Ooit tierde hop welig in Nederland. Lokale brouwers conserveerden hiermee hun bier. Maar is het ook mogelijk om hop op grote schaal te herintroduceren en dan als echte smaakmaker van speciaalbieren? Op initiatief van Hollands Hophuis gingen onderzoekers en studenten van Hogeschool Inholland na of hop een vaste stek zou kunnen krijgen in tuinbouwkassen. Op maandag 13 juni tijdens het afsluitende symposium kun je de resultaten zien, horen én proeven. Aanmelden kan nog!

Hop is voor bier als druiven voor wijn. Afhankelijk van factoren zoals de bodem en het klimaat geeft elke hopplant zijn specifieke smaak aan de drank. ‘Terroir’ wordt dit met een chic woord genoemd, en Carel Krol kan daar levendig over vertellen. Als medeoprichter van Hollands Hophuis voedt hij bierbrouwers met zijn kennis van hopteelt en met een brede variëteit aan hoppen. Die komen voornamelijk van Europese bodem. Een Nederlandse hop zit er echter niet tussen. 

RAAK-mkb-onderzoeksproject Hollandse Hop 
“Hop kan hier goed groeien, maar hoppen met voldoende smaakstoffen en aroma’s tref je hier niet aan”, zegt Carel. “Toch wilden we nagaan of teelt van Nederlandse hop voor lokale bierbrouwers mogelijk is.” Inholland pakte de vraag van Hollands Hophuis op en zette samen met onder meer WUR, Naturalis, Hogeschool Leiden en diverse bedrijven het RAAK-mkb-onderzoeksproject Hollandse Hop op. 

Onderzoek naar DNA, smaakstoffen en teelt 
Het project kende een aantal deelonderzoeken. Zo vond een inventarisatie plaats van de hop die in Nederland nog te vinden is. Docent-onderzoeker Maaike Boersma van Green Biotechnology en studenten vergeleken het DNA van hopplanten uit het herbarium van Naturalis met wilde hopplanten. Onderzoeker Niek van Leeuwen van Chemie hielp mee aan de analyse van smaakstoffen. Docent-onderzoeker Frank van der Helm van Tuinbouw en Agribusiness werkte met zijn studenten aan de optimalisatie van nieuwe teeltmethoden van hoplanten. 

Hopteelt in kassen 
De teeltmethoden richtten zich op kassen en dat is een nieuwe omgeving voor hopplanten. “In Nederland komen steeds meer kassen leeg te staan”, zegt Nelleke Kreike, lector Green Biotechnology. “Hopteelt zou een mooi alternatief kunnen zijn voor de teelt van tomaten en paprika; vergelijkbare gewassen die ook verticaal groeien. Het voordeel van kassen is, dat je de omstandigheden goed kunt controleren en zo rendementverhogend kunt werken.” 

Onderzoek door tweede- en derdejaarsstudenten 
Op verschillende manieren waren studenten van Inholland bij het project betrokken. “Tweede- en derdejaarsstudenten Biotechnologie analyseerden met nieuwe methoden en nieuwe tools het DNA van hopplanten”, vertelt Nelleke. “Tweede- en derdejaarsstudenten Tuinbouw en Agribusiness gingen in de kassen van Wageningen UR Glastuinbouw in Bleiswijk aan de slag met nieuwe teeltmethoden. Ze monitorden de groei van de verschillende hopvariëteiten en maten de klimatologische omstandigheden. Alle studenten waren op die manier met de toekomst van hun vak bezig op basis van vragen uit de praktijk. Ze werkten met methoden die in het werkveld volstrekt nieuw zijn.”

Toegepast onderzoek 
Het enthousiasme onder de studenten was groot, merkte Carel onder meer bij de gastlessen die hij gaf. “Ik vertelde over hop, wat dit voor plant is en waar die vandaan komt. De studenten waren echt geïnteresseerd en stelden heel mooie vragen.” Blij is Carel ook om samen te werken met het hbo. “Het gaat om toegepast onderzoek op basis van een concrete vraag wat uiteindelijk nieuwe kennis oplevert die we naar bedrijven kunnen brengen.” 

Resultaat 
Wat het project Hollandse Hop heeft opgeleverd? “We hebben aangetoond dat hop goed geteeld kan worden in de kas”, zegt Carel. “Aan de efficiëntie van de teelt moet nog wel gesleuteld worden. Wat het nu extra lastig maakt, zijn de fors gestegen gasprijzen, wat het telen van gewassen in kassen duur maakt. Maar misschien komt dat daar in de toekomst met duurzame manieren van verwarmen een oplossing voor.” 

