‘Met deze VR-app kruip je in de huid van een patiënt met dementie’
Innoveren met EdTech: Empathie verhogen met VR
Hoe leer je studenten om zich in te leven in de ervaringen en emoties van mensen met dementie? Docent Ruud Gortworst liet studenten dementie ervaren via een VR-simulatie. Docent-ondersteuner en XR-specialist Henk Kruizinga en onderzoeker Daphne Vogel hielpen hem bij het opzetten van een effectieve les. Wat is daarvoor nodig - en wat was de leeropbrengst?
Daphne is bij het lectoraat Innovatie in de oncologische (netwerk)zorg projectleider voor het onderzoek ‘Anders opleiden in de zorg met simulatieonderwijs’ en onderdeel van team EdTech. Simulatieonderwijs kent veel vormen, zegt ze: van VR, AI en immersive rooms tot rollenspellen met acteurs. “Met simulatieonderwijs creëer je een zo waarheidsgetrouw mogelijke situatie, waarin studenten veilig beroepsvaardigheden kunnen oefenen. Fouten maken is niet erg, want dat heeft geen gevolgen voor patiënten. Door in een veilige leeromgeving te oefenen, krijgen studenten meer zelfvertrouwen voor ze de werkvloer opgaan.”
Levensechte ervaring
Toen Henk vernam dat docent Ruud de VR-app ‘Into D’mentia’, die is ontwikkeld door lector Wina Smeenk, wilde inzetten voor de minor Nieuwe dementiezorg kwam hij direct in actie. Hij nodigde de distributeur uit om een demo te geven aan de docenten van de minor. Die waren meteen enthousiast, vertelt Ruud. “Met deze VR-app kruip je in de huid van een patiënt met dementie. Het voelt levensecht. Je krijgt flashbacks naar het verleden. We hebben Daphne vanaf het begin betrokken om deze lesmethode ‘evidence informed’ te evalueren met behulp van onderzoek. Daphne onderzoekt ook wat nodig is om VR-lessen goed te ondersteunen. Door onderzoek breng je experimenten naar een hoger niveau en maak je kennis en inzichten beschikbaar voor andere opleidingen.”
Drie-eenheid van didactische, technische en onderzoekexpertise
Volgens Daphne is een nauwe samenwerking tussen docent, docentondersteuner, en onderzoeker essentieel voor simulatieonderwijs. “Die drie-eenheid van didactische, technische en onderzoekexpertise maakt het onderwijs sterker. Door onderzoek kun je de opbrengst meten en beter opschalen naar andere opleidingen.”
Henk: “Voor de VR-les gebruiken we een VR-koffer van Inholland. Daarin zitten tien brillen en de software waarop ‘Into D’mentia’ is geïnstalleerd. Samen met twee assistenten geef ik een instructie voor de brillen en controllers. Na het doorlopen van de VR-beleving gaan de studenten naar een andere ruimte voor de evaluatie met de docent.”
Leerdoelen
De VR-les had als leerdoelen: het versterken van empathie en leren om op de persoon afgestemde zorginterventies te bieden. Volgens Daphne passen de VR-belevingen die Into D’mentia biedt goed bij deze leerdoelen. Een gestructureerde nabespreking van zo’n VR-les is, zo blijkt uit de wetenschappelijke literatuur, hét moment waarop het leren plaatsvindt bij simulatieonderwijs. “Het is belangrijk terug te blikken op de ervaring en de leerdoelen. We vragen studenten wat ze geleerd hebben en wat ze meenemen naar de beroepspraktijk.”
Self assessment meting voor en na de VR-les
“Om inzicht te krijgen in de leeropbrengst deden we voor de VR-les een voormeting in de vorm van een gevalideerde self assessment”, vertelt Daphne. “Met een vragenlijst vroegen we studenten hoe goed ze vonden dat ze zich konden inleven en in hoeverre ze zich in staat voelden om passende zorg te bieden. Na de VR-les vroegen we ze dezelfde vragenlijst nogmaals in te vullen. De uitkomsten laten een significant leereffect zien. De ‘Into D’mentia’-VR-les wordt dit najaar opnieuw gegeven. Dit keer doen we ook vergelijkend onderzoek. We onderzoeken de leeropbrengst van een les zonder VR en met VR.”
Studenten ervaren de VR-les als een waardevolle aanvulling, blijkt uit het onderzoek. Ze schrijven dat ze nu beter begrijpen hoe het is om dement te zijn en denken beter passende zorg te kunnen bieden. Op de vraag ‘Wat neem je mee naar de praktijk?’ antwoordden ze onder meer: ‘Kijken vanuit het perspectief van iemand met dementie’; ‘Meerdere benaderingen proberen’; ‘Niet praten over maar met de persoon met dementie’. Enkele studenten hadden last van ‘bewegingsziekte’. Daarom wordt onderzocht of het mogelijk is deze VR-les op een desktopcomputer te doen.
Docent-ondersteuning cruciaal
Voor goed simulatieonderwijs zijn docent ondersteuners cruciaal, zegt Daphne. “Ze geven technologisch en didactisch advies, en hebben veel hands-on ervaring. Doordat ze bij verschillende domeinen ondersteunen, nemen ze hun kennis mee naar andere domeinen. Ze zijn bruggenbouwers en essentieel voor het opschalen van simulatieonderwijs.” Henk: “Toen we bij Inholland met VR startten waren er allerlei problemen zoals dat de batterijen van de brillen vlak voor de les leeg waren of de software outdated. Met de VR-koffer op wielen is het vervoer nu makkelijk en laden de brillen automatisch op. Als docent-ondersteuners ontzorgen we de docenten.”
VR-demo-ruimte voor docenten in Amsterdam
Het Edtech-team richt nu een VR-demo-ruimte in op de negende verdieping van het Inholland-gebouw in de Amsterdamse Sluisbuurt, vervolgt Henk. “Docenten die willen kijken of VR inzetbaar is in hun lessen en het zelf willen ervaren zijn van harte welkom. Het plan is dat er altijd een technisch ondersteuner en een onderwijskundige aanwezig zijn bij zo’n demo-afspraak. Docenten kunnen alleen komen of in een groep. We kunnen demo’s geven met VR-apps voor verschillende vakgebieden: van het ontwerpen van gebouwen en patiëntcommunicatie tot leerling coaching en oudergesprekken met VR. Na afloop van een demo kunnen we samen een plan uitwerken voor toepassing in de les.”
Henk en Daphne delen graag hun expertise en zijn aangesloten bij het Center of Teaching & Learning (CTL). De VR-demo-ruimte is een van de doelen van het CTL. Daarnaast werkt team EdTech aan een platform ‘Immersive Learning’, dit is nu nog een Sharepoint-pagina, maar wordt in de toekomst een onderdeel van het CTL-platform dat ook deelbaar is buiten Inholland om zo nog meer samen te werken.