Door de minor Militaire Nationale Weerbaarheidstraining te volgen kunnen studenten van Hogeschool Inholland zich voorbereiden op een toekomst waarin leiderschap, samenwerking en maatschappelijke weerbaarheid centraal staan. Tijdens de minor ontwikkelen studenten competenties die aansluiten bij actuele maatschappelijke vraagstukken rond veiligheid, gezondheid en leiderschap. 

De Militaire Nationale Weerbaarheidstraining wordt aangeboden binnen meerdere opleidingen van Inholland, waaronder Sportkunde, Integrale Veiligheidskunde, Business Studies. Vanaf september sluit ook Verpleegkunde aan.  

Sportkunde-studenten Thijs Goudsblom en Julia de Jong behoren tot de eerste Inholland-studenten die het traject hebben afgerond. Tijdens hun eindpresentatie namen zij docenten, medestudenten en examinatoren mee in hun persoonlijke leerproces. Met verhalen, foto's en video's lieten zij zien welke uitdagingen zij tegenkwamen, hoe zij daarmee omgingen en wat de training hen heeft gebracht.  

Van uitdaging naar persoonlijke groei
Tijdens de minor leerden de studenten leidinggeven, samenwerken onder druk en verantwoordelijkheid nemen in complexe situaties. Julia vertelde hoe spannend het was om tijdens een veldtraining leiding te geven aan militairen. "Als je leiding mag geven aan 52 mensen tijdens een veldtraining gieren de zenuwen door je lijf, maar je weet dat je geen andere optie hebt."  

Voor haar inzet ontving zij de ‘Best Woman Award’.   

Ook Thijs deed tijdens de training nieuwe inzichten op. Zo ontdekte hij wat de uitspraak 'je bent zo sterk als de zwakste schakel' voor hem betekent. "Ik was vooral bezig met de veiligheid van anderen. Op een gegeven moment sloeg ik daarin door. Toen leerde ik een belangrijke les: zorg eerst dat je zelf veilig bent. Pas daarna kun je anderen helpen."  

Vaardigheden voor de toekomstige beroepspraktijk
Een belangrijk onderdeel van de presentatie was de vraag: wat neem je mee uit deze tien weken? De ‘militaire rugzak’ van Thijs en Julia is gevuld met ervaringen, leiderschap, veerkracht, discipline en stressbestendigheid. Vaardigheden die niet alleen binnen Defensie, maar ook in hun toekomstige beroepspraktijk van waarde kunnen zijn.  

Een bijzonder hoogtepunt tijdens het traject was de barettenparade. Daar ontvingen Thijs en Julia hun baret, als symbool van toewijding, doorzettingsvermogen en teamgeest.  

Collega Nita Graafland wil de minor stevig op de kaart zetten bij Hogeschool Inholland “Ik gun iedere student deze ervaring. Studenten ontwikkelen in de militaire context vaardigheden op het gebied van samenwerken, leiderschap en persoonlijke effectiviteit. Dat zijn ervaringen die je niet op dezelfde manier in de schoolbanken kunt opdoen.” 

Hoe bieden we ook morgen nog goede oncologische zorg, nu de vraag groeit door de toenemende vergrijzing en de druk toeneemt door het tekort aan verpleegkundigen? Harmieke van Os-Medendorp, lector Innovatie in de oncologische (netwerk)zorg bij Hogeschool Inholland, deelt haar visie op woensdag 17 september tijdens haar lectorale rede. Met een scherpe focus op leefstijl, netwerkzorg en digitale innovatie wil zij verpleegkundigen en studenten toerusten om verschil te maken in de oncologische praktijk.

Vorig jaar april startte Harmieke als lector. Het was niet alleen een kennismaking met onze hogeschool, maar ook met het Spaarne Gasthuis. Ze verdeelt haar tijd gelijk over beide organisaties, waardoor onderwijs, onderzoek en praktijk in haar werk vanzelfsprekend samenkomen. “In de eerste maanden heb ik me verdiept in de vragen waar professionals in de oncologische zorg tegenaan lopen”, zegt ze. “De praktijk is het vertrekpunt. Daar ligt de sleutel om de kwaliteit van de zorg en het onderwijs onderbouwd en doelgericht te verbeteren.”

Positieve ontwikkelingen
Aandacht voor de kwaliteit is nodig omdat de druk op de oncologische zorg toeneemt. Kanker komt vaak voor, ook omdat mensen ouder worden, en dankzij de medische vooruitgang wordt kanker in steeds meer gevallen een chronische ziekte. Tegelijkertijd neemt het personeelstekort in de zorg toe. Gelukkig signaleert Harmieke ontwikkelingen die een uitkomst kunnen bieden. “Denk aan passende zorg dichtbij de patiënt, de toenemende interdisciplinaire samenwerking en de beweging waarin patiënten een meer actieve rol krijgen, zoals het toedienen van medicatie en thuismonitoring.” Deze ontwikkelingen vragen om een herziening van hoe we zorg organiseren én beleven – met de patiënt als actieve partner en de professional als verbindende schakel in een steeds complexer netwerk.

Innovaties in de praktijk
Bij het Spaarne Gasthuis kan Harmieke zien hoe innovaties in de dagelijkse praktijk uitpakken. “We hebben bijvoorbeeld een beweegkamer op de verpleegafdeling waar we patiënten helpen om in conditie te blijven tijdens hun behandeling. Ook apps kunnen daarin ondersteunen. Op het gebied van digital health is er al heel veel beschikbaar. Met mijn lectoraat richt ik me op de vraag hoe we die innovaties succesvol naar de praktijk kunnen brengen.”

Leefstijl en netwerkzorg
Innovaties, en met name digitale innovaties, vormen één onderzoekslijn van Harmiekes lectoraat. “Een andere gaat over leefstijl. Door goede voeding, bewegen en slaap kun je een behandeling beter volhouden, waardoor de kwaliteit van leven toeneemt.” En dan is er nog de onderzoekslijn waarin netwerkzorg centraal staat: hoe breng je verschillende disciplines, uit het zorgdomein, maar ook uit het sociale domein rond en met een patiënt samen? En wat is daarin de rol van informele zorg? “Deze interdisciplinaire benadering bevordert kwaliteit, effectiviteit en efficiëntie van zorg.”

Samenwerking Inholland en Spaarne Gasthuis
Bij alle drie de thema’s richt de focus zich op de verpleegkundige of verpleegkundig specialist: welke rol heeft die om werk te maken van innovatie, leefstijl en netwerkzorg? “Dankzij de samenwerking tussen Inholland en het Spaarne Gasthuis is het lectoraat echt gegrond in de praktijk. Ik heb nauw contact met de zorgprofessionals in het ziekenhuis en weet zo waar zij tegenaan lopen. Waarom dit bij het Spaarne Gasthuis kan? Omdat het Spaarne Gasthuis een topklinisch ziekenhuis is dat naast reguliere zorg ook gespecialiseerd is in complexe behandelingen, wetenschappelijk onderzoek en het opleiden van zorgprofessionals. Onderwijs en onderzoek zijn dus belangrijke pijlers. In dit lectoraat vloeien de werelden van praktijkgericht onderzoek, onderwijs en topklinische zorg naadloos samen”

Leer- en Innovatienetwerk
Op de verpleegafdeling Oncologie richt het lectoraat een Leer- en Innovatienetwerk (LIN) in. “Hier leren professionals, onderzoekers, docenten en studenten met en van elkaar.” Het lectoraat wil ook de kennis uit het praktijkgerichte onderzoek naar het onderwijs brengen, bijvoorbeeld met een project rond simulatieonderwijs. “Studenten bereiden zich voor op hun stages door realistische situaties te oefenen met simulatiepoppen.”

Passende zorg
Onderzoekers, docenten, studenten, professionals en ook vrijwilligers in de zorg: allemaal vormen ze een lerend netwerk. Maar Harmieke wil één groep zeker niet buiten beschouwing laten: de patiënten. “Ze denken mee over de thema’s en de invulling ervan. Als het bijvoorbeeld gaat om leefstijl is hun perspectief natuurlijk heel belangrijk. De vraag is hoe we ondanks alle uitdagingen passende zorg kunnen leveren. Passende zorg is persoonsgerichte zorg en daarin zijn patiënten geen lijdend voorwerp. We moeten deze zorg in nauwe samenwerking met hen en hun naasten organiseren.”

Aanmelden lectorale rede
Op woensdag 17 september om 13.30 uur spreekt Harmieke haar rede uit bij Hogeschool Inholland Amsterdam. Benieuwd naar haar verhaal? Meld je aan.

Maar liefst 43 procent van de nieuwe zorgverleners verlaat binnen twee jaar de zorg, blijkt uit een rapport van de Raad van Volksgezondheid en Samenleving. Daarnaast heeft de zorgsector het hoogste verzuimpercentage van alle sectoren, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Met de dubbele vergrijzing – de groei van het aantal 80+’ers binnen de groep 65+’ers neemt de druk nog verder toe. Om zorgverleners te ondersteunen en hun werkplezier te vergroten, schreef docent-onderzoeker Marcelle Rittershaus Kuijpers samen met verpleegkundigen Claudia Marcela Hernández Murillo en Marcella van Dorst het boek ‘Zelfzorg voor verpleegkundigen'. 

Marcelle Rittershaus Kuijpers is docent Verpleegkunde en onderzoeker bij het lectoraat Innovatie in de oncologische (netwerk)zorg van Hogeschool Inholland. Vanuit haar ervaring ziet ze hoe belangrijk het is om verpleegkundigen handvatten te bieden om gezond en gemotiveerd te blijven werken. In het Zelfhulpboek voor Verpleegkundigen delen de auteurs inzichten en praktische tips om beter om te gaan met werkdruk en de uitdagingen in de zorg. 

“Een van de belangrijkste oorzaken waarom zoveel verpleegkundigen de zorg verlaten, is omdat zij niet de zorg kunnen verlenen zoals ze zouden willen”, legt Marcelle uit. “We noemen dat morele stress. Tijdens de opleiding is er veel aandacht besteed aan de kwaliteit van de zorg. De patiënt staat centraal en verpleegkundigen zijn erop gericht om te kijken naar wat de patiënt nodig heeft. Maar dan komen ze op de afdeling en is het druk, moet er van alles en kunnen ze niet de zorg leveren die ze zouden willen. Als dat lang aanhoudt, dan breekt dat op.” Met het boek dat op persoonlijke titel is geschreven willen de drie verpleegkundigen laten zien dat je hier zelf wat aan kunt doen. 

Opkomen voor jezelf
Het gaat er volgens Marcelle vooral om dat je kijkt naar wat iets met je doet en hoe je de daarmee om kunt gaan. “Mooi dat je voor anderen zorgt, maar doe dat eerst maar voor jezelf. Waar heb ik zeggenschap over? Kan ik iets veranderen? En als dat niet kan, hoe ga ik daar dan mee om?” Precies dat is een onderbelicht thema, meent Marcelle. “Opkomen voor een patiënt doen veel verpleegkundigen wel, maar voor zichzelf een stuk minder. Het vereist moed om iets te durven aankaarten, om je kwetsbaar op te stellen. Soms is het pionieren, maar als niemand iets doet, verandert er ook niets.” 

Nee zeggen
“Natuurlijk zijn er ook binnen organisaties en vanuit de overheid acties nodig om verpleegkundigen binnenboord te houden”, benadrukt Marcelle. “Maar het helpt als verpleegkundigen milder naar zichzelf kijken. De patiënt gaat niet altijd voor. Je mag ook ‘nee’ zeggen, als iemand over jouw grenzen gaat. Dat is lastig want we komen uit patiëntgerichte zorg. Naar jezelf kijken voelt tegenstrijdig, maar juist daarom is het belangrijk om te kijken op welke manier jij zorg kunt en wilt verlenen.”  

Growth mindset
Zeker voor beginnende verpleegkundigen is een growth mindset belangrijk, want het echte leren begint pas na de opleiding. “Je gaat fouten maken, maar dat geeft niet. Je hoeft nog niet alles te weten. Door te blijven leren en oefenen, word je beter.” Tegelijkertijd geeft Marcelle aan dat hoewel er in de lessen voor hbo-studenten zeker aandacht is voor hoe het er in de praktijk aan toegaat, er nog meer aandacht mag zijn voor hoe je beter voor jezelf kunt zorgen. 

Teamen is een werkwoord 
Tot slot hamert Marcelle op een sterk team. “Daarin is het makkelijker om grenzen aan te geven, te beargumenteren wat je wilt en waarom. Teamen is een werkwoord. Het is belangrijk om veel energie te steken om elkaar te leren kennen en om er voor elkaar te zijn, want in je eentje ga je het niet redden.” Een sterk team ontstaat niet vanzelf, daarin moet je willen investeren, vertelt Marcelle. “Ik zie in veel pauzes iedereen op z’n mobiel zitten. Leg je telefoon in de pauze weg en ga in gesprek met collega’s.”  

Door blootstelling aan alcohol tijdens de zwangerschap kunnen ontwikkelingsstoornissen ontstaan. Maar kinderen en jongeren die daar last van hebben, krijgen vaak niet of te laat de juiste diagnose en passende zorg. Onderzoekers van het lectoraat GGZ-Verpleegkunde van Hogeschool Inholland trekken deze conclusie na meerjarig onderzoek naar hulpverlening aan kinderen en jongeren met Fetal Alcohol Spectrum Disorders. “We willen hulpverleners de kennis en tools geven om deze groep beter te signaleren en te ondersteunen”, zegt docent-onderzoeker Froukje Wielenga.

Ontwikkelingsstoornissen die ontstaan door blootstelling aan alcohol tijdens de zwangerschap noemen we Fetal Alcohol Spectrum Disorders (FASD). Het kan leiden tot blijvende hersenschade en lichamelijke afwijkingen. Dit is een breed maatschappelijk probleem. In Nederland drinkt 26,9 procent van de vrouwen in het stadium dat ze zwanger zijn, maar dit nog niet weten. En 1,9 procent drinkt alcohol nadat ze te weten zijn gekomen dat ze zwanger zijn, blijkt uit onderzoek van het Trimbos-instituut.

Beetje alcohol al schadelijk
“Veel mensen weten niet dat een klein beetje alcohol al schade kan veroorzaken bij het ongeboren kind, juist in een vroeg stadium van de zwangerschap”, zegt Froukje. “Om hier iets aan te doen moeten we beginnen bij hulpverleners en opleiders.”

Vroege diagnose en passende zorg
Kinderen met FASD hebben baat bij een zo vroeg mogelijke diagnose en vroegtijdige inzet van passende zorg. “In de praktijk zien we echter een groot gebrek aan kennis over FASD bij hulpverleners”, zegt Froukje. “Hierdoor wordt FASD vaak niet herkend als onderliggende diagnose en krijgen kinderen met FASD andere diagnoses, zoals ADHD, een autismespectrumstoornis, een hechtingsstoornis of licht verstandelijke beperking.”

Als FASD niet wordt herkend, krijgen kinderen hulp die niet goed aansluit bij hun zorgbehoeften. Froukje: “Dit kan beschadigend zijn voor het kind en frustrerend voor de hulpverleners en ouders. Het risico op bijkomende problematiek, zoals psychische problemen, wordt hierdoor groter. We willen hulpverleners de kennis en tools geven om deze groep beter te signaleren en te ondersteunen."

"Ik had liever gewild dat ik al direct wist dat ik FASD had,” vertelde een jongvolwassene met FASD de onderzoekers. “En dat ik en mijn moeder dan al de juiste zorg hadden kunnen krijgen. Dat ik gelijk een goed plekje had en dat ik de juiste hulp had kunnen krijgen.”

Tool om FASD te signaleren
Froukje en collega-onderzoekers werkten in het meerjarige onderzoeksproject nauw samen met ervaringsdeskundigen (volwassenen met FASD en ouders) en met ervaren hulpverleners uit de praktijk. Ze onderzochten onder meer de knelpunten en oplossingsrichtingen in de hulpverlening en ondersteuningsbehoeften van kinderen met FASD. Ook analyseerden ze de effectiviteit van bestaande methoden van signalering. Op basis van hun onderzoek ontwikkelden ze richtlijnen, een handreiking en trainingstrajecten, maar ook een tool. Daarmee kunnen zorgprofessionals FASD signaleren bij kinderen en jongeren, zodat zij hun begeleiding en behandeling beter kunnen afstemmen.

Door FASD vroegtijdig te signaleren, te laten diagnosticeren en door de hulp af te stemmen op de kracht en kwetsbaarheid van het kind, kan de kwaliteit van leven op korte en lange termijn worden verbeterd. “Daarvoor moeten we inzetten op het verspreiden van kennis over FASD en passende ondersteuning”, zegt Froukje.

Meer aandacht in onderwijs
Ook de professionals van de toekomst moeten worden meegenomen, benadrukt ze. "FASD komt nog nauwelijks aan bod in opleidingen, waardoor professionals de kennis missen om FASD te herkennen en de zorg aan te passen aan de specifieke zorgvragen die gerelateerd zijn aan FASD. In het onderzoeksproject werken we daarom nauw samen met de opleidingen Social Work en Verpleegkunde."

