Harmieke van Os-Medendorp geïnstalleerd als lector Innovatie in de oncologische netwerkzorg

Een nieuwe lector die haar rede uitspreekt op onze nieuwe Amsterdamse locatie en een nieuw aandenken krijgt ter ere van haar inauguratie. Hoe mooi kun je het jaar starten? De aanwezigen in de goedgevulde Bijlmerzaal op de hoogste verdieping hadden er dan ook zin in. Ze namen energiek deel aan de paneldiscussie en luisterden met volle aandacht naar de persoon om wie het allemaal draaide: Harmieke van Os-Medendorp, lector Innovatie in de oncologische (netwerk)zorg. Harmieke zet uiteen dat er op het vlak van innovatie, samenwerking en leefstijl veel te winnen valt in deze zorg.

Het lectoraat van Harmieke is vanaf het begin diep geworteld in de zorgpraktijk. Zij werkt namelijk zowel voor Inholland als het Spaarne Gasthuis. “Wij vinden dit daarom een ontzettend mooi lectoraat”, zegt Gonneke Willemsen, directeur domein Gezondheid, Sport en Welzijn van Inholland. “Door onderzoek kunnen we de kennis van het werkveld verdiepen en naar het onderwijs brengen voor onze toekomstige professionals.” Margreet de Geus, manager HR en Academie van het Spaarne Gasthuis merkt nu al het grote belang van het lectoraat. “Het helpt om onze professionals toekomstproof te maken en onze zorg verder te verbeteren.”

Paneldiscussie over leefstijl
Voor verbetering van de zorg kun je niet om de inbreng van patiënten heen. Dit komt mooi naar voren in de paneldiscussie met oncologieverpleegkundige Lisette Bruijnis (OLVG en bestuurslid van V&VN Oncologie), lector Jasmijn Holla (Kracht van Sport en Bewegen) én Linda Medendorp als lid van de Patiëntenraad van KWF. Het panel en de zaal reageren op stellingen van dagvoorzitter Christiaan Ponsen (hoofd Strategie, Programma's en Projecten bij het Spaarne Gasthuis), zoals: “een gezonde leefstijl is de individuele verantwoordelijkheid van de patiënt”. Jasmijn is het daarmee oneens en wijst op de leefomgeving die ons verleidt tot ongezond gedrag. Vanuit een duidelijke visie, met een sterk multidisciplinair netwerk en door goed advies kunnen zorgprofessionals patiënten wel helpen. “Maar je moet erg oppassen dat je thuis niet terugvalt in oude gewoonten”, waarschuwt Linda.

Gezamenlijke verantwoordelijkheid
Een andere stelling werpt de vraag op of je in het ziekenhuis niet te laat bent voor leefstijladvies en de focus dan niet behandelen moet liggen. “Omdat het gesprek in de spreekkamer gaat over de behandeling is het goed dat verpleegkundigen het juist wel over leefstijl hebben”, vindt Lisette. Linda is nog stelliger: “Leefstijl is onderdeel van de behandeling. Onderzoek bewijst dat.” Maar hoort leefstijlzorg eigenlijk niet thuis in de eerste lijn en het sociale domein? De zaal is verdeeld over deze laatste stelling. “Het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van het ziekenhuis en iedereen die zich rond de patiënt begeeft”, zegt Lisette. Linda ziet het ook zo. “Mijn droom is dat er ketenzorg komt in de oncologie.” Jasmijn verwijst naar LOFIT: een veelbelovend onderzoeksproject naar een leefstijlloket om leefstijl te integreren in geneeskundige behandelingen. “Langdurige leefstijlcoaching hoort uiteindelijk terecht te komen in de eerstelijnszorg.”

Preventie door leefstijlverpleegkunde
Leefstijl is een belangrijk onderdeel van Harmiekes lectoraat. “Oncologische zorg is complex,” zo zet ze in haar rede uiteen, “doordat kanker veel voorkomt en dus veel zorg vraagt, door de impact van de behandeling op het leven en door gezondheidsverschillen van/tussen patiënten. Ik wil met praktijkgericht onderzoek persoonsgerichte zorg verbeteren en daarmee de kwaliteit van leven van patiënten verhogen.” Een ongezonde leefstijl wordt niet alleen geassocieerd met verschillende vormen van kanker, door een gezonde leefstijl kun je behandelingen ook beter volhouden. Logisch dat preventie door leefstijlverpleegkunde een onderzoekslijn in het lectoraat. Maar wat is de rol van de verpleegkundige hierin en hoe geef je gepersonaliseerd leefstijladvies?

Interprofessionele samenwerking en innovatie
Uit de paneldiscussie kwam naar voren dat leefstijlcoaching een gezamenlijke verantwoordelijkheid is. Hiermee komt een andere onderzoekslijn om de hoek kijken: interprofessionele samenwerking in de netwerkzorg. “Het gaat om passende zorg dichtbij de patiënt die start in het ziekenhuis en zich steeds sneller naar de thuisomgeving verplaatst. Verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten hebben hierin een belangrijke rol. Maar wat is die rol, welke kennis en vaardigheden heb je nodig voor deze netwerkzorg?” Passende en toekomstbestendige zorg kan volgens Harmieke niet zonder innovaties. Hier stipt ze de derde en laatste onderzoekslijn aan. “We doen onderzoek naar wat digitale innovaties kunnen bijdragen, zoals monitoring op afstand en robotzorg. Hoe kijken verpleegkundigen hier tegenaan, wat vraagt dit van hen?”

Opening Leer- en Innovatienetwerk
Het lectoraat vliegt de vraagstukken aan door mensen uit de zorg en andere professionals, onderzoekers, patiënten, docenten en studenten bijeen te brengen voor participatief actieonderzoek en ontwerpgericht onderzoek. Bijvoorbeeld in het Leer- en Innovatienetwerk (LIN) dat het lectoraat op 24 september opent in het Spaarne Gasthuis. Volgens Daphne Thijssen-Timmer, lid van de Raad van Bestuur van het Spaarne Gasthuis, leeft het lectoraat enorm in haar organisatie. “Door jou wordt onze ambitie als topklinisch ziekenhuis, waarin innovatie en onderwijs centraal staan, tastbaar in de praktijk.”

Kennispartner in de regio
Marije Deutekom, lid van het college van bestuur van Inholland, zegt tot slot: “Ik ben blij dat Inholland met het lectoraat haar rol pakt als kennispartner in de regio. Als hogeschool zetten we ons in voor de transitie naar een veerkrachtige, gezonde samenleving met nadruk op het adaptieve vermogen van mensen. Dat laat je met dit lectoraat zien en daar zijn we trots op.” Ze gaf Harmieke iets nieuws: een teken als bewijs van haar inauguratie als lector dat ze op haar kleding kan dragen.

Heb je de lectorale rede gemist of wil je er meer over lezen? Download het redeboekje.