Ons praktijkgericht onderzoek levert een mooie bijdrage aan diverse maatschappelijke vraagstukken. In 2025 was onderzoek van Hogeschool Inholland zichtbaar op meerdere momenten in de media. Hoe brachten we dit tot stand? 

Maatschappelijke impact van praktijkgericht onderzoek vergroten gaat niet vanzelf. Het vraagt om een actieve aanpak: we nemen actuele, maatschappelijke vraagstukken als vertrekpunt van ons onderzoek en werken samen met partners uit het beroepenveld. Binnen de netwerken waarin we samenwerken wordt ons onderzoek gezien en gewaardeerd. Maar kunnen we ons praktijkgericht onderzoek ook in bredere kringen kenbaar maken? Hoe kan het onderdeel zijn van het maatschappelijk debat of een inspiratiebron voor beleidsmakers? En wat zou dat opleveren voor de zichtbaarheid van Inholland als betrouwbare publieke kennispartner voor de transitie naar een duurzame en veerkrachtige samenleving? 

Werkwijze impact maken met onderzoek 
We vergroten de maatschappelijke waarde van onderzoek door de samenwerking tussen onderzoekscommunicatie, persvoorlichting, onderzoekers en maatschappelijke partners. Samen verbinden we onderzoeksinzichten aan actualiteit, vertalen die naar herkenbare verhalen en maken die zichtbaar in het publieke debat. Zo dragen we bij aan vernieuwing in praktijk, beleid en onderwijs. We baseren ons hierbij onder andere op de aanpak van onder meer het Rathenau Instituut en hun ideeën over kairos. 

Deze doorwerking ontstaat overigens zelden door een publicatie of een mediaoptreden. Impact ontwikkelt zich in een keten van onderzoek, duiding, zichtbaarheid en vervolg. Lees het kader onderaan voor meer informatie over deze impact door onderzoekscommunicatie en persvoorlichting. 

Waardevolle mediamomenten 
Hieronder staan mooie voorbeelden van momenten waarop ons onderzoek zichtbaar landde in het maatschappelijk debat.  

Sociale veiligheid van vrouwen in de openbare ruimte 
Krista Schram is associate lector Publiek Vertrouwen in Veiligheid en onderzoekt hoe (jonge) vrouwen de openbare ruimte ervaren, en welke ruimtelijke en sociale factoren bijdragen aan (on)veiligheidsgevoelens. In aanloop naar Internationale Vrouwendag bracht zij haar visie nadrukkelijk in het publieke debat: van landelijke media-aandacht tot gesprekken met gemeenten en veiligheidsprofessionals. Door haar onderzoeksinzichten te koppelen aan een breed maatschappelijk moment versterkte zij het gesprek over sociale veiligheid in beleid, praktijk en media. 

Krista werd door Regieorgaan SIA gevraagd om te spreken op het congres Impact en Onderzoek, schreef een opiniestuk voor ScienceGuide en deelde haar ervaringen in de podcast Route naar Impact. Daarmee laat ze zien hoe onderzoekers hun kennis betekenisvol kunnen laten landen en hoe bewuste mediabenutting kan bijdragen aan maatschappelijke doorwerking. 

Financiële redzaamheid van jongeren 
Paula Smith is onderzoeker bij het lectoraat Jeugd en Samenleving met een focus op de financiële positie van jongeren en de impact van geldstress op welzijn en toekomstperspectief. Tijdens de Week van het Geld 2025 wilde ze studenten financieel bewuster maken, met onder andere een letterlijke duik in een ballenbak: een Debt Dive. Dat leidde ook later in het jaar nog tot brede zichtbaarheid in de media, zoals dit artikel van de NOS. Ook kreeg Paula vervolgvragen vanuit maatschappelijke organisaties en beleidsmakers over financiële educatie en preventie. 

AI in de muziekindustrie 
Koos Zwaan is lector Innovation in the Music Industry en onderzoekt onder andere hoe nieuwe technologie de muziekindustrie verandert. In een jaar waarin generatieve AI sterk in de belangstelling stond, werd zijn expertise gevraagd om duiding te geven aan vragen over de gevolgen voor creativiteit, verdienmodellen en de positie van makers in de muziek. Door onderzoek te verbinden aan een actueel debat, bracht hij nuance en verdieping in publieke discussies: zoals dit artikel. 

Welzijn van studenten 
Lisa Klinkenberg is onderzoeker bij het lectoraat Studiesucces. Samen met haar wilden we de impact van haar onderzoek naar studentenwelzijn vergroten. Op basis van de onderzoeksdata konden we laten zien dat het bijvoorbeeld aantoonbaar slechter gaat met uitwonende studenten. Haar onderzoek werd opgepikt, bijvoorbeeld door Het Parool. Het droeg bovendien bij aan het bredere gesprek over studentenwelzijn en de rol van onderwijsinstellingen en de samenleving daarin. 

Dag van de Huisarts 
Elke Miedema is docent-onderzoeker Gebouwde omgeving gespecialiseerd in gezondheidsbevorderende gebouwen. In aanloop naar de Dag van de Huisarts vertaalde zij onderzoeksinzichten over het effect van zorgomgevingen op gezondheid en welzijn naar de vraag: hoe richt je een gezonde wachtkamer in bij huisartsen? In de Telegraaf, op radio en landelijke televisie en in vakmedia werd hier aandacht aan besteed. Zo draagt het bij aan het professionele debat vanuit verschillende stakeholders.

Oekraïense vluchtelingen
Martin Blaakman is lector Toegankelijkheid van het Recht. Vanuit zijn onderzoek naar juridische toegankelijkheid en bestaanszekerheid deelde hij inzichten over de positie van Oekraïense vluchtelingen. Door deze kennis beschikbaar te maken op het moment dat gemeenten en organisaties met acute vragen zaten, droeg het onderzoek bij aan publieke en beleidsmatige reflectie: lees bijvoorbeeld deze opinie of luister de radio-uitzending bij Pointer terug waarin Martin recent te gast was.

Samen werken aan doorwerking 
Maatschappelijke doorwerking ontstaat in samenwerking. Wanneer onderzoekers, beleidsmakers en praktijkpartners hun kennis en perspectieven verbinden, krijgt onderzoek betekenis in de werkelijkheid van alledag. Hogeschool Inholland blijft die verbinding actief versterken. Zo bouwen we stap voor stap verder aan onderzoek dat zichtbaar bijdraagt aan samenleving, beleid en praktijk. 

Inholland in de media 
Media-optredens van onze onderzoekers vind je terug in de rubriek In de Media op Iris. Deze widget is bovendien eenvoudig toe te voegen aan de Iris-nieuwspagina, zodat mediaverhalen direct zichtbaar zijn binnen het nieuws. 

Meer weten over impact maken met onderzoek? 
Op inholland.nl/impact vind je inspiratie, voorbeelden en praktische handvatten om als onderzoeker zélf je maatschappelijke impact te vergroten. 

Als lector Finance & Accountancy en boegbeeld van het kenniscentrum Business, Finance & Law heeft Hans Bossert zich jarenlang ingezet om te helpen bedrijven duurzamer te maken. “Dankzij de Club van Rome weten we al sinds de jaren ’70 dat er grenzen zijn aan industriële groei. Helaas werd lange tijd niets met die conclusies gedaan. Hoe zorg je ervoor dat jouw onderzoek wél meteen landt?” Naar aanleiding van zijn afscheid organiseerde Inholland een symposium om te ontdekken hoe je als praktijkgericht onderzoeker impact kan maken. Enkele antwoorden? Zet verschillende brillen op en weet de media te bereiken.

Inholland ontwikkelt en biedt praktijkgerichte kennis aan mensen die het verschil willen maken voor een veerkrachtige en duurzame samenleving. Dat is de missie van Inholland. “Dit willen we bereiken door kwalitatief goed onderwijs en onderzoek”, zegt Marije Deutekom, lid van het college van bestuur. “We willen een kennispartner zijn en leggen ons toe op praktijkgericht onderzoek.” Volgens Marije kunnen onderzoekers de impact van hun onderzoek vergroten door meer partnerschappen aan te gaan, maar bijvoorbeeld ook door de media op te zoeken, zoals associate lector Krista Schram en andere (associate) lectoren en onderzoekers van Inholland doen.

Impact via media
Krista doet onderzoek naar de veiligheidsbeleving van burgers en specifiek vrouwen. Hoe de openbare ruimte is vormgegeven, heeft grote invloed op hoe veilig meiden en jonge vrouwen zich voelen. Die boodschap wist ze samen met communicatieadviseurs in de media te krijgen. “Praktijkgerichte onderzoekers moeten via de media actief invloed uitoefenen op het maatschappelijke debat”, stelt ze. “Dat is een voorwaarde om impact te maken.”

