de opbrengsten.”

Living Lab Duurzaam Bosgebruik
Het Living Lab Duurzaam Bosgebruik wil een duurzaam alternatieven bieden voor de huidige, destructieve exploitatie van het Surinaamse bos waarmee de gemeenschappen wél aan hun bestaanszekerheid kunnen werken. In samenwerking met Hogeschool Van Hall Larenstein zijn hiervoor verschillende kennis- en werkveldpartners uit Nederland en Suriname aangehaakt, waaronder Inholland. “Wij richten ons met onze studenten vooral op het ontwikkelen van nieuwe verdienmodellen voor diensten, houtskool en niet-houtgerelateerde producten, zoals voedingsmiddelen.”

Nieuwe verdienmodellen onderzoeken
Collega en onderzoeker Erik La Lau noemt enkele oplossingsrichtingen voor die nieuwe verdienmodellen. “Bij diensten kunnen we denken aan regeneratief toerisme, dus vormen van toerisme waar de gemeenschappen zelf ook beter van worden. Daarnaast leveren de bossen allerlei natuurlijke producten, zoals noten, waarvan je olie kunt maken. Hoe zet je daarvoor een productieketen op waarbij de gemeenschappen een eerlijke prijs ontvangen?”

Doorbraak naar duurzaam bosbeheer
Studenten van de opleiding Business Studies en de Finance- en de Agri & Food-opleidingen buigen zich onder andere in verschillende design thinking-workshops over de mogelijke verdienmodellen. De ideeën die hieruit naar voren komen, worden in het najaar voorgelegd aan de Surinaamse en Nederlandse partners als die samenkomen in Paramaribo. Een van de partners is Probos, een organisatie die zich inzet voor meer en beter bos in Nederland, Europa en de rest van de wereld. Sietze van Dijk, adviseur bij Probos, kent Suriname en de problematiek van de binnenlandse gemeenschappen goed. “Ze spelen geen rol in de commerciële houtoogst. De vraag is hoe we dat kunnen doorbreken en zelf duurzaam bosbeheer kunnen ontwikkelen of andere producten en diensten kunnen professionaliseren. Wij kunnen daarbij helpen.”

Nederlandse en Surinaamse studenten
Probos werkt voor het eerst samen met Hogeschool Inholland. “Als studenten voorstellen doen voor verdienmodellen om nader te onderzoeken, denken wij mee. Zijn de ideeën realistisch, kunnen bepaalde projectpartners hen verder helpen? Enerzijds merk ik een bepaalde schroom bij hen om van het netwerk van professionals gebruik te maken. Tegelijkertijd is het zeer plezierig om hun vernieuwende ideeën en open vragen te horen. Maar het allerbelangrijkste vind ik het tandemmen van Nederlandse en Surinaamse studenten. Dat ze leren van elkaar en als generatie van morgen handen en voeten geven aan hoe we duurzaam omgaan met de bossen. Daarvoor moeten ze uiteindelijk hun eigen kompas volgen.”

Educatie gericht op natuurbeleving
De stichting Jan Starke Opleidings- en Ontspanningscentrum is een van de partners in Suriname. “In opdracht van de Surinaamse overheid verzorgen wij trainingen voor de bos-en natuursector, waarbij wij de sector helpen te verduurzamen”, zegt waarnemend directeur Bryan Pinas. “Maar we ontwikkelen en geven ook natuureducatie voor scholieren.” Ons centrum is gevestigd buiten Paramaribo in de savanne en het savannebos. “Onze educatie is gericht op natuurbeleving. We willen de kinderen liefde voor de natuur meegeven, zodat hun band met de natuur persoonlijker wordt.”

Proeven met krappa en açcai
De stichting biedt ook ruimte voor proefaanplantingen. “Binnen het Living Lab kunnen we experimenteren met gewassen die de gemeenschappen op een duurzame manier kunnen telen”, zegt Bryan. “Denk aan krappabonen waarmee je lichaamverzorgende olie kunt maken, die je beschermt tegen insecten in het bos. Maar ook bessen van de açaipalm waarvan je podosiri kunt maken, een drankje dat echt een superfood is. Beide producten zijn in Suriname al bekend. Zaak is dat de gemeenschappen hun eigen productieketen kunnen opzetten.”

Community van Surinaamse studenten
Sheovan Deira is van de generatie van morgen. Als Surinaamse student Business Studies bij Inholland kan zij bovendien als geen ander de brug slaan tussen beide landen. Het ondernemende zit in haar bloed. “Ik heb een schoonmaakbedrijf gehad in Paramaribo en wil nu meer over het ondernemen leren om later een consultancybureau te beginnen.” Als coördinator van het Studentsucces Centrum in Diemen is ze bovendien mede-initiatiefnemer van SUholland, een community van Surinaamse studenten.

Schakel om te netwerken
En o ja, in haar volle agenda wil Sheovan ruimte vinden om mee te doen aan de Living Lab Duurzaam Bosgebruik. “Het is iets positiefs voor Suriname. Graag draag ik bij aan het bos en de gemeenschappen daar. Ik was ooit medewerker van de vice-president van Suriname en in die rol ben ik eens de binnenlanden in geweest en heb ik gezien hoe het leven daar is. Mensen krijgen geen gelegenheid om te werken in de bosbouw en de kosten voor levensonderhoud zijn hoog. Wat mijn bijdrage aan het project kan zijn? Dat weet ik nog niet precies, maar ik ken veel mensen in Suriname en kan een schakel zijn om te netwerken. Ja, een beetje als een consultant van het bureau dat ik ooit wil opzetten.”

Economische, ecologische en sociale waarden
Gerry Kouwenhoven, associate lector Investeren in circulaire land- en tuinbouw vindt het project een voorbeeld van hetgeen waar ook zij haar streeft: verdienmodellen in de land- en tuinbouw waarin economische, ecologische en sociale waarden in evenwicht zijn met elkaar. “Hoe kun je de kracht van het bos en van de gemeenschappen inzetten waarbij je met duurzaam beheer het ecosysteem intact houdt? Lukt het om buitenlandse aannemers met hun destructieve werkwijze buiten spel te zetten en bij te dragen aan de natuur en het welzijn en de welvaart van de bewoners? Met de kennis die we in het Living Lab opdoen kunnen we een voorbeeld zijn voor andere landen in het Amazonegebied en de beroepsopleidingen in Suriname en Nederland verrijken. De kracht van het bos kan zorgen voor een duurzame samenleving, zowel in Suriname als in de rest van de wereld, en voor een veerkrachtige leefomgeving voor de gemeenschappen. En dat alles met een nieuw verdienmodel.”

Lange tijd draaide het in de land- en tuinbouw vooral om één ding: geld verdienen. Maar volgens Gerry Kouwenhoven, associate lector Investeren in circulaire land- en tuinbouw, kunnen we zo’n eenzijdig economisch systeem niet langer volhouden. Zij pleit voor nieuwe verdienmodellen waarin ook sprake is van ecologische en sociale waardecreatie. Hoopgevend is dat die verdienmodellen vruchtbare bodem vinden in binnen- en buitenland. Zoals in Marokko, Caribisch Nederland, Indonesië en Suriname.

“We tasten de aarde aan, het is echt vijf voor twaalf”, zegt een oprecht bezorgde Gerry. “Kijk naar de teruglopende biodiversiteit en de stikstofcrisis. We lopen tegen de grenzen aan van onze planeet en dat komt omdat veel van ons blind varen op groei en winst. Het is een lineair systeem dat we moeten zien om te buigen naar een circulair. Een systeem waarin economie in balans is met ecologie en sociale waarden, zoals goede arbeidsomstandigheden, goed en gezond en duurzaam geproduceerd voedsel.”

Samen het systeem veranderen
Voor Gerry is het niet de vraag óf maar hóe de transitie naar een duurzaam, sociaal en circulair systeem in gang kan worden gezet. “Het is een paradigmashift waarin één ding vaststaat: niemand binnen of buiten de sector kan dit op eigen houtje voor elkaar krijgen. Zo’n drastische systeemverandering vraagt om een gezamenlijke inspanning. De vraag is aan welke knoppen we het beste kunnen draaien. Daarvoor moeten we eerst het systeem in kaart brengen en een zogeheten valueweb ontwikkelen. Het is een visualisatie van het business-ecosysteem: welke actoren zijn betrokken, hoe lopen geld-, informatie-, kennis, productstromen?”

Zoeken naar koppelkansen en hefbomen
Heb je een schets van het valueweb van de sector, dan kun je volgens Gerry op zoek gaan naar koppelkansen en hefbomen om fundamentele veranderingen in gang te zetten. “Een koppelkans is als je met één oplossing meerdere problemen tegelijk aanpakt. Een hefboom is als je met een relatief kleine ingreep een groot effect bereikt. Bijvoorbeeld door met een schakel meer of minder in de keten tot een eerlijkere prijsverdeling te komen. Zo zijn we betrokken bij een project in Suriname om gemeenschappen in het bos in staat te stellen om zelf te profiteren van duurzame bosbouw in plaats van dat ze afhankelijk zijn van aannemers van buiten.”

Urgentie voelen
Om koppelkansen en hefbomen daadwerkelijk uit te voeren zijn nog wel mentale stappen nodig, benadrukt Gerry. “Partijen moeten de urgentie voor verandering voelen, luisteren naar elkaar, bereid zijn en het lef hebben om iets te doen. En daarmee bedoel ik durven experimenteren. Want we hebben misschien de stip op de horizon scherp: de duurzame, circulaire, sociale sector waar ondernemers een goede boterham verdienen. Maar de weg daar naartoe is nog onduidelijk en onzeker. Wat is er voor nodig dat ondernemers een nieuwe koers gaan varen? Hoe doen we dit met elkaar? Wat maakt dit proces zo complex? Het vraagt om veerkracht en samenwerken: door veerkracht kunnen we gezond en efficiënt reageren op de disbalans in het systeem, en door samenwerken zijn we in staat weer in balans te komen.”

Gesprekken met agrarische ondernemers
Gerry heeft er alle vertrouwen in dat het de sector lukt om de transitie te maken. “Hoewel het mij altijd te langzaam gaat. Ik heb veel boeren en tuinders gesproken en niet iedereen voelt de urgentie. Sommigen zitten hun tijd wel uit, anderen verstijven omdat politiek en maatschappij van alles over hen roept in plaats van met hen spreekt. En er zijn koplopers die met prachtige initiatieven komen. Daar kunnen we veel van leren: waar lopen ze vast, wat zijn de succesfactoren?”

Samen met koplopers
De koplopers vertonen wat Gerry ‘transformatief ondernemerschap’ noemt. “Met dit werkveld zouden we de verbinding moeten aangaan. Tegen welke obstakels lopen pioniers aan, hoe kunnen we daar vanuit praktijkgericht onderzoek een antwoord op bieden en hoe nemen we de professionals van morgen in ons onderwijs mee in deze superinteressante transitie?”

Marokkaanse tuinbouw
Je boterham verdienen op een zelfvoorzienende manier in harmonie met de natuur. Het is wat onze leefomgeving duurzaam maakt en onze samenleving en de sector veerkrachtig. Niet alleen in Nederland, maar bijvoorbeeld ook in Marokko. In het Noord-Afrikaanse land zijn Nederlandse en Marokkaanse bedrijven, onderwijs- en kennisinstellingen onder coördinatie van de Nederlandse ambassade bezig regionaal de tuinbouw duurzaam te verbeteren.

Impact Cluster voor verduurzaming
“Onder het programma van Impact Clusters richt het samenwerkingsverband zich op een alternatief voor wegwerpplastics van de kassen”, zegt LNV-raad Jaap Satter, werkzaam op de Nederlandse ambassade in Rabat. “Ook wordt gezocht naar milieuvriendelijke opties voor pesticiden en naar methoden om optimaal met het steeds schaarser wordende water om te gaan.” Ecologische en sociaal-economische waarden gaan in het project hand in hand. “Dorpsgemeenschappen kunnen een grote rol spelen. Het is in het belang van hun bestaanszekerheid dat hun land niet uitdroogt of verontreinigd raakt. Bovendien heeft het project als doel om jongeren en vrouwen meer te laten participeren in de tuinbouw.”

Internationaal samenwerken
Internationaal samenwerken is een manier om invulling te geven aan de maatschappelijke opgave om nieuwe verdienmodellen op te zetten. “Vooropgesteld dat de ambassade niet over de inhoud van het project gaat, zou het mooi zijn als een hbo-instelling betrokken is, voor een holistische, ketenbrede benadering van de vraagstukken. Daarnaast past de kennis van bijvoorbeeld Inholland over nieuwe verdienmodellen goed bij het combitrack approach-beleid van Nederland om economische, ecologische en sociale waarden in het buitenland te bevorderen.”

Als gelijkwaardige partners
Jaap heeft het nadrukkelijk over samenwerking op basis van absolute gelijkwaardigheid. “Nederland is géén leermeester. Integendeel: Marokko kan een goede leerschool zijn voor de droogte en milieuproblematiek waarmee we ook in Nederland steeds meer te maken hebben.” Hij ziet een groeiend zelfbewustzijn in de Marokkaanse samenleving. “Het land heeft de weg omhoog gevonden en ziet zichzelf als echt Afrikaans land en als poort voor het hele continent.”

Nieuw project in Indonesië
De tijd dat het Westen andere delen van de wereld gebruikt als wingewest is echter niet voorbij. Denk aan de vernietiging van regenwoud voor de delving van grondstoffen of het verbouwen van soja en palmolie. Ook daarvoor onderzoekt Inholland duurzame verdienmodellen. “Onze maatschappelijke opgave strekt zich tot over onze landsgrenzen, dus delen we graag onze kennis en ervaring internationaal”, zegt Gerry. “Samen met andere agrarische hogescholen en Indonesische universiteiten starten we een project op het Indonesische eiland Kalimantan gericht op tropische bosbouw en herstel van het bos waar de lokale bevolking van profiteert. Dit staat dus lijnrecht tegenover de palmolie-industrie die ten koste gaat van het regenwoud en de bestaanszekerheid van de bevolking. We onderzoeken daarbij of een vorm van regeneratief toerisme ook bij kan dragen aan zo’n meerwaardig verdienmodel.”

Voor goede zorg komen vaak meerdere disciplines voor behandeling, begeleiding en ondersteuning om de hoek kijken. We spreken dan over netwerkzorg. Zo’n interdisciplinaire aanpak is ook belangrijk om mensen langer gezond te houden. Maar hoe organiseer je dit in een verkokerd zorglandschap? Harmieke van Os gaat zich daar als nieuwe lector Innovatie in de oncologische (netwerk)zorg op richten. Ze voert haar lectoraat deels uit bij Hogeschool Inholland en deels bij het Spaarne Gasthuis. “De vraagstukken uit de verpleegkundige praktijk worden het vertrekpunt van mijn onderzoek.”

Harmieke hoefde niet lang na te denken toen ze de kans voorbij zag komen voor het nieuwe lectoraat. “Na mijn rol als associate lector bij hogeschool Saxion wilde ik de stap zetten naar het lectorschap. En in mijn nieuwe functie komt mijn ervaring in de verpleegkunde, ziekenhuiszorg, in het onderwijs en onderzoek prachtig samen. Inhoudelijk is het lectoraat ook heel interessant omdat we kunnen werken aan uitdagingen waarvoor de zorg gesteld is: interdisciplinair samenwerken, preventie en innovatie.”

Netwerkzorg rond oncologie
“Ik richt me op de vraag hoe we de oncologische (netwerk)zorg en het verpleegkundig onderwijs met evidence based practice kunnen versterken om daarmee de kwaliteit van zorg van oncologische patiënten te verbeteren”, vertelt Harmieke verder. Bij netwerkzorg breng je verschillende zorgdisciplines samen waarlangs een cliënt probleemloos beweegt. “In de oncologie is dat een heel interessant vraagstuk omdat er sprake kan zijn van een breed netwerk van specialismen. Afhankelijk van het soort kanker heb je als cliënt bijvoorbeeld te maken met een algemeen ziekenhuis, een specialistisch ziekenhuis en deels vindt ook thuis de behandeling plaats.”

Zorg slimmer organiseren
De uitdaging om in een netwerk goede zorg te bieden is des te groter vanwege de tekorten aan zorgprofessionals. “Het komt aan op slim organiseren van netwerkzorg. Hoe kun je professionals zo efficiënt mogelijk inzetten, onder meer met digitale mogelijkheden? Denk aan e-health-toepassingen maar ook aan datagedreven zorg, waardoor je bijvoorbeeld met data uit patiëntendossiers de zorg nog beter af kunt stemmen op de individuele patiënt.”

Drie onderzoeksthema’s
In het lectoraat zijn drie thema’s benoemd: preventief denken en handelen in de oncologische zorg, innovatie in de oncologische zorg en het verbeteren en versterken van het onderwijs. “Mooi is dat ik invulling geef aan deze thema’s bij Inholland en bij het Spaarne Gasthuis: voor 50 procent werk ik in de hogeschool en voor 50 procent in het ziekenhuis. Onderwijs, onderzoek en praktijk komen zo vanzelf samen. Studenten lopen bijvoorbeeld stage in het Spaarne Gasthuis en dragen bij aan het onderzoek dat we daar verrichten. Het is praktijkgericht onderzoek waarin we elkaar versterken en dat vertrekt vanuit het vraagstuk dat actueel is op de werkvloer.”

Participatief actieonderzoek
Over de plannen van het lectoraat kan Harmieke nu nog niet veel kwijt. “Het zijn grote thema’s waar we een antwoord op willen geven en die wil ik concreet maken op basis van vragen die op de werkvloer leven. Na deze zogeheten vraagarticulatie kunnen we onderzoeksprojecten opzetten. Zelf heb ik goede ervaring met participatief actieonderzoek, waarbij je samen met onderzoekers, studenten en zorgprofessionals nog tijdens het onderzoek de praktijk verandert. Belangrijk is verder dat we aansluiten op de onderzoekslijnen van Inholland en het Spaarne Gasthuis.”

Eerst opbouwen
Het eerste jaar van haar lectoraat staat voor Harmieke in het teken van opbouwen. “Het opbouwen van een netwerk, het verkennen van de vraagstukken, het formeren van een team met docent-onderzoekers, verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten van het Spaarne Gasthuis en promovendi.”

Veerkrachtige samenleving
Hoe de vraagstukken ook zullen luiden, met haar onderzoek naar netwerkzorg in de oncologie wil Harmieke een voorbeeld geven voor (netwerk)zorg in andere domeinen. “Het sluit aan op de nieuwe benadering in gezondheidszorg rond positieve gezondheid, waarbij de kwaliteit van leven en eigen regie centraal staan in plaats van een pure focus op de aandoening zelf. Preventie speelt hierin een grote rol. Het sluit mooi aan op waar Inholland ook naar streeft: een veerkrachtige samenleving.”

Heel veel inhoudelijke kennis
Vera van Waardenburg, manager van het cluster Nursing bij Inholland, is enthousiast over de komst van Harmieke. “Ze heeft heel veel inhoudelijke kennis. Kijk alleen al naar haar ruime ervaring als onderzoeker en als associate lector, maar ook als professional uit de praktijk en het onderwijs. Ze kent de generieke thema’s in de zorg, zoals digitalisering en interdisciplinair samenwerken. Daarmee is zij de aangewezen persoon om zowel onderzoek als onderwijs rondom oncologie binnen Inholland en het Spaarne Gasthuis verder vorm te geven.”

Ook het Spaarne Gasthuis kijkt uit naar de komst van Van Os-Medendorp. Catharina van Oostveen, verpleegkundig decaan in het Spaarne Gasthuis: “Oncologische zorg is bij ons een speerpunt en we kijken iedere dag hoe we deze zorg kunnen verbeteren. Wij verheugen ons er dan ook op samen met Harmieke onderwijs en onderzoek in de regio te verbinden en zo de praktijk vorm te geven.”

Wat is je rol in de cirkel en wat is je drive om voor deze rol te gaan?  
Floor: “Mijn rol is die van verkenner. Samen met mijn mede-verkenner, Wouter Feldberg, adviseur onderzoeksbeleid bij OOB-JZ, breng ik in kaart wat we binnen onderzoek en onderwijs nu al doen op het gebied van onze profilerende thema’s Duurzame leefomgeving en Veerkrachtige samenleving. En wat ons daarin onderscheidend en herkenbaar maakt.”  

“Door op deze thema’s met ons onderzoek en onderwijs domeinoverstijgend in te zetten, dragen we als Inholland bij aan de maatschappelijke transities die voorliggen. Binnen alle domeinen gebeuren zulke mooie dingen. Maar wat verstaat iedereen nu precies onder de profilerende thema’s? Op welke aandachtsgebieden binnen deze thema’s leggen we onze focus om met elkaar in verbinding komen, van elkaar te leren en met elkaar samen te werken, en zo samen het verschil te maken? ” 

Trees: “Dat verschil maken is echt nodig. We hebben te maken met groeiende ongelijkheid, een klimaatcrisis en verlies van biodiversiteit. We staan dus voor grote maatschappelijke opgaven en die zijn stevig verankerd in het strategisch plan van Inholland. Mijn rol in de cirkel is die van onderwijzer. Mijn opdracht is om samen met andere collega’s uit het onderwijs, zichtbaar te maken wat er al gebeurt en ervoor zorgen dat mensen met mooie plannen elkaar makkelijker kunnen vinden.”  

Wat zijn je ervaringen tot nu toe, wat heb je geleerd? 
Floor: “Deze nieuwe manier van werken helpt ons om snel vooruitgang te boeken, vanuit de mentaliteit; progressie boven perfectie. We hebben vertrouwen in elkaars werk en alleen bij zwaarwegende bezwaren gaan we terug naar de tekentafel.” Trees: “We komen vanuit verschillende plekken uit de organisatie en dat werkt heel goed. Eigenlijk zijn we zelf een mooi voorbeeld van wat we voor ogen hebben met de profilerende thema’s: over de muren heen samenwerken en elkaar inspireren. We kijken welk werk er ligt en passen daar de rollen op aan, vanuit de inhoud en zoals Floor zegt op basis van vertrouwen. Het is gewoon een heel fijn cluppie. In korte tijd zijn we een hecht team geworden, waar veel energie in zit.” Floor: “Helemaal mee eens!”  

Wat zijn de concrete resultaten tot dusver? 
Floor: “Onze verkenning is bijna achter de rug. We hebben onder meer veel gesprekken gevoerd - met lectoren en onderzoekers, met docenten en teamleiders, met WIR-managers en sleutelfiguren binnen en buiten de hogeschool. Wat we terugkrijgen, is dat de twee profilerende thema’s een dusdanige samenhang kennen dat we ze niet los van elkaar kunnen zien. Met de volgende 'Inholland Onderzoekt'-campagne ligt de focus dan ook op de verhalen die laten zien waar duurzame leefomgeving en veerkrachtige samenleving elkaar versterken.” 

“Ook kwamen er uit de gesprekken vijf aandachtsgebieden naar voren, waarop we binnen ‘de transitie naar een duurzame leefomgeving en een veerkrachtige samenleving’ samen echt het verschil kunnen maken. Welke vijf dat concreet zijn, daar kunnen we eind maart meer over vertellen.” 

“De onderscheidende manier waarop we met elkaar binnen Inholland samenwerken, dat werd ook vaak genoemd. Zo zijn wij door ons brede aanbod aan inhoudelijke expertises in staat unieke crossovers te maken. Kunnen we door onze positie en vestigingen in het land, stad en landelijk gebied en alles daartussen met elkaar verbinden. En benaderen we ieder vraagstuk vanuit zowel de mens, de omgeving, als de samenleving en het ecosysteem, vanuit de overtuiging dat we alleen dan echt succesvol zijn.” 

Trees vult aan: “Ik ga de komende weken in gesprek met docenten uit alle domeinen om te toetsen op welke manier de aandachtsgebieden tot de verbeelding spreken. Wat is er nodig om deze binnen de opleidingen te versterken? Hoe zorg je voor meer bewustwording en kennis over duurzaamheid, zodat je hier je curriculum op kunt aanpassen? Hoe kun je studenten daarbij betrekken en het onderwijs en onderzoek beter met elkaar verbinden? Dat hoeft een opleiding niet alleen te doen, we moeten de krachten bundelen.” 

