Wat is er nodig om empowerment te realiseren en te versterken? In het eindsymposium Werkplaats Sociaal Domein Noord-Holland op 17 november deelt het lectoraat Empowerment en Professionalisering de uitkomsten van drie jaar praktijkonderzoek op dit onderwerp. Hoe doe je dat gezamenlijk met bijvoorbeeld ervaringsdeskundigen, gemeenten of professionals? Mark van Dijk is docent-onderzoeker bij een van de leerateliers binnen dit onderzoek: Samenwerken met het informele netwerk. “Professionals weten wel dat het goed is om buren, kennissen en familie te betrekken, maar ze missen hiervoor vaak concrete handvatten.” 

Meld je aan voor het symposium in de Filmkoepel in Haarlem

Het eindsymposium wordt georganiseerd vanuit het Kennisplatform Sociaal Domein Noord-Holland, waarin het lectoraat met diverse Noord-Hollandse partners samenwerkt. In dit leeratelier gebeurt dat met een ervaringsdeskundige jongere en met de organisaties Parlan, Kenter Jeugdhulp, CJG Alkmaar en JIMwerkt. Zij onderzochten hoe ambulant spoedhulpverleners het informele netwerk van kwetsbare gezinnen intensiever kunnen betrekken. “Een ambulant spoedhulpverlener komt voor een crisisinterventie en is nog geen maand betrokken bij het gezin”, vertelt Mark. “Je wilt op dat moment de veilige situatie herstellen en concreet van nut zijn. Maar je bent als crisishulpverlener slechts een passant in het leven van het gezin. Hoe zorg je ervoor dat het gezin zelf, samen met haar netwerk, de problemen duurzaam kan aangaan?” 

Paradigma-shift van Wat naar Wie 
Om dat te onderzoeken, is gesproken met jeugdhulpprofessionals, verwijzers, gezinnen met ervaring in de crisishulp en hun netwerk. Ook was er ruimte om binnen het werkveld te experimenteren met opgedane inzichten. “We hebben uit dit onderzoek geleerd dat professionals wel weten dat het belangrijk kan zijn om het netwerk te betrekken, maar dat het – zeker in de crisisperiode – veel meer van ze vergt. Omdat het afwijkt van hun huidige werkwijze én omdat er in die korte periode ontzettend veel van de professional wordt gevraagd,” zegt Mark. “Het komt uiteindelijk neer op een paradigma-shift: de professional moet overstappen van het stellen van de Wat-vraag (wat kan jou helpen?) naar de Wie-vraag (wie kan jou helpen?).

Concrete tips in Handreiking 
Noor Tromp is als senior onderzoeker vanuit jeugdhulporganisatie Parlan betrokken. Zij ziet het ook in de praktijk: “Je voelt als crisishulpverlener heel sterk het appèl om iets te doen in het gezin. Kinderen naar school brengen, mee naar de huisarts. Zeker als het je direct gevraagd wordt, is het moeilijk om hier niet op in te gaan. Maar eigenlijk moet jij als professional het gezin de vraag stellen: wie kan jou hierbij helpen? De dieperliggende vraag is eigenlijk: wie vertrouw jij? We merkten in het onderzoek dat professionals zochten naar concrete tools voor het stellen van deze wie-vraag. Met de handreiking ‘Kwetsbare gezinnen en de vertrouwde mensen om hen heen’ geven we professionals handvatten om het netwerk in kaart te brengen om de wie-vraag effectief in te zetten."

De handreiking is samengevat in een overzichtelijke infographic.

In gesprek via een spel 
Nog een concrete tool die voor de professional is ontwikkeld, is het gesprekskaartenspel. Noor vertelt hierover: “Dit spel kan de professional spelen met het gezin om zo samen in gesprek te gaan over de belangrijke mensen om het gezin heen: wie is er voor jou, wie vertrouw jij, met wie kun jij hard lachen? De gedachte hierachter is dat het voor iedereen belangrijk is om iemand om je heen te hebben. Dat je daar bewust van wordt én je realiseert dat het normaal is om steun te vragen.”

Passend bij transformatie jeugdhulp 
Het onderzoek biedt concrete resultaten die zowel het werkveld als het onderwijs kan meenemen. “De inzichten passen bij de transformatie binnen de jeugdhulp; namelijk het versterken van de eigen kracht”, meent Noor. “Ik vind dat we als jeugdhulporganisatie verplicht zijn om te werken aan duurzamere ondersteuning voor gezinnen.” Mark vult daarbij aan: “Juist ook aan de huidige studenten moeten we onze opgedane ervaring terugkoppelen. Zodat zij dat direct kunnen toepassen in de opleiding en straks in hun werkende leven. Bovendien integreren we de inzichten in het curriculum.”

