Verschillen hoeven niet te verdelen
Community of Practice Diversiteit: verbinding in tijden van polarisatie
Hoe blijf je in gesprek als overtuigingen botsen? En hoe maak je ruimte voor nuance in een tijd van scherpe tegenstellingen? Tijdens de Community of Practice ‘Dialoog en verbinding in tijden van polarisatie’ op 7 november bij Inholland Amsterdam gingen studenten, docenten en collega’s hierover in gesprek. Een middag vol persoonlijke verhalen, reflectie en hoop.
De Community of Practice (CoP) Diversiteit is een initiatief van het lectoraat Diversiteitvraagstukken binnen Inholland waarin collega’s, studenten en externe partners samen leren rond actuele maatschappelijke thema’s met een link naar diversiteit en inclusie. De bijeenkomst werd geopend door Inholland-collegevoorzitter Bart Combee. Collega's en studenten deelden ervaringen en perspectieven om deze direct te vertalen naar de praktijk van het onderwijs. Lucas Rurup, directeur van het domein Onderwijs & Innovatie, leidde het gesprek.
Mensenrechten als kompas
Centraal stonden Amsterdamse gemeenteraadsleden Itay Garmy (Volt) en Sheher Khan (DENK). Ondanks hun religieuze en culturele verschillen werken de joodse Garmy en de islamitische Sheher samen tegen polarisatie. Hun boodschap was helder: samenwerking is mogelijk als je elkaar blijft zien als mens. “Het begint bij gelijke mensenrechten, dat is voor mij niet onderhandelbaar,” aldus Sheher Khan.
Volgens de raadsleden bieden mensenrechten een gemeenschappelijke basis om moeilijke gesprekken te voeren. “Mensen denken vaak dat als je verbinding zoekt, je iets van jezelf kwijtraakt,” zei Garmy. “Dat is niet zo. Het gaat erom te blijven luisteren en nieuwsgierig te zijn.” Hun verhaal raakte vragen die ook binnen het onderwijs leven: Hoe blijf je in gesprek als overtuigingen botsen? Hoe leer je studenten luisteren zonder zichzelf te verliezen? En hoe maak je ruimte voor nuance in een tijd van scherpe tegenstellingen?
‘Wij zijn niet de standaardstudenten’
Lysandra deelt openhartig haar ervaring als langstudeerder bij Communicatie (Inholland Rotterdam): “Langstudeerders hebben vaak een rugzakje: persoonlijke omstandigheden waardoor vertraging is ontstaan. Wij zijn niet de standaardstudenten; we hebben veel meegemaakt, maar zetten door.”
Naast haar studie werkte ze bij verschillende gemeenten, waaronder Rotterdam. “Daar ontdekte ik hoe belangrijk het is dat communicatie echt toegankelijk is, in begrijpelijke taal.” Haar ambitie ligt bij participatie: “Hoe motiveer je burgers om mee te doen, en hoe zorg je dat hun inbreng ook echt wordt gebruikt? Te vaak voelt participatie als een checklist: ‘we hebben het gedaan’, maar wat gebeurt er daarna? Als mensen niets terugzien van hun bijdrage, verdwijnt het vertrouwen.”
Ook persoonlijke ervaringen beïnvloeden haar visie. Als gedupeerde ouder in de toeslagenaffaire zegt ze: “Ik weet hoe het voelt om misstanden te willen aankaarten en niet gehoord te worden. Dat heeft mijn kijk op communicatie veranderd. Als je echt verbinding wilt, moet je de taal van mensen spreken.”
Luisteren zonder oordeel
Lysandra raakte onder de indruk van de openheid tussen Garmy en Khan. “Ik kwam uit Rotterdam met de verwachting dat het gesprek over polarisatie in Nederland zou gaan. Uiteindelijk ging het ook over Israël en Palestina, dat was even schakelen, maar juist daardoor werd het interessant. Ik kreeg inzicht in hoe mensen met verschillende achtergronden omgaan met meningsverschillen.”
Ze zag hoe de twee politici het gesprek aangingen zonder elkaar te veroordelen. “Ze gaven eerlijk toe dat ze niet altijd op één lijn zitten, maar toch vriendschap behouden. Agree to disagree zonder aanvallend te worden. Dat is iets wat ik herken vanuit communicatie: doorvragen naar het waarom achter iemands mening. Je hoeft niet meteen in de verdediging te schieten.”
Bruggen bouwen
Voor Lysandra ligt hier een directe link met haar toekomstige beroep. “Het ging over bruggen bouwen en verbinding zoeken, en dat is precies wat communicatieprofessionals moeten kunnen. Nieuwsgierig zijn, luisteren, de ander proberen te begrijpen, dat is niet alleen belangrijk op je werk, maar ook in het dagelijks leven.”
Ze ziet de relevantie ook voor het onderwijs. “Polarisatie komt in zoveel discussies terug: over armoede, vluchtelingen, het slavernijverleden, de toeslagenaffaire, zorgbezuinigingen. Deze bijeenkomst gaf mij technieken om zulke gesprekken constructief te voeren. Dat is waardevol, zeker voor studenten die straks als professionals midden in de maatschappij staan.”
Waarden als basis
“Wat ik meeneem is: neem je eigen waarden serieus. Sta voor wie je bent, ook als je mening verandert door nieuwe inzichten. Als jij je waarden niet serieus neemt, doet niemand dat. En: wees nieuwsgierig naar elkaar. Alleen zo kun je bruggen bouwen.”
Vanuit het lectoraat Diversiteitvraagstukken zijn de inzichten van deze CoP vertaald naar praktische tips voor het onderwijs:
- Durf het gesprek aan te gaan, ook over gevoelige thema’s
- Gebruik mensenrechten als gemeenschappelijke basis
- Vermijd discussies over cijfers, maar vraag door waarom mensen zo geëmotioneerd zijn
- Maak dialoogvaardigheden een vast onderdeel van het curriculum
- Vraag: “Hoe gaat het met je?”, en maak het contact persoonlijk
- Zoek nuance en voorkom dat extremen het gesprek bepalen
Deze handvatten helpen docenten en studenten om polarisatie om te buigen naar dialoog – in de klas én daarbuiten.
Hoopvolle inspiratie
Onderwijs is de perfecte plek om dit gesprek te voeren. Niet alleen als het urgent is, maar structureel. Verweef het in lessen, in projecten en in gesprekken met studenten. Onze oproep: blijf dit gesprek voeren, binnen de hogeschool, in de klas en daarbuiten. Alleen samen kunnen we ruimte blijven maken voor dialoog, diversiteit en verbinding. Zo creëer je een veilige leeromgeving waarin iedereen zich gezien voelt.
Volgende Community of Practice
De volgende CoP heeft als thema Hoogbegaafdheid binnen Inholland. De datum wordt nog bekendgemaakt.
Geïnteresseerd? Meld je nu aan!