In twintig weken een werkende windturbine bouwen en die presenteren op een internationaal podium: studenten van de minor Energietransitie van Hogeschool Inholland deden het tijdens de International Small Wind Turbine Contest (ISWTC 2025) in Nantes, Frankrijk. Een intensief avontuur vol techniek, teamwork en internationale contacten.

 
De minor Energietransitie is bedoeld voor derde- en vierdejaars Werktuigbouwkunde (WTB), Elektrotechniek (ET) en Technische Informatica (TI). Studenten werken in multidisciplinaire teams aan projecten zoals de ontwikkeling van een kleine windturbine voor Sub-Sahara Afrika of een waterstoflader als alternatief voor batterijen in campers. "Ze ontdekken dat ze hun kennis kunnen toepassen en écht bijdragen aan de energietransitie", aldus de minorcoördinatoren Henny van der Zee en Robert Zoetmulder. “Dat motiveert enorm.”

Kleine windturbine
Werktuigbouwkunde-student Jort Hover leidde het team dat aan de windturbine werkte en uiteindelijk naar Frankrijk ging. "We begonnen helemaal from scratch, met elf studenten uit drie disciplines", vertelt hij. “De WTB’ers ontwierpen het frame en de mechanische onderdelen; de jongens van Elektrotechniek splitsten zich op: één groep bouwde de generator, de andere verzorgde de beveiligingen, zoals zekeringen die bij overbelasting ingrijpen. Iedereen bracht zijn eigen expertise in, en dat werkte super. Je moet je niet bemoeien met andermans vakgebied, maar samen zorgen dat alle puzzelstukjes passen.”

Semih Can Karakoç, student Technische Informatica, ontwikkelde de Human-Machine Interface. "Heel gaaf, want zo kon je live op je telefoon zien hoe de turbine presteerde", zegt hij enthousiast. Het eindresultaat? Een werkende turbine van 1,60 meter in diameter en 1,5 à 2 meter hoog, die in de windtunnel zo’n 4700 toeren per minuut haalde. "Toen stonden we wel even te juichen", glimlacht Jort. “Alleen viel de energieopbrengst wat tegen: 17,5 watt bij 15 m/s windsnelheid.”

Internationaal podium
De reis naar Nantes zat vol hoogtepunten: de windtunneltest, presentaties voor een internationale jury en spreken op de Wind Energy Science Conference met zo’n 190 onderzoekers en studenten in de zaal. "Best spannend", geeft Jort toe, “vooral om technisch Engels te gebruiken. Maar iedereen wist dat we studenten waren, dat maakte het een stuk relaxter.”

Ook buiten het technische programma was de ervaring onvergetelijk. Semih: “De laatste avond gingen we met teams uit Canada, Egypte en Denemarken op stap. Echt geweldig! Zulke ontmoetingen vergeet je niet. Misschien zouden we het een volgende keer realistischer aanpakken qua tijd en planning, maar wat we hier nu samen hebben bereikt, daar zijn we ontzettend trots op.”

Leren voor de toekomst
Docenten Henny en Robert zijn enthousiast over de minor. "Studenten leren hier niet alleen techniek, maar ook samenwerken, plannen, budgetteren en omgaan met tegenslagen", legt Robert uit. "En dat alles in een sector die staat te springen om technisch talent." De minor onderscheidt zich door de technische diepgang. “Waar andere programma’s breed blijven, gaan wij juist de details in. Onze studenten nemen actuele kennis en vaardigheden mee waar de arbeidsmarkt direct op zit te wachten.”

Voor Semih en Jort was het avontuur niet alleen leerzaam, maar ook een springplank naar stages, banen en vervolgprojecten. "Je leert hier dingen die je nergens anders krijgt, zelfs niet binnen de opleiding. En die kennis kunnen we straks goed gebruiken in de energietransitie", zegt Semih. Jort knikt: “En als je dan met je team in een busje naar Frankrijk rijdt, meedoet aan een internationale competitie en met je eigen windturbine de show steelt, dan weet je: dit zet je niet alleen trots op je cv, maar neem je de rest van je leven mee."

Hoe verduurzaam je een vakantiehuisje? Hoe zorg je voor duurzame verwarming van ruimte en water? Wat kunnen vakantieparken doen om toekomstbestendig te worden? Voor het antwoord op deze en andere vragen gingen twintig vierdejaarsstudenten Werktuigbouwkunde (WTB) van Hogeschool Inholland Alkmaar dit schooljaar aan de slag. Zij brachten de warmtestromen van verschillende typen recreatiewoningen op Texel in kaart en formuleerden op basis daarvan maatregelen om het energieverbruik verder te verduurzamen.

Hun bevindingen presenteerden zij aan de hand van professionele A1-posters op 11 november aan een jury van geïnteresseerde aanwezigen in het Inholland Innovatielab.

 “Doel was om de studenten te laten rekenen aan energiestromen, (warm) water en lucht”, zegt Henny van der Zee, docent Werktuigbouwkunde en coördinator van het project. “Dus maak energieberekeningen, onderzoek mogelijkheden voor een warmtepomp en pas alles op een slimme manier toe. We hebben gekozen voor Texel omdat men daar de ambitie heeft om zelfvoorzienend te zijn, en daarin zullen dus ook de toeristische voorzieningen hun bijdrage moeten leveren. De verduurzaming van vakantiehuisjes is een van de opgaven waar het eiland zich voor geplaatst ziet.”