Stelregels
Volgens Krista zijn er een paar stelregels om succesvol samen te werken met de media. “Schets een glashelder beeld van het probleem waar je je op richt”, zegt ze. “Maak dat probleem vervolgens voelbaar. Om die reden heb ik meiden in Rotterdam zelf hun ervaringen laten vertellen in een podcast. Maak ten slotte goed voorstelbaar wat mensen aan dat probleem kunnen doen. Bijvoorbeeld door letterlijk in een plaatje te laten zien hoe je een buitenruimte ontwerpt waarin vrouwen zich wel veilig voelen.”

Invloed op gemeentebeleid
Krista’s onderzoek bereikte via de media uiteindelijk haar doelgroepen, zoals beleidsmakers in gemeenten die het ontwerp van de openbare ruimte mede bepalen. Wat zij vertelde in mediaoptredens, kwam letterlijk terug in beleidsnotities. De gemeente Amsterdam nodigde haar zelfs uit om over beleidsverandering te praten. “Daarmee maakt Krista echt impact”, zegt Marije.

Data en informele kennis
Inholland leert studenten en stimuleert collega’s om vanuit verschillende perspectieven naar de wereld en maatschappelijke vraagstukken te kijken. Die verschillende perspectieven zijn voor praktijkgerichte onderzoekers cruciaal, vindt Mario Kieft, hoofddocent aan de Open Universiteit Nederland. Hij laat zien dat je met vijf brillen naar kennis kunt kijken. “Veel onderzoekers zijn gewend om met harde data en statische modellen te werken.” Maar wie zich daartoe beperkt, mist heel veel. “Er ontstaat ook heel veel nieuwe kennis door gesprekken bij het koffieapparaat of tijdens een gezamenlijke wandeling buiten. Voorwaarde is wel dat je diverse mensen met diverse expertises in contact brengt met elkaar.”

Nog meer brillen
Volgens Mario zijn er meer brillen waardoor je naar kennis kunt kijken. Zo is er kennis als middel om je als organisatie te legitimeren. Denk aan allerlei beleidsplannen en visies die het goed doen bij stakeholders, maar die medewerkers niet per se kennen of naleven. Ook macht speelt een belangrijke rol bij kennisontwikkeling. Heeft degene die de kennis verspreidt een prominente sociale positie? “Kennis van managers wordt belangrijk gevonden. In boekhandels vind je dan ook volop managementliteratuur. Maar zoek maar eens naar werknemersliteratuur. Daarom is Krista als onderzoeker nodig om erkenning te krijgen voor de veiligheidsgevoelens van een niet-dominante groep als meiden en jonge vrouwen.” Je hebt pas wat aan kennis als je het deelt: het is de vijfde en laatste bril voor een praktijkgerichte onderzoeker om impact te maken. “Kennis moet bekend worden. Daarvoor moet je het toegankelijk maken, bijvoorbeeld via de media of met podcasts.”

Impact door de juiste bril
Mario adviseert onderzoekers zich bewust te zijn van de verschillende perspectieven op kennis om impact te maken. Zo kunnen data erop wijzen dat de veiligheid is toegenomen, maar dat zegt niets over de veiligheidsbeleving van mensen. “Wil je daar iets over zeggen, dan moet je een andere bril opzetten als onderzoeker en kiezen voor gesprekken en interactie met mensen, bijvoorbeeld door actieonderzoek.” Je hebt als onderzoeker al die brillen nodig om verandering teweeg te kunnen brengen.

Resultaten framen
Zes promovendi brengen het debat op gang met stellingen over impact maken met onderzoek, zoals promovendus en associate lector Linda Snippe. Zij legt het panel de vraag voor of alleen impact kunt maken met je onderzoeksresultaten als je die op de juiste manier framet. “Impact gaat over wat ontvangers ervaren”, zegt Mario. “De vraag is niet hoe je framet, maar hoe jouw frame wordt ontvangen.” Een voorbeeld is de stikstofuitstoot. Leg je de nadruk op hoeveel boerenbedrijven uitstoten of zeg je: “dit is de uitstoot en we hebben jullie nodig om die omlaag te krijgen”? Verdiep je in het perspectief van je doelgroep en sluit je daarop aan zodat zij de waarde van het onderzoek inzien en ermee aan de slag kunnen.

Vanuit eigen waarden
"Hangt de impact van praktijkgericht onderzoek ook niet af van de kwaliteit van de relaties en netwerken waarin het plaatsvindt", legt promovendus Tamara Schoon het panel voor. “Jazeker”, zegt Alex Verkade, MT-lid van Regieorgaan SIA. “Daarom ondersteunen we bij SIA het vormen van netwerken.” Dit gebeurt bijvoorbeeld met het SPRONG-subsidieprogramma. Hiermee biedt Regieorgaan SIA de eerste financiering om aan een netwerk te bouwen zonder dat er al een concreet onderzoeksplan is. Alex reflecteert ook op de vraag of onderzoek met een missie wel neutraal of objectief kan zijn. “Je doet onderzoek altijd vanuit bepaalde waarden. Daar moet je als onderzoeker open over zijn. Het werpt ook de vraag op of ons systeem toegankelijk is voor onderzoekers met waarden die jij misschien niet deelt.”

Onderzoek met een missie
Hans Bossert is het eens met Alex. Naar zijn overtuiging streven praktijkgerichte onderzoekers per definitie naar impact. “Je hebt als onderzoeker een ideaal dat je wilt bereiken. Of zoals Krista het omschrijft: we doen onderzoek met een missie. De kunst als onderzoeker is dat je op tijd van bril kunt wisselen.” Bijvoorbeeld naar het perspectief van boeren of meiden, zodat je verandering teweeg brengt met onderzoek en het niet voor niets doet. “Dat is geen lineair proces, impact maak je gedurende het proces. In deze wereld, waarin keuzes worden gemaakt op basis van emoties en onderbuikgevoel, wordt het steeds belangrijker dat we met praktijkgericht onderzoek kennis en betekenis geven.”

Wil je meer weten over impact maken? Luister de podcast of kijk hier: Impact maken met praktijkgericht onderzoek.

 
Multidisciplinaire aanpak
Mario ziet dat kennis vooral ontstaat in situaties waarin een variëteit aan mensen elkaar ontmoeten. Krista’s multidisciplinaire aanpak sluit daar mooi op aan. In de podcast gaat ze daar dieper op in. Ze legt uit hoe ze de ervaringen van jonge vrouwen combineert met de inzichten van beleidsmakers en ontwerpers. Omdat het gaat over de beleving van veiligheid wandelt ze met de professionals door de publieke ruimte met de blik van jonge vrouwen. “Als je het eenmaal ziet, kun je het daarna nooit meer niet zien.”

Maatschappelijke plicht
Volgens Krista veronderstelt praktijkgericht onderzoek een actieve rol van de onderzoeker. Het is niet genoeg om gegevens te verzamelen en een rapport te schrijven. “Je bent verplicht je bijdrage te leveren aan het maatschappelijk debat. Want met jouw kennis maak je het debat constructiever.” Het sluit aan op een eerdere opinie van Krista (‘Praktijkonderzoek slaat brug tussen wetenschap en samenleving’) en haar pitch voor Regieorgaan SIA bij de conferentie ‘Onderzoek en Impact’. Mario vindt dat onderzoekers ook niet moeten stoppen bij het formuleren van de resultaten. “Onderzoek is nooit een uitkomst, het is input voor iets nieuws. Onderzoek en interventies zijn een doorlopende cyclus waarbij je de impact in de praktijk kunt blijven vergroten.”

Tips om impact te maken
Mario, Krista en Hans delen persoonlijke inzichten, scherpe dilemma’s én concrete tips uit hun eigen onderzoek. Van veiligheidsbeleving in de stad tot kennis die ontstaat bij het koffieapparaat. Deze aflevering zet je aan het denken over jouw eigen rol als onderzoeker en geeft je de kans de impact van je eigen onderzoek te vergroten. Luister de podcast en laat je inspireren via inholland.nl/impact.

Bijna de helft van de jonge vrouwen vermijdt plekken waar ze zich onveilig voelen. Dat blijkt uit recent onderzoek van het CBS. Het cijfer verbaast Krista Schram, associate lector Publiek vertrouwen in veiligheid bij Hogeschool Inholland, niet: “Jonge vrouwen voelen zich fysiek kwetsbaar, zijn vaker bang slachtoffer te worden van seksueel geweld. Dat voedt de angst dat hun op straat iets kan overkomen.”

Naar aanleiding van het CBS-rapport op basis van de Emancipatiemonitor en de Veiligheidsmonitor was Krista afgelopen week veelvuldig in de media te zien en horen om de inzichten vanuit haar onderzoeken te delen.

Volgens Krista is een cultuurverandering hard nodig: “Seksuele straatintimidatie is een maatschappelijk probleem. Plegers denken dat het normaal is om vrouwen na te roepen en komen ermee weg. Belangrijk is dat we de norm veranderen en dat gedrag niet accepteren. Dat begint al bij hoe we jongens opvoeden.”