Wat wil je collega’s meegeven? 
Trees: “Begin klein. Het zijn grote vraagstukken, maar de beweging zit in kleine dingen. Door maatschappelijke thema’s tastbaar te maken, kun je samen met je studenten onderzoeken wat zij met hun vak voor de wereld kunnen betekenen.” Floor: “Ja, daar gaat het uiteindelijk om. En ik merk dat het zoveel oplevert om op deze manier samen te werken en gun in die zin iedereen een cluppie over domeinen heen.” 

Benieuwd naar de cirkels en de projecten waaraan wordt gewerkt? Verken dan de cirkelpagina's. Vragen en antwoorden over de strategische cirkels vind je op Weten & Regelen. 

Lees ook uit deze serie: 

Bij Inholland focussen we op oplossingen die bijdragen aan een veerkrachtige samenleving. Daarin staan we in verbinding met elkaar om schokken en tegenslagen op te vangen én ze te benutten als kans om ons verder te ontwikkelen. De campagne Inholland onderzoekt: de veerkrachtige samenleving laat je zien hoe we daar gezamenlijk mee bezig zijn: vanuit onderzoek en met onderwijs en werkveld. Of lees erover in ons online magazine waarin we de verhalen uit de campagne gebundeld hebben. 

Wat betekent de veerkrachtige samenleving voor jou? Bekijk de video 
Wat betekent een veerkrachtige samenleving voor mensen binnen Inholland? Van studenten en docenten tot aan onderzoekers, stafmedewerkers, lectoren en leden van het college van bestuur?

De uiteenlopende antwoorden laten mooi zien hoe iedereen vanuit haar of zijn perspectief betekenis geeft aan dit profilerende thema. De een gaat ook in een drukke periode lekker sporten of zet zich in om sport beschikbaar te maken voor iedereen. De volgende heeft aandacht voor de ander of creëert ruimte om iedereen vanuit hun kracht een bijdrage te laten leveren aan essentiële individuele en maatschappelijke vraagstukken.

Lees ons online magazine over de veerkrachtige samenleving
In een interview ter afsluiting van de campagne spreekt Marije Deutekom over haar (persoonlijke) streven naar een veerkrachtige samenleving: “We moeten toewerken naar een samenleving waarin we weer samen leven”. Zij en Inholland staan daarin niet alleen, zo blijkt uit de vele inspirerende verhalen uit ons online magazine.

Lees bijvoorbeeld het verhaal van Oekraïense vluchtelingen die meewerkten aan Inholland-onderzoek naar de leefomstandigheden van hun landgenoten in Nederland. “Je laat alles achter en begint helemaal opnieuw”, zegt een van hen. Verdiep je in de manier waarop jongeren van ouders met psychische of verslavingsproblemen boksend in hun kracht komen: “De boksclinic leert jongeren dat ze ‘nee’ mogen zeggen.” Of wat te denken van veerkracht bij eenzame ouderen dankzij zorgrobots, want: “Technologie kan mensen minder eenzaam maken”.

Deel het magazine met jouw netwerk
De komende periode verspreiden we het magazine onder potentiële samenwerkingspartners via LinkedIn. Daarmee willen we de doorwerking van ons onderzoek nog verder vergroten. Zet het magazine vooral ook zelf in om jouw netwerk te inspireren. Bijvoorbeeld via LinkedIn of andere sociale mediakanalen, mail het magazine of neem het op als link in jouw e-mailhandtekening. En nodig je contacten gerust uit om samen met ons een bijdrage te leveren aan een veerkrachtige samenleving.

Contentcampagne Inholland onderzoekt: de veerkrachtige samenleving 
De video en het magazine zijn onderdeel van de campagne Inholland onderzoekt: de veerkrachtige samenleving. Met de campagne laten we zien hoe we met onderzoek, onderwijs en samenwerkingspartners impact maken op thema’s die betrekking hebben op het vormgeven van een veerkrachtige samenleving. Het doel is om ons als kennispartner en ons onderzoekswerk sterker te profileren. Het is een vervolg van onze vorige succesvolle campagne Inholland onderzoekt: de duurzame leefomgeving. In afstemming met de strategische cirkel Profilerende thema’s, die de huidige profilerende thema's aan het concretiseren is, zullen we ook hier weer een vervolg aan geven.

Profilerende thema's 
De strategische cirkel Profilerende thema’s werkt aan de profilering van Inholland, zowel in- als extern. Het doel is om duidelijk te maken op welke wijze onze hogeschool bijdraagt aan een belangrijke uitdaging die voor ons ligt: de transitie naar een duurzame leefomgeving en veerkrachtige samenleving. Collega’s uit de cirkel werken samen met lectoren, docenten en andere collega’s om de profilerende Inholland-thema’s verder uit te werken in aandachtsgebieden. De cirkel verwacht die in het eerste kwartaal van 2024 te presenteren. 

De vreugde was groot toen Hogeschool Inholland de Comeniusbeurs kreeg toegekend voor het project Students as Partners (SaP). Want hiermee kunnen de lectoraten Studiesucces, Authentic Leadership en Design Thinking werk maken van een belangrijke doelstelling: studenten op allerlei vlakken laten meedoen en meebeslissen. Het vergroot de betrokkenheid, welzijn en studiesucces van studenten. Bovendien zijn ze beter voorbereid op hun rol als professional, maakt het het onderwijs beter en draagt de hogeschool zo bij aan een veerkrachtige samenleving. Inmiddels zijn acht pilots van start gegaan. Zo doen studenten onder meer mee bij het ontwikkelen van een geheel nieuw curriculum voor de opleiding Leraar Basisonderwijs (Pabo). 

Het nauw betrekken van studenten heeft onnoemelijk veel voordelen: voor de kwaliteit van het onderwijs, voor docenten en voor de studenten zelf. Ze voelen zich gehoord, gewaardeerd en betrokken bij de leergemeenschap, het verhoogt hun welzijn, motivatie en tevredenheid en het leidt tot betere studieprestaties. “Bovendien draagt het bij aan veerkracht”, zegt lector Studiesucces Rutger Kappe. “Door hun actieve betrokkenheid worden studenten in hun kracht gezet en uitgedaagd. Hoe laat je je stem horen, hoe ga je diverse samenwerkingsrelaties aan, hoe ga je om met veranderingen en geef je sturing aan je opleiding? Blijf je staan, zet je door, overwin je tegenslagen? Door actief te participeren word je enorm goed voorbereid op de uitdagingen van later.” En die veerkracht geldt net zo goed voor ons onderwijs: met SaP versterken we elkaar en bewegen we flexibel mee met veranderingen. 

Studenten laten meebeslissen 
Studentparticipatie kent talloze vormen waarvan sommige al praktijk zijn. Denk aan het vragen van de mening van studenten of hen consulteren via opleidingscommissies en medezeggenschap. Je kunt hen actief laten participeren, zoals steeds vaker gebeurt in labomgevingen. “Maar de meest vergaande vorm, studenten laten meebeslissen, zie je niet zo veel”, zegt Rutger. “Juist daar willen we met het SaP-project meer ervaring mee opdoen. Welke vaardigheden hebben studenten maar ook docenten hiervoor nodig? Wat vraagt dit van ons als hogeschool? Hoe moeten we onze organisatiestructuren hierop aanpassen? En hoe ver kun je eigenlijk gaan? Je kunt studenten niet bij alle onderwerpen volledig betrekken. Dat heeft niet altijd meerwaarde.” 

Vehikel voor onderwijsvernieuwing 
Jürg Thölke, lector Authentic Leadership, ziet het herdefiniëren van de relatie tussen enerzijds de student en anderzijds de docent en het onderwijsinstituut als kern voor beter onderwijs. "Als we toekomstbestendig onderwijs willen waarin we studenten opleiden tot verantwoordelijke professionals die complexe vraagstukken aangaan, dan voldoet de traditionele kennisoverdracht van docent naar student niet meer. Je moet vooral ook aandacht geven aan zaken als persoonsvorming en socialisatie. SaP gaat over het leren omgaan met elkaar op basis van gelijkwaardigheid en is daarmee een vehikel voor onderwijsvernieuwing." Voor deze vernieuwing heeft Jürgs lectoraat workshops en de partnerschapsradar ontwikkeld: een tool om met elkaar op een speelse manier over partnerschap in dialoog te treden en gezamenlijk concrete stappen te verkennen om verandering in gang te zetten. 

Design thinking 
Ook Guido Stompff, lector Design Thinking, ziet SaP vooral als motor van onderwijsvernieuwing. “Het is een logische stap om studenten hier actiever bij te betrekken. Ze brengen iets unieks in, namelijk hoe zij het onderwijs ervaren, waar ze tegenaanlopen, wat ze missen. Bij vernieuwing ervaren betrokkenen veel onzekerheid. Zo is onduidelijk wat de problemen precies zijn en wat uiteindelijk gewenst is, laat staan hoe dat te bereiken. Daarom leren we docenten en studenten ontwerpende vaardigheden aan. Het mooie van het proces is dat ik professionals zie zitten in plaats van studenten. Zij nemen de oorspronkelijke opdracht niet voor lief als gaandeweg duidelijk wordt dat het vraagstuk ergens anders ligt. Dit is echt professioneel gedrag dat ze later in het werkveld meenemen.” 

Zestien pilotprojecten 
Inmiddels zijn in het SaP-project acht pilots van start gegaan waarin studenten als gelijkwaardige partners optreden. Vanaf volgend jaar september volgen acht nieuwe pilots. Zo helpen studenten bijvoorbeeld mee om een deel van het onderwijs van de opleiding Social Work te ontwikkelen en werkt een andere groep aan een pre-universitair programma. Elders wordt onderzocht hoe studenten de rol van coach kunnen opnemen in living labs en is het bij de Studentsucces Centra (SSC) de vraag hoe we studenten nog meer eigenaarschap kunnen geven en zij het pakken.  

Curriculum pabo 
Eén van de grootste pilots loopt bij de Pabo. Studenten, leraaropleiders van de hogeschool en uit de praktijk zijn drie jaar geleden begonnen om de opleiding opnieuw vorm te geven. Doel is om de opleiding niet alleen aantrekkelijker en minder vol te maken, maar ook om die beter te laten aansluiten op de praktijk. Het idee om studenten daarbij te betrekken kwam niet vanzelf van de grond, maar dankzij de Comeniusbeurs is er nu meer tijd en geld beschikbaar om ieders betrokkenheid te financieren. Zo zaten studenten eind november als gelijkwaardige partners in gemengde teams aan tafel in Alkmaar voor twee ontwerpdagen. 

Goed geluisterd
Eén van de betrokken Pabo-studenten is Raoul den Hartog. “Of ik tegenover docenten en leraaropleiders mijn mond durfde open te doen? Gelukkig heb ik daar niet snel moeite mee. We hadden het over datapunten (beoordelingsmomenten bij het programmatisch toetsen, red.). Ik zei dat ik in de datapuntenmix het moment mis waarop de al aanwezige kennis van de individuele student wordt meegenomen. Niet iedereen is immers hetzelfde.”  

Tweedejaarsstudent Savannah de Mes merkte dat er goed geluisterd werd naar haar inbreng. “Mooi is dat je elkaars perspectief gaat begrijpen en dat je inziet dat jij niet per se dé waarheid zegt. Ik leer hier gespreksvaardigheden in een formele context waar ik later veel aan heb. Waar ik blij om ben is dat ik mijn invloed uitoefenen kan om toekomstige studenten met een verbeterd curriculum een positieve ervaring te geven.” 

Vanzelfsprekend en bijzonder 
Steven Spaans is leraaropleider op basisschool De Meerpaal in Den Haag. Ook hij schoof aan voor herontwerp van de Pabo. “Ik begeleid vooral zij-instromers en zie waartegen zij aanlopen. Dan kun je kritiek hebben óf er als vertegenwoordiger van het werkveld en de studenten iets aan doen. Bijvoorbeeld om de onderzoekvaardigheden van de wo- en hbo-geschoolde zij-instromers echt in het assessment te laten meewegen. Ik vind het belangrijk dat studenten met dit SaP-project worden betrokken. Zij weten als geen ander wat als waardevol en als te veel wordt ervaren in het curriculum.”  

Joan Besseling, leraaropleider bij Hogeschool Inholland is het daarmee eens. “Het is vanzelfsprekend om studenten bij de ontwikkeling van het curriculum te betrekken. Maar de mate van betrokkenheid is heel bijzonder. Als docent kan ik niet invullen voor studenten hoe zij hun rooster ervaren. Dat ze zich bijvoorbeeld afvragen waarom ze herhaaldelijk moeten aantonen dat ze iets beheersen, zoals het observeren. Zo krijg je inderdaad een overvol curriculum. Zulke waardevolle punten kunnen we niet zonder studenten bedenken.” 

Wat maakt maatschappelijke vraagstukken zo complex? Ze vragen om verandering, raken velen van ons en niemand is volledig verantwoordelijk. Om deze vraagstukken succesvol op te pakken heeft het lectoraat Societal Impact Design het Co-Design Canvas ontwikkeld, een verander- en ontwikkeltool dat mensen en ideeën verbindt, hun collectieve kennis benut en hen aanzet tot daadwerkelijke actie. Inmiddels wordt het Canvas al op verschillende plekken ingezet in het onderwijs en werkveld en draagt het concreet bij aan de veerkracht van mensen en onze samenleving. “Met het Canvas kom je letterlijk tot één overzicht van het iteratieve veranderproces.” 

Wina Smeenk, lector Societal Impact Design, is grondlegger van het Co-Design Canvas. “Met het Canvas doorloop je iteratief acht ontwerpbeslissingen rond een vraagstuk. Zo verdiep je je met elkaar onder meer in de context, de stakeholders en het doel van het verandertraject. H komen ze gezamenlijk in actie? Het is een iteratief proces waarin mensen telkens heen en weer bewegen tussen de verschillende ontwerpbeslissingen. Mooi is dat je met het Canvas letterlijk tot één overzicht komt van dit co-designproces, namelijk op één groot vel. Het leidt vervolgens tot een portfolio aan concrete projecten om samen aan het complexe, taaie vraagstuk te werken.” 

Master Leren en Innoveren 
Nynke Bos, lector Teaching, Learning & Technology, was bij de eerste kennismaking meteen gecharmeerd van het Canvas. “We hebben het curriculum van de master Leren en Innoveren vernieuwd. Een belangrijke reden was dat we merkten dat onze studenten, die de opdracht hebben hun opleiding te vernieuwen, binnen hun eigen organisatie nogal solistisch bezig waren. Maar als je in je eentje innoveert, sla je geen deuk in een pakje boter. In het Canvas zag ik daarentegen precies de elementen die we voor het nieuwe curriculum nodig hadden om wel te kunnen innoveren met impact, zoals een overzicht van de belanghebbende stakeholders. Pluspunt is ook dat je het niet kunt platslaan tot een stappenplan, want zo werken innovaties niet. Je houdt juist inzicht in het iteratieve proces en weet als student wanneer je wat nodig hebt. Het is ook een mooi visueel en actiegericht instrument dat onze studenten aanspreekt.” 

 

Canvas als rode draad 
Het Co-Design Canvas vormt nu de rode draad in de vernieuwde master Leren en Innoveren. Na een workshop ter introductie, pakken de studenten het Canvas er telkens bij om te reflecteren op de voortgang van hun opdracht. En zo aan het eind van de opleiding stil te staan bij de daadwerkelijke implementatie van hun vernieuwingen.  

Gerichte vragen om behoeftes en rollen in kaart te brengen 
“Het Canvas geeft mij houvast om het vraagstuk rond onderwijsvernieuwing aan te gaan”, zegt Lotte Kuin. Zij volgt de master om haar collega-docenten Verpleegkunde en Verzorgende IG op het Horizon College in Alkmaar te helpen in onderwijsontwikkeling. “Waar lopen ze tegenaan bij hun nieuwe, coachende rol? Wat hebben ze nodig om die rol te vervullen? Het Canvas gebruik ik nu vooral om ons vraagstuk met het hele docententeam en haar stakeholders scherp te krijgen. Op het Canvas staan heel gerichte vragen die we in een sessie met geeltjes beantwoordden. Zoals: welk belang heb je zelf bij het vraagstuk? Daaruit kwam naar voren dat docenten vooral behoefte hebben aan handvatten op papier waarin precies staat wat er van hen wordt verwacht binnen de vernieuwde opleiding.” 

Grote glimlach 
Een andere masterstudent is Ingrid Roks, docent software engineering bij de Hogeschool van Amsterdam. “We zijn onze ICT-opleiding aan het vernieuwen. Het vraagstuk waarop ik me focus is hoe we als nieuwe onderwijskundige teams de kwaliteit van het onderwijs bewaken. Het Canvas is echt een goed hulpmiddel om hiermee gezamenlijk aan de slag te gaan, om voor teambuilding te zorgen en om stil te staan bij vragen als: wie zijn we, wat is onze rol, waar willen we heen en welke impact willen we maken? Met het Canvas benader je die belangrijke en gevoelige onderwerpen op een luchtige, speelse manier; niet top-down maar van onderop. Zo visualiseerden we de impact: al snel kwamen we tot de conclusie dat we gaan voor blije, leergierige studenten. Na afloop kwam ik echt met een grote glimlach uit die sessie.” 

Regie op Dementie 
Ook buiten het onderwijsveld wordt het Co-Design Canvas gebruikt, bijvoorbeeld door Hilma van Slooten, sociaal ondernemer en oprichter van Regie op Dementie: een platform voor kinderen van ouders met dementie. “Met behulp van het Canvas wilde ik onderzoeken waar ons platform zich op richt. Door daar in gezamenlijke sessies met anderen over te praten, werd het scherper dan ooit dat we ons vooral op de mantelzorgende kinderen richten. We willen dat zij tijdige ondersteuning krijgen waarmee hun ouders langer op een prettige manier thuis kunnen blijven wonen.” Het Canvas hielp ook om na te gaan welke financiering past om Regie op Dementie te versterken. “Het heeft geleid tot een subsidieaanvraag bij ZonMw waarvan ik goede hoop op gunning heb.”  

Elkaar vasthouden 
Volgens Hilma is niet alleen het resultaat maar ook het veranderproces een groot pluspunt van het Canvas. “Als je echt gezamenlijk bezig bent met het Canvas, dan houd je elkaar vast. Je weet welk uitgangspunt en welk beoogd resultaat elke stakeholder heeft en vanuit dat gedeelde belang houd je het ook vol om de komende jaren met elkaar in te zetten op verandering.”  

 Doorontwikkeling Canvas 
Zoals het Canvas zelf aanzet tot verandering, verandert het Canvas zelf ook. “We onderzoeken welke werkvormen we zowel voor het fysieke als het online Canvas kunnen toepassen”, zegt Wina. “We experimenteren bijvoorbeeld met een rollenspel, lego of muziek uploaden. Het is nog lang niet klaar!” 

 Benieuwd naar dé verandertool voor hedendaagse uitdagingen? Bekijk deze video over de heldere aanpak van het Co-Design Canvas en lees hier meer over het Co-Design Canvas. 

Voor Hogeschool Inholland is veerkracht een belangrijk streven. Sterker nog, de veerkrachtige samenleving is een van de profilerende thema’s van Inholland. Een logische keuze, want volgens Marije Deutekom, lid van het college van bestuur (cvb), is een veerkrachtige samenleving een basisvoorwaarde om te werken aan de inclusieve wereld van morgen. “We moeten ervoor zorgen dat iedereen kan meedoen, want we hebben iedereen nodig voor de ingewikkelde maatschappelijke vraagstukken van nu.”

De noodzaak om te streven naar een veerkrachtige samenleving is vandaag de dag maar al te duidelijk, vindt Marije. “Zie wat er gebeurt in de maatschappij: er is sprake van toenemende polarisatie waardoor mensen elkaar de rug toe keren. Door armoede en discriminatie dreigen mensen buiten de boot te vallen. Over het algemeen merk je een gebrek aan dialoog en empathie, wat leidt tot onbegrip en verdere polarisatie.”

Terug naar het collectief
Er is volgens Marije een transitie nodig van ‘wat is goed voor mij’ naar ‘wat is goed voor ons’. “We moeten toewerken naar een samenleving waarin we weer samen leven. Waarin het gaat om het collectief en we ervoor zorgen dat iedereen kan meedoen, zich kan ontwikkelen en ontplooien en een bijdrage kan leveren aan de maatschappij.”

Rol van hogescholen
Onlangs maakte Marije een reis naar Portugal samen met negen andere hogescholen. “Daar ging het gesprek onder meer over onze rol als kennisinstellingen. Iedereen was het erover eens dat we een belangrijke maatschappelijke rol te vervullen hebben als hogescholen, want we staan midden in de samenleving. En bij Hogeschool Inholland pakken we die rol ook op. Niet alleen door studenten de juiste vaardigheden te geven om aan de slag te gaan met actuele maatschappelijke vraagstukken. Maar ook doordat we met hen leren kritisch na te denken en interesse te tonen in de ander.”

Inzetten op persoonlijke ontwikkeling
Onderwijs en onderzoek bij Hogeschool Inholland gaan dus om professionele én persoonlijke ontwikkeling: stil staan bij wie je bent als persoon en welke verantwoordelijkheid en betekenis je hebt en kunt hebben als ethisch bewuste professional. “We nemen maatschappelijke vraagstukken daarom altijd als vertrekpunt voor praktijkgericht onderzoek. Zo gaan studenten de wijk in en maken ze in dialoog met professionals en bewoners mee wat ongelijkheid betekent voor mensen, om maar een voorbeeld te noemen. Daarmee dagen we ze uit om kritisch denkende, onderzoekende professionals te worden die zich kunnen inzetten voor de inclusieve wereld van morgen.”

Interdisciplinair samenwerken
Uitdagingen rond de veerkrachtige samenleving zijn ingewikkeld. Je kunt ze niet in één keer op eigen houtje oplossen. “Vandaar dat we in onze praktijkgerichte onderzoeksprojecten waar nodig interdisciplinair samenwerken en samen leren met mensen uit onderwijs, onderzoek, bedrijfsleven en burgers. Kort-cyclisch en iteratief werken we toe naar oplossingen en in dat onderzoekende en ontwerpende proces houden we elkaar vast.”

Persoonlijke veerkracht
Marije neemt ook haar persoonlijke veerkracht serieus. “Veerkracht gaat om adaptief vermogen en redzaamheid. Dat begint bij zorgen dat ik voor mezelf zorg. Ik neem de tijd om te bewegen, te sporten en even afstand te nemen van mijn werk. Veerkracht breng je alleen op als de veer niet altijd gespannen staat. Het is heel belangrijk om op tijd te ontspannen en je op te laden, zodat je voldoende energie behoudt voor nieuwe of zelfs onverwachte uitdagingen. Mijn tip is om dat soort pauzemomenten in te plannen in je agenda. Misschien als goed voornemen voor het nieuwe jaar om gezond en fit te blijven.”

In deze video legt Mascha uit dat haar lectoraat in verschillende contexten onderzoekt wat de praktijk van het onderwijs inhoudt voor leerkrachten zelf. Die contexten zijn heel uiteenlopend, denk bijvoorbeeld aan kinderen die opgroeien in armoede of kinderen die opgroeien in sterk religieuze contexten. De basisvoorwaarden voor floreren zijn niet altijd aanwezig.

Als lector bij Hogeschool Inholland doet Mascha samen met haar team van De Pedagogische Opdracht veel onderzoek bij basisscholen. “Ik zie daar kinderen waar de basisvoorwaarden om te kunnen floreren al niet aanwezig zijn: gezinnen met armoede waardoor kinderen honger lijden, of waar veel stress is vanwege conflicten of verslaving.” Scholen hebben de complexe opdracht om kinderen in dit soort omstandigheden tot ontwikkeling te brengen, in een context waarin ook de overheid op allerlei manieren probeert om via scholen goed te doen. 