Dynamische simulatie
Tijdens een excursie naar vakantiepark De Krim Texel – georganiseerd door twee deeltijdstudenten - kozen de zeven groepjes studenten ieder een vakantiewoningtype uit. Daarvoor maakten zij vervolgens een inschatting van oppervlakte, materiaal en maximale bezetting. Henny: “De opdracht was om een dynamische simulatie te ontwerpen waarin zo’n huisje energetisch wordt doorberekend. Wat is het huidige verbruik? Wat is de typische warmtevraag voor een vakantiehuis? Hoe ga je verwarmen? Hoe zit het met isolatie? Vervolgens maakten de studenten een model in Excel, waarin zij de woning voor een heel jaar konden doorrekenen en waarin zij ook hun eigen duurzame maatregelen konden verwerken. Op basis daarvan bepaalden zij ten slotte hun definitieve energiebesparende voorstel.”

Creatieve oplossingen 
Een extra uitdaging was dat vanwege overbelasting van het energienetwerk zonnepanelen op Texel voorlopig geen optie zijn. Ook mocht er niet worden getornd aan de zorgeloze-vakantiebeleving van de Texelse toerist. De populairste energieoplossingen waren daarom intensief gebruik van zonwering, isolatie van vloer, wanden en ramen, waterbesparende douchekoppen en inzet van WTW-unit, monoblock airco of warmtepomp. Een enkele groep koos voor een groen sedumdak. Studenten Sem Gombault en Jon Langedijk vonden het in eerste instantie een lastige opdracht. “Energie is zoiets ongrijpbaars en deze energievakken zijn voor ons nieuw terrein. Maar het werd steeds leuker en leerzamer. Dat je zoveel kunt besparen met een paar relatief simpele maatregelen!” Student Glen Pieterse: “Ik schrok ervan hoeveel zo’n park er met de stijgende energieprijzen op achteruitgaat. Dan begrijp je ineens hoe enorm belangrijk dit is.”

Vervolgonderzoek
Marcel Slikker, QHSE-coördinator (Quality Health Safety Environment) van De Krim, was een van de juryleden tijdens de posterpresentatie. “De studenten hebben er duidelijk veel tijd ingestoken en de opdracht zeer serieus genomen. En allemaal hebben ze goed gezien dat met zonwering de meeste winst te behalen valt. Als park denken we uiteraard zelf ook al na over veel van deze oplossingen, desondanks is het een mooie presentatie waar wij en de andere recreatiebedrijven in de Kop van Noord-Holland mee verder kunnen op onze weg naar een duurzame energietransitie. Daarnaast ben ik zeer geïnteresseerd in een mogelijk vervolgonderzoek. Voortbordurend op deze gegevens kunnen we dan kijken naar het volledige park, inclusief zwembad, en doorrekenen hoeveel bijvoorbeeld een centrale boiler oplevert.”

Maatschappelijke relevantie  
Verduurzaming is ook binnen de hogeschool een belangrijk thema, aldus Henny. “Het belang van dit project is dan ook dat we studenten eens hebben laten nadenken over duurzame energie. Hoe werkt dat nou? Wat kun je daar als werktuigbouwkundige mee? Bovendien hebben we de deelnemers aanvullende theorie aangereikt over de werking van warmtepompen, de trias energetica, omgang met NEN 5060, en ook weten ze nu hoe ze Excel als belangrijkste software gebruiken.” Student Jef Nooteboom vond het project ontzettend interessant. “Nederland móet laag energiebehoeftig worden en volgens mij ligt er vanuit het werkveld een grote vraag naar werktuigbouwers met ervaring op dit gebied. Als toekomstig engineer moet je weten wat verduurzaming inhoudt en hoe je dingen berekent, want dit wordt een steeds belangrijker onderwerp. Kijk alleen al naar de huidige gasprijzen - hier ligt straks echt een rol voor ons weggelegd.”

Meer inhoudelijke informatie over het verduurzamingsproject? Neem dan contact op met Henny van der Zee.

Studenten van Hogeschool Inholland doen regelmatig technisch praktijkonderzoek. Bijvoorbeeld binnen de lectoraten Composiet, Biomimicry, Robotica en Data Driven Smart Society. In het Innovatielab van Inholland Alkmaar hebben ze de ruimte om aan hun opdrachten te werken. Zo ook in deze ‘spin-off’ van het project Growing airplanes, dat zoekt naar een biocomposiet-schuim voor de luchtvaart. Inholland Alkmaar werkt daarin samen met vliegtuigbouwer Airbus, Stichting Innovatie Glastuinbouw Nederland en Studio Cartier.

Milieuvriendelijk en sterk
Allereerst: wat is mycelium eigenlijk? “Een netwerk van schimmeldraden”, antwoordt Björn, nu vierdejaarsstudent Werktuigbouwkunde. “Op zichzelf heb je daar niet veel aan. Het wordt pas nuttig als je het gebruikt om vezels – bijvoorbeeld houtsnippers of hennep – mee aan elkaar te verbinden. Als je de juiste schimmelsoort uitkiest, krijg je een sterk materiaal: mycelium biocomposiet.” Dat is milieuvriendelijk, want kan gekweekt worden met afvalstromen uit de tuinbouw, en is bovendien recyclebaar.