Naast opvoeding kunnen ook omstanders veel betekenen. “Als je ziet dat een meisje zich ongemakkelijk voelt, loop dan niet weg. Vraag: ‘Ben je oké?’, of roep er iemand bij. Dat kan al een groot verschil maken”, aldus Krista. “Vrouwen hebben behoefte aan informeel toezicht van andere mensen. Parkbeheerders of servicemedewerkers. Sterker nog: als zij veel politie en camera’s zien, kan dat het gevoel van onveiligheid versterken.”

Ook inrichting van de openbare ruimte speelt mee: goed zicht, verlichting en een gevarieerd publiek helpen om vrouwen zich veiliger te laten voelen.

Tot slot heeft Krista tips voor vrouwen én mannen. Voor vrouwen adviseert ze om logisch over veiligheid na te blijven denken. Nodeloze risico’s moet je niet aangaan, maar te bang zijn kan je ook belemmeren in de dingen die je wilt doen. “Zelfverdediging kan daarin helpen. De dreiging vermindert daarmee niet, maar je weet wel beter wat je kunt doen in vervelende situaties.” En voor mannen geeft ze de tip: “Blijf ’s avonds op de fiets niet achter een vrouw hangen. Haal liever snel in. Dat voorkomt dat zij zich achternagezeten voelt.”

Meer bekijken of luisteren? Krista gaf onder andere interviews aan het NOS Journaal (minuut 2:10), RTL Ontbijtnieuws en het Radiojournaal op NPO Radio 1.

Hoe laten we als praktijkgerichte onderzoekers onze stem horen in het publieke debat? In dit opiniestuk – ook verschenen op Scienceguide – pleiten associate lector Krista Schram (Publiek Vertrouwen in Veiligheid) en communicatieadviseur Esmeralda van Heijningen van Hogeschool Inholland voor zichtbaarheid en samenwerking. 

‘Laat praktijkonderzoekers het gat tussen wetenschap en samenleving dichten’

Waar het voor universiteiten moeilijker wordt om de verbinding met de samenleving te behouden, is het tijd voor praktijkgericht onderzoekers om te laten horen dat zij altíjd op de samenleving betrokken zijn. Praktijkgericht onderzoekers moeten de schroom van zich afwerpen en de aandacht zoeken, betogen Krista Schram en Esmeralda van Heijningen. 

De miljardenbezuinigingen op het hoger onderwijs dreigen de band tussen kennis en samenleving te verzwakken. Als een volgend kabinet deze doorzet, zullen universiteiten zich noodgedwongen meer richten op hun kerntaken: onderzoek en onderwijs. De tijd en ruimte om in gesprek te gaan met burgers en beleidsmakers komt daarmee onder druk te staan. Juist die verbinding is echter essentieel voor een constructief maatschappelijk debat. Recent waarschuwden Nederlandse wetenschappers dat de bezuinigingen ten koste zullen gaan van hun maatschappelijke betrokkenheid. 

Onlangs betoogde Steven Pinker, hoogleraar aan Harvard, dat universiteiten zich weer primair moeten richten op hun kerntaak: het ontwikkelen van kennis, niet het najagen van sociale rechtvaardigheid. Daar sluiten wij ons bij aan. Maar wie zorgt er dan voor dat de verbinding met de samenleving behouden blijft, en dat sociale rechtvaardigheid – in de zin van representatie en inclusie – tóch een plek krijgt in het publieke debat? 

Brug tussen academie en samenleving 
Dit is het moment voor praktijkgerichte onderzoekers om op te staan en hun stem te laten horen. Deze onderzoekers verbinden kennisontwikkeling met maatschappelijke realiteit. Door structureel samen te werken met verschillende groepen in de samenleving, brengen wij niet alleen inzichten voort, maar geven we ook ondervertegenwoordigde stemmen een plek in het publieke debat. Daarmee slaan we een brug tussen academische kennis en maatschappelijke urgenties – zonder de wetenschappelijke integriteit uit het oog te verliezen. 

Waar fundamenteel onderzoek zich vaak richt op de lange termijn en wetenschappelijke vooruitgang, ligt de kracht van praktijkgericht onderzoek in het hier en nu. Wij, praktijkgerichte onderzoekers, staan met onze voeten in de klei. We werken zij aan zij met burgers, professionals en beleidsmakers, wat ons niet alleen een uniek perspectief geeft, maar ook een verantwoordelijkheid om onze inzichten actief te delen en het publieke debat te voeden. 

Juist in een tijd waarin de publieke discussie verhardt en misinformatie terrein wint, is onze stem onmisbaar. Wij zijn getraind om complexe vraagstukken te vertalen naar begrijpelijke inzichten en concrete handelingsperspectieven. Dat is geen bijzaak, maar de kern van onze maatschappelijke opdracht. Omdat we dagelijks werken met burgers en professionals, kennen we de uitdagingen van binnenuit. Dat stelt ons in staat om abstracte kennis een gezicht te geven, kwetsbare groepen een stem te bieden en bij te dragen aan oplossingen die ertoe doen. Daarvoor moeten we onze inzichten echter breder delen dan alleen in onderzoeksrapportages en wetenschappelijke publicaties. 

Impact van praktijkgericht onderzoek 
Neem mijn eigen onderzoek naar onveiligheid van meiden in de buitenruimte. Door actief de media op te zoeken en onze bevindingen te delen, bereikten we gemeenteraadsleden in zowel Rotterdam als Amsterdam. Dat leidde tot politieke aandacht en droeg bij aan beleidsaanpassingen: van expertsessies tot toezeggingen over het anders inrichten van de openbare ruimte, met jonge vrouwen als uitgangspunt. 

De impact reikte zelfs verder: een uitnodiging voor een regiocongres van D66 en een verwijzing door staatssecretaris Coenradie in een uitzending van Renze om te benadrukken dat er vanuit de politiek aandacht moeten komen voor dit onderwerp. Zulke doorwerking is alleen mogelijk als we onze kennis actief via media delen – buiten de muren van onze instellingen. 

Praktijkgericht onderzoekers, treed naar buiten 
Toch zijn veel praktijkgerichte onderzoekers terughoudend in het delen over hun onderzoeksresultaten. Ook ik ben lang voorzichtig geweest in het breed delen van mijn inzichten. Tijdsdruk, onbekendheid met media en de angst om de nuance te verliezen spelen een rol. Die terughoudendheid is begrijpelijk, maar niet houdbaar. De samenleving heeft behoefte aan gefundeerde inzichten die verder reiken dan de waan van de dag, en wij hebben de kennis én de positie om die te bieden. 

Mijn oproep is dan ook drieledig. Collega-onderzoekers, werk samen met communicatiespecialisten binnen je instelling, zoek proactief de media op en reageer op de actualiteit. Vraag je altijd af: kan ik hier een boodschap kwijt die perspectief biedt en de samenleving vooruithelpt? Durf ‘nee’ te zeggen als het niet past, maar durf vooral ‘ja’ te zeggen als het wel kan. 

Beleidsmakers en instellingen: faciliteer dit. Creëer de ruimte en de middelen zodat onderzoekers zich kunnen focussen op deze cruciale taak. En media, geef praktijkgerichte onderzoekers de ruimte om hun stem te laten horen in het publieke debat. Juist hun perspectief – geworteld in samenwerking met de samenleving – verdient structurele zichtbaarheid. 

Verbinding wetenschap en samenleving is geen luxe 
De verbinding tussen wetenschap en samenleving is geen luxe. Het is een voorwaarde voor vertrouwen, draagvlak en vooruitgang van de wetenschap. We moeten vanuit onze bevoorrechte positie onze stem laten horen en voorkomen dat we het publieke debat over laten aan de luidste stemmen. Het is tijd dat wetenschap en samenleving elkaar weer vinden, en dat begint met ons.

Wil je ook de impact van je onderzoek vergroten?
Bij Hogeschool Inholland doen we er alles aan om onderzoekers te ondersteunen in het delen van hun inzichten. Wil je ook impact van je onderzoek vergroten? Betrek dan vanaf het begin een communicatiespecialist. De samenwerking tussen onderzoek en communicatie is geen bijzaak, maar een sleutel tot succes.

Donkere steegjes en verlaten busstations: voor meiden en vrouwen is de openbare ruimte lang niet altijd een plek waar zij zich veilig voelen. Dat blijkt bijvoorbeeld uit interviews onder studenten van Inholland. Volgens Krista Schram, associate lector Publiek Vertrouwen in Veiligheid, zijn vooral anderen aan zet om voor sociale veiligheid te zorgen. Te beginnen bij de omstanders. 

Een artikel met Krista Schram over dit onderwerp verscheen 12 maart ook in dagblad Trouw.

Hoe voelen studenten zich in de openbare ruimte, zoals in parken, op pleinen en in steegjes? Vooral de vrouwelijke studenten voelen zich niet altijd veilig, zo laten zij in onderstaande video weten. ’s Avonds mijden ze liever sommige stations.

Een van de mannelijke studenten is bewust van zijn rol in de veiligheidsbeleving van vrouwen. “Mocht je achter een vrouw fietsen, blijf er als man niet te lang achter, want dat kan bedreigend overkomen.” Krista is blij met deze opmerking. “Als vrouwen en meiden zich onveilig voelen is het niet zo dat zij zich maar moeten aanpassen aan de situatie. We moeten allemaal alert zijn.”  