Maandag 13 juni: symposium Hollandse Hop 
Ben je benieuwd naar de ontwikkeling van een nieuwe Hollandse hop, die geteeld kan worden op eigen bodem? Wil je weten wat de genetische samenstelling is van historische en huidige hopplanten? En ben je benieuwd naar wat dit onderzoek ons leert over het belang van het in stand houden van het Nederlandse cultuurlandschap? Kom dan naar het symposium Hollandse Hop in Naturalis Leiden op maandag 13 juni en proef een speciaalbiertje van eigen bodem. 

Hop is hip. Zeker als ingrediënt in een lokaal, ambachtelijk gebrouwen bier. Maar waar halen lokale brouwers echte oer-Hollandse hop vandaan? En groeit zo’n plant sowieso nog ergens in Nederland? Onderzoekers van Hogeschool Inholland en Naturalis Biodiversity Center gingen op zoek: ter land, ter lab en in musea om stokoude resten te vergelijken met verse exemplaren. Op maandag 13 juni kun je de resultaten van het diepgravende DNA-onderzoek zien, horen én proeven.

Hop is een belangrijke smaakmaker van het steeds populairder wordende speciaalbier. Maar bierbrouwers kampen met een groeiend te kort aan hop. Ze moeten daarvoor in de rij staan in het buitenland, omdat de teelt van hop in Nederland is verdwenen. De terugkeer van Hollandse hop, met een eigen smaak, lokaal geteeld: dat zou voor hen de oplossing zijn om het brouwen van authentieke speciaalbieren een impuls te geven.

RAAK-mkb-onderzoeksproject
Hogeschool Inholland pakte het vraagstuk van de bierbrouwers en hoptelers van het Hollands Hophuis op. Onderzoekers van het Research and Innovation Centre Agri, Food & Life Sciences (RIC-AFL) vormden samen met onder meer kennisinstellingen, zoals Naturalis en Wageningen University & Research (WUR), bierbrouwers, telers en andere partners in het werkveld een consortium voor het SIA RAAK-mkb-onderzoeksproject Hollandse Hop voor lokaal speciaalbier.

Samenwerking Inholland en Naturalis
“We werken al langer samen met Inholland in stages met hun studenten ”, zegt botanicus en onderzoeker Barbara Gravendeel van Naturalis. “Maar we wilden meer doen met elkaar, omdat een hbo-instelling als Inholland goed is om vraagstukken uit het werkveld te koppelen aan praktijkgericht onderzoek. In dit geval dus om op zoek te gaan naar Hollandse hop waarmee lokaal geteeld kan worden.”

Hop, het veld in
De eerste stappen in het onderzoek waren sprongen in het verleden. “We gingen na wat de historische plekken waren van de verloren gegane Nederlandse hopteelt. Die bleken te liggen op de zandgronden van Oost- en Zuid-Nederland en op stroomruggronden van de Maas en de Waal. Vervolgens selecteerden we uit het herbarium van Naturalis en het Stadhuismuseum Zierikzee gedroogde hop uit die regio’s. Met een student van de WUR zijn we op die plekken terug geweest om verse, wilde hop te zoeken.”

Historische en huidige hop
Het idee was om de oude hop van Naturalis te vergelijken met de verse hop uit het veld. Is er een match, dan kun je vaststellen dat de plant autochtoon Nederlands is, en daarmee een kandidaat voor teelt door lokale hoptelers en bierbrouwers. Maaike Boersma, docent-onderzoeker bij Inholland, lectoraat Green Biotechnology richtte zich op het spannende DNA-onderzoek. “Bij Naturalis verzamelde ik twintig monsters. Belangrijk was dat dit DNA-materiaal niet besmet zou raken. Het verse DNA heb ik daarom apart geïsoleerd in het laboratorium van Hogeschool Inholland Amsterdam.”

Onderzoek tweedejaarsstudenten
Maaike betrok ook enkele tweedejaarsstudenten Biotechnologie bij het onderzoek. “Tijdens hun interne stage van zeven weken hebben ze zelf een selectie uit de verse hopplanten gemaakt, DNA geïsoleerd en die met elkaar vergeleken. Ze waren daar heel enthousiast over, omdat ze volledig verantwoordelijk waren voor dat deelonderzoek en omdat het echt pionieren was met een vraag uit de praktijk: ook wij als onderzoekers wisten het antwoord niet.”

