Telen met data, sensoren en slimme inzichten

Daan van den Bosch

Waarom ontstaat een schimmel soms wel en soms niet, terwijl de omstandigheden bijna hetzelfde lijken? Die vraag staat centraal in het afstudeeronderzoek van vierdejaarsstudent Daan van den Bosch. Tijdens zijn stage bij Qcumber onderzoekt hij hoe sensoren en data kunnen helpen om een hardnekkige schimmelziekte in de komkommerteelt beter te begrijpen én mogelijk te voorkomen.

Onderzoek midden in de praktijk
Daan volgt de opleiding Tuinbouw & Agribusiness, richting Teelt & Veredeling, aan Hogeschool Inholland. Voor zijn afstudeerstage loopt hij mee bij Qcumber: een moderne komkommerkwekerij waar gewerkt wordt met ledverlichting en innovatieve teeltsystemen. 

Tijdens zijn stage onderzoekt hij Mycosphaerella, een schimmelziekte die schade kan aanrichten aan de groeipunten, bladeren en opbrengstverlies kan veroorzaken in de tuinbouw. De ziekte tast verschillende delen van de plant aan, waardoor de groei achteruitgaat en kan lijden tot opbrengstverliezen of zelfs het wegvallen van een plant. “Als de schimmel in de kop van de plant ontstaat, groeit de plant eigenlijk niet goed meer verder,” vertelt Daan. “Daardoor kan deze plant een flinke groeiachterstand krijgen.” Het lastige? De schimmel bestaat al tientallen jaren, maar is nog steeds niet volledig onder controle.

Op zoek naar verbanden in data
Voor zijn onderzoek werkt Daan niet alleen tussen de planten, maar ook veel met technologie. Hij gebruikt verschillende sensoren die onder andere temperatuur, langgolvige stralingsenergie en planttemperatuur meten. “Met speciale camera’s kun je bijvoorbeeld het verschil in temperatuur van bladeren en de kop van de plant meten,” legt hij uit. “Daarmee probeer ik verbanden te vinden tussen het klimaat in de kas en het ontstaan van de schimmel.” Zijn onderzoek richt zich vooral op het analyseren van data. Niet in een laboratorium, maar direct in de praktijk bij verschillende kwekerijen. “Ik doe geen proef in een afgesloten ruimte, maar onderzoek echte situaties bij telers. Daardoor zoek je vooral naar patronen en verbanden.”

Van nieuwsgierigheid naar een afstudeeronderzoek
De manier waarop Daan bij Qcumber terechtkwam, laat goed zien hoe praktisch en direct de sector soms werkt. “Ik reed vanaf school naar huis en dacht: laat ik gewoon eens bij een kwekerij gaan kijken,” vertelt hij lachend. “Ik zag het bedrijf, belde de eigenaar terwijl ik voor de deur stond en vroeg of ze openstonden voor een stageplek.” Dat spontane bezoek bleek een succes. Samen met de eigenaar werkte hij uiteindelijk zijn afstudeeropdracht uit.

Technologie speelt steeds grotere rol
Volgens Daan wordt technologie steeds belangrijker binnen de tuinbouw. Zeker in moderne kassen, waar steeds meer gestuurd wordt op data en klimaat. “Hoe meer technologie je gebruikt, hoe meer je kunt sturen,” zegt hij. “Maar het maakt de teelt ook ingewikkelder. Als je aan veel knoppen draait, kan er ook meer fout gaan.” Juist daarom ziet hij sensoren en data-analyse als belangrijke hulpmiddelen voor de toekomst van de sector. Ze helpen telers om sneller problemen te herkennen en beter beslissingen te nemen.