'Mooi dat je voor anderen zorgt, maar begin bij jezelf'
Zelfhulpboek helpt verpleegkundigen omgaan met werkdruk
Maar liefst 43 procent van de nieuwe zorgverleners verlaat binnen twee jaar de zorg, blijkt uit een rapport van de Raad van Volksgezondheid en Samenleving. Daarnaast heeft de zorgsector het hoogste verzuimpercentage van alle sectoren, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Met de dubbele vergrijzing – de groei van het aantal 80+’ers binnen de groep 65+’ers neemt de druk nog verder toe. Om zorgverleners te ondersteunen en hun werkplezier te vergroten, schreef docent-onderzoeker Marcelle Rittershaus Kuijpers samen met verpleegkundigen Claudia Marcela Hernández Murillo en Marcella van Dorst het boek ‘Zelfzorg voor verpleegkundigen'.
Marcelle Rittershaus Kuijpers is docent Verpleegkunde en onderzoeker bij het lectoraat Innovatie in de oncologische (netwerk)zorg van Hogeschool Inholland. Vanuit haar ervaring ziet ze hoe belangrijk het is om verpleegkundigen handvatten te bieden om gezond en gemotiveerd te blijven werken. In het Zelfhulpboek voor Verpleegkundigen delen de auteurs inzichten en praktische tips om beter om te gaan met werkdruk en de uitdagingen in de zorg.
Mooi dat je voor anderen zorgt, maar doe dat eerst maar voor jezelf.
“Een van de belangrijkste oorzaken waarom zoveel verpleegkundigen de zorg verlaten, is omdat zij niet de zorg kunnen verlenen zoals ze zouden willen”, legt Marcelle uit. “We noemen dat morele stress. Tijdens de opleiding is er veel aandacht besteed aan de kwaliteit van de zorg. De patiënt staat centraal en verpleegkundigen zijn erop gericht om te kijken naar wat de patiënt nodig heeft. Maar dan komen ze op de afdeling en is het druk, moet er van alles en kunnen ze niet de zorg leveren die ze zouden willen. Als dat lang aanhoudt, dan breekt dat op.” Met het boek dat op persoonlijke titel is geschreven willen de drie verpleegkundigen laten zien dat je hier zelf wat aan kunt doen.
Opkomen voor jezelf
Het gaat er volgens Marcelle vooral om dat je kijkt naar wat iets met je doet en hoe je de daarmee om kunt gaan. “Mooi dat je voor anderen zorgt, maar doe dat eerst maar voor jezelf. Waar heb ik zeggenschap over? Kan ik iets veranderen? En als dat niet kan, hoe ga ik daar dan mee om?” Precies dat is een onderbelicht thema, meent Marcelle. “Opkomen voor een patiënt doen veel verpleegkundigen wel, maar voor zichzelf een stuk minder. Het vereist moed om iets te durven aankaarten, om je kwetsbaar op te stellen. Soms is het pionieren, maar als niemand iets doet, verandert er ook niets.”
Je gaat fouten maken, maar dat geeft niet. Je hoeft nog niet alles te weten. Door te blijven leren en oefenen, word je beter.
Nee zeggen
“Natuurlijk zijn er ook binnen organisaties en vanuit de overheid acties nodig om verpleegkundigen binnenboord te houden”, benadrukt Marcelle. “Maar het helpt als verpleegkundigen milder naar zichzelf kijken. De patiënt gaat niet altijd voor. Je mag ook ‘nee’ zeggen, als iemand over jouw grenzen gaat. Dat is lastig want we komen uit patiëntgerichte zorg. Naar jezelf kijken voelt tegenstrijdig, maar juist daarom is het belangrijk om te kijken op welke manier jij zorg kunt en wilt verlenen.”
Growth mindset
Zeker voor beginnende verpleegkundigen is een growth mindset belangrijk, want het echte leren begint pas na de opleiding. “Je gaat fouten maken, maar dat geeft niet. Je hoeft nog niet alles te weten. Door te blijven leren en oefenen, word je beter.” Tegelijkertijd geeft Marcelle aan dat hoewel er in de lessen voor hbo-studenten zeker aandacht is voor hoe het er in de praktijk aan toegaat, er nog meer aandacht mag zijn voor hoe je beter voor jezelf kunt zorgen.
Teamen is een werkwoord
Tot slot hamert Marcelle op een sterk team. “Daarin is het makkelijker om grenzen aan te geven, te beargumenteren wat je wilt en waarom. Teamen is een werkwoord. Het is belangrijk om veel energie te steken om elkaar te leren kennen en om er voor elkaar te zijn, want in je eentje ga je het niet redden.” Een sterk team ontstaat niet vanzelf, daarin moet je willen investeren, vertelt Marcelle. “Ik zie in veel pauzes iedereen op z’n mobiel zitten. Leg je telefoon in de pauze weg en ga in gesprek met collega’s.”