Data-analyse door supercomputer
Om onderscheid te maken tussen verschillende genotypen van de hopplanten, stuurde Maaike het DNA-materiaal naar een onderzoekscentrum in het Verenigd Koninkrijk. “Inmiddels ben ik druk bezig met de data-analyse. Op basis van verschillende algoritmen vergelijk ik de tientallen monsters en de honderden stukjes DNA om een zogeheten fylogenetische stamboom te maken. Bij Inholland hebben we een supersterke computer met een rekencapaciteit van 32 gigabyte om deze data-analyse te kunnen uitvoeren.”

Niet uitgestorven
Hoewel de data-analyse nog niet is afgerond, is Barbara naar eigen zeggen ‘dolenthousiast’ over het resultaat. “Het is nu al duidelijk dat authentieke Nederlandse hop niet is uitgestorven. We hebben het aangetroffen bij Horst aan de Maas en bij de Nieuwkoopse Plassen. Op basis van de genetische code en de wortelstokken die we er verzamelden, kunnen lokale telers veredelde Hollandse hop maken voor lokale bierbrouwers.”

Dit artikel is eerder verschenen op FICA.nl

FICA vroeg Linde Naastepad, student Food Commerce & Technology, naar haar ervaring: “Het bedrijfsproject was voor ons de eerste keer dat we tijdens deze opleiding in aanraking kwamen met het echte bedrijfsleven. We vonden het heel leuk om te zien hoe onze studie kan worden toepast in (in ons geval) de bakkerij-wereld. Daarnaast was het heel interessant om van de andere groepjes te zien op hoeveel verschillende werkvelden onze studie toepasbaar is. Tijdens het FICA event kwam dit nog eens extra naar voren!”

Creativiteitsprijs
Voor Weber Cooling was het een eerste keer dat ze samen met Inholland een tweetal projecten hebben geformuleerd. Dit was best spannend volgens Hans Juursema, maar ook erg leuk: “Mooi om te zien dat twee groepen studenten zich zo weten vast te bijten in de nieuwe techniek die vacuüm koeling is. Toch zijn beide groepen in staat geweest om mooie producten (grotendeels zelfstandig) te bakken, te koelen middels vacuüm, en heldere conclusies te formuleren over de voordelen die deze techniek voor de bakkerij sector kan hebben. Respect voor de inzet van beide groepen, en super dat één van de groepen er ook nog met een prijs vandoor kon gaan! Wat ons betreft voor herhaling vatbaar”. Zeker ook omdat een van de projecten, Vacuümkoeling voor twee fasen bakken, beloond werd met een prijs voor creativiteit.

Bean me up!
Er kwamen een hoop mooie projecten voorbij tijdens het FICA Summer event, maar er kan er maar één de winnaar zijn. Projectgroep Bean Me Up! won dit jaar de prijs voor Greatest Challenge. Tijdens de bedrijfsoprdracht onderzoechten de vier studenten of de sojaboon uit Canada in bakkerijproducten vervangen kan worden door de veldbonen uit Nederland. En wat blijkt? Dat kan inderdaad! "De veldbonen kunnen worden toegepast in cakes als eiwitvervanger. Er kan zelfs spijs worden gemaakt van veldbonenpuree die weer in een gevulde koek kan worden verwerkt", vertelt Irene, een van de vier studenten, trots. Roland, projectbegeleider van Bean Me Up!, was erg tevreden over de samenwerking. “Het Bean me up! Green Juniors team was een heel leuk team om mee te werken. Ze waren enthousiast, erg gemotiveerd en ook goed georganiseerd. Ze zorgden voor regelmatig overleg en hielden mijzelf en de begeleider van NMK Esbaco goed bij de les. De praktijksessies in het Foodlab verliepen vlot en waren goed voorbereid. Gelukkig heb ik een aantal keer hun recepten kunnen proeven. De dames hebben het geweldig gedaan, dat ze gewonnen hebben verbaast me niets!”

De wereldbevolking groeit gestaag door; in 2050 telt de aarde ruim 10 miljard bewoners. Tegelijkertijd neemt de trek van het platteland naar de grote steden toe. In krap 30 jaar neemt de wereldbevolking toe met 2 miljard mensen. Hoe gaan we het voor elkaar krijgen om iedereen te voorzien van voldoende gezond, vers en duurzaam voedsel. Is urban farming een mogelijke oplossing?