Groeien in mal
Die eigenschappen zijn niet het enige voordeel van bouwen met schimmels. Bij reguliere surfboards is het handmatig shapen van de vorm een arbeidsintensieve stap. Bij groeien in voorgevormde mallen kan die overgeslagen worden. Maar dat is de theorie – het was aan Björn om een proof of concept te leveren dat mycelium biocomposiet bruikbaar is. Als fervent surfer met ervaring met het maken en repareren van boards, besloot hij het bouwproces van A tot Z op zich te nemen. De eerste uitdaging was om technische criteria op te stellen, ook omdat veel eigenschappen van schimmels en vezels onbekend waren. Maar Björn kwam eruit. In het Innovatielab liet hij de schimmel ongeveer zeven dagen in een mal groeien en daarna opdrogen.

Tent als extra uitdaging
Een probleem was dat een surfboard geen klein voorwerp is. Björn: “Hem schoonhouden was daardoor erg lastig, terwijl hij absoluut niet in aanraking mocht komen met andere schimmelsporen. Zeker in het begin, toen de schimmel nog niet dominant genoeg was om groei van andere schimmels tegen te gaan.” De oplossing: een grote tent met gecontroleerd klimaat voor het board. Dus bouwde hij die in het Innovatielab. Een medestudent hielp met het maken van de programmeerbare regelkast. “Mede daardoor heb ik in mijn stage erg veel ervaring opgedaan”, zegt Björn.

Missie geslaagd
Ten slotte werd een waterdichte huid van glasvezel en vlasvezel composiet aangebracht en was het tijd voor de vuurdoop. En waar kun je de vorm, sterkte en gewicht van een surfboard nou beter testen dan in zee? Dus stapte Björn de branding in met zijn mycelium board, gevolgd door Mark Wokke, docent-onderzoeker bij het lectoraat Composiet, die hem eerder begeleidde in het Innovatielab. De actiebeelden die Mark met zijn GoPro maakte, bewijzen dat dit prototype al heel bruikbaar is! 

Altijd zoeken naar nieuwe oplossingen
Docent-onderzoeker Mark: “Mycelium is veelbelovend, maar is slechts één biocomposiet. Er zijn bijvoorbeeld ook nieuwe harsen op basis van suiker en fruit, en vezels van vlas en hennep. Het Innovatielab wil een proeftuin zijn waar studenten daarmee kunnen experimenteren. Zo gaan ze met een open mind aan de slag bij toekomstige werkgevers. Ik hoop dat ze daar verder experimenteren met ‘schonere’ materialen, in plaats van de hars te pakken die daar al op de plank ligt. We willen ze leren altijd te zoeken naar nieuwe oplossingen.”

Niet het einde
Ook het stageproject van Björn werkt door, binnen en buiten Inholland. Zoals via Andy Cartier, mycelium consultant en partner van Inholland Alkmaar. In zijn eigen werkplaats deed hij experimenten voor het project Growing airplanes hij en leverde het juiste ‘myceliumrecept’. “Het groeien van het surfboard was ontzettend leuk en de samenwerking met Inholland geweldig. Björn nam een heleboel specifieke kennis mee. Ik ben overtuigd van de veelzijdigheid van het materiaal, van architectuurprojecten tot drijvende eilanden.” Inmiddels heeft Andy Cartier contact met een bedrijf dat verder wil experimenteren met Björns surfboard-mal.

Windmolenwieken
En dan is er Kristiana Sevastjanova, afstudeerder bij de opleiding Luchtvaarttechnologie, die momenteel wetenschappelijk materiaalonderzoek doet naar het mycelium dat Björn gebruikte. Zij wil de mogelijkheden en beperkingen ervan verder in kaart brengen. Want zouden windmolenwieken van recyclebaar mycelium niet geweldig zijn? Daarom groeide ze haar eigen samples en test ze die met de machines in het Innovatielab. “Ik kan alvast vertellen dat deze niet heel geschikt zijn voor windmolens”, zegt ze lachend. “Dus eerst ga ik eerst toepassingen met lagesterkte-testen.” Dat kost tijd, maar íémand moet het doen, zegt ze. “En ik vind hands-on werken en daarna data analyseren heel interessant.”

SAMAX Rail uit Wieringerwerf is gespecialiseerd in levering, montage en onderhoud van industriële railsystemen (kraanbanen). Het bedrijf wil een eenvoudig op afstand te bedienen en direct inzetbaar meetinstrument voor hun railprojecten. Directeur Martin Sanou klopte met deze vraag aan bij Inholland in Alkmaar. Derdejaars studenten Werktuigbouwkunde gingen met dit echte, actuele bedrijfsvraagstuk aan de slag. “Petje af hoe de studenten dit hebben gedaan. Dit was van A tot Z hun werk.”

De vraag van SAMAX Rail is een primeur. Voor het eerst werd een actuele opdracht van een TechnoSpitsen-bedrijf als projectopdracht bij de opleiding uitgevoerd. TechnoSpitsen is een netwerk van Noord-Hollandse bedrijven, dat de verbinding zoekt met elkaar en het onderwijs voor een toekomstbestendige maakindustrie. Voor het domein Techniek, Ontwerpen & Informatica (TOI) past de opdracht van SAMAX Rail bij het doel om onderzoeks- en projectopdrachten in het curriculum van de verschillende opleidingen te integreren. Studenten komen daarmee eerder en vaker in aanraking met actuele bedrijfsvraagstukken. Dat is niet alleen nuttig voor hun ontwikkeling als professional. Het is ook zeer motiverend om zo echt iets voor het werkveld te kunnen betekenen.