Rol van omstanders 
Om te beginnen heb je als omstander de verantwoordelijkheid om seksuele straatintimidatie en seksueel geweld te voorkomen, stelt Krista. “Fairspace, een non-profit organisatie die zich inzet voor een veilige openbare ruimte, heeft een zeer praktische 5D-methode om in te grijpen bij straatintimidatie, bijvoorbeeld door de situatie te verstoren of hulp in te roepen.” 

Opvoeding en media 
Volgens Krista moet er meer gebeuren aan de veiligheidsbeleving van meiden en vrouwen. “Het gaat over onze percepties en opvoeding. Als we dochters vertellen dat ze ’s avonds laat de straat niet op mogen vertellen we eigenlijk dat het buiten gevaarlijk is voor meiden en bevestigen we de status quo. Dat beeld wordt vaak nog versterkt door verhalen over seksueel geweld in de media.” 

Onderzoek naar ontwerpoplossingen 
Met haar lectoraat richt Krista zicht op ontwerpoplossingen voor de openbare ruimte. Want veiligheid en veiligheidsgevoel hangt nauw samen met de manier waarop we de leefomgeving inrichten. “De sleutel voor veiligheid is ogen op straat. Wat vrouwen nodig hebben is de aanwezigheid van andere mensen, een gevarieerd publiek waar informeel toezicht vanuit gaat. Je kunt dit heel goed faciliteren door te zorgen voor goede verlichting en goede zichtlijnen, dus geen hoge beplanting of hekken die het zicht belemmeren. Voorkom ook dat busstations ’s avonds verlaten zijn en zorg er voor voorzieningen waar mensen aanwezig zijn en vrouwen terecht kunnen als zij zich ongemakkelijk of onveilig voelen.” 

Kom ook in actie!
Veiligheid van vrouwen is iets van ons allemaal. Omstanders maken het verschil. Jij dus ook! Kijk om je heen en kom in actie bij grensoverschrijdend gedrag! Ga voor meer info naar inholland.nl/ogenopstraat.

Nederland staat voor een enorme bouwopgave. Vóór 2030 moeten honderdduizenden nieuwe woningen worden gerealiseerd en gaan heel veel bestaande wijken meer of minder op de schop. Volgens Manuel López is dit de uitgelezen kans om wijken veiliger, inclusiever en veerkrachtiger te maken. Door preventief slimme ontwerpprincipes toe te passen vermindert het aantal inbraken en nemen veiligheid en sociale cohesie aantoonbaar toe.

Manuel is bij Inholland onderzoeker bij het Kenniscentrum Business, Finance & Law op het gebied van Crime Prevention Through Environmental Design (CPTED), in het Nederlands bekend onder de term Veilig Ontwerp en Beheer (VOB). “Dit vakgebied richt zich op het veiliger maken van nieuwe en bestaande wijken, gebouwen, woningen en buitenruimten. Dit gebeurt door in het ontwerp en beheer van de gebouwde omgeving expliciet rekening te houden met veiligheid en leefbaarheid.”

Tegen inbraak, diefstal en overlast
Er zijn talloze voorbeelden te noemen van Veilig Ontwerp en Beheer. Denk aan concrete maatregelen tegen inbraak en diefstal, zoals inbraakwerende deuren en ramen en de juiste hoogte van schuttingen. Het zijn maatregelen die ook opgenomen zijn in het Politiekeurmerk Veilig Wonen (PKVW). Veilig Ontwerp en Beheer helpt ook om het gevoel van onveiligheid, overlast en vandalisme tegen te gaan. “Bijvoorbeeld door openbare ruimten te ontwerpen met buurttuinen of een speeltuin die goed zichtbaar is vanuit omliggende woningen en beheerd wordt door een speeltuinvereniging van buurtbewoners. Uiteenlopende mensen zullen deze ruimten geregeld gebruiken, waardoor de sociale betrokkenheid bij deze plekken toeneemt. Het leidt tot minder ongewenst gedrag en versterkt het gevoel van veiligheid.”

Schoon, goed verlicht en levendig
Het veiligheidsgevoel in buurten kun je ook op met andere ontwerpprincipes vergroten, legt Manuel uit. “Zorg voor schone, goed verlichte en levendige omgevingen. Dat nodigt mensen uit om deze plekken te gebruiken. Stimuleer sociale interacties, bijvoorbeeld door ontmoetingsplekken te creëren, of bewoners te betrekken bij het beheer. Een aansprekend voorbeeld is de Rotterdamse Lijnbaan. Hier werken studenten, docenten en onderzoekers van Inholland samen met ondernemers en de gemeente om de iconische winkelstraat groener, inclusiever en aantrekkelijker te maken.”

Tot 90 procent minder inbraken
Veilig Ontwerp en Beheer richt zich op het voorkomen van criminaliteit en (gevoel van) onveiligheid, benadrukt Manuel. “Onderzoekscijfers laten zien dat deze maatregelen heel effectief zijn. In wijken die volledig volgens PKVW-principes zijn ontworpen, is het risico op een woninginbraak met 80 tot 90 procent verminderd. Bewoners voelen zich er veiliger, ervaren meer sociale cohesie en minder overlast en waarderen de inspanningen van politie en gemeente meer.”

Fouten uit verleden voorkomen
Volgens Manuel is het belangrijk dat gemeenten, woningcorporaties en projectontwikkelaars de principes van Veilig Ontwerp en Beheer omarmen en ook in hun praktijk toepassen. “De huidige bouwopgave biedt een unieke kans om buurten te creëren die veilig, leefbaar én toekomstbestendig zijn. Maar ook het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid, dat erop gericht is om de leefbaarheid en veiligheid van de meest kwetsbare gebieden in Nederland in 15-20 jaar tijd op orde te brengen en het perspectief van de bewoners te verbeteren.”

Nieuwe Europese standaard
“Sociale veiligheid moet vanaf het begin een centrale plek krijgen in de planning en het ontwerp van nieuwe woonwijken en stedelijke projecten”, stelt Manuel. “Dit betekent dat stedenbouwkundige plannen worden beoordeeld op aspecten als zichtbaarheid, sociale controle, onderhoud en multifunctioneel gebruik van de ruimte.” Hiervoor bestaat een Europese standaard (CEN/TS 14383:2021), die in 2025 een aanvulling krijgt op basis van nieuwe inzichten met uitgebreidere beschrijvingen en definities. “Hoewel deze standaard niet verplicht is, zien we dat steeds meer gemeenten en ontwikkelaars deze Europese of andere Nederlandse richtlijnen, zoals het PKVW, actief toepassen en zelfs verplicht stellen. Dit is een positieve ontwikkeling.”

Merkbaar voor iedereen
Het is duidelijk dat burgers en bedrijven profiteren als gemeenten en ontwikkelaars de normen voor Veilig Ontwerp en Beheer toepassen. “Ze zullen merken dat openbare ruimten overzichtelijker en toegankelijker zijn, met minder plekken die uitnodigen tot ongewenst gedrag. De Europese standaard stimuleert ook inclusiviteit: leefomgevingen worden ontworpen met aandacht voor diverse gebruikersgroepen, zodat iedereen zich welkom voelt. En burgers profiteren van betere participatiemogelijkheden, want de Europese standaard moedigt gemeenten aan om bewoners vanaf de eerste ontwerpfase bij plannen te betrekken, zodat de omgeving aansluit bij hun behoeften en ervaringen.”

Professionals opleiden
De Europese standaard beveelt ook de inzet van gecertificeerde CPTED-experts aan. “Maar het aanbod aan CPTED-experts is te klein om aan de vraag van gemeenten en andere opdrachtgevers te voldoen”, zegt Manuel. Het Kenniscentrum Business, Finance & Law (BFL) van Inholland wil daarom het vakgebied van Veilig Ontwerp en Beheer verder professionaliseren en het aantal experts vergroten. “We leiden studenten en professionals op en laten hen aan de hand van onderzoeksprojecten ervaring opdoen in de praktijk. Door te onderzoeken wat werkt en niet werkt vergaren we nieuwe kennis. Deze kennis delen we en passen we toe door gemeenten te begeleiden bij de implementatie van nieuwe maatregelen. We doen bijvoorbeeld onderzoek naar een donkere onderdoorgang in het Rotterdamse Oud-Mathenesse, waar sprake is van overlast en geviel van onveiligheid. We zijn heel benieuwd of we die door een nieuw ontwerp met vrolijke kleuren en bloemen prettiger, veiliger en vrouwvriendelijker kunnen maken.”

Vrijdag 21 februari CPTED Inspiratiemiddag
Op vrijdag 21 februari organiseert Inholland de CPTED Inspiratiemiddag in samenwerking met het ministerie van Justitie en Veiligheid, het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Stichting Veilig Ontwerp en Beheer. Tijdens deze inspirerende middag bieden we praktische inzichten en een waardevol netwerk om samen verder te bouwen aan veilige en leefbare omgevingen. Bekijk het programma en meld je direct aan!