Studenten onderzoeken mee 
Aan dit leeratelier werkten ook vier afstudeerstudenten van de opleiding Social Work mee. Lars Ootes, inmiddels aan het werk als jongerencoach, onderzocht de houding van de professional ten opzichte van het informele netwerk. “Daar kwam uit naar voren dat de professional het informele netwerk niet altijd op waarde weet te schatten. Terwijl dat juíst van grote betekenis is, en voor een duurzame relatie en continuïteit kan zorgen. Wat kun je doen om die houding aan te passen? Dat zit met name in het elkaar – professional en netwerk – als gelijkwaardig te zien en coöperatief samen te werken.” 

Ook Lars neemt de inzichten die hij in dit onderzoek heeft opgedaan, mee in zijn huidige baan. “Ik ondersteun onder meer een Eritrees gezin dat veel moet regelen in Nederland. Ze hebben via via een mevrouw weten te benaderen die ook Eritrees spreekt en al langer in Nederland woont. Deze mevrouw heeft toen met mij contact gezocht en nu werken we samen voor het aanvragen van een verblijfsvergunning.”

Eindsymposium op 17 november in de Filmkoepel Haarlem 
Ben je student, docent of professional binnen het sociaal domein? En wil je kennis opdoen én delen over empowerment en professionalisering? Kom dan naar dit eindsymposium Werkplaats Sociaal Domein Noord-Holland! 

Op het programma onder meer: 

• Keynote door Jurja Steenmeijer, beleidsadviseur ethiek en professionalisering: 
  Buiten de lijnen kleuren: empowerment en professionele autonomie.
• Diverse workshops: onder meer De professional en de ervaringsdeskundige, Stress en jongerenschulden, en Van individueel naar collectief signaleren.
• Afsluiting door Lilian Linders, lector Empowerment en Professionalisering: Bouwstenen - werken aan empowerment. 

Donderdag 17 november van 11.45 tot 16.30 uur, Filmkoepel Haarlem. Wil je erbij zijn? Meld je snel aan!

Vanaf 2021 worden alle gemeenten verantwoordelijk voor beschermd wonen. In de regio Alkmaar is een bijzondere aanpak ontwikkeld: Beschermd Thuis Wonen in de Wijk. Onderzoekers van de Inholland-onderzoekslijn Empowerment en Professionalisering gaan op donderdag 25 juni in op deze nieuwe aanpak met een online actualiteitencollege.

‘Beschermd Thuis’ dicht het gat tussen intramuraal wonen en zelfstandig wonen in de wijk. De bewoner woont zelfstandig, met intensieve begeleiding en toezicht, die flexibel op- en af geschaald kan worden.

Enkele vragen die aan bod komen tijdens het online college, zijn: Wat houdt de Alkmaarse aanpak verder in? Wat maakt het zo bijzonder? Hoe ervaren bewoners deze aanpak en hoe pakt dit uit voor de woningbouwvereniging, de gemeente, de hulpverlening, de zorginstelling?

Het online actualiteitencollege is interessant voor alle sociaal werkers, studenten en docenten. Sprekers zoals Marijn Korver van de BUCH-gemeenten en Jan Holman van de Gemeente Alkmaar vertellen over de actuele ontwikkelingen.

Dit online college maakt gebruik van MS Teams. Als deelnemer kun je actief aan dit college bijdragen door opmerkingen en vragen te plaatsen via de chatfunctie. Deze vormen input voor de online discussie.

Meer informatie en aanmelden
Het online college vindt plaats op donderdag 25 juni 2020 van 13.00 tot 14.15 uur, de inloop start 15 minuten eerder. Op de website van het Kennisplatform Sociaal Domein Noord-Holland staat informatie over tijd en aanmelden, naast handige praktische tips.

Het Kennisplatform Sociaal Domein Noord-Holland organiseert donderdag 21 november in Alkmaar (Theater De Vest) een inspiratiemiddag over sociale inclusie en destigmatisering van mensen met psychische aandoeningen in de regio en in de wijk. De bijeenkomst is gratis toegankelijk en wordt georganiseerd in samenwerking met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).

