Anders kijken, slimmer inrichten: zo maken studenten parken toekomstbestendig

Hittestress, piekbuien en droogtes 
“Door klimaatverandering krijgen we steeds vaker te maken met hittestress, piekbuien en langere droogtes”, zegt Marjan de Croon, docent-onderzoeker bij Inholland. “Tegelijk verandert de manier waarop we parken gebruiken en komen er steeds meer mensen bij. Dat vraagt om andere keuzes in hoe we onze leefomgeving inrichten.” 

Juist daarom gaan studenten hier nu al mee aan de slag, samen met gemeenten, provincies, waterschappen en partners uit het werkveld. Ze werken aan actuele vraagstukken, terwijl het onderwijs zo nauw verbonden blijft met de praktijk. 

Vrijheid in denken 
“Superuitdagend”, zeggen de studenten. “Je merkt dat wat je verzint ertoe doet. Werken voor een echte opdrachtgever is serieuzer dan een gewone schoolopdracht, maar juist daardoor veel leuker. Je hebt te maken met budget, beleid en bewoners, en je hoort de problemen van dichtbij. Daardoor kom je ook met betere oplossingen.” 

Het leukste? De vrijheid in ontwerpen. Van een kronkelend avonturenpad met stapstenen en een touwbrug tot een stukje ‘rimboe’ en eetbare planten langs een beek – alles kan. “Als je zo bezig bent met beplanting en inrichting, ga je ineens veel meer zien. Je kijkt anders naar je omgeving en krijgt meteen ideeën hoe het beter kan.” 

Verrassend in Haarlem 
In Haarlem kregen studenten de opdracht om monumentale Zocherparken aan te pakken, vernoemd naar ontwerper Jan Zocher. “Die parken zijn ooit vooral ontworpen om mooi te zijn, en veel minder om natuur en dieren te helpen”, zegt Marjan. “Dat wringt nu. Ze zijn prachtig, maar ook een tijdsbeeld. En daar wordt soms nogal voorzichtig mee omgegaan. Studenten kijken daar frisser naar en zien juist kansen.”  

Eerst duiken ze het gebied in en brengen ze de randvoorwaarden in kaart: wat is er al, wat moet blijven en wat kan anders? Mag een boom verplaatst of juist niet? Daarna vertalen ze dat naar een plan, met onder meer ruimte voor water en bloemen voor insecten. 

Klaar voor de toekomst 
“We willen dat onze studenten snappen wat er speelt en hoe je met groenbeheer kunt inspelen op klimaatverandering en de leefomgeving gezonder en aantrekkelijker maakt”, zegt docent Martijn van Drunen. “Want vroeg of laat krijgen ze hier allemaal mee te maken. Als professional, maar ook gewoon als inwoner.” 

De kern? Leren kijken. “Als je echt ziet wat er gebeurt in een gebied, ontdek je hoeveel er mogelijk is. Dus eerst begrijpen, daarna pas ontwerpen - en vervolgens iets toevoegen dat waarde heeft. Misschien wel het belangrijkste dat ze meekrijgen”, besluit hij, “is dat kleine aanpassingen grote impact kunnen hebben. En dat ze daarin straks zelf het verschil maken.”

Dat levert verrassende ideeën op, ziet opdrachtgever Berry van der Hoorn van Platform Groen Haarlem. Voor het Kenaupark bedachten studenten bijvoorbeeld een medicinale kruidentuin met een klein theehuisje én een ‘Zochermeertje’ voor wateropvang en verkoeling. In het Florapark kozen ze voor duidelijke zones om te sporten, te ontspannen en elkaar te ontmoeten, met veel kleurrijke, inheemse beplanting ertussen. “Ze combineren slim natuur, huidig gebruik en beleving”, zegt Berry. “Daardoor worden parken niet alleen groener, maar ook leuker en bestand tegen verandering.”

Als jouw plan echt iets in gang zet 
Ook beleidsadviseur water en klimaatadaptatie Sander Zabicki van gemeente Heemskerk ziet de waarde van de samenwerking. “Studenten houden zich bezig met dezelfde uitdagingen waar wij voor staan. Belangrijk, want we hebben mensen die Nederland klimaatadaptief kunnen inrichten hard nodig.”  

De Watertuinen 2 in Heemskerk is een gebied waar wateropvang, natuur en recreatie samenkomen. Hier bouwen studenten voort op bestaande maatregelen en voegen ze nieuwe ideeën toe, zoals natuurvriendelijke oevers, egelvriendelijke hagen en slimme waterstructuren die regenwater beter vasthouden en geleidelijk afvoeren. “Sommige plannen zijn realistisch, andere ambitieuzer, maar dat is juist goed”, zegt Sander. “Ik neem in ieder geval twee originele voorstellen mee terug.”  

Eerder werden ideeën van studenten al deels uitgevoerd in Heemskerk, zoals insectenmuren en takkenwallen van snoeiafval langs een snelweg.