Mooie kans
Cock Heemskerk, lector Robotica bij Inholland, was nauw betrokken bij het project. Om te beginnen hielp hij inschatten welk type opdracht dit zou kunnen worden voor de studenten. “In dit geval ging het primair om een industriële toepassing en hadden de sleuteleisen vooral betrekking op werktuigbouwkundige ontwerpaspecten. Vanuit de opleiding Werktuigbouwkunde konden we zeker tot een oplossing komen. Door van de opdracht een 'wedstrijd' te maken tussen drie groepen studenten, ontstond een gezonde competitie voor het 'beste' ontwerp.” 

Van idee tot werkende machine
“Elke projectgroep maakte een volledig ontwerp, Vanwege de kosten is een van de drie uitgekozen om als prototype te realiseren en dat is ons ontwerp geworden”, vertelt student Jeroen Jong. “Het resultaat is een op afstand bestuurbare trolley om op kraanrails metingen te verrichten. De trolley is in breedte verstelbaar. Daarmee is onze oplossing geschikt voor verschillende kraanrailsystemen. Het opbouwen van idee tot concept en uiteindelijk tot een werkende machine is niet alleen erg leuk maar ook heel leerzaam.”

Goede leerschool
Het opbouwen van de machine kende de nodige uitdagingen. Jeroen: “We zochten zelf de leveranciers voor onderdelen uit en hielden rekening met levertijden. Niettemin waren er wat problemen met de levering van enkele onderdelen.” Teamgenoot Zip Vork vult aan: “Door met bedrijven samen te werken, leer je snel hoe het in de praktijk gaat. Als je alles alleen maar op papier doet kom je daar nooit achter.” Directeur Martin Sanou van SAMAX Rail vindt dat een wijze les: “In het bedrijfsleven lopen dingen ook anders en komen er dingen te laat binnen, of de verkeerde dingen. Dit project is een goede leerschool en alles is helemaal goed gekomen!”

Praktijkkennis
Jeroen: “Tijdens de opleiding Werktuigbouwkunde leer je hoe je een ontwerpproces doorloopt. We hebben onze theoretische kennis bijvoorbeeld kunnen toepassen bij het bepalen van het motorvermogen en de overbrengingsverhouding. De opgedane kennis uit de opleiding kwam hierbij prima van pas.” Zip: “Je hoort vaak van mensen uit de praktijk dat studenten, op bepaalde vlakken, niet alles hebben meegekregen. Dat is binnen onze opleiding beter geregeld, mede dankzij de praktijkkennis van docenten.”

Inspirerend en leerzaam
Ook Cock Heemskerk bracht een schat aan praktijkervaring in. “Halverwege het project heb ik bijgedragen in de ontwerp-review, door kritische vragen te stellen en de studenten te wijzen op diverse technische aspecten. Leren samenwerken, vaak moeten presenteren, een ontwerp analyseren, onderbouwen en verdedigen, en uiteindelijk realiseren, bouwen en testen aan de hand van een ‘echte-wereld-probleem’. Dat is voor studenten zeer inspirerend en leerzaam. Maar ook voor de begeleiders!” Als het aan Cock ligt kunnen straks meer bedrijven uit de branche profiteren van dergelijke TOI-onderzoeks- en -projectopdrachten.

‘Petje af!’
Martin Sanou ervaart het als enorm waardevol dat studenten participeren in dergelijke projecten. “Petje af hoe de studenten dit hebben gedaan. Vaak zie je dat studenten iets bedenken en dat de mensen in de werkplaats het in elkaar moeten zetten, maar dit was echt van A tot Z hun werk. Echt leuk om te zien dat ze er werkelijk verstand van hebben. Ik heb nog meer casussen waarmee ik al een tijdje rondloop, daar zitten vast mooie werktuigbouwkundige uitdagingen bij waar studenten met een frisse blik een oplossing voor kunnen bedenken. Als het aan mij ligt: wordt vervolgd!”

Delft wordt groener en bloemiger. Studenten van Inholland Delft gaan helpen om dat mooie doel te bereiken. Eind juni ondertekenden vestigingsdirecteur Dirk van der Bijl en Frans Geerlink van Stichting DelftBloeit een intentieverklaring. Dit is de eerste stap naar een duurzame samenwerking.

Het tijdelijk of langdurig vergroenen en verbloemen van terreinen, daken en muren in Delft - zo luidt de missie van DelftBloeit. Dat doet de stichting met verschillende wijkprojecten, waar omwonenden - met name de jeugd - bij betrokken worden. Studenten van verschillende Inholland-opleidingen gaan de projecten straks ondersteunen.

Irrigatieprobleem
Afgelopen voorjaar genoten inwoners van de Delftse wijken Poptahof en Voorhof van prachtige tulpenvelden. Nadat de tulpen uitgebloeid waren, zijn er door DelftBloeit 13.000 zonnebloempitten geplant voor een zomerse bloemenzee. Omdat de regen destijds uitbleef, is er een tijdelijke oplossing bedacht voor het irrigeren van de velden.

“Met een waterpomp en stroom, geleend van bedrijfjes aan de Industriestraat, werd het veld besproeid”, vertelt Simon Huiberts, oprichter van de stichting. “In Voorhof kregen we toestemming van de Albert Heijn om de kraan van het parkeerdek aan de Martinus Nijhofflaan te gebruiken, zodat we dat hele veld konden bewateren. Dat is geweldig, maar we moeten in de toekomst wel op zoek naar andere oplossingen, anders wordt het nog een hele klus om de Delftenaren te trakteren op zonnebloemen!”