Waarom deze bijeenkomst?
Het ministerie van VWS vindt het belangrijk dat ook mensen met psychische problematiek volwaardig deel kunnen uitmaken van de samenleving en zich geaccepteerd voelen. Dat gaat soms niet vanzelf. Veel gemeenten en andere organisaties willen met uiteenlopende projecten de dialoog en verdere kennismaking in wijken en buurten bevorderen en het stigma op psychische aandoeningen verminderen. De staatssecretaris van VWS, Paul Blokhuis ondersteunt deze inzet van harte en wil verdere beweging stimuleren en inspireren.

Programma
Tijdens deze bijeenkomst krijg je goede voorbeelden om stigma op psychische aandoeningen te verminderen en sociale inclusie van wijkbewoners te vergroten. Je wordt gemotiveerd de dialoog en contact met elkaar te bevorderen. Laat je verder inspireren door gelijkgestemden en maak volop van de gelegenheid gebruik om te netwerken met en te leren van mensen die (ook) aan projecten werken op dit thema.

De inspiratiemiddag begint met een lunch vanaf 12.45 uur. Na afloop is er gelegenheid met elkaar te netwerken en na te praten onder het genot van een drankje. Ga naar de website voor het complete programma.

Voor wie?
Projectleiders, (gemeentelijke/provinciale) beleidsmakers en –adviseurs binnen het sociaal domein, mensen die in hun gemeente of regio werken aan destigmatisering en inclusie van mensen met psychische aandoeningen.

Aanmelden
Je kunt je aanmelden voor de inspiratiebijeenkomst via de website.

Over het Kennisplatform Sociaal Domein Noord-Holland
In het Kennisplatform Sociaal Domein Noord-Holland werkt een groot aantal gemeenten, maatschappelijke organisaties, onderwijsinstellingen en cliënt- en burgerorganisaties samen, waaronder Hogeschool Inholland (onderzoekslijn Empowerment en Professionalisering Sociaal Domein).

Er is één sector waar een concentratie is van mensen met verward gedrag: de sociale huursector. Dat blijkt onder andere uit het onderzoek ‘Veerkracht in het corporatiebezit. Kwetsbare bewoners en leefbaarheid (2018)’ van onderzoeksbureau RIGO . Jeroen Frissen, adviseur strategie en beleid volkshuisvesting, gaf een korte presentatie over het onderzoek waarin wordt aangetoond dat de instroom van meer kwetsbare groepen in buurten vaak samengaat met een verslechtering van de leefbaarheid. Volgens Frissen werken woningcoöperaties dit zelf in de hand door de goedkoopste woningen ook aan te bieden in de goedkoopste wijken. Hierdoor worden het eenzijdige buurten. Toch zijn er ook wijken waar juist met de instroom van kwetsbare groepen de levenskwaliteit vooruit gaat. Met name het samenwerken tussen woningcorporaties, GGZ, gemeenten en wijken blijkt hierbij van essentieel belang.

Zorgplicht
Sjaak Boon van Stichting Welwonen liet zien dat dit ook al gebeurt in Nederland. Welwonen is het samenwerkingsverband tussen de welzijnsstichting Welzijnswerk Enkhuizen en de woningcorporatie Woondiensten Enkhuizen. Deze woningcorporatie ziet welzijn niet los van wonen en vindt dat ze ook een zorgplicht heeft. Zij probeert verward gedrag vroeg te signaleren in de wijk. Duo’s van maatschappelijke werkers en ervaringsdeskundigen gaan langs in de wijk. Zij merken dat een ervaringsdeskundige vaak een lagere drempel is voor bewoners om mee te spreken. Verder is aan winkelpersoneel een cursus aangeboden om ze te leren om te gaan met mensen met verward gedrag. Door meer kennis en begrip te creëren in de wijk, voelen bewoners en winkelpersoneel zich veiliger en wordt er sneller contact gemaakt met mensen met verward gedrag.

The Living Museum
Lilian Linders, Inholland-lector Empowerment en Professionalisering Sociaal Domein, en Sander Griek en Tim Kreuger, ervaringsdeskundigen bij Movisie en Herstelacademie Haarlem, gingen met elkaar in gesprek over een film van Bauke Koekoek, lector Psychiatrische Zorg bij de HAN. Hij stelt in zijn film dat er in de gemeenschap steeds minder ruimte is voor mensen die een beetje anders zijn. In de prestatiemaatschappij worden mensen meer vraagverlegen. Daarnaast is de hulpverlening erg geïndividualiseerd. Er moet ruimte komen voor plekken in de wijk waar iedereen kan aanschuiven, waar je veilig bent en niet alleen als cliënt gezien wordt, maar als mens.