Woensdag 4 december organiseert de opleiding Tuinbouw & Agribusiness voor de tweede keer een mini-college voor vroege vogels in het World Horti Center. Van 08.30 tot 09.30 uur vertellen Jelmer Huizinga, export manager bij Codema, en Roel Chin-Kon-Sung, docent Tuinbouw & Agribusiness, over de mogelijkheden van urban farming. Zij gaan graag met de deelnemers hierover in gesprek hierover.

Wat zijn over de (on)mogelijkheden van urban farming? Welke nieuwe technologieën en systemen zijn hiervoor geschikt ? Kan urban farming voor landen als Singapore écht de oplossing zijn?

Geïnteresseerd? Meld je aan via robin.snoek@inholland.nl.

Over Codema
Door het bieden van wereldwijde professionele ondersteuning, continue innovatie en kennisuitwisseling wil Codema duurzame (voedsel-)productie toegankelijk maken. Met behulp van technologie en kennis creëert het bedrijf systemen en diensten voor tuinbouw activiteiten voor haar klanten, met als doel de best mogelijke return of investment in hoogwaardige voedselproductie met minimaal gebruik van natuurlijke hulpbronnen.

Praktische informatie mini-college

Wanneer:   Woensdag 4 december 2019
Tijd:            08.30 - 09.30 uur
Waar:          World Horti Center (Europa 1, Naaldwijk), bij Codema
Catering:     Koffie, thee en een broodje
Kosten:       Gratis
N.B.             Er is plek voor maximaal 25 personen. Aanmelden kan tot maandag 2 december!

Insecten- of wormenburgers eten. Dat doen we (nog) niet dagelijks, maar het is wel veel duurzamer dan het eten van vlees. Het is één van de manieren waarop je als burger een bijdrage kunt leveren aan een duurzame en eerlijke voedseltoekomst. Vandaag is het Wereldvoedseldag. Een belangrijk moment voor Inholland-lector Patrick Huntjens (Sociale innovaties in het groene domein) om uitleg te geven.

Vandaag is Patrick, samen met studenten van de opleiding Dier- en Veehouderij waarmee hij onderzoek doet naar insectenkweek, aanwezig bij de speciaal voor Wereldvoedseldag georganiseerde masterclass ‘Insecten zijn om op te vreten’ bij Inholland Delft. Daar gaat het over de toekomstige rol van insecten in onze voeding. Deelnemers gaan ook zelf aan de slag en bereiden insectenhapjes en -snacks om ze vervolgens tijdens de borrel direct te verorberen.

Bijzonder duurzaam alternatief
“Ook vanuit mijn onderzoekslijn doen we samen met studenten van de opleiding Dier- en Veehouderij onderzoek naar de mogelijkheden voor de verdere ontwikkeling van de productie en consumptie van insecten in Nederland”, zegt Patrick. “Dit staat nu nog in de kinderschoenen, maar de kweek van sprinkhanen, krekels en andere insecten is een bijzonder duurzaam alternatief voor onze veestapel. Voor insectenkweek is veel minder water, land, en voer nodig. Ook zorgt het voor minder afval en vervuiling. Dit terwijl insecten boordenvol eiwitten, vitaminen en mineralen zitten. Kortom, een duurzaam alternatief voor zowel veevoer als humane voeding. Bovendien biedt insectenkweek enorm veel kansen voor de circulaire economie, omdat insecten gekweekt kunnen worden op de reststromen vanuit onder andere de tuinbouw en supermarkten.”

Wat kun je doen als consument?
Consumenten kunnen nu al her en der in Nederlandse supermarkten insecten- of wormenburgers kopen en daarmee een bijdrage leveren aan een duurzame toekomst. En de lector ziet nog veel meer manieren. Zo is een hechtere verbinding tussen ‘burger en boer’ een belangrijk thema in zijn onderzoek. Waarbij burgers en boeren samen zorgdragen voor een duurzaam, gezond en regionaal gefocust voedselsysteem.

“Op dit moment verkennen we met het werkveld de mogelijkheden voor het opzetten van een burgerboerderij in Midden-Delfland”, zegt Patrick. “In een ander onderzoek brengen we de mogelijkheden in kaart om buurtbewoners actief te betrekken bij de Floating Farm in Rotterdam, de eerste drijvende boerderij ter wereld. We willen deze boerderij tot het hart van de gemeenschap maken. Zo kunnen buurtbewoners bijvoorbeeld hun eigen yoghurt of kaas leren maken met rauwe melk van de boerderij, en dragen ze tegelijkertijd een steentje bij aan de korte keten.”