Sleutelrol voor studenten
Zoekend naar een oplossing kwam de stichting in contact met Karin van Beckhoven, projectmanager bij Inholland Delft. Zij ging op haar beurt binnen de hogeschool op zoek naar collega’s die DelftBloeit kunnen helpen met het vinden van een structurele, duurzame oplossing voor het irrigatieprobleem.

Karin kwam uit bij Fred Gardner, associated lector Innovatiemodellen Duurzame Energie. ”Het is een mooie stageopdracht voor een student Werktuigbouwkunde om een irrigatiesysteem ontwerpen en realiseren dat ontzorgt (automatisch ‘aan’ bij zon) en goedkoop (geen brandstof), stil (belangrijk in openbare ruimte), duurzaam (gebruik natuurlijke bronnen) én moeilijk te stelen is. Een student Tuinbouw & Agribusiness kan meedenken en berekenen hoeveel H2O er per vierkante meter nodig is”, aldus Gardner.

Verdere projecten
DelftBloeit geeft aan dat aantal andere projecten geknipt zijn voor studenten van de opleidingen zoals Landscape and Environment Management, Creative Business en Tourism Management. Eén ding is duidelijk: er zijn aanknopingspunten genoeg voor een duurzame samenwerking tussen Inholland en DelftBloeit!

Dysfagie
Dysfagie is de medische benaming voor problemen met kauwen en/of slikken. Dysfagie is geen op zichzelf staande ziekte, maar een symptoom van een onderliggende aandoening, denk bijvoorbeeld aan verlamming na een hersenbloeding. Mensen die kauw- of slikproblemen hebben kunnen vaak lastig uit eten. Momenteel is er geen geschikt hulpmiddel op de markt om het eten voor te bereiden. Het hulpmiddel dat ontwikkeld is door de studenten zou een welkome oplossing kunnen zijn voor dit probleem. Je bestelt bijvoorbeeld in een restaurant hetzelfde als de andere gasten aan je tafel, stopt het in de machine. Deze maalt je eten fijn zodat je verder ongestoord kunt eten.

Hulpmiddel
Op deze manier kan het hulpmiddel  mensen met dysfagie helpen minder geïsoleerd te raken, zelfstandig actief te blijven en minder buiten de boot te vallen bij groepsinitiatieven zoals restaurantbezoek. Het bevordert op die manier inclusiviteit en dat is van grote waarde en zeer 'Inhollands'. Met inspiratie uit de natuur, hoe eten mensen en wat gebeurt er eigenlijk bij kauwen en slikken?, zijn er nieuwe oplossingen bedacht waarbij onder andere de viscositeit, dikstroperigheid, van het eten goed gemeten kan worden.

Ontwerpen en presenteren
De eerste ontwerpronde is afgerond en het ziet er veelbelovend uit. Op donderdag 4 juni hebben de studenten hun ontwerpvoorstel gepresenteerd via MS Teams aan onderzoeker Feike van der Leij en associate lector Biomimicry Mauro Gallo. De onderzoekers brachten het onderwerp in op een gezamenlijke bijeenkomst van de domeinen Techniek, Ontwerpen en Informatica en Agri, Food en Life Sciences. 

Teamprestatie
Onderzoeker Feike van der Leij is enthousiast: “Deze studenten zijn ver gekomen met het uitdenken van dit bijzondere hulpmiddel. Het moet wel nog verder uitgewerkt worden voordat het klaar is voor het defintieve ontwerp en om het in productie te brengen”. Docent Koen de Cock, die het team begeleidt, voegt toe: “Dit team is boven zichzelf uitgestegen. Het is een geloofwaardig ontwerp geworden, waarbij kritische onderdelen zoals de pomp nog wel verder uitgewerkt moeten worden. Dat is misschien iets voor een volgende groep studenten Werktuigbouwkunde.”

Advies
Docent Koen de Cock, onderzoeker Feike van der Leij en associate lector Mauro Gallo adviseren om het ontwerp van het hulpmiddel ook uit te werken in een mockup. Studenten van de opleiding Verpleegkunde zouden met deze mockup kunnen onderzoeken wat mensen met dysfagie er zelf van vinden. Studenten van de opleiding Werktuigbouwkunde kunnen aan de hand van het testen van een prototype voor de pomp onderzoeken of het concept haalbaar is. 

Meerjarenplan
Het ontwerp van een discreet hulpmiddel voor mensen met kauw- en slikproblemen gaat over meerdere jaren lopen, deze groep studenten heeft een uitstekend begin gemaakt. Er is een detailontwerp gemaakt van het hulpmiddel in Computer Aided Design (CAD) pakket SolidWorks uitgewerkt, zodat de principewerking en realiseerbaarheid duidelijk gemaakt kan worden. In de komende jaren komen vervolgstappen. De eerstvolgende stap in de realisatie van het hulpmiddel is het testen van de kritische componenten, dat zal een volgende groep studenten doen. Vervolgens komt er een prototype dat getest kan worden door mensen met kauw- en slikproblemen. Op basis van de uitkomst van die test kan het ontwerp verder verfijnd worden. De gedachte is ook hogescholen uit het buitenland erbij te betrekken, bijvoorbeeld in programma’s zoals AAL Europe.