Een brede kijk op vernieuwingen binnen de langdurige zorg biedt de nieuwe podcastserie ‘Blijmakers en andere zorgpioniers’. De serie gaat over onderzoeksprojecten van het Ben Sajet Centrum (BSC), dat tot doel heeft de zorg voor mensen met een beperking en ouderen in de regio Amsterdam te vernieuwen en te verbeteren. Studenten en (docent)onderzoekers van Hogeschool Inholland zijn nauw betrokken bij de projecten. 

Het BSC is een kenniswerkplaats gericht op de langdurige zorg in Amsterdam en omgeving. Door onderzoek, praktijk en onderwijs met elkaar te verbinden, streeft het BSC naar vernieuwing in de zorg, waarbij veel waarde gehecht wordt aan de inbreng van zorgverleners, cliënten, ervaringsdeskundigen en naasten. In de podcastserie komen zij uitgebreid aan het woord. 
 

Aflevering Blijmakers in de dementiezorg 
De eerste aflevering, die op 25 april live ging, gaat over de Nieuwe Sint Jacob, een woonvorm voor mensen met dementie van zorgorganisatie Amstelring. Het zorgteam van de Nieuwe Sint Jacob legt de nadruk op menselijkheid, omdat zij begrijpen dat het welzijn van bewoners verder gaat dan alleen medische zorg. Een opmerkelijk aspect is de inzet van ‘Blijmakers’: zij-instromers in de zorg met diverse achtergronden die in 16 weken worden opgeleid om samen met gediplomeerde zorgprofessionals mensen met dementie te ondersteunen. Wat drijft deze Blijmakers en wat was de motivatie van Amstelring om dit experiment aan te gaan? 

Aflevering Proeftuin rondom d’Oude Raai 
De volgende aflevering van de podcast, ‘Verankerd in de buurt: Proeftuin rondom d’Oude Raai’ gaat 9 mei live. In de Amsterdamse Pijp en Rivierenbuurt helpt de Proeftuin d’Oude Raai ouderen om zich beter thuis te redden door verbinding te zoeken met buurtvoorzieningen. De ‘thuiscoach’ speelt een centrale rol in het vinden van oplossingen voor bewoners, vaak buiten de standaard zorgpaden. Het succes van de Proeftuin ligt in de samenwerking tussen professionals, burgers en lokale organisaties, zoals Cordaan, Combiwel en diverse buurtteams en stadsdorpen. 

Aflevering 3, 4 en 5 
Op 23 mei gaat de derde afleving live: Actieonderzoek in de GGZ: Proeftuin de Geuzenhoek. Op 6 juni gaat het over verhalen en diversiteit: verbinding tussen zorgmedewerkers, bewoners en hun leefwereld en op 20 juni over het ‘begrijpen van onbegrepen gedrag van mensen met dementie’. 

Samenwerking Inholland en Ben Sajet Centrum 
Vanuit Inholland zijn lector Robbert Gobbens en docent-onderzoeker Petra Boersma (lectoraat Gezondheid en Welzijn van Kwetsbare Ouderen) verbonden aan het Ben Sajet Centrum én dus ook de podcast. Bij Ben Sajet is Petra programmaleider van het programma leren, verbeteren en implementeren. Petra komt zelf aan het woord in de laatste aflevering van de podcast. Robbert is aan dit programma verbonden als lector en hoogleraar en helpt mee om dat programma vorm te geven. 

Studenten van Inholland (Verpleegkunde en Social Work) voeren regelmatig onderzoeksopdrachten uit bij (partners van) het Ben Sajet Centrum. Bijvoorbeeld een onderzoek naar de inzet van zorgbeveiligers bij de zorg aan ouderen met dementie of een onderzoek naar het leerklimaat op een afdeling waar gewerkt wordt met zogenoemde ‘leerbedden’. Dit betekent dat mbo- en hbo-studenten de afdeling runnen, elkaar begeleiden en leren van elkaar. Zij worden gecoacht door de professionals van de afdeling. 

Luister en abonneer je op de podcast! 

Of deze Blijmakers en andere zorgpioniers

Docent Ruud Gortworst houdt niet van doorsnee en gewoon. “Ik vind mensen die anders denken en doen vaak interessanter dan de gemiddelde man of vrouw. Het is fascinerend wat er in sommige hoofden omgaat. ” Deze uitspraak past goed bij de docent, leercoach en ontwikkelaar GGZ-onderwijs. Sinds 21 jaar werkt Ruud bij de opleiding Verpleegkunde van Inholland Amsterdam. Dat hij zelf sommige zaken ook graag out of the box aanvliegt, is in zijn lange carrière goed van pas gekomen. Hij stond altijd open voor vernieuwingen en bijzondere onderwijsmethoden. Nog steeds.

“Ik kom net terug van een demonstratie van een groot videoscherm dat we gaan gebruiken voor we een interactief communicatieprogramma. Het is een immersive room.  Verschillende scenes uit de beroepspraktijk kunnen we als achtergrond gebruiken. Daarnaast oriënteer ik mij op andere vormen zoals een lastig gesprek voeren met een patiënt of collega door middel van de dialogue trainer. In deze virtuele wereld krijgen studenten de kans om op een veilige manier gespreksvaardigheden te oefenen. Zonder grote consequenties merken ze het effect van een ‘verkeerde’ boodschap; zijn ze te direct of juist te onduidelijk, dan verdwijnt de gesprekspartner. Kiezen ze voor de juiste woorden, dan krijgt het gesprek een vervolg.”

Onvoorspelbare psychiatrische patiënten
Voor Ruud is communicatie met patiënten een belangrijke vaardigheid voor een verpleegkundige. Niet voor niets is hij co-auteur van het studieboek De verpleegkundige als communicator. 
“Op school werken ook vaak met trainingsacteurs, die ik zelf heb gescreend en voorbereid op een casus die we naspelen. Dat is elke keer een hele belevenis. Studenten kunnen het echt moeilijk krijgen als zo’n acteur zich voordoet als onvoorspelbare psychiatrische patiënt. Voorheen speelde ik die rol ook wel eens zelf of vroegen we er een student voor. Met acteurs is het professioneler.”

IJzeren geheugen
Ruud heeft een ijzeren geheugen. Moeiteloos dist hij anekdotes en chronologische feiten op uit al zijn Inholland jaren en daarvoor. “Na mijn opleiding aan de pedagogische academie vond ik vanwege de grote werkloosheid moeilijk een vast baan. Het bleef bij invalbaantjes waarbij ik steevast bij de ‘moeilijke klassen’ werd gezet. Dat ging me goed af, maar was toch niet wat ik wilde.” Het roer ging om toen hij een advertentie zag van een psychiatrische kliniek waar je het vak van psychiatrische verpleegkundige kon leren in de praktijk. Al snel sloot hij een hele nieuwe wereld in zijn armen. “Ik heb daar zoveel meegemaakt.” In 2003 werd hij docent bij Inholland om studenten net zo enthousiast en vaardig te maken in dit vak.

Zonder empathie red je het niet
Het mooie van een baan in de psychiatrie is dat het werken met hoofd, hart en handen is, vindt Ruud. Dat leert hij al zijn studenten. “Theoretische kennis is leidend, maar zonder empathie red je het niet. Bij Inholland zijn we altijd op de hoogte van alle vakinhoudelijke en wetenschappelijke ontwikkelingen. Het is onze taak die in het onderwijs te verwerken, zodat we altijd de juiste behandelprotocollen kennen.” Als voorbeeld noemt Ruud de respons op mensen die zichzelf opzettelijk verwonden als gevolg van een psychisch probleem. “Vroeger negeerden we automutilatie, in de veronderstelling dat het eerder zou stoppen, nu leren we onze studenten dat dat averechts werkt.”

Verschillende minors vormgegeven
Ruud heeft een belangrijk aandeel gehad in de onderwijsvernieuwing van de opleiding Verpleegkunde, zowel voor de vierjarige opleiding als de deeltijd. En dan met name de vakken rondom de geestelijke gezondheid. “Ik heb verschillende minors vormgegeven. Daarbij zit ook een vrije minor, die studenten mogen invullen met vakken die voor hen belangrijk zijn. Zo hebben ze meer regie over hun eigen leerproces. Ook heb ik de rol van praktijkondersteuner somatiek een prominentere plek in het curriculum gegeven. Via de huisarts komen patiënten met chronische lichamelijke ziekten daar vaak eerst terecht.”

Een persoonlijke tijdlijn
Hoe langer Ruud toekomstige beroepskrachten begeleidt als docent of coach, hoe meer hij ervan overtuigd is dat aandacht voor de persoonlijke ontwikkeling van studenten essentieel is. “Soms laat ik studenten belangrijke momenten uit hun eigen leven en dat van hun nabije familie en vrienden op een tijdlijn zetten. Wat waren belangrijke gebeurtenissen en waarom? Welke hadden te maken met gezondheidsproblemen? Dan blijkt dat studenten wel te maken hebben met psychosociale problematiek, maar vaak nog een minder goed beeld hebben van de psychiatrie. Pas bij een stage of een vak in die richting, realiseren ze zich bijvoorbeeld voor het eerst welke impact een zware depressie kan hebben. Ook voor die realisatie is een rollenspel met trainingsacteurs heel waardevol. Hoe handel je? Dan hebben we het ook over wat je moet met je eigen gevoelens in een behandelsituatie. Duw je die weg of kan je er gebruik van maken? Die vragen leveren mooie en soms confronterende gesprekken op.”

Momenten van verwondering
Aan de werkvorm die Ruud al jaren gebruikt bij de supervisiebijeenkomsten met studenten, heeft hij een mooi souvenir overgehouden. “Bij de laatste sessie schrijven we elkaar een kaart waarop we terugblikken op alle bijeenkomsten en elkaars iets toewensen. De kaarten die ik ontvang, bewaar ik. Zo bedankte een student me voor het delen van mijn wijsheid en wenste hij me nog veel momenten van verwondering toe. Dat studenten zich zo eerlijk en open op durven te stellen, vind ik mooi.” 

Acht zorginstellingen in Noord-Holland Noord hebben de handen ineengeslagen voor de eOverdracht, een verpleegkundige standaard waarin afspraken zijn gemaakt over hoe patiëntgegevens moeten worden geregistreerd. Hiermee kan straks de juiste informatie op een makkelijke digitale manier worden meegestuurd en verwerkt in het systeem van elke zorginstelling. Om praktijkkennis hierover op te halen vond op 28 juni de werkveldconferentie ‘Patiëntreis - Inzicht in de eOverdracht’ plaats bij Hogeschool Inholland Alkmaar.

 
Aan de hand van een casus liepen zo’n vijftig zorgprofessionals en ICT-specialisten het ‘zorgpad’ van de patiënt langs. De professionals kwamen van Noordwest Ziekenhuisgroep, Vrijwaard, Magentazorg, Evean, De Zorgcirkel, Woonzorggroep Samen, Dijklander Ziekenhuis en Omring. Acteurs bootsten verschillende zorgsituaties na in de zorgketen om knelpunten zichtbaar te maken waar patiënten en zorgmedewerkers in de overdracht tegenaan lopen.

Patiëntreis in kaart via eOverdracht
“Wanneer een patiënt/cliënt wordt overgeplaatst van de ene zorginstelling naar de andere weten verpleegkundigen en verzorgenden vaak niet goed van elkaar wie welke informatie wanneer nodig heeft”, zegt Anouk Apeldoorn, ‘health innovator’ en kartrekker vanuit het kernteam NHN. “Daarom hebben wij in samenwerking met Inholland Alkmaar deze ‘Patient Journey Day’ georganiseerd. Doel is om de schotten tussen de zorg af te breken, te begrijpen wat een ander doet en nodig heeft. De uitkomsten worden gebruikt om de digitale mogelijkheden van de eOverdracht zo goed mogelijk te laten aansluiten bij de praktijk in regio Noord-Holland Noord.”

Dezelfde taal
De deelnemers vonden het met name zeer waardevol om elkaars perspectief op dezelfde casus te horen. “Je krijgt inzicht in andermans zienswijzen, ziet direct waar de belemmeringen liggen. Nu ben je vaak veel tijd kwijt met nabellen, of een patiënt staat steeds weer hetzelfde verhaal te vertellen. Voor een goede overdracht moet je dezelfde taal spreken en je gegevens op dezelfde manier vastleggen. Daardoor kunnen we als zorgmedewerkers dan niet alleen efficiënter samenwerken, maar ook kan het veel angst en spanning bij de patiënt wegnemen als via de overdracht al bekend is wat voor diegene belangrijk is in zijn behandeling.”

Stapsgewijs
Renate Kieft is programmamanager eOverdracht bij de beroepsvereniging voor verpleegkundigen en verzorgenden (V&VN). “Met de implementatie van de eOverdracht behoren hoge administratielast en het verlies van informatie straks tot het verleden. We bekijken nu eerst stapsgewijs met elkaar hoe we de gegevensuitwisseling in het overdrachtsproces kunnen verbeteren – zo was er eerder ook een Patient Journey Day in Zwolle. Wat kunnen zorgmedewerkers zelf al oplossen? Waarin moeten wij hen op landelijk niveau helpen? Vervolgens gaan we steeds verder opschalen en uiteindelijk wordt de eOverdracht wettelijk verplicht.”

Terugkoppeling
Voor Inholland Alkmaar was het een mooie gelegenheid om het contact met het werkveld te onderhouden en de locatie van hbo-v weer even op de kaart te zetten, aldus Regula van Graas-Hofman, docent-onderzoeker Verpleegkunde in Alkmaar en oud-stagebegeleider van Anouk. “Bovendien zijn de ontwikkelingen op dit gebied voor onze derde- en vierdejaarsstudenten ontzettend interessant, want veel afstudeerstages gaan juist over die knelpunten in de verpleegkundige overdracht. Maar minstens zo interessant is de loopbaan van Anouk zelf! Haar carrière laat mooi zien welke andere functies er binnen de zorg allemaal nog meer zijn en daarover komt zij in gastcolleges nog uitgebreid vertellen.”

Een dynamische arbeidsmarkt, veranderende beroepen. Om hierin als werkgever en professional mee te bewegen, is continu leren en ontwikkelen essentieel. Om het voor de professional aantrekkelijker te maken gerichte scholing te volgen, sluit Hogeschool Inholland aan bij de landelijke pilot Microcredentials. Hiermee hebben we de mogelijkheid om modulair onderwijs in te zetten en werkenden en het werkveld te ondersteunen in (flexibele) professionalisering. In september start de eerste geaccrediteerde module waarmee je een microcredential kunt behalen: Klinisch redeneren. Katinka Rademaker, opleidingsmanager HBO Verpleegkunde: “Deze vorm van onderwijs is een wens vanuit het werkveld. Zo kunnen we samen opleiden voor behoud van verpleegkundigen in de krappe arbeidsmarkt.” 

Een microcredential is een erkend certificaat waarmee je als professional kunt aantonen wat je weet, kunt en begrijpt na afronding van een korte onderwijseenheid, zoals een module (tussen de 3 en 30 EC). De microcredential kent hieraan een zelfstandige waarde toe. De microcredential staat voor accreditatiewaardig onderwijs met een kwaliteitskeurmerk: de professional – en zijn werkgever - kan ervan op aan dat met de onderwijseenheid de beoogde leeruitkomsten worden bereikt. Zodra de professional een module heeft afgerond, ontvangt hij een certificaat in de vorm van een digitale badge (via de applicatie Edubadge). 

Waardevol voor meerdere partijen 
Microcredentials zijn van meerwaarde voor zowel professionals als werkgevers als onderwijsinstellingen. 

• De professional: volgt een module die qua omvang en waarde aantrekkelijk is om zich in het hoger onderwijs te specialiseren, bij- of om te scholen. Dit sluit flexibel aan op een (snel veranderende) leervraag van professionals. Daarnaast kunnen professionals meerdere microcredentials ‘stapelen’ om zo hun eigen ontwikkelpad vorm te geven.
• De werkgever: kan in de snel veranderende arbeidsmarkt professionals aantrekken die zich op specifieke gebieden hebben laten scholen of kan zijn eigen werknemers laten scholen. Zij volgen korte onderwijseenheden van accreditatiewaardig niveau, met kwaliteitskeurmerk. Omdat er een landelijk register gaat komen, worden de microcredentials ook herleidbaar en controleerbaar.
• De onderwijsinstelling: krijgt de mogelijkheid haar onderwijsaanbod te verbreden en werkenden te ondersteunen in hun professionalisering. Dit ligt in lijn met de flexibilisering van het onderwijs (zoals ook in het strategisch plan van Hogeschool Inholland is vastgelegd). 