Veiligheid in je wijk en toch meer groen en verbinding, daarover gaat de nieuwste podcast ‘Onderzoekers over de Toekomst’ van Hogeschool Inholland  over. Waarbij de natuur centraal staat en bewoners zich verbonden voelen met de keuzes die gemaakt worden. De podcast verkent innovatieve manieren om onze leefomgeving te verbeteren en te verduurzamen. 

Gasten in deze aflevering: 
• Krista Schram, associate lector Publiek Vertrouwen in Veiligheid 
• Nesrin El Ayadi, onderzoeker bij het lectoraat Ecosociaal Werk 
• Berry van der Hoorn, onderzoeker Stedelijke Biodiversiteit 

De experts delen hun inzichten over hoe we wijken kunnen ontwerpen waar iedereen zich prettig, veilig en duurzaam kan voelen. Krista bespreekt de impact van een levendige buurt op veiligheidsgevoelens, Nesrin presenteert creatieve methoden om bewoners te betrekken bij wijkontwikkeling en Berry belicht de voordelen van stedelijke biodiversiteit.

Luister nu en doe mee! 

Benieuwd naar hoe we samen kunnen werken aan een veilige, groene en leefbare wijk? Luister naar de podcast en ontdek praktische tips en innovatieve methoden voor beleidsmakers om beter in contact te komen met bewoners. 

Het is lente. De tijd om lekker tot laat in de avond naar buiten te gaan. Althans, dat is wat mannen denken. Voor vrouwen is die buitenruimte lang niet altijd zo uitnodigend en soms zelfs ronduit bedreigend, zo blijkt uit onderzoek van Hogeschool Inholland, de Erasmus Universiteit Rotterdam en de TU Delft. De onderzoekers geven daarbij aan hoe straten en pleinen wat vrouwvriendelijker kunnen worden ingericht. Eén principe mag daar volgens Krista Schram, associate lector Publiek Vertrouwen in Veiligheid, niet ontbreken: “Betrek jonge meiden bij het ontwerp van de buitenruimte.”

Als man ga je er vaak schouderophalend aan voorbij: de wat ongure pleinen, donkere stegen en verlaten parken. Maar voor veel jonge meiden zijn dit plekken waar ze liever met een grote boog omheen lopen. Vreemd eigenlijk, want de openbare ruimte zou toch toegankelijk moeten zijn voor iedereen. “Uit eerder onderzoek blijkt al dat meisjes en jonge vrouwen zich op veel plekken in Rotterdam onveilig voelen”, zegt Krista.

Onderzoek door de meiden zelf
De Kenniswerkplaats Leefbare Wijken, een samenwerking tussen de gemeente Rotterdam en de Erasmus Universiteit Rotterdam, gaf opdracht te onderzoeken hoe meiden de publieke ruimte gebruiken en beleven en welke factoren van invloed zijn op hun veiligheidsbeleving. Krista’s lectoraat pakte de opdracht op, samen met de Erasmus Universiteit Rotterdam en de TU Delft. “Een belangrijke partner in het onderzoek was Chicks in the City, een stichting die meiden zelf media laat maken rond thema’s die zij belangrijk vinden. Zo betrokken we de doelgroep bij het onderzoek.

Podcast met interviews
“Na een uitgebreide internationale literatuurstudie hebben we de bevindingen daaruit door Chicks in the City laten testen in de omgeving van Rotterdam Zuid”, vertelt Krista verder. “De meiden gingen als verslaggevers de straat op om andere meiden te interviewen over hun veiligheidsbeleving. Dat leverde onder meer een podcast op, die we meteen konden delen met de betrokken medewerkers van de gemeente. Zo kregen zij uit de eerste hand inzicht.”
 
Mannen domineren
Wat de meiden vertellen, zien en beleven is voor velen een eyeopener. “Conclusie is dat de openbare ruimte ingericht is voor mannen, niet voor vrouwen. Neem het Zuiderpark. Het is een plek om te voetballen, skaten en basketballen. Maar zoiets als een picknickveldje ligt onder de ganzenpoep. Ook de routing is onduidelijk; je ziet niet waar de uitgang is, waardoor je je onveilig kunt gaan voelen.” Dit alles heeft volgens Krista een versterkend effect. “Want door deze inrichting trekt het park voornamelijk jongens en mannen aan, waardoor je je als vrouw nog minder welkom voelt. En doordat mannen er domineren, is het een plek waar ruzies worden uitgevochten, wat maakt dat de objectieve veiligheid ook vermindert.”

Onveilig winkelcentrum
Uit het onderzoek kwam het winkelcentrum Zuidplein als belangrijke plek naar voren. “Meiden op Zuid komen daar vanwege de winkels en het ov-knooppunt. Het voelt daar voor hen onveilig, zeker in het schemerdonker als ze op de bus moeten wachten. Punt is ook dat er een ggz-instelling in de buurt is en er geregeld verwarde mannen rondlopen door wie ze worden lastig gevallen. Wat de meiden dan doen, is zich onzichtbaar en klein maken: ogen op de grond, oordopjes in.”

Concrete ontwerpprincipes
Mooi van het onderzoek is, dat het een vijftal concrete ontwerpprincipes oplevert op basis van de inzichten uit het literatuuronderzoek en de inzichten van de Rotterdamse meiden. “Wat zij willen zijn ‘ogen op straat’: een gevarieerde groep mensen die een oogje in het zeil houdt. Zo’n vanzelfsprekend toezicht krijg je bijvoorbeeld door een snackbar vlakbij het busstation te zetten. Belangrijk is verder dat de ruimte betekenisvol is en multifunctioneel gebruikt kan worden. Denk aan een plek voor én ov én winkels én iets voor kinderen, zoals een speeltuin. Ook dragen duidelijke zichtlijnen, prettige verlichting en goede toegankelijkheid bij aan het veiligheidsgevoel.” De allerbelangrijkste aanbeveling van de onderzoekers is misschien wel om meisjes en jonge vrouwen te betrekken bij de inrichting van de openbare ruimte. “Zij geven net een andere twist aan ontwerpprincipes waar je anders niet op zou komen.”

Meer vrouwelijke professionals
“Je veilig voelen begint bij je welkom voelen; dat je op een plek mag zijn”, zegt Krista. “Door met andere ogen naar de openbare ruimte te kijken en die anders in te richten dragen we daaraan bij. Met ons onderzoek bieden we echt een handelingsperspectief en het mooie is, dat het geen ingewikkelde ingrepen hoeven te zijn. Sterker nog: in de jaren zeventig zijn daar al mooie handboeken over verschenen, maar die zijn om een of andere reden van tafel gevallen. Het is aan de huidige en nieuwe generatie professionals om de interventies wél toe te passen. Bijvoorbeeld van de opleiding Integrale Veiligheidskunde. Waarbij het van belang is dat het vrouwelijke perspectief op het ontwerpen van de openbare ruimte moet worden meegenomen. En dat is een oproep voor meer vrouwelijke professionals aan de tekentafel.”

Lees het rapport
Op dinsdag 9 april presenteerden de onderzoekers hun conclusies in Theater Zuidplein. Benieuwd? Download het onderzoeksrapport Ruimte voor meiden op Zuid.

Luister naar de reportage  die Nieuws en Co 9 april  (vanaf 22.44 minuten) uitzond op radio 1 n.a.v. het onderzoek en de bijeenkomst.  

Een artikel over het onderzoek verscheen ook in het Algemeen Dagblad (alleen toegankelijk voor abonnees).

Praktijkgericht onderzoek is een van de twee benen waarop Hogeschool Inholland staat. Zetten we daarin een stap vooruit, dan kan het andere been (ons onderwijs) volgen. Zo willen voortgang boeken op brede maatschappelijke thema’s. Vanuit die gedachte heeft het domein Business, Finance & Law (BFL) sinds vorig jaar de onderzoekskracht gebundeld in één kenniscentrum. “Want brede, maatschappelijke thema’s vereisen een integrale benadering.”

Hans Bossert is naast lector Finance & Accountancy voorzitter van het kenniscentrum BFL. “Historisch was de vreemde situatie ontstaan dat ons domein de beschikking had over twee kenniscentra. Dit belemmerde een goede samenwerking, wat zonde was, omdat we met elkaar zo veel te doen hebben op het gebied van de veerkrachtige samenleving en duurzame leefomgeving. Deze brede, maatschappelijke thema’s vereisen een integrale benadering vanuit meerdere lectoraten tegelijk, binnen het domein van BFL én daarbuiten.”

Positie praktijk gericht onderzoek
De samenvoeging van de onderzoeksactiviteiten binnen één kenniscentrum doet volgens Hans ook recht aan de positie die het praktijkgericht onderzoek aan het verwerven is. “Er is maatschappelijk gezien veel behoefte aan en vraag naar praktijkgericht onderzoek. Opdrachtgevers en subsidieverstrekkers willen werken aan concrete oplossingen die toepasbaar en houdbaar zijn. Hogeschool Inholland kan hierin een kennispartner zijn, omdat we naast onderwijs het onderzoek als kerntaak opvatten. Beide takken versterken elkaar, bijvoorbeeld doordat we met nieuwe inzichten uit onderzoek het onderwijs verbeteren.”