In totaal gaan 60 Alkmaarse studenten met de vlechtmachine aan de slag. In groepjes zoeken ze bijvoorbeeld naar nieuwe oplossingen voor de logistieke aan- en afvoer van de velgen die in de vlechtmachine worden gemaakt. Of proberen ze een manier te vinden om de machine op hoogte te kunnen stellen. Naast de technische opdrachten zijn er ook twee opdrachten voor studenten Informatica geformuleerd. Als de studenten met goede en betaalbare oplossingen komen, zal Holland Mechanics de adviezen ook daadwerkelijk in de praktijk toepassen.

De vlechtmachine van Holland Mechanics is de eerste machine in het Innovatielab waar concreet opdrachten op worden uitgevoerd. Zeven andere TechValley bedrijven hebben apparatuur of machines voor het Innovatielab toegezegd of inmiddels geleverd, waaronder specialistische camera’s (ZTI, Total Productivity), een robot of robotarm (HGG), een mestrobot (JOZ) en een besturingspaneel ten behoeve van een modulaire bouw (JASA).

Lees hier het hele artikel.

Jasper Wessels, innovatiemanager Holland Mechanics, ziet de samenwerking met Inholland als een unieke kans: “Het uitlenen van machines is een mooie kans om meer studenten kennis te laten maken met Holland Mechanics en haar product. Studenten krijgen in de opleiding te maken met echte praktijkcases. Doordat de machine bij Inholland staat kunnen er meerdere vakgroepen mee aan de slag. Voor bedrijven is het een mooie kans om interesse te kweken voor hun stageplaatsen, of om er na de opleiding aan de slag te gaan.”

Breng studenten, medewerkers en werkveld dichter bij elkaar
Ook Richard Oerlemans, directeur van Inholland Alkmaar is blij met dit initiatief: “Ik zie het als mijn rol om studenten, medewerkers en het werkveld dichter bij elkaar te brengen. Op deze manier wordt niet alleen het onderwijscurriculum versterkt, maar ook de samenwerking tussen het onderwijs en het regionale bedrijfsleven.”

De machines die vandaag zijn afgeleverd zijn nog maar het begin. Inmiddels hebben alle tien de bedrijven uit TechValley toegezegd mee te werken. In februari al gaan studenten van de opleiding Werktuigbouwkunde aan de slag met praktijkopdrachten en concrete innovatievraagstukken rondom de beschikbaar gestelde machine van Holland Mechanics.

Cock en de studenten vertelden de deelnemers over de mogelijkheden van zorgrobot Rose (zie video) en de stand van zaken met betrekking tot de inzetbaarheid van robots in de zorg in Nederland. Om de ondersteunende vaardigheden van de zorgrobot zelf te ervaren, nodigde Cock enkele deelnemers uit voor een rollenspel.

Rollenspel met zorgrobot Rose
In het rollenspel krijgt ‘mevrouw J.’ een ‘geriatrisch pak’ aan om de fysieke beperkingen te ervaren die vaak met ouderdom gepaard gaan. Mevrouw J. is nog maar net herstellende van een heupoperatie, maar heeft ook visuele en auditieve beperkingen. Haar partner én mantelzorger ‘meneer J.’ is door alle zorgen overbelast. De huisarts heeft hem op ‘respijtverlof’ gestuurd. Robot Rose neemt een deel van de mantelzorg over. De derde gastrol is weggelegd voor de verpleegkundige.

Mevrouw J. zit aan tafel en vraagt Rose om een flesje water. De robot haalt de fles en zet deze voor de neus van de patiënt op tafel. Een ‘verpleegkundige’ komt op dat moment binnen en begint een gesprek met de patiënt, over haar welbevinden én de ervaringen met de robot. Dan belt mantelzorger meneer J. vanaf zijn vakantieadres in, te zien op de tablet die op Rose is bevestigd. De patiënt kan zo direct met haar partner in gesprek. Meneer J. heeft het prima naar zijn zin, maar maakt zich ook wel zorgen of Rose wel goed voor mevrouw J. zorgt.

De deelnemers ervaren dankzij het rollenspel de ondersteunende mogelijkheden van een zorgrobot. Zij houden daarbij in ogenschouw dat álle taken die zorgrobots kunnen uitvoeren eerst door technici geprogrammeerd en gefaciliteerd moeten worden.

Zorgrobots: kansen en bedreigingen
Wat betreft de inzet, zien de verpleegkundigen met name kansen in ondersteuning op logistiek gebied en in het uitvoeren van simpele klussen. Dit levert tijdwinst op waardoor er meer tijd overblijft voor de directe zorg. Voor de thuissituatie liggen de grootste kansen in de ondersteuning met oog op autonomie en grotere zelfstandigheid. Daarnaast kan de robot tot actie stimuleren en de sociale contactmogelijkheden vergroten, waardoor eenzaamheid wordt verminderd.

De bedreigingen hebben vooral betrekking op de hygiëne, het verminderde persoonlijke contact en het verlies van informatie van de verpleegkundige. Sommige verpleegkundigen zien robots nog steeds als bedreiging voor hun baan. Maar de beeldvorming omtrent de inzet van zorgrobots is de laatste jaren in het werkveld aanzienlijk evenwichtiger (en realistischer) geworden.

