Rechtvaardigheid als dagelijkse missie: de cruciale rol van studenten in het sociaal werk
“Sociaal werkers hebben de kracht om op lokaal niveau echt verschil te maken. Studenten moeten leren dat rechtvaardigheid niet alleen een ideaal is, maar een dagelijkse missie. Door samen te werken met mensen in hun directe omgeving kunnen ze bijdragen aan betere leefomstandigheden.”
Dit standpunt, verwoord door Leonie le Sage, lector Professionele Identiteit aan Hogeschool Rotterdam, vormde de kern van de Nederlands-Vlaamse Conferentie Onderzoek Sociaal Werk en Pedagogiek. De conferentie werd georganiseerd op 19 en 20 september in Rotterdam door het Platform Lectoren Sociaal Werk in samenwerking met Hogeschool Inholland en Hogeschool Rotterdam.
Onderzoekers uit Nederland en Vlaanderen presenteerden hun bevindingen over hoe sociaal werkers en vooral studenten rechtvaardigheid in de praktijk kunnen brengen. Centraal stond de vraag hoe zij ongehoorde groepen een stem kunnen geven, lokale kennis kunnen inzetten en ondanks beperkte middelen effectief kunnen bijdragen aan een rechtvaardigere samenleving.
Voorbereiden op maatschappelijke uitdagingen
Volgens Richard de Brabander, lector Ecosociaal werk en medeorganisator vanuit Inholland Rotterdam, is het bevorderen van sociale rechtvaardigheid cruciaal, vooral in een tijd van toenemende polarisatie. “We moeten sociaal werkers – en onze studenten – hierop voorbereiden. Ondanks volle agenda’s en beperkte middelen moeten zij leren om rechtvaardigheid na te streven in hun dagelijks werk.”
Morele dilemma's in het sociaal werk
Een van de hoogtepunten van de conferentie was de keynote van Thomas Kampen, hoogleraar Sociaal Werk aan de Universiteit voor Humanistiek, die sprak over de morele dilemma's waar sociaal werkers mee te maken krijgen. Kampen benadrukte dat sociaal werkers vaak botsen met beleid dat haaks staat op hun persoonlijke en professionele waarden. Studenten moeten daarom worden voorbereid op het omgaan met deze ‘gespleten loyaliteit’. Hoe blijven ze trouw aan hun waarden, terwijl ze beleid uitvoeren dat daar soms tegenin gaat?
Een sociaal-ruimtelijk perspectief voor rechtvaardigheid
Op de tweede dag van de conferentie sprak Griet Roets, professor Sociaal Werk aan de Universiteit Gent, over het belang van een sociaal-ruimtelijk perspectief. Ze pleitte voor een actieve benadering van sociaal werk, waarbij studenten leren institutionele barrières te doorbreken en verandering te realiseren. “We moeten collectief blijven vechten voor structurele veranderingen. Studenten spelen daarbij een belangrijke rol.”
Van onderzoek naar onderwijs: toepasbare kennis
De conferentie legde een sterke nadruk op het verbinden van onderzoek met het onderwijs. Onderzoekers werden uitgenodigd om praktijkgerichte oplossingen te presenteren die direct toepasbaar zijn in zowel het werkveld als in de klas. Deze focus op toepasbaarheid is volgens de deelnemers essentieel, vooral voor studenten die nog aan het begin van hun carrière staan. Zij moeten leren hoe ze concrete impact kunnen maken met de kennis die ze opdoen tijdens hun opleiding.
Studenten als kritische denkers en veranderaars
In de afsluitende paneldiscussie bespraken Maja Rocak (Fontys/Zuyd Hogeschool), Bart van Bouchaute (Arteveldehogeschool), Jeanet de Jong (BPSW) en Richard de Brabander de rol van studenten in het kritisch reflecteren op beleid. Van Bouchaute riep op tot verzet tegen status-quo-bevestigend onderzoek en benadrukte dat studenten een sleutelrol spelen in het doorbreken van vastgeroeste structuren. “Studenten kunnen met hun frisse blik helpen om sociaal werk opnieuw vorm te geven, op een manier die echt recht doet aan het ideaal van rechtvaardigheid.”
Rechtvaardigheid als dagelijks streven in de praktijk
De conferentie toonde aan dat studenten een cruciale rol spelen in het streven naar een rechtvaardige samenleving. Ze leren niet alleen om kritische denkers te zijn, maar ook om praktische oplossingen te bieden en daadwerkelijk verandering te realiseren. Zo wordt rechtvaardigheid niet alleen een onderwerp van studie, maar een dagelijks streven in hun toekomstige werk als sociaal werkers.