Pedagogische opdracht
Het lectoraat neemt de opdracht die het onderwijs heeft onder de loep. “Een opdracht voor het onderwijs is bijvoorbeeld: willen dat het onderwijs bijdraagt aan het floreren van alle kinderen in de samenleving. Dat houdt onder meer in dat je in staat bent om zinvol werk te doen en betekenisvolle relaties aan te gaan. Wil je dit als school? Dan moet je ook erkennen dat wanneer de basisvoorwaarden voor floreren er niet zijn, kinderen bepaalde vaardigheden moeten ontwikkelen om hiermee om te gaan.” Het gaat hier om veerkracht. Kinderen moeten bijvoorbeeld niet alleen leren waar je naar toe kunt als je bepaalde problemen ervaart, maar moeten ook het vertrouwen krijgen in relaties met volwassenen of leeftijdsgenoten.

Compenseren van ontbrekende basisvoorwaarden
Scholen krijgen echter taken die niet gaan over floreren of bouwen aan een toekomst, maar die zich richten op het compenseren van de ontbrekende basisvoorwaarden. Mascha noemt de ’broodbar‘ als voorbeeld: een plek op school waar kinderen een ontbijt krijgen aangeboden georganiseerd door ouders, waardoor grenzen tussen school en thuis verwateren. “Het is belangrijk om vanuit een professioneel pedagogisch perspectief na te denken of je dit als school kunt en wilt en om hier stelling in te nemen. Moeten partijen buiten de school deze taak niet vervullen?”

Rekenen en begrijpend lezen
Een ander voorbeeld gaat over de norm die de overheid stelt ten aanzien van rekenen en lezen. “Rekenen en begrijpend lezen zijn belangrijk. Dit zijn de enige twee normen die nog meetellen voor advisering naar de middelbare school. Het is niet erg om een bepaalde maat te nemen, maar waar je je bewust van moet zijn, is dat dit uiteindelijk richtinggevend gaat zijn voor wat scholen gaan doen.”

Effect van normering op lessen
Volgens Mascha heeft de normerende werking van toetsen rond rekenen en begrijpend lezen effect op het onderwijs. “Denk aan leraren die kinderen uit gezinnen waar Nederlands niet courant is, uitleggen wat woorden in een toets betekenen om te zorgen dat ze de toets kunnen halen. Of hoe deze norm kinderen een waardevolle leeservaring ontneemt. Bij begrijpend lezen leer je namelijk analytisch te kijken naar een tekst: wat probeert de schrijver over te brengen, welke informatie geeft dit je? Dat is heel waardevol, maar het is iets anders dan de fijne bezigheid van lezen. Dat je als kind kunt ontsnappen aan een bepaalde werkelijkheid, of dat je inleving gaat stimuleren. Door dat allemaal niet als maat te nemen voor doorstroom, lijk je te zeggen dat dit niet zo belangrijk is en bewerkstellig je dat leerkrachten zich hier niet op richten. Dat is een problematisch mechanisme.”

Verantwoordingskracht
Om dat mechanisme te doorbreken, gaat het lectoraat vooral naar scholen toe. “Met ons lectoraat maken we van een schoolteam een team van mede-onderzoekers. Samen nemen we ongeveer eens in de zes weken een lessensituatie onder de loep.” Daar wordt onderzocht waar bepaalde uitdagingen vandaan komen en worden handelingsalternatieven ontwikkeld. Kan het verkrampen van een leerling voor een rekentoets te maken hebben met veeleisende ouders? Wat doe je met de woede-uitbarsting van een kind afkomstig van een stressvolle thuissituatie? Leraren ontwikkelen zo de kennis en de gewoonte om binnen hun pedagogische opdracht situaties aan te pakken en te verantwoorden. Dit maakt scholen weerbaar, omdat het ze in staat stelt eigen keuzes te maken voor hun specifieke leerlingpopulatie in een context van externe normen die hen worden opgelegd.

Oplossing voor lerarentekort
“Het onderwijswerk maken we daarmee nog aantrekkelijker ook”, vult Mascha tot slot aan. “We zitten met een lerarentekort. Dat is deels een financiële kwestie, maar gaat ook over  het beroep. Het beroep van leraar zou moeten inhouden dat je als schoolteam een kwaliteitsnorm ontwikkelt op basis van een door dit team geformuleerde opdracht. Je monitort, verantwoordt en verbetert als team zelf systematisch deze kwaliteit. Daarmee kunnen mensen op school meerdere rollen vervullen, zonder dat ze losgetrokken worden van het primaire proces. En je hebt zelf veel meer invloed op wat je doet. Dit gevoel van professionele ruimte draagt bij aan werkplezier, status en beroepsperspectief.”

De huidige stand van zaken in de zorg: vergrijzing, de financiering van de zorg en de tekorten in zorgpersoneel. “Één op de vier mensen moet in de zorg werken om zorgniveau dat we nu hebben te handhaven. Iedereen voelt aan dat dat niet haalbaar is”, stelt Margo van Kemenade, associate lector Robotica bij Hogeschool Inholland. Gelukkig kunnen zorgrobots bijspringen, weet Margo uit brede ervaring.

“Ongeveer tien jaar geleden startte ik mijn promotieonderzoek aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. Daar ontwikkelde een technische onderzoeksgroep ‘Alice’, een prototype gezelschapsrobot voor alleenstaande ouderen. Als socioloog en ethicus stond ik in mijn onderzoek stil bij de morele bezwaren van zorgverleners rond zorgrobotica.” Alice  ging de hele wereld over toen een documentairemaker de onderzoeksgroep benaderde en voor de documentaire ‘Ik ben Alice’ de robot een week lang bij drie eenzame dames mocht wonen om te kijken op welke manier deze kon bijdragen aan het verminderen van de eenzaamheid die zij ervoeren. En op die manier dus een bijdrage kon leveren aan de zorg voor deze ouderen. “Tien jaar geleden zagen we al positieve resultaten. Laat staan wat we met de technologie van nu kunnen bereiken.”

In deze video worden de learnings vanuit het onderzoek van Margo met Alice destijds bekeken door de bril van tegenwoordig. Voor welke uitdagingen in de zorg staan we nu? En op welke manier kan zorgrobotica daar een bijdrage aan leveren. 

Of de inzet van robots in ouderenzorg een vlucht zal nemen, vindt Margo moeilijk te voorspellen. “Enerzijds neemt de druk op de zorg alleen maar toe en kunnen technologische ontwikkelingen heel snel gaan. Anderzijds hebben we te maken met maatschappelijke acceptatie van nieuwe technologie, wetgeving en ethische richtlijnen die innovaties tegenhouden. Het is goed dat er strenge regelgeving is, maar laten we als onderzoekers wel blijven verkennen wat er mogelijk is in zorgtechnologie. En de mogelijkheden nemen alleen maar toe. We kunnen techniek een bijdrage laten leveren aan het oplossen van een maatschappelijk probleem. Waardoor we eenzame ouderen veerkrachtiger maken en de kwaliteit van hun leven verhogen.”

Zorgrobot Alice is ontwikkeld om in de toekomst te kunnen voldoen aan de vraag naar zorg voor eenzame en dementerende ouderen. Kan een robot een menselijke band met iemand opbouwen en dus een mens van vlees en bloed vervangen? “Over tien jaar”, stelt Margo zich als doel, “wil ik zorgrobots gewoon bij de mensen thuis hebben staan, waarmee je kunt praten, die jouw voorkeuren kennen, die weten wie je bent, en waar je een praatje mee kan maken en die ook dingen voor je kunnen doen.” Samenvattend kan je wel zeggen dat een mens een mens gezelschap houdt. Maar als dat door omstandigheden niet mogelijk is, dan is een robot een heel goed alternatief.

Lees ook het eerder verschenen artikel ‘Technologie kan mensen minder eenzaam maken’.

Bij ondervoeding wordt vaak gedacht aan ontwikkelingslanden, rampgebieden en hongersnoden. Maar niets is minder waar, ook in Nederland is ondervoeding een probleem. “Het is een onderbelicht probleem dat zwaarder op de zorgeconomie drukt dan obesitas”, benadrukt Feike van der Leij, lector Health & Food bij Hogeschool Inholland. Volgens de laatste cijfers is 16 procent van de kwetsbare thuiswonende ouderen en 38 procent van de ouderen in de geriatrie ondervoed en dat aantal neemt toe. Zonder koerswijziging zullen in 2027 meer dan 100.000 ouderen ondervoed zijn, blijkt uit cijfers van het Kenniscentrum Ondervoeding.

Met PLINT Ondervoeding wilde Feike van der Leij, recent winnaar van de Wij Inholland award - Onderzoeker van het jaar -  iets aan dit gezondheidsprobleem doen. En hij niet alleen. Het project is een samenwerking van de lectoraten Health & Food en Gezondheid & Welzijn van Kwetsbare Ouderen van Inholland samen met onderzoekers van twee andere hogescholen en twee mbo’s. Daarnaast zijn zorginstellingen, foodbedrijven en netwerkorganisaties gericht op de ontwikkeling en het aanbieden van foodconcepten betrokken.

Kennis onder verpleegkundigen en verzorgenden          
“Doel is om kennis onder verpleegkundigen en verzorgenden te vergroten”, zegt Robbert Gobbens, lector Gezondheid & Welzijn van Kwetsbare Ouderen. “Zij kunnen ondervoeding helpen voorkomen, waarbij de eerste stap is om zich bewust te worden van het probleem. Onder leiding van onze collega en promotieonderzoeker Jellie Zuidema zijn we de professionals gaan bevragen om na te gaan hoe we hun meer handelingsperspectief kunnen geven. Het mooie is dat alleen al het vragen stellen tot bewustwording leidt.”

Meer informatie over het onderzoek? Lees hier verder.

Vitaal & Voedzaam, hét magazine over ondervoeding voor ouderen en mantelzorgers
Om bij te dragen aan de bewustwording rondom dit probleem werd het eerste exemplaar van het magazine Vitaal & Voedzaam uitgereikt aan de doelgroep: ouderen en hun verzorgers. De uitreiking vond plaats bij zorgorganisatie Brentano in Amstelveen tijdens de week tegen ondervoeding en is het mooie eindresultaat van het tweejarige onderzoeksproject PLINT Ondervoeding. Het magazine staat vol interessante feitjes, handige tips voor ouderen en verzorgers, lekkere en voedzame recepten en verhalen van experts (zoals diëtisten en onderzoekers) en ervaringsdeskundigen.

“In twee jaar tijd hebben we veel kennis, praktijkervaring én oplossingen opgedaan om ondervoeding bij ouderen tegen te gaan. Met Vitaal & Voedzaam willen we op een informatieve en toch vermakelijke manier ouderen en hun verzorgers bewust maken van het risico op ondervoeding. We zijn dan ook erg trots op het eindresultaat”, aldus Feike van der Leij.

Download het magazine

Voordat je een bepaald medicijn neemt, wil je natuurlijk alles weten over de werking en bijwerking ervan op je lichaam. Maar heb je ook nagedacht over de bijwerkingen op het milieu en het klimaat? Steeds meer artsen, medisch specialisten en andere voorschrijvers staan daar inmiddels wel bij stil. Ze missen alleen nog de praktische informatie om milieu-impact als criterium mee te wegen. Via een groot Europees onderzoeksproject willen Hogeschool Inholland en Amsterdam UMC met samenwerkingspartners die informatie boven water halen en in de curricula opnemen van het hbo- en universitaire onderwijs.

Click here to read this article in English. 

De zorg heeft een grote impact op het klimaat. De sector is in Nederland verantwoordelijk voor ongeveer 7 procent van de totale CO₂-uitstoot. Grofweg 40 procent daarvan is gerelateerd aan geneesmiddelen en andere chemische middelen. Niet alleen de productie en het transport, maar ook het gebruik van medicatie heeft directe milieueffecten. Zo vervliegen bij sommige inhalatoren broeikasgassen die veel sterker zijn dan CO₂. Bekend is ook dat hormonen in de pil na gebruik terechtkomen in het oppervlaktewater, waar ze massale geslachtsverandering bij vissen veroorzaken. En dit zijn nog maar enkele voorbeelden.

Milieubewuster voorschrijven
Volgens bijzonder lector Jelle Tichelaar van Interprofessionele Samenwerking & Medicatieveiligheid bij Hogeschool Inholland, is de tijd rijp om bij het voorschrijven van geneesmiddelen rekening te houden met de gevolgen voor milieu en klimaat. “Van sommige geneesmiddelen kennen we de kwalijke effecten. Je ziet het wereldwijd. Hoe bijvoorbeeld in India de resten van een bekende pijnstiller in kadavers van koeien tot massale sterfte onder gieren heeft geleid. We moeten daarom de effecten gaan onderzoeken. Maar laten we niet werkloos afwachten tot de onderzoeksresultaten binnen zijn. We moeten nu al milieubewuster omgaan met medicatie. Ook door te voorkomen dat je medicatie moet voorschrijven. Dit betekent meer inzetten op preventie, zoals het stimuleren van een gezondere leefstijl.”

Praktische handvatten
Jelle staat niet alleen. Hij merkt dat onder de huidige en aankomende professionals de bewustwording toeneemt. “Laten we nu iets met die bewustwording doen en zorgprofessionals de praktische handvatten geven waar ze echt mee uit de voeten kunnen. Bijvoorbeeld door per geneesmiddel niet alleen de effectiviteit, bijwerkingen, toepasbaarheid en kosten te registreren, maar ook de milieu-impact. Zo kun je samen met de patiënt bij gelijkwaardige geneesmiddelen een duurzame keuze maken.”

Groot Europees onderzoek
Jelle geeft leiding aan het nieuwe Europese Erasmus+project Planetary Health Education in Prescribing. Tientallen (associate) partners in Nederland en Europa werken de komende drie jaar samen om de milieu- en klimaatbelastende factoren van geneesmiddelen in kaart te brengen, te wegen en zo veel mogelijk informatie hierover per geneesmiddel beschikbaar te stellen om op te nemen in medische opleidingen.

Data ontbreken
Kiezen voor het meest milieuvriendelijke middel is nog niet zo eenvoudig. Want van verreweg de meeste middelen is de impact onbekend. “We staan nog maar aan het begin van de life cycle analyses om de totale milieubelasting van geneesmiddelen te bepalen”, zegt Susanne Waaijers, onderzoeker bij het RIVM. “We merken een groeiende kennisbehoefte bij zorgprofessionals en we willen hen ook graag voorzien van informatie, maar ook wij tasten grotendeels in het duister. Data over met name de productie van geneesmiddelen zijn er nog niet of nauwelijks. Denk daarbij niet alleen aan de stoffen die worden gebruikt, maar bijvoorbeeld ook het energieverbruik van fabrieken en het transport.”

Transparantie eisen
Volgens Waaijers tonen sommige farmaceuten een voorzichtige bereidheid om openheid van zaken te geven, maar willen dit vanwege hun concurrentiepositie pas doen als die openheid collectief geregeld wordt. Zij ziet hier een kans voor de inkoopafdelingen van zorginstellingen. “Vraag duurzaamheidsinformatie bij producenten en kies voor de partij die het meest transparant is. Wellicht brengt dit een brede beweging tot stand die producenten onder druk zet om life cycle analyses van hun producten te maken. Voor geneesmiddelen hebben we nationaal, via het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen, en Europees, via het Europees Geneesmiddelenagentschap, goede systemen om gegevens te registreren. Dit biedt wellicht ook mogelijkheden voor dergelijke informatie.”

Inkoop en toepassing
Het aller duurzaamste is natuurlijk om helemaal geen of veel minder geneesmiddelen te gebruiken. “De grootste stappen die we nu kunnen zetten, is kritisch kijken naar inkoop en toepassing van medicatie”, zegt Hilde Jalving van de Europese Vereniging van Medische Oncologie (ESMO). “Schrijf alleen medicatie voor als daar echt een duidelijke indicatie voor is. Is het bijvoorbeeld wel verstandig om voor medicatie te kiezen die kankerpatiënten een levenswinst van slechts enkele weken geeft als zij daarbij ook veel last van bijwerkingen krijgen? Voorkom verspilling door medicatie telkens voor hooguit een maand mee te geven. Kijk ook hoelang patiënten nog door moeten gaan met medicatie. Onderzoek de mogelijkheden voor hergebruik. Als je kankerpatiënten goede bewaarinstructies meegeeft, blijken ze heel zorgvuldig met hun medicijnen om te gaan. En ook de wijze van toediening is belangrijk. Uit milieuoogpunt zijn tabletten te verkiezen boven infusen, want bij infusen komt extra afval kijken en reizen van patiënten naar de polikliniek.”

Duurzaamheid in farmacotherapie
Hilde is doordrongen van het belang om de impact op het milieu en klimaat te beperken. “Ook omdat een slecht milieu en klimaatopwarming risico’s vormen voor onze gezondheid.” Om huidige en toekomstige professionals deze boodschap en een concreet handelingsperspectief mee te geven, is het belangrijk dat het onderwijs dit onderwerp omarmt. Jelle geeft daar zelf invulling aan. Want naast lector is hij universitair hoofddocent en coördinator van onderwijs en onderzoek op de afdeling Interne Geneeskunde van Amsterdam UMC en docent van de masteropleidingen Advanced Nursing Practice en Physician Assistant bij Inholland. “Klinisch redeneren en met name farmacotherapie zijn lastige onderdelen voor studenten: hoe neem je in korte tijd de juiste beslissing om geneesmiddelen voor te schrijven die passen bij het ziektebeeld en de situatie van een individuele patiënt? Op basis van casuïstiek en door veel oefenen leren we hen onder tijdsdruk keuzes te maken, waarbij ze met veel factoren rekening moeten houden. Duurzaamheid is een factor die erbij komt.”

Toekomstige professionals
Jelles directe collega bij Amsterdam UMC is arts-docent en -onderzoeker Joost Piët, die bovendien de dagelijkse coördinatie doet van het Erasmus+onderzoeksproject. “Met de kennis die we vergaren over de milieu-impact van geneesmiddelen willen we onderwijsmaterialen maken en cursussen voor docenten zodat we daarmee een zo groot mogelijke groep van toekomstige professionals kunnen bereiken.” Over interesse in het onderwerp heeft Joost niet te klagen. “Nog vóór de start van het project werden we benaderd door andere universiteiten. Het leeft en dat is hoopgevend. We moeten er dan ook voor zorgen dat de kennis zich blijft ontwikkelen ook als dit project over drie jaar eindigt.”

Klimaatbewuste studenten
Waar een onderwerp als duurzaamheid van geneesmiddelen sterk leeft, is bij de CO₂-assistent: een landelijke groep geneeskundestudenten die planetary health en duurzame zorg wil integreren in het geneeskundecurriculum. “Ons streven is een groene draad door de opleiding te laten lopen. Farmacotherapie is daarbinnen een belangrijk en terugkerend thema”, zegt de inmiddels afgestudeerde arts Eva van der Heide. “Wij kunnen onder meer bijdragen door de vragen waar studenten nu mee zitten naar voren te brengen: hoe schrijf je gepast voor, hoe voorkom je verspilling? Het doel is om samen met de farmacotherapiesectie onderzoek te doen naar beschikbare literatuur over milieu-impact van medicijnen. Zo krijgen bachelorstudenten onderwijs in wat er al bekend is en kunnen ze kritisch nadenken over deze stof. Onderwijs is het beste middel voor verandering.”

Verantwoordelijkheid nemen
Tomás van Emden is de voorzitter van de CO₂-assistent aan de Vrije Universiteit Amsterdam: “Het zou mooi zijn dat informatie over de duurzaamheidsimpact van een medicijn net zoals effectiviteit en kosten terechtkomt in het Farmacotherapeutisch Kompas, een naslagwerk voor medisch professionals die voorschrijven. Ons handelen heeft effect op de planeet en daarmee op de gezondheid van iedereen.” Eva: “De impact van geneesmiddelen is weliswaar (nog) niet helemaal duidelijk, maar we kunnen niet blijven wachten. Het gaat ook om bewustzijn, kritisch nadenken en je verantwoordelijkheid nemen.”

Masterstudenten Hogeschool Inholland
Ook masterstudenten bij Hogeschool Inholland van de opleidingen tot verpleegkundig specialist en physician assistant leren op een juiste manier medicatie voorschrijven. “Ik werk in een huisartsenpraktijk”, zegt Merlynn Huisman, tweedejaarsstudent aan de Inholland-master Advanced Nursing Practice. “Daar ben ik bewust met duurzaamheid bezig bij het voorschrijven. Zo kies ik liever voor poederinhalatoren in plaats van dosisaerosolen voor COPD- en astmapatiënten. Ook geef ik gedoseerd medicijnen mee: bij de eerste uitgifte slechts een hoeveelheid voor één in plaats van drie maanden.” Collega-student Larissa van Schaik werkt in het OLVG in Amsterdam met patiënten met een auto-immuunziekte. “Voor hen schrijf ik continu medicijnen voor. Het is belangrijk om de hoeveelheden en de verschillende soorten medicatie in de gaten te houden. Kun je polyfarmacie (waarbij iemand langere tijd vijf of meer verschillende medicijnen tegelijk gebruikt, red.) verminderen? Het zou goed zijn om daar al bij het begin van je opleiding aandacht voor te krijgen, zodat er een gewoonte ontstaat om terughoudend te zijn met voorschrijven en stil te staan bij de milieueffecten van geneesmiddelen.”

Veerkracht en leiderschap
Wij blijven alleen gezond als de wereld om ons heen gezond blijft. Daarom doet de milieu-impact van geneesmiddelen ertoe. Jelle: “Ook al is onderzoek hiernaar niet ons specialisme, we nemen met het lectoraat onze verantwoordelijkheid en tonen leiderschap en veerkracht om in actie te komen en iets te verbeteren in het leven van mensen en hun leefomgeving.” Joost: “Veerkrachtig is ook dat we een beweging vormen om artsen, specialisten en andere voorschrijvers te verleiden duurzame keuzes te maken. Daarmee hopen we ook dat de farmaceutische industrie haar productie en ontwikkeling verder zal aanpassen aan de toenemende vraag naar duurzamere medicijnen.”

In veel wijken kampen bewoners met een gevoel van onveiligheid. Wat de oorzaak daarvan is, kan per wijk en per persoon verschillen. Om de veiligheidsbeleving in Rotterdam te versterken zette Hogeschool Inholland in opdracht van de gemeente een groot onderzoeksproject op. Onderzoekers, studenten, bewoners en professionals trokken de wijken in om de verhalen achter de cijfers naar boven te halen. In de nieuwe aflevering van de podcastserie Onderzoekers over de toekomst vertellen Krista Schram, associate lector, en Diana van de Giessen, afdelingshoofd Wijkveiligheid bij de gemeente Rotterdam, over deze succesvolle wijkgerichte aanpak. 

De gemeente Rotterdam stelt sinds 2012 wijkprofielen op waarbij ze tweejaarlijks metingen doet om het (veiligheids)gevoel in de stad meetbaar te maken. Vanaf dat moment werd Hogeschool Inholland betrokken om de cijfers te interpreteren en na te gaan hoe het veiligheidsgevoel kon worden versterkt. Toen de gemeente in 2021 een projectleider Subjectieve Veiligheid aanstelde, nam die contact op met de hogeschool. Het leidde tot de Rotterdamse wijkgerichte aanpak veiligheidsbeleving.

Luister de podcast!

Gerichte aanpak per wijk  
“Voor een gerichte aanpak is het nodig heel concreet te weten wie zich waarom waar en wanneer onveilig voelt”, zegt Krista Schram, associate lector Publiek Vertrouwen in Veiligheid bij Hogeschool Inholland. “Daarnaast kijken we naar wat in de wijk juist bijdraagt aan de veiligheidsbeleving. Zoals in Beverwaard: een dorp op zich met een hele hechte gemeenschap die allerlei activiteiten voor heel diverse bewonersgroepen organiseert.”  

Bewoners en wijkprofessionals nauw betrokken  
Naast Beverwaard ging de wijkgerichte aanpak in 2021 van start in Pendrecht. In beide wijken werden bewoners en wijkprofessionals nauw betrokken bij het onderzoek. Schram: “We willen dat er draagvlak ontstaat voor de aanpak en de uitkomsten. Je hebt de bewoners daarvoor nodig. Alleen maar een rapport bij ze neerleggen zou niet werken.” 