Stigmavrije omgeving
Een goed voorbeeld daarvan is The Living Museum. Oprichter Rob Haen van The Living Museum uit Tilburg vertelde over deze inspirerende plek waar mensen met afwijkend gedrag niet als bedreiging maar als verrijking worden gezien. Iedereen is welkom en wordt gezien als kunstenaar. Het is een stigmavrije omgeving waar je kunt zijn wie je bent. The Living Museum gelooft dat je kunt samenleven en van elkaar kunt leren als je anders naar mensen kijkt. Tijdens het actualiteitencollege waren kunstenaars van The Living Museum uit Bennebroek aan het werk in de zaal. Ook zij droegen daarmee bij aan een zeer diverse en bevlogen middag.

Welke stappen kun je nemen als professional indien je te maken hebt met kindermishandeling of huiselijk geweld, of vermoedens daarvan? Het antwoord op deze vraag kregen (aankomende) professionals uit het sociale werkveld tijdens het actualiteitencollege ‘Geweld hoort nergens thuis’ bij Hogeschool Inholland Haarlem.

Dat er veel belangstelling is voor dit thema bleek in de weken voorafgaand aan het college. De aanmeldingen stroomden binnen. Uiteindelijk bezochten zo’n 150 belangstellende studenten, bestuurders, ambtenaren en professionals het college. De organisatie lag in handen van het Kennisplatform Sociaal Domein Noord-Holland, mede op initiatief van het Inholland-lectoraat Empowerment en Professionalisering Sociaal Domein.

Om kinderen en gezinnen in onveilige situaties extra te ondersteunen heeft het Rijk in het voorjaar van 2018 een Nationaal programma ‘Aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling’ in gang gezet. In het actualiteitencollege hoorden studenten en professionals aan de hand van diverse cases welke stappen zij kunnen nemen in de aanpak.

Nationaal programma Aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling
Geweld hoort nergens thuis. Toch is de kans dat je te maken krijgt met kindermishandeling of huiselijk geweld groter dan de kans op andere vormen van geweld. We zijn er tot nu toe onvoldoende in geslaagd om huiselijk geweld en kindermishandeling terug te dringen. Gerrianne Rozema, senior adviseur van het Nationaal programma Aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling, vertoonde een stuk van de film Removed (zie video hieronder) om de impact van kindermishandeling en huiselijk geweld te laten zien. Ook de cijfers illustreren dit; in Nederland heeft de politie elke zes minuten te maken met huiselijk geweld. Het aantal dodelijke slachtoffers van huiselijk geweld vormt een derde van het totale aantal dodelijke slachtoffers per jaar.

Vanuit het Nationaal programma wordt er gewerkt volgens drie actielijnen: eerder in beeld; stoppen en duurzaam oplossen; specifieke groepen. Uitgangspunt is de visie van de gefaseerde ketenzorg (risicogestuurde zorg, Vögtlander & Van Arum, 2016), waar eerst aan de directe veiligheid wordt gewerkt, vervolgens aan een stabiele veiligheid op langere termijn (risicogestuurde zorg) en dan aan herstelgerichte zorg.

Vernieuwde meldcode
Dagvoorzitter Yvonne van Pouderoijen, coördinator van het LOCK (Landelijk Opleidingscentrum Kindermishandeling), vertelde meer over de vernieuwde meldcode: “De nieuwe professionele norm is nu dat je bij vermoedens van alle vormen van acuut en/ of structurele onveiligheid een melding doet bij Veilig Thuis. Je neemt twee beslissingen: (1) melden bij Veilig Thuis en (2) is hulpverlening ook mogelijk?” De Rijksoverheid heeft een toolkit ontwikkeld om hulpverleners te ondersteunen bij het werken met de verplichte afwegingskaders binnen de nieuwe meldcode.

Aanpak in regio’s Kennemerland en Alkmaar
Binnen het Nationaal programma vormt de regioaanpak de basis. Saskia Daru, beleidsadviseur huiselijk geweld van de gemeente Haarlem, gaf uitleg over de aanpak in de regio Kennemerland. Ook daar wordt gewerkt volgens de visie van de risicogestuurde zorg. De regio richt zich met name op tijdige signalering, het vinden van passende, laagdrempelige hulp voor de cliënt, en een gecombineerd specialisme bij ernstige, complexe en structurele vormen van huiselijk geweld en kindermishandeling.