Kracht van BFL
Oplossingen toepasbaar en houdbaar maken: daar ligt onder meer de kracht van BFL, stelt Hans. “Neem de kringlooplandbouw. Vanuit ecologisch oogpunt is die zeer wenselijk, maar verdien je er ook een goede boterham mee? Is het bedrijfseconomisch interessant? Wij kunnen in een vroeg stadium ontwikkelingen in andere domeinen onderzoeken op financiële, economische, organisatorische en juridische aspecten, zodat vernieuwingen ook echt van de grond kunnen komen.”

Onderzoeksagenda in de maak
Daarnaast hebben de lectoren, (docent-)onderzoekers en studenten van BFL van oudsher eigen thema’s die ze oppakken, van duurzaam ondernemerschap en persoonlijk ondernemerschap tot toegankelijkheid van het recht en veiligheidsbeleving. “Met al onze verschillende lectoraten werken we nu aan een gedeelde onderzoeksagenda en één kwaliteitssysteem. Het feit alleen al dat we zijn samengevoegd, betekent dat we elkaar beter leren kennen en automatisch nieuwe mogelijkheden ontdekken. We zijn in één klap in omvang gegroeid en daarmee in staat grotere projecten binnen te halen.”

Koppeling met onderwijs
BFL zet verder in op een sterke koppeling tussen onderzoek en onderwijs. “Met het inbrengen van onderzoeksresultaten en door studenten bij onderzoek te betrekken verbeteren we het onderwijs. En met verdubbeling van het aantal docent-onderzoekers kunnen we als onderzoeksgroep ook meer doen. Die wisselwerking is niet alleen goed, maar ook leuk. Denk aan docenten die bijvoorbeeld één dag in de week als onderzoeker een eigen interessegebied verder kan uitdiepen. Ik nodig ze graag uit om met ideeën te komen.”

Samen met werkveld
Ook de samenwerking met het werkveld is al jaren stevig. “Het bedrijfsleven is direct betrokken bij het formuleren van nieuwe onderzoeksopdrachten. Het is het uitgangspunt van praktijkgericht onderzoek: eerst nagaan waar organisaties en professionals in de praktijk mee te maken hebben en dan met theorie en nader onderzoek een antwoord daarop ontwikkelen volgens methodisch zeer strenge maatstaven. In kenniswerkplaatsen geven studenten daar invulling aan door deelopdrachten uit te voeren bij de bedrijven zelf. Deze dynamiek met het werkveld en het onderwijs maakt het praktijkgericht onderzoek zo boeiend.”

Lees ook →

In veel wijken kampen bewoners met een gevoel van onveiligheid. Wat de oorzaak daarvan is, kan per wijk en per persoon verschillen. Om de veiligheidsbeleving in Rotterdam te versterken zette Hogeschool Inholland in opdracht van de gemeente een groot onderzoeksproject op. Onderzoekers, studenten, bewoners en professionals trokken de wijken in om de verhalen achter de cijfers naar boven te halen. In de nieuwe aflevering van de podcastserie Onderzoekers over de toekomst vertellen Krista Schram, associate lector, en Diana van de Giessen, afdelingshoofd Wijkveiligheid bij de gemeente Rotterdam, over deze succesvolle wijkgerichte aanpak. 

De gemeente Rotterdam stelt sinds 2012 wijkprofielen op waarbij ze tweejaarlijks metingen doet om het (veiligheids)gevoel in de stad meetbaar te maken. Vanaf dat moment werd Hogeschool Inholland betrokken om de cijfers te interpreteren en na te gaan hoe het veiligheidsgevoel kon worden versterkt. Toen de gemeente in 2021 een projectleider Subjectieve Veiligheid aanstelde, nam die contact op met de hogeschool. Het leidde tot de Rotterdamse wijkgerichte aanpak veiligheidsbeleving.

Luister de podcast!

Gerichte aanpak per wijk  
“Voor een gerichte aanpak is het nodig heel concreet te weten wie zich waarom waar en wanneer onveilig voelt”, zegt Krista Schram, associate lector Publiek Vertrouwen in Veiligheid bij Hogeschool Inholland. “Daarnaast kijken we naar wat in de wijk juist bijdraagt aan de veiligheidsbeleving. Zoals in Beverwaard: een dorp op zich met een hele hechte gemeenschap die allerlei activiteiten voor heel diverse bewonersgroepen organiseert.”  

Bewoners en wijkprofessionals nauw betrokken  
Naast Beverwaard ging de wijkgerichte aanpak in 2021 van start in Pendrecht. In beide wijken werden bewoners en wijkprofessionals nauw betrokken bij het onderzoek. Schram: “We willen dat er draagvlak ontstaat voor de aanpak en de uitkomsten. Je hebt de bewoners daarvoor nodig. Alleen maar een rapport bij ze neerleggen zou niet werken.” 

Straatinterviews door studenten
Krista en haar collega’s trainden bewoners en professionals om straatinterviews af te nemen bij (mede)bewoners over hun veiligheidsbeleving. Ook studenten van Hogeschool Inholland gingen hiervoor de wijken in. “Bewoners reageren heel positief op de studenten, omdat die heel open op mensen afstappen, goede vragen stellen en doorvragen. Zo ontstaat echt een gesprek.” Diana van de Giessen, afdelingshoofd Wijkveiligheid bij de gemeente Rotterdam, is ook blij met de betrokkenheid van de studenten. “Fijn is dat we als overheid samenwerken met studenten. Die leren door dit onderzoek. Zo snijdt het mes aan twee kanten.”

Op zoek naar patronen
Naast de vele straatinterviews bestaat het onderzoek uit media-analyses door studenten en groepsinterviews met professionals, gingen onderzoekers overdag en ’s nachts voor observaties met de wijkagent mee en bestudeerden zij de cijfers van de wijkprofielen. “We zijn op zoek naar patronen”, zegt Krista. “Hoe heeft de veiligheid zich ontwikkeld en hoe komt dat? Waar gaan de zorgen over en zijn die zorgen veranderd over de tijd?”

Zeer concrete uitkomsten
Diana ziet zeer concrete uitkomsten uit het onderzoek. “Bijvoorbeeld om de omgeving rond metrostation Slinge vriendelijker te maken. Of om in het winkelcentrum van Beverwaard iets te doen aan overlast van scooters en er leuke activiteiten te organiseren. Zo probeer je het gevoel van onveiligheid te kantelen.”

Kracht van de wijk gebruiken   
Voor het kantelen van veiligheidsgevoel is het van belang de kracht van de wijk te gebruiken, benadrukt Diana: “Je hoeft het als gemeente niet allemaal zelf te organiseren. Sluit aan op de initiatieven die er al zijn om het verschil te maken. De gemeente hoeft niet per se de afzender te zijn. Juist niet, omdat mensen soms de overheid wantrouwen.” Krista is het daar mee eens. “Werk samen met partners die het vertrouwen al hebben van de bewoners. Kijk daarnaast als gemeente met welke maatregelen je onbedoeld de sociale samenhang in de wijk ondermijnt. Maak je door regelgeving het organiseren van evenementen niet heel erg ingewikkeld?”   

Vervolg in andere Rotterdamse wijken   
De aanpak in Beverwaard en Pendrecht krijgt nu een vervolg in andere Rotterdamse wijken. Opnieuw trekken onderzoekers, studenten, professionals en bewoners gezamenlijk op om de subjectieve verhalen achter de objectieve cijfers te achterhalen. “Persoonlijk geeft het mij hoop dat onze kijk op veiligheid gemeengoed wordt en om daarnaar te handelen”, zegt Schram.    

Meer weten over de aanpak die veiligheidsbeleving versterkt in Rotterdamse wijken? 
Beluister de podcast nu via jouw favoriete podcast-app zoals Spotify, Google Podcast of Apple Podcast. En vergeet je niet te abonneren! Zo ben je als eerste op de hoogte van nieuwe afleveringen van Onderzoekers over de Toekomst. 

Uit onderzoek blijkt dat jonge meiden zich vaak minder welkom en minder veilig voelen op straat in Rotterdam-Zuid. Hoe komt dat? En wat is er nodig om van die buitenruimte een fijne plek te maken voor jonge meiden? In de podcast Chicks and the City gaat associate lector Krista Schram (Publiek Vertrouwen in Veiligheid) van Hogeschool Inholland, in gesprek met Ashanti Dunand en Natasja Morales, de makers van de podcast, over straatinterviews die gehouden zijn voor dit onderzoek en wat hen opvalt.

 “Er zijn verschillende factoren die ervoor kunnen zorgen dat je je onveilig voelt op straat”, zegt Krista Schram, vorig jaar verkozen tot Inholland-Onderzoeker van het jaar 2022-2023. “Dat kunnen persoonlijke factoren zijn of factoren die met de omgeving te maken hebben, maar ook mediaberichtgeving kan eraan bijdragen dat je je ergens niet veilig voelt. Daarnaast zien we dat jonge mannen de buitenruimte anders ervaren dan jonge meiden.”