Straatinterviews door studenten
Krista en haar collega’s trainden bewoners en professionals om straatinterviews af te nemen bij (mede)bewoners over hun veiligheidsbeleving. Ook studenten van Hogeschool Inholland gingen hiervoor de wijken in. “Bewoners reageren heel positief op de studenten, omdat die heel open op mensen afstappen, goede vragen stellen en doorvragen. Zo ontstaat echt een gesprek.” Diana van de Giessen, afdelingshoofd Wijkveiligheid bij de gemeente Rotterdam, is ook blij met de betrokkenheid van de studenten. “Fijn is dat we als overheid samenwerken met studenten. Die leren door dit onderzoek. Zo snijdt het mes aan twee kanten.”

Op zoek naar patronen
Naast de vele straatinterviews bestaat het onderzoek uit media-analyses door studenten en groepsinterviews met professionals, gingen onderzoekers overdag en ’s nachts voor observaties met de wijkagent mee en bestudeerden zij de cijfers van de wijkprofielen. “We zijn op zoek naar patronen”, zegt Krista. “Hoe heeft de veiligheid zich ontwikkeld en hoe komt dat? Waar gaan de zorgen over en zijn die zorgen veranderd over de tijd?”

Zeer concrete uitkomsten
Diana ziet zeer concrete uitkomsten uit het onderzoek. “Bijvoorbeeld om de omgeving rond metrostation Slinge vriendelijker te maken. Of om in het winkelcentrum van Beverwaard iets te doen aan overlast van scooters en er leuke activiteiten te organiseren. Zo probeer je het gevoel van onveiligheid te kantelen.”

Kracht van de wijk gebruiken   
Voor het kantelen van veiligheidsgevoel is het van belang de kracht van de wijk te gebruiken, benadrukt Diana: “Je hoeft het als gemeente niet allemaal zelf te organiseren. Sluit aan op de initiatieven die er al zijn om het verschil te maken. De gemeente hoeft niet per se de afzender te zijn. Juist niet, omdat mensen soms de overheid wantrouwen.” Krista is het daar mee eens. “Werk samen met partners die het vertrouwen al hebben van de bewoners. Kijk daarnaast als gemeente met welke maatregelen je onbedoeld de sociale samenhang in de wijk ondermijnt. Maak je door regelgeving het organiseren van evenementen niet heel erg ingewikkeld?”   

Vervolg in andere Rotterdamse wijken   
De aanpak in Beverwaard en Pendrecht krijgt nu een vervolg in andere Rotterdamse wijken. Opnieuw trekken onderzoekers, studenten, professionals en bewoners gezamenlijk op om de subjectieve verhalen achter de objectieve cijfers te achterhalen. “Persoonlijk geeft het mij hoop dat onze kijk op veiligheid gemeengoed wordt en om daarnaar te handelen”, zegt Schram.    

Meer weten over de aanpak die veiligheidsbeleving versterkt in Rotterdamse wijken? 
Beluister de podcast nu via jouw favoriete podcast-app zoals Spotify, Google Podcast of Apple Podcast. En vergeet je niet te abonneren! Zo ben je als eerste op de hoogte van nieuwe afleveringen van Onderzoekers over de Toekomst. 

“In aanloop naar de verkiezingen zijn de programma’s van de verschillende politieke partijen goed met elkaar te vergelijken. Wat opvalt is dat ze allemaal mooie plannen hebben om geld aan uit te geven. Maar nergens lees je terug hoe we dat geld gaan verdienen. En daar zit een punt van grote zorg. Want het ondernemersklimaat staat er slecht voor.” Deze visie deelt Nahied Rezwani vandaag in dagblad Trouw vanuit haar rol als onderzoeker voor het lectoraat Finance & Accountancy van Hogeschool Inholland. Daarnaast is zij directeur van het domein Business Finance & Law bij Hogeschool Inholland en vestigingsdirecteur van Hogeschool Inholland Rotterdam. 

“Dit klimaat heeft alles te maken met de veranderende rol van de bancaire sector. Banken zijn hun vier kerntaken (geldcreatie, betalingsverkeer mogelijk maken, financieren investeringen en zorgen voor risicobeheer) sinds de kredietcrisis van 2008 deels uit het oog verloren. Sinds 2008 hebben landen op internationaal niveau afspraken gemaakt om de controle op het reilen en zeilen van de banken te vergroten. Nederland koos ervoor om de Europese Richtlijnen streng te interpreteren en dat bemoeilijkte toegang tot krediet voor mkb’ers.” 

Beperkte financiering voor mkb 
“Het FD berichtte vorige maand dat mkb-ondernemers in Nederland veel vaker afhaken in het proces om aan financiering te komen dan kleinere bedrijven in het buitenland. De zoektocht is hier ingewikkelder, de leningen zijn duurder en de kans om geld te krijgen is kleiner. Een van de oorzaken is het aantal banken dat zakendoet met mkb'ers. Dat is in Nederland het laagste in Europa: er zijn nog maar drie banken over die serieus krediet verstrekken aan mkb-ondernemers. Uit eigen onderzoek naar de gevolgen van de invloed van de strenge overheidsrichtlijnen blijkt dat door strenger toezicht de kosten van banken gestegen zijn en dat weegt relatief het zwaarste voor kleinere leningen aan het mkb. Terwijl banken ten opzichte van 2008 meer investeren in de economie, zijn de leningen aan het mkb met maar liefst 25 procent gedaald.” 

Vlucht naar buitenland 
“Dat het mkb moeilijk toegang heeft tot de bancaire sector heeft kwalijke gevolgen voor de economie. Het zijn juist deze kleinere bedrijven waar duurzame innovaties plaatsvinden. Maar wat we zien is dat scale-ups het buitenland verkiezen vanwege betere en goedkopere toegang tot bancaire financieringen. Het mkb dat Nederland trouw blijft, zoekt in toenemende mate alternatieve financieringsvormen. Het zijn dure leningen waaraan vaak hoge risico’s zijn verbonden en waarop niet of nauwelijks toezicht is: precies wat de overheid wilde voorkomen.” 

Verdienvermogen van Nederland: benut ons duurzame innovatief kapitaal 
“Door de financiering van het mkb zo moeilijk te maken staat het verdienvermogen van Nederland onder druk. Vreemd genoeg krijgt dit in geen enkel verkiezingsprogramma aandacht. Een langetermijnvisie over hoe we het geld op structurele wijze verdienen om ons land duurzamer, veiliger en eerlijker te maken ontbreekt. Of die gaat niet verder dan het verhogen van belastingen, waardoor het mkb het nog zwaarder krijgt. Terwijl het in Nederland gonst van de duurzame en innovatieve ideeën: geef dan juist deze ideeën alle ruimte met een goed pakket aan leningen. Dat kan uitdagend zijn, maar zonder innovatieve uitdagingen geen langdurige economische en welvaart.” 

Mkb-bank 
“In het Verenigd Koninkrijk hebben ze het beter begrepen. Daar heeft de overheid tien jaar geleden met succes een bank opgericht speciaal voor het mkb. Een ander inspirerend voorbeeld is Singapore, waar bedrijven en banken elkaar gemakkelijk vinden in een permanente innovatiehub.” 

“Het is nog niet te laat voor partijen om zich hierover uit te spreken. Zij moeten voorbij onze landsgrenzen durven kijken, en vooral: verder dan de horizon van één regeerperiode.” 

Naast haar rol als directeur werkt Nahied een dag in de week bij het lectoraat Finance & Accountancy omdat ze het belangrijk vindt om zelf te ervaren hoe we onderwijs, onderzoek en werkveld met elkaar verbinden. Haar betoog is gebaseerd op het onderzoek PURe over de rol van banken voor een veerkrachtige economie. Ze werkte eerder onder meer bij het ministerie van Financiën en het ministerie van Onderwijs en was programmamanager bij het Innovatie Platform onder het voorzitterschap van premier Balkenende. 

Wil je meer weten? 
Eerder hebben dit artikel gedeeld over het onderzoek naar de rol van banken. Als onderdeel van dit onderzoek gaat Nahied in gesprek met onder andere ONL en de Consumentenbond. Of luister de aflevering waarin ze samen met Hans Biesheuvel (ONL) inzoomt op de financieringsmogelijkheden voor het mkb. 
 

Het project is gaan rollen door Willemijn. Via het Sport- en Beweeglab Haarlem kwam zij in contact met boksscholen die workshops aanbieden op scholen en zocht ze vervolgens naar lokale ggz-instellingen. “Boksen heeft een grote aantrekkingskracht op jongeren, en zeker ook op jongeren in kwetsbare posities”, vertelt Willemijn. “Het helpt bij het stellen van grenzen, geeft zelfvertrouwen en het is een manier om te ontladen.” Samen met bokstrainers en ggz-professionals werden er vanuit het lectoraat Kracht van Sport en Bewegen boksclinics opgezet binnen preventieve groepstrainingen voor KOPP/KOV. En met succes. Jongeren gaven aan dat het ze hielp emoties los te laten en bokstrainers en ggz-professionals zagen positieve stemmingsveranderingen. 

Kwetsbare groep in hun kracht zetten
Een KOPP/KOV-jongere die enorm veel baat heeft gehad bij boksen is Amira Yehya, die als ervaringsdeskundige is betrokken bij het onderzoek. “Thuis was het niet gemakkelijk waardoor ik sinds mijn vierde met tussenpozen traumatherapie heb gehad. De eerste maanden op de basisschool sprak ik tegen niemand en had ik mij helemaal afgesloten van mijn gevoel. Door iets onbenulligs kon ik wel opeens heel hoog in mijn boosheid zitten. Vanaf mijn tiende ben ik gaan boksen en dat was voor mij perfect. Waar ik bij de therapie niet bij mijn gevoel kon komen, lukte dat met boksen wel.”

Carola Koek is preventiewerker bij Prezens, onderdeel van GGZ inGeest, en trainer van KOPP/KOV cursussen voor kinderen en jongeren. Zij ziet dat de boksclinic helpt om deze kwetsbare groep weer in hun kracht te zetten. “Ouders met psychische of verslavingsproblemen zijn ziek, maar kinderen hebben een enorme loyaliteit richting ouders. Ze passen hun gedrag daarop aan waardoor ze vaak moeite hebben om hun grenzen aan te geven. De boksclinic leert ze dat ze ‘nee’ mogen zeggen.”

Nummer één
Dat ‘nee’ leren zeggen zit vaak al in het begin van de clinic, vertelt Hannes met een lach. “Ik laat ze sit-ups doen en zeg vervolgens niets. Uiteindelijk stopt er wel iemand en die complimenteer ik dan met het goed aangeven van z’n grenzen.” Hij is er trots op dat hij wat kan betekenen in het leven van deze jongeren en dat hij mag samenwerken met zoveel mooie organisaties. Het zijn er ook aardig wat: Hogeschool Inholland, Hogeschool Rotterdam en Hogeschool Windesheim, boksscholen, bokstrainers, een aanbieder van scholingen (therapeutisch) boksen, belangenorganisaties, zorginstellingen en brancheverenigingen. Al deze organisaties slaan met dit onderzoek de handen ineen om te komen tot een innovatieve boksinterventie voor kinderen van ouders met psychische of verslavingsproblemen. Het onderzoek bevindt zich nu in de ontwerpfase.

“Zoals vaak,” zegt Jasmijn, “draait het om vertrouwen in elkaar. In dit geval ook tussen organisaties en daarom is deze samenwerking zo belangrijk.” Ook voor Hannes draait alles om vertrouwen. “Het is de basis. Ik zoek de verbinding en zorg voor een veilige omgeving waar ze gezien worden. Deze jongeren zetten zichzelf vaak op de tweede plek. Ik zet ze op nummer één.”

Begeleiding en nazorg
Hoewel ze blij zijn met de ontwikkeling van deze boksinterventies, waarschuwen Carola en Hannes voor de wildgroei aan boksscholen die therapie aanbieden. “Je kunt deze kwetsbare jongeren niet zomaar een bokstraining geven”, zegt Hannes. “Bij het boksen komen bepaalde emoties los. Daar is begeleiding en nazorg voor nodig. Ik ben daar niet voor opgeleid en dat wil ik ook niet. Ik wil gewoon Hannes de bokstrainer blijven.” Ook Carola vindt dat je dit niet zonder begeleiding kunt doen. “Soms roept iemand dat hij of zij het niet kan, of begint iemand te huilen. Dan neem ik ze mee naar een rustige plek en ga met ze in gesprek. Deze jongeren zijn beschadigd en als er geen goede begeleiding is, dan kan een slechte ervaring het negatieve zelfbeeld bevestigen. Erger nog, als ze weglopen staan ze er wéér alleen voor en dat gebeurt bij hen al zo vaak.”

Bewegen om gezond te blijven
De bedoeling is dat meerdere studenten intensief aan dit project meewerken door middel van stages en afstudeeropdrachten. Samen met de boks- en ggz-professionals en onder begeleiding van de docent-onderzoekers gaan zij de interventiematerialen ontwikkelen, testen en evalueren. Het is hard nodig, blijkt uit cijfers van Trimbos. Maar liefst 1 op de 4 kinderen groeit op met ouders die psychische of verslavingsproblemen hebben. “Dat is enorm veel!” Carola schudt haar hoofd. “Zij hebben daardoor meer kans op het ontwikkelen van psychische klachten. Investeren in dit soort interventies als onderdeel van de bestaande KOPP/KOV-groepen, is belangrijk voor de kinderen en jongeren die het betreft. Maar het haalt ook de druk bij de ggz weg, want zonder ondersteuning komt een groot deel van die groep uiteindelijk daar terecht. Daarom vind ik het heel belangrijk dat we deze doelgroep zien. Ook los van dit project.” Jasmijn bevestigt de noodzaak ervan. “Preventie is nu meestal gericht op praten, maar dit werkt niet voor alle jongeren. Lichaamsgerichte interventies zijn voor sommige jongeren misschien wel een beter hulpmiddel om emoties te uiten. Oftewel: bewegen om gezond te blijven in een situatie die niet altijd heel gezond is”, zegt Jasmijn. “Hoe mooi is het als hiermee deze jongeren veerkrachtiger worden.”

Beter leren voelen
Voor Amira is boksen dé oplossing. “Als eindexamenopdracht van de middelbare school heb ik objectief kunnen aantonen dat boksen stressverlagend werkt en heb ik samen met mijn bokstrainer mijn eigen bokstherapie ontwikkeld. Het hielp mij om beter te leren voelen.” Haar doel is om deze therapie verder uit te rollen en vergoed te krijgen, maar wel alleen met goede begeleiding. “Boksen is niet zomaar rammen. Als iemand zijn stem verheft kan dat voor sommige jongeren al een trigger zijn, terwijl de trainer je misschien alleen maar wil aanmoedigen.” Amira vindt het heel leuk betrokken te zijn bij het onderzoek en ze weet zeker dat het ook andere jongeren kan helpen. “Bij een goede training kan het enorm versterkend werken. Boksen ligt misschien ver buiten je comfortzone, maar je leert veel over jezelf en het laat zien dat je op jezelf kunt rekenen.”

Toen Rusland Oekraïne aanviel, gebeurde iets totaal nieuws in Europese landen: de Richtlijn Tijdelijke Bescherming werd ingezet. "Dit was dé kans om uit te zoeken hoe die richtlijn in de praktijk werkt", zegt Martin Blaakman, lector Toegankelijkheid van het Recht.

Lees verder op Nu.nl

Eerder publiceerden we onderstaande artikelen en verhalen over het onderzoek van Martin naar de leefomstandigheden van Oekraïners:

Banken hebben een belangrijke functie in de maatschappij. Door leningen te verstrekken stimuleren ze de economie en daarmee onze welvaart. Maar door toenemende regelgeving is hun rol onder druk komen te staan, met name als financier voor het mkb. Met een kortlopend pop-up research doken onderzoekers en studenten van Hogeschool Inholland op dit vraagstuk om samen met het bankwezen en bedrijfsleven te verkennen hoe Nederland de economie door bancaire financieringen veerkrachtig kan houden.

Aanleiding voor het onderzoek naar de rol van banken kwam van de banken zelf. “Dit soort vraagstukken zijn altijd het vertrekpunt voor het praktijkgericht onderzoek dat we bij Hogeschool Inholland doen”, zegt Nahied Rezwani, macro-economisch onderzoeker en directeur van het domein Business Finance & Law. “Sinds de financiële crisis van 2008 moeten banken voldoen aan strengere regelgeving om hun balans op orde te houden. Ze kunnen minder risico nemen en moeten meer controle uitvoeren bij leningen.”

Financiering voor het mkb
Vooral het mkb merkt de gevolgen. “Door de strengere regulering is het voor deze bedrijven lastiger en duurder om financiering te krijgen”, zegt Nahied. “Het gevolg is dat zij hun ideeën en plannen niet of minder snel en gemakkelijk kunnen ontwikkelen. Dat is een probleem voor heel Nederland. Want het mkb is de motor van onze economie. Vooral daar vindt de innovatie plaats.”

Pop-up research
Het lectoraat Finance & Accountancy pakte het vraagstuk begin 2023 op. Vanwege Nahieds macro-economische achtergrond nam zij de leiding over het zogeheten pop-up research. “Met deze kortlopende onderzoeksvorm kunnen we snel inspelen op actuele vraagstukken”, zegt onderzoeker Luc Salemans. “We organiseerden enkele brede sessies met vertegenwoordigers van banken, het mkb en consumenten, plus docent-onderzoekers en studenten. Het leverde al in april een mooie basis op in de vorm van een whitepaper. Daarin schetsen we enkele oplossingsrichtingen om nader te onderzoeken.”

Onderzoek naar mkb-bank
Inmiddels zijn onderzoekers en studenten van de opleidingen Business Studies en Finance & Control (Bedrijfseconomie) vervolgonderzoek aan het doen naar een van de oplossingsrichtingen: de oprichting van een bank speciaal gericht op mkb-bedrijven. Luc: “Wat zijn de kansen en risico’s van zo’n bank, zoals die al bestaat in het Verenigd Koninkrijk?” Daarnaast lopen er samen met Ondernemend Nederland en de Consumentenbond andere vervolgonderzoeken.

Resultaten voor het onderwijs
“Het is fijn om studenten bij zulke praktijkgerichte casussen te betrekken”, vindt Luc. “Zo krijgen zij een goed beeld van de beroepspraktijk en de vraagstukken die daar spelen. De resultaten van het onderzoek kunnen we vervolgens terugbrengen in het onderwijs om bijvoorbeeld de afstudeerrichting Banking & Assurance actueel en praktijkgericht te houden.”

Veerkrachtige economie
“Bovendien pakken we bij Inholland met dit pop-up research onze rol als maatschappelijke partner door bij te dragen aan een veerkrachtige economie”, zegt Luc. “Het is belangrijk dat we helpen om het mkb als economische motor op gang te houden. Dat helpt ook onze samenleving veerkrachtig te houden. Want een goed draaiende economie zorgt voor werkgelegenheid: een inkomen voor mensen. En dat draagt bij aan onze welvaart en ons welzijn.”

*Het artikel in de Volkskrant is alleen toegankelijk voor abonnees. Het artikel is intern op te vragen via onderzoek.communicatie@inholland.nl.  

Al bijna een jaar lang doet Martin Blaakman onderzoek naar de leefomstandigheden van Oekraïners, samen met vier Oekraïense vluchtelingen op een werkervaringsplek bij Hogeschool Inholland. Zij onderzoeken toegang tot basisvoorzieningen, zoals kinderopvang, zorg en woonruimte. 

Dag van de Rechtshulp voor Oekraïners
“In de media is veel aandacht voor Oekraïners in Nederland. En dat is belangrijk”, zegt Martin verder.  “Want deze groep heeft het in meerdere opzichten niet makkelijk, zoals uit ons onderzoek blijkt. Zo hebben we bijvoorbeeld zorgen dat ze de weg naar rechtshulp, zoals rechtswinkels, onvoldoende of zelfs niet kennen. Daarom ben ik bezig, samen met de rechtswinkels van Inholland in Rotterdam en Den Haag, een ‘Dag van de Rechtshulp voor Oekraïners’ te organiseren. Andere rechtswinkels in Nederland zijn van harte welkom zich hierbij aan te sluiten.”

Eerder publiceerden we onderstaande verhalen over het onderzoek van Martin naar de leefomstandigheden van Oekraïners:

Geriatrische revalidanten zijn vaak beperkt in hun mobiliteit (bijvoorbeeld na een beroerte), waarbij de fysiotherapeut bij hen thuiskomt en een zelfstandig oefenprogramma voor de revalidanten opstelt. Echter blijkt het voor revalidanten vaak moeilijk om zichzelf te motiveren om te oefenen. Daarnaast wordt een grote toename verwacht van het aantal geriatrische revalidanten dat thuis gaat revalideren terwijl er maar beperkte beschikbaarheid is van therapeuten. Voor herstel is het juist nodig om regelmatig te oefenen. Zorgrobots kunnen hier een rol in vervullen.  

Robots nemen bepaalde taken over van therapeuten
Astrid Preitschopf vertelt hierover: “Revalidanten geven aan dat ze thuis stimulatie missen voor het doen van oefeningen. Men heeft liever een therapeut of iemand die zegt ‘doe nu je oefeningen’. Omdat we een tekort hebben aan therapeuten zeker in relatie tot het groeiende aantal ouderen en daarmee ook revalidanten, kan een robot deze taak overnemen en instructies geven. Hij rijdt voor als autonoom device, geeft instructies voor oefeningen en neemt de hele sessie op, de ogen zijn camera’s. De fysio kan later of realtime meekijken en terugkoppeling geven. Mensen vinden robots vaak eng. Het zou dus mooi zijn als hij zich goed aanpast aan de patiënt.”

Bij deze innovatie spelen studenten en docenten van Hogeschool Inholland een actieve rol. Bij geriatrische revalidatie gaat het om een relatief jong expertisegebied, waarin meer digitaal en blended gewerkt moet worden. Dit vraagt om een andere inrichting van de zorg: meer interdisciplinair in de keten, en multidisciplinair met nieuwe, geïntegreerde technologie in het zorgpad. Belangrijk daarbij is huidige én toekomstige professionals mee te nemen in de te ontwikkelen innovaties.

Daarom wordt het onderwijs nauw betrokken in het onderzoek naar innovaties in de praktijk, zoals de bruikbaarheid en toepasbaarheid van zorgrobots. Door studenten een actieve rol te geven in dit onderzoeksproject kan dat. Daarnaast zal het onderzoek nieuwe kennis opleveren die in curricula kan worden meegenomen en bijdraagt aan de professionalisering van docenten en professionals in de geriatrische revalidatie. Doel is optimalisatie van de geriatrische revalidatie voor toekomstbestendige zorg. 

Al bijna een jaar lang doen vier Oekraïense vluchtelingen op een werkervaringsplek bij Hogeschool Inholland onderzoek naar de leefomstandigheden van Oekraïners. Vanuit het lectoraat Toegankelijkheid van het recht onderzoeken associate lector Martin Blaakman en zijn team samen met de Oekraïense onderzoekers de toegang tot basisvoorzieningen, zoals kinderopvang, zorg en woonruimte. Maar wat betekent de werkervaringsplek bij Inholland voor de onderzoekers zelf? Hoe ervaren zij de hogeschool en wat is hun persoonlijke verhaal? Snizhana Savko en Yaroslava Chebanova vertellen erover.

Click here for the English version.

“Toen ik hier aankwam had ik niets. Ik heb mijn oude leven volledig achtergelaten. Snel heb ik slechts wat foto’s, documenten en wat praktische spullen meegenomen, maar ik had geen ruimte voor kleding”, vertelt Snizhana Savko (27). “Het is heel fijn dat zoveel mensen willen helpen, maar in het begin voelde dat ongemakkelijk.” Als voorbeeld vertelt ze dat ze bij een opvang in Polen veel mensen zag die zich schaamden om humanitaire hulp te moeten aannemen. “Voorheen kochten we alles zelf. Het voelt minderwaardig dat je dit nu niet zelf kunt. Alsof je zwak bent, maar we zijn niet zwak. We hebben de oorlog overleefd.” Snizhana is daarom blij als ze kan werken. “Ik kan mijn familie nu een beter leven geven dan wanneer we enkel een uitkering ontvangen. En ik betaal belasting wat ik een vorm van dankbaarheid vind richting het land dat mij heeft geholpen aan voorlopige veiligheid.”