Patrick Huntjens is blij met de masterclass én met het feit dat de Verenigde Naties een dag als Wereldvoedseldag in het leven hebben geroepen. Een dag waarop het niet alleen gaat over de aanpak van honger wereldwijd, maar ook over acties in alle sectoren om gezonde en duurzame voeding betaalbaar, en voor iedereen toegankelijk te maken. “Het is belangrijk om op een dag als deze stil te staan te staan bij de rol van voedsel in ons dagelijkse leven en de noodzaak om onze huidige voedselsystemen drastisch te veranderen om ze duurzaam, gezond, eerlijk en toekomstbestendig te maken. Onze huidige productie- en consumptiesystemen hebben hun houdbaarheidsdatum bereikt.”

De aarde wordt op grote schaal uitgeput, vervuild en vernield. De mens heeft de aarde flink ziek gemaakt. De gevolgen zijn merkbaar, of het nu gaat over voedsel, water, energie, biodiversiteit, gezondheid, veiligheid of sociale cohesie. “Wat nodig is, is een nieuw sociaal contract. Een ‘natuurlijk’ contract met een radicaal andere kijk op de relatie tussen de mens en zijn omgeving”, pleit Patrick Huntjens tijdens zijn lectorale rede. Op 20 juni is hij in Rotterdam officieel benoemd tot lector Sociale Innovatie in het Groene Domein.

Het is een sombere boodschap maar, als we Huntjens mogen geloven, geen reden tot wanhoop. “Er vindt een belangrijke omwenteling plaats. Mensen worden bewuster van de vervuiling en uitputting van onze planeet. Klimaatprotesten, burgerinitiatieven voor collectieve, lokale en duurzame voedsel- en energievoorziening, duurzame banken en supermarkten, kringlooplandbouw… Allemaal ontwikkelingen die we tien jaar geleden niet voor mogelijk hadden gehouden. De huidige manier van hoe we met de aarde omgaan, en vooral onze huidige productie- en consumptiesystemen, heeft zijn houdbaarheidsdatum bereikt. Maar verandering is moeilijk. We zitten vaak vast in oude patronen, in dominante praktijken, beleid en denkwijzen. Toch moet die verandering plaatsvinden; om de aarde bewoonbaar en leefbaar te houden voor toekomstige generaties.”

Van ego- naar eco-bewustzijn
Mensen gaan begrijpen dat zij afhankelijk zijn van elkaar en van het ecosysteem waarin ze leven. Dit is een transitie van ego- naar eco-bewustzijn. “De samenleving vraagt steeds meer om ecologisch verantwoord, economisch gedragen en sociaal verbonden. Met andere woorden: duurzaam, betaalbaar, gezond en leefbaar. We moeten op zoek naar nieuwe en structurele oplossingen die tegemoetkomen aan een maatschappelijke behoefte. Bij sociale innovatie gaat het om de juiste verbinding, het proces van effectieve samenwerking, het kijken over je eigen grenzen heen en cross-over denken, en zo gezamenlijk structurele en duurzame oplossingen bedenken voor collectieve problemen.”

Korte voedselketen
Het stoort Huntjens dat hij in de supermarkt appels uit Chili of een Ghanese ananas kan kopen. “Ze worden per vliegtuig getransporteerd, omdat wij het hele jaar door verse producten uit de hele wereld willen eten. Of de aardappels die we van hier naar Duitsland exporteren, terwijl in tegengestelde richting een vrachtwagen rijdt met Duitse aardappels voor de Nederlandse markt. Dat is niet normaal, toch?” Althans, niet als je naar de gevolgen kijkt om dit voor elkaar te krijgen. Voor een gemiddeld gezin van 4 personen is de CO₂-uitstoot door voedselproductie, -transport, -verwerking en - verpakking ongeveer even groot als de CO₂-uitstoot door wonen, energie en autogebruik samen. “Bovendien weet je nagenoeg niets over de omstandigheden van de lokale boeren, vissers en andere voedselmakers in deze (verre) landen, hun arbeidsomstandigheden, productiemethoden of hun omgang met natuur- en dierenwelzijn. Door producten uit eigen regio te kopen, bespaar je enorm veel voedselkilometers, en heb je meer inzicht in waar het product vandaan komt. Dat is het idee van de korte voedselketen.”