 
Krista doet samen met Chicks and the City, de Erasmus Universiteit, TU Delft en stadssociologen Wenda Doff en Linda Zuijderwijk onderzoek naar de veiligheidsbeleving van jonge vrouwen in Rotterdam-Zuid. “We gaan samen met jonge meiden een park en een plein herontwerpen en dat plan delen met de Gemeente Rotterdam, zodat ze letterlijk een beeld krijgen van wat er nodig is om meiden zich veilig te laten voelen.”

Meer weten? Luister de podcast: S05E11 Voel jij je veilig in Rotterdam-Zuid? - Chicks and the City podcasts | Podcast on Spotify of lees hier meer over het onderzoek: Veiligheidsbeleving van jonge meiden in de Rotterdamse buitenruimte | Hogeschool Inholland

De Wij Inholland awards Docent en Onderzoeker van het jaar 2022-2023 zijn donderdag uitgereikt tijdens de Dag van het Onderwijs & Onderzoek in Rotterdam. De awards gaan jaarlijks naar collega’s die bijzonder werk verrichten. Krista Schram mag zich dit keer Onderzoeker van het jaar noemen. Nol Graas is de trotse ontvanger van de Wij Inholland award voor Docent van het jaar.

Zowel de jury als alle collega’s van Inholland konden stemmen op zes genomineerde onderzoekers en docenten. Nol Graas en Krista Schram kwamen als winnaars uit de bus. Tijdens de zinderende finale op de Dag van het Onderwijs & Onderzoek was het eer aan collegelid Marije Deutekom en Gadir Mhanna, student Tourism Management bij Inholland Haarlem om de gelukkigen te feliciteren en in de bloemen te zetten.

‘Ondernemend, innovatief en bevlogen, dat is Nol’
Nol Graas is docent Technische Bedrijfskunde, mentor van de studievereniging Technische Bedrijfskunde (Mix & Match stagebeurs voor en door studenten) en is één van de programmacoördinatoren voor de minor Innoveren & Ondernemen (waar een team dit jaar de Europese finale won voor beste student company). Daarnaast is hij lid van de examencommissie en voorzitter van de deelmedezeggenschapsraad. Nol is ook de projectleider van het lab Techvalley waarin wordt samengewerkt met een 30-tal maakindustriebedrijven. Nol vormt een linking pin tussen studenten en houdt van leren in de praktijk, zoals in hackatons.

De jury spreekt zijn waardering uit voor de energieke wijze waarop Nol invulling geeft aan zijn docentschap. “Hij is hierin ondernemend, innovatief en bevlogen.  Nol vervult uiteenlopende rollen, zowel binnen zijn domein als Inholland-breed.  Nol weet studenten een stem te geven, stelt het leerproces van zijn studenten centraal en weet dat praktijkgericht werken veel meerwaarde heeft voor het leerproces van studenten. Hij deelt hierbij zijn leerproces ook met zijn studenten.”

Nol is superblij met de award, maar draagt de prijs ook graag aan zijn team op. “Er gaat van alles door me heen. Heel bijzonder.  Ik krijg nu de prijs, maar het gaat natuurlijk om mijn hele team. We doen het met elkaar.”

‘De vleesgeworden persoonlijk en dichtbij’
Als associate lector van het lectoraat Publiek Vertrouwen in Veiligheid is Krista trekker van het onderzoeksproject Veiligheidsbeleving Zuiderpark Rotterdam. Daarbij zet zij samen met de gemeente Rotterdam, studenten van de opleiding Integrale Veiligheidskunde en de TU Delft, haar tanden in een urgent veiligheidsvraagstuk. Ook heeft Krista op verzoek van gemeente Rotterdam onderzoek gedaan naar exposen (slut shaming) in straatcultuur en onderzoek gedaan naar de werking van WhatsApp buurtpreventie. 

Volgens de jury is Krista de ‘vleesgeworden persoonlijk & dichtbij’. “Krista heeft heel veel aandacht voor de mensen waar haar projecten om draaien: burgers die zich onveilig voelen, studenten die aan het onderzoek bijdragen, de mensen uit de beroepspraktijk voor wie het onderzoek bedoeld is. Zij richt zich op de echte problemen waar het werkveld op het gebied van veiligheidsbeleving mee worstelt. Bovendien durft zij ook minder populaire onderzoeksresultaten te delen en zich kwetsbaar op te stellen door fouten in het onderzoek te bespreken. Dit toont lef en getuigt van een krachtig onderzoeker.”

“Blij verrast ben ik”, zegt Krista, bijna ‘flabbergasted’ nadat ze hoort dat zij de grote winnaar is. “Ik heb altijd het idee dat onderzoekers in medische en technische sector winnen, dat is toch meer tastbaar. Dus ik ben vooral ook supertrots!"

Een wijkagent is aanwezig bij de kennissessie en vertelt dat zij eens werd aangesproken door een moeder. “Ze laat me een foto zien waar haar dochter op staat met een jongen. In eerste instantie denk ik met mijn westerse kijk: wat is daar erg aan? Maar deze moeder is bezorgd om de foto, want in hun cultuur mogen jonge meiden niet samen zijn met een jongen.”

Dansend op de foto als oneerbaar gedrag 
Dit voorbeeld laat zien hoe de impact van exposen mede wordt bepaald door de culturele context waarin iemand leeft, zegt Tineke Hendrikse, onderzoeker bij het lectoraat Publiek Vertrouwen in Veiligheid. “Wat als seksueel geladen wordt gezien, is namelijk cultureel gebonden. Zo kan een foto van een meisje met een jongen of een foto in een shisha lounge of dansend in een club al gezien worden als oneerbaar gedrag. Het delen van dat soort foto’s heeft dan al veel invloed op de meiden en hun families. Als je slachtoffer wordt, zorgt het voor stress, een laag zelfbeeld en mogelijk voor geweld door medescholieren en/of familie.”

Iedereen kan slachtoffer worden
Exposen heeft dus gevolgen voor de veiligheidsbeleving, want je hebt er heel weinig invloed op of je slachtoffer wordt. Volgens Tineke kan je worden exposed, ook al doe je zelf niet aan sexting (het online verspreiden of delen van seksueel getinte berichten of foto's of video's van jezelf). “Het komt ook voor dat naaktfoto worden bewerkt met ander gezicht of dat meiden worden ook exposed met hun contactgegevens, zoals adres of social mediagegevens.”

Bang om de schuld te krijgen
Het is belangrijk om exposen te verminderen, want het beschadigt slachtoffers en hun omgeving én het verslechtert de veiligheidsbeleving in de on- en offline  wereld, weet Tineke. De professionals bij de kennissessie beaamden dit en gaven aan dat zij zoeken naar wat zij kunnen doen. “Luisteren met een open blik zonder oordeel is belangrijk voor slachtoffers”, gaf een ervaringsdeskundige aan. “Slachtoffers vinden het al zo lastig om hulp te zoeken, omdat ze bang zijn zelf de schuld te krijgen van wat hen is overkomen. Terwijl ze zo geholpen zijn als iemand écht naar hen luistert.”

Preventie vanaf groep 8 is goed idee
Tineke onderstreept dat duidelijker moet zijn dat diegene die doorstuurt de schuldige is en niet het slachtoffer. Meer preventie is daarom een goed idee vindt zij. “Begin ermee in groep 8, want als je een telefoon en social media hebt, ben je er vatbaar voor."

De gemiddelde tiener leeft met zijn telefoon in zijn handen, maakt voortdurend foto’s en filmpjes. En deelt deze met vrienden. Dat is niet altijd onschuldig. Het verspreiden van (seksueel getint) beeldmateriaal gebeurt ook om iemand - vaak meisjes - reputatieschade toe te brengen. Exposen, noemen ze dat. Krista Schram, associate lector Publiek Vertrouwen in Veiligheid, onderzocht de impact van dit fenomeen. “Exposed worden heeft grote gevolgen – voor het meisje maar soms ook voor haar familie.” Op 3 november presenteert Krista in de kennissessie ‘Ik gooi je op Telegram’ de resultaten van het onderzoek in Rotterdam-West. Ook is er aandacht voor hoe cultuur van invloed is op exposen, voor de juridische normstelling en het vergroten van weerbaarheid onder meisjes.

Meld je aan voor deze kennissessie bij Inholland Rotterdam.
Zeker als je professional bent in de wijk en met jongeren werkt! 

Aanleiding voor het verkennende onderzoek Ik gooi je op Telegram waren de signalen rondom exposen vanuit de wijkpolitie en het jongerenwerk in Rotterdam-West, én het eerdere onderzoek Exposen exposed dat Krista Schram met lectoren Machteld de Jong en Marnix Eysink Smeets in 2020 heeft gepubliceerd.