Werken om overeind te blijven
Yaroslava Chebanova bevestigt dat veel Oekraïners liever niet hun hand ophouden. “Zodra we in Nederland aankwamen en mochten werken, is mijn zus aan de slag gegaan. Niet alleen wil ze alles zelf kunnen betalen, ze heeft het werk ook nodig om overeind te blijven.” Zelf wilde Yaroslava ook heel graag aan het werk, maar dan wel in de medische wereld. Ze is arts, maar omdat ze de Nederlandse taal niet spreekt, ving ze overal bot. “Als ik een maand lang alleen maar borden moet afwassen, houd ik dat niet vol. Ik heb uitdagend werk nodig. Tegelijk heb ik nu een half jaar lang vrij weinig gedaan en dat breekt op.” Niet dat ze stilzat, ze deed vrijwilligerswerk en zette zelf projecten op. Zo bakte Yaroslava met haar zus en zoon koek en zoetigheden die ze tijdens Koningsdag verkochten. Met het opgehaalde geld kocht ze medicijnen en stuurde die naar Oekraïne. 

Inmiddels is Yaroslava drie keer terug geweest in Oekraïne. “Het is moeilijk de realiteit te accepteren. Je werk, je huis, je leven; alles laat je achter en je begint helemaal opnieuw.

Ik sprak een Oekraïense notaris die nu maaltijden bereidt op Schiphol.” Het is volgens Yaroslava niet alleen het werk waarin ze concessies moeten doen, het is ook de onzekerheid over hun toekomst in Nederland. “Nu woon ik met mijn zoon in een kantoorpand. Om te koken en douchen moeten we naar een ander gebouw. Ik zou graag een eigen plek willen, maar dat kan pas als ik meer zekerheid heb rondom werk.” Tegelijk weet Yaroslava dat woonruimte in Nederland beperkt is. Dat ze daarnaast een tienerzoon heeft die gebonden is aan school, maakt het nog lastiger. Ze staart naar haar handen. “In het begin dachten we dat we snel terug konden, maar ik weet nu dat de oorlog lang gaat duren.”

Veel vragen maar geen antwoorden
Ook Snizhana is daar bang voor. De angst dat het tussen Oekraïne en Rusland mis zou gaan, leeft al lang bij haar. “Als kind verhuisde ik naar Kharkiv. Dat ligt ongeveer dertig kilometer van de Russische grens en voorheen was de voertaal daar voornamelijk Russisch. Maar na de Russische aanval op de Krim in 2014 switchte Snizhana bewust terug naar de Oekraïense taal. En niet alleen zij en haar familie. “Veel meer mensen gingen weer Oekraïens praten. Het geeft een meer vrij gevoel”, legt Snizhana uit. Ook haar moeder is zich altijd bewust geweest dat de situatie in hun land kon veranderen. “Zij heeft me op het hart gedrukt om te leren. Een goede opleiding is je grootste rijkdom, zei mijn moeder, je neemt het altijd met je mee. Kennis weegt niets.”

“Toen de bommen vielen was ik bang”, vertelt Snizhana. “Ik had nooit gedacht Oekraïne te verlaten en het was een moeilijk besluit, maar ik maakte het omdat ik geen keus had. Als je niet gaat, is er misschien geen morgen.” In het begin hadden haar moeder, hun drie honden, twee katten en zijzelf opvang bij een gastgezin. Inmiddels zitten ze al een tijdje in een opvanglocatie in Den Haag. “Er is altijd geluid en ik slaap slecht. Binnen een paar maanden sluit deze opvang en dan moeten we weg, maar ik heb geen idee waar naartoe en de gemeente geeft geen informatie.”

Die onzekerheid komt volgens Snizhana boven op het trauma dat veel Oekraïners al hebben. “Mensen hebben al psychische problemen door alles wat ze hebben meegemaakt, plus de onzekerheid over familie die in Oekraïne is achtergebleven. En hier hebben we geen stabiliteit. Werk, wonen, van alles is onzeker. We hebben veel vragen, maar krijgen geen antwoorden.” Het laat volgens Martin Blaakman zien dat de toegang tot basisvoorzieningen in Nederland beter kan. “Juist die onzekerheid maakt het voor mensen moeilijk om een bestaan op te bouwen, zelfs al is het tijdelijk. En juist dat is wat ze zo hard nodig hebben.”

Leren interviewen
Van wie de Oekraïense onderzoekers wel antwoorden krijgen, is van de mensen die ze interviewen voor het onderzoek van Inholland. “Als arts ben ik gewend heel doelgericht te interviewen”, vertelt Yaroslava. “Ik moet dan in een korte tijd alle benodigde informatie binnenhalen. Voor Inholland moest ik juist heel anders interviewen. Dat heb ik echt moeten leren. In het begin waren mijn interviews te kort en te zakelijk”, lacht Yaroslava. Juist omdat ze in dezelfde situatie zitten als de mensen die ze interviewen, weten ze voor Inholland waardevolle verhalen en informatie op te halen. Tegelijkertijd valt het doen van interviews om precies diezelfde reden zwaar. “Zeker wanneer je iets persoonlijks vraagt terwijl je weet dat het moeilijk is. Iedereen hier heeft iets of iemand verloren en dat raakt mij als Oekraïense ook.” Toch merkte Yaroslava dat de interviews voor beide partijen goed waren. “Ik kan organiseren, spreek Engels en heb over sommige dingen informatie, maar zij hebben mij op hun beurt ook geholpen met bijvoorbeeld informatie voor mijn zoon. Het is was meer dan een interview, we hielpen elkaar.”

De werkervaringsplek bij Inholland is voor Snizhana heel belangrijk.  Ze hoopt in de toekomst als psycholoog aan de slag te kunnen en is bezig met een vervolgstudie. “Mensen weten niet wat we kunnen en welke ervaring we hebben, maar ook in Oekraïne hebben we goede universiteiten en zijn er hoogopgeleide mensen. Met Inholland op mijn cv hoop ik dat ik meer kans maak op een leuke baan die bij mijn opleidingsniveau past.” Toch wil Snizhana het liefst terug naar Oekraïne. “Ik hoop dat we winnen en dat we over twee jaar terug kunnen. Dat is mijn plan”, lacht Snizhana. Gelijk daarna is ze weer serieus. “Ik ging met mijn moeder en onze honden vaak wandelen in de bossen, maar ik denk niet dat dat nog kan. Je weet niet waar bijvoorbeeld mijnen liggen. Ook vind ik het spannend of we dan écht veilig zijn of dat het tijdelijk is. Rusland is geen goede buurman.”

Gevoel van thuis
Yaroslava hoopt voor de komende jaren op een toekomst in Nederland. Vooral voor haar zoon. “Hij wil het liefst terug en vindt het moeilijk om hier te zijn. Waar ik juist probeer te integreren, sluit hij zichzelf nog af. Maar hij doet zijn best en ik hoop dat hij stapje voor stapje zijn plek gaat vinden.” Hoewel tijdelijk, heeft ze bij Inholland haar plek gevonden. “Op elke andere werkplek moet je gewoon werken en vraagt niemand wat. Hier voel ik me gesteund. We beginnen altijd de dag met de vraag hoe het gaat. We worden gezien, er is begrip voor onze gevoelens en situatie.”

Ze is blij dat ze nieuwe dingen leert en ondanks dat ze nu ook in het ziekenhuis werkt en tijd te kort komt, wil ze niet bij Inholland stoppen. “Deze plek is voor mij rehabilitatie.” Er komt een warme glimlach op haar gezicht. “Met Kerst kwamen we met het team van Inholland bij elkaar. Iedereen had wat gekookt en het voelde als familie. Het was het eerste gevoel van thuis sinds ik hier in Nederland ben.”

Meer weten over het onderzoek en de resultaten?
Houd onze kanalen in de gaten voor meer persoonlijke verhalen van Oekraïense vluchtelingen in Nederland. Wil je graag meer weten over de resultaten? Lees hier verder en vraag het onderzoeksrapport aan in Engels, Oekraïens of Nederlands. 

Please note: the research publication will be published in English, Ukrainian and Dutch soon. 

Duurzaam en veerkrachtig 
Hogeschool Inholland wil met onderwijs en onderzoek een bijdrage leveren aan een duurzame leefomgeving en veerkrachtige samenleving. Mieke: “Dat kan prachtig binnen dit partnerschap: studenten kunnen via projecten in de SAIL Academy bijvoorbeeld waarde geven aan de afvalstroom die bij zo’n grootschalig evenement komt kijken. Ook kunnen zij een diversiteit aan mensen verbinden aan het verhaal van SAIL.”

Partnerschap voor een bijzondere editie 
SAIL Amsterdam 2025  is een heel bijzondere editie. Het is niet alleen het vijftigjarig bestaan van SAIL en de tiende keer SAIL in Amsterdam, maar ook de 750ste verjaardag van onze hoofdstad. Onder toeziend oog van burgemeester Femke Halsema tekenden naast Hogeschool Inholland ook andere partijen uit de Amsterdamse regio de samenwerkingsovereenkomst, zoals de Port of Amsterdam, Het Scheepvaartmuseum, de Koninklijke Marine, Booking.com en het ROC van Amsterdam & Flevoland. 

Talentontwikkeling en professionele vaardigheden 
In de aanloop naar SAIL 2025 werken studenten van Hogeschool Inholland en het ROC van Amsterdam samen aan projecten die zich richten op duurzaamheid en inclusie. Dit doen zij in de speciaal daarvoor opgerichte SAIL Academy. Tijdens de opdrachten ontwikkelen studenten hun talenten, samenwerkings- en professionele vaardigheden waarmee ze zich beter kunnen presenteren op de arbeidsmarkt. Ze ontvangen na afloop een certificaat van SAIL waarop hun ontwikkelde professionele skills staan. Ideaal om te tonen bij een pitch in het werkveld, bij sollicitaties of het regelen van een stage.

Verbinding tot stand brengen 
Brandon Singh, vierdejaarsstudent Tourism Management, heeft al een project voor SAIL mogen volbrengen en is er ontzettend enthousiast over. “Alle speerpunten van SAIL kwamen samen in mijn projecten: duurzaamheid, inclusie en het ontwikkelen van talenten. Ik mocht concepten verzinnen en uitwerken voor een samenwerking tussen SAIL en het Kwaku Festival, om het vijftigjarig bestaan van beide evenementen te vieren. Ik heb mijn ideeën gepresenteerd aan beide directeuren, dat was erg gaaf! Ik zou hier wel op willen afstuderen en dan mijn concept proberen te verkopen. Even kijken of dat lukt!” 

Samenwerken voor impact - Make a Wave!
SAIL Academy is op zoek naar nog meer enthousiaste opleidingen en studenten die zich willen inzetten voor het event. Wil je talenten ontwikkelen, samenwerken met andere disciplines en een impactvolle bijdrage leveren? Neem dan contact op met projectleider Bea Becht!

Het leesonderwijs in Nederland moet beter. De leesvaardigheid van leerlingen holt al jaren achteruit en uit onderzoek blijkt dat we inmiddels ver achterlopen bij veel andere Europese landen. Om dit aan te pakken heeft NWO een subsidie toegekend van 5,3 miljoen euro voor acht jaar. In een groot consortium van universiteiten, hogescholen, lerarenopleidingen, bibliotheken, uitgevers, stichting lezen en stichting leerplanontwikkeling, is Hogeschool Inholland betrokken bij het ontwerpen van onderwijsinterventies. Nynke Bos, lector Teaching, Learning & Technology gaat de meerwaarde die technologie hierbij kan hebben, onderzoeken.  

Leren lezen in digitale tijdperk 
“Van de basisschool tot hoger onderwijs, we leren leerlingen vooral technisch lezen”, vertelt Nynke. “Het gaat om zinnen analyseren en de opbouw en structuur van een tekst. Maar wat staat er nou precies? En wat doet een tekst met je? Daar is nauwelijks aandacht voor. We benaderen lezen bijna wiskundig in plaats van dat lezen een mooie beleving kan zijn. Goed kunnen lezen zorgt dat je beter kunt reflecteren en beter leert zelf na te denken.” Nynke zegt er gelijk bij dat zij niet de expert is in lezen. “Mijn expertise zit in ontwerponderzoek, technologie en het samenwerken met verschillende disciplines om tot nieuwe inzichten en ontwikkelingen te komen. Dus, hoe leer je leerlingen lezen in dit digitale tijdperk? Dat is wat ik samen met twee promovendi van de Universiteit Leiden en de Universiteit van Amsterdam ga inbrengen in dit onderzoek naar leesonderwijs.” 

Verrijkte boeken 
Een uitdaging waar Nynke graag haar tanden in zet. “Er is veel desinformatie en miscommunicatie. We leren nu niet of het waar is of niet, maar juist dat is belangrijk. Welke emotie roept een tekst bij je op? Hoe komt dat en wat zijn gevolgen? Want we weten allemaal dat het met nepnieuws behoorlijk uit de hand kan lopen”, zegt Nynke. Maar daarnaast kan de technologie volgens haar ook een andere rol spelen bij meer leesplezier en de aandacht bij het lezen beter vasthouden. “Boeken met enkel bladzijdes vol met tekst kan demotiverend werken. Verrijkte boeken met bijvoorbeeld VR, audio of video kunnen een waardevolle toevoeging zijn.” Nynke heeft nog meer ideeën waarbij de technologie nu al wordt gebruikt zoals boektalk-kanalen en shared reading. “Dat kunnen we nog verder uitbouwen. Wat we dus gaan onderzoeken is wat werkt, waarom en voor wie.” 

Samenwerken met meerdere expertises
“Het mooie van dit onderzoek is dat iedereen die op enig vlak van betekenis is in leesonderwijs, erbij betrokken is”, vertelt Nynke enthousiast. “Voorheen was elke organisatie of instelling vanuit zijn eigen expertise bezig, maar de slagkracht om het probleem op te lossen was gewoon onvoldoende. Met dit consortium is iedereen aan boord en ik denk dat we juist daarom tot oplossingen gaan komen.” Het is volgens Nynke ook echt hét schoolvoorbeeld van hoe Inholland haar studenten wil opleiden: multidisciplinair komen tot inzichten en oplossingen.

Veel korte pilots 
“We gaan sowieso pilots draaien bij onze eigen PABO, maar ik hoop ook dat onze studenten gaan onderzoeken hoe dit in de klas werkt.” Aan de ene kant duurt acht jaar nog lang, zeker omdat de urgentie hoog is, maar aan de andere kant biedt dit wel hele mooie kansen, vindt Nynke. “We kunnen veel korte interactieve pilots doen, waarbij we gaan onderzoeken wat werkt en waarom. En,” voegt ze toe, “dit onderzoek sluit ook nog eens goed aan bij bestaande projecten van Inholland als digitale geletterdheid en informatievaardigheden.” 

Leesplezier terugbrengen 
“Ook leuk is dat we veel van elkaar leren. Mijn collega van de Universiteit van Amsterdam zei me dat ze nog geen beeld had van de rol van technologie. Dat komt wel, zei ik. Maar net zo goed leer ik nu meer over leesvaardigheid.” Nynke glimlacht. “Wat ik vooral hoop is dat we gezamenlijk een nieuwe lesmethode ontwikkelen waarmee we het leesplezier terugkrijgen. Als kind verslond ik boeken. Tot de middelbare school waar ik als 14-jarige Van den vos Reynaerde moest lezen. Voor mij was daar toen geen doorkomen aan. Daarom ben ik blij dat dit project gaat over het betekenisvol maken van lezen voor leerlingen en studenten.” 

Al bijna een jaar lang doen vier Oekraïense vluchtelingen op een werkervaringsplek bij Hogeschool Inholland onderzoek naar de leefomstandigheden van Oekraïners. Vanuit het lectoraat Toegankelijkheid van het Recht onderzoeken associate lector Martin Blaakman en zijn team en vier Oekraïense onderzoekers de toegang tot basisvoorzieningen, zoals kinderopvang, zorg en woonruimte. Maar wat betekent de werkervaringsplek bij Inholland voor de onderzoekers zelf? Hoe ervaren zij de hogeschool en wat is hun persoonlijke verhaal? Alina Stepanenko en Anna Golub zijn beiden zelf jurist en daardoor extra gemotiveerd om aan dit onderzoek mee te werken.

Click here for the English version.

“Ik verwachtte hier maar kort te zijn, dus ik dacht dat het niet nodig was om Nederlands te leren. En met Engels kan ik mij goed redden in Nederland”, vertelt Alina Stepanenko. Door de oorlog in haar land verruilde zij met pijn in haar hart Oekraïne voor Rotterdam. Maar de oorlog duurt langer dan gedacht en nu, een jaar later, spreekt ze al een aardig woordje Nederlands. “Dat is ook het advies van associate lector Martin Blaakman van Inholland”, zegt ze. “Wil je een leuke baan vinden, dan moet je de taal leren.” Een leuke werkervaringsplek heeft ze in ieder geval. Samen met drie andere Oekraïense vrouwen doet ze bij Inholland onderzoek naar de leefomstandigheden van Oekraïners in Nederland.

Wie betaalt de reiskosten?
Een van de andere vrouwen is Anna Golub. Zij woont met haar twee kinderen in Barendrecht en deelt het huis met een ander gezin. “Dat is niet altijd makkelijk. Zij willen niet in Nederland blijven, maar terug naar Oekraïne. Ze blijven hopen dat de oorlog snel over is. Je ziet dat bij meer mensen. Veel van hen zitten psychisch in de knoop. En het mag hier dan wel veilig zijn, er is geen stabiliteit. Ik woon bijvoorbeeld nu in Barendrecht, maar kan zo maar ineens moeten verhuizen. Deze tijdelijke woonsituatie is heel onzeker en dat maakt dat mensen soms ook terughoudend zijn om werk te zoeken. Dit zie je dan ook terugkomen in het onderzoek dat we doen voor Inholland. Mensen willen heel graag werken, maar wat als ze ineens een heel stuk verder weg moeten wonen? Wie gaat de reiskosten betalen?”

Alina heeft ook geen stabiele woonplek, maar ze heeft wel veel geluk gehad, vertelt ze. “Er is op sociale media een internationale groep voor juristen. Nadat ik had gedeeld waar ik in Oekraïne met mijn dochtertje zat, kreeg ik binnen een dag een reactie van Astrid, een Nederlandse advocate.” Samen met haar moeder, broertje van zeventien en haar toen zeven maanden oude baby, vertrokken ze naar Nederland en woonden ze een half jaar bij Astrid en haar man in Rotterdam. “De eerste dagen hebben zij ons enorm geholpen. Zij gaven ons wat we nodig hadden en hielpen met zaken als de registratie en een bankrekening. Ik ben heel dankbaar dat ze ons een veilige plek boden. Voor het eerst in twee maanden konden we rustig slapen en werden we niet wakker van het luchtalarm.” Voordat haar dochter werd geboren was ze hoofd van een juridische afdeling. “Natuurlijk zou ik weer hetzelfde werk willen doen, maar zonder kennis van het Nederlandse rechtssysteem en goede beheersing van de Nederlandse taal, gaat dat voorlopig niet lukken.” Alina glimlacht kort. “Je kunt wachten of je kunt een nieuw leven opbouwen. In het begin wachtte ik alleen maar. Nu doe ik allebei. Ik bouw een nieuw leven op, maar hoop toch terug te kunnen naar huis.”

Ik weet wat ik moet zeggen
Ook voor Anna is het leven hier best een puzzel. Ze heeft twee jonge kinderen van drie en vijf jaar en haar man vecht in Oekraïne. “Toen ik aankwam wilde ik gelijk werken, zodat ik geld kon verdienen. Ik kon terecht als docent op een Oekraïense school in Rotterdam, maar als zij niet de opvang voor mijn kinderen hadden geregeld, had ik helemaal niet kunnen werken.” Toen de school sloot wees iemand haar op de vacature voor werkervaringsplekken bij Inholland. “In Oekraïne was ik jurist. De nadruk bij het onderzoek van Inholland naar de leefomstandigheden van Oekraïners in Nederland ligt op toegang tot het rechtssysteem. Dus ik wilde dit heel graag doen.”

Dat Alina en Anna zelf uit Oekraïne komen, draagt in dit geval positief bij aan het onderzoek. “Ik begrijp de situatie en ik begrijp de cultuurverschillen”, legt Anna uit. “Ik ben onderzoeker én iemand die ook de oorlog heeft gezien.” Ze pakt haar telefoon, scrolt door haar foto’s en draait haar telefoon. Ze laat een foto zien van een mooi appartementencomplex dat recentelijk deels is verwoest. “Hier heb ik tien jaar gewoond.” Ze is even stil, slikt en gaat weer verder. “Ik wil Oekraïense mensen helpen. Ik weet wat ik moet zeggen.” “Precies dit is citizens science”, legt Martin uit. “Mensen laten participeren die bepaalde kennis en vaardigheden bezitten die belangrijk zijn voor het onderzoek. Deze Oekraïense vrouwen zitten in dezelfde situatie als de mensen die ze interviewen. Dat zorgt voor extra vertrouwen en daarmee voor meer waardevolle interviews.”

Van goede baan naar laagbetaald werk
Een tijdje terug heeft Alina, naast de werkervaringsplek bij Inholland, werk gevonden bij een uitzendbureau in Zwijndrecht. “Omdat mijn moeder op mijn dochtertje past, ben ik nu de kostwinner”, vertelt Alina die blij is dat ze dit werk kan doen. “Ik ben recruiter voor Oekraïners die aan het werk willen en nu merk ik nog meer hoe belangrijk de taal is. Ik spreek veel hoogopgeleide Oekraïners die thuis een goede baan hadden, maar omdat zij geen Engels of Nederlands spreken, komen ze nu vrijwel alleen in aanmerking voor laagbetaald werk.” Onbedoeld voordeel is dat haar werk voor het uitzendbureau extra en waardevolle input oplevert voor het onderzoek, door het contact met landgenoten.

Inmiddels is het eerste deel van het onderzoek bij Inholland afgerond. Er zijn interviews gedaan met Oekraïners waarbij gevraagd is naar de eerste stappen en ervaringen in Nederland. Het gaat dan onder meer over toegang tot medische hulp en scholing, over woonruimte en werk. “Wat opvalt,” vertelt Anna, “is dat ik veel verschillen zie tussen Oekraïners. Opleiding, leeftijd en wel of geen gezin, spelen allemaal een rol. Lang niet iedereen spreekt Engels. Daarnaast zijn veel mensen bang en hebben ze geen netwerk. Vooral mensen die bombardementen hebben meegemaakt, hebben psychische problemen.”

Wat er volgens haar nodig is, is stabiliteit. Dat ze toegang krijgen tot medische hulp waaronder psychologen. Dat ze geld hebben om te kunnen leven, dat kinderen naar school kunnen en dat ze echt voldoende taallessen kunnen volgen in plaats van een keer in de week een uurtje bij een vrijwilliger. Het liefst ziet Anna dat er een duidelijk plan is dat vluchtelingen al gelijk bij binnenkomst in Nederland, stap voor stap helpt en stabiliteit biedt. “Dat er winst te behalen valt, staat buiten kijf”, bevestigt Martin. “Het is belangrijk dat Oekraïners op een volwaardige manier kunnen meedoen in de Nederlandse samenleving en wij denken dat ons onderzoek, waarin ook de nodige aanbevelingen komen, daaraan bijdraagt.”

Veiligheid is nu het belangrijkste
Los van de leefomstandigheden speelt voor velen ook mee dat partners en vaders in Oekraïne zijn achtergebleven. “Ik wil ook het liefst terug naar het leven dat ik had,” Alina slaat haar ogen neer, “maar dat gaat niet meer, zelfs als de oorlog over is. Ik hoop dat we uiteindelijk terug kunnen, maar veiligheid, ook voor onze dochter, is nu het belangrijkste.”

Anna zou het liefst in Nederland blijven. “Ik wil mijn kinderen veiligheid geven en een goede opleiding.” Ook houdt ze van de Nederlandse cultuur. “Mensen zijn open en ik heb leuke contacten in de buurt.”  Maar de onzekerheid en gebrek aan stabiliteit heeft ook op Anna impact. Ze slaapt slecht en het maakt het er niet beter op dat ze haar man soms moeilijk kan bereiken. “Laatst had ik tien dagen geen contact. Maar ik moet sterk zijn. Voor mijn kinderen en voor mijn man. Ik heb gewoon geen keus.”