Microcredential Klinisch Redeneren voorziet in een behoefte 
Klinisch redeneren wordt de eerste module binnen Hogeschool Inholland waarbij de werkende professional een microcredential kan behalen. Deze module is opgenomen in het huidige flexibele deeltijdopleiding Verpleegkunde en zal vanaf september ook ‘los’ te volgen zijn. Katinka Rademaker licht toe: “De zorg kampt met tekorten. Het werkveld wil wel meer nieuwe verpleegkundigen opleiden, maar er is niemand om ze te begeleiden. De huidige werkende verpleegkundige wil meer autonomie in het werk, en wil doorgroeien en professionaliseren. Maar heeft geen tijd om een volledige opleiding te volgen. Door samen met het werkveld te kijken waar de behoeftes liggen, kunnen we het onderwijs flexibel afstemmen. Een microcredential past hier goed bij. Het voldoet aan een leervraag, geeft erkenning via een certificaat en is wellicht de opstap tot meer leren.” 

Vormgeven binnen het onderwijs 
Ondanks dat de module een onderdeel is van het flexibele deeltijdprogramma kost het toch denk- en mankracht om deze eerste microcredential te realiseren. “We willen professionals die voor deze microcredential kiezen, meenemen in de huidige ‘flow’ van het flexibele programma. Zo volgen ze samen met andere werkenden deze module en kunnen ze gezamenlijk theorie in praktijk brengen”, vertelt Katinka. “Maar deze microcredential-studenten behoeven wel hun eigen ‘oormerk’ en moeten als zodanig geregistreerd staan. En hoe moeten ze zich precies inschrijven; wat gaat deze vorm van onderwijs kosten? Bovendien moeten ze na afronding de digitale badge ontvangen via Edubadge. Ook daar komt wat inregeling bij kijken. Maar we zijn zover dat in september de eerste studenten kunnen starten. We zien ze graag komen.” 

Landelijke pilot hoger onderwijs 
Hogeschool Inholland doet samen met 31 andere hogescholen en universiteiten - mee aan de landelijke pilot Microcredentials van het Versnellingsplan. De pilot richt zich op het Leven Lang Leren-aanbod voor professionals. In de pilot werken hogescholen en universiteiten aan:  

• de realisatie van een stelsel waarbinnen microcredentials een erkenbare en herkenbare waarde hebben;  
• het verrijken van onderwijsaanbod door microcredentials aan te bieden met een zelfstandige waarde;
• het verder concretiseren van procedures rondom het aanbieden, registreren en uitgeven van microcredentials;  
• het organiseren en verbeteren van kwaliteitszorg die past bij flexibel aanbod;  
• (juridische) vraagstukken zodat wettelijke verankering in het onderwijsstelsel kan volgen. 

Landelijke (h)erkenning  
Net zoals bachelors, masters en minors krijgen microcredentials straks een herkenbare en erkenbare waarde in het onderwijsstelsel. Momenteel zijn microcredentials nog niet opgenomen in de Wet hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW), en hebben zij nog geen wettelijk erkende status. Wel staat het hoger onderwijs in Nederland (via de koepelorganisaties Vereniging Hogescholen en Universiteiten van Nederland) achter de pilot en het huidige kwaliteitskader. Hierdoor hebben microcredentials die uitgegeven worden binnen de pilot wél een landelijke herkenning en erkenning.  

Meer weten? 
Wil je meer weten over de pilot Microcredential binnen Hogeschool Inholland? Neem dan contact op met Katinka Rademaker of Mirjam van Meningen. 

De livestream en de AR Studentenprijs zijn gekoppeld aan de Anna Reynvaanlezing. Dit event wordt georganiseerd door Amsterdam UMC, waarbij Hogeschool Inholland partner is. De Anna Reynvaanlezing vindt jaarlijks plaats op 12 mei, Internationale Dag van de Verpleging. Dit jaar was het centrale thema infectiepreventie. Professor dr. Stijn Blot werd over dit onderwerp geïnterviewd. Hij is overtuigd dat goede infectiepreventie veel leed kan voorkomen en dat verpleegkundigen daar een cruciale rol in spelen. 

Infectiepreventie vanuit de studio 
Voorafgaand aan de lezing was er op 11 mei voor studenten en docenten Verpleegkunde een verdiepende livestream, gehost door programmamaker Maurice Lede en HBO-V-docent Sanne Cordfunke-Krebbekx. Ook hier was infectiepreventie het centrale thema. Zoals Sanne bij de start van de livestream vermeldde: “Als verpleegkundige heb je dagelijks met de preventie van infecties te maken. Het is daarbij belangrijk dat je veilig, netjes en schoon werkt.”  

Livestream Anna Reynvaan terugkijken 
Specialisten uit de praktijk lieten in de livestream zien hoe zij omgaan met preventie gekoppeld aan onderwerpen als soa’s, MRSA-bacteriën en gezonde mondzorg. Ook professor dr. Stijn Blot schoof nog even aan vanuit zijn werkkamer in Vlaanderen. Tijdens de livestream konden kijkers interactief meedoen via polls en een foto-challenge. Met de opdracht ‘Maak een selfie van je gezichtsuitdrukking als je aan het woord ‘wondinfectie’ denkt’ konden studenten een klassenuitje winnen. Hiernaast zie je de winnende foto. 

Kijk de livestream terug! 

Door collega’s en studenten  
De livestream is georganiseerd door collega’s (Sanne Cordfunke-Krebbekx, Merel Bus, Carolien Smit, Louise Veenema en Inge van Gelder) en door studenten (Larissa Dedding, Rolien Bontekoning, Jolie van Meggelen en Lindsey Gooijers). “We organiseren deze livestream om studenten meer te laten verdiepen in hun vak”, geeft Sanne aan. “Deeltijdstudenten en ouderejaars zullen de onderwerpen die we bespreken direct herkennen uit de praktijk. Eerstejaars voltijdstudenten wellicht nog niet, maar we willen ze er graag mee laten kennismaken. Op een manier die het beste bij hen past. Daarom hebben we ook studenten gevraagd om input te geven over de vorm en de inhoud van de livestream. We denken nu al na over volgend jaar; wellicht in hybride vorm.” 

Anna Reynvaan Studentenprijs 
Tijdens de livestream presenteerden de inzenders voor de AR Studentenprijs vanuit Inholland hun onderwerp. Genomineerde Larissa Dedding mocht dat zelfs live in de studio doen. Ze vertelde meer over haar essay ‘De psychiatrisch verpleegkundige met ervaringsdeskundigheid; multideskundigheid of onprofessioneel?’. Met de jaarlijkse Anna Reynvaanprijzen wil Amsterdam UMC het belang van professionalisering en ontwikkeling van de verpleegkunde benadrukken. Larissa zag uiteindelijk een student van hogeschool Viaa met de winst ervandoor gaan. “Maar alleen al het genomineerd zijn, laat je voelen alsof je een winnaar bent”, zegt Larissa achteraf.  

Van shinen op de achtergrond naar in de spotlights 
Ook Levy Bakker, oud-student Verpleegkunde en winnaar van de AR Studentenprijs 2021, was in de studio aanwezig om te vertellen wat de prijs haar gebracht heeft. “Als verpleegkundige ben je altijd aan het shinen op de achtergrond. Door mee te doen aan de Anna Reynvaan Studentenprijs mocht ik in de spotlights staan. Ik ben er echt door gegroeid, als mens en als professional. Bovendien kon ik een belangrijke bijdrage leveren aan de kwaliteit van zorg van mijn cliënt. Als kers op de taart is mijn artikel ook nog eens gepubliceerd in het vakblad TVZ.”  

Volgend jaar meedingen? 
Wil jij je ook vastbijten in een onderwerp van jouw interesse, meedingen naar de Anna Reynvaan Studentenprijs 2023 én je artikel laten publiceren in een vakblad? Laat je docent dit dan weten en werk samen toe naar een prachtig artikel. Of neem contact op met Sanne Cordfunke-Krebbekx. 

Op donderdag 12 mei vindt de Anna Reynvaanlezing plaats. De lezing is hét moment in het jaar waarop je als verpleegkundige kennis kunt nemen van de nieuwste ontwikkelingen in de patiëntenzorg. Dit jaar staat infectiepreventie centraal: hoe kun je als verpleegkundige zorginfecties en daarmee morbiditeit en mortaliteit voorkomen? Voor studenten organiseert Hogeschool Inholland op woensdag 11 mei een livestream. Dan is de spotlight onder meer gericht op twee (oud-)studenten van Inholland: de winnaar van de Anna Reynvaan Studentenprijs in 2021 en de genomineerde voor dit jaar. 

Als verpleegkundige vervul je een spilfunctie in de gezondheidszorg. Je hebt dan ook direct te maken met allerlei ontwikkelingen in de zorg. De jaarlijkse Anna Reynvaanlezing is een van de weinige momenten om die ontwikkelingen bij te houden. De lezing is vernoemd naar een pionier van de Nederlandse verpleegkunde en wordt georganiseerd door Amsterdam UMC in samenwerking met het verpleegkundig vakblad TVZ, Hogeschool van Amsterdam en Hogeschool Inholland. 

Infectiepreventie 
De Anna Reynvaanlezing is inmiddels uitgegroeid tot een evenement van meerdere dagen. Dit jaar staat het thema infectiepreventie centraal. Infecties zorgen voor een aanzienlijke morbiditeit en mogelijk zelfs mortaliteit. Maar een belangrijke deel van deze infecties kan vermeden worden. Als verpleegkundige heb je daar een cruciale rol in. Maar hoe help je infecties te voorkomen? 

12 mei: Anna Reynvaanlezing 
Prof. dr. Stijn Blot is hoofddocent bij de vakgroep Inwendige Ziekten & Pediatrie van de Universiteit Gent. Volgens hem maken kennis en toewijding van verpleegkundigen het verschil bij kwaliteitsverbeteringen op het gebied van infectiepreventie. Blot zal op donderdag de lezing geven in het Internationaal Theater Amsterdam (voorheen de Stadsschouwburg) en worden geïnterviewd over infectiepreventie door prof. dr. Bianca Buurman van Amsterdam UMC en voorzitter van V&VN. Bekijk het volledige dagprogramma. 

11 mei: livestream voor studenten 
Speciaal voor studenten Verpleegkunde in Amsterdam en Alkmaar zendt Hogeschool Inholland op woensdag 11 mei van 16.00 tot 17.00 uur een livestream uit. Tijdens dit online en interactieve evenement nemen presentator en programmamaker Maurice Lede (onder meer bekend van het BNNVARA-programma 3 Op Reis) en docent Sanne Cordfunke-Krebbekx je mee in het thema infectiepreventie. Interessante gasten delen hierover hun bijzondere inzichten en inspireren je hoe je je verder kunt ontwikkelen in dit mooie vak: 

• Volg een klinische les van prof. dr. Stijn Blot en ga met hem in gesprek over zijn ervaring in de verpleegkunde en zijn motivatie om voor dit mooie vak te kiezen. 
• Leer hoe specialisten in de praktijk omgaan met preventie gekoppeld aan onderwerpen als soa’s, MRSA-bacteriën en gezonde mondzorg. 
• Zie in een korte clip vanuit de EenVandaag-studio waarom Roos Moggré, journalist en presentator, het belangrijk vindt dat verpleegkundigen zélf gezien en gehoord worden in de media. 
• Maak kennis met Levy Bakker, winnaar van de Anna Reynvaan Studentenprijs 2021. Hoe was het om de prijs te winnen en wat heeft dat betekent voor haar als professional en mens? 

Door collega’s en studenten   
De livestream is georganiseerd door collega’s (Sanne Cordfunke-Krebbekx, Carolien Smit, Louise Veenema en Inge van Gelder) en door studenten (Larissa Dedding, Rolien Bontekoning, Jolie van Meggelen en Lindsey Gooijers). 

Winnaar Anna Reynvaan Studentenprijs   
Het winnen van de Anna Reynvaan Studentenprijs was voor Levy, alumnus van de deeltijdopleiding Verpleegkunde, een grote verrassing. “Voor de minor Verpleegkundig vakmanschap had ik een essay geschreven over het effect van cafeïne bij mensen met een psychische kwetsbaarheid. Hieruit bleek dat cafeïne zowel positieve als negatieve effecten kan geven en om deze reden gemonitord dient te worden. “Door dit te onderzoeken en ook aandacht te besteden aan de wensen van de cliënt kon ik concrete aanbevelingen doen aan de praktijk.” Zo concludeert Levy in haar essay dat het niet legitiem is om cafeïne preventief te beperken en cafeïnegebruik op basis van shared decision making wel toe te staan. “Ik ben inmiddels afgestudeerd, het artikel is gepubliceerd in TVZ en er is een pilot voor implementatie gedraaid op de afdeling van de instelling waar ik werk. De cliëntenraad beoordeelt momenteel of we het plan overal implementeren. Daar ben ik natuurlijk enorm trots op.” 

Genomineerde voor dit jaar   
Door de Anna Reynvaan Studentenprijs stond Levy plots vol in de schijnwerpers en dat heeft haar onverwachts veel gebracht. En zij is niet de enige. Dit jaar is opnieuw een student Verpleegkunde van Inholland genomineerd voor de prijs. Vierdejaarsstudent Verpleegkunde Larissa Dedding (zie foto) dingt mee met haar essay ‘De psychiatrisch verpleegkundige met ervaringsdeskundigheid; multideskundigheid of onprofessioneel?’. “Mijn conclusie is dat ervaringsdeskundigheid echt een plus is. Je kunt als verpleegkundige in de ggz van je rugzak een gereedschapskist maken. Gelukkig staat de praktijk daar steeds meer voor open. Het zou ook goed zijn om ervaringsdeskundigheid als rol te implementeren en erkend te worden als ‘ervaringsdeskundig verpleegkundige’. Ik spreek ook uit eigen ervaring, ervaringen die ik voor onder andere 113 en Stichting Mind inzet.” Over ervaring gesproken: voor Larissa is de nominatie een geheel nieuwe belevenis. "Het is voor mij de bevestiging dat ik het goed doe als professional en student.” 

Met koken volgt Sanne nauwgezet een recept en daarin ziet zij veel verbinding met haar werk als onderzoeker bij Hogeschool Inholland. Als oud-student  Verpleegkunde bij Inholland heeft Sanne ervoor gekozen om onderwijs en onderzoek te combineren, met veel ruimte om  kansen te pakken en zichzelf te ontwikkelen. Doel van haar onderzoek is om oncologische zorg in de thuissituatie van patiënten te verbeteren. De inzichten die ze daarmee opdoet ervaart Sanne als een betekenisvolle toevoeging aan het verpleegkundig vak. Daarnaast  wordt Sanne heel blij van het enthousiasmeren van studenten voor het vakgebied.  

Bekijk het verhaal van Sanne in deze #ditbenik-aflevering.

Een zorgzaam hart 
Toen Sanne opgroeide in het Brabantse Bergen op Zoom, met een gastvrij en bourgondisch thuis, is het zorgzame zaadje geplant. Van huis uit gek op eten dus. Sanne geniet dan ook erg van uitgebreid koken voor vrienden en familie en lang tafelen. Met haar zorgzame hart lag het voor de hand om een opleiding te kiezen in de zorg. Zo werd ze gegrepen door het verpleegkundig vak. 

De ruimte om te onderzoeken 
Na ervaring te hebben opgedaan in het werkveld klopte Sanne aan bij haar oud-docenten om te kijken wat de mogelijkheden waren binnen de hogeschool. Ze wilde meer doen met onderzoek en had zelf al een idee waar dit onderzoek over kon gaan. Sanne zag kansen om te onderzoeken hoe oncologische zorg beter gemaakt kan worden in de thuissituatie van de patiënt. “Ik werkte eerder in het ziekenhuis op de oncologie-afdeling, waarbij ik op een gegeven moment dacht: dit moet anders kunnen. Hoe kunnen patiënten thuis dezelfde behandeling krijgen en dus minder naar het ziekenhuis hoeven?” samen met verschillende partner zorginstellingen in de regio maakt Sanne flinke vorderingen op dit gebied.

Ideale werkverdeling met parellellen 
Naast haar werk als onderzoeker voor een dag in de week, geeft Sanne als docent drie dagen les bij de opleiding Verpleegkunde. Met haar ruime ervaring als verpleegkundig specialist brengt ze daarbij ook nog eens veel praktijkkennis mee de klas in. “De dingen die ik onderzoek komen ook terug in het onderwijs en vice versa. Dat uit zich bijvoorbeeld in dat sommige studenten mee kunnen werken aan mijn onderzoek en dat ik bepaalde resultaten weer meeneem in de klas om te vertellen aan studenten. Dit komt uiteindelijk de patiënt alleen maar ten goede. Ik hoop zo studenten én docenten te enthousiasmeren door onderzoek en praktijkervaring de patiëntenzorg te verbeteren.” 

Werken bij Hogeschool Inholland 
Onze collega´s zijn sterke persoonlijkheden, die durven te staan voor wie ze zijn. En die weten dat ze élkaar nodig hebben, met ieder hun eigen drijfveren en kwaliteiten, om maatschappelijke vraagstukken op te lossen voor een duurzame,  gezonde en creatieve samenleving. Daarom bieden wij bij Inholland een veilige en persoonlijke werkomgeving waarin iedere collega zich als uniek mens kan laten zien én horen. Door onze krachten te bundelen, maken we samen het verschil.

Meer informatie over Werken bij Inholland? Ga naar de site.