Eten van eigen bodem
Een groot voordeel van korte lijnen tussen burger en boer is dat boeren een eerlijke prijs kunnen krijgen voor hun product. Het bespaarde geld kunnen ze investeren in landbouw met minder chemische bestrijdingsmiddelen, minder kunstmest, en meer ruimte en betere voeding voor hun dieren. Huntjens: “Het doel van de Zuid-Hollandse Voedselfamilie is om in 2036 80% van het voedsel van eigen bodem te consumeren. Om dat te bereiken, gaan we obstakels tegenkomen. Maar dat is niet erg, ik moet als lector wat te doen houden, toch?” Belangrijker vindt hij het dat we leren van de obstakels, en samen op zoek gaan naar andere, creatieve manieren. “We hebben nog een lange weg te gaan, maar het borrelt en bruist overal.”

Samen het verschil maken
Dat ziet hij ook landelijk gebeuren. Het energieakkoord, klimaatakkoord en recent nog het pensioenakkoord. Het zijn de succesverhalen van het poldermodel, maar toont gelijk ook een aantal minpunten van de Nederlandse variant op het Rijnlands model: een doorgeschoten overlegcultuur, trage besluitvorming, verschuivende doelen en het ontbreken aan ruimte om te excelleren. Huntjens pleit voor een hernieuwd Rijnlands model. “Polderen, prima. Maar de verduurzaming van onze samenleving zal vooral uit de samenleving zelf moeten komen. Door sociale innovatie. Door democratische vernieuwing. Door nieuwe coalities in horizontale netwerken: een coalition of the willing, die het mogelijk maakt om te excelleren. Door maatschappelijke processen zo te reorganiseren dat meer problemen op het niveau van de gemeenschap opgelost kunnen worden. Door samenredzaamheid.”

Versnellen
Als voorbeeld noemt Huntjens de Duurzaamste Kilometer van Nederland. “Dit is een horizontaal innovatienetwerk in Leiden, met als doel om het gebied rondom Station Leiden Centraal en de Schipholweg – waar dagelijks meer dan 70.000 mensen gebruik van maken – vóór 2025 te transformeren in de Duurzaamste Kilometer van Nederland.” Vanuit Inholland kijkt Huntjens naar het grote plaatje maar het begint met kleine stappen. “Elke verandering heeft een begin nodig. Dat noem je het butterfly-effect; een vlinder kan aan de andere kant van de wereld een storm veroorzaken. We gaan verdiepen, verbinden, vernieuwen, en versnellen. Door samen te werken kunnen we het verschil maken. Want de aarde, dat zijn wij.”

Tussen hoop en vrees
“Jouw rede geeft mij een gevoel tussen hoop en vrees. Ik zie verandering in ons handelen en doen maar vraag me af of dat genoeg is”, aldus Drees Peter van den Bosch, van Willem&Drees, die na afloop van de rede de paneldiscussie leidt. “Een transitie gaat niet zonder pijn, dat moeten we accepteren. Maar kan je onder die omstandigheden een nieuw sociaal contract afsluiten?” Volgens boer/filosoof Jan Huijgen ontbreekt het vaak nog aan de sense of urgency. “Er moet nog aardig wat gebeuren, de vraag is of ons systeem in orde is om duurzame doelen te bereiken. Als boeren en burgers samenwerken, raak je ze in hun verantwoordelijkheid. Voedsel verbindt! Maar dat vraagt om een nieuw ontwerp.” Huntjens vult aan dat het generaties kan duren voor het zover is. “Het zou toch mooi zijn als lokaal, duurzaam en zelfvoorzienend verbouwen ons exportproduct wordt.” Dat beaamt Prof. Dr. John Grin, hoogleraar Duurzaamheidstransitie bij de UvA. “Mensen worden steeds minder gelukkig van geld. Als je de markt verandert en waarde toekent aan lokale producten, dan kan je de pijn wegnemen. En vergroot je gelijk de trots op de streek.”

Wethouder Sonja Smit van Midden-Delfland geeft aan dat groen moeilijk te economiseren is. “Daar zijn andere regels voor nodig, en bedrijven die lef tonen om te veranderen.” Een oplossing is co-creëren waar bestaande instituties niet uitkomen, aldus Eelco Fortuijn, directeur Goedewaar en grondlegger Ecokeur. “Zowel op macro- als microniveau en interdisciplinair. Uit de losse initiatieven en lokale voorbeelden kunnen we putten als de economische pijn te groot wordt.” Er is nog een lange weg te gaan maar de weg is hoopvol. En daarover wordt, onder het genot van lokale hapjes en knisperende krekels, nog lang nagepraat.