Meer weten over het onderzoek en de resultaten?
Houd onze kanalen in de gaten voor meer persoonlijke verhalen van Oekraïense vluchtelingen in Nederland. Wil je graag meer weten over de resultaten? Lees hier verder en vraag het onderzoeksrapport aan in Engels, Oekraïens of Nederlands. 

Please note: the research publication will be published in English, Ukrainian and Dutch soon. 

Sociale contacten zijn zeer belangrijk om veerkrachtig in het leven te staan. Helaas moeten veel zelfstandig wonende ouderen zulk gezelschap missen. Ze staan eenzaam op en gaan eenzaam naar bed. Kan een robot misschien een gezellig praatje maken op de bank? Margo van Kemenade, associate lector Robotica, denkt van wel. “Tien jaar geleden zagen we al positieve resultaten. Laat staan wat we met de technologie van nu kunnen bereiken.”

Nederland vergrijst en daarmee neemt ook de druk op de zorg toe. Zorgtechnologie kan een uitkomst bieden, zoals de inzet van zorgrobots. Maar veel zorgverleners zien weinig heil in gezelschapsrobots. Hoe kan een bewegend apparaatje menselijk contact vervangen? Ook Margo was aanvankelijk sceptisch. “Ongeveer tien jaar geleden startte ik mijn promotieonderzoek aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. Daar ontwikkelde een technische onderzoeksgroep ‘Alice’, een prototype gezelschapsrobot voor alleenstaande ouderen. Als socioloog en ethicus stond ik in mijn onderzoek stil bij de morele bezwaren van zorgverleners rond zorgrobotica.”

Meer dan een bewegende pop?
Alice ging de hele wereld over toen een documentairemaker de onderzoeksgroep benaderde. In ‘Ik ben Alice’ filmde hij het verblijf van de robot bij drie alleenstaande ouderen. “Het zorgde aanvankelijk voor ongemak”, zegt Margo. “Alice ziet er namelijk uit als een plastic pop. Ze kan alleen emoties in haar gezicht uitdrukken, luisteren en terugpraten, verder niets. Wat is de toegevoegde waarde van zo’n robot voor een eenzame oude dame?”

Gênant moment
Margo herinnerde zich nog het gênante moment waarop de robot de vraag stelde: “Voelt u zich wel eens eenzaam?” “De vrouw zei dat zij zich inderdaad elke dag eenzaam voelde, waarop de robot met het weinig empathische antwoord kwam: ‘O, dat is jammer.’ En dat met zo’n zombie-achtige uitdrukking en blikkerige stem.”

Hechten aan de robot
Maar tot Margo’s verrassing ervoeren de drie vrouwen toch veel meer warmte dan aanvankelijk gedacht. “Ze namen Alice mee uit wandelen in hun rollator of op de koffie in het buurthuis. En na een week namen ze met moeite afscheid van de robot. Ze bleken zich aan haar te hechten. De dames legden me nadien uit dat hun eenzaamheid zo verstikkend is, dat het al een verlichting was als er iets op de bank zat dat ’s morgens groette en de weersverwachting voorlas.”

Wmo Raad Alkmaar
“Sinds mijn promotieonderzoek ben ik ervan overtuigd dat technologie mensen minder eenzaam kan maken”, zegt Margo. “Tien jaar geleden zagen we al positieve resultaten. Laat staan wat we met de technologie van nu kunnen bereiken.” Ze wil dan ook haast maken met de ontwikkeling van zorgrobotica. En ze is niet de enige. De WmoRaad, een adviesraad over het beleid en de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning, van een middelgrote gemeente benaderde haar dit jaar met de vraag hoe technologie een oplossing kan bieden voor eenzaamheid onder ouderen.

Brainstorm vol ideeën
Deze vraag leidde tot een brainstorm vol kansrijke ideeën. “Wat als we pakweg tweehonderd kleine zorgrobots maken. Ze zien er schattig uit, je kunt ermee praten en er zit een knop op waarmee de robot anderen kan bellen. Vanuit een centraal punt geeft de gemeente de robots in bruikleen en initieert via de robots allerlei activiteiten. Zo kan de robot een bewoner vragen of die morgen zin heeft in een bingomiddag. De bewoner drukt ter bevestiging op de knop en alles wordt voor haar of hem geregeld. Zo verlaag je voor ouderen de drempel om sociaal actief te zijn.”

Van idee naar concreet project
Wanneer de ideeën tot een concreet onderzoeksproject leiden? “Ik zou heel graag binnen een jaar willen starten”, zegt Margo. Het is een project waarin studenten van diverse domeinen een rol zouden kunnen spelen. “Bijvoorbeeld door studenten Social Work de wijk in te laten trekken om de behoefte aan een gezelschapsrobot bij ouderen preciezer in kaart te brengen.”

Maatschappelijke acceptatie en wetgeving
Of de inzet van robots in ouderenzorg een vlucht zal nemen, vindt Margo moeilijk te voorspellen. “Enerzijds neemt de druk op de zorg alleen maar toe en kunnen technologische ontwikkelingen heel snel gaan. Anderzijds hebben we te maken met maatschappelijke acceptatie van nieuwe technologie, wetgeving en ethische richtlijnen die innovaties tegenhouden. Het is goed dat er strenge regelgeving is, maar laten we als onderzoekers wel blijven verkennen wat er mogelijk is in zorgtechnologie. En die mogelijkheden nemen alleen maar toe. Op die manier kunnen we techniek een bijdrage laten leveren aan het oplossen van een maatschappelijk probleem. Waardoor we eenzame ouderen veerkrachtiger maken en de kwaliteit van hun leven verhogen.”

In het kantoor van associate lector Martin Blaakman zit een klein meisje rustig aan een tafel te tekenen. Om haar heen zijn onderzoekers in gesprek over het uitzetten van een survey. Het meisje blijkt de dochter van een van de jonge Oekraïense onderzoekers. “Ze is hier voor het eerst”, legt Martin uit. “Er was vandaag geen plek bij de kinderopvang.” De onzekerheid over opvang is volgens hem een typerend voorbeeld voor de omstandigheden waarin veel Oekraïners proberen te werken. “Dit is precies wat we met ons onderzoek in kaart willen brengen: de leefomstandigheden van Oekraïense vluchtelingen in Nederland.” Dat doet Martin niet alleen: naast Jossian Zoutendijk werken er vier Oekraïense vrouwen aan mee, via een werkervaringsplek bij Inholland.

Click here for the English version.

Bij Inholland wordt al langer gewerkt met werkervaringsplekken. Daarmee kunnen net afgestudeerden onderzoekservaring opdoen en krijgen ze begeleiding in het vinden van hun plek op de arbeidsmarkt. Volgens Martin Blaakman is dit onderzoeksproject dan ook tekenend voor de maatschappelijke betrokkenheid van Inholland. “We zagen allemaal de enorme instroom van Oekraïners toen de oorlog uitbrak. Vanuit het lectoraat wilden we een invulling geven aan de maatschappelijke verantwoordelijkheid die we voelden en zo ontstond het idee voor de werkervaringsplekken.”

Inholland steunde dit plan en stelde budget beschikbaar. “Op deze manier kunnen we op twee manieren wat voor Oekraïners betekenen. Als eerste natuurlijk het onderzoek waarmee we in kaart brengen hoe de Oekraïners, die in Nederland zijn opgevangen, toegang hebben tot basisvoorzieningen en ten tweede kunnen we de onderzoekers laten zien hoe de arbeidsmarkt in Nederland werkt.” Als voorbeeld noemt Martin LinkedIn. “Hier is dat enorm belangrijk, maar in Oekraïne gebruikt vrijwel niemand LinkedIn. Ik heb ze dus aangespoord om daarvoor een account aan te maken. Daarnaast kunnen ze gebruik maken van het uitgebreide netwerk dat Inholland heeft.”  

Citizens science
Vanuit het lectoraat Toegankelijkheid van het Recht wilde Martin onderzoek doen naar de leefomstandigheden van de bijna honderdduizend Oekraïense vluchtelingen in Nederland. De focus van het onderzoek is de toegang tot basisvoorzieningen. “Een deel van het onderzoek is gebaseerd op het idee van citizens science”, vertelt Martin. “Dat is mensen die zelf tot de doelgroep behoren, maar geen onderdeel zijn van de hogeschool of universiteit, onderzoek laten doen. Ik ben daar een groot voorstander van omdat zij beter toegang hebben tot die doelgroep. Dat zit hem in taal en cultuur, maar ook in vertrouwen. De diepte-interviews door de Oekraïense vrouwen zijn zo waardevol, omdat ze zelf uit Oekraïne komen en de oorlog hebben meegemaakt. Zij werden als betrouwbaar ervaren en dat is voor de onderzoeken die ik doe enorm belangrijk.”

Martin realiseert zich dat er een verschil is tussen Oekraïense vluchtelingen en andere vluchtelingen uit bijvoorbeeld Syrië of Afghanistan. “We zien en horen natuurlijk ook de droevige berichten over opvang in Ter Apel. Onderzoek naar hun leefomstandigheden vind ik ook nodig. Toch hebben we nu bewust gekozen voor dit project en dat heeft te maken met de EU-richtlijn die voor het eerst van toepassing is verklaard op de groep Oekraïners”, legt Martin uit.

Met de richtlijn van de Europese Unie wordt de asielprocedure als het ware overgeslagen om landen te ontlasten bij een plotselinge grote toestroom van vluchtelingen. “Juridisch gezien is dit heel bijzonder én het is nieuw”, vertelt Martin. “Waar asielzoekers te maken krijgen met een jarenlange procedure, mogen Oekraïners gelijk bij aankomst zelfstandig zoeken naar werk en woonruimte. Daarnaast merkten we dat er in onze maatschappij een groot draagvlak is voor deze vluchtelingen. Dat werpt de vraag op in hoeverre ze makkelijk toegang krijgen tot basisvoorzieningen zoals gezondheidszorg of juridische hulp.”

Ruimte om te landen
Martin schudt zijn hoofd. “Helaas merken we nu al uit ons onderzoek dat, ondanks de wil om te helpen, er toch veel obstakels zijn. Neem bijvoorbeeld het gebrek aan een structurele plek bij de kinderopvang of terecht kunnen bij een dokter.” Ook andere onderzoeken rondom Oekraïense vluchtelingen laten die knelpunten zien, maar het onderzoek van Inholland is volgens Martin onderscheidend en aanvullend. “Ons onderzoek bestaat uit drie delen. De veertig diepte-interviews die de Oekraïense onderzoekers hebben gedaan, een enquête en een foto-onderzoek. Om representatief te zijn voor Oekraïense vluchtelingen in Nederland, hadden we bijna vierhonderd reacties nodig op onze enquête. Mede dankzij Ukrainians in the Netherlands Foundation die onze enquête mede verspreidde, hebben we er ruim negenhonderd”, vertelt Martin trots. “En de foundation gaat ook helpen bij de verspreiding van ons foto-onderzoek. Daarbij roepen we Oekraïners op om foto’s te maken van hun woon- of werksituatie. Bijvoorbeeld een foto van je keuken of van de kleding die je op je werk draagt. Omdat het heel eenvoudig is om hieraan mee te doen, hopen we daarmee andere Oekraïners te bereiken.”

Inmiddels loopt het onderzoek vlot, maar het bleek wel minder eenvoudig dan gedacht. “In totaal werken vier Oekraïense vrouwen mee aan het onderzoek. Ze zijn enorm enthousiast, gedreven en spreken aardig Engels. Maar het kostte tijd om een modus te vinden om te starten. Kinderopvang is bijvoorbeeld een probleem, maar ook de woonplaats. Reiskosten moeten ze zelf voorschieten, maar dat kunnen ze niet altijd. Bovendien wil ik ze de ruimte geven om te landen. Ik neem echt de tijd om te vragen hoe het met ze gaat, hoe ze Nederland ervaren en wat ze tegenkomen. Ook hebben ze tal van vragen die ze hier nu makkelijker durven stellen. Bijvoorbeeld hoe regel ik studiefinanciering of hoe kan ik mijn kind laten wisselen van school? Ook daar helpen Jossian en ik ze verder mee.”

Geen inkomen houdt mensen in gijzeling
De ervaringen van de vier Oekraïense onderzoekers komen aardig overeen met de voorlopige uitkomsten van het onderzoek: geen vaste woonruimte, gebrek aan privacy, moeite met het vinden van werk en al helemaal werk dat past bij de opleiding, kennis en ervaring, het vinden van kinderopvang en onderwijs voor hun kinderen en natuurlijk zorgen om familie en vrienden die in het oorlogsgebied zijn achtergebleven.

“Taal is een van de grootste obstakels”, vertelt Martin. “De taalcursussen zijn te beperkt en vaak overdag, maar dan zijn mensen juist vaak aan het werk. Tegelijk is de Nederlandse taal een must als je een leuke baan op niveau wilt vinden. Dat kost echter tijd, terwijl ze ook een baan nodig hebben om in hun levensonderhoud te kunnen voorzien. Met een inkomen krijg je toegang tot een woning, tot kinderopvang en überhaupt tot keuzes. Geen inkomen houdt ze in gijzeling.” Toch komen er uit de interviews ook positieve verhalen. “Oekraïners voelen zich in principe veilig. Simpelweg: er is hier geen oorlog. Er gaan hier geen luchtalarmen af en je kunt hier veilig over straat. En mensen vinden ook troost in ons landschap of in musea die ze kunnen bezoeken. Het is gelukkig niet alleen kommer en kwel.”

Op de vraag of hij denkt dat Inholland de vier vrouwen heeft kunnen helpen, is Martin even stil. “Het is veel voor ze. Een aantal heeft er een andere baan naast. Ze hebben geen stabiele huisvesting en twee van hen hebben jonge kinderen. Ik heb ze gevraagd of het niet te veel is om naar de hogeschool te komen, maar ze geven allemaal aan dat juist fijn te vinden. Hier vinden ze toch iets van rust en kunnen ze bijkomen. Dat ze met het onderzoek bijdragen aan de positie van Oekraïners motiveert ook.”

Kwetsbaar maar veerkrachtig
“In Oekraïne hadden deze vrouwen het goed en door zo’n stomme oorlog zitten ze ineens aan de onderkant van de samenleving”, zegt Martin met een zucht. “Je ziet de kwetsbaarheid die mensen hebben als ze net in Nederland aankomen. Niet alleen bij Oekraïners, ik zag hetzelfde bij asielzoekers toen ik bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst werkte. Maar ook in onze eigen samenleving zijn er kwetsbare mensen. Mensen die bijvoorbeeld laaggeletterd zijn, een laag inkomen hebben, geen huis kunnen vinden of geen geld hebben voor kinderopvang. Eigenlijk zijn de Oekraïense vluchtelingen een spiegel die alle problemen in onze samenleving laat zien.”

Het maakt volgens Martin duidelijk dat het in Nederland niet goed geregeld is. Dat de Oekraïense onderzoekers, ondanks alle problemen die ze hebben, zo veerkrachtig zijn, is voor Martin bewonderenswaardig. “Ze hebben zorgen om familie in Oekraïne, zijn kostwinner, helpen mede-Oekraïners, zijn bezig met het zoeken naar een leuke baan. Ik zie geen sombere vrouwen, maar sterke, betrokken en zelfstandige mensen die gewoon blijven doorgaan!”

Martin hoopt alle resultaten van de onderzoeken eind dit jaar te presenteren. Ik weet nog niet in welke vorm ik dat ga gieten, maar zeker is dat we knelpunten willen agenderen en dat we aanbevelingen doen waar de overheid en instanties mee aan de slag kunnen om daarmee de leefomstandigheden van Oekraïense vluchtelingen concreet te verbeteren.” Eén belangrijke aanbeveling wil Martin al wel uit de doeken doen. “De tijdelijke EU-richtlijn geeft Oekraïners voor drie jaar de gelegenheid om te werken. Maar wat gebeurt er daarna? Daar moet nu al over worden nagedacht.”

Deel zijn van de oplossing
Zeker is dat Martin het jammer gaat vinden als het project is afgelopen, maar plannen voor nieuwe projecten heeft hij ook. “Ik zou heel graag eenzelfde soort onderzoek willen doen naar leefomstandigheden van asielzoekers en statushouders. Ook zou ik de situatie van arbeidsmigranten in kaart willen brengen. Hoe fatsoenlijk gaan wij met hen om? Ik wil dat we niet alleen onderzoek doen en resultaten aandragen, maar ook deel zijn van de oplossing. Want als ik ook maar iets in mijn carrière heb geleerd, is het wel dat we misschien nu een goed leven hebben, maar dat dat absoluut niet vanzelfsprekend is.”

Meer weten over het onderzoek en de resultaten?
Houd onze kanalen in de gaten voor meer persoonlijke verhalen van Oekraïense vluchtelingen in Nederland. Wil je graag meer weten over de resultaten? Lees hier verder en vraag het onderzoeksrapport aan in Engels, Oekraïens of Nederlands. 

Please note: the research publication will be published in English, Ukrainian and Dutch soon. 

Sociaal werkers leveren een belangrijke bijdrage aan een veerkrachtige samenleving. Ze ondersteunen mensen om hun weg (terug) te vinden in de maatschappij. Bijvoorbeeld door ze te helpen hun eigen talenten in te zetten en door samen te werken aan het opbouwen van een informeel netwerk. Als nieuwe associate lector bij Empowerment en Professionalisering gaat Niels Hermens de impact van het sociaal werk onderzoeken. “Daarmee wil ik mijn steentje bijdragen aan de professionalisering en effectiviteit van het vakgebied.”

Het lectoraat Empowerment en Professionalisering heeft voor de periode 2023-2026 een nieuwe onderzoeksagenda geschreven. In nauw overleg met strategische partners, zoals welzijnsorganisaties, gemeenten, cliëntenorganisaties en onderzoekers, heeft het vier thema’s centraal gesteld: interdisciplinair samenwerken, overbruggen van de afstand tussen overheid en burger, samenwerken met het informele netwerk en impact van sociaal werk. “Voor de uitwerking van dat laatste thema ben ik verantwoordelijk”, zegt Niels.

Niet in cijfers uit te drukken
De impact van sociaal werk is niet gemakkelijk vast te stellen. “Je kunt dit moeilijk in cijfers uitdrukken”, zegt Niels. “Dan kom je vaak niet verder dan hoeveel mensen je als welzijnsorganisatie hebt bereikt. Maar hoe heeft het werk dat je doet mensen daadwerkelijk geholpen? Gaan ze vaker sporten, hebben ze meer sociaal contact, gaan ze de deur uit om boodschappen te doen? En welke ondersteuning en interventies zijn hiervoor het meest succesvol?”

Effectiviteit in kaart brengen
Toch is het voor welzijnsorganisaties van groot belang om de impact van hun werk in kaart te brengen. “Het is immers goed om te weten hoe effectief je bent en hoe je je effectiviteit kunt vergroten. Het helpt bij de verdere professionalisering van het vakgebied. En als je kunt laten zien dat je werk daadwerkelijk impact heeft, kun je daarover goede inhoudelijke gesprekken voeren met de gemeenten, die het sociaal werk financieren.”

Veerkrachtige samenleving
“Bij het lectoraat vinden we de impact van sociaal werk zo belangrijk, dat we specifiek daarvoor een associate lector hebben benoemd”, zegt Niels. “Die rol mag ik sinds 1 september vervullen. Een leuke taak, omdat ik zo mijn bijdrage kan leveren aan de veerkrachtige samenleving, een belangrijk thema voor Hogeschool Inholland. Want als we beter weten wat de impact is van sociaal werk, kunnen sociaalwerkorganisaties en gemeenten daar ook meer op sturen, zal het begrip bij gemeenten over wat sociaal werk in de praktijk inhoudt ook groter worden en worden cliënten uiteindelijk zelf veerkrachtiger.”

Begonnen als docent-onderzoeker
Niels werkt al een aantal jaar bij het lectoraat als docent-onderzoeker. “En met veel plezier”, voegt hij eraan toe. “Ik kan me richten op deze onderzoekslijn en kennis opbouwen samen met mensen uit de praktijk. Waardevol vind ik dat die kennis vervolgens naar het onderwijs gaat. Wat ik ook ervaren heb is dat een werkomgeving met studenten erg leuk is. Het geeft een levendige, dynamische sfeer die me goed bevalt.”

Onderwijs en onderzoek integreren
Niels is van plan om studenten zo veel mogelijk bij zijn onderzoekslijn te betrekken. “Ik hoop afstudeerders te begeleiden bij hun eindopdrachten, en ook andere studenten te betrekken. Bijvoorbeeld voor kleinschalige onderzoeksopdrachten of om mee te helpen data te verzamelen en vragenlijsten af te nemen gericht bij cliënten om de effectiviteit van sociaal werk vast te kunnen stellen. De integratie tussen onderzoek en onderwijs gaat niet vanzelf. Wat we in elk geval goed doen, is dat veel docenten betrokken zijn bij ons lectoraat. Andersom zou het goed zijn dat onderzoekers nog vaker gastcolleges geven en dat nieuwe kennis nog sneller in curricula terechtkomt.”

Het project VIVENDI, dat draait om leefstijlcoaching bij een dwarslaesie, caudalaesie en/of spina bifida (aangeboren dwarslaesie), krijgt een RAAK-publiek-subsidie. In het project werkt lector Jasmijn Holla (Kracht van Sport en Bewegen) samen met onderwijsinstellingen en werkveld. Doel is om mensen met een dwarslaesie, mede met behulp van coaching vitaal hun leven weer op te kunnen laten pakken.

“Mensen met een dwarslaesie kampen vaker met gezondheidsproblemen zoals overgewicht en hart- en vaatziekten”, legt Jasmijn Holla uit. “Actieve spieren gebruiken energie, maar bij een dwarslaesie nemen de hoeveelheid lichaamsbeweging en spiermassa af. Hierdoor gaat de stofwisseling omlaag. Het is belangrijk dat mensen met een dwarslaesie hun leefstijl daarop aanpassen en dat is niet makkelijk.  En het ontbreekt vaak aan goede coaching op het gebied van leefstijl en dat is waar we ons met de RAAK-subsidie op gaan richten: ‘Vitaal verder na dwarslaesierevalidatie’.”

“Bij de medisch specialistische revalidatie in de tweedelijnszorg ligt de focus bij mensen met een dwarslaesie vooral op het zo zelfstandig mogelijk herpakken van het leven. Langdurige leefstijlcoaching past niet in de programma’s en komt vaak te vroeg. De eerstelijnszorg kan helpen bij leefstijlcoaching, maar daar zit veel handelingsverlegenheid omdat algemene voedings- en beweegadviezen niet passend zijn voor deze groep. Daardoor dreigen mensen met een dwarslaesie tussen wal en schip te vallen.”

Mensen verschillen en laesies ook 
Margreet van Dam kreeg nauwelijks adviezen toen zij een caudalaesie opliep. Bij een caudalaesie is de ruggenmerg intact, maar zijn de zenuwen beschadigd. Dat zorgt voor stoornissen in motoriek, gevoel en/of de functie van blaas en darmen. “Met een caudalaesie kun je vaak nog wel lopen of fietsen, maar rennen en springen lukt meestal niet meer en veel sporten vallen daardoor af. Weinig bewegen ligt dan op de loer, terwijl je vaak wel hetzelfde blijft eten. Het heeft mij in ieder geval veel energie gekost om een goede balans en passende beweegactiviteit te vinden.”

Anke Tigchelaar kreeg na haar dwarslaesie wel goede adviezen. Die adviezen in combinatie met steun van haar partner, familie en vrienden, en het schrikbeeld dat ze dik zou worden hebben haar geholpen om fit en gezond te blijven. “Eigenlijk ben ik een toevalstreffer, het kwam uit mezelf en ik kreeg op het juiste moment goed advies. Maar mensen verschillen en laesies ook. Daarom is coaching op maat echt nodig.”