Integrale zorg leveren aan thuiswonende kwetsbare ouderen met aandacht voor hun gezondheid én welzijn. Dat was het doel van een uniek, door ZonMW gefinancierd project met twee Interprofessionele Leer- en Innovatienetwerken in de regio Amsterdam. Nu 2,5 jaar verder zijn de uitkomsten bekend van deze leergemeenschap. Waarin Inholland-studenten Verpleegkunde en Social Work intensief samenwerken met mbo’ers en het werkveld. “Het project is zo goed ontvangen dat we nu zonder subsidie verdergaan.”

Zes jaar geleden vatte Robbert Gobbens, lector Hogeschool Inholland en Zonnehuisgroep Amstelland, het idee op om bij zorgorganisaties leer- en innovatienetwerken van studenten, docenten en zorgmedewerkers in het leven te roepen, met als doel zorg en welzijn voor cliënten binnen de instellingen te verbeteren, en te leren van en met elkaar. Elders in Nederland bestond dit fenomeen al, maar hoe mooi zou het zijn om dit ook in de regio Amsterdam te introduceren? Dankzij een subsidietoekenning van ZonMw werden vanaf eind 2015 de eerste leer- en innovatienetwerken (LIN’s) in de regio Amsterdam opgestart. Inmiddels zijn er elf LIN’s in de wijkverpleging, verpleeghuizen, een revalidatiecentrum en een ziekenhuis.

Twee interprofessionele leergemeenschappen in Amstelveen
Twee van deze LIN’s zijn interprofessioneel en opgezet in de gemeente Amstelveen. De eerste ‘IP-LIN’ bestaat uit professionals van Zonnehuis Wijkverpleging en Participe (organisatie voor welzijn en maatschappelijk werk in Amstelveen), studenten en docenten van Social Work en Verpleegkunde van Inholland en mbo-verpleegkunde studenten van ROC-TOP. Het tweede LIN bestaat uit dezelfde deelnemers maar in plaats van de Zonnehuisgroep participeerde hier stichting Brentano als thuiszorgleverancier.

“Integrale zorg leveren met aandacht voor gezondheid én welzijn willen we allemaal graag, maar de praktijk is weerbarstig”, legt Carin de Boer uit. Vanuit haar rol als lecturer practitioner heeft zij de studenten de afgelopen jaren begeleid binnen dit project. “Integrale zorg leveren is helemaal niet zo gangbaar en ook niet zo eenvoudig.”

‘Kijken over de muren van je vakgebied is heel verfrissend’
Het mooie volgens Carin in deze IP-LIN’s is dat studenten en professionals van beide disciplines in contact met elkaar zijn over de zorg en welzijn die zij bieden aan hun cliënten. Het gaat om thuiswonende ouderen die thuiszorg nodig hebben. De (aankomende) zorgprofessionals krijgen in hun werk onder andere te maken met beginnende dementie, toedienen van medicatie, verzorgen van wonden, en injecties die gegeven moeten worden. Maar daarnaast hebben deze mensen ook welzijnszorg nodig. Carin: “Vaak zijn dat aparte werelden, maar door die met elkaar in contact te brengen, in gesprek met elkaar te laten gaan zie je dat men elkaar vindt. Het is heel verfrissend om over de muren van je eigen vakgebied heen te kijken.”

Uitdaging in het project is voor studenten van beide disciplines om elkaar te leren kennen en te begrijpen. “Je ziet dat verpleegkundigen meer geneigd zijn in oplossingen te denken, sneller willen, terwijl ‘social workers’ veel beschouwender zijn: waar heeft meneer of mevrouw nu écht behoefte aan? Op hun beurt is het interessant voor social work-studenten om te zien hoe de zorg nuttig en aanvullend kan zijn.”

Een verpleegkundestudent verwoordt in de onderzoeksresultaten (Petra Boersma, onderzoeker onderzoekslijn Gezondheid & Welzijn van Kwetsbare Ouderen) hoe zij geleerd heeft van de welzijnsprofessionals: “Ik heb echt banden opgebouwd met bepaalde cliënten, ook door meer naar ze te luisteren. Ik heb geleerd niet te komen met oplossingen maar gewoon alleen het verhaal aan te luisteren.”

Focus op de mens als geheel
Belangrijk uitgangspunt in het project is om zo goed mogelijk bij de persoonlijke behoefte en situatie van de cliënten aan te sluiten. En om zoveel mogelijk de eigen regie van de ouderen in stand te houden. “Mooi en positief is dat zorg- en welzijnsprofessionals elkaar makkelijker weten te vinden, er breder wordt gekeken en er meer focus is voor de mens als geheel.”

De volgende quote van een betrokken verpleegkundige is veelzeggend: “Ik had vorig jaar een cliënt, en we waren alleen maar bij haar voor het verzorgen van haar teen, een wondje. En toen zag ik dat mevrouw zich ook eenzaam voelde en alleen en zodoende heb ik toen de ouderenadviseur van Participe gebeld. Kom eens langs.”

Alle deelnemers aan de IP-LIN’s hebben aangegeven dat er vooral voordelen zijn om op deze manier te werken, al is de werkdruk een aandachtspunt. “Het IP-LIN is een leerzaam proces geweest en leverde een plezierige samenwerking op, gepaard met een grotere arbeidstevredenheid. Alle partijen zijn enthousiast over de IP-LIN’s en de meerwaarde ervan om integrale zorg aan ouderen te leveren. Daarom willen we nu door, en streven naar een meer gelijkwaardige inbreng van de inzet van zorg en welzijn. Een prachtig resultaat van twee jaar interprofessionele noeste arbeid!”

Kick-off Kenniswerkplaats Den Helder
Derde- en vierdejaars studenten van verschillende opleidingen van Hogeschool Inholland, ROC Kop van Noord-Holland en Mbo Lifescience hebben tijdens de aftrap eind september kennisgemaakt tijdens een speeddate, een dwaaltocht over Willemsoord, een fietstocht door de wijk De Schooten en een brainstormsessie over duurzaamheid. De dag begon op Willemsoord met een presentatie en uitleg wat de Kenniswerkplaatsen Den Helder is en hoe dit aansluit bij de projecten die de studenten gaan doen. Wat precies bedoeld wordt met een Kenniswerkplaats wordt uitgelegd in een filmpje.

Multidisciplinair
Dit initiatief is gestart in het dorpje Huisduinen en probeert studenten, bewoners, politici, de gemeente en ondernemers samen te brengen bij het bedenken van oplossingen voor bestaande problemen. Alkmaarse studenten Business Studies, Bouwkunde, Civiele Techniek en Verpleegkunde, Haarlemse studenten Social Work en Finance en Delftse studenten Landscape & Environment Management gaan de komende tijd multidisciplinair aan de slag met ook de andere partijen om nieuwe oplossingen te bedenken voor de wijk De Schooten.

Zijn waar het gebeurt
We vroegen Huub Purmer, onderzoeksdocent bij de opleiding Social Work en werkzaam bij het lectoraat empowerment en burgerinitiatieven, van Inholland: wat vind je ervan dat onze studenten meedoen? “Ja, heel tof! Het is ontzettend belangrijk dat we ook echt in het beroepenveld zitten en daar zijn waar het echt gebeurd. Dat is natuurlijk in combinatie met theorielessen en trainingen op locatie, maar vooral veel toepassen in de praktijk. En daar een goede balans tussen vinden. Dat vind ik heel waardevol. Het is daarom goed dat onze studenten meedoen hier in Den Helder.”

Leren, heel veel leren
Huub Purmer: “Een balans vinden tussen de theorie en praktijk kunnen ze hier in het echt zien, voelen en ervaren. Ik denk dat dat een belangrijk onderdeel van leren is. Het is al heel goed is dat studenten in een andere wijk zijn dan de wijk waar ze wonen. En dat ze met andere ogen naar de wijk kijken en dat ze samenwerken met studenten van andere opleidingen. Die kijken met hun eigen blik en hun eigen professionele expertise natuurlijk naar een wijk of naar een vraagstuk in de wijk, en daar kun je dus ook veel van leren.”

Verzakking
“We hebben laatst ontzettend gelachen. Ik geef een mooi voorbeeld om het samenwerken en leren van elkaar te illustreren. Dat ging over een verzakking en dat was interessant voor de studenten Bouwkunde, want ging het over een dijkverzakking. De Verpleegkunde-studenten die er ook waren hebben een heel ander idee bij verzakking: die denken aan een hartverzakking. Dan is het grappig om dat te zien en daarin leren studenten direct. Ze ervaren dat ze een bepaalde expertise in hun eigen vakgebied hebben, en de studenten van de andere opleidingen hebben dat ook”, legt Purmer uit.

Studenten fietsend door de wijk
Een inwoner van De Schooten legt uit welk vraagstuk er ligt: “De boerderij als het sociale middelpunt inzetten dat was het eerste idee. Deze plek gebruiken voor koffie pop ups, een buurtlunch en dat soort zaken. Maar dat is allemaal, laten we zeggen, leuk voor ouderen. De jongeren krijgen we bijna niet te pakken. We willen heel graag samenwerken met jongeren, zoals met deze studenten. De wijk De Schooten is in de jaren zeventig gebouwd voor de marine en toen was het beeld dat Defensie vele malen groter moest worden. Het defensieapparaat is in elkaar gestort, maar die wijk is ruim opgezet en die is er blijven staan. Iedereen wilde hier graag wonen. Er is bijna geen leegstand, maar ook is er nauwelijks doorstroming. Mensen die hier zijn komen wonen, die hebben meestal een gezin, kinderen gaan de deur uit, de man komt te overlijden en de vrouw blijft. Er zijn veel alleenstaande vrouwen die een eengezinswoning hebben die eigenlijk voor jongeren bestemd zou moeten zijn. Dat willen we als inwoners van deze wijk graag anders zien. We hopen dan ook dat er door studenten met nieuwe ogen naar onze wijk wordt gekeken. En dat er een mooi advies of een rapportage volgt waarvan wij zeggen: als wijk gaan wij hiermee naar de gemeente. Want de gemeente heeft als doelstelling: ik wil in elke wijk een sociaal aanspreekpunt en dat zijn wij in de wijk. Wij worstelen als wijkplatform al best lang met de vergrijzing van de wijk. Om zo’n groep studenten te zien fietsen door de wijk. Geweldig, echt waar, en iedereen die ik uitleg wat we aan het doen zijn, die kijkt verbaasd op, dat is leuk.”

Beide leren
Huub Purmer: “De Kenniswerkplaats Den Helder levert op dat de stof beter gaat leven, ze voelen zich zekerder worden en dat is mooi om te zien dat studenten zich zo voelen. En het levert ook weer nieuwe vraagstukken op. En als docent leer je ook. Ik denk dat ik als docent wel behoorlijk in de praktijk sta en dat vind ik heel erg leuk. Ik ben bijvoorbeeld nog nooit in de wijk De Schooten geweest. Voor een wijk als deze is het belangrijk dat er, in ieder geval, aandacht is. En we hopen natuurlijk dat de projecten ook hele praktische oplossingen opleveren. Waar we hieraan werken, gaat over ontmoetingsplekken en toegankelijkheid daarvan is deels fysieke toegankelijkheid dus hoe komen bijvoorbeeld oudere mensen of eenzame mensen hier naartoe? En jongeren? De vraag erachter is: hoe kunnen we sociale cohesie in de wijk versterken? En ik vind het heel knap dat studenten dat dan wel gaan vinden.

• Zie hoe Bo Ruiter, Alkmaarse student Verpleegkunde, het aanpakt in de wijk De Schooten samen met studenten Social Work uit Haarlem. Kijk op Instagram Inholland Alkmaar.
• Lees er meer over via een nieuwsartikel van NH Nieuws.

In de tv-reportage (zie boven) geven beginnende verpleegkundigen aan dat de werkdruk best hoog is en soms het gevoel hebben dat ze in het diepe worden gegooid.

Gezien het tekort aan verpleegkundigen is het goed nieuws is dat steeds meer jongeren kiezen voor een hbo-opleiding verpleegkunde. Toch dreigt er alsnog een groot tekort aan personeel in de zorg omdat veel studenten al kort stoppen nadat zij aan het werk zijn gegaan. Dit zou bijvoorbeeld komen door onvoldoende (door)ontwikkelingsmogelijkheden. “Ook geven ze aan dat ze niet voldoende worden gehoord in hun werk en dat ze ervaren dat ze in het diepe worden gegooid", zegt Cordfunke-Krebbekx. Daarnaast spelen de hoge werkdruk en de lage betaling vaak een rol.

Bewust van deze hoge uitstroomcijfers is deze kwestie bij de opleiding hoog op de agenda gezet. Zo wordt het vak verpleegkundig leiderschap gegeven om verpleegkundigen meer mondig te maken zodat beginnende verpleegkundigen steviger in hun schoenen staan. Daarnaast is de opleiding in gesprek met andere hogescholen, ziekenhuizen en andere zorginstellingen om te kijken wat nodig is om voortijdige uitstroom te voorkomen. Betere begeleiding blijkt één van de belangrijkste aandachtspunten, waar intervisie en regelmatige coaching zouden kunnen helpen.

Want dat een verpleegkundige lekker in haar of zijn vel zit, is volgens Cordfunke-Krebbekx van belang, ook voor de patiënt. "Als je bewust bent van je eigen ontwikkeling en je durft uit te spreken over je vak, dan komt dat ook de patiëntenzorg ten goede. Dat leidt tot minder complicaties bij de patiënt en dat weer tot betere kwaliteit van de zorg."

Bekijk het hele item én het artikel op EenVandaag

De Anna Reynvaanlezing is een jaarlijks event georganiseerd door Amsterdam UMC in samenwerking met onder meer Hogeschool Inholland. In deze lezing van 12 mei stond verpleegkundig leiderschap centraal. En dat bedoelen we veel breder dan leiding geven. Het gaat over de invloed van verpleegkundigen op de kwaliteit van het vak. Professor of Nursing Greta Cummings nam ons mee in hoe verpleegkundig leiderschap invloed heeft op de patiëntenzorg, jouw loopbaan en beleid binnen zorginstellingen en politiek.

Livestream Anna Reynvaan terugkijken
Voorafgaand aan de lezing was er op 11 mei voor studenten en docenten Verpleegkunde een verdiepende livestream gepresenteerd door BNN/VARA presentator Jurre Geluk en HBO-V-docent Sanne Cordfunke-Krebbekx. Jurre en Sanne spraken met professor Greta Cummings, professor Hester Vermeulen, Hogeschool Inholland lector Robbert Gobbens en verpleegkundig decaan Catharina van Oostveen over wat verpleegkundig leiderschap betekent voor studenten en hoe zij dit leiderschap kunnen ontwikkelen. Nieuwsgierig geworden?

Bekijk de livestream Inholland Anna Reynvaan 2021.

Winnaar Studentenprijs
Tijdens de bijeenkomst zijn de Anna Reynvaanprijzen uitgereikt. Wij feliciteren Levy Bakker deeltijdstudent Verpleegkunde aan Hogeschool Inholland Amsterdam met het winnen van de Studentenprijs 2021! Zij won met haar artikel: Cafeïne in de acute psychiatrie: beperking of toevoeging? De jury noemde het een ‘helder en vlot geschreven betoog dat heldere aanbevelingen bevat waar zowel de patiënt als de verpleegkundige beter van wordt.’ Benieuwd waar Levy’s artikel over gaat? Ze licht het graag zelf toe in onderstaande video.

Waarom de Anna Reynvaanlezing
In de gezondheidszorg vervult de verpleegkunde een spilfunctie. Toch krijgen verpleegkundigen in veel instellingen te weinig gelegenheid om kennis te nemen van vernieuwingen in de zorg. Met deze lezing, vernoemd naar een pionier van de Nederlandse verpleegkunde, willen de organisatoren verpleegkundigen de mogelijkheid geven om kennis te nemen van nieuwe ontwikkelingen in de patiëntenzorg. De Anna Reynvaanlezing vindt jaarlijks plaats op 12 mei, Internationale Dag van de Verpleging. Ook volgend jaar is Hogeschool Inholland een van de mede-organisatoren.

BNN-presentator Jurre Geluk, onder meer bekend van Je Zal Het Maar Hebben, presenteert de livestream die vanuit Inholland Alkmaar wordt uitgezonden. Een expertpanel gaat met studenten, alumni en docenten in discussie aan de hand van stevige stellingen. Het panel bestaat uit Inholland-lector Robbert Gobbens (Gezondheid & Welzijn van Kwetsbare Ouderen), professor Hester Vermeulen (Radboud Universiteit) en professor Greta Cummings (University of Alberta, Canada).

Catharina van Oostveen (verpleegkundig decaan, Spaarne Gasthuis) deelt haar visie op verpleegkundig leiderschap. Daarnaast is er een podium voor de vier studenten Verpleegkunde van Inholland die een artikel hebben aangeleverd als inzending voor de Anna Reynvaan Studentenprijs, waarvan onze student Levy Bakker (zie foto) zelfs een nominatie in de wacht sleepte.