Tijdens zijn lectorale rede gaat Huntjens ook in op de recente uitspraak van landbouwminister Carola Schouten in het AD dat eten 'te goedkoop' zou zijn waardoor het milieu te zwaar wordt belast, voedsel wordt verspild en boeren te weinig verdienen.

In een reactie geeft Huntjens aan dat een eerlijke prijs voor voedsel alleen mogelijk is door transparantie over waar ons voedsel vandaan komt, hoe dat op ons bord gekomen is en wat de gevolgen daarvan zijn op alle aspecten van duurzaamheid. "Onderzoek laat zien dat voor een gemiddeld gezin de CO2-uitstoot door voedselproductie, -transport, -verwerking en -verpakking ongeveer even groot is als de CO2-uitstoot door wonen, energie- en autogebruik samen." 

Duurzaam, betaalbaar, gezond en leefbaar
Huntjens sluit met zijn rede aan bij de actualiteit. Verduurzaming van ons bestaan is begonnen. We zijn meer en meer bereid om verantwoordelijkheid te nemen. Om te veranderen en duurzamer te gaan leven. Sociale innovatie speelt daarin een belangrijke rol.

“De duurzaamheidstransitie is in feite onze zoektocht naar een nieuw sociaal contract: een ‘natuurlijk’ sociaal contract,” vertelt Huntjens. “Mensen gaan begrijpen dat zij afhankelijk zijn van elkaar en van het ecosysteem waarin zij leven. Dit is een transitie van ego-bewustzijn naar eco-bewustzijn. De samenleving vraagt steeds meer om een maatschappelijke ordening en omgeving die ecologisch verantwoord, economisch gedragen en sociaal verbonden is. Met andere woorden: duurzaam, betaalbaar, gezond en leefbaar.”

Naar een ‘natuurlijk’ sociaal contract
In een ‘natuurlijk’ sociaal contract worden collectieve problemen niet alleen overgelaten aan de vrije markt en afgeschoven op individuele verantwoordelijkheid, maar worden collectief, structureel en duurzaam opgelost door middel van sociale innovatie.

Dit is een proces van effectieve samenwerking dat leidt tot nieuwe, structurele oplossingen die tegemoetkomen aan een maatschappelijke behoefte, zoals voedselzekerheid en -veiligheid, water, energie, klimaatveiligheid. En die zich focussen op grootstedelijke ontwikkelingen, sociale cohesie en circulaire economie.

FOOD & 2050
De dag was georganiseerd rond het thema FOOD & 2050 met als centrale vraag: "Hoe gaan we circa 10 miljard mensen voeden in 2050?" De out-of-the-box-denkende eerstejaarsdesigners van de WdKA bleken totaal anders tegen de problematiek aan te kijken dan de FCT-studenten bij Inholland. De tweedejaars FCT-ers hebben inmiddels een voorkeur ontwikkeld voor een gestructureerde aanpak bij food-vraagstukken.

Studenten gingen in kleine groepen op pad en bevroegen burgers en foodprofessionals in Rotterdamse wijken over hun omgang met etensafval. Per wijk kwamen duidelijke verschillen naar voren. Ook was er een duidelijk verschil in aanpak per groep studenten. WdKA-docente Hill Scholte: ‘Wát een verschil in hoe deze studentenbloedgroepen met oplossingen komen, fascinerend! De lunch werd door de studenten zelf verzorgd. Ieders inbreng was voorzien van een originele gedachte. Designproducten met alternatieve food-concepten zoals Blue Tube (een mineralenshotje met neutrale smaak) vonden gretig aftrek.

Inspiratie
Ter inspiratie vertelde Feike van der Leij, docent Food Commerce & Technology bij Inholland meer over de feeding megacities-problematiek, waar ook praktijkgericht onderzoek naar gedaan wordt, vanuit de onderzoekslijn Voedsel voor de Metropool van het Research and Innovation Centre Agri, Food & Life Sciences (RIC AFL).

Minke van Wingerden, partner in organisatiebureau Beladon, demonsteerde de eerste resultaten van de Floating Farm in Rotterdam. Puck van Koppen, die net is afgestudeerd aan het WdKA vertelde over haar originele aanpak bij het beïnvloeden van eetgedrag met behulp van omgevingsimpulsen.

