Speurtocht naar medicijnen in bloedplasma
Studenten Chemie leveren bijdrage aan geneesmiddelenonderzoek
Hoe kom je tot de juiste dosering van medicijnen? Dat lukt niet zonder gedegen farmaceutisch onderzoek en daar spelen studenten Chemie van Hogeschool Inholland Amsterdam een rol in. Al is dat soms een hele puzzel. “Op onze vijfde labdag vonden we eindelijk een methode die goed werkte!”, vertelt student Kamila Nazaewa trots.
Samen met medestudent Anissa Belhadj onderzocht Kamila een monster van bloedplasma van een patiënt van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG). Het plasma bevatte twee geneesmiddelen: theofylline, een medicijn dat wordt gebruikt bij de chronische longziekte COPD, en hydrochloorthiazide tegen een hoge bloeddruk. De studenten moesten erachter zien te komen wat het gehalte van beide geneesmiddelen was in dat plasma.
Betrouwbare analyse
Het UMCG en Stichting KILO werken nauw samen in een klinisch onderzoeksproject waarbij lichaamsvreemde stoffen in bloed worden herkend. Met behulp van therapeutic drug monitoring (TDM) kan de juiste dosering voor bepaalde medicijnen worden vastgesteld. Anissa, Kamila en andere studenten van verschillende onderwijsinstellingen kregen een analyseopdracht en een plasmamonster. Ze moesten zelf een methodiek vinden en aantonen dat die tot een betrouwbare analyse leidt.
Het bloedplasma van elk mens bevat veel eiwitten. De vraag was dus vooral: hoe kun je de twee geneesmiddelen onderscheiden van al die eiwitten? Met behulp van literatuuronderzoek en door te experimenteren in het laboratorium moesten de studenten een scheidingsmethode vinden die zo goed zou werken, dat ze precies konden berekenen wat het gehalte van die medicijnen in het plasma was. Anissa en Kamila kregen zes weken lang één dag per week het lab van Inholland Amsterdam tot hun beschikking.
Scheidingssysteem
“We hebben gebruik gemaakt van de HPLC, dat is de high performance liquid chromatography, een apparaat waarmee je de stoffen van elkaar kunt scheiden”, zegt Anissa. “Als je het monster in dat scheidingssysteem zet, dan zie je dat elke stof een piek krijgt. Dat gebeurt na een bepaalde retentietijd: het tijdsverschil tussen het moment van injecteren van een stof en het moment waarop de grootste concentratie van die stof de detector passeert. Je krijgt dan een chromatogram (grafiek – red.) te zien dat helemaal vol zit met pieken.”
Maar ja, hoe ga je tussen zoveel pieken die twee medicijnen vinden? “Wij wilden graag van die eiwitten af om het aantal pieken drastisch te doen verminderen”, reageert Anissa. “Dus wij hebben veel literatuuronderzoek gedaan naar goede monstervoorbewerking. Zo zijn we te weten gekomen hoe we eiwitten kunnen laten neerslaan, zodat die uit de oplossing verdwijnen. Dat is heel mooi gelukt, want we eindigden met drie pieken waarvan we konden achterhalen dat twee daarvan theofylline en hydrochloorthiazide betrof.”
Concentratiebepaling
Met behulp van potjes met puur medicijn konden ze de methode uitproberen. “Dankzij die zuivere stof wisten we dat je met theofylline een piek krijgt bij ruim twee minuten”, legt Kamila uit. “In het chromatogram van het monster zie je dat een van de pieken rond die tijd te zien is. Voor hydrochloorthiazide ligt dat op vijf à zes minuten. Vervolgens kun je de piekoppervlakte van de betreffende piek in het plasmamonster berekenen en dan weet je wat de concentratie van die stof is in het monster.”
Of ze hier veel van geleerd hebben? “Zo, echt wel!”, vindt Kamila. “Ik denk dat onderzoekers het ook op deze manier doen: ze gaan net zo lang door totdat zij een goede methode hebben gevonden. Wij hebben zóveel methodes uitgeprobeerd… Als je het verslag leest, zie je ook dat we elke labdag wat anders hebben gedaan en weer wat nieuws hebben geleerd. Pas tijdens de laatste labdag konden we ons op het monster richten. Voor die tijd waren we alleen gefocust op de methode. Kun je nagaan…”
Bekijk hier de vlog van Anissa en Kamila in het lab!