De keerzijde van windenergie: van kostbaar afval naar circulaire recycling
Windenergie, groene energie, waterstof. Er wordt op alle fronten gewerkt aan de vernieuwing van onze energievoorziening. Aan deze ontwikkelingen zit ook een keerzijde. Al die windmolens en zonnepanelen brengen ook nieuwe afvalbergen met zich mee. Hoe daarmee om te gaan, bespraken Rogier Nijssen, lector Slimme materialen voor de energietransitie en Jasmijn Ruijgrok, docent-onderzoeker Chemie en PD-kandidaat binnen het lectoraat, in de uitzending van Vroege Vogels bij NPO 1 afgelopen zondag.
In 2030: 570 miljoen kilo afval door afgeschreven turbinebladen
In 2030 is het vermogen om groene energie op te wekken verdrievoudigd. En ligt de wereld op koers wat betreft de doelstellingen zoals afgesproken op de klimaattop in Dubai. Maar door windmolens alleen al, hebben we nu in Europa elk jaar 4 miljoen kilo afval van turbinebladen. In 2030 verwacht Europa 570 miljoen kilo turbinebladen af te schrijven. Wat gebeurt met dat materiaal als het niet meer naar behoren werkt?
‘Downcyclen’ van windmolens na gebruik
“Recycling in de vorm van fietsenstallingen of bushaltes of tiny houses, dat is niet waar we de voorraad aan in gebruik zijnde materialen voor duurzame energie volledig mee kunnen opgebruiken”, geeft Rogier aan. Windturbines worden nu veelal gedowncycled via mechanische recycling of wel versnippering. Hergebruik van het materiaal gaat nu niet veel verder dan het versnipperde composiet te gebruiken als vulmiddel voor laagwaardige producten zoals wegpaaltjes en golfballetjes. "Dat is zonde want er zitten sterke materialen en moleculen in die je het liefst zo goed mogelijk wil terughalen om opnieuw in te zetten”, stelt Jasmijn.
Hoogwaardig verantwoord recyclen
Jasmijn legt uit hoe zij binnen Inholland werkt aan modellen waarmee het mogelijk wordt om complex samengestelde materialen beter te kunnen recyclen. "Veel materialen zijn namelijk hartstikke sterk. Maar dat is tegelijk ook een valkuil, want wat doen we er mee nadat hun levensduur erop zit? Een belangrijke vraag, zeker nu we in de energietransitie zitten waarin veel sterke materialen gebruikt worden. Wij onderzoeken manieren om het netwerk binnen de epoxies, waaruit windmolenbladen veelal gemaakt worden, stuk te maken. De basismaterialen in die epoxies kun je dan weer gebruiken in nieuwe producten."
Rol hbo in de nieuwe vormen van recycling
Chemisch recyclen is op theoretisch niveau al mogelijk, maar in de praktijk wordt het nog niet gedaan. Jasmijn: "Daar heeft het hbo een mooie rol te vervullen; de praktische verbinding maken van de academische kant naar de industrie zelf toe. Dat moet ook, want er is haast geboden door de versnelling van de energietransitie."
Natuurlijke materialen gebruiken in de energietransitie
In de ideale wereld heb je geen fossiele brandstoffen meer nodig. Is dat een realistisch perspectief? “Op de lange termijn wel”, stelt Jasmijn. Nu wordt er nog veel gebouwd met fossiele brandstoffen in windmolenbladen. De aankomende 30 tot 50 jaar hebben we daardoor nog veel fossiel afval. Afval dat kostbaar is omdat het bestaat uit hoogwaardig materiaal. “We kunnen niet doen alsof dat er niet is en ons nu alleen maar focussen op het bio-based maken van materialen. Op de korte termijn moeten we daarom focussen op het chemisch recyclen van bestaande materialen.” Op die manier kan het weer circulair worden gemaakt en gebruikt worden in een nieuwe productieketen.
Biobased windmolens in de Noordzee vraagt om een shift in denken
Dus biobased windmolens in de Noordzee? Dat zou mooi zijn. Zeker in combinatie met het ‘design for life’ waarin je in het ontwerpen van producten direct kijkt naar mogelijkheden om materialen na gebruik daarna ook weer een tweede leven te geven. Rogier: "De economie is nu gebaseerd op euro’s en olie. We willen kijken of je ook waarde kan toekennen aan materialen, bijvoorbeeld door de CO2-impact te koppelen aan het materiaal, constructie of techniek. Dan moet de hele wereld anders gaan nadenken. Vanuit circulariteit en met een beetje minder hebberigheid."
Dit artikel is een compacte samenvatting van het item bij Vroege Vogels. Het hele item is na te luisteren op de website van Vroege Vogels en duurt van 2.20.25 tot 2.29.25 uur.