Sprekende posters
De synergie die ontstond bij zo veel verschillende gedachten en inzichten leverde fraaie posters op. De posters visualiseerden tintelende onderwerpen zoals:

• de inzet van genetisch gemodificeerde planten en andere organismen om de wereld te redden,
• gepersonaliseerd voedsel op basis van consumenten-DNA,
• afbreekbaar plastic en verpakkingsmateriaal,
• gedragsinterventies om duurzamere keuzes te bespoedigen
• de potentie van food-gerelateerd 3D-printen in huis en op straat.

FCT-docent Dylan Berkeveld is zeer positief over de dag en het resultaat van deze samenwerking: "Ik wil wel veel meer van deze crossovers realiseren. Hier wordt iedereen enthousiast van!"

Welke onderzoeker van Inholland die maatschappelijk relevant en praktijkgericht onderzoek heeft gedaan verdient volgens jou de Wij Inholland award in de categorie onderzoek? We zijn op zoek naar een Inholland-onderzoeker en onderzoeksteams die innovatief onderzoek hebben gedaan, aansluitend op de Inholland-thema’s gezond, duurzaam en creatief én daarmee een brug slaand naar het werkveld. De uitreiking vindt plaats tijdens de Dag van het Onderzoek, dinsdag 25 juni 2019 bij Inholland Den Haag. Je hebt tot 24 mei 2019 om je voordracht in te zenden.

Naast een eervolle vermelding krijgt de winnaar een award, volop publiciteit en een geldbedrag van 2.500 euro om te besteden aan individuele scholing en persoonlijke ontwikkeling. Hierbij kan gedacht worden aan een cursus, workshop, congres of werkbezoek gerelateerd aan de onderzoeksactiviteiten.

Welk onderzoek komt in aanmerking?
Voor de Wij Inholland award - Onderzoek 2019 komen alle onderzoeksprojecten in aanmerking die zijn uitgevoerd door een onderzoeker of onderzoeksteam in dienst van Inholland. Daarnaast hebben de projecten geresulteerd in een publicatie of ander tastbaar onderzoeksresultaat.

Winnaar 2018
Vorig jaar ging de award naar Petra Boersma (onderzoekslijn Gezondheid & Welzijn van Kwetsbare Ouderen) voor haar onderzoek naar de Veder Contact Methode om te communiceren met mensen met dementie.

Wat zijn de beoordelingscriteria?
De beoordelingscriteria zijn gebaseerd op het Inholland Onderwijskompas en het Brancheprotocol Kwaliteitszorg Onderzoek (BKO):

• Persoonlijk en dichtbij: het onderzoek is van belang voor het onderwijs en de beroepspraktijk, en de resultaten worden in het onderwijs en het werkveld gebruikt.
• Durf te leren: het onderzoek is gericht op innovatie en vernieuwing, zowel in aanpak als qua doorwerking.
• Diversiteit als kracht: het onderzoek heeft een discipline- en/of domeinoverstijgend karakter of is op andere wijze gericht op verbinding.
• We bekennen kleur: het onderzoek draagt bij aan de profilerende thema’s Duurzaam, Gezond en Creatief.
• Kwaliteit in interactie: het onderzoek heeft een grondige methodologische basis en is het resultaat van coproductie met andere partijen.
• Grensverleggend onderzoek: is dit jaar het thema van de Dag van het Onderzoek en daarmee een extra criterium. Waarom is juist dit onderzoek grensverleggend?  

Jury
De jury maakt uit alle inzendingen een eerste selectie op basis van de bovengenoemde criteria. Dit leidt tot een shortlist van drie onderzoeken die vervolgens nader beoordeeld worden door de jury. De samenstelling van de jury wordt later bekendgemaakt. 

Hoe draag je iemand voor?
Je kunt een eigen onderzoek inzenden, maar ook een ander voordragen. De inzending bevat in ieder geval onderstaande informatie:

• een motivatie per criterium waarom het onderzoek voor de Wij Inholland award - Onderzoek 2019 in aanmerking komt;
• een korte beschrijving van het onderzoeksproject;
• achtergrondinformatie over de onderzoeker (bijvoorbeeld curriculum vitae);
• een kopie van een publicatie/publiciteit over het onderzoeksresultaat.

Je kunt de inzending tot 24 mei 2019 per e-mail versturen naar Bart Muusse. de secretaris van de jury.