Jasmijn is blij dat Inholland in dit project samenwerkt met Hogeschool van Amsterdam en Erasmus MC, professionals van revalidatiecentra Rijndam, Heliomare en Reade, Stichting Special Heroes Nederland, Kenniscentrum Sport en Bewegen, Fysiotherapie Heusdenhout, Voeding + Advies, Neuromove en Dwarslaesie Organisatie Nederland. “Dit is een breed consortium met veel expertise dat elkaar goed aanvult. Maar ook binnen Inholland werken we samen. Het associate lectoraat E-health is bij dit onderzoek betrokken en ik ben blij dat we elkaars kennis benutten.”

Leefstijlcoaching
“Waar het vooral om draait is vertrouwen”, zegt Jasmijn. “Het is belangrijk dat professionals meer vertrouwen krijgen in elkaar en meer samenwerken, ook met de mensen met een dwarslaesie die zij coachen. Zij kennen zichzelf en hun eigen lichaam het best. We kunnen dus allemaal van elkaar leren.” Het doel van VIVENDI is de kwaliteit van leven van mensen met een dwarslaesie verhogen en ernstige secundaire gezondheidsproblemen, waarvoor zij gezien hun situatie vatbaarder zijn, voorkomen. “Dat kan door als zorgprofessionals gezamenlijk leefstijlcoaching aan te bieden. Welke laesie heeft iemand? Wat is zijn of haar situatie? Welke interventie is nodig? En wie kan die het beste leveren? Met een platform voor zowel de eerstelijns en tweedelijns professional, als de persoon met een dwarslaesie, kan er goed zicht worden gehouden op het verloop van het coachingstraject en belangrijke informatie worden uitgewisseld.” Anke bevestigt hoe belangrijk dit is. “Vooral de overgang van kliniek naar huis is ontzettend zwaar. Je hebt zoveel aan je hoofd. Hulp met hoe te bewegen en gezond te eten is dan superbelangrijk.”

Uitvoerbaar en betaalbaar
“Als eerste gaan we ons onderzoek starten met het ophalen van informatie”, vertelt Jasmijn. “Wat zijn belangen, wensen en behoeftes? Wat zijn factoren die het gezamenlijk organiseren van leefstijlcoaching belemmeren of juist faciliteren? Dat willen we niet alleen horen van professionals, maar ook van mensen die een dwarslaesie hebben én hun naasten, want zij kunnen hierin een rol spelen. Verder gaan we kijken naar zorgprocessen die er al zijn. We willen namelijk ook zoveel mogelijk aansluiten op bestaande structuren. Dat is nodig om het project uitvoerbaar en betaalbaar te houden.” Uiteindelijk hoopt Jasmijn dat met de uitkomsten van dit onderzoek niet alleen mensen met een dwarslaesie kunnen werken aan een betere leefstijl, maar dat dit een basis wordt voor leefstijlcoaching voor mensen met andere motorische beperkingen.

Multidisciplinaire aanpak
Een gezonde leefstijl kan niet zonder gezonde en duurzame voeding. Mede daarom is nu ook docent-onderzoeker Marieke Nijmeijer van de opleiding  Food Commerce and Technology aangesloten bij het project. Jasmijn. “Deze interdisciplinaire samenwerking binnen Inholland is een waardevolle aanvulling voor het onderzoek, maar ook voor studenten. De opleidingen die Inholland over voeding biedt, richten zich vooral op het ontwikkelen van duurzame voeding. Tegelijk komen er ook vragen vanuit studenten die meer aandacht willen voor voeding en leefstijl. Met Marieke als een van de onderzoekers dragen we bij aan die wens.” 

Samenwerking met Hogeschool van Amsterdam
Zowel Hogeschool Inholland als Hogeschool van Amsterdam gaan studenten bij dit project betrekken. “We hebben al een vierdejaarsstudent Sportkunde die als stagiair binnen het project aan de slag gaat en twee studenten Voeding en Diëtetiek van de Hogeschool van Amsterdam.”

Dit onderzoeksproject is medegefinancierd door Regieorgaan SIA, onderdeel van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO)

Uitgeputte studenten 
Ruim driekwart van de studenten is emotioneel uitgeput. “Bijna 30 procent is bevlogen-uitgeput. Zij participeren veel maar raken ook uitgeput, omdat ze onzekerheden, perfectionisme en prestatiedruk ervaren.” Met 48 procent is de vierde groep van onverschillig-uitgeputte studenten het grootst. “Toch hebben we van hen het minst duidelijke beeld. Dit komt omdat ze onzichtbaar zijn of zelfs letterlijk afwezig zijn. Het is de groep waar studievertraging en uitval relatief veel voorkomt.” 

Herkennen en ondersteunen 
Hoe kunnen we de emotioneel uitgeputte studenten weer opladen? En hoe voorkomen we dat opgeladen studenten emotioneel uitgeput raken? Het boekje van Lisa en haar mede-onderzoekers geven allerlei handvatten om de verschillende typen te herkennen en te ondersteunen. “Zo zullen onverschillig-uitgeputte studenten niet snel zelf met een hulpvraag komen. Pak de telefoon en ga het gesprek aan als iemand bijvoorbeeld vaak afwezig is of slechte cijfers haalt.” 

Tips 
Ook voor de andere typen studenten zijn er veel tips. Lisa: “Leg niet te veel druk op bevlogen-uitgeputte studenten. Zij zijn meer gebaat bij begeleiding gericht op zelfvertrouwen of timemanagement. Let er bij bevlogen-opgeladen studenten op dat ze in de positieve flow blijven en voorkom dat ze in projectgroepen al het werk gaan zitten doen. De onverschillig-opgeladen studenten kun je misschien wat meer uitdaging geven. Wakkert dat hun passie niet aan, probeer dan goed contact met ze te houden zodat ze nog enige betrokkenheid hebben met de opleiding.” 

Download 
Het boekje (Her)ken je student! is er voor onderwijsprofessionals en studenten om het type student in de klas en in zichzelf te ontdekken. Je kunt het hier downloaden. 

Een nieuw netwerk en een nieuwe vriend. Dat is het uitgangspunt van friend4friend, een project dat jonge Nederlanders verbindt met jonge nieuwkomers. Als duo’s trekken ze voor een periode van ongeveer een halfjaar met elkaar op en doen ze ook samen vrijwilligerswerk. Zo verkennen ze de Nederlandse samenleving, elkaars leefwereld en vergroten hun netwerk met mensen die ze anders niet zo snel zouden tegenkomen. Docent-onderzoekers van Hogeschool Inholland en friend4friend schreven de methodiek uit zodat het project als methodiek voor iedereen te raadplegen is in de databank ‘effectieve sociale interventies’ van Movisie.

Geestelijk vader van friend4friend is Kor Berghuis. In opdracht van OSMA (Oecumenische Stichting voor Maatschappelijk Activeringswerk in Noord-Holland), dat verbonden is aan de Raad van Kerken in Nederland, geeft Kor, sinds de start in 2019, landelijk leiding aan friend4friend. “Hiermee willen we bijdragen aan de kracht en veerkrachtig van jongeren en de samenleving”, zegt hij. “Uit onderzoek blijkt dat voor maatschappelijk succes het belangrijk is dat je als nieuwkomer een divers netwerk hebt. Het contact met een Nederlandse buddy kan voorkomen dat een nieuwkomer in de problemen komt. Je kunt bijvoorbeeld een huurachterstand voorkomen door uitleg te geven bij een brief van de woningcorporatie.”

Netwerk en wereldbeeld vergroten
Het mes snijdt aan twee kanten. Nieuwkomers vinden niet alleen makkelijker hun weg in Nederland, ook Nederlandse jongeren profiteren doordat ze hun netwerk én wereldbeeld vergroten. Of zoals een van de jongeren zegt: “Door een persoon te kennen wordt het verhaal van vluchtelingen meteen een stuk persoonlijker. Leer de mensen kennen en kijk niet alleen naar de cijfertjes.” Als ‘maatjes’ trekken jonge Nederlanders en jonge nieuwkomers niet alleen samen op, ze doen als duo ook vrijwilligerswerk, wat extra leerzaam voor hen is.

Maatschappelijke Diensttijd
Friend4friend is onderdeel van het programma Maatschappelijke Diensttijd (MDT) en breidt geleidelijk verder uit in Nederland. MDT is een programma van de rijksoverheid met als doel om jongeren hun talenten te laten ontwikkelen, nieuwe mensen te ontmoeten en zich vrijwillig in te zetten voor een ander.

Uniforme methodiek
Friend4friend als interventie is nu dus te vinden op de website van Movisie, het landelijk kenniscentrum voor het sociaal domein. “Om opgenomen te worden in de databank van Movisie moesten we werk maken van een uniforme beschrijving van onze methodiek”, zegt Kor. “Daarvoor klopten we aan bij Hogeschool Inholland. In 2019, in de proeftuinfase van friend4friend, deed onderzoeker Anita Roodenburg al onderzoek naar de effectiviteit van onze methode. Friend4friend en Inholland werken dus al langer samen. Voor het objectief beschrijven van onze methodiek was het lijntje met Inholland, lectoraat Empowerment en Professionalisering, dus snel gelegd.”

Friend4friend-methodiek erkend
Docent-onderzoeker Aafke Brinkhuijsen pakte, samen met docent-onderzoekers Josip Kesic en Lenneke Nieuwenhuizen, de handschoen op. “We werken nauw samen met Movisie”, zegt Lenneke. “Zij hebben een format voor de methodiekbeschrijving aangeleverd die we vervolgens hebben ingevuld. Na beoordeling door drie onafhankelijke praktijkbeoordelaars hebben we dit voorjaar de goedkeuring gekregen van Movisie. En nu staat friend4friend dus als erkende sociale interventie in de databank van Movisie.”

Verdere samenwerking
Hiermee eindigt de samenwerking tussen friend4friend, Movisie en Hogeschool Inholland niet. “De methodiek heeft nu de status van ‘goed beschreven’”, zegt Lenneke. “Onze gezamenlijke ambitie is om naar het volgende niveau te gaan van ‘goed onderbouwd’. Daarvoor moeten we meer de verbinding leggen met wetenschappelijke theorieën. Daarnaast hebben we recent opnieuw een impactonderzoek uitgevoerd. Welke impact heeft friend4friend in de praktijk op jongeren, groepen en de maatschappij als het gaat om verbinden, vertrouwen en versterken?” Komend jaar wordt dit impactonderzoek uitgebreid met friend4friend in Noord-Nederland.

Stage of participatie-uren
Vooruitlopen op de resultaten van het vervolg op het impactonderzoek kunnen Lenneke en Kor niet. Maar de overtuiging van het nut voor jongeren is er zeker. “Wat betekent het om vluchteling te zijn, wat klopt er van de verhalen in de media? Het is zo veel waardevoller om met nieuwkomers te praten dan over hen”, zegt Kor. “Niet voor niets krijgen we veel aanmeldingen van scholen. Zo lopen veel studenten Social Work stage bij friend4friend en maken zo kennis met een nieuwe groep. Ook studenten van andere opleidingen kunnen zich altijd op eigen initiatief aanmelden om mee te doen aan friend4friend. Je kunt friend4friend combineren met een stage of studieopdracht.” Lenneke knikt: “Naast een stage kunnen onze studenten ook hun 84 participatie-uren inzetten bij friend4friend en zo echt een bijdrage leveren voor een ander.”

Meedoen aan friend4friend? Ga naar friend4friend.nl.

“Een heel mooie kans om ons te laten zien”, zegt Truus Wening, relatiebeheerder bij Inholland Alkmaar. “Niet alleen wat je kunt studeren, maar ook wat voor toffe projecten je in de regio allemaal kunt doen. Daarvoor werken we samen met bedrijven en instellingen, waarbij studenten in de praktijk werken aan vraagstukken. Een win-win-winsituatie dus.” Als partners van Sail Den Helder richtten Inholland, Vonk, Scholen aan Zee en het Jac. P. Thijsse College Den Helder samen het Onderwijsplein in. Daar gaven studenten en scholieren met quizzen, nautische simulaties of spelletjes op ludieke wijze informatie over hun opleiding. Ook was de op zonne-energie aangedreven Solar Boat te bewonderen, ontwikkeld door studenten en docent-onderzoekers van de hogeschool. En om het fun-aspect van studeren te benadrukken waren er allerlei wateractiviteiten op het Outdoorplein georganiseerd, met Bommetje XL als sensationeel hoogtepunt.

Samen sterk in Noord-Holland

Sandra Zeck, communicatieadviseur bij Vonk, noemt het een geweldige bundeling van krachten. “Als onderwijsinstellingen hebben we aan een publiek van zo’n 220.000 mensen kunnen laten zien welke opleiders we in deze regio hebben en hoe dat mooi in elkaar doorstroomt. Verder bestaat ook bij Vonk een belangrijke samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven, denk aan stageplaatsen bij de Koninklijke Marine. Maar in feite is de hele regio ons klaslokaal. Dus ja, dan hoor je ook elkaar versterkend hier te staan.” Via Sail Academy waren bovendien vijfhonderd studenten ruim een jaar lang actief in het voortraject. Ze werkten aan een online app, onderzochten de toegankelijkheid van het terrein, benoemden tien hotspots van Den Helder en dachten mee over programmering en marketingvraagstukken. “In die zin vormden de fysieke Sail-dagen een perfect slotstuk. Ik ben enorm trots op de inzet van alle studenten: zij laten zien waar wij voor staan.”

Dynamisch onderwijs

Uniek op het Onderwijsplein was de eerste publiekelijke demonstratie van het zogenaamde ouderdomspak. “Dit is iets heel nieuws!” zegt Fleur Hessing, docent Social Work en instroomcoördinator bij Inholland. “Het pak bestaat uit losse attributen, zoals een verzwaard vest, trillende handschoenen, een bril met beperkt zicht. Zo kunnen studenten ervaren hoe het is om beperkt te worden in je bewegingen, om oud(er) te zijn. En dat zorgt voor veel meer begrip en inleving. We hebben echt gekeken hoe we onze studenten konden helpen in hun ontwikkeling. Sowieso is het onderwijs binnen Inholland continu in beweging; geen standaard theorielessen, maar leuke praktische trainingen en daar is dit een onderdeel van. Dat laten we graag zien.”

Solar Boat: duurzaam en uitdagend

Ook Frank Iliopoulos, projectleider van het Inholland Innovatielab en docent-onderzoeker, vindt het belangrijk om je als hogeschool op een groot event te presenteren. “En dan is de Solar Boat een fantastisch praktijkvoorbeeld van toekomstgerichtheid. Als project is het superleerzaam, want de studenten doen alles zelf én leren vanuit verschillende disciplines met elkaar samen te werken. Maar het geeft ze ook het belang van duurzame innovaties mee. Dit zijn de professionals van de toekomst: wat zij nu meekrijgen, dragen zij straks uit, zowel thuis als in het bedrijfsleven. Enerzijds laten wij hier dus zien dat we in staat zijn om grote, gave projecten te draaien, anderzijds vertellen studenten die eraan hebben meegewerkt enthousiast over hun ervaringen en wat er bij Inholland op technisch gebied allemaal mogelijk is. En dat trekt weer nieuwe studenten aan.”

Samenwerken aan de toekomst

Een ander mooi voorbeeld van een innovatief Inholland-project is het multidisciplinaire Zorgrobots van associate lector Margot van Kemenade. Daarmee kunnen oudere mensen thuis belangrijke arm- en handoefeningen uitvoeren. Dé oplossing in een tijd van grote tekorten in de zorg, aldus Truus Wening. “Bij dit project zijn technische, economische en zorgopleidingen betrokken. Sowieso moeten we gezamenlijk op zoek naar oplossingen voor de toekomst, zowel binnen als buiten het onderwijs. Hoe houden we samen de welstand in de regio op peil? Hoe lossen we personeelstekorten op? En kunnen Zorgrobots of het inzetten van robotica in de tuinderij daarbij uitkomst bieden? Laten we daarom zoveel mogelijk bijzondere innovatieve bedrijven en projecten in de schijnwerpers zetten. Zodat jonge mensen hier willen studeren, wonen en werken, want de regio heeft hen hard nodig. Zodoende biedt een groot event als Sail Den Helder een uitstekend podium.”

Het fysieke welzijn, in hoeverre bepaalt dat eigenlijk hoe studenten zich voelen en heeft dit ook effect op hun studie? Die vraag staat centraal in het nieuwe project Move, Mood & Motivation, uitgevoerd door de lectoraten Studiesucces en Kracht van Sport van Hogeschool Inholland. Onderzoeker Studiesucces Lisa Klinkenberg: “Met het project hopen we onder andere bewustzijn te creëren voor het fysieke welzijn en te ontdekken welke interventies mogelijk zijn om het studentenwelzijn te verbeteren.”

“Wanneer we het hebben over studentenwelzijn, hebben we het vaak over sociale en psychologische factoren: burn-outklachten, bevlogenheid, binding, ervaren sociale steun, enzovoorts”, zegt Lisa, die vanuit het lectoraat Studiesucces onderzoek doet naar studentenwelzijn. “Maar het fysieke welzijn – bijvoorbeeld of de student voldoende beweegt of slaapt – wordt nog relatief weinig meegenomen binnen dit thema. En dat is best gek eigenlijk, want invulling van de lichamelijke behoeften bepalen voor een groot deel hoe iemand zich voelt. De bekende hoogleraar neuropsychologie Erik Scherder beargumenteert niet voor niks dat lichaamsbeweging niet alleen het lijf, maar ook het brein, in conditie houdt.”

In het project Move, Mood & Motivation worden leefstijl, het emotioneel welzijn en de studiemotivatie gezamenlijk onderzocht. Kunnen we aan de hand van bijvoorbeeld fysieke activiteit en de kwaliteit van slaap voorspellen hoe studenten zich voelen en heeft dit ook effect op de studie?

Studenten op pad met beweegmeters
“Met de Studentenwelzijnsmonitor meten we jaarlijks hoe het met onze studenten gaat. Nu is daar ook een stukje leefstijl in opgenomen, maar dit zijn nog steeds zelf-gerapporteerde gegevens middels een vragenlijst,” zegt Lisa. “Binnen het Move, Mood & Motivation project dragen studenten die dat willen gedurende een onderwijsperiode een beweegmeter van Garmin en vullen een viertal korte vragenlijsten in. Zo kunnen we ook onderzoeken hoe de fysiologische en zelf-gerapporteerde gegevens met elkaar samenhangen en ook hoe deze veranderen gedurende een onderwijsperiode. Daarbij gaan we onderzoeken of studenten met een beweegmeter getriggerd worden om op hun leefstijl te reflecteren en te acteren. Tot slot hopen we met dit project een stukje meer bewustwording te creëren voor het fysieke welzijn en te ontdekken wat voor interventies mogelijk zijn om het studentenwelzijn te verbeteren.”

Het onderzoek wordt uitgevoerd door het lectoraat Studiesucces en het lectoraat Kracht van Sport en Bewegen bij de Inholland-opleidingen Social Work en Sportkunde. In samenwerking met Sport Data Valley wordt alle data verzameld en geanalyseerd. Daarnaast zijn ook het Inholland-lectoraat Empowerment en Professionalisering, lectoraat Optimalisatie van Sportprestaties (HvA) en het Trimbos Instituut betrokken in het adviesteam. Het project is mogelijk gemaakt door het stimuleringsfonds van het Centre of Expertise (CoE) Preventie in Zorg en Welzijn.

Mogelijkheden voor onderwijs en studenten
Het onderzoek levert veel verschillende data op, maar wat kan het onderwijs of de student er concreet mee? Alistair Vardy, werkzaam bij het CoE en aanjager van het project, ziet meerdere mogelijkheden: “Bij de HvA is er al veel ervaring met het monitoren en in een vroeg stadium voorkomen en herkennen van blessures. De vraag is of we ook een verslechterend welzijn en een vermindering in de studiemotivatie kunnen voorspellen. Voor nu is het alleen bij Social Work en Sportkunde en nog erg exploratief van aard. Maar in de toekomst kunnen we kijken naar mogelijkheden bij meer opleidingen of zelfs het werkveld. Geïnteresseerden kunnen zich bij ons aanmelden.”

Het project loopt tot en met december 2023. Daarna zullen de resultaten verspreid worden.

Met de toekenning van een Comeniusbeurs van een half miljoen euro krijgt lector Studiesucces Rutger Kappe de komende drie jaar de kans om samen met Inholland-opleidingen het project Student as Partners (SaP) verder uit te bouwen. “In dit project richten we ons op de gelijkwaardige samenwerking tussen docenten en studenten, waarbij zij actieve partners zijn in het leerproces. Het gaat om een groeiende beweging die de traditionele rolverdeling tussen docenten en studenten uitdaagt en transformeert.” 

De Comenius-beurzen worden jaarlijks uitgekeerd aan onderwijsprofessionals om hun ideeën voor onderwijsvernieuwing in de praktijk te brengen. Volgens Rutger is de relatie tussen studenten, docenten en medewerkers cruciaal voor de ervaring van studenten. SaP past in die zin bij de slogan die hij tijdens zijn lectorale rede poneerde: “zonder relatie geen prestatie”. “Ik ben blij dat ik met deze beurs verder invulling kan geven aan de richting die we destijds hebben ingezet. Ik geloof dat het veranderen van deze relaties een structurele invloed kan hebben op het hoger onderwijs. SaP is een krachtige benadering die de onderwijssector transformeert door docenten, studenten en onderwijsinstellingen met elkaar te verbinden als partners.” 

Rutger licht toe dat deze transformatie impact kan hebben op de ervaring van zowel docenten als studenten. Voor docenten opent SaP de deur naar een verrijkende en vernieuwende onderwijservaring. Door studenten als partners te betrekken, kunnen docenten en staf profiteren van hun frisse perspectieven en creatieve ideeën. 

Rutger: “Studenten brengen unieke inzichten en expertise met zich mee, waardoor docenten een bredere kennisbasis en nieuwe manieren van denken op kunnen doen. Het samenwerken met studenten in curriculumontwikkeling, lesplanning en evaluatie stelt docenten in staat om hun onderwijsaanpak te verbeteren en beter aan te sluiten op de behoeften en interesses van de studenten.” 

Rutger benadrukt dat hij dit project niet alleen doet. Hij werkt nauw samen met collega-lectoren Guido Stompff en Jürg Thölke, vanuit hun expertise op design thinking en authentiek leiderschap. Ook collega-onderzoekers Lisa Klinkenberg en Christaan Oostdijk en Senka Rebac van het lectoraat zijn betrokken. Vanuit corporate communicatie is Carlijn Hendriks aangesloten. “Verder werk ik met docentencoaches en natuurlijk met studenten. Om hen draait het immers.” 

Student as Partners omarmen 
Door SaP te omarmen, kunnen docenten, studenten en onderwijsinstellingen samenwerken aan innovatieve projecten, onderzoeken en initiatieven. Studenten kunnen bijvoorbeeld betrokken worden bij het ontwerpen van nieuwe onderwijsmethoden, het opzetten van mentorprogramma's, het organiseren van evenementen, het ontwikkelen van digitale leermiddelen tot het herinrichten van hun leeromgeving (gebouw, binnenplein). Deze samenwerking bevordert het leren en de persoonlijke groei van studenten, maar ook het professionele en persoonlijke welzijn van docenten, die een ondersteunende en inspirerende rol kunnen vervullen en hun studenten zien floreren. 

Studenten actief betrekken bij hun eigen onderwijservaring 
Voor studenten biedt SaP een waardevolle kans om actief betrokken te zijn bij hun eigen onderwijservaring. In plaats van passieve ontvangers van kennis te zijn, worden studenten in hun kracht gezet om mede-vormgevers te worden van hun leeromgeving. Ze kunnen hun stem laten horen, bijdragen aan besluitvormingsprocessen en meewerken aan de ontwikkeling van het onderwijsprogramma. SaP stimuleert een gevoel van eigenaarschap en verantwoordelijkheid bij studenten, wat leidt tot een dieper begrip en betrokkenheid bij het leerproces. Die toename van betrokkenheid leidt op haar beurt tot een versterking van het welzijn van studenten en de tevredenheid over een leerervaring. 

Studenten van nu worden als ‘coronageneratie’ weggezet, maar het instroomniveau is niet gedaald, stelt Rutger Kappe vandaag in een opiniestuk in Trouw. Lees waarom er volgens hem ‘niets mis is’ met de nieuwe generatie studenten.