Nieuwe inzichten in cafeïnegebruik in de psychiatrie
Levy werkt momenteel als psychiatrisch verpleegkundige op de High & Intensive Care-afdeling van Mentrum. Daarnaast doet zij de deeltijdopleiding Verpleegkunde bij Inholland Amsterdam. In haar inzending voor de Anna Reynvaan Studentenprijs buigt Levy zich over cafeïnegebruik in de psychiatrie.

“Het beperken van cafeïne is een terugkerend vraagstuk in de (acute) psychiatrie”, legt Levy uit. “Cafeïne in de vorm van koffie, thee, frisdrank en energiedrank is maatschappelijk geaccepteerd en kent een opwekkend en stimulerend effect. In de psychiatrie kan het ingezet worden als hulpmiddel om inspannend gedrag bij dagelijkse activiteiten te vergroten. In hoge concentraties kan cafeïne echter ook negatieve bijwerkingen geven, waarbij een relatie wordt gezien met het ziektebeeld.”

De meest recente literatuur over dit onderwerp was verouderd en sinds 2012 niet meer gereviseerd, constateerde Levy. De inzichten op dit onderwerp pasten dan ook niet meer bij de moderne psychiatrie, die gericht is op persoonsgerichte zorg waarbij een visie op herstelondersteunende zorg leidend is. Op basis van haar onderzoek doet Levy aanbevelingen voortaan meer aandacht te besteden aan individuele cafeïneconsumptie en te integreren in evaluaties. De aanbevelingen sluiten aan bij moderne psychiatrie en dragen bij aan herstel.

Docenten en jury van de Anna Reynvaan Studentenprijs herkennen Levy’s onderzoek als een terugkerend vraagstuk dat mooi aansluit op de ontwikkelingen en visies op zorg in de moderne psychiatrie. Levy: “Het betreft een maatschappelijk geaccepteerd onderwerp waarvan de resultaten en aanbevelingen breed inzetbaar en makkelijk toepasbaar zijn.”

Levy mag haar onderzoek woensdagmorgen presenteren tijdens de genomineerdenbijeenkomst van de Anna Reynvaanlezing. ’s Middags hoort zij of zij de ook de gelukkige winnaar is. “De nominatie an sich zie ik al als een enorm compliment! Dit onderstreept voor mij nog meer de relevantie voor de praktijk en het verpleegkundig beroep. Winnen zou natuurlijk helemaal een eer zijn!”

Als Levy eind 2021 klaar is met haar opleiding wil ze verder met de master Advanced Nursing Practice (MANP) en doorleren om uiteindelijk verpleegkundig specialist GGZ te worden. “Mensen in psychiatrische nood verdienen, hoe ongewenst het gedrag soms ook mag zijn, de beste persoonsgerichte zorg en gelijkwaardige benadering. Ik zal me dan ook te allen tijde hard maken voor destigmatisering van de doelgroep, kwaliteit van zorg en leven voor het mens achter de aandoening. Het is zo waardevol om als verpleegkundige een bijdrage te leveren aan de kwaliteit van leven van je medemens, ik zou het iedereen aanbevelen.”

Anna Reynvaanlezing op 12 mei, Internationale Dag van de Verpleging
De jaarlijkse Anna Reynvaanlezing vindt woensdag 12 mei plaats van 15.00 tot 16.30 uur, live via Vimeo. De online lezing wordt georganiseerd door Amsterdam UMC in samenwerking met het blad TVZ, Hogeschool van Amsterdam en Hogeschool Inholland. Met de lezing, vernoemd naar een pionier in de Nederlandse verpleegkunde, willen de organisatoren verpleegkundigen de mogelijkheid geven om kennis te nemen van nieuwe ontwikkelingen in de patiëntenzorg. Verpleegkundig leiderschap staat dit jaar centraal.

Bekijk de lezing via de livestream. Ga voor informatie en aanmelden naar de website van Amsterdam UMC.

Huisduinen wil in 2050 zelfvoorzienend en volledig duurzaam zijn. Het Noord-Hollandse dorp schakelt Inholland-studenten van diverse opleidingen in om hiervoor ideeën te bedenken en uit te werken. Zoals een voedselbos en een doordacht plan om inwoners fit te houden. “Je werkt niet zo zeer voor een cijfer, maar je levert iets op waar een opdrachtgever ook echt iets aan heeft.”

Huisduinen is inmiddels een vertrouwde plek voor steeds meer studenten. Sinds september 2019 werken opeenvolgende groepen mee aan het project Thuisduinen2050. In multidisciplinaire teams pakken ze elk een half jaar lang een specifiek onderdeel op om de ambitie van een zelfvoorzienend en volledig duurzaam dorp te helpen waarmaken. In een zogeheten kenniswerkplaats kunnen ze hun kennis in de praktijk toepassen. Ze komen samen met inwoners en ondernemers, delen kennis, ontwerpen oplossingen, onderzoeken die en scherpen ze aan.

Voedselbos
Een van de ideeën voor Huisduinen is de ontwikkeling van een voedselbos. “Het was bedacht door een groep studenten vóór ons”, vertelt Ilse Zuijdam, vierdejaarsstudent Dier in de duurzame samenleving. “Inwoners verbouwen hun eigen voedsel, het brengt hen samen en je combineert het met natuur. Het sprak me aan om hiermee bij te dragen aan iets concreets. Ik kwam in een groepje terecht met studenten van Landscape and Environment Management. Ik richtte me vooral op de vraag welke rol dieren in het voedselbos kunnen hebben.”

Introductiedag
Afgelopen september startte de kenniswerkplaats voor alle groepen met een introductiedag in Huisduinen. “We kregen te horen en te lezen wat ze precies met het voedselbos wilden. We zijn toen gaan onderzoeken hoe ze dit concept haalbaar kunnen maken. We bezochten andere voedselbossen en interviewden experts. Het bleek al snel dat de combinatie met loslopende dieren niet zo kansrijk was.”

Kosten en baten
Om het voedselbos ook financieel-economisch door te lichten kreeg Ilses groepje versterking van studenten Finance & Control, zoals vierdejaarsstudent Stef Ridder. “We zetten de verwachte kosten op een rij en bedachten extra mogelijkheden voor voldoende opbrengst. In januari presenteerden we uiteindelijk ons gezamenlijk advies voor het voedselbos. We stelden voor om ook zones voor een voedselpark en een moestuin in te richten, met een dagbesteding voor mensen met een beperking en activiteiten voor de buurt.”

Verschillen in benadering
Stef vindt het een bijzonder project. “Je werkt niet zo zeer voor een cijfer, maar je levert iets op waar een opdrachtgever ook echt iets aan heeft. Nieuw is ook dat je feedback krijgt van direct betrokkenen, zoals mensen van het dorp, en voor het eerst werkte ik samen met studenten van andere opleidingen. Bij Landscape and Environment Management begonnen ze meteen allerlei ideeën te tekenen, terwijl we bij Finance & Control veel meer gericht zijn op cijfers en de vraag hoe je al die ideeën gaat bekostigen. Die verschillen in benadering zijn heel interessant.”

Bewegen voor 55-plussers
Zelfvoorzienend zijn betekent voor de inwoners ook zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen en dus gezond blijven. “Een manier om dat te doen is in beweging blijven”, zegt Sophie Nijssen, derdejaarsstudent Verpleegkunde. Ze onderzocht samen met studiegenoten en studenten van Finance & Control de mogelijkheden voor een bewegingsprogramma voor 55-plussers in Huisduinen. “Al op de eerste dag in het dorp begonnen we na te denken wat we konden ontwikkelen. We dachten aan wandelactiviteiten in de omgeving. Experts adviseerden een aantrekkelijke combinatie te maken met een natuurgids of een sportbegeleider.”

Elkaar versterken
De studenten Verpleegkunde onderzochten de motivatie van mensen om te bewegen, hielden een enquête onder inwoners en gingen na wat het beste past bij 55-plussers. “Ook zochten we partners in de omgeving die het programma en de activiteiten konden uitvoeren. De studenten van Finance & Control rekenden alles door. Je merkt dan hoe anders zij zijn opgeleid en dat je er toch samen uitkomt, elkaar verstrekt.”

Net als in de echte wereld
André Schutte, inwoner, ondernemer en projectleider van Thuisduinen2050, herkent het verhaal van de studenten. “Leren dat theorie echt betekenis krijgt in de context van de praktijk. Elkaars taal leren spreken als studenten van verschillende opleidingen. Dat is hoe het in de echte wereld gaat, dat moeten we allemaal leren en daar is deze kenniswerkplaats voor. In Huisduinen zetten we hiervoor een nieuw onderwijssysteem neer.”

Ongelooflijk enthousiast
“Iedereen in Huisduinen is ongelooflijk enthousiast over het proces”, vertelt Schutte verder. “De posterpresentaties in januari leverden prachtige resultaten op. Het mooi uitgewerkt concept van het voedselbos is echt een handboek voor ons om mee verder te gaan. Deze groep studenten was heel gretig en hebben ons met een heel mooi filmpje goed meegenomen in hun ideeën. Het bewegingsprogramma voor 55-plussers is ook heel bruikbaar. We gaan het misschien vertalen naar een duurzame vorm van toerisme om te kitesurfen, kanoën of te suppen.”

Steeds rijkere methodiek
Heleen Bouwmans ziet als expeditieleider van de kenniswerkplaats dat de nieuwe vorm van onderwijs steeds meer wortel schiet, ook bij Inholland. “De aanpak wordt meer en meer multidisciplinair. Docenten vervullen een nieuwe rol als coach waarbij ze studenten begeleiden om met design thinking en co-creatie nieuwe oplossingen te ontwerpen en te testen. De kenniswerkplaatsmethodiek wordt steeds rijker, met een beter programma, uitgebreidere toolkit, beter opgeleide professionals en inwoners die beter weten wat ze kunnen verwachten.”

Nieuwe kenniswerkplaatsen
Naast de kenniswerkplaats van Huisduinen zullen er kenniswerkplaatsen op andere locaties ontstaan, verwacht Bouwmans. Het collegevoorstel om de werkwijze ook op te zetten voor andere wijken van Den Helder is in de maak. Het past bij de verantwoordelijkheid die lokale overheden nemen om te werken aan participatie en sociale cohesie in gemeenschappen. “Dankzij de enthousiaste inzet van Inholland weten we dat een kenniswerkplaats werkt.”

Meer weten?

Lees Expeditie kenniswerkplaatsmethodiek van Heleen Bouwmans en meld je aan voor de interactieve kenniskantines, waarin we ervaringen delen en ons voorbereiden op projecten die in september gaan starten:

• 25 maart, 15.00 tot 17.00 uur (online): ontwerp van multidisciplinaire projecten op basis van de kennisagenda Thuisduinen2050
• 15 april, 15.00 tot 17.00 uur (online): procesmethodieken en vormgeving van het onderwijs in de kenniswerkplaats
• 27 mei, 15.00 tot 17.00 uur: speelveld en invulling van rollen in de kenniswerkplaats

De coronacrisis stelt de zorg voor een enorme uitdaging om studenten Verpleegkunde werkervaring op te laten doen. De werkdruk is er groter dan ooit. Dan is het niet denken in problemen, maar in mogelijkheden en creatieve oplossingen, weten ze bij het Zaans Medisch Centrum. Een plek waar de praktijk verstrengeld is met het onderwijs van Inholland. Een win-winsituatie.

Verpleegkundestudenten van Hogeschool Inholland kom je altijd tegen tussen de Zaanse zorgmuren. Anniek Bakker, Bjorn Gitzels en Gina Hoogenboom zijn zelfs aan de slag gegaan op een van de plekken waar verpleegkundigen in coronatijd het hardst nodig zijn: de Intensive Care Unit (ICU). Door observerend te leren willen de vierdejaarsstudenten het buddysysteem van het ZMC evalueren, waarbij studenten IC-verpleegkundigen ondersteunen, ook door zelf aan de slag te gaan als buddy. Uiteraard onder supervisie van diezelfde ervaren IC-verpleegkundigen.

Met knikkende knieën de Intensive Care op
Bjorn weet nog wel, die eerste maandag, dat hij om 7.00 uur wat onzeker voor de ICU-afdeling op kwam. Wat zou hij daar aantreffen? De praktijk met coronapatiënten? Dat zal wel een en al hectiek zijn. Maar nee, integendeel. “Ik had het heel druk verwacht, maar er was juist heel veel rust en structuur. Iedereen loopt en praat rustig. Belangrijke eigenschappen van een IC-verpleegkundige weet ik nu: de rust bewaren en logisch nadenken.”

De drie volgen bij Inholland Amsterdam aanvullend op de reguliere opleiding het honoursprogramma Technische Verpleegkunde, waar ze theoretisch opgeleid worden tot het niveau van een Medium Care Verpleegkundige op het gebied van acute en intensieve zorg. Een reguliere onderzoeksstage op verschillende afdelingen van het ZMC kon voor de drie studenten als gevolg van corona niet doorgaan. Maar niet opleiden was geen optie gezien de enorme tekorten in de zorg. Dus bedachten de studenten samen met de opleiding en het ZMC deze oplossing. “Wij doen hier alles wat we hebben geleerd op school en alles wat daarbij komt vanuit de praktijk”, zegt Gina. “Het kan gaan om zaken die we direct leren van IC-verpleegkundigen, maar het gaat ook om ondersteunende taken, zoals wassen, spullen aangeven, helpen bij intubatie en medicatie klaar maken. Onze werkdag is heel divers.”

‘De mens achter de patiënt’
Dat het om coronapatiënten gaat, kan soms heftig zijn. Dan is het balanceren tussen zakelijk blijven en ook ‘de mens’ blijven zien. Dat de aandacht voor de patiënt niet verdwijnt tussen monitoren, beademingsmachines en alle andere ‘toeters en bellen’. Gina: “Omdat er beademing wordt toegepast is er weinig tot geen contact met de patiënt. De zorg is minder persoonlijk. Dan zijn er momenten dat je even moet slikken. Zeker als je beseft dat iemand zo alleen is en geen contact met familie kan hebben. Dan probeer je toch vrij zakelijk te blijven, ook uit zelfbescherming.”

Gelukkig hebben Bjorn, Anniek en Gina naast de dagevaluaties op de ICU goed onderling contact, vrijwel dagelijks. Naast de bespreking van de casuïstiek, kunnen ze bij elkaar hun hart luchten en met elkaar hun verdriet, maar ook blije momenten delen. Anniek: “We hebben elkaar, dat maakt dit werk draaglijk. Als iemand ergens mee zit, kunnen we dat meteen met elkaar bespreken.”

Een unieke leerwerksituatie
Dat in deze heftige tijd ook studenten helpen om de ziekste coronapatiënten te verzorgen, is een unieke situatie, geeft Mirjam Veenema aan. Naast haar werk als docent bij Inholland is zij ook één dag werkzaam als verpleegkundig specialist bij het ZMC. “Het is heel mooi dat instellingen ondanks de grote druk op de zorg, bereid zijn creatief met ons mee te denken om zoveel mogelijk studenten, of het nu om eerste of laatstejaars gaat, te helpen aan een praktijkervaringsplek.” Het ZMC is daarbij bij uitstek een plek om in de praktijk te leren. Studenten Verpleegkunde worden met open armen ontvangen om het vak te leren. Door hard werken én creatief denken lukt het voor de meeste studenten om een mooie stage- of andere werkervaringsplek te vinden. “In de loop van de afgelopen jaren is er veel vertrouwen ontstaan tussen het ZMC en Inholland”, verklaart Mirjam. “Er zijn korte lijnen, we hebben veel contact met elkaar en houden ons aan de afspraken.”

‘Blijven opleiden, dat zijn we verplicht aan onszelf en de maatschappij
’Daarbij heeft Mirjam vooral veel contact met Rina van Oene, opleidingsadviseur en -coördinator vanuit het ZMC. Volgens Rina is het opleiden een must en is het daarom een geïntegreerd onderdeel van de organisatie. “Je kunt deze afspraken pas maken als praktijk- en onderwijsinstelling als je erkent dat opleiden een onderdeel moet zijn van het dagelijkse werk. Dus niet stages stopzetten omdat je het hartstikke druk hebt, nee je moet juist mensen binnenhalen om van deze bijzondere situatie te leren voor de toekomst. Alle hens aan dek! En het enorme tekort aan verpleegkundigen wordt alleen maar groter door corona Dus we moeten blijven opleiden om te investeren in de toekomst. Dat zijn we verplicht aan onszelf en de maatschappij.”

Aan Anniek, Bjorn en Gina zal het in ieder geval niet liggen. Met voorgaande stages en hun huidige leerwerkplek leggen ze al een goede basis voor een mooie toekomstige carrière in de zorg. En er is sowieso een enorm tekort aan gespecialiseerd personeel, dus de kans dat er straks definitief plek voor hen is in het ZMC is groot.

Het gebruik van robottechnologie kan de menselijkheid terugbrengen in de zorg. Dit onderstreept Margo van Kemenade, sociaal wetenschapper en general manager van Inholland Academy, in haar proefschrift ‘Moral Concerns of Caregivers about Social Robots in Eldercare’. Zij verdedigt woensdag 11 november haar proefschrift aan de faculteit Sociale Wetenschappen van de Vrije Universiteit in Amsterdam.