‘De robot mag wel wat vriendelijker’
Verder mag de uitstraling van de zorgrobots wat betreft de verpleegkundigen wel wat vriendelijker en persoonlijker. Ook het beeldscherm en bereik van de camera mogen groter zijn.

De reacties van de verpleegkundigen en overige belangstellenden op deze interactieve klinische les waren uitermate positief. Het perspectief van de inzetbaarheid van een robot in de zorg werd verruimd en zette de mensen aan om actief over de ondersteunende rol van de robot in hun werkveld na te denken.

Een geslaagde ontmoeting met veel nieuwe ontwikkelmogelijkheden voor de zorgrobot die in samenwerking met de NW Ziekenhuisgroep nader onderzocht kunnen worden.

De klinische lessen volgen op het bezoek van verpleegkundige experts van de NWZ-groep aan Inholland Alkmaar, eind januari. De reacties op de kennismaking en mogelijkheden van zorgrobot Rose waren zo positief dat Christine Aberson-Blok, voorzitter van de verpleegkundige adviesraad (VAR), de onderzoekslijn uitnodigde voor het jaarlijkse innovatieve symposium.

Voor vragen of nadere informatie mail aub robotica@inholland.nl . We staan je graag te woord.

#ondersteuningdoortechnologie #activerendonderwijs #leergemeenschappen #beroepsproducten

Leestijd: +- 5 minuten

In het Delftse Composietenlab genieten programmamanager Arnold Koetje en medeprojectleiders Rogier Nijssen (lector Slimme Materialen voor de Energietransitie) en Antoine Gerritse (teamleider Inholland Composites) nog na van die topdagen in de Franse hoofdstad. Niet zo gek ook gezien de vele goede reacties uit het (internationale) werkveld. En niet onbelangrijk: ook de nodige belangrijke stakeholders waren onder de indruk. Topambtenaar Maarten Kamps van Economische Zaken en Marc Hendrikse, boegbeeld van de topsector High Tech Systemen en Materialen (HTSM) waren present om het onderzoeksteam te ontmoeten. Marcus Kremers, voorzitter van de brancheorganisatie CompositesNL en CTO van Airborne nam de onderzoeksresultaten in ontvangst om de kennis in het Nederlandse netwerk te kunnen verspreiden. Ook de Nederlandse ambassade in Parijs was vertegenwoordigd in de persoon van innovatie-attaché Nico Schiettekatte.

Veel belangstelling in Parijs
Arnold en zijn medeprojectleiders Rogier Nijssen (lector Slimme Materialen voor de Energietransitie) en Antoine Gerritse (teamleider Inholland Composites) hadden het goed voor elkaar met de studenten. In Parijs hadden ze, samen met vele andere Nederlandse ondernemers, een prominente plek op het Holland High Tech paviljoen, en de aandacht was groter dan gewoonlijk, aangezien Nederland het themaland was tijdens de JEC. En dat op een megabeurs vol vertegenwoordigers van overheden, bedrijven en kennisinstituten. Daarbij had de projectgroep First Time Right voor een interactieve aanpak gekozen, waardoor de ‘winkel’ voor een constante stroom van nieuwsgierige bezoekers zorgde.

Arnold Koetje wijst achter zich op de Hydra1, het elektrische composieten surfboard wat ze speciaal voor de gelegenheid hadden gemaakt. En de ‘The First Time Right SmartMould’, een ‘slimme’ malconstructie, om een nieuw innovatief infusieproces te demonstreren om composieten te kunnen produceren. Op de beurs konden bezoekers ook zelf een ‘surfplank maken’ met een VR-bril op.

Een fantastische week midden in het werkveld
“We behoorden tot de weinigen die echt spullen mee hadden genomen”, dat zorgde voor veel aandacht. “Wat ook werkte was dat we daar stonden met een jong enthousiast en dynamisch team, met een uitstraling om jaloers op te worden. Het was een fantastische week, ook voor de studenten zelf natuurlijk. Wat wil je, je staat daar midden in een show met alle hightech composietenbedrijven om je heen. En dan mag je ook nog eens presenteren wat je zelf hebt ontwikkeld! Meer voldoening van je werk kun je niet krijgen denk ik.”

Wat er ontwikkeld is, dat komt niet zomaar uit de hoge hoed. Net als andere projecten van Inholland Composites komt First Time Right voort uit algemene vraag waar onder andere de luchtvaart-, scheepsbouw- en windenergiesector mee bezig is en waar innovatie nodig is. En hoe praktijkgericht onderzoek, onderwijs en het bedrijfsleven dit kunnen oppakken zodat ze er allemaal beter van worden.

Innovatie in de maritieme sector
In First Time Right staat innovatie in de maritieme sector centraal, met de focus op mkb’ers in de jachtbouw. “Automatisering van composietproductie, -inspectie en –reparatie maken grote ontwikkelingen door,” legt lector Rogier Nijssen uit. “Meestal gaat dat over grote series – het betere ‘stampwerk’, waarbij de uitdaging is om grote, dure installaties met massaproductie terug te verdienen. Met First time right hebben we ons juist gericht op kleine series en ‘one-offs’. De business case wordt dan heel anders en dat maakt dit project erg uitdagend en interessant.” Antoine Gerritse vult aan: Een leuke bijkomstigheid is dat we de automatiseringsstappen hebben kunnen koppelen aan Augmented Reality. In Parijs waren we één van de twee spelers die dit als werkend systeem konden laten zien”.

