Jonge agrariërs krijgen steun bij bedrijfsovername

Tijdens een feestelijk en betekenisvol moment in het World Horti Centre in Naaldwijk heeft associate-lector Gerry Kouwenhoven van Hogeschool Inholland twee onderzoekspublicaties overhandigd aan minister Femke Wiersma van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur. Dit gebeurde bij de officiële lancering van het programma ‘Voor de volgende generatie’ en het online platform Bedrijfsovernamewijzer.nl. De publicaties van Gerry gaan over de sociaal-emotionele, juridische en economische uitdagingen rond bedrijfsovername in de agrarische sector. 

Het platform biedt voor het eerst één centrale plek waar jonge agrariërs, zij-instromers én bedrijfsoverdragers, maar ook niet-overnemende familieleden, adviseurs en docenten,  terechtkunnen voor advies, begeleiding en inspiratie. Van praktische informatie tot familiegesprekken: de drempel om het stokje over te nemen wordt verlaagd. Gerry’s nieuwste publicatie, met praktijkverhalen van ondernemers, is speciaal voor deze gelegenheid aangeboden aan de minister. 

Generatiewissel onder druk  
In 2025 staat naar verwachting slechts 10 procent van alle landbouwbedrijven in Nederland onder leiding van iemand jonger dan 40 jaar. Tegelijkertijd heeft een meerderheid van de oudere ondernemers (55+) geen opvolger klaarstaan. De drempels voor jonge ondernemers zijn hoog, variërend van financiering tot familiegesprekken. De Bedrijfsovernamewijzer helpt die drempels te verlagen. 

Minister Wiersma noemde het programma “essentieel voor het behoud van waardevolle kennis en ondernemerschap binnen de sector.” Ze benadrukte dat bedrijfsovername veel meer is dan een zakelijke transactie: “Het gaat ook over families, toekomstkeuzes en liefde voor het vak.” 

Onderzoek als basis voor praktijkgerichte oplossingen 
Hogeschool Inholland draagt actief bij aan deze ontwikkeling. Associate-lector Gerry Kouwenhoven doet binnen het lectoraat Investeren in circulaire land- en tuinbouw onderzoek naar toekomstbestendige verdienmodellen, duurzame bedrijfsvoering en de rol van ondernemerschap in de noodzakelijke transitie van het voedselsysteem. 

Uit haar onderzoek blijkt dat bedrijfsovername in de praktijk vaak vastloopt op de sociaal-emotionele aspecten. Zelfs wanneer de cijfers kloppen, blijven gesprekken binnen families soms jarenlang muurvast zitten. Vertrouwen, tijd en begeleiding zijn daarin cruciaal. Onafhankelijke begeleiders spelen een sleutelrol. Ze helpen verwachtingen en zorgen bespreekbaar te maken en kunnen overnames vlottrekken die anders zouden vastlopen. Volgens Gerry verdient hun rol een structurele plek in beleid, naast het juridische en financiële advies. 

Daarnaast pleit ze voor meer ruimte voor zij-instromers: mensen zonder agrarische achtergrond die bewust kiezen voor een boerenbedrijf. Deze groep krijgt vaak te maken met scepsis van banken en overdragers, terwijl zij juist vernieuwingskracht meebrengen. Ook jonge opvolgers die wel willen overnemen maar een andere koers kiezen dan hun ouders — denk aan korte ketens, nieuwe teelten of circulaire verdienmodellen — verdienen ondersteuning. Juist die keuzes sluiten aan bij maatschappelijke opgaven, maar vragen om ruimte en vertrouwen. 

Van onderzoek naar impact  
Voor Inholland is de bijdrage aan het programma meer dan een eenmalig moment: het laat zien hoe praktijkgericht onderzoek en onderwijs samen optrekken om maatschappelijke impact te maken. “De uitdagingen in de land- en tuinbouw raken aan de kern van wat wij belangrijk vinden als hogeschool,” vertelt Gerry. “Het gaat om de balans tussen economie, ecologie en sociaal welzijn. En het vraagt om een nieuwe mindset waarin ondernemers, studenten en kennisinstellingen samen optrekken.” 

Gerry benadrukt dat studenten hierin een sleutelrol kunnen spelen. “Zij zien zelf ook hoe urgent de veranderingen zijn. Wat mij hoopvol stemt, is hun intrinsieke motivatie om bij te dragen aan een betere wereld. Door hen te betrekken bij praktijkgericht onderzoek, geven we die betrokkenheid richting én impact.”