Ouderen vormen een steeds groter deel van de Nederlandse bevolking. Met de vergijzing neemt ook de druk op de zorg toe en met name op zorgpersoneel. De inzet van zorgrobots zou een deel van de oplossing kunnen vormen, maar veel zorgverleners zien geen heil in de kunstmatige helpende hand.

Volgens Margo van Kemenade wijzen veel zorgverleners de hulp van een zorgrobot af uit ethische bezwaren. “Zij zijn bang geen ‘goede zorg’ meer te kunnen leveren als een robot zorgtaken zou overnemen. Het is hierbij belangrijk te beseffen dat elke interventie die een vermindering van menselijk contact of menselijke aanraking als resultaat heeft, een gruwel is in de ogen van zorgprofessionals. Als zorgverleners zelf ervaren dat het nog steeds mogelijk is om zogeheten goede zorg te leveren, inclusief menselijk contact, omdat een zorgrobot andere taken uitvoert die de werklast verlicht, dan zal dat het gebruik van deze vorm van technologie bevorderen.”

Geef robottechnologie een vaste plek in het mbo en hbo
Van Kemenade pleit met haar onderzoek dan ook voor meer bewustwording van de ontlasting van bepaalde zorgtaken door de zorgrobot. Naast het faciliteren van deze ervaring voor het huidige zorgpersoneel, pleit de onderzoeker ook om de mogelijkheden van de zorgrobot te implementeren in het mbo- en hbo-onderwijs. “Het inrichten van zogeheten Living Labs en het aanbieden van lessen in ethiek versus zorgtechniek in het curriculum van beroepsopleidingen in de zorg kunnen onderdeel zijn van een doordachte introductie van deze nieuwe en zeer snel ontwikkelende vorm van zorgtechnologie. Mijn onderzoek laat zien dat het gebruik van robottechnologie de zorg niet hoeft te ontmenselijken, maar juist eerder deze menselijkheid weer terug kan brengen.”

‘Ik ben Alice’
Het onderzoek van Margo van Kemenade heeft aan de basis gestaan van onder andere de documentaire ‘Ik ben Alice’ (zie trailer hieronder), eerder uitgezonden bij de NPO. In deze film krijgen oudere dames een gezelschapsrobot in huis, om zo de dilemma’s rondom sociale interactie met robots in beeld te brengen. Is het wel ethisch verantwoord om ouderen op te vrolijken met een robot? De dames in de documentaire vonden het in ieder geval erg jammer dat ze ook weer ‘afscheid moesten nemen’ van Alice.

Over Margo van Kemenade
In het onderwijs is Margo van Kemenade al langer aan de slag met robottechnologie. Zo schreef ze, in samenwerking met studenten, een adviesrapport om zorgtechnologie te implementeren bij de Inholland-opleiding Verpleegkunde. Ook deed ze samen met lector Cock Heemskerk (Robotica) onderzoek in het kader van ‘Het Slimste Huis’, en een vergelijkende studie in samenwerking met hbo’ers en mbo’ers. In 2015 sleepte ze de NWO-KNAW Eurekaprijs in de wacht voor Wetenschapscommunicatie. Verder is ze onder andere auteur van het studieboek Ethiek voor techniek en ICT.

Margo van Kemenade verdedigt haar proefschrift woensdag 11 november om 9.45 uur. Vanwege de coronamaatregelen vindt de plechtigheid zonder publiek plaats, maar is wel te volgen via VU Beadle’s Office, het Youtube-kanaal van de VU.

Reden genoeg dit feestelijk te vieren met de nieuwe cursisten en alle partners die deze opleiding mogelijk hebben gemaakt. De leergang is opgezet door de zorgaanbieders Omring en WilgaerdeLeekerweideGroep (WLG), Hogeschool Inholland via Inholland Academy en mede gefaciliteerd door de gemeente Hoorn en de Westfriese Bedrijvengroep. En de plannen zijn groots; na deze zorgacademy volgt ook een opleiding voor de ICT- en technieksector.

Zorgprofessionals
Docenten van de Inholland-masteropleiding Advanced Health Informatics Practice (AHIP) hebben de leergang IZWT samen met de zorgaanbieders ontwikkeld. Zorgprofessionals kunnen met hun voltooide leergang vrijstellingen verwerven in de masteropleiding.

Ybranda Koster, docent van de masteropleiding AHIP & docent-onderzoeker van de onderzoekslijn Medische Technologie vertelt over het nut van deze post-hbo. “In deze tijd is de noodzaak van technologie in de zorg veel duidelijker geworden waardoor deze opleiding veel waarde toevoegt. En dat zien zorgprofessionals ook. De zorgkant kan veel van de technische kant leren en andersom. Want ze brengen allemaal hun eigen achtergrond en expertise mee en zijn allen geïnteresseerd in het technische aspect en de zorg zelf.”

Rob Doms, teamleider van de masteropleiding AHIP: “De verbinding tussen de zorg en het technische stuk is belangrijk. Alleen zo zorg je voor een effectieve samenwerking.”

Thessa (34) is een van de studenten. Zij is regisseur welzijn bij woonzorggroep Samen. “Ik merkte dat de zorg achterliep op technisch vlak. Het nu leren is leuk, maar het werkbaar maken op de werkvloer, dat is waar je het voor doet. Als ik 'super glue' kan zijn tussen zorg en ICT dan zie ik daarvoor hele mooie kansen.”

Rob Doms vult nog aan: “De volledige groep komt uit de regio West-Friesland, zij werken in verschillende zorginstellingen. Ze hebben allemaal een verschillende achtergrond van facilitair projectleider tot fysiotherapeut.“

Kansen voor de regio
De nieuw gestarte opleiding is in meerdere opzichten een kans voor de regio. Het aantrekken van (post) hbo-onderwijs houdt de regio aantrekkelijk voor de talenten die de opleiding gaan volgen. Daarnaast zijn diverse innovatieve ICT- en techniekbedrijven betrokken bij het programma door bijvoorbeeld het houden van gastlessen en organiseren van excursiedagen. Daarmee bouwt de opleiding ook aan de onderlinge regionale relaties. Ten slotte beantwoordt deze opleiding ook aan de actualiteit, die door corona nog urgenter is geworden. Hoe kan zorg (op afstand) nog beter worden ingezet, ook met het oog op de zorgvraag en techniek van morgen?

Zorg voor de toekomst
Een zorgaanbod waarin de mens centraal staat en de techniek ondersteunend is, is wat de grondleggers van deze opleiding, Omring en WLG voor ogen hebben. Deze zorgaanbieders zien veel mogelijkheden met de opleiding. “Dat deze studie juist nu in dit hectische jaar van start gaat is fantastisch”, aldus Jolanda Buwalda voorzitter Raad van Bestuur Omring. “Het bijzondere daarbij is dat de deelnemers het programma ook nog verder kunnen optimaliseren door hun inbreng en ervaring uit de praktijk. Dat is veelbelovend ook voor de volgende leergang.”

Iris van Bennekom, bestuurder van de WilgaerdenLeekerweideGroep vult aan. “Nu de mensen steeds langer thuis blijven wonen, de zorg complexer wordt binnen de instellingen en de krapte op de arbeidsmarkt groter wordt, zien we hierin een verbindende factor voor het toepassen van nieuwe technologie voor het zorgpersoneel. Ze moeten goed uitgerust worden met deze kennis. We zien het enthousiasme hiervoor groeien. Vooral de combinatie van menselijke aandacht ondersteund door de technologie zal onze zorg een goede impuls geven.”

Meer opleidingen
De start van deze post-hbo is een goed begin. Leren in de praktijk, zogenaamde living labs, krijgt zo vorm. De ambities zijn zelfs groter, ook naar andere sectoren. Wethouder Van der Ven is blij met deze ontwikkeling. “Post-hbo past helemaal in het raadsbesluit ‘meer stad worden’. Om jongeren, young professionals en zorgpersoneel aan onze regio te binden.” 

Goed opgeleide talenten zijn ook goed voor de regio én het bedrijfsleven vindt Hans Huibers, voorzitter WBG. “Wij hopen dat deze studenten de start zijn van veel bredere ontwikkelingen in West-Friesland van hoger onderwijs in de regio. Het is goed dat er op maat gemaakt hbo-aanbod is om professionals, straks ook in andere sectoren, in de regio te behouden.”

Ook Hogeschool Inholland ziet kansen met deze nieuwe opleiding. “De vraag voor deze post-hbo komt uit het werkveld en we zijn er trots op dat we met innovatieve technieken de zorg kunnen verrijken. Dit om de zelfregie en zelfstandigheid van mensen in de samenleving te vergroten. Deze studenten en professionals zetten een voortrekkersrol neer in het vakgebied”, legt Vera van Waardenbrug, manager onderwijs & onderzoek Nursing bij Hogeschool Inholland uit.

Docent Ybranda Koster voegt toe: “De opdrachten waar deze leergang aan werkt voegen ook echt iets toe aan de organisatie waar ze de opdracht voor doen, ze nemen deze immers mee naar de leergang.”

Feestelijke start
Aan het einde van de eerste cursusdag kijkt Larissa (48) werkzaam bij Omring, terug. “Het is toch wel even spannend terug in de schoolbanken.” Met de andere cursisten gaan zij ruim een jaar lang om de twee weken op dinsdag gezamenlijk met de theorie aan de slag. “Mijn dagelijkse werkzaamheden bestaan momenteel uit corona, dus ga deze opleiding grotendeels in eigen tijd doen. Maar deze kennis is belangrijk om de zorg aantrekkelijk te houden. Het is de toekomst.”

Lees meer over de start van deze post-hbo in het Noordhollands Dagblad.

Lees meer over de samenwerking op het gebied van onderwijs van Hogeschool Inholland met regio West-Friesland.

Meer informatie over deze en toekomstige (post) hbo-opleidingen is te vinden via talentacademywestfriesland.nl.

Werkzaam op de IC neonatologie van het Amsterdam UMC locatie VUmc, ontving Nicky van den Bosch maandag haar welverdiende diploma voor het flexibele deeltijdtraject Verpleegkunde dat ze bij Inholland volgde. Nicky was blij met de uitreiking, ook te volgen via een livestream. “Ik vond het super dat Inholland iets georganiseerd had, dat ik persoonlijk werd toegesproken door mijn coach en dat mijn familie en vrienden toch op afstand konden meekijken.”

Nicky (33 jaar) werkt sinds vier jaar op de IC neonatologie, een onderdeel van de afdeling kindergeneeskunde. Samen met haar collega’s biedt ze intensieve zorg aan de allerkleinste en meest kwetsbare patiëntjes. Nicky vindt het een heftige, maar vooral een mooie afdeling: “Je staat aan het kwetsbare begin van het leven en je kunt zoveel betekenen voor het kind, en ook voor de ouders”. Dat ze later iets met kinderen wilde doen, was al vrij snel duidelijk: “Ik vind kinderen heel magisch, ze kunnen van het ene op het andere moment heel ziek zijn, maar ook in één keer weer met een tractor door de gang willen rijden.” Nicky is trots op haar werk: “Ik vind de zorg die je kunt leveren heel waardevol. Al is het soms ook erg heftig. Je weet niet altijd hoe het afloopt. Niet elk kindje overleeft het, dat maakt het soms heel moeilijk. Het mooie aan het beroep is dat ik het echt met heel veel liefde doe.”

Investeren in jezelf
Om in zichzelf te investeren en zichzelf te verrijken begon Nicky vorig jaar september met de flexibele deeltijdopleiding Verpleegkunde, die destijds door haar werkgever kosteloos werd aangeboden. Ze begon met haar traject naast haar werk op de IC. Ook was ze nog aan het trainen voor de New York Marathon. Dat weerhield haar echter niet om met de opleiding te beginnen.

“Ik dacht, dit is mijn kans, ik ga dit met beide handen aangrijpen.” Omdat ze al twee specialistische vooropleidingen had gedaan, had Nicky al bedacht om de opleiding veel sneller te doen dan de 2,5 jaar die ervoor staat. Ze zette haar schouders eronder en maakte een planning om de studie af te ronden in anderhalf jaar tijd. En toen kwam corona…

Buffelen in coronatijd
Opeens had Nicky extra vrije tijd omdat alle sociale activiteiten wegvielen. Die tijd wilde zij graag nuttig besteden, ze ging volop aan de bak met haar studie en het lukte haar zelfs om het traject in één jaar te voltooien. “Het was wel veel bij elkaar; werk, de lockdown en een studie. Als ik weer eens een heel weekend achter de laptop had gezeten dacht ik weleens: is het nou een keer klaar? Komt er ooit wel een einde aan…? Dat het me in een jaar zou lukken, dat had ik nooit verwacht!” Nicky heeft tijdens haar studie er bewust voor gekozen om haar verslagen van toepassing te maken op haar werk: “Ik heb onderzoeken gedaan die ik inmiddels echt geïmplementeerd heb, dus ik heb door mijn studie ook de kwaliteit van zorg kunnen verbeteren. Maar ik moet zeggen: naast een intensieve baan op de IC ook nog een studie doen? Dat blijft pittig. Maar ik heb ook geleerd dat je met discipline en doorzettingsvermogen heel ver kunt komen.”

Online lessen goed geregeld
Afstuderen in coronatijd was niet altijd makkelijk. Nicky miste vooral het fysieke contact met haar klas, en net even dat extra beetje support. Al zag ze in dat het voor de docenten ook niet makkelijk was: “De online lessen door Inholland waren direct heel goed geregeld. Vrij snel nadat het collegegebouw dicht ging, waren de lessen digitaal al helemaal opgezet. Dat vond ik echt heel knap! We hebben er met z’n allen echt het beste van gemaakt!”

Nicky spoort inmiddels ook collega’s aan om de deeltijdstudie te volgen. “Er wordt tegenwoordig toch steeds vaker geëist dat je een hbo-v-diploma op zak hebt. Dit traject is echt een investering in jezelf, en kan deuren voor je openen."

Of Nicky nu is uitgeleerd? “Nee. Ik ben altijd een persoon die na elke opleiding zegt: voorlopig even niks meer… Binnen één of twee jaar gaat het dan toch weer kriebelen. Dus die master gaat er ook ooit nog wel komen. En laten we hopen dat als de hele coronaperiode is afgelopen, we alsnog een feestje kunnen vieren om te toasten op het diploma!”

Naast Nicky zijn er nog zeven andere verpleegkundigen gediplomeerd voor de deeltijdopleiding die in september 2018 is gestart, van de locaties Alkmaar en Amsterdam. "We zijn erg trots op al onze studenten!", laat verpleegkundedocent Corrie Graafland in een reactie weten. 

Werk je als (leerling)verpleegkundige en wil je je graag verder ontwikkelen? Misschien is de (flexibele) deeltijdopleiding Verpleegkunde ook iets voor jou! Ook is deze deeltijdopleiding gericht op zij-instromers, al is dan wel een werkplek in de zorg vereist. Meer informatie vind je op onze website.

The Social Pact is  een jong uitzendbureau dat op initiatief van twee jonge ondernemers samenwerkt met scholen zorginstellingen en gemeenten 'aan een goede toekomst voor studenten en een gezonde maatschappij'. Ook Hogeschool Inholland werkt samen met dit uitzendbureau dat inspeelt op de tekorten aan personeel in de zorg en sociaal werk. Belangrijke partner is De Actieacademie van Inholland Rotterdam, waar studenten Social Work aan actuele vraagstukken werken. The Social Pact heeft meerdere plekken beschikbaar voor enthousiaste en gemotiveerde aanpakkers, die op zoek zijn naar een goed betaalde en relevante bijbaan.

'Waardevolle praktijkervaring opdoen naast je studie'
Max Walraven is medeoprichter van The Social Pact en vertelt over zijn missie (zie ook bovenstaande video). “Ik ben The Social Pact gestart met de missie om het personeelstekort in maatschappelijke sectoren terug te dringen met studenten die al in deze richting studeren. Hierdoor kunnen zij waardevolle praktijkervaring op doen naast hun studie.” De samenwerking van The Social Pact met Actieacademie is voor Max erg waardevol: “De opleiding Social Work is erg betrokken bij de onderwerpen in het maatschappelijk werkveld. Dit maakt het erg waardevol om samen met Actieacademie hierin het voortouw te nemen. Inholland is immers de opleider van het toekomstig talent.”

Een paar stappen voor op anderen
Volgens Max heeft een bijbaan via The Social Pact niet alleen het voordeel dat je praktijkervaring opdoet, biedt het ook perspectief voor de toekomst. “Nu een waardevolle bijbaan hebben tijdens je studie kan jou straks verder brengen. Als jij naast jouw studie altijd hebt geïnvesteerd in de juiste bijbanen, dan sta jij een paar stappen voor op anderen die voor eenzelfde functie willen solliciteren in de toekomst." 