Onderwijsinstellingen creëren inclusieve onderwijscultuur 
Voor onderwijsinstellingen biedt SaP de mogelijkheid om een inclusieve en participatieve onderwijscultuur te creëren. Door studenten als volwaardige partners te behandelen, worden hun perspectieven serieus genomen en wordt er waarde gehecht aan hun bijdragen. Dit bevordert een gevoel van gemeenschap en samenwerking binnen de instelling, wat uiteindelijk de kwaliteit van het onderwijs verbetert. Bovendien draagt SaP bij aan de ontwikkeling van essentiële vaardigheden bij studenten, zoals kritisch denken, communicatie en samenwerking, die hen goed voorbereiden op hun toekomstige carrière. 

Interdisciplinaire samenwerking 
SaP biedt ook mogelijkheden voor interdisciplinaire samenwerking en kennisuitwisseling. Docenten en studenten kunnen samenwerken over verschillende vakgebieden heen, waardoor er een vruchtbare voedingsbodem ontstaat voor nieuwe ideeën en innovatieve oplossingen. Dit bevordert een holistische benadering van leren en stimuleert het vermogen om complexe problemen aan te pakken. 

Bovendien heeft SaP een positief effect op de onderwijskwaliteit en de tevredenheid van zowel docenten als studenten. Door studenten als partners te betrekken, kunnen onderwijsinstellingen inspelen op de behoeften en verwachtingen van hun studenten en een onderwijsomgeving creëren die inclusief, relevant en boeiend is. Dit resulteert in een verhoogde motivatie en betrokkenheid van studenten, wat weer leidt tot betere leerresultaten en een positieve leerervaring. 

Student as Partner is een transformerende benadering van onderwijs 
Kortom, SaP is een transformerende benadering van onderwijs waarbij docenten, studenten en onderwijsinstellingen als gelijkwaardige partners samenwerken. Het bevordert een inclusieve, participatieve en innovatieve onderwijscultuur, waarbij de kracht van samenwerking wordt benut om de onderwijservaring te verbeteren en te vernieuwen. Rutger: “Door SaP te omarmen, kunnen we gezamenlijk werken aan de ontwikkeling van onderwijs dat studenten voorbereidt op de uitdagingen van de toekomst en een positieve impact heeft op de samenleving als geheel. Laten we de handen ineenslaan en samen de toekomst van het onderwijs vormgeven!” 

In onderwijs en onderzoek zet Hogeschool Inholland stevig in op een duurzame leefomgeving. Met samenwerkingspartners pakken collega’s en studenten vraagstukken op rond dit kernthema. Denk aan praktijkgericht onderzoek naar verduurzaming van de textielindustrie en het telen van voedingsmiddelen zonder bestrijdingsmiddelen. Ook intern werken we graag aan een duurzame leefomgeving. Hoe kunnen we bijvoorbeeld onze gebouwen, de catering of het HR-beleid verder verduurzamen? Mieke van den Berg, lid van het College van Bestuur (CvB), is uitgesproken. “Er is een nieuwe mindset nodig. Van ‘hebben we wel genoeg, naar: ‘hebben we niet te veel’.” 

Een van de grootste opgaven van deze tijd is om een duurzame leefomgeving en veerkrachtige samenleving te creëren die in balans is met mens en natuur. Hogeschool Inholland pakt zijn rol door onderwijs en onderzoek te richten op het versnellen van duurzame transities. Maar ook door te werken aan bewustwording en het verankeren van duurzaamheid binnen de hele hogeschool. Mieke is als bestuurslid verantwoordelijk voor de portefeuille bedrijfsvoering en daardoor ook voor de verduurzaming van onze hogeschool. “Duurzaamheid is een heel breed begrip. Het gaat om grote zaken zoals onze gebouwen en het hergebruik van het interieur en ogenschijnlijk kleinere dingen zoals het scheiden van afval.” 

Duurzame gebouwen 
Om met een mooi voorbeeld te beginnen: de nieuwbouw op het Zeeburgereiland in Amsterdam. “Hier hebben we een unieke kans gegrepen om een duurzame locatie te bouwen”, zegt Mieke. “Met onder meer warmte- en koudeopslag, zonnepanelen in de gevels en een dak met beplanting waarin we regenwater tijdelijk opvangen. Ook met de verbouwing willen we onze locatie in Alkmaar nog verder verduurzamen. Om nog een paar voorbeelden te noemen: we maken al jaren gebruik van warmtekoudeopslag in onze andere gebouwen en zijn ook bezig alle verlichting te vervangen voor ledverlichting.” 

CO2-neutraal in 2035 
Het zijn belangrijke maatregelen voor onze hogeschool richting een CO2-neutrale bedrijfsvoering in 2035. “Er is een routekaart opgesteld om in 2035 onze gebouwen CO2-neutraal te krijgen”, zegt Mieke. “En bij ieder inkoop- en aanbestedingstraject geldt sinds drie jaar een streng duurzaamheidscriterium”, zegt Mieke. “Dat is van toepassing op gebouwen en op andere facilitaire zaken, zoals bijvoorbeeld schoonmaak of catering. Zo pakken we als hogeschool onze verantwoordelijkheid.” 

Duurzaam gedrag 
Volgens Mieke is ook veel winst te behalen op gedrag. “Neem het eten. We zijn gewend om altijd maar een overvloed aan keuzes te hebben. Keerzijde is dat we aan het eind van de dag veel voedsel weggooien. Gelukkig doet onze catering al veel om verspilling te voorkomen: zo wordt er in onze restaurants slechts een beperkt aantal broodjes vooraf gemaakt. Blijft er toch iets over, dan is er de mogelijkheid om de broodjes aan het einde van de dag tegen een kleine vergoeding mee te nemen.” Bij evenementen ziet Mieke het nog wel vaak misgaan. “Dan wordt er voor een lunch of borrelhap veel te veel besteld en verdwijnt eten in de prullenbak. Hier is echt een nieuwe mindset nodig. De vraag is niet: hebben we wel genoeg broodjes? Maar: hebben we niet te veel?” 

Groeiend bewustzijn 
Mieke merkt ook een groeiend bewustzijn bij zichzelf. “Ik ga bewuster om met water, ik zet de verwarming een graadje lager en trek een vest aan en een deken over mijn benen. Inmiddels ben ik niet anders gewend. Zoals ik het sinds corona gewoon vind om vaker thuis te werken. Als eerste hogeschool hebben we dat gestimuleerd met financiële ondersteuning en het faciliteren van een arboveilige werkplek thuis. Met deze ondersteuning zijn we ook na corona doorgegaan met de notie om CO2-uitstoot door woon-werkverkeer te verminderen.” 

Internationaal reisbeleid 
Thuiswerken om de CO2-uitstoot van woon-werkverkeer te verminderen; het past in het bredere HR-beleid gericht op duurzaamheid. “Met goede arbeidsvoorwaarden stimuleren we al jaren het gebruik van openbaar vervoer en de fiets en ontmoedigen we het autorijden. We hebben dit jaar ook ons internationaal reisbeleid aangepast. Voor bestemmingen die binnen acht uur te bereiken zijn via het spoor, pak je de trein.” 

‘Duurzaamheidsinclusief’ denken 
Zo dringt duurzaamheid stap voor stap door in het dagelijks werk en leven van collega’s en studenten. Mieke is blij met die bewustwording. “Bij de bijeenkomsten in onze hogeschool is vegetarisch nu het uitgangspunt. Vanwege onze dochter eten we thuis ook standaard vegetarisch, dus ik ben dat gewend. Op zo’n bijeenkomst, of bijvoorbeeld bij onze koffieautomaten met havermelk, ga ik graag de dialoog aan met collega’s. Welke duurzame keuzes wil jij maken? Het is een soort ‘duurzaamheidsinclusief’ denken dat ik wil aanmoedigen, al vanaf het moment van onboarding.” 

Elkaar stimuleren en activeren 
“De dialoog over duurzaamheid zie ik graag breed binnen de hogeschool”, zegt Mieke. Een voorbeeld is het Green Team, een netwerk van collega’s die de bedrijfsvoering verder wil verduurzamen. De leden spraken de wens uit dat pensioenfonds ABP duurzaam diende te beleggen, wat heeft geresulteerd in een oproep van onze hogeschool richting het ABP. Ook stelde het Green Team een paragraaf op over duurzaamheid als input voor het Strategisch Plan van onze hogeschool. 
“Ik hoop dat we elkaar blijven stimuleren en activeren om te verduurzamen en daarover in gesprek te blijven.”

Ook lid worden van het Green Team? Meld je aan!

Vleesvervangers, veevoer en industriële producten zoals biodiesel. Soja kent vele toepassingen en het is plantaardig. Maar is het ook duurzaam? Door ontbossing, verlies van biodiversiteit en bodemverschraling door monocultuur, is dat veel minder dan het lijkt. En dan hebben we het nog niet eens over transport en de daarmee gepaard gaande kosten en uitstoot. Niet verwonderlijk dat Feike van der Leij, lector Health & Food, zo enthousiast is over de duurzame kansen van de eiwitrijke veldboon. In de podcastserie Onderzoekers over de Toekomst vertelt hij erover.     

“De veldboon is een goed alternatief voor soja en kan gewoon hier in Nederland worden verbouwd”, zegt Feike. “Met het onderzoeksproject ‘Bean me up!’ werken we aan de ontwikkeling en vermarkting van veldbonen als alternatief voor importsoja voor menselijke consumptie en als bron voor plantaardig eiwit.” Een transitie van dierlijke eiwitten naar plantaardige is namelijk hard nodig, meent Feike. “Plantaardige eiwitten zijn simpelweg duurzamer. Het kost minder water, minder energie en als het in de buurt geteeld kan worden, scheelt het ook in vervuilend transport.” Voor Feike is het zeker dat verandering moet beginnen bij de landbouw. “Dat is de start van de hele keten.”     
 

‘Een koe kan heel goed op gras’     
De veldboon is rijk aan waardevolle eiwitten. Goede eiwitten dragen bij aan een gezonde leefstijl, maar bijvoorbeeld ook aan het tegengaan van ondervoeding. Oftewel, het is uitermate geschikt voor menselijke consumptie. Echter, op dit moment belandt de veldboon vaak als krachtvoer in de voerbakken van vee. Feike sprak er al eens over in vakblad Nieuwe Oogst. “Er zijn onderzoeken die uitwijzen dat koeien die gras eten gezonder vlees geven dan koeien die worden gevoerd met krachtvoer. Maar de melkveehouder wordt afgerekend op vetpercentages en eiwitpercentages, en die zijn te sturen met krachtvoer. Zonde en lang niet altijd nodig”, vindt Feike.   

    
Overheid moet veldboon omarmen   
Daarom ziet Feike het liefst dat de overheid de veldboon omarmt. “In ieder geval tijdelijk is het nodig om de veldboon van de grond te krijgen, want momenteel levert het boeren te weinig op.” Of zoals een boer hierover op internet schrijft: “Als een koper voor mijn veldbonen meer biedt dan het voordeel om het aan mijn vee te voeren, verkoop ik het aan die koper. Biedt hij minder dan gaat het naar mijn vee.” Feike vindt dat begrijpelijk, maar niet wenselijk. “Willen we werken aan duurzaamheid, dan kan dat alleen door het bieden van financiële impulsen. De veldboon moet dus op de politieke agenda.”    

Aan Inholland, de studenten, het onderwijsveld en de werkpartners van het onderzoeksproject ‘Bean me up!’ zal het niet liggen. Zij zien niet alleen het duurzame belang van de veldboon, maar ook genoeg lekkere mogelijkheden. Het eten van plantaardige voeding moet een feestje zijn, is niet voor niets meer dan eens gezegd. 

Meer weten over duurzaam en gezond eten en welke rol de veldboon hierin speelt?   
Beluister de podcast nu via jouw favoriete podcast-app zoals Spotify, Google Podcast of Apple Podcast. En vergeet je niet te abonneren! Zo ben je als eerste op de hoogte van nieuwe afleveringen van Onderzoekers over de Toekomst.

De verleiding van vette of zoete snacks rond etenstijd, supermarkten waar de   ongezonde producten voor het grijpen liggen; mede daardoor groeit het aantal mensen met overgewicht. Het is noodzakelijk om met goede alternatieven te komen. Naast gezondheidsproblemen zijn er ook andere uitdagingen op het gebied van voeding, zoals voedselverspilling, transport, verlies van biodiversiteit en dierenwelzijn. In deze aflevering van de podcastserie Onderzoekers over de Toekomst vertelt Feike van der Leij, lector Health & Food bij Inholland, over een veelbelovende ontwikkeling in de overgang van dierlijke naar plantaardige eiwitten: de veldboon. Samen met food-ondernemer Roland Tabor legt hij uit waarom dit helpt om  mens en aarde gezond te houden.

Gezond én ook nog eens lekker!
“Het punt is,” zegt Feike, “gezonde dingen zijn vaak niet lekker. Visolie bijvoorbeeld, heel gezond, maar niet lekker. De kunst is dus om ervoor te zorgen dat we gezond eten lekker maken.” Onderzoekers, studenten en werkveldpartners zijn daar druk mee bezig. Dat doen ze onder meer met het onderzoeksproject ‘Bean me up!’ , dat zich richt op de ontwikkeling en vermarkting van veldbonen. “Deze boon is rijk aan eiwit, een belangrijke brandstof en bouwstof voor ons lichaam. Bovendien is de veldboon een goed alternatief voor soja”, legt Feike uit. Dat klinkt natuurlijk fantastisch, maar ook al is de veldboon nog zo gezond, lekker is ‘ie’ niet. En met een muffige bonensmaak ga je de voedselindustrie niet veroveren. Tenzij je de smaak van de veldboon weet te veranderen. En dat is precies wat veldwerkpartners en studenten van Inholland onderzoeken in het project Bean me up!.

Appeltaartmuffins als eiwitrijk tussendoortje  
Roland Tabor is medeoprichter van Fabafull, producent van plantaardige tussendoortjes. Hij steekt zijn hand uit en biedt een muffin aan. “Een appeltaartmuffin”, zegt hij. “Vanmorgen vers gebakken.” Het ruikt goed. In ieder geval zeker niet naar bonen. Al bij de eerste hap lichten de ogen van de proevers op en volgen positieve reacties en in no time zijn alle muffins schoon op. “We doen nog onderzoek naar wat nog meer lekker is, maar deze muffins zijn al een succes”, vertelt Roland. Momenteel biedt hij ze als eiwitrijk tussendoortje aan in de zorg, maar zijn ambitie is om een breed scala aan eiwitrijke tussendoortjes te leveren aan bijvoorbeeld sportscholen, online en uiteindelijk zelfs op festivals. “De muffin is het bewijs dat we lekkere plantaardige producten kunnen maken zonder dat deze sterk bewerkt zijn. Als we er maar tijd en geld in steken en dat maakt het belang van deze bijzondere onderzoeksprojecten gelijk duidelijk”, zegt Roland die bij het Bean me up! project betrokken is.

Als lector bekijkt Feike dit onderzoeksproject ook vanuit het onderwijsperspectief. “Voor mij is onderzoek verweven in onderwijs, omdat het dé manier is om onderwijs aantrekkelijk te maken en het onderzoek samen met jonge talenten uit te voeren. En het werkt. Ik heb maar liefst vijf afstudeerders momenteel!” vertelt Feike enthousiast. “Het slaat aan omdat we kijken naar actuele onderwerpen en samen met het werkveld zoeken naar oplossingen en mogelijkheden. Zo is er inmiddels veldbonenyoghurt en maken we veldbonenijs.” Binnenkort start Inholland met het nieuwe voedselproject: ’Duurzame eiwitten: eendje meer’ over eendenkroos. “Het is het gewas met de grootste totaalopbrengst per hectare”, legt Feike uit. “We gaan als Inholland nu samen met werkveldpartners onderzoeken hoe we een optimaal eiwitpercentage kunnen bereiken.” Ook wordt de smaak van eendenkroos onderzocht. “Zeker is dat we nog heel veel kunnen ontdekken waarbij gezond ook echt lekker kan zijn.”

Meer weten over duurzaam en gezond eten en welke rol de veldboon hierin speelt?  
Beluister de podcast nu via jouw favoriete podcast-app zoals Spotify, Google Podcast of Apple Podcast. En vergeet je niet te abonneren! Zo ben je als eerste op de hoogte van nieuwe afleveringen van Onderzoekers over de Toekomst.

Het speelde al een tijdje door het hoofd van Nahied Rezwani, domeindirecteur Business, Finance & Law en directeur van onze vestiging in Rotterdam: zelf met de ‘voeten in de klei’ gaan staan om te ervaren hoe de verbinding tussen onderzoek, onderwijs en werkveld tot stand komt. “Ik verwacht dat dit mij helpt om het onderwijs en onderzoek binnen mijn domein nog beter te ondersteunen”, stelt Nahied. In Pop-up research (PUre) start zij een eenjarig onderzoek, samen met het lectoraat Finance & Accountancy, studenten, docenten en het werkveld. Het onderzoeksonderwerp? De financieringstaak van Nederlandse banken voor het bedrijfsleven.   

Donderdag 23 maart is de kick-startbijeenkomst bij Inholland Rotterdam – aanmelden kan nu! 

Nahied gaat een dag in de week bij het onderzoek aan de slag, vanuit haar achtergrond als macro-econoom. Ze betrekt banken en ondernemers erbij en werkt samen met onderzoekers, docenten en studenten van de opleiding Business Studies. Studenten kunnen binnen de pop-up hun afstudeeronderzoek doen. “Zij werken aan echte uitdagingen uit de economische praktijk. Die ervaring kunnen ze later in hun werkende leven meenemen. De onderzoeksvragen gaan we nog met elkaar vaststellen. Denk aan; in hoeverre is een bank dienstverlenend nu starters op de woningmarkt lastiger toegang krijgen tot financiële diensten? En wat zijn de effecten daarvan op de samenleving?” 

Toenemende regeldruk banken 
Aanleiding voor het onderzoeksproject is de toenemende regeldruk die voor banken geldt na afloop van de laatste grote financiële crisis. Banken zijn verplicht om betere balanscijfers in het oog te houden. Ze hebben dus een groter belang bij eigen vermogen dan bij investeren. Hierdoor zijn ze minder goed in staat om een rol te spelen als financier van bedrijven en daarmee de (regionale) bedrijvigheid en samenleving te versterken. 

Minder investeren in bedrijfsleven 
Luc Salemans is als onderzoeker betrokken bij de opstart van dit project en geeft een voorbeeld van de afnemende rol van bank als financier van het mkb. “Door strengere eisen die aan banken worden gesteld, zijn zij minder geneigd te investeren in het mkb. Dit kan van invloed zijn op de veerkracht van bedrijven, bijvoorbeeld als je kijkt naar de energietransitie. Voor onder meer het verduurzamen van bedrijfspanden is een flinke investering nodig. Wat gebeurt er als bedrijven niet gemakkelijk aan kapitaal kunnen komen?” 

 Gevolgen voor veerkracht samenleving 
Ook ontstaat bij banken een toenemende druk op het efficiënter inrichten van processen waardoor consumenten banken als minder toegankelijk ervaren. “Denk hierbij aan dat banken alle diensten digitaliseren en bankfilialen sluiten”, vertelt Luc. “De menselijke contactmomenten verdwijnen, waardoor consumenten een afstand voelen tot de banken. Maar nog belangrijker, het kan de zelfredzaamheid van mensen aantasten.” Het doel van het onderzoek is om meer duidelijkheid te krijgen wat de gevolgen van de regeldruk zijn en welke effecten het heeft op de veerkracht van de samenleving.  

Maatwerk ontbreekt bij dienstverlening 
Hans Biesheuvel is voorzitter van ondernemersorganisatie ONL voor ondernemers en is betrokken bij de aftrap van het onderzoek. Hij signaleert dat de menselijke maat verdwijnt in de dienstverlening van banken. “Ondernemers merken dat sterk doordat banken niet meer met ze meedenken over hun financieringsvraagstukken. Ik noem de dienstverlening van banken weleens het donkerblauwe confectiepak in maat 48. Heel standaard. Maar maatwerk ontbreekt.” 

 Regelgeving en toezicht onder de loep 
“De reactie op de kredietcrisis was om banken meer te gaan reguleren. Niemand had verwacht dat dit zulke gevolgen voor het mkb zou hebben”, vertelt Hans. “Doordat banken minder dienstverlenend kunnen zijn, zie je dat er steeds meer non-bancaire financiers opstaan. Maar zij kunnen maar beperkte funding bieden. Banken blijven dus nodig. Maar hoe kunnen we ervoor zorgen dat banken en het mkb weer dichter bij elkaar komen? De regelgeving en het toezicht daarop zouden bijvoorbeeld onder de loep moeten worden genomen. Zodat het ondernemersklimaat beter wordt.” 

 Kick-start voor de POP-UP 
De vraag hoe banken en het mkb weer dichter bij elkaar kunnen komen, zou een van de onderwerpen binnen Pop=up research kunnen worden. Donderdag 23 maart is de kick-start. In deze bijeenkomst gaan alle deelnemers gezamenlijk brainstormen om de onderzoeksvragen en hypotheses te formuleren. Nahied: “Er komen afgevaardigden van banken, De Nederlandse Bank en de Consumentenbond. Docenten en studenten zijn van harte welkom om mee te brainstormen. Ik heb er nu al zin in om samen de verbinding te leggen!” 

 Wil je bij de kick-start aanwezig zijn? Dan kan! Meld je aan en kom naar Hogeschool Inholland Rotterdam.  

Programma donderdag 23 maart:  

• 13:30 uur - Inloop 
• 14:00 uur - Uitleg programma  
• 14:30 uur - Deel 1: De Verkenning  
• 15:15 uur - Pauze  
• 15:30 uur - Deel 2: De Verdieping  
• 16:30 uur - Uitkomsten van de bijeenkomst  
• 17:00 uur - Afsluitende borrel en napraten 

De wereld staat voor flinke uitdagingen als het gaat om hoe we energie en materialen gebruiken. De groeiende wereldbevolking, stijgende energievraag en de noodzaak om uitstoot van broeikasgassen te verminderen, dwingen ons om creatief te denken over hoe we onze energie- en materialenbehoeften op een duurzame manier kunnen vervullen. Lector Composiet Rogier Nijssen en lector Gebouwde Omgeving Perica Savanović delen in de podcastserie Onderzoekers over de Toekomst hun visie op hoe we de transitie naar een duurzame toekomst kunnen vormgeven. Rogier: “Kijk altijd naar het grotere geheel. En vooral: blijf optimistisch.”

Rogier en Perica bundelen de komende jaren hun krachten: zij buigen zich over de transities die onder andere op het gebied van energie en materialen nodig zijn, zodat we aan een duurzame leefomgeving en veerkrachtige samenleving kunnen bouwen. En dit gaat niet zonder slag of stoot. Want de transities zijn complex en in relatie tot maatschappelijke opgaven in duurzaamheid en veerkracht zeer veelomvattend. Bovendien zijn er vaak tegenstrijdige belangen. Hoe ga je om met deze uitdagingen? En om welke zaken maken Rogier en Perica zich soms écht zorgen? 

Van windmolens tot aanklooien    
Naast integraal samenwerken en nieuwe verdienmodellen komen er nog meer onderwerpen aan bod. Wat heeft het knakken van een windmolen bij Zeewolde bijvoorbeeld te maken met een duurzame toekomst? Wat kunnen we leren van de positieve instelling van studenten? En waarom moeten we binnen onderzoek en onderwijs vooral experimenteren en ‘aanklooien’ als het gaat over de energietransitie en materialentransitie? Ontdek hoe Rogier en Perica hier tegenaan kijken.  

Meer weten over Rogiers en Perica’s kijk op een duurzame toekomst?     
Beluister de podcast nu via jouw favoriete podcast-app zoals Spotify, Google Podcast of Apple Podcast. En vergeet je niet te abonneren! Zo ben je als eerste op de hoogte van nieuwe afleveringen van Onderzoekers over de Toekomst. Aan het eind van iedere maand duiken we met een van onze inspirerende lectoren de diepte in over hoe de wereld in hoog tempo verandert.