Impact van exposen
Krista: “Met dit onderzoek willen we bewustwording creëren over hoe breed dit fenomeen leeft. Hoeveel angst het bij jongeren kan opleveren en wat de impact is. Exposen kan leiden tot schaamte en een laag zelfbeeld. Maar ook tot pesten, intimidatie en (eergerelateerd) geweld. Het heeft effect op hele families, want oneerbaar gedrag kan ook hun reputatie schaden.” Online exposen heeft dus ook offline gevolgen. “Wat je ook ziet is dat meisjes die nog niet ‘exposed’ zijn, de risico’s zoveel mogelijk willen uitsluiten. Ze hangen niet meer met vriendinnen op straat of maken een veilige kledingkeuze. Het is een beperking in hun bewegingsvrijheid en hun veerkracht.”

Geen victim blaming meer
Exposen is een fenomeen dat op jongeren veel impact heeft, maar ook voor ouders en professionals lastig is om mee om te gaan. “De manier waarop we als volwassenen over exposen praten moet anders. We moeten het perspectief verschuiven van het ‘dan had je maar geen foto moeten delen’ - het victim blaming - naar duidelijke grenzen stellen aan het exposegedrag van jongeren”, meent Krista. “Zo is er nu ook een wetsartikel (139Sr Strafbaarstelling wraakporno) aangenomen waarin exposen strafbaar is als je weet dat je daarmee schade berokkent. Zo’n wet biedt ook voor professionals handvatten om exposen te begrenzen.”

Kennis en ervaringen uitwisselen tijdens kennissessie
In de kennissessie wordt dieper ingegaan op deze juridische normstelling, als ook op de culturele invloeden bij exposen en de weerbaarheid van meiden en hun families. Daarnaast is er ruimte om met de aanwezigen kennis en ervaringen uit te wisselen.  “We willen graag in gesprek met professionals”, zegt Krista. “Daarom is er ook tijd ingeruimd voor een rondetafelgesprek waar professionals eigen casussen kunnen inbrengen en adviezen van experts kunnen vragen.”

Voel jij je veilig? Die vraag is relevant nu onze samenleving met uiteenlopende dreigingen te maken heeft. Denk niet alleen aan dreigingen uit de ‘klassieke’ hoek van de criminaliteit, maar ook aan nieuwe dreigingen zoals de pandemie, de oorlog in Oekraïne en de klimaatcrisis. Volgens Marnix Eysink Smeets, lector Publiek Vertrouwen in Veiligheid, hebben ze allemaal invloed op onze veiligheidsbeleving. Hij deed baanbrekend promotieonderzoek naar de doorwerking van veiligheidsbeleving op het individu, de gemeenschap en de samenleving. “Een veranderende veiligheidsbeleving zet sluipend processen in gang die schadelijk zijn voor de maatschappij.” Benieuwd naar zijn uitleg? Meld je aan voor het seminar rond het promotieonderzoek naar veiligheidsbeleving.

Marnix is een inspirerende verteller als je het onderwerp veiligheid en veiligheidsbeleving aansnijdt. Hij had er aan het begin van zijn carrière al mee te maken als politie-officier in Den Haag en is inmiddels naast lector bij Hogeschool Inholland onder (veel) meer voorzitter van de Landelijke Expertisegroep Veiligheidsbeleving.

Driver van maatschappelijke onrust
In al die jaren constateert Marnix een geringe aandacht in beleid voor de veranderende veiligheidsbeleving. “Behalve op de klassieke veiligheidsbeleving, die samenhangt met criminaliteit, doel ik op de moderne veiligheidsbeleving, die samenhangt met nieuwe dreigingen en een belangrijke driver is van de maatschappelijke onrust. Je zag dat goed terug tijdens de coronacrisis. Het veiligheidsbeleid van het kabinet richtte zich op besmettingscijfers en ziekenhuisopnamen, niet op de zorgen en angsten in de samenleving. Dat is wat keer op keer fout gaat: de objectieve bedreiging wordt aangepakt zonder te onderkennen wat die bedreiging in de samenleving teweegbrengt.”

Promotieonderzoek naar veiligheidsbeleving
Ook de wetenschap heeft tot nu toe weinig aandacht geschonken aan veiligheidsbeleving, stelt Marnix. “Er is wel heel veel gemeten, maar de theorievorming is zeer beperkt. Wat is de invloed van veiligheidsbeleving op ons denken, voelen en doen? Wat zijn de onderlinge relaties? In mijn promotieonderzoek wilde ik daarachter komen.”

2014 als kantelpunt
In zijn proefschrift beschrijft Marnix de recente geschiedenis van veiligheid, veiligheidsbeleving en veiligheidsbeleid. “Een belangrijke ontwikkeling is dat we in een belevingssamenleving leven. Het gaat niet om het ‘product’ veiligheid maar hoe we die beleven. Een andere ontwikkeling is dat we steeds meer nieuwe dreigingen ervaren, vooral na 2014. Het is een kantelpunt waarna mensen zich vervreemd gingen voelen door een opeenstapeling van dreigingen zoals cybercriminaliteit, terrorisme, de klimaatcrisis, de pandemie en nu de oorlog in Oekraïne. Het zorgt voor toenemende angst en onrust, wat versterkt wordt door de opkomst van social media. De veranderende opstelling van de overheid wekt dit verder aan. De overheid trekt zich terug en is soms zelf de bedreiger, bijvoorbeeld in de toeslagenaffaire.”

Vaste patronen door veranderende veiligheidsbeleving
Marnix hield het niet bij observaties. Bijzonder is dat hij op zoek ging naar de patronen en mechanismen die gerelateerd zijn aan individuele en maatschappelijke veiligheidsbeleving. “Ik ben transdisciplinair te werk gegaan en maakte gebruik van inzichten uit onder meer stress-studies en complexiteitswetenschappen. En behalve het uitzetten van enquêtes ben ik de straat op gegaan om met mensen te praten, goed te luisteren en te observeren. Een aanpak die eigenlijk in mijn kenniscentrum bij Inholland de standaard is.” Zo ontdekte Marnix ook vaste patronen in de doorwerking van veiligheidsbeleving in de samenleving. “Het heeft effecten op zaken zoals het welzijn van mensen, hun vrijheid van beweging en zelfexpressie, op het sociale klimaat en de fysieke omgeving. En deze effecten zijn in zekere mate te voorzien.”

Avondklokrellen coronacrisis
Marnix’ proefschrift is een pleidooi om niet alleen juridisch of bestuurskundig naar veiligheid te kijken maar met een veiligheidspsychologisch perspectief. “Want een veranderende veiligheidsbeleving zet sluipend processen in gang die schadelijk zijn voor de maatschappij. Kijk naar de avondklokrellen tijdens de coronacrisis. Die waren te verwachten.”

Voor studenten Inholland
Er ligt nu een opdracht voor Marnix als lector om zijn bevindingen over te brengen aan de professionals van morgen. “Met opleidingen zoals Integrale Veiligheid, HBO-Rechten en Sociaal Juridische Dienstverlening moeten we studenten leren om met een psychologische blik te kijken naar veiligheid, de processen te doorzien en daarop te anticiperen. Een belangrijk voordeel is dat zij als social media natives goed kunnen begrijpen wat de invloed van social media is op de veiligheidsbeleving. Onze onderzoeksgroep zou ik ook graag versterken met een lector in social media, veiligheid en recht.” Marnix wil zijn inzichten de komende tijd op een toegankelijke manier ontsluiten voor studenten. “En we bieden hen de mogelijkheid om mee te werken aan praktijkonderzoek naar veiligheidsbeleving.”

Slut-shaming, schaamtecultuur en exposen: Krista Schram, docent en associate lector Publiek vertrouwen en veiligheid, ging  hierover in gesprek met Sarah Achahbar van Gemeente Rotterdam en Chicks And The City. Ze namen het op in een podcast om zo hun ervaringen te delen die ze opdeden in onderzoeken en uit gesprekken met slachtoffers. Want wat voor impact heeft exposen en shaming op jongeren?

Luister de podcast hier terug.

Exposen op social media
Online zijn er zogenaamde ‘expose’-accounts actief die foto’s en video’s delen van jongeren (vaak meiden) met als doel om hen aan de schandpaal te nagelen, te intimideren of te chanteren. Volgens deze accounts gedragen de vrouwen in kwestie zich niet volgens de ‘juiste’ culturele of religieuze normen, en is het nodig om ze te ontmaskeren - oftewel: exposen. 

Victim blaming
Precieze cijfers over de omvang van het probleem ontbreken, omdat weinig jongeren hun verhaal delen. Ze schamen zich en vaak is er sprake van victim blaming, waarbij ze de schuld leggen bij zichzelf, het slachtoffer. Juist daarom is het van groot belang om dit onderwerp aan de kaak te stellen. In de podcast deelt Krista Schram daarom haar kennis over dit onderwerp, onder andere vanuit haar recente onderzoek naar de gevolgen van sexting en exposen voor hbo-studenten van Marokkaanse, Turkse en Hindoestaanse afkomst. 

Luister hier de volledige aflevering terug.

Brontekst: ChicksAndtheCity.nl