Ook in de regio Alkmaar is deze visie het uitgangspunt voor de hulpverlening, legde Helma Ruder (voorzitter MDA++ regio Alkmaar) uit. Belangrijk is dat allereerst de veiligheid goed is opgepakt. Beide regio’s werken met de MDA++ aanpak. Dat is een multidisciplinaire aanpak van kindermishandeling, huiselijk geweld en seksueel geweld. Voor structurele en ernstige kindermishandeling is er in Hoofddorp een Multi Disciplinair Centrum Kindermishandeling Kennemerland (MDCK), waarbinnen verschillende hulpverleningsdisciplines samenwerken en het perspectief van het kind centraal staat.

Saskia Daru gaf aan positief te zijn over de ontwikkelingen in de regio: “Er wordt door de betrokken partijen intensief samengewerkt. Op casusniveau weten we elkaar over het algemeen goed te vinden; we zoeken alleen nog naar een logische structuur waarbinnen deze samenwerking geregeld is.”

Sociale robotica, je hebt er vast wel eens over gehoord. Maar wat is het precies en hoe pas je dit toe? De mogelijkheden van sociale robotica zijn vooruitstrevender dan dat de meeste mensen denken. Onderzoekers en docenten van Inholland deelden tips en informatie samen met zorginstellingen uit de regio tijdens het actualiteitencollege ‘Van e-health naar e-social. Word warm van e-health!’ op 15 april bij Hogeschool Inholland Alkmaar.

De organisatie van het actualiteitencollege lag in handen van het Kennisplatform Sociaal Domein Noord-Holland, mede op initiatief van de Inholland-onderzoekslijn Empowerment en Professionalisering Sociaal Domein. Centraal stond het menselijke aspect van e-health. Technologische toepassingen in de zorg en het sociale domein moeten een aanvulling zijn op het menselijk contact en mag het niet vervangen. De snelheid waarmee technologie zich ontwikkelt roept morele vragen op als 'kan e-health het arbeidsvraagstuk in de zorg en het sociale domein oplossen?', 'is e-health een wenselijke oplossing als het gaat om het tegengaan van eenzaamheid?' en 'gaat e-health de toekomst van de zorg en het sociale domein veranderen?'

Zorgrobots
De zorgrobot Tessa, meegenomen door de stichting Zorgbalans, vertelt je hoe laat het is, wanneer je familie op bezoek komt en helpt je herinneren je medicatie in te nemen. De zorgrobot Rose was ook aanwezig onder begeleiding van Cock Heemskerk, lector Robotica. Samen met studenten Technische Informatie en Verpleegkunde liet hij zien hoe deze robot op afstand wordt bestuurd en helpt kwetsbare burgers bij alledaagse handelingen, zoals bijvoorbeeld een kopje optillen of neerzetten.

Welke stappen behoor jij en kun je nemen als professional als je te maken hebt met (vermoedens van) kindermishandeling of huiselijk geweld? Antwoorden op deze vraag krijgen (aankomende) professionals uit het sociale werkveld tijdens het actualiteitencollege ‘Geweld hoort nergens thuis’, op dinsdag 19 maart van 15.00 tot 17.00 uur bij Hogeschool Inholland Haarlem.

Geweld hoort nergens thuis. Toch is de kans dat je te maken krijgt met kindermishandeling of huiselijk geweld groter dan de kans op andere vormen van geweld. We zijn er tot nu toe onvoldoende in geslaagd om huiselijk geweld en kindermishandeling terug te dringen.

Om kinderen en gezinnen in onveilige situaties extra te ondersteunen heeft het Rijk in het voorjaar van 2018 een Nationaal Programma aanpak Kindermishandeling en Huiselijk Geweld in gang gezet. In het actualiteitencollege horen professionals aan de hand van diverse cases welke stappen zij kunnen nemen in de aanpak. Aan het eind weten zij alles over de specialistische en intersectorale multidisciplinaire aanpak (afgekort MDA++) en de verbeterde meldcode huiselijk geweld.

Tijd, locatie en aanmelden
Het actualiteitencollege vindt plaats op dinsdag 19 maart van 15.00 tot 17.00 uur bij Inholland Haarlem. Je kunt je aanmelden via de website. De organisatie is in handen van het Kennisplatform Sociaal Domein Noord-Holland, mede op initiatief van de Inholland-onderzoekslijn Empowerment en Professionalisering Sociaal Domein.