Smart Farming: technologie als motor voor een toekomstbestendige landbouw
Tijdens ons jaarlijkse Smart Farming mini‑symposium op maandag 9 februari stond één centrale vraag centraal: hoe houden we de landbouw toekomstbestendig in een tijd waarin arbeid schaars wordt, duurzaamheid steeds urgenter wordt en technologische ontwikkelingen elkaar in hoog tempo opvolgen? Agrariërs, lectoren, onderzoekers, studenten en techniekspecialisten van projectpartners kwamen samen in museum Broekerveiling om inzichten, ontwikkelingen en praktijkvoorbeelden te delen.
Slimmer werken met technologie
Volgens associate lector Smart Farming Jeroen Wildenbeest staat de agrifoodsector voor grote uitdagingen. Arbeid wordt steeds duurder en schaarser, terwijl de eisen vanuit maatschappij en overheden toenemen. De oplossing ligt volgens Jeroen niet in harder werken, maar in slimmer werken: van preventief naar gericht ingrijpen, van handmatig naar datagedreven en van gevoel naar onderbouwde beslissingen. Technologie neemt daarbij werk niet altijd weg, benadrukte hij, maar verandert vooral de aard van het werk.
Onderwijs speelt een belangrijke rol in die transitie – nieuwe werkprocessen vragen nieuwe beroepen en skills. Binnen de onderzoekslijn Smart Farming werken onderzoekers en studenten van verschillende opleidingen en leerjaren aan concrete praktijkvraagstukken, variërend van data‑analyse tot slimme toepassingen. De groeiende belangstelling vanuit het werkveld blijkt uit meerdere lopende projecten en diverse nieuwe subsidieaanvragen.
Van perenbomen tot bloembollen: technologie in de praktijk
Binnen het Smart Farming Peren 2.0 project wordt gewerkt aan een systeem dat perenbomen digitaal in kaart brengt via 3D‑modellen. Deze modellen vormen de basis voor algoritmen die snoeiregels toepassen, zodat het snoeien in het veld uiteindelijk volledig autonoom door een cobot op een kar kan plaatsvinden. Begin maart volgt een LIVE demonstratie van de ontwikkelingen tot nu toe bij partnerteler D&W Vriend in Hem.
Ook in de bloembollensector wordt volop geïnnoveerd. Binnen Groene Tulp en Fieldlab Bol ontwikkelen studenten methoden om ziekten en plagen vroegtijdig op te sporen met visiontechnologie en data‑analyse, zodat telers minder hoeven te spuiten en duurzamer kunnen telen. Vergelijkbare ontwikkelingen vinden plaats in projecten als Smart Farming Broccoli, waar studententeams werken aan het voorspellen van groei en het selectief oogsten via vision en nauwkeurige sensortechnologie.
Precisielandbouw: leren van data
Dat data het hart vormen van moderne landbouw werd opnieuw duidelijk in de presentatie van aardappelteler Jacob van den Borne. Zijn bedrijf verwerkt gegevens uit satellieten, bodemsensoren, drones, trekkers en opbrengstmetingen tot één geïntegreerd systeem, “Ground Control”.
Daarmee worden activiteiten per perceel gepland en geoptimaliseerd. Vanaf het in kaart brengen van rijpaden tot het monitoren van biomassa: elke stap wordt ondersteund met data‑gedreven inzichten.
De aanpak laat zien dat precisie- landbouw geen hype is, maar een manier van werken die continu leren mogelijk maakt. Het registreren van handelingen, iets wat volgens Van den Borne al generaties gebeurt, is daarbij essentieel om opbrengsten en processen te verbeteren.
Robotica in de witlofteelt
Ook in de witlofteelt worden grote stappen gezet. Robin van der Veeken presenteerde bij AgrinServ een automatisch systeem dat witlofpennen herkent en positioneert met behulp van visioncamera’s en delta‑robots.
De techniek wordt verder doorontwikkeld om ook het uitsnijden van witlof te automatiseren – een uitdagende taak omdat het juiste snijpunt per teler kan verschillen. De robot werkt consistent, maar het overtuigen van gebruikers blijft een belangrijk onderdeel van de implementatie.
Uitdagingen bij adoptie en opschaling
Ondanks de vele innovaties is de brede toepassing van Smart Farming in Nederland nog niet vanzelfsprekend. Innovatiemanager Mathijs Koper (Greenport NHN) wees op knelpunten in de sector zoals bv versnipperde systemen, gebrek aan standaarden, onduidelijkheid over eigendom en beperkte datavaardigheden. Veel boeren zien de meerwaarde van technologie wel, maar de stap van experiment naar grootschalige toepassing is vaak lastig.
Samenwerken aan de kringlooplandbouw van morgen
Binnen de kringlooplandbouw staan efficiëntie, duurzaamheid en integratie met de bestaande natuurlijke systemen centraal. Deze manier van telen vraagt juist om technologieën die de natuurlijke bronnen efficiënter benutten. De hiervoor gevraagde technische aanpassingen en scholingskosten gaan vaak gepaard met hoge investeringen. Aan de andere kant nemen de eisen vanuit overheid en samenleving toe.
Hoe gaat de teler van morgen dit allemaal managen?
Het symposium maakt duidelijk dat technologie niet alleen een hulpmiddel is, maar een noodzakelijke schakel in een duurzamere en efficiëntere landbouw. Door studenten, onderzoekers en partnerondernemingen samen te brengen, ontstaat een vruchtbare voedingsbodem voor innovaties die zowel economisch als ecologisch perspectief bieden.
Het Lectoraat Robotica kondigde aan haar activiteiten op het gebied van Smart Farming verder uit te breiden, met meer projecten, nieuwe partners en een groeiend netwerk van professionals. De landbouw van de toekomst vraagt namelijk niet alleen om nieuwe technologieën, maar vooral om samenwerking, kennisdeling en durf om te vernieuwen.