'Je hoeft niet te wachten op een diploma om ervaring op te doen in het werkveld'
Vanuit de opleiding Social Work zelf reageert teamleider Peter Kruys enthousiast. “We vinden het belangrijk dat studenten de kennis die zij op school opdoen, kunnen toepassen in de praktijk. Wanneer een student een relevante bijbaan heeft, kan hij makkelijker de koppeling maken tussen de geleerde stof op school en hoe je deze in de praktijk kunt toepassen. Het is mooi als je studenten bewust kunt maken van het feit dat je niet hoeft te wachten op een diploma om ervaring op te kunnen doen in het werkveld.” Volgens Peter is het een win-winsituatie voor alle betrokken partijen: “Voor de organisaties die medewerkers nodig hebben, voor de studenten die werkervaring op willen doen en voor het onderwijs waar docenten en studenten beter de koppeling kunnen maken tussen theorie en praktijk.”

Een bijbaan in de kinderopvang
Vierdejaarsstudent Social Work Sharon Kross was in het derde jaar van haar studie werkzaam als stagiair schoolmaatschappelijk werk op een basisschool en vond via Social Pact een baantje in de kinderopvang, waar ze voorheen nog nooit had gewerkt. "Wat mij overhaalde om te solliciteren naar dit bijbaantje was de kans op een leerzame ervaring met de doelgroep jeugdigen in de leeftijd van 4 tot en met 12 jaar. Tijdens mijn stage kwam ik vooral met deze doelgroep in aanraking wanneer zij of anderen in hun omgeving kampten met problemen. Ik merkte toen dat het eerste contact met de jeugdigen erg bepalend was voor het verloop van het hulpverleningsproces.” In het vierde jaar heeft Sharon dan ook gekozen voor het profiel Jeugd. 

De weg vinden naar het werkveld
“Een bijbaan in de kinderopvang heeft mij de kans gegeven laagdrempelig contact te maken met jonge kinderen. Ik heb geleerd hoe ik met hen kan communiceren met als positief gevolg dat ik zelfverzekerder ben geworden in het maken van contact met kinderen en hun ouders. Deze twee groepen zullen mijn toekomstige cliënten worden en daarom zie ik het als erg waardevol dat ik nu al ervaring opdoe. Daarnaast vind ik het contact met kinderen erg leuk en gezellig. Ik heb soms niet het idee dat ik aan het werken ben, omdat ik het zo naar mijn zin heb.” Sharon raadt The Social Pact zeker aan en met name aan haar medestudenten die de opleiding Social Work - Maatschappelijk Werk en Dienstverlening volgen. Ik ben van mening dat de bijbaantjes via The Social Pact van meerwaarde zijn voor deze studenten. The Social Pact heeft ervoor gezorgd dat ik de weg kon vinden naar het werkveld.”

Online onderwijs
De nacht ervoor had Eduard nog doorgewerkt om het onderwijs van de opleiding Verpleegkunde online te krijgen. De volgende dag liet hij zijn collega’s in de team-app weten dat hij zijn vader ging helpen. Op een bijgaande foto zagen de collega’s een vermoeide snoet in een auto. De achterbak tot de nok volgeladen met tulpen! Wat bleek: het bloemenbedrijf van de vader van Eduard is door de coronacrisis flink in de problemen gekomen. Het idee was dat vader en zoon de bloemen gingen uitdelen, om ze te redden van de vuilstort én in de voorzichtige hoop dat mensen nog een kleine vrijwillige bijdrage zouden overmaken.

Tulpen opkopen en uitdelen
Toen de collega’s van de opleiding die foto zagen hebben ze samen direct een hele vracht bloemen bij elkaar ge-tikkied. “Eén van onze collega’s is al een tijd ziek thuis en we wilden haar verrassen en een beetje opfleuren door haar te overladen met bloemen”, vertelt Roderik de Vries, docent in Alkmaar. En daar bleef het niet bij.

Twee docenten hebben alle opgekochte bossen tulpen rondgebracht bij verzorgingshuis Westerhout in Alkmaar en in Purmerend bij het Jaap van Praaghuis, verpleeghuis Novawhere en bij verschillende ouderen thuis.

Met elkaar
"Dagelijks worden er miljoenen tulpen weggegooid in Nederland, terwijl iedereen nu thuis naar hetzelfde interieur zit te staren. Die twee gegevens vinden wij lastig te rijmen. Van een bloemetje in huis wordt iedereen blij, maar nu natuurlijk al helemaal”, geeft Reus nog mee.

De Vries vat samen: “We hebben dit bewust gedaan om onze collega op te vrolijken en de bewoners van de verzorgingshuizen een hart onder de riem te steken. Het is echt de kracht van ons team dat we dit met elkaar bedenken en doen!”

In de Amsterdamse wijk Buitenveldert is Inholland een samenwerking aangegaan met de gemeente Amsterdam Stadsdeel Zuid en woningcorporatie Ymere. Dit resulteerde in stages bij Stichting SINA (Samen Is Niet Alleen), onderzoek en maatjesprojecten. Ook in Amstelveen helpen studenten om de zorg voor ouderen naar een hoger plan te tillen. De afgelopen periode hebben zowel in Amstelveen als Amsterdam weer nieuwe activiteiten plaatsgevonden, mét succes.

Zorgmarkt in Nieuw Vredeveld
Studenten Social Work en Verpleegkunde van het interprofessionele Leer- en InnovatieNetwerk (LIN) (mbo en hbo) kwamen met het idee om een zorgmarkt met het thema Gezond & Vitaal te organiseren voor ouderen. Een markt met verschillende kramen waar informatie verkregen kon worden over onderwerpen als valpreventie en veiligheid, gezonde voeding, wijkzorg, vrijwilligerswerk en activiteiten. De zorgmarkt vond in januari plaats in het Amstelveense zorgcentrum Nieuw Vredeveld van ouderenzorgorganisatie Brentano. In dit centrum wonen ouderen met dementie; daarnaast vervult Nieuw Vredeveld een belangrijke rol in de wijk. Buurtbewoners waren daarom ook welkom bij de zorgmarkt. Zij werden uitgenodigd om geregeld naar het restaurant te komen voor maaltijden en activiteiten.

Professionals als de wijkagent, wijkverpleegkundigen, sociaal cultureel werkers, vrijwilligerscoördinatoren en studenten stonden klaar om over diverse onderwerpen vragen te beantwoorden en adviezen te geven aan bezoekers. Er was veel aanloop en de reacties waren positief, dus het voornemen is om dit vaker te doen!

Integraal zorgplan cliënten Cordaan
Na kwalitatief onderzoek door middel van interviews met cliënten van de dagbesteding van Cordaan, hebben studenten Social Work en Verpleegkunde integrale zorgplannen opgeleverd. Hierin zijn zowel sociale als zorgaspecten verwerkt. Studenten Social Work hebben daarnaast levensloopboeken gemaakt, die de cliënten zelf gebruiken. Dit proces vormde een mooie opmaat om met elkaar in gesprek te gaan. Zo zijn de medewerkers van Cordaan een stukje wijzer geworden over het persoonlijke leven en voorkeuren van de cliënten, wat weer een meerwaarde oplevert voor de zorg.

Verpleegkundige-in-opleiding Samira vindt het een meerwaarde om met Elektrotechniek samen te werken. “Als verpleegkundige ken je de technische mogelijkheden vaak niet. Dan kan het gebeuren dat je een oplossing bedenkt die helemaal niet kan, en dat is zonde van je tijd en energie. In deze opzet krijg je tijdens de brainstorm gelijk al feedback zodat je je kunt richten op een haalbare oplossing. Dankzij de e-healthdagen ben ik me veel bewuster geworden van de meerwaarde van andere vakgebieden. Je hebt elkaar nodig om tot een goede oplossing te komen.” Haar groepsgenoot Anouk, student Verpleegkunde, gaat zelfs nog een stap verder. “Alleen Verpleegkunde en Elektrotechniek bij elkaar is niet genoeg. Je zou er ook iemand bij moeten hebben voor de financiën of die verstand heeft van verzekeringen. En zo zijn er vast nog andere disciplines die van meerwaarde kunnen zijn bij het bedenken van een zorgoplossing.”

Buiten de eigen kaders denken
Toenemende vergrijzing en dreigende personeelstekorten; de problemen in de zorg maken de inzet van technische zorgoplossingen steeds belangrijker. “Er is technisch veel mogelijk maar dat sluit niet altijd aan bij de zorg. De zorg moet aangeven waar ze behoefte aan heeft.” En dat lukt alleen als je elkaar weet te vinden, aldus Ybranda. “Ik merk dat de studenten Verpleegkunde na de e-healthdagen meer out-of-the-box denken en ook buiten de eigen kaders van hun eigen opleiding durven te kijken. Ze betrekken sneller andere partijen bij hun oplossingen. Dat vind ik een goede ontwikkeling.”

Radartjes beginnen te draaien
In totaal gingen dit jaar ruim 400 eerstejaarsstudenten van de opleidingen Verpleegkunde (Amsterdam en Alkmaar) en Elektrotechniek (Alkmaar) in Alkmaar aan de slag met het bedenken van e-healthoplossingen. In een Hackaton-achtige werkvorm werkten ze in groepjes aan een oplossing voor een casus, bestaande uit een doelgroep, probleem en doelstelling. Kjell, student Elektrotechniek: “In het begin ging het over zorg en ziektebeelden, dat vond ik minder interessant. Voor mij werd het pas leuk toen we naar de oplossing gingen zoeken. Al gingen mijn radartjes al wel draaien toen mijn groepsgenoten van Verpleegkunde het probleem in beeld probeerden te krijgen. Dat heb ik wel geleerd, dat je voor een goede zorgoplossing die medische informatie gewoon nodig hebt.”

Over de schutting kijken
Het werken met e-health binnen diverse opleidingen zorgt ervoor dat toekomstige professionals leren van het belang van de ontwikkelingen op zowel zorg als technologisch gebied. Niels Gemen is als docent bij de opleiding Verpleegkunde bij de e-healthdagen betrokken. “De e-healthdagen brengen zorg en elektrotechniek bij elkaar. We bieden onze studenten de mogelijkheid om over de eigen schutting heen te kijken. Met mooie resultaten!” Hij doelt op de diverse oplossingen die na afloop van elk dagdeel aan elkaar worden gepresenteerd. “Het mooiste zou zijn als we na de e-healthdagen samen verder gaan met het uitwerken van de oplossingen. Nu gebeurt dat nog binnen de opleidingen afzonderlijk. Hoe kunnen we dit nog verder integreren? En wellicht ook nog andere opleidingen betrekken? Dan ontstaan er echt mooie dingen!”

Onverwachte combinatie die werkt
Cees Jeroen Bes is docent Elektrotechniek en begeleidt de groepjes waar nodig. “Onze studenten waren niet gelijk enthousiast. Verpleegkunde, wat moesten ze daar in hemelsnaam mee? Nu denken ze er anders over. Als techneut mis je de medische kennis, en de verpleegkundigen missen de technische bagage. Het is wellicht een onverwachte combinatie maar je vult elkaar aan, en hebt elkaar nodig als je op zoek gaat naar technische oplossingen in de zorg.” Dat heeft ook Ruben ervaren. De student Elektrotechniek was deelnemer in zowel oktober als december. “Na de vorige keer zijn we verder gegaan met onze oplossing: een technisch geavanceerd pillendoosje. Maar al snel liepen we tegen bepaalde vragen aan. Hoeveel pillen slik je eigenlijk? Waar moet het doosje aan voldoen? Toen hebben we achteraf contact gezocht met een van de studenten Verpleegkunde uit ons groepje. Wil je dat jouw oplossing echt werkt, dan heb je elkaar gewoon nodig.”

Opleiden in en voor de regio
Floor Haak, lid raad van bestuur Noordwest Ziekenhuisgroep: “We hebben in heel het land in de nabije toekomst veel meer medewerkers nodig in de zorg. Hoe mooi is het dan dat we hbo-verpleegkundigen kunnen opleiden in de regio én ze gelijk een toekomstperspectief kunnen bieden bij een van de grootste ziekenhuisorganisaties van Nederland?”

Vera van Waardenburg, clustermanager Verpleegkunde opleidingen Hogeschool Inholland: “We leiden nu samen breed op voor de regio, voor Noordwest Ziekenhuisgroep en voor andere zorginstellingen. We doen het echt samen!” Patricia Kaiser, hoofd opleidingen Verpleegkunde Inholland Alkmaar vult aan: “Mooi als dit het startsein is waarop de kracht van opleiden in de zorg gebundeld wordt voor alle partners in de regio.”

Verpleegkundigen op hbo-niveau
Nieuwe hbo-studenten kunnen vanuit het voortgezet onderwijs een leerplaats bemachtigen bij Noordwest Ziekenhuisgroep. De eerste twee studiejaren vinden plaats in het voltijd onderwijs. De stages van de verpleegkundigen in opleiding vinden zowel het eerste als het tweede studiejaar bij verschillende afdelingen van het ziekenhuis plaats. Na het tweede studiejaar krijgen de studenten een leerarbeidsovereenkomst en worden ze als werknemer ingezet bij Noordwest Ziekenhuisgroep. Het onderwijs op hbo-niveau wordt door docenten van beide instellingen gegeven en vindt zo mogelijk plaats in de praktijkomgeving.

De ondertekening
De ondertekening van de samenwerkingsovereenkomst vond plaats bij Noordwest Ziekenhuisgroep in Alkmaar. Bij de ondertekening waren aanwezig:

Hogeschool Inholland

• Huug de Deugd (lid College van Bestuur)
• Tom de Witt-Hamer (directeur Domein Gezondheid, Sport en Welzijn)
• Richard Oerlemans (directeur Hogeschool Inholland Alkmaar en domein Techniek. Ontwerpen en Informatica)
• Vera van Waardenburg (clustermanager Verpleegkunde opleidingen)
• Patricia Kaiser (hoofd opleidingen Verpleegkunde Inholland Alkmaar)
• Regula van Graas (docent en onderwijskundige opleidingen Verpleegkunde)

Noordwest Ziekenhuisgroep

• Floor Haak-van der Lely (lid Raad van Bestuur)
• Piet Donga (hoofd verpleegkundig onderwijs Noordwest Academie)
• Betsy van Soelen (directeur Noordwest Academie)
• Margit Bouma (onderwijskundige)
• Marjan Verbart (bedrijfskundig manager Noordwest Academie)

Technische Verpleegkunde (TV) is een programma voor studenten die extra uitdaging aankunnen en affiniteit hebben met acuut intensieve zorg. Voor veel aankomende Verpleegkundestudenten is de mogelijkheid om TV te volgen dé reden om zich bij Inholland in te schrijven. Erna kunnen zij eventueel doorstromen naar vervolgopleidingen. Zij krijgen daarbij vaak vrijstellingen voor bepaalde onderdelen.

Tijd voor wat anders
Nicolette van Dam heeft als kinderarts zeventien jaar in Leiden (LUMC) gewerkt op de intensive care voor kinderen en vond het tijd voor wat anders. Sinds september 2017 is zij docent bij Verpleegkunde en de masteropleidingen Advanced Nursing Practice en Physician Assistant. Haar collega Remke Janssen is tegelijk begonnen bij Inholland. Ook hij heeft in de acute zorg gewerkt, maar dan als ambulanceverpleegkundige. “Mooi werk, veel meegemaakt. Maar toen ik de veertig naderde, begon ik toch te denken 'Is dit het nu?'. Ik raakte de passie een beetje kwijt en dat vond ik geen goede ontwikkeling. In mijn functie heb ik jarenlang instructie gegeven aan studenten en daarbij ook samengewerkt met de Amstel Academie. Voor mij was de stap naar het onderwijs niet zo groot.”

Beiden begonnen twee jaar geleden enthousiast aan hun nieuwe carrière in het onderwijs. Voor Inholland Amsterdam kwam hun recente en langjarige ervaring in het werkveld goed van pas. Remke: “Wij zagen dat er vernieuwing nodig was bij Technische Verpleegkunde.” Nicolette: “Eigenlijk kwam die wens van twee kanten, want de hoge kosten van TV baarde het managementteam al zorgen: met name het intensieve nakijkwerk dankzij alle open vragen bij toetsen, wat veel docentenuren kostte en daardoor op de begroting drukte.”

Onderwijsmateriaal
Het duo werd aan het werk gezet om TV te actualiseren. Remke: “Wij zochten naar een duurzame en betaalbare oplossing, passend bij het werkveld, met andere werkvormen. En goed aansluitend op vervolgopleidingen bij de Amstel Academie en intern bij ziekenhuizen. Zo wilden wij hetzelfde onderwijsmateriaal – e-learning, boeken en lesmethodiek – gaan gebruiken als de vervolgopleidingen. Daarnaast was het plan om TV ook in Alkmaar aan te bieden.”

“We zijn vanaf februari 2019 via de gouden route gaan ontwikkelen”, legt Remke uit. “We hebben een nieuw toetsplan gemaakt, de OER-tekst aangepast en een notitie geschreven voor de domein medezeggenschapsraad. Als doel hielden we de eindtoets voor ogen, met de daarbij horende competenties. We besloten om los te laten wat er al lag en te kijken wat voor bouwstenen nodig waren om tot die eindtoets te komen.”