Organiseer je proces zo dat je het in één keer goed doet
Om bij te blijven in een booming botenmarkt, is het belangrijk om slim te innoveren. Hoe kan het sneller, met minder afval, minder mensen en minder gevaarlijke werkomstandigheden? Arnold verduidelijkt: “In de scheepsbouw zijn ze al heel goed in composieten. Veel boten zijn gemaakt van composiet en Nederlandse jachtbouwers beheersen álle kneepjes van het vak en maken de mooiste producten. Maar als je ziet hóe ze dat doen en hóe ze gebruik maken van de modernste technieken, dan blijven ze achter.”

Dan zou het mooi zijn als je in één keer iets maakt dat ‘first time right’ is. Arnold: “Het is net als het bakken van een pannenkoek. De eerste mislukt altijd, en dat wil je eigenlijk niet. En helemaal niet als je een boot maakt. Daar zit een kuub hars in, een paar voetbalvelden aan vezels. Als dat mislukt en je moet het weggooien dan is het zonde én belastend voor de natuur. Dus je moet je engineeringproces zo organiseren dat je alles in één keer goed doet.”

Zo is het nog heel gangbaar dat er bij ‘het gieten’ van het composiet 15 tot 20 man in de boot staan om te controleren dat ‘de hars’ overal gelijkmatig de mal instroomt. Met First Time Right zijn er nu mixed reality applicaties, waarmee je het in principe alleen kunt doen. Een VR-bril, hololens en camera zijn nu de ogen.

Mens en machine werken steeds meer samen
Genoemde technieken en middelen kunnen bovendien gebruikt worden voor trainingsdoeleinden. Van oudsher gaat de kennisoverdracht in de botenbouw via het leerling-meesterprincipe. Die oorspronkelijke kennis van de meester is inderdaad wel nodig, maar kun je voor een groot deel digitaliseren. Eenmaal ‘opgeslagen’ kun je leren van de computer, of van een simulatiepakket. In de toekomst kun je bepaalde trainingen zelfs overslaan. Jij bent immers niet meer de expert, maar de VR-bril of robotarm zélf.

Angst dat de mens uit het proces verdwijnt heeft Arnold Koetje overigens niet. Het is eerder dat het juist slimmer is om bepaalde taken door robots te laten doen. “Je wilt als mens niet meer zelf tomaten van de lopende band halen die niet goed zijn. Robots zijn hier veel beter in. Maar een kas waar en elektriciteitskabel en waterleiding in loopt en tomaten uitkomen, daar zijn we nog vér van verwijderd. In het uitdenken en uitvoeren van de processen blijven altijd mensen nodig. Mens en machine zullen meer en meer intensief samenwerken.”

Nieuwe inzichten in ‘oud’ materiaal
Daarnaast is een stukje onderzoek gedaan naar herbruikbare vacuümzakken, die veel in de composietenbranche gebruikt worden. De industrie had hier al eerder mee gewerkt, maar was er nog niet echt enthousiast over. Dankzij First Time Right is dit product doorontwikkeld en opnieuw onder de aandacht gebracht van ondernemers, die er nu wel het voordeel van in zien. “Je kunt er sneller mee werken, het inpakken kost minder tijd je hoeft niet op zoek naar luchtlekkages. Ook geeft het minder afval. Alleen maar voordelen dus.”

Een dynamische leergemeenschap
Het project leverde een uitdagende setting op voor studenten, die vanuit verschillende studierichtingen aansluiten. De Inholland-opleidingen Luchtvaarttechnologie, Werktuigbouwkunde, Bouwkunde, Informatica, Technische Bedrijfskunde én diverse opleidingen van andere hogescholen waren vertegenwoordigd in het hoofdproject en de diverse deelprojecten. Samen vormden ze een dynamische leergemeenschap met veelbelovende resultaten.

Net als op de beurs in Parijs zijn de reacties vanuit het werkveld positief. Vooral de innovatie op het infusieproces is populair. Ook is Inholland Composites benaderd om de Mixed Reality-applicatie door te ontwikkelen om deze in te zetten bij de productie van bladen voor windturbines. Arnold: “Ook collega-hogescholen hebben grote interesse getoond. First Time Right geeft daarmee een impuls aan onderwijsontwikkeling. Op basis van die ervaringen kunnen we de industrie vervolgens verder overtuigen.”

Een kenniswerkplaats avant la lettre
First Time Right is een mooie kroon erbij op het werk van Inholland Composites, de samenwerking van het Composietenlab met de onderzoekslijn Composiet (nu: Slimme Materialen voor de Energietransitie). Het praktijklab, ooit gestart in Haarlem, bestaat dit jaar alweer 31 jaar, en is daarmee één van de eerste kenniswerkplaatsen van Inholland. Inmiddels heeft het zich ontwikkeld tot een leer- en onderzoeksgemeenschap met een magnetische aantrekkingskracht.

Arnold, zelf oud-student Luchtvaarttechnologie, is er natuurlijk kind aan huis en trots. “Mbo’ers, hbo’ers, promovendi, ondernemers; iedereen is hier welkom. We zijn zelfs zo populair dat we soms zelfs nee moeten verkopen. Je ziet dat het werkt. Je kunt studenten in de studiebanken zetten, maar je kunt ze veel beter een uitdaging meegeven in een activerende werkomgeving. Een gave plek waar je écht wat kunt leren. ”

Dit onderzoek is medegefinancierd door Regieorgaan SIA onderdeel van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).