Terugkomdagen
Technische Verpleegkunde doe je in je eigen tijd. “De lessen vonden altijd eens per twee- drie weken aan het eind van de middag plaats. Dan is de concentratie duidelijk verminderd”, zegt Remke. “Wij hebben nu bedacht om per periode twee terugkomdagen te organiseren. De studenten missen dan geen Verpleegkundelessen, want die staan niet ingeroosterd. We behandelen één thema per dag, met e-learning en literatuuropdrachten als voorbereiding.”

De studenten krijgen eerst een college en werken daarna in groepen opdrachten uit. De klassikale nabespreking van de opdrachten wordt gevolgd door simulaties – het oefenen van vaardigheden, vaak met behulp van poppen – die ook weer worden nabesproken. Remke: “We kiezen voor een opbouw van boek naar patiënt, zodat de transitie van theorie naar praktijk makkelijker wordt. Dat je begrijpt wat je doet.” Nicolette: “Eerst krijgen ze de symptomen te zien en dan moeten ze de ziekte erbij zoeken. We simuleren zelfs het stressniveau, alleen gaat de pop niet dood.”

Leerrendement
Toetsen worden gelijk in de week na het afnemen nabesproken. De herkansing vindt binnen een maand plaats: “Daarmee houden we het leerrendement zo hoog mogelijk. Bij elke toets betekent de tweede keer zakken dat je moet stoppen met TV.”

Alle lessen worden gefilmd: “Ze staan via een link op onze eigen streamingdienst en integraal op Moodle, licht Remke toe. “Zo kunnen studenten die stagelopen in het buitenland ons onderwijs blijven volgen. Alleen het trainen van de vaardigheden niet: dat halen ze later in.”

Het docentenduo is nog niet eens een jaar geleden begonnen met het bedenken van ideeën voor een nieuw curriculum. Hoe is het ze gelukt om nu al, aan het begin van dit studiejaar, zoveel vernieuwingen door te voeren? Remke: “Wij hebben de kans gekregen om hier in een klein team met korte lijnen aan te werken, daarom lukt het ons om alles zo snel te implementeren.”

Scrummethode
“We evalueren ook direct met onze studenten”, vult Nicolette aan. “Goede tips passen we gelijk toe: bijvoorbeeld een andere indeling van de pauzes, andere terminologie, of een sneller tijdstip van beschikbaarheid van presentaties. Wij gebruiken met z’n tweeën de scrummethode en werken in sprints naar ons einddoel.”

Remke benadrukt: “We hopen een fundament te bouwen waar anderen mee door kunnen. Niet alleen in Amsterdam, want Alkmaar doet nu ook mee aan het honoursprogramma. We zien TV als een proeftuin voor Verpleegkunde. We kunnen nieuwe lesvormen bij TV testen omdat we maar een klein cluppie zijn. Het rendement voor de reguliere hbo-v zijn ‘lessons learnt’ uit het TV-curriculum!”

Samenwerken
Tijdens de eerste periode werd er samengewerkt door middel van videoconferenties. In de afsluitende week, de zogenaamde Intensieve Week, zijn de deelnemers uit het buitenland bij Inholland Alkmaar om de onderzoeksresultaten te presenteren en het afsluitende artikel te schrijven.

“Presentaties door studenten Social Work en Verpleegkunde maken veel emoties los en dat hoort bij het werk dat ze gaan doen", vertelt docent Simone Peper van de opleiding Social Work. "Ik ben sinds vier jaar betrokken bij Crossing Borders en ben enthousiast. Bij de een van de onderzoekspresentaties is aan de hand van vele voorbeelden laten zien hoe je een kind met autisme goed kunt laten aansluiten in de klas. Elke student liet zien hoe ze er als internationale groep over na hadden gedacht en welke ideeën en oplossingen er zijn. Mooi om die verschillende invalshoeken te horen.” 

Studenten presenteren
Tijdens de intensieve week werden in de groep van student Alexander Lavold uit Noorwegen oplossingen geboden voor hoe het beste om te gaan met een kind met autisme in de klas. De groep Duitse, Amerikaanse, Noorse en Belgische studenten hielden zich bezig met de vraag: hoe hou je leerlingen met autisme erbij? Alexander legt uit: “Een van de oplossingen voor meer inclusiviteit in de klas is om te kijken welke buitenactiviteiten kinderen met autisme aanspreken. Door de lessen daarop aan te passen, zullen deze kinderen zich beter gaan voelen.” Een andere student uit de tweede presentatiegroep vertelt dat ook counselling en preteaching voor ouders, docenten en de andere klasgenoten een goed middel is om kinderen met autisme beter aan te sluiten.

Inholland Radio
Inholland Radio is op woensdag 27 november bij Inholland Alkmaar tijdens de presentatiedag met interviews aan de slag gegaan met alle deelnemers van Crossing Borders. Het live-verslag was via een radio-uitzending door Inholland Radio op locatie te horen. Inholland Radio is een samenwerking met de opleiding Creative Business. Meer weten over het radiokanaal van de hogeschool?

Volg de social mediakanalen van Inholland Radio op Facebook en Instagram.

Organisatie
​Hans-Jan Kuipers, docent Social Work, legt uit: “Al 21 jaar organiseren we dit, zo ook volgend jaar. We blijven doorgaan met dit mooie initiatief. Elk jaar breiden we het weer uit en verdiepen we de thema’s. Slopend om zo’n week mede te organiseren, maar ook ná twintig keer nog steeds leerzaam.”

De bijzondere leerstoel GGZ-verpleegkunde van Inholland-lector Berno van Meijel is per ingang van 1 oktober met vijf jaar verlengd. Hij blijft met zijn herbenoeming ook de komende jaren verbonden als bijzonder hoogleraar aan de Vrije Universiteit/VUmc. Het topkader van VU/VUmc oordeelde positief over de resultaten over de afgelopen vijf jaar en de positionering binnen het werkveld van de GGZ-verpleegkunde.

“De verlenging van de termijn is erg belangrijk om het werk van de afgelopen jaren goed voort te kunnen zetten”, aldus prof. dr. Berno van Meijel. Hij uit zijn waardering voor alle inzet die de afgelopen jaren door onderzoekers en docenten is geleverd om tot goede resultaten te kunnen komen. “Samen staan we sterk om het vakgebied van de GGZ-verpleegkunde verder te ontwikkelen.”

De samenwerking tussen Hogeschool Inholland, het Amsterdam UMC (afdeling Psychiatrie), de Parnassia Groep, de Opleidingsinstelling GGZ-Verpleegkundig Specialisten en de vele overige samenwerkingspartners is zeer vruchtbaar gebleken. Berno ziet de toekomst met vertrouwen tegemoet: “De vele projecten die nu lopen en voorbereid worden, en relevantie hebben voor het onderwijs en de beroepspraktijk, zijn van grote waarde voor de ontwikkeling van ons vak!”.

Leestijd: +- 3 minuten

IT moet een hulpmiddel zijn, geen last
Het Radboudumc wil voorop lopen in de ontwikkeling van innovatieve, duurzame en betaalbare gezondheidszorg. Maar hoe krijg je de mensen op de werkvloer hierin mee? Als ‘verbindingsofficier’ is het aan Jacqueline om in het ziekenhuis mens, werk-/zorgprocessen en digitale systemen werkbaar op elkaar af te stemmen. En ‘meekrijgen’ is een woord dat Jacqueline liever niet gebruikt. “IT moet een hulpmiddel zijn, geen last.” Dus ‘verleiden’ is een beter woord in deze.

Systemen hebben een enorme invloed op het werk en vooral op de werkprocessen. Wil je als ziekenhuis een nieuw systeem introduceren, zoals het elektronisch patiëntendossier (EPD), dan klinkt dat in eerste instantie interessant. De meeste mensen zeggen verandering namelijk leuk te vinden. Maar vraag een mens of hij zelf wil veranderen, om bijvoorbeeld een systeem goed te kunnen gebruiken, dan komt er regelmatig een andere reactie. Zo zit de mens nu eenmaal in elkaar.

Systemen moet je niet opleggen
In de gezondheidszorg worden systemen maar al te vaak van bovenaf opgelegd. “Dat moet van IT”, is een veelgehoorde uitspraak onder zorgverleners in Radboudumc. “Systemen kun je niet opleggen, want ze zijn nooit een doel op zich”, benadrukt Jacqueline. Systemen zijn hulpmiddelen die het werken makkelijker horen te maken. Ook wordt bij een ervaren knelpunt in de praktijk vaak snel in oplossingen gedacht. “Ik wil een app”, hoort ze dan van haar collega-zorgverleners, terwijl helemaal niet vanzelf spreekt dat de gekozen oplossing (een app) het ervaren probleem zal oplossen. Doorvragen geblazen dus en inzicht geven in al bestaande, maar vaak onbekende oplossingen.

Een tolk tussen de domeinen
Jacqueline gaat dan ook dagelijks in gesprek met zorgverleners op de werkvloer om te achterhalen wat de problemen zijn om van daaruit samen tot een oplossing te komen. Dankzij haar jarenlange ervaring in de patiëntenzorg begrijpt ze snel wat er speelt en is daardoor goed in staat de vertaling tussen de domeinen van patiëntenzorg en ICT te maken. De mens in zijn context staat daarbij centraal. Overigens gebruikt Jacqueline liever de term informatiemanagement in plaats van IT.

Digitale systemen, zoals een geïntegreerd Elektronisch patiëntendossier (EPD), zijn mooi maar niet oneindig flexibel helaas. Uiteindelijk zal een professional bereid moeten zijn een aanpassing in het werkproces te doen om zo tot een optimale fit met het systeem te komen. Hierdoor kan een systeem niet alleen gebruikt, maar ook benut gaan worden. Daarom kijkt ze dagelijks samen met zorgprofessionals én patiënten hoe processen efficiënter ingericht kunnen worden. Ze haalt ideeën voor verbeteringen op, trechtert en toetst deze aan de strategische doelen van het Radboudumc. Pas daarna wordt gesproken over digitale ‘oplossingen’ of technologie.

Zoals Jacqueline aangeeft, biedt de verbinding tussen techniek, processen en mens mooie kansen voor (toekomstig) zorgprofessionals. Onze master Advanced Health Informatics Practice haakt hier precies op in en slaat de brug tussen de domeinen. Ook bij de opleiding Verpleegkunde is er veel aandacht aan de nieuwste zorgtechnologie.

“De verbinding tussen technologische ontwikkelingen en zorg wordt steeds belangrijker”, geeft Jacqueline aan. “Ik hoop dan ook van harte dat we een nieuwe generatie zorgverleners warm kunnen krijgen dat ze zich met deze beide vakgebieden gaan bezighouden."

Ken je die angst? Dat je naar school gaat om je tentamen te maken en je alles bent vergeten door een black-out? Verschrikkelijk, want je had er zo lang voor geleerd! Gelukkig gebeurt dit niet zo vaak. Maar voor sommige mensen, zoals mensen met dementie is dit soort black-outs heel normaal. En ja, hoe ga je daar dan mee om als (toekomstig) zorgprofessional? De Verhalenpaal biedt inzicht.

Maak kennis met een andere denkwereld
De Verhalenpaal is een paal waarbij je naar verhalen kunt luisteren van mensen met dementie. Ze vertellen hoe het is om geheugenproblemen te hebben. Hoe ze denken over hun toekomst. Maar ook wat ze wel of niet fijn vinden in de omgang met andere mensen.

Dit is voor jou, als aankomend zorgprofessional, goed om te horen. Want als je straks aan het werk gaat, is de kans erg groot dat je te maken krijgt met mensen die geheugenproblemen hebben. Wist je bijvoorbeeld dat een op de drie vrouwen later dementie krijgt? Je kunt het dus niet zomaar negeren. Maar hoe ga je dan om met iemand die dementie heeft? Dat hoor je van de sprekers in de Verhalenpaal.

‘Ik heb dementie’
Je hoort bijvoorbeeld de vrienden Mart en Eric. Zij gingen op een verschillende manier om met hun dementie. Eric liep bijvoorbeeld een supermarkt in en verkondigde “Ik heb dementie”. Hij kreeg dan veel hulp van de medewerkers. “Ik stopte mijn boodschappenlijstje in hun hand. Binnen de kortst mogelijkste tijd had ik de buit weer binnen.” Vriend Mart vond dit nog moeilijk. Hij vertelde anderen minder snel over zijn geheugenproblemen.

De Verhalenpaal laat indirect ook zien hoe ingrijpend dementie is. Inmiddels kunnen de meeste sprekers hun verhaal al niet meer vertellen door hun ziekte. En Mart koos voor euthanasie, omdat hij niet meer met dementie wilde leven. Dit maakt het nog indrukwekkender om naar de verhalen te luisteren.

Je vindt de Verhalenpaal op de derde verdieping van het OZW-gebouw
Tot de zomer staat de Verhalenpaal in de gemeenschappelijke ruimte van het OZW-gebouw. Iedereen kan er dus gewoon even langs om te luisteren! Op 21 mei 2019 opent de Verhalenpaal officieel, tijdens de ouderenzorgdag voor eerstejaarsstudenten verpleegkunde. Hierbij is ook iemand met dementie aan het woord. Ook studenten en docenten Social Work zijn van harte welkom om naar de verhalen te luisteren.

Wat kun jij doen?
Veel mensen hebben geen begrip voor mensen met dementie. Ook sommige zorgverleners niet! Jij kunt hier verandering in brengen. Jeroen Wilhelmus, projectleider van de Verhalenpaal, legt uit hoe: “Probeer je eens te verplaatsen in de wereld van de persoon met dementie. Ga uit van de mens, niet van de ziekte. Dat waarderen ze!”

Ook Petra Boersma, docent en onderzoeker bij de Inholland-onderzoekslijn Gezondheid en Welzijn van kwetsbare ouderen, geeft je een mogelijkheid om meer te leren over dementie. Zij maakt zich hard voor persoonsgerichte communicatie en begeleiding van mensen met dementie: “Veel studenten lopen stage bij leer- en innovatienetwerken (LINs) in de ouderenzorg. Samen met de medewerkers proberen we de kwaliteit van de ouderenzorg te verbeteren.” Interesse? Mail haar eens!

Je vindt meer informatie over dementie en de Verhalenpaal op de website van het Odensehuis. Dit is een ontmoetingsplek in Amsterdam voor mensen met geheugenproblemen en hun naasten.

Leven met dementie is voor zowel de persoon als de mantelzorger vaak een grote opgave. Naarmate de dementie vordert, komen de zelfmanagementtaken steeds meer in handen van de mantelzorgers. Dit kan een enorme last zijn voor mantelzorgers, zowel op lichamelijk als emotioneel en sociaal vlak. Verpleegkundigen en verzorgenden kunnen ondersteuning bieden bij het zelfmanagement van zowel persoon met dementie als de mantelzorgers. Judith: “Uit een onderzoek met vragenlijsten en gesprekken met verpleegkundigen en verzorgenden bleek dat zij zelfmanagementondersteuning voor mensen met dementie als onderdeel van hun werk zien. Daarnaast kwam uit het onderzoek naar voren dat zij zich niet altijd bewust zijn dat de mantelzorger ook ondersteuning behoeft. Het is essentieel dat verpleegkundigen en verzorgenden ook oog hebben voor de ondersteuningsbehoeften van de mantelzorgers.”

Mailcontact vergroot waardering en erkenning
Judith onderzocht of de inzet van e-health nuttig kan zijn bij het bieden van zelfmanagementondersteuning aan mantelzorgers. In een effect- en procesevaluatie onderzocht zij de meerwaarde van gepersonaliseerde mailcontacten tussen een gespecialiseerd dementieverpleegkundige en een mantelzorger bij het omgaan met gedragsveranderingen door de dementie. “De effectevaluatie liet geen significant positieve resultaten zien in de mate waarin mantelzorgers zichzelf in staat achtten om goed te reageren op het veranderd gedrag, tussen de groepen met en zonder persoonlijke mailcontacten. De procesevaluatie liet wel zien dat de mantelzorgers de mailcontacten waardeerden. De informatie en het advies in de mailcontacten is toegespitst op hun situatie en daarnaast ervaren de mantelzorgers hierdoor ook erkenning van de verpleegkundige.”

Persoonlijke ondersteuning
Eén van de conclusies van Judith is dat verpleegkundigen en verzorgenden mensen met dementie en mantelzorgers kunnen helpen door gepersonaliseerde ondersteuning te bieden als het gaat om zelfmanagement. “Deze ondersteuning kan gedeeltelijk online maar mag het face-to-face contact nooit helemaal vervangen. Dit geldt zeker ook wanneer de online ondersteuning rechtstreeks aan de persoon met dementie is gericht.” Ook is het belangrijk dat verpleegkundigen en verzorgenden moeten beschikken over voldoende vaardigheden. “Uit onderzoek bleek dat dit niet altijd het geval is. Extra scholing kan dan nodig zijn.”

Dit onderzoek is gefinancierd door ZonMw, programma 'Tussen weten en doen'. Betrokken organisaties bij dit proefschrift zijn Nivel, VUmc, Trimbos, Geriant, Alzheimer